{"id":101,"date":"2025-07-03T02:48:18","date_gmt":"2025-07-03T02:48:18","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=101"},"modified":"2026-01-17T09:01:14","modified_gmt":"2026-01-17T02:01:14","slug":"quyen-10-nam-khai-bao-thu-2-ky-ty-969","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-10-nam-khai-bao-thu-2-ky-ty-969\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 10: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 T\u1ef4, 969)","rendered":"QUY\u1ec2N 10: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 T\u1ef4, 969)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, ban cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u ng\u1ef1a t\u1ed1t v\u00e0 \u0111\u1ed3 qu\u00fd.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Phi Long, ban cho Thi\u00ean H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ng\u1ef1a t\u1ed1t, cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 ch\u1ecdn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh \u0110\u1ea1c, Trung Ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u1ef3, Linh V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 l\u1ec5 t\u1ebf giao, \u1edf l\u1ea1i ch\u01b0a v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf Nghi\u1ec7p, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2.)<\/i>\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, phong Long Ti\u1ec7p qu\u00e2n s\u1ee9 Th\u1ea1ch V\u1ea1n \u0110\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, cho ngh\u1ec9 h\u01b0u. V\u1ea1n \u0110\u1ee9c l\u00e0 cha c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u00f4 Ngu h\u1eadu H\u00e1n Khanh. H\u00e1n Khanh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Vua s\u1ee7ng \u00e1i, n\u00ean V\u1ea1n \u0110\u1ee9c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c v\u1ecb cao.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, phong Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Duy Tu\u1ea5n v\u00e2ng m\u1ec7nh cha \u0111\u1ebfn gi\u00fap vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5, s\u1eafp v\u1ec1, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu th\u0103ng ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i Duy Tu\u1ea5n r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, t\u1eebng m\u1eddi y\u1ebfn trong v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1, sai ho\u00e0ng m\u00f4n t\u1ea5u nh\u1ea1c <i>\"Ti\u00eau Thi\u1ec1u\"<\/i>, cho ng\u1ed3i c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng, ban cho \u0111ai ng\u1ecdc tr\u1eafng, \u00e1o \u0111\u00ednh ch\u00e2u, ng\u1ef1a th\u1eafng y\u00ean th\u1ee7y tinh, c\u00f9ng v\u00f4 s\u1ed1 v\u1eadt ph\u1ea9m qu\u00fd. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, l\u1ea1i ban th\u00eam \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai ng\u1ecdc, ng\u1ef1a th\u1eafng y\u00ean v\u00e0ng.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, c\u1eed \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng L\u00fd O\u00e1nh c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ea1i c\u1eed b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ph\u00e1t binh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ed9, T\u1ea5n, T\u1eeb.\r\n\r\n[7] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 \u0110\u01b0\u1eddng th\u1eddi, Khu m\u1eadt s\u1ee9 Thang Duy\u1ec7t b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Duy\u1ec7t kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ed1ng \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed, nh\u01b0ng v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(Khi Duy\u1ec7t v\u1eeba b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eadn ch\u1ee9c Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9, th\u1eddi gian kh\u00f4ng r\u00f5. Theo 'L\u00fd H\u1eadu Ch\u1ee7 t\u1eadp' ghi ch\u00e9p v\u1ec1 b\u00e0i t\u1ef1a c\u1ee7a Duy\u1ec7t trong 'B\u1eafc Uy\u1ec3n th\u1ecb y\u1ebfn ph\u00fa thi', \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u0103m \u1ea4t T\u1ef5, th\u00e1ng 2 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai. Ch\u1ee9c v\u1ee5 ghi l\u00e0 <i>\"t\u00e2n th\u1ee5 Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3\"<\/i>, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 2, cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang. V\u00ec th\u1ebf ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. 'Duy\u1ec7t truy\u1ec7n' n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, l\u1ea1i n\u1eafm quy\u1ec1n. Theo 'H\u1eadu Ch\u1ee7 t\u1eadp', m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 ba khi ti\u1ec5n \u0110\u1eb7ng V\u01b0\u01a1ng \u0111i cai tr\u1ecb Tuy\u00ean Th\u00e0nh, Duy\u1ec7t v\u1eabn v\u1edbi ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed vi\u1ebft b\u00e0i t\u1ef1a. 'Truy\u1ec7n' n\u00f3i \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng qu\u00e1 nhanh, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p theo.)<\/i>\r\n\r\n[8] Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 L\u01b0 Ho\u00e0i Trung \u0111i s\u1ee9 Giang Nam v\u1ec1, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec7u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0. Vua sai Th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m b\u1ec7nh, cho thu\u1ed1c ng\u1ea3i c\u1ee9u, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ea3i c\u1ee9u, th\u1ea5y c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, khanh h\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng.\"<\/i> Khi Ho\u00e0i Trung qua \u0111\u1eddi, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu th\u00e1ng 2, sai Trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh t\u1eeb t\u1ea1 r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u00e2n chinh.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0110\u00f4ng Kinh l\u01b0u th\u1ee7, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i b\u1ed9 th\u1ef1; Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0m H\u00e0 \u0110\u00f4ng h\u00e0nh dinh ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Ki\u1ebfn H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u00e1n l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[13] Ch\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n l\u00e2m b\u1ec7nh, Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u0103m. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110\u00ecnh H\u00e0n qua \u0111\u1eddi. Vua v\u00f4 c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng Th\u1ecb trung.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb kinh s\u01b0.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec1u \u0110\u1ed1n.\r\n\r\n[17] Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Khi\u1ebft \u0110an bi\u1ebft ta h\u00e0nh qu\u00e2n, t\u1ea5t s\u1ebd d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ch\u00fang cho r\u1eb1ng tr\u1ea5n, \u0111\u1ecbnh[footnote]Ch\u00fang cho r\u1eb1ng tr\u1ea5n, \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb <i>(nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n \u0111\u1ecbnh', theo s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1eeb b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1)<\/i>.[\/footnote] kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, s\u1ebd theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y ti\u1ebfn v\u00e0o. Khanh h\u00e3y v\u00ec ta d\u1eabn qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ea5t ng\u1edd m\u00e0 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang.\"<\/i> B\u00e8n phong Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0m B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Ngh\u0129a v\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a <i>(theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', ch\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng ngh\u0129a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Qu\u00e1ch Di\u00ean Ngh\u0129a)<\/i> l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng.\r\n\r\n[18] Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn s\u0129 nh\u01b0 An \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t.\r\n\r\n<i>(Theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 '\u0110\u0103ng khoa k\u00fd', ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0110inh M\u00e3o. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, Vua th\u00e2n chinh, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao kh\u00f4ng t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed, Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng sau \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn s\u0129 t\u1eed ngay t\u1ea1i n\u01a1i h\u00e0nh qu\u00e2n kh\u00f4ng? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u1eeb Ch\u00e2u.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u, v\u00ec m\u01b0a l\u1edbn n\u00ean ngh\u1ec9 l\u1ea1i.\r\n\r\n[22] L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung trong th\u00e0nh, xe c\u1ed9 l\u00e0m t\u1eafc ngh\u1ebdn \u0111\u01b0\u1eddng. Vua nghe v\u1eady, cho l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, \u0111\u1ecbnh tr\u1ecb t\u1ed9i chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1i qu\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn m\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ecb t\u1ed9i, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nghe tin, t\u1ea5t s\u1ebd cho r\u1eb1ng ta thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1ch \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp k\u1ebb \u0111\u1ecbch, ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ebfn tr\u1ecb l\u00fd ch\u00e2u n\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, s\u1eafc phong H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 l\u00e0m Quy\u1ec1n tri L\u1ed9 Ch\u00e2u. H\u1ed7 l\u1eadp t\u1ee9c s\u1eafp x\u1ebfp xe c\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00f4ng su\u1ed1t.\r\n\r\n[23] Phong Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng l\u00e0m T\u00f9y gi\u00e1 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00fac \u1ea5n ban cho \u00f4ng.\r\n\r\n[24] B\u1eafc H\u00e1n Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p, Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn Kha[footnote]Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn Kha nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn K\u1ef3', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 ph\u1ea7n v\u0103n sau \u0111\u00e2y, c\u00f9ng 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110o\u00e0n B\u00e1ch C\u1ed1c, c\u1eed Nha \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh S\u01a1n d\u1eabn v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn do th\u00e1m. G\u1eb7p qu\u00e2n ti\u00ean phong c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, \u0110\u00ecnh S\u01a1n li\u1ec1n d\u1eabn b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. K\u1ebf Nghi\u1ec7p, Ti\u1ebfn Kha bi\u1ebft l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, c\u0169ng d\u1eabn qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u00e1ch ch\u1ee9c binh quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd. K\u1ebf Hu\u00e2n b\u00e8n v\u00e2y th\u00e0nh. L\u00fac \u1ea5y, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 n\u1ed9i th\u1ecb H\u00e0n Tri Phan <i>(X\u00e9t s\u1ee9 Li\u00eau ghi l\u00e0 H\u00e0n Tri Ph\u1ea1m.)<\/i> sang phong B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u00e0m \u0110\u1ebf, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 m\u1edf c\u1eeda b\u1eafc \u0111\u00f3n v\u00e0o ban \u0111\u00eam. H\u00f4m sau, m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi kh\u00f3c gi\u1eefa s\u00e2n, r\u00fat \u0111ao t\u1ef1 \u0111\u00e2m, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 v\u1ed9i b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng n\u1eafm tay \u00f4ng, d\u1eabn l\u00ean ch\u1ed7 ng\u1ed3i. V\u00f4 Vi n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m sao ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1eb1ng m\u1ed9t th\u00e0nh tr\u01a1 tr\u1ecdi!\"<\/i> \u00fd V\u00f4 Vi mu\u1ed1n lung lay l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>('Qu\u1ed1c s\u1eed b\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh S\u01a1n truy\u1ec7n' \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0110\u00ecnh S\u01a1n l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u00e1 th\u00e1nh ch\u1ec9 huy s\u1ee9 d\u1eabn b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, nh\u01b0ng s\u1ef1 t\u00edch kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng. Nay tham kh\u1ea3o 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' ch\u1ec9nh l\u00fd. Nh\u01b0ng 'L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p truy\u1ec7n' l\u1ea1i n\u00f3i \u0110\u00ecnh S\u01a1n g\u1eb7p Th\u00e1i T\u1ed5, b\u1ecb b\u1eaft. X\u00e9t 'B\u1ea3n k\u1ef7' ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u00ecnh S\u01a1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng n\u1eb1m sau ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 3, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n. L\u00fac \u1ea5y xa gi\u00e1 c\u00f2n \u0111ang \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u. Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y. 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' l\u1ea1i n\u00f3i qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng v\u00e2y th\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, c\u00f3 l\u1ebd h\u01a1i s\u1edbm. Suy \u0111o\u00e1n c\u00f3 l\u1ebd v\u00e0o th\u00e1ng 2, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean' c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 2.)<\/i>\r\n\r\n[25] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n m\u00f9ng 1, m\u1edf ti\u1ec7c thi\u1ebft \u0111\u00e3i c\u00e1c quan theo h\u1ea7u.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ea5y H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch l\u00e0m Tri H\u00e0 \u0110\u00f4ng ch\u01b0 ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea5y D\u0129nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e1n l\u00e0m H\u00e0 \u0110\u00f4ng h\u00e0nh dinh \u0111\u00f4 h\u00e0o tr\u1ea1i s\u1ee9, V\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh Nham l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n<i>(L\u1ec7nh Nham, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ph\u00e2n ph\u00f3 c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u t\u1ea1nh t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a mi\u1ebfu trong th\u00e0nh.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Tri H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1 L\u01b0u Nghi v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. <i>(L\u01b0u Nghi, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, sau lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, v\u1ed9i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu mang m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. L\u00fac \u0111\u00f3, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ng\u00e0y, nh\u01b0ng Th\u1ea7n H\u1eefu ch\u1ec9 trong m\u1ed9t \u0111\u00eam \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1. Th\u1ea7n H\u0169 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.\r\n\r\n[30] Vua d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p B\u1eafc H\u00e1n, h\u1ecfi han th\u00ec \u0111\u00e1p: <i>\"D\u00e2n trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 ch\u1ecbu kh\u1ed5 l\u00e2u ng\u00e0y, ng\u00e0y \u0111\u00eam mong ng\u00f3ng xa gi\u00e1 c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ec9 h\u1eadn sao ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i tha v\u1ec1.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, r\u1eddi L\u1ed9 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Nam Quan.\r\n\r\n[33] L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u tr\u0103m ng\u1ef1a.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xem binh m\u00e3 \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh li\u00ean d\u00e0i.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ph\u1ea7n, cho x\u00e2y c\u1ea7u m\u1edbi. Phong Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c h\u00e0nh ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0i v\u1ea1n d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Ph\u00e1n quan Hi\u1ebfn Ch\u00e2u c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 S\u1eed Chi\u00eau V\u0103n \u0111em th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, ban cho y ph\u1ee5c, \u0111ai ng\u1ecdc, ng\u1ef1a v\u00e0 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho x\u00e2y \u0111\u00ea ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u0103ng qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau t\u1ea5u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n h\u00e0ng ng\u00e0n v\u1ea1n binh m\u00e3 b\u00ean c\u1ea1nh, sao kh\u00f4ng d\u00f9ng?\"<\/i> Vua ch\u01b0a hi\u1ec3u, Th\u1eeba Chi\u00eau ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n b\u1eb1ng roi ng\u1ef1a, Vua c\u01b0\u1eddi l\u1edbn, b\u00e8n giao cho \u00f4ng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u00ea ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n, 'b\u1ea3n k\u1ef7' ghi v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean'.)<\/i>\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, cho \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n T\u1eeb \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi v\u00e0o th\u00e0nh.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ra l\u1ec7nh cho L\u00fd Ki\u1ebfn Hu\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, Tri\u1ec7u T\u00e1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u1eadp b\u1ed1n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 bao v\u00e2y. Qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n nh\u00e2n l\u00fac tr\u1eddi t\u1ed1i m\u1edf c\u1eeda b\u00ed m\u1eadt, l\u00e9n \u0111\u00e1nh \u00fap tr\u1ea1i ph\u00eda t\u00e2y, Tri\u1ec7u T\u00e1n d\u1eabn qu\u00e2n ra giao chi\u1ebfn, t\u00ean b\u1eafn xuy\u00ean qua ch\u00e2n Tri\u1ec7u T\u00e1n, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n v\u1eabn ch\u01b0a lui. L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn sai \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u1ea1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c l\u00ean n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y ch\u1eb7t g\u1ed7 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n. Khi\u00eam B\u1ea1c nghe ti\u1ebfng huy\u00ean n\u00e1o, li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u1ee9ng c\u1ee9u, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n m\u1edbi r\u00fat lui. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u1ed9i \u0111\u1ebfn n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tinh binh, h\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 Khi\u00eam B\u1ea1c, r\u1ea5t vui l\u00f2ng. L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p l\u1ea1i d\u00f9ng v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh x\u00f4ng v\u00e0o tr\u1ea1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn x\u00f4ng l\u00ean \u0111u\u1ed5i theo K\u1ebf Nghi\u1ec7p, c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, K\u1ebf Nghi\u1ec7p ch\u1ea1y tr\u1ed1n xu\u1ed1ng h\u00e0o, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n k\u00e9o ra c\u1ee9u vi\u1ec7n, K\u1ebf Nghi\u1ec7p tr\u00e8o d\u00e2y v\u00e0o th\u00e0nh, may m\u00e0 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[42] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, Ph\u00e1n t\u1ec9nh s\u1ef1 Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n t\u1ef1 m\u00ecnh x\u1eed l\u00fd s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u1ed1c th\u00fac x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u s\u1ee3 \u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1i c\u1ee5c, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu coi tr\u1ecdng. Nh\u1eefng ai \u0111\u1ebfn nh\u1edd c\u1eady, \u00f4ng \u0111\u1ec1u c\u1ed1 t\u00ecnh l\u00e0m tr\u00e1i \u00fd, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn \u0111\u00fang sai. \u00d4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec l\u00fd do s\u1ee9c kh\u1ecfe, nh\u01b0ng \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[43] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, [Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng] ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh xem \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, sai H\u1ea3i ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed T\u00f4n V\u1ea1n Ti\u1ebfn <i>(V\u1ea1n Ti\u1ebfn, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh Ph\u1ea7n ch\u00e2u, l\u1ea5y Ph\u00e1n t\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 Nh\u1eadm Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 gi\u00e1m qu\u00e2n.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea1i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh, ban y ph\u1ee5c theo m\u00f9a cho qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c quan theo h\u1ea7u.\r\n\r\n[46] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u1ec7 ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1eed H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ea1ch L\u0129nh quan b\u1ed9 th\u1ef1, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac[footnote]D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kh\u00fac D\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Vua nghe tin qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n B\u1eafc H\u00e1n, m\u1ed9t c\u00e1nh t\u1eeb Th\u1ea1ch L\u0129nh quan ti\u1ebfn v\u00e0o, b\u00e8n sai ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Vua \u0111ang \u1edf, ban k\u1ebf s\u00e1ch, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh tinh nhu\u1ec7, sai \u0111i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Vua b\u1ea3o K\u1ebf Qu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0y mai gi\u1edd Ng\u1ecd, Tr\u1eabm mong \u0111\u1ee3i tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a khanh.\"<\/i> L\u00fac \u1ea5y \u0111ang gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, Vua sai Th\u00e1i quan mang ch\u00e1o m\u00e8 v\u00e0 b\u1ed9t m\u00ec ban cho K\u1ebf Qu\u00e2n, \u0103n xong, K\u1ebf Qu\u00e2n t\u1eeb bi\u1ec7t ra \u0111i. Hai b\u00ean giao chi\u1ebfn \u1edf ph\u00eda b\u1eafc D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac huy\u1ec7n, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, b\u1eaft s\u1ed1ng V\u0169 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ph\u00f9, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m ng\u1ef1a, c\u00f9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1o gi\u00e1p. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, K\u1ebf Qu\u00e2n sai con l\u00e0 Th\u1eeba Du\u1ec7 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn. Th\u1eeba Du\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, Vua \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u00e0i ph\u00eda b\u1eafc ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Th\u1ea5y m\u1ed9t k\u1ef5 binh t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn, Vua sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi th\u00ec \u0111\u00fang l\u00e0 Th\u1eeba Du\u1ec7. B\u1eafc H\u00e1n l\u00e9n d\u1ef1a v\u00e0o Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean th\u00e0nh l\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u00e8n \u0111em \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 th\u1ee7 c\u1ea5p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c cho ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh xem, khi\u1ebfn h\u1ecd m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c K\u1ebf Qu\u00e2n d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'. Trong 'Kh\u1ed5ng Th\u1ee7 Ch\u00ednh truy\u1ec7n' ch\u00e9p: Vua chinh ph\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, Th\u1ee7 Ch\u00ednh thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ti\u00ean phong H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n, g\u1eb7p qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an do Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Sa T\u01b0\u1edbng C\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, Th\u1ee7 Ch\u00ednh giao chi\u1ebfn v\u1edbi ch\u00fang t\u1ea1i Th\u1ea1ch L\u0129nh quan. Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an thua ch\u1ea1y, v\u01b0\u1ee3t qua c\u1eeda \u1ea3i ph\u00eda b\u1eafc, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ee5y b\u00e0i tr\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1 \u0110\u1eafc. Th\u00e1i T\u1ed5 khen ng\u1ee3i, tri\u1ec7u v\u1ec1 theo h\u1ea7u. C\u1ee9 theo chuy\u1ec7n Th\u1ee7 Ch\u00ednh theo K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 tr\u1eadn n\u00e0y. S\u1ed1 li\u1ec7u ch\u00e9m b\u1eaft trong hai s\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau, ch\u1eafc h\u1eb3n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai, nay ch\u1ec9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n. Trong b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n l\u1ea1i ch\u00e9p b\u1eaft s\u1ed1ng hai th\u1ee9 s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an, c\u0103n c\u1ee9 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ng\u1ea1n Ph\u00f9, nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ph\u1ea7n xem \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111i theo.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tr\u1ea5n qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n ch\u1ebft. Vua \u0111ang th\u00e2n chinh n\u01a1i tr\u1eadn m\u1ea1c, n\u00ean kh\u00f4ng b\u00e3i tri\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng ban t\u1eb7ng l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh.\r\n\r\n[51] Th\u1ee9 s\u1eed L\u00e2n Ch\u00e2u c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 K\u1ebft T\u1ec1 La v\u00e0 Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Gia Th\u1ea3 X\u00e1 Ng\u1ea1c \u0111em th\u00e0nh ra h\u00e0ng.\r\n\r\n[52] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua phong K\u1ebft T\u1ec1 La l\u00e0m Ph\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Gia Th\u1ea3 X\u00e1 Ng\u1ea1c l\u00e0m Th\u1ea1ch Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.\r\n\r\n[53] Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an chia \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf n\u00fai Gia S\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ecbch[footnote] 'B\u00e0y tr\u1eadn \u1edf' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'Tr\u1eadn' v\u1ed1n b\u1ecb s\u00f3t, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an th\u1ea5y c\u1edd hi\u1ec7u, ho\u1ea3ng s\u1ee3, mu\u1ed1n r\u00fat ch\u1ea1y. Tr\u1ecdng U\u00e2n li\u1ec1n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m ng\u1ef1a. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, nh\u00e0 Vua m\u1eebng r\u1ee1, ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau truy\u1ec1n' ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 th\u00e2n chinh Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0m B\u1eafc di\u1ec7n h\u00e0nh dinh \u0111\u00f4 gi\u00e1m, con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee7 \u00c2n \u0111i theo trong qu\u00e2n. Khi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, n\u00fai Gia S\u01a1n, \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u1ed5 M\u00f4n, Th\u1ee7 \u00c2n d\u1eabn m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 giao chi\u1ebfn, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u1ecbch, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a chi\u1ebfn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, b\u1eaft s\u1ed1ng hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y t\u01b0\u1edbng. Sau \u0111\u00f3, \u0111i theo H\u00e1n Si\u00eau v\u00e0o g\u1eb7p Vua, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o gi\u00e1p, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee9a tr\u1ebb n\u00e0y c\u00f2n nh\u1ecf, mai sau t\u1ea5t l\u00e0 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i.\"<\/i> X\u00e9t vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf Gia S\u01a1n, ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n, K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a l\u00e0m ph\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ean H\u00e1n Si\u00eau. Vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u1ee7 \u00c2n c\u0169ng nh\u1ecf, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p ri\u00eang n\u1eefa.)<\/i>\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u00ea m\u1edbi, cho ch\u1ea3y v\u00e0o th\u00e0nh.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam th\u00e0nh, ra l\u1ec7nh cho th\u1ee7y qu\u00e2n d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1edf n\u1ecf m\u1ea1nh t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh. N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Ho\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 th\u00e2n chinh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, c\u1edfi m\u0169 gi\u00e1p x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u1ea7u m\u00e0 ng\u00e3. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Vi\u00ean Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Th\u1ea1ch H\u00e1n Khanh c\u0169ng b\u1ecb t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, truy t\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 ch\u1ee9c Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u00e1n Khanh ch\u1ee9c Vi\u00ean Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Cha c\u1ee7a H\u00e1n Khanh l\u00e0 V\u1ea1n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ra kh\u1ecfi ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129, gi\u1eef ch\u1ee9c B\u1ea1n th\u1ef1c \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ki\u00eam \u0110oan Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. H\u00e1n Khanh t\u00ednh t\u00ecnh ngang ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00e9o chi\u1ec1u \u00fd Vua, th\u01b0\u1eddng n\u00f3i chuy\u1ec7n b\u00ean ngo\u00e0i, \u1ef7 th\u1ebf l\u1ed9ng h\u00e0nh, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i g\u00ec. Nghe tin \u00f4ng ta ch\u1ebft, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Sau n\u00e0y, Vua c\u0169ng bi\u1ebft h\u1ebft nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ph\u00e1p c\u1ee7a H\u00e1n Khanh, l\u1ea1i cho V\u1ea1n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 h\u01b0u.\r\n\r\n[56] L\u1ea5y Ti\u1ec1n Th\u1ee5c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Nhi\u1ebfp Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m S\u1ea5m Ch\u00e2u binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 Li\u00eau Th\u00e0nh L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh gi\u00e1m qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Nhi\u1ebfp Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n x\u1ea3y ra ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, nay d\u1eddi v\u00e0o sau ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5. Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a th\u1ea5y r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1eeda t\u00e2y. Ph\u00e1i m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n bao v\u00e2y Lam Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 nguy c\u1ea5p xin h\u00e0ng. Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, [V\u0103n \u0110\u1ed9] \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai ng\u1ecdc, y\u00ean ng\u1ef1a v\u00e0ng, d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng, c\u00e1c quan trong ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u1eb1ng[footnote]V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u1eb1ng, 'Ho\u1eb1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u1eabn'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 482, 'Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 truy\u1ec1n' ghi: 'V\u0103n \u0110\u1ed9 v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 Ho\u1eb1ng, v\u00ec ph\u1ea1m h\u00fay mi\u1ebfu hi\u1ec7u Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean m\u1edbi', s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi s\u00e1ch n\u00e0y. Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i. L\u1ea1i theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 108, 'Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng truy\u1ec1n' ghi: 'V\u00ec t\u00ean Ho\u1eb1ng ph\u1ea1m h\u00fay Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean V\u0103n \u0110\u1ed9.' 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 1 th\u00ec ghi: 'B\u1eafc H\u00e1n ng\u1ee5y Lam Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u H\u1ed3ng d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean V\u0103n \u0110\u1ed9.' 'Ho\u1eb1ng' vi\u1ebft th\u00e0nh 'Ho\u00e0nh', 'H\u1ed3ng', c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau ki\u00eang h\u00fay m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i.[\/footnote], v\u00ec ki\u00eang h\u00fay Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean m\u1edbi. M\u1eb9 c\u1ee7a V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00fac \u0111\u00f3 \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed tr\u00e1ch \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Chu Th\u1eeba T\u1ea5n l\u00e0m Lam Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua ban y\u1ebfn Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ea1i h\u00e0nh cung. Khi Vua tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean, phong Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m Tr\u1ecdng Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chu Qu\u1ea3ng, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00e0nh l\u00e2u l\u1ed7 chi\u1ebfn tr\u00e1c.\r\n\r\n<i>(Chu Qu\u1ea3ng, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Hu\u00e2n, \u0111ang quy\u1ec1n tri ph\u1ee7 ch\u00e2u, l\u00e0m V\u0129nh An l\u01b0u h\u1eadu. L\u00fac \u1ea5y, Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Hu\u00e2n c\u00f9ng Ki\u1ebfn Ninh l\u01b0u h\u1eadu D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua khen ng\u1ee3i t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a h\u1ecd n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i cho v\u1ec1.\r\n\r\n[62] Th\u00e1ng \u0111\u00f3[footnote]'Th\u00e1ng \u0111\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ng\u00e0y \u0111\u00f3', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Vua th\u1ea5y kh\u00ed n\u00f3ng \u0111ang m\u1ea1nh, l\u00f2ng r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ea3nh kh\u1ed5 giam c\u1ea7m. B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf T\u00e2y Kinh, l\u1ec7nh quan tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1c th\u00fac ng\u1ee5c l\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m ng\u00e0y ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra m\u1ed9t l\u1ea7n, qu\u00e9t d\u1ecdn nh\u00e0 giam, r\u1eeda r\u1eeda g\u00f4ng c\u00f9m, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ef1 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p c\u01a1m \u0103n, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh th\u00ec c\u1ea5p thu\u1ed1c, \u00e1n nh\u1eb9 t\u1ed9i nh\u1ecf ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng Tr\u1ecdng H\u1ea1, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i nh\u1eafc l\u1ea1i chi\u1ebfu n\u00e0y \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y quan l\u1ea1i.\r\n\r\n<i>(Chi\u1ebfu n\u00e0y ban v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, nay d\u1eddi ghi \u1edf sau.)<\/i>\r\n\r\n[63] V\u00f2ng v\u00e2y Th\u00e1i Nguy\u00ean nguy c\u1ea5p, Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi m\u01b0u t\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n, b\u00e8n xin \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00eam ra \u0111\u00e1nh qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng s\u01b0. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 tin l\u1eddi, ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u00e0n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, l\u1ec7nh cho L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p v\u00e0 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 B\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, r\u1ed3i \u0111\u00edch th\u00e2n l\u00ean c\u1eeda Di\u00ean H\u1ea1 ti\u1ec5n h\u1ecd, c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecd quay v\u1ec1. \u0110\u00eam \u1ea5y, ban \u0111\u1ea7u tr\u1eddi r\u1ea5t quang m\u00e2y, sau \u0111\u00f3 gi\u00f3 m\u01b0a t\u1ed1i t\u0103m, Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1ea7u ph\u00eda b\u1eafc, b\u00e8n d\u1eebng ng\u1ef1a g\u1ecdi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p v\u00ec ng\u1ef1a b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n n\u00ean \u0111\u00e3 thu qu\u00e2n v\u1ec1 th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, Qu\u00e1ch Th\u1ee7 B\u00e2n l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1ecdi m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn m\u1ed9t m\u00ecnh, b\u00e8n c\u00f9ng v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u0169ng quay v\u1ec1.\r\n\r\n[64] Th\u00e1ng Nhu\u1eadn ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u00e0nh Di\u00ean H\u1ea1 ch\u1ea3y v\u00e0o, xuy\u00ean qua hai l\u1edbp th\u00e0nh ngo\u00e0i tr\u00e0n v\u00e0o trong th\u00e0nh, trong th\u00e0nh r\u1ea5t ho\u1ea3ng lo\u1ea1n. Vua ng\u1ef1 ra \u0111\u00ea d\u00e0i xem. C\u1eeda n\u01b0\u1edbc d\u1ea7n m\u1edf r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n d\u1ef1a th\u00e0nh \u0111\u1eb7t ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i, b\u1ecb qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng s\u01b0 b\u1eafn, ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ed1c l\u00e1t c\u00f3 \u0111\u1ed1ng c\u1ecf t\u1eeb trong th\u00e0nh bay ra, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i d\u1eebng l\u1ea1i, cung n\u1ecf c\u1ee7a qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng s\u01b0 kh\u00f4ng b\u1eafn xuy\u00ean qua \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 thi c\u00f4ng, c\u1eeda n\u01b0\u1edbc b\u00e8n b\u1ecb b\u00edt l\u1ea1i.\r\n\r\nQu\u00e1ch V\u00f4 Vi l\u1ea1i khuy\u00ean B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe. Ho\u1ea1n quan V\u1ec7 \u0110\u1ee9c Qu\u00fd k\u1ecbch li\u1ec7t n\u00f3i r\u1eb1ng Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi c\u00f3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 li\u1ec1n gi\u1ebft \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, trong th\u00e0nh t\u1ea1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n b\u1ea5t ng\u1edd t\u1eeb T\u00e2y Tr\u01b0\u1eddng Li\u00ean th\u00e0nh l\u00e9n ra, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1t c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i h\u1ecd, ch\u00e9m h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n \u0111\u1ea7u. N\u1eeda \u0111\u00eam, b\u1ed7ng nghe ti\u1ebfng h\u00f4 b\u00ean ngo\u00e0i th\u00e0nh, n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Vua l\u1ec7nh qu\u00e2n l\u00ednh m\u1eb7c gi\u00e1p, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9 Tri\u1ec7u To\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Ti\u1ebfp nh\u1eadn h\u00e0ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ecbch, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eefa \u0111\u00eam d\u1ec5 d\u00e0ng tin l\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady?\"<\/i> Vua cho ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t, qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u00e0 gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p gi\u1ea3 l\u00e0m.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam th\u00e0nh, l\u1ec7nh th\u1ee7y qu\u00e2n d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1eb9 \u0111\u1ed1t c\u1ed5ng th\u00e0nh.\r\n\r\n[66] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 qua \u0111\u1eddi. Nh\u00e2n Ph\u1ed1 t\u1eebng tham d\u1ef1 ti\u1ec7c xu\u00e2n, Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng: <i>\"Sao kh\u00f4ng m\u1eddi ta m\u1ed9t ch\u00e9n?\"<\/i> Nh\u00e2n Ph\u1ed1 li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean ch\u00fac th\u1ecd, Vua b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00e2n chinh Th\u00e1i Nguy\u00ean, khanh ngh\u0129 sao?\"<\/i> Nh\u00e2n Ph\u1ed1 \u0111\u00e1p: <i>\"Mu\u1ed1n nhanh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, xin B\u1ec7 h\u1ea1 suy ngh\u0129 k\u1ef9.\"<\/i> Vua khen l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ee7a \u00f4ng. Sau ti\u1ec7c, Vua ban cho \u00f4ng t\u1ea1i nh\u00e0 m\u01b0\u1eddi th\u1ea1ch r\u01b0\u1ee3u qu\u00fd v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m c\u1eebu ng\u1ef1 thi\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111i theo Vua, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e2m b\u1ec7nh, v\u1ec1 l\u1ea1i v\u00e0 m\u1ea5t t\u1ea1i d\u1ecbch tr\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng H\u1ea7u. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, th\u1ee5y hi\u1ec7u Tuy\u00ean \u00dd.\r\n\r\n[67] Th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0110\u00f4ng T\u00e2y ban \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd Ho\u00e0i Trung d\u1eabn qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng, giao tranh kh\u00f4ng l\u1ee3i, tr\u00fang t\u00ean, su\u00fdt ch\u1ebft. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh H\u00e0n d\u1eabn c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00fai \u0111\u1ea7u xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ea5p, \u0111\u1ec3 d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u do ta hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng m\u1ed9t \u0111\u1ecbch tr\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 b\u00ean c\u1ea1nh, c\u00f9ng vui lo. Ta th\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i Nguy\u00ean, sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 c\u00e1c khanh x\u00f4ng pha n\u01a1i m\u0169i nh\u1ecdn, b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft ch\u00f3c?\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng kh\u00f3c, l\u1ea1y hai l\u1ea1y r\u1ed3i h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf.\r\n\r\nL\u00fac \u1ea5y, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Cam Th\u1ea3o, g\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi oi b\u1ee9c m\u01b0a d\u1ea7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111au b\u1ee5ng[footnote]'\u0110a ph\u00e1 ph\u00fac b\u1ec7nh', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 ph\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110a b\u1ecb ph\u00fac b\u1ec7nh'.[\/footnote], trong khi \u0111\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea1i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd Quang T\u00e1n <i>(Quang T\u00e1n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u1ee9ng theo m\u1ec7nh tr\u1eddi, thu\u1eadn theo l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u1ec3 theo \u0111\u1ea1o l\u1edbn, tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chu to\u00e0n, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, gi\u1ea3 m\u1ea1o x\u01b0ng hi\u1ec7u \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, nay \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1. T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng nh\u1ecf b\u00e9 kia, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i th\u00e2n chinh! G\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n ph\u1ee9c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n h\u1eadn, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u00eam g\u00ec, m\u1ea5t \u0111i c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng x\u1ea5u h\u1ed5. Qu\u1ed1c gia qu\u00fd \u1edf s\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u1ea1o tr\u1eddi gh\u00e9t s\u1ef1 th\u1ecbnh qu\u00e1. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc v\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, nghe tin vi\u1ec7c binh n\u00e0y, s\u1ebd v\u00e9t s\u1ea1ch c\u1ee7a c\u1ea3i trong kho, d\u00f9ng h\u1ebft s\u1ee9c d\u00e2n, l\u00f2ng d\u00e2n ph\u1ea5n kh\u00edch, \u0111\u1ec1u n\u1ea3y \u00fd d\u00f2m ng\u00f3. S\u00e1ch x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i: 'L\u00e1ng gi\u1ec1ng h\u00f9ng m\u1ea1nh, Vua m\u00ecnh suy y\u1ebfu.' Chi b\u1eb1ng h\u1ed3i loan v\u1ec1 \u0111\u00f4, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng, cho qu\u00e2n c\u1eaft l\u00faa m\u00f9a h\u00e8, thu ho\u1ea1ch m\u00f9a m\u00e0ng thu, v\u1eeba gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0u d\u1ecbch, v\u1eeba l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, xin B\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t \u0111o\u00e1n. Hu\u1ed1ng chi l\u00fac n\u00e0y \u0111ang n\u00f3ng n\u1ef1c, g\u1eb7p m\u00f9a m\u01b0a d\u1ea7m, n\u1ebfu ch\u1ed7 ng\u00f2i s\u00f4ng tr\u00e0n l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 kh\u00f3 kh\u0103n, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n ch\u1eadm tr\u1ec5, e r\u1eb1ng l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh l\u1ef1.\"<\/i> Vua xem t\u1ea5u, l\u1ea5y l\u00e0m vui, l\u1ea1i h\u1ecfi \u00fd Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ph\u1ed5 c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai Ph\u1ed5 tri\u1ec7u Quang T\u00e1n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua d\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam n\u00fai H\u00e3n S\u01a1n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c r\u00fat qu\u00e2n.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, di d\u1eddi h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n gia \u0111\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u0110\u00f4ng v\u00e0 H\u00e0 Nam, c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ph\u00e2n ph\u00e1i m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y s\u1ee9 gi\u1ea3, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u1ea5m qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, L\u1ed9,... theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a Ti\u1ebft H\u00f3a Quang, ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5t Gi\u00e1ng. H\u00f3a Quang t\u00e2u: <i>\"Ph\u00e0m ch\u1eb7t c\u00e2y, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i ch\u1eb7t c\u00e0nh l\u00e1, sau m\u1edbi \u0111\u00e0o g\u1ed1c r\u1ec5. Hi\u1ec7n nay, H\u00e0 \u0110\u00f4ng b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, b\u00ean trong c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang n\u1ed9p thu\u1ebf, ta lo r\u1eb1ng trong n\u0103m th\u00e1ng kh\u00f3 m\u00e0 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u1ea1i n\u00fai Th\u1ea1ch L\u0129nh v\u00e0 v\u00f9ng t\u00e2y n\u00fai thu\u1ed9c gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc[footnote]Ch\u1eef 'n\u00fai Th\u1ea1ch L\u0129nh' trong nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1ea1ch L\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng', ch\u1eef 'gi\u1edbi' v\u00e0 't\u00e2y' \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 5 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] c\u00f9ng c\u00e1c th\u00f4n T\u0129nh D\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea5n L\u1ea1c B\u00ecnh, c\u1eeda Ho\u00e0ng Tr\u1ea1ch, x\u00e3 B\u00e1ch T\u1ec9nh \u0111\u1ec1u x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i, ch\u1eb7n vi\u1ec7n binh c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an; di d\u1eddi d\u00e2n ch\u00fang trong v\u00f9ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng, Nh\u1eef Ch\u00e2u, c\u1ea5p \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 canh t\u00e1c, c\u1eaft \u0111\u1ee9t ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho \u0111\u1ecbch. L\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 trong v\u00e0i n\u0103m, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Theo s\u00e1ch '\u0110\u00f4ng Trai K\u00fd S\u1ef1' c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n. X\u00e9t trong ph\u1ea7n ch\u00ed v\u1ec1 m\u1ed9 Ti\u1ebft Khu\u00ea c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu c\u00f3 ghi: cha l\u00e0 H\u00f3a Quang d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch cho Th\u00e1i T\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ch\u1eafc sai v\u1eady. N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u00e1i Nguy\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 35.220 h\u1ed9 v\u00e0 3 v\u1ea1n binh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n h\u00e0ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 151.978 h\u1ed9 v\u00e0 18.727 binh. Nh\u1eefng v\u00f9ng do K\u1ebf Nguy\u00ean th\u1ed1ng tr\u1ecb g\u1ed3m 11 ch\u00e2u qu\u00e2n, ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 h\u1ed9 b\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u0103m so v\u1edbi Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n. Th\u1ef1c ra do k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a H\u00f3a Quang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, d\u00e2n canh t\u00e1c ph\u1ea7n l\u1edbn di c\u01b0 v\u1ec1 ph\u00eda nam, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt, h\u01a1n n\u1eefa s\u1ed1 binh g\u1ea7n b\u1eb1ng s\u1ed1 d\u00e2n, h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ed9 ph\u1ea3i nu\u00f4i m\u1ed9t binh, th\u00ec mu\u1ed1n qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng di\u1ec7t vong, l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c? Trong b\u1ea3n k\u1ef7 ch\u1ec9 ghi S\u01a1n \u0110\u00f4ng, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' v\u00e0 th\u00eam H\u00e0 Nam.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, xa gi\u00e1 r\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[70] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecb \u0111\u1ecbch b\u1eaft gi\u1eef h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, Vua sai Ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ki\u00eau h\u00f9ng l\u00e0 Kh\u1ed5ng Th\u1ee7 Ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Ngh\u0129a, d\u1eabn k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. Th\u1ee7 Ch\u00ednh x\u00f4ng pha \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, gi\u00e0nh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 thu nh\u1eb7t qu\u00e2n nhu b\u1ecf l\u1ea1i c\u1ee7a ta, \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng m\u1ea5y v\u1ea1n t\u1ea5m tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 ph\u1ea7n n\u00e0o v\u01b0\u1ee3t qua kh\u00f3 kh\u0103n khi th\u1ea5t b\u1ea1i th\u1ea3m h\u1ea1i. <i>(Theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean')<\/i>.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ngh\u1ec9 t\u1ea1i Tr\u1ea5n Ch\u00e2u.\r\n\r\n[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f4 Tr\u1eebng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, gi\u1ecfi ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng sinh, l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf ch\u00f9a Long H\u01b0ng. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u1ea5n m\u1eddi \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i. Khi Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 mu\u1ed1n t\u1ef1 l\u1eadp, t\u00ecm c\u00e1c t\u0103ng \u0111\u1ea1o c\u00f3 danh ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 phong t\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1eebng l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua b\u00e8n tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn, h\u1ecfi: <i>\"Tr\u1eabm x\u00e2y ch\u00f9a Ki\u1ebfn Long, mu\u1ed1n m\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u1edf \u0111\u00f3. S\u01b0 c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00f4ng?\"<\/i> Tr\u1eebng \u0111\u00e1p: <i>\"Kinh \u0111\u00f4 n\u00e1o nhi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i an t\u1ecbnh.\"<\/i> Vua c\u0169ng kh\u00f4ng \u00e9p. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00f3i: <i>\"S\u01b0 \u0111\u00e3 ngo\u00e0i t\u00e1m m\u01b0\u01a1i m\u00e0 dung m\u1ea1o c\u00f2n tr\u1ebb trung, sao kh\u00f4ng d\u1ea1y Tr\u1eabm ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng sinh?\"<\/i> Tr\u1eebng \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n d\u01b0\u1ee1ng sinh ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1eadp trung t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 luy\u1ec7n kh\u00ed. C\u00f2n \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee1ng sinh th\u00ec kh\u00e1c. L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i: 'Ta kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec th\u00ec d\u00e2n t\u1ef1 h\u00f3a, ta kh\u00f4ng ham mu\u1ed1n th\u00ec d\u00e2n t\u1ef1 ch\u00ednh.' Kh\u00f4ng l\u00e0m, kh\u00f4ng ham mu\u1ed1n, t\u1eadp trung tinh th\u1ea7n v\u00e0o s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p. X\u01b0a Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i c\u0169ng nh\u1edd \u0111\u1ea1o n\u00e0y.\"<\/i> Vua vui l\u00f2ng, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.\r\n\r\n[73] Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua v\u1ed9i sai th\u00e1i y kh\u00e1m b\u1ec7nh v\u00e0 cho \u0111i xe m\u00e1t v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. S\u00f9ng C\u1ee7 c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>\"Xe m\u00e1t l\u00e0 th\u1ee9 d\u00e0nh cho b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 khi\u1ebfn th\u1ea7n ch\u1ebft s\u1edbm.\"<\/i> \u00d4ng c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[74] Th\u00e1ng n\u00e0y, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n m\u1ea5t.\r\n\r\n[75] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua r\u1eddi Tr\u1ea5n Ch\u00e2u.\r\n\r\n[76] L\u1ea5y Nghi Loan s\u1ee9, Tri D\u1ecbch Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ea1 Duy Trung l\u00e0m D\u1ecbch Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ki\u00eam ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u D\u1ecbch, \u0110\u1ecbnh, K\u1ef3. Duy Trung gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7m v\u1ee5.\r\n\r\n<i>(Duy Trung, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p kh\u00e1c.)<\/i>\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o xa gi\u00e1 \u0111i qua, d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m nay.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ea5y H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh, l\u00e0m Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00f9ng binh \u1edf L\u0129nh Nam.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[81] N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00e0n b\u1edd, l\u00e0m h\u01b0 c\u1ea7u phao, l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa. C\u1ea7u ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua \u0111i b\u1ed9 qua c\u1ea7u, nh\u01b0ng khi Vua v\u1eeba qua, c\u1ea7u l\u1ea1i \u0111\u1ed5, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng qua d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.\r\n\r\n[83] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai em l\u00e0 C\u00e1t V\u01b0\u01a1ng L\u00fd T\u00f2ng Khi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua ti\u1ebfp ki\u1ebfn t\u1ea1i huy\u1ec7n T\u1ed9 Th\u00e0nh. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Th\u1ee7y c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tra Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u c\u1ee7a T\u00f2ng Khi\u00eam. Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n chi\u00eau \u0111\u00e3i T\u00f2ng Khi\u00eam t\u1ea1i qu\u00e1n d\u1ecbch. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111ang ch\u01a1i c\u1edd, h\u1ecfi Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng: <i>\"Giang Nam r\u1ed3i s\u1ebd th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9nh t\u1ec1 \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>\"Giang Nam \u0111\u00e3 th\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, h\u1ebft m\u1ef1c gi\u1eef l\u1ec5 qu\u00e2n th\u1ea7n, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c.\"<\/i> L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n th\u1eb9n m\u00e0 t\u1ea1 l\u1ed7i: <i>\"Ai b\u1ea3o Giang Nam kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.\"<\/i> Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con c\u1ee7a Tra V\u0103n Huy.\r\n\r\n<i>(V\u0103n Huy, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 t\u00e1m. S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean', x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u.)<\/i>\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[85] \u00c2n x\u00e1 cho t\u00f9 nh\u00e2n trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[86] Sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh ban v\u1ea3i cho d\u00e2n di c\u01b0 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m. L\u1ea1i sai Kh\u1ed1ng H\u1ea1c \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu l\u00e0 Th\u00f4i H\u00e0n, ng\u01b0\u1eddi Kinh Tri\u1ec7u, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng m\u00e3nh gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7 sung v\u00e0o qu\u00e2n C\u1ea5m.\r\n\r\n[87] Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u0111ang \u0111\u1ec3 tang, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i.\r\n\r\n[88] Th\u00e1ng n\u00e0y, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc B\u1eafc H\u00e1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110o\u00e0n H\u00fac v\u00e0 M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Ph\u00f9ng Si\u00eau t\u1ea1i c\u1eeda s\u00f4ng Ho\u1ea1i Th\u1ee7y, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng c\u1ee9u khi n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o. N\u01b0\u1edbc t\u1eeb d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ea7m \u0110\u00e0i \u0110\u00e3i, sau khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat, th\u00e0nh nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u0111\u1ed5 n\u00e1t. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 H\u00e0n Tri Phan v\u1eabn c\u00f2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, than r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp th\u00e0nh, ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft hai. N\u1ebfu bi\u1ebft ng\u00e2m th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i \u0111\u1ec3 kh\u00f4 sau, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u c\u00f2n ai s\u1ed1ng s\u00f3t.\"<\/i>\r\n\r\n[89] L\u00fac \u0111\u00f3, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an sai t\u01b0\u1edbng Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p t\u00e2u v\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>\"Khi\u1ebft \u0110an tham l\u1ee3i b\u1ed9i t\u00edn, ng\u00e0y sau \u1eaft s\u1ebd ph\u00e1 n\u01b0\u1edbc ta. Nay qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n ki\u00eau c\u0103ng kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, xin t\u1eadp k\u00edch b\u1eaft ch\u00fang, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u1ef1a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 chi\u1ebfm l\u1ea5y \u0111\u1ea5t H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u00e0 quy ph\u1ee5c Trung Qu\u1ed1c, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi T\u1ea5n tho\u00e1t kh\u1ecfi c\u1ea3nh l\u1ea7m than, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i h\u01b0\u1edfng vinh hoa, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t sao?\"<\/i> B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe theo. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 b\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng r\u1ea5t h\u1eadu.\r\n\r\n<i>\u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 A Ph\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean v\u00e0 v\u01b0\u01a1ng t\u1eed V\u1eadt Nhi c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf ph\u00eda sau n\u00fai sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u00ean L\u00ea Ch\u00e2u, xin v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 d\u00e2ng t\u1ea5u t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p.<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'T\u1ee5c C\u1ea9m L\u00ed K\u00ec C\u1ef1u Truy\u1ec1n' ch\u00e9p: M\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, L\u00ea Ch\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb V\u00e2n Nam, n\u00f3i r\u1eb1ng Di\u1ec5n t\u1eadp s\u1ea3ng c\u1ee7a th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i L\u00fd ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c. L\u1ea1i th\u00e1ng hai n\u0103m Khai B\u1ea3o nguy\u00ean ni\u00ean, L\u00ea Ch\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Nam Chi\u1ebfu, b\u00e0y t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n giao h\u1ea3o. Sau \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0 t\u1eeb n\u00e0o n\u1eefa, ch\u1ec9 sai v\u01b0\u01a1ng t\u1eed c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Xuy\u00ean[footnote]Kh\u00f3c m\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 (ch\u1eef 'Kh\u00f3c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kh\u00ed', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n n\u0103m s\u1eeda l\u1ea1i).[\/footnote], th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 c\u1ed1ng n\u1ea1p. Cung B\u1ed9 v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Xuy\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea5t Hu\u1ec1 v\u00e0 Di\u00eau Ch\u00e2u th\u1eddi x\u01b0a. Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean c\u00e1ch gi\u1edbi h\u1ea1n s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9 thu\u1ed9c L\u00ea Ch\u00e2u b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Xuy\u00ean m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, V\u00e2n Nam m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay, qu\u1ed1c s\u1eed c\u00f3 ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m ph\u00eda sau n\u00fai c\u1ee7a L\u00ea Ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean c\u1ee7a L\u00ea Ch\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i L\u00fd c\u1ee7a V\u00e2n Nam. X\u00e9t theo 'T\u1ee5c K\u00ec C\u1ef1u Truy\u1ec1n', th\u00ec b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m ph\u00eda sau n\u00fai v\u00e0 Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a V\u00e2n Nam. L\u1ea1i x\u00e9t qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 hai, \u0111\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 N\u1eb7c Khu c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean c\u00f9ng m\u1eb9 l\u00e0 Nhi\u1ec7t Mi\u1ec5n sai v\u01b0\u01a1ng t\u1eed A H\u1eefu \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong N\u1eb7c Khu l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng th\u1ee9 hai, l\u1ea1i sai v\u01b0\u01a1ng t\u1eed Thi\u1ebfu C\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean, th\u00e1ng hai, N\u1eb7c Khu t\u1ef1 d\u1eabn ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi L\u00ea Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 xin bu\u00f4n b\u00e1n. N\u0103m th\u1ee9 hai, th\u00e1ng b\u1ea3y, \u00f4ng l\u1ea1i sai con trai l\u00e0 M\u00e2u Ngang v\u00e0 ch\u00fa l\u00e0 Ly Mi\u1ec7t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Vua ban chi\u1ebfu phong N\u1eb7c Khu l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Theo qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu, N\u1eb7c Khu \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0 \u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd. Ghi ch\u00e9p n\u00e0y ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi 'T\u1ee5c K\u1ef3 C\u1ef1u truy\u1ec7n'.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, T\u00e2n Di Hi\u1ec3u trong 'V\u00e2n Nam Ch\u00ed \u0110\u1ea1o l\u1ee5c' l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1ea5t chi ti\u1ebft v\u1ec1 phong c\u1ea3nh s\u00f4ng n\u00fai, phong t\u1ee5c c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd c\u00f9ng chi\u1ebfu th\u01b0 t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban cho N\u1eb7c Khu v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a. Chi\u1ebfu th\u01b0 vi\u1ebft: \"S\u1eafc cho qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd, th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u00eda nam s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9, gi\u1edbi h\u1ea1n t\u1eeb Di\u00eau Hu\u1ec1 Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc n\u00fai sau n\u00fai, g\u1ed3m 36 qu\u1ef7 ch\u1ee7, ki\u00eam th\u00eam Ho\u00e0i H\u00f3a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Trung Thu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng N\u1eb7c Khu, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i b\u1ea3o, Quy \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean t\u01b0\u1edbc Trung Thu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.\" Di Hi\u1ec3u t\u1eebng hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn V\u00e2n Nam, t\u1eadn m\u1eaft th\u1ea5y chi\u1ebfu th\u01b0, n\u00ean nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng ghi ch\u00e9p ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0 v\u1eady, N\u1eb7c Khu th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 c\u1ee7a Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean. Kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ec9 ghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng ghi l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd.<\/i>\r\n\r\n<i>Di Hi\u1ec3u c\u00f2n n\u00f3i r\u1eb1ng, bi\u1ec3u t\u1ea1 \u00e2n c\u1ee7a N\u1eb7c Khu d\u00f9ng \u1ea5n 'Nguy\u00ean H\u00f2a S\u00e1ch Nam Chi\u1ebfu'. Tra c\u1ee9u s\u1eed s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, cu\u1ed1i n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung, Nam Chi\u1ebfu T\u00f9 Long l\u00ean ng\u00f4i, t\u1ef1 x\u01b0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u1eb7t qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd. Cu\u1ed1i n\u0103m Can Ph\u00f9, con c\u1ee7a T\u00f9 Long l\u00e0 Ph\u00e1p \u0111\u1ed5i qu\u1ed1c hi\u1ec7u th\u00e0nh H\u1ea1c Th\u00e1c, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i Phong Nh\u00e2n, nh\u01b0ng N\u1eb7c Khu v\u1eabn d\u00f9ng \u1ea5n 'Nguy\u00ean H\u00f2a S\u00e1ch Nam Chi\u1ebfu', kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. \u0110\u1ebfn th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u1ed5i qu\u1ed1c hi\u1ec7u th\u00e0nh Tr\u01b0\u1eddng H\u00f2a. Nay n\u1ebfu coi N\u1eb7c Khu l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean x\u1ebfp v\u00e0o truy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean. C\u00f3 l\u1ebd qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m. Song, N\u1eb7c Khu nhi\u1ec1u l\u1ea7n giao thi\u1ec7p v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, l\u00e0m sao s\u1eed quan l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u1ebf? Hay N\u1eb7c Khu t\u1eebng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, n\u00ean s\u1eed quan d\u00f9ng theo? N\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec5 v\u1eadt tri\u1ec1u c\u1ed1ng c\u1ee7a N\u1eb7c Khu ch\u1ec9 th\u00f4ng qua ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c, n\u00ean s\u1eed quan th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi tri\u1ec1u c\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 do N\u1eb7c Khu ph\u00e1i \u0111i? H\u01a1n n\u1eefa, con trai ho\u1eb7c em trai c\u1ee7a N\u1eb7c Khu t\u1eebng \u0111\u1ebfn t\u1eadn kinh \u0111\u00f4, s\u1eed s\u00e1ch c\u0169ng ghi N\u1eb7c Khu t\u1ef1 d\u1eabn ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c h\u1eb3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i L\u00fd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean. Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a V\u00e2n Nam. N\u1eb7c Khu h\u00e1 l\u1ea1i t\u1eeb b\u1ecf qu\u1ed1c hi\u1ec7u c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea5y t\u00ean b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e0m danh hi\u1ec7u? Di Hi\u1ec3u c\u00f2n n\u00f3i N\u1eb7c Khu \u1edf th\u00e0nh T\u01b0 M\u1ecb. T\u01b0 M\u1ecb l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a V\u00e2n Nam, t\u1eeb Gia Ch\u00e2u theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn T\u01b0 M\u1ecb ph\u1ea3i qua 49 ch\u1eb7ng, kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi L\u00ea Ch\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u01b0\u1edbc \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1eb7c Khu \u0111\u00e3 l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7, h\u00e1 l\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn xin bu\u00f4n b\u00e1n?<\/i>\r\n\r\n<i>Theo c\u00e1c ghi ch\u00e9p trong 'Qu\u1ed1c s\u1eed', 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', 'H\u1ed9i y\u1ebfu', l\u1ea1i s\u1ee3 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecbnh t\u00f9y ti\u1ec7n, nay t\u1ea1m theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed', c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng h\u01a1n n\u1eefa. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Qu\u1ed1c s\u1eed', th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ch\u00e2u Hu\u1ec1 hai ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ecbch Ki\u1ec7m L\u00e3ng. Ch\u1ec9 ri\u00eang ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p n\u00e0o v\u1ec1 th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1ed1t cu\u1ed9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u00e0o. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Qu\u1ed1c s\u1eed' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Man c\u00e1ch ch\u00e2u L\u00ea b\u1ea3y ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00eam m\u1ed9t ch\u1eb7ng n\u1eefa \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Hu\u1ec1, l\u1ea1i hai ch\u1eb7ng n\u1eefa \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng. Tr\u00ean n\u00fai th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c Phong B\u00e0 Man, kh\u00f4ng r\u00f5 khi n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i L\u00fd mu\u1ed1n giao h\u1ea3o, t\u1ea1i sao l\u1ea1i d\u00f9ng th\u01b0 t\u1eeb c\u1ee7a th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng?<\/i>\r\n\r\n<i>T\u00e2n Di Hi\u1ec3n n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb d\u1ecbch Ki\u1ec7m L\u00e3ng th\u00eam m\u1ed9t ch\u1eb7ng n\u1eefa \u0111\u1ebfn d\u1ecbch Kh\u01b0\u01a1ng L\u00e3ng, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi V\u00e2n Nam, c\u00f3 t\u1ea5m b\u1ea3ng ghi r\u1eb1ng l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ch\u00e2u H\u1ed9i, l\u1ebd n\u00e0o th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh l\u00e0 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi V\u00e2n Nam, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00e2u H\u00f9ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 qua l\u1ea1i \u1eaft ph\u1ea3i \u0111i qua \u0111\u00e2y tr\u01b0\u1edbc hay sao? Ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i tra c\u1ee9u 'Qu\u1ed1c s\u1eed': T\u1eeb ch\u00e2u L\u00ea \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam m\u1ed9t ch\u1eb7ng \u0111\u1ebfn xuy\u00ean Cung B\u1ed9, t\u1eeb ch\u00e2u L\u00ea \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u1ebfn xuy\u00ean L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m. C\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i Nam Chi\u1ebfu \u1eaft ph\u1ea3i \u0111i qua xuy\u00ean Cung B\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn xuy\u00ean L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m, m\u00e0 khi Nam Chi\u1ebfu mu\u1ed1n tri\u1ec1u c\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, c\u0169ng n\u00ean \u0111i qua xuy\u00ean L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn xuy\u00ean Cung B\u1ed9. Nh\u01b0ng c\u00e1c ghi ch\u00e9p v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i gi\u1eefa hai xuy\u00ean n\u00e0y l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi 'T\u1ee5c k\u1ef3 c\u1ef1u truy\u1ec1n', vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecbnh t\u00f9y ti\u1ec7n, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/i>\r\n\r\n[90] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Phong Thi\u1ec1n.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, m\u1edf ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea5y Thi\u00ean H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh l\u00e0m Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Ng\u1ea1n Khanh tr\u1ea5n tr\u1ecb \u0110\u1ea1i Danh h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, giao ch\u00ednh s\u1ef1 cho nha hi\u1ec7u L\u01b0u T\u01b0 Ng\u1ed9. T\u01b0 Ng\u1ed9 tham lam v\u00e0 x\u1ea3o quy\u1ec7t, l\u1ea1m quy\u1ec1n, tham nh\u0169ng, khi\u1ebfn qu\u00e2n ph\u1ee7 su\u1ed1t th\u1eddi gian d\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Do \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, con trai c\u1ee7a h\u1ea7u t\u01b0\u1edbc T\u00e2y Nam Di l\u00e0 V\u0169 T\u00e0i c\u00f9ng 142 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Phong V\u0169 T\u00e0i l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n[94] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t d\u00f9ng l\u1ec5 Th\u00e1i Lao, c\u00f2n l\u1ea1i n\u1ebfu c\u1ea7n d\u00f9ng tr\u00e2u th\u00ec thay b\u1eb1ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn T\u00e2n Th\u1ee7y C\u00e1i.\r\n\r\n[96] S\u00f4ng Bi\u1ec3n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n H\u1ea1 \u1ea4p, ch\u00e2u T\u1ed1ng.\r\n\r\n[97] Trong th\u00e1ng n\u00e0y, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, Th\u00e2m, Tri\u1ec7u, H\u00ecnh, Minh c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh tr\u00ec \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n, qu\u00e2n tr\u1ea1i trong ph\u1ea1m vi qu\u1ea3n h\u1ea1t.\r\n\r\n[98] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho Khai Phong, H\u00e0 Nam ph\u1ee7 r\u1eb1ng t\u1eeb nay n\u00f4 t\u1ef3 b\u1ecb ch\u1ebft oan ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ki\u1ec3m tra, cho ph\u00e9p ch\u00f4n c\u1ea5t nhanh ch\u00f3ng[footnote]'ch\u00f4n c\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1eadt', theo 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n H\u1ed9 Kh\u1ea9u Kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u1ec3m tra[footnote] 'ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Quan l\u1ea1i n\u00e0o g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.\r\n\r\n[99] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Kinh, c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh s\u0129 th\u1ee9 trong vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, tang l\u1ec5, quan l\u1ea1i ph\u1ee7 \u0111\u00e0i c\u00f9ng b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u00e0, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f2i ti\u1ec1n c\u1ee7a. T\u1eeb nay c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng.\"<\/i>\r\n\r\n[100] Linh V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p sau khi gi\u1ebft anh, thay cha l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tr\u1ea5n, t\u1ecf ra ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00ea ng\u1ef1a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Di, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ee5c. L\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed b\u1ea1c v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129, b\u1ed9 h\u1ea1 ph\u1ea7n l\u1edbn ph\u1ea3n l\u1ea1i. K\u1ebf Nghi\u1ec7p c\u0169ng lo s\u1ee3 h\u1ecd l\u00e0m ph\u1ea3n. Khi Vua c\u00f2n \u1edf ng\u00f4i b\u00e1, c\u00f3 quen bi\u1ebft K\u1ebf Nghi\u1ec7p, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean ng\u00f4i, K\u1ebf Nghi\u1ec7p nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u v\u00e0 d\u00e2ng c\u1ed1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin c\u1ea3 gia t\u1ed9c d\u1eddi v\u00e0o trong th\u00e0nh. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ea5y K\u1ebf Nghi\u1ec7p l\u00e0m T\u0129nh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[101] L\u1ea5y L\u1ec7 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e3nh Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ec7 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, Thi\u1ec1m tra x\u00e9t d\u00e2n ch\u00fang n\u00e0o c\u00f2n cha m\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e2n t\u00e0i s\u1ea3n ri\u00eang, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, quan H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua b\u1ea3o \u00f4ng r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i Danh l\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a khanh, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i, \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u1ecbp khanh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang tr\u1edf v\u1ec1.\"<\/i>\r\n\r\n[105] T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 l\u00e0 H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng \u1edf H\u00e0 Nam h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, ch\u1ec9 chuy\u00ean lo s\u1eeda sang v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c, nh\u00e0 c\u1eeda, ham m\u00ea thanh s\u1eafc, ng\u00e0y \u0111\u00eam say s\u01b0a, bu\u00f4ng th\u1ea3 theo \u00fd th\u00edch. Ch\u00ednh s\u1ef1 suy \u0111\u1ed3i, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u00f4ng khai ho\u00e0nh h\u00e0nh n\u01a1i ch\u1ee3 b\u00faa, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eaft n\u1ed5i. Vua nghe tin n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u C\u1ee7ng l\u00e0m An Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1eed.\r\n\r\n[106] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu V\u00f5 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y T\u1ea3 V\u0169 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam. Vua d\u1eb7n K\u1ebf Hu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>\"T\u00e2y L\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb y\u00ean, khanh ch\u1edb b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng.\"<\/i> K\u1ebf Hu\u00e2n nh\u1eadm ch\u1ee9c h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, kinh th\u00e0nh tr\u1edf n\u00ean y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ra l\u1ec7nh ph\u1ea3i t\u00e2u xin \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua khi x\u1eed t\u1eed k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.\r\n\r\n<i>([footnote]Theo s\u00e1ch 'H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed', vi\u1ec7c gi\u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 x\u00e9t l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m sau, nay theo l\u1eddi ghi trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\n[109] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p, b\u1ea5y gi\u1edd Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung l\u00e0 \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung \u0111ang l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ee9 Ch\u00e2u, Vua th\u1ea5y T\u01b0 Cung t\u1eebng l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf Mi Ch\u00e2u, b\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, phong l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, Vua d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p n\u00f3i, Linh Ch\u00e2u n\u1ebfu kh\u00f4ng do t\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3 cai tr\u1ecb, th\u00ec d\u00e2n n\u01a1i \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ee5c, d\u00f9 l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 V\u1ec7, Ho\u1eafc c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111u\u1ed5i. \u00dd h\u1eafn cho r\u1eb1ng, ngo\u00e0i ta, kh\u00f4ng ai tr\u1ecb n\u1ed5i n\u01a1i \u0111\u00f3. Khanh c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> T\u01b0 Cung th\u01b0a: <i>\"C\u1ea9n tu\u00e2n m\u1ec7nh.\"<\/i> Vua khen \u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed, l\u1ea1i b\u1ea3o: <i>\"L\u00fd T\u0129nh, Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb nh\u00e0 Nho, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, h\u00e1 \u0111\u1eddi ta l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i sao?\"<\/i> Vua ban h\u1eadu th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho \u0111i, l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua c\u00e1c mi\u1ec1n H\u1ed3 bi\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'thi\u1ec7p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u1eafc', nay s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 27, truy\u1ec7n \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung[\/footnote], sai mang th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng d\u00e2n ch\u00fang. T\u01b0 Cung nh\u1eadm ch\u1ee9c, s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a K\u1ebf Nghi\u1ec7p, ch\u0103m lo v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn b\u1ed9 l\u1ea1c y\u00ean \u1ed5n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u0103m h\u1ecfi d\u00e2n t\u00ecnh, d\u00e2ng nhi\u1ec1u t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0111\u1eb7t tr\u1ea5n N\u00f9ng H\u1ed3i c\u1ee7a h\u1ee3p Ch\u00e2u l\u00e0m Qu\u1ea3ng An qu\u00e2n.\r\n\r\n[111] Khi\u1ebft \u0110an Tr\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed H\u1ee9a Chu Qu\u1ef3nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu V\u0169 l\u00e2m t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1eabn ki\u00eam nhi\u1ec7m Tr\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed.\r\n\r\n<i>(Chu Qu\u1ef3nh, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y Nh\u00e2m M\u1eadu, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ea5y Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec7 l\u1ee5c qu\u00e2n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Phan Quang D\u1ee5 l\u00e0m N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u, ki\u00eam nhi\u1ec7m Ch\u1ea5n ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u1ed1ng gi\u1eb7c \u1edf \u1ea3i Th\u1ea1ch L\u0129nh[footnote]'Th\u1ea1ch L\u0129nh khuy\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Th\u1ea1ch L\u0129nh khuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch kh\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc trong quy\u1ec3n n\u00e0y n\u00f3i v\u1ec1 L\u1ec7 ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u1edf D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Phan Quang D\u1ee5, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[114] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u1ef1u T\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0110\u1eadu Trinh C\u1ed1 qua \u0111\u1eddi. N\u0103m Ki\u1ebfn Long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Trinh C\u1ed1 v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 c\u1ef1u Tam c\u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 l\u1ec5, \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng cung tam thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 tham d\u1ef1 tri\u1ec1u h\u1ed9i. Ch\u1ea5t kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean Vua, [Trinh C\u1ed1] b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, ngao du s\u01a1n th\u1ee7y, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00e1o v\u1ea3i mang theo ca k\u1ef9, r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 vui.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o T\u00e2y Xuy\u00ean, S\u01a1n Nam, Kinh H\u1ed3, t\u1eeb nay ph\u00e1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111i thi, khi \u0111i v\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Theo '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, th\u00e1ng 10, n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0a, nh\u00e0 T\u00e2y H\u00e1n t\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong d\u00e2n v\u00e0 quan l\u1ea1i am hi\u1ec3u kinh thu\u1eadt, cho h\u1ecd \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn k\u1ebf s\u0129, c\u00e1c huy\u1ec7n ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n. Nay qu\u1ed1c gia m\u1ed7i n\u0103m m\u1edf khoa thi \u0111\u1ec3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, s\u0129 t\u1eed b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng d\u00f9 xa x\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, ti\u1ec1n nong c\u00f3 khi thi\u1ebfu th\u1ed1n, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, S\u01a1n Nam, Kinh H\u1ed3, khi \u0111i v\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[116] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[117] T\u00e1n ch\u1ec9 huy \u0111\u00f4 tri \u0110\u1ed7 Di\u00ean Ti\u1ebfn c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ch\u00edn \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c. \u0110\u00eam \u1ea5y, Vua m\u1edf c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169, sai n\u1ed9i th\u1ecb b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a b\u1eaft gi\u1eef. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft. Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, th\u00e2n h\u00e0nh tra h\u1ecfi. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ecb ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3, gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd t\u1ed9c. Nha m\u00f4n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a n\u1eb1m b\u00ean c\u1ea1nh c\u1ed5ng Huy\u1ec1n V\u0169. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua t\u1eadp tr\u1eadn \u1edf h\u1ed3 sau, ti\u1ebfng h\u00f2 reo vang ra ngo\u00e0i. D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a nghe th\u1ea5y, kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean do, v\u1ed9i v\u00e0o \u0111\u1ebfn c\u1ed5ng v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, v\u1eabn m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o m\u00e0u \u0111en. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o g\u1eb7p, cho ng\u1ed3i, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Ta \u0111ang t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, n\u00ean b\u1ea3o h\u1ecd h\u00f2 reo th\u00f4i.\"<\/i> Khi D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ra ngo\u00e0i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n: <i>\"\u0110\u00e2y th\u1eadt l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Quy, Hi\u1ec7p tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.\r\n\r\n[119] Ba tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n d\u00e2n phu c\u1ee7a ba ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, Th\u00e2m, Tri\u1ec7u ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ba n\u0103m cho gia \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m T\u00e2n Th\u1ee7y C\u1ed1i, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Phi Long vi\u1ec7n, ban cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a. Sau \u0111\u00f3, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00f9a Phong Thi\u1ec1n.\r\n\r\n[121] Ch\u00e2u D\u1ecbch b\u00e1o: t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p d\u00e2ng ch\u00e2u Phong xin quy ph\u1ee5. Vua l\u1eadp t\u1ee9c cho con \u00f4ng l\u00e0 Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00e2u Phong.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Kinh v\u0169 th\u00e1nh l\u01b0\u1ee3c' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng: ch\u00e2u Phong v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ed9c T\u1ea1ng T\u00e0i h\u00e0 T\u00e2y l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an phong l\u00e0m H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai, \u00f4ng d\u1eabn d\u00e2n ch\u00fang quy thu\u1eadn, r\u1ed3i con \u00f4ng l\u00e0 Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9. Nh\u01b0ng trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ebfn quy h\u00e0ng, l\u00e0 sai v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\n[122] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua b\u00e0y ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1eadc phi\u00ean th\u1ea7n t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn sau. Khi r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e3 ng\u00e0 ng\u00e0, Vua t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m nh\u1eefng tr\u1ecdng tr\u1ea5n kh\u00f3 kh\u0103n, vi\u1ec7c v\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 b\u1ec1 b\u1ed9n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111\u00e3i ng\u1ed9 hi\u1ec1n t\u00e0i v\u1eady.\"<\/i> Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau hi\u1ec3u \u00fd Vua, li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec, l\u1ea1i l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng vinh s\u1ee7ng, nay \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 h\u01b0u, tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a th\u1ea7n.\"<\/i> Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 An Vi\u1ec5n ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u0169 H\u00e0nh \u0110\u1ee9c <i>(H\u00e0nh \u0110\u1ee9c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12)<\/i>, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ed9 Qu\u1ed1c Qu\u00e1ch T\u00f2ng Ngh\u0129a, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c B\u1ea1ch Tr\u1ecdng U\u00e2n, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u tranh nhau k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng chi\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Canh T\u00fd, phong V\u0169 H\u00e0nh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Qu\u00e1ch T\u00f2ng Ngh\u0129a l\u00e0m T\u1ea3 Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau l\u00e0m H\u1eefu Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, B\u1ea1ch Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Theo s\u00e1ch 'B\u1ea3o hu\u1ea5n' v\u00e0 c\u1ed1 s\u1ef1, c\u00f3 ghi r\u1eb1ng c\u00f9ng ng\u00e0y, H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng v\u00e0 Vi\u00ean Ng\u1ea1n c\u0169ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c \u1edf ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m ho\u00e0n v\u1ec7. Nh\u01b0ng x\u00e9t v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m nay, Vi\u00ean Ng\u1ea1n t\u1eeb T\u0129nh Nan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng t\u1eeb T\u00e2y Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn An Vi\u1ec5n, l\u00fac n\u00e0y c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u1edf kinh s\u01b0, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u1ea7m l\u1eabn. Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9.)<\/i>\r\n\r\n[123] Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0, v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua nh\u00ecn \u00f4ng v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng m\u01b0\u1eddi n\u0103m, ba l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ph\u00fac l\u1ed9c th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\n[124] Ban \u0111\u1ea7u, \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 c\u00f9ng l\u0129nh binh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 chuy\u00ean quy\u1ec1n, ng\u1ea1o m\u1ea1n. Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Th\u00f4ng c\u00f9ng phe v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0, c\u00e0ng kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd. L\u00fac \u1ea5y, Vua th\u00e2n chinh \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1, k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c Vua trong ti\u1ebft n\u1eafng g\u1eaft, v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ea7m cung \u0111\u00e1 x\u00f4ng pha tr\u1eadn m\u1ea1c. Di\u00ean Th\u00f4ng b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u1ee9c D\u1ee5: <i>\"Vua ph\u01a1i m\u00ecnh gi\u1eefa n\u1eafng gi\u00f3 nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 ch\u00fang ta ng\u00e0y ng\u00e0y h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 c\u1ee7a ngon v\u1eadt l\u1ea1, ch\u1ec9 lo h\u01b0\u1edfng nh\u00e0n.\"<\/i> Di\u00ean Th\u00f4ng n\u00f3i v\u1eady l\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd t\u1ef1 th\u1ea5y b\u1ea5t an, nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 v\u1ec1 kinh tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. Khi Di\u00ean Th\u00f4ng v\u00e0 \u0110\u1ee9c D\u1ee5 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u Di\u00ean Th\u00f4ng v\u00e0o h\u1ecfi han, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi \u0110\u1ee9c D\u1ee5 th\u00ec h\u01a1i l\u1ea1nh nh\u1ea1t. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 nghi ng\u1edd Di\u00ean Th\u00f4ng gi\u00e8m pha m\u00ecnh, n\u00ean sinh l\u00f2ng lo s\u1ee3, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean r\u1eb1ng Di\u00ean Th\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng nh\u1eefng l\u1eddi ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, l\u1ea1i ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u1eaft giam Di\u00ean Th\u00f4ng, Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0o ng\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Di\u00ean Th\u00f4ng \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p Vua \u0111\u1ec3 ph\u00e2n r\u00f5 ph\u1ea3i tr\u00e1i. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, cho g\u1ecdi l\u00ean ch\u1ea5t v\u1ea5n. Di\u00ean Th\u00f4ng c\u00e3i l\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f4ng k\u00ednh tr\u1ecdng. Vua li\u1ec1n ra l\u1ec7nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u n\u01a1i ch\u1ee3. Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0, V\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0 n\u1ed9i ph\u1ea9m V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n C\u00e1t \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady v\u00e0o x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 c\u00f9ng gia quy\u1ebfn b\u1ecb \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. V\u01b0\u01a1ng Ban b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn H\u1ee9a Ch\u00e2u, Nh\u00e2n C\u00e1t b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn T\u00e2y S\u1eb1n V\u1ee5.\r\n\r\n[125] Th\u00e1ng 10, c\u00e1c t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an g\u1ed3m X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 c\u00f9ng 16 t\u1ed9c kh\u00e1c quy ph\u1ee5. Phong b\u1ed1n \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 La M\u1ef9 l\u00e0m Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a lang t\u01b0\u1edbng; 15 th\u1ee9 th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 N\u1eb7c Nh\u0129 S\u1ea5m V\u01b0\u1ee3ng B\u1ed1 l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c ty qua.\r\n\r\n<i>(Trong 'B\u1ea3n k\u1ef7', sau ng\u00e0y Canh D\u1ea7n v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, c\u00f3 ghi r\u1eb1ng Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An t\u00e2u r\u1eb1ng 16 t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an quy ph\u1ee5. L\u1ea1i trong ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u00e2u D\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. X\u00e9t cha c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0 Gi\u00e1p th\u1ef1c t\u1ebf c\u01b0 tr\u00fa t\u1ea1i Phong Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' l\u00e0 ai. 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec7n' c\u0169ng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An gi\u1ed1ng 'B\u1ea3n k\u1ef7', \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ghi vi\u1ec7c phong ch\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh, nh\u01b0ng 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e1ng nghi. H\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng r\u00f5 Phong Ch\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p c\u01b0 tr\u00fa hay l\u00e0 m\u1ed9t Phong Ch\u00e2u kh\u00e1c, v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t Th\u1ee9 s\u1eed kh\u00e1c. Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn, c\u00f3 ghi r\u1eb1ng Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ed9c X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, t\u00ean g\u1ecdi g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An. Ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u00e1c t\u1ed9c X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 \u0111\u00e3 h\u00e0ng r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea3n, ph\u1ea3n r\u1ed3i l\u1ea1i h\u00e0ng? N\u1ebfu kh\u00f4ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1ng nghi. T\u00ean v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u sai, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Ri\u00eang t\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3o ch\u1ee9ng, nay v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y v\u1eabn ghi vi\u1ec7c c\u00e1c t\u1ed9c X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 quy thu\u1eadn, nh\u01b0ng b\u1ecf \u0111i c\u00e2u <i>\"Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An t\u00e2u\"<\/i> g\u1ed3m t\u00e1m ch\u1eef, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[126] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u.\r\n\r\n[127] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[128] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t v\u00e0 Vu \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt. S\u1ee9 gi\u1ea3 H\u1ed3i C\u1ed1t \u0111i qua Linh Ch\u00e2u, giao d\u1ecbch \u1edf ch\u1ee3. Tri ch\u00e2u \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung sai l\u1ea1i vi\u00ean mua c\u01b0\u01a1ng sa, l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 tranh gi\u00e1, c\u00e3i nhau gi\u1eadn d\u1eef. T\u01b0 Cung tha cho l\u1ea1i vi\u00ean, kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u1ea1i tr\u00f3i s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0i ng\u00e0y r\u1ed3i m\u1edbi th\u1ea3. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y. Kh\u1ea3 h\u00e3n H\u1ed3i C\u1ed1t c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn Linh Ch\u00e2u h\u1ecfi l\u00fd do b\u1ecb tr\u00f3i. T\u01b0 Cung bi\u1ebft m\u00ecnh l\u00fd khu\u1ea5t, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ea3 l\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n, H\u1ed3i C\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng n\u1eefa.\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, r\u1ed3i v\u1ec1 th\u0103m v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[130] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129. Vi\u1ec7c ph\u00e2n c\u00f4ng tr\u1ef1c \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0110a T\u1ed1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn H\u00e0n L\u00e2m, h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u1ea1y d\u01b0\u1edbi s\u1ea3nh, h\u1ecdc s\u0129 h\u01a1i \u0111\u1ee9ng d\u1eady ch\u00e0o, xong vi\u1ec7c li\u1ec1n lui, ch\u01b0a t\u1eebng ng\u1ed3i c\u00f9ng. Ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf H\u00e0n L\u00e2m c\u0169ng v\u1eady. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ea9m b\u00e1o li\u1ec1n l\u1ea1y tr\u00ean s\u1ea3nh, l\u1ea1i c\u00f2n k\u1ec3 l\u1ec3 chuy\u1ec7n trong ngo\u00e0i, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef l\u1ec5 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ph\u01b0\u1eddng ng\u1ea1c nhi\u00ean, h\u1ecfi \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 theo th\u00f3i quen m\u1ea5y n\u0103m, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft l\u00fd do. L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng An l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Ki\u1ec7m th\u00edch ch\u00e2m ch\u1ecdc, b\u00e8n n\u00f3i r\u1eb1ng Ph\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u1ea1y \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i, t\u1eebng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c danh thi\u1ebfp c\u1ee7a h\u1ecd.\r\n\r\n<i>(Chi\u00eau Ki\u1ec7m l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 Ph\u1ee5c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thanh Th\u00e1i th\u1ee9 hai.)<\/i>\r\n\r\n[131] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i s\u0103n \u1edf n\u00fai Thanh Long, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1, th\u00e2n ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, tha nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Trung th\u01b0 th\u1ecb lang H\u00e0n Hi T\u1ea3i d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"Vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u00f9 ph\u1ea3i do quan ch\u1ee9c ph\u1ee5 tr\u00e1ch, trong ng\u1ee5c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i xa gi\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ebfn, xin ph\u1ea1t ba tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n trong kho \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n nhu.\"<\/i>\r\n\r\n[132] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng ch\u1ea1p, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[133] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft L\u00fd L\u1ec7nh Tu\u00e2n b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, v\u00ec t\u1ed9i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan khi l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf Tam ty t\u00f9y qu\u00e2n.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 t\u1ec9nh th\u0103m t\u1ec3 th\u1ea7n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang \u1ed1m.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ea5y Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ph\u00f2ng Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nguy\u00ean Ch\u00e2u. Ng\u1ea1n Th\u0103ng c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh, gi\u1ecfi \u0111\u00e1nh ki\u1ebfm, trong qu\u00e2n g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ebfm Nhi\"<\/i>. T\u00ednh t\u00ecnh t\u00e0n nh\u1eabn, \u1edf Nguy\u00ean Ch\u00e2u t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi Nhung n\u00e0o ph\u1ea1m lu\u1eadt nh\u00e0 H\u00e1n, Ng\u1ea1n Th\u0103ng kh\u00f4ng gia h\u00ecnh, m\u00e0 tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi Nhung ph\u1ea1m t\u1ed9i ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, tay n\u1eafm tai h\u1ecd m\u00e0 c\u1eafn, r\u1ed3i u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Ng\u01b0\u1eddi Nhung ch\u1ea3y m\u00e1u \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, run r\u1ea9y kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00fac nh\u00edch. Tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng c\u1eafn tai c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi Nhung s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi Nhung ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ee5t tai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do Ng\u1ea1n Th\u0103ng c\u1eafn.\r\n\r\n[136] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 T\u00e2n V\u0103n Duy\u1ec7t, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb nh\u1ecf theo V\u0103n Duy\u1ec7t h\u1ecdc h\u00e0nh, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u ki\u1ebfn, phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n, ki\u00eam ch\u1ee9c Ph\u00e1n Th\u00e1i Ph\u1ee7 T\u1ef1. L\u00fac \u0111\u00f3 Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng \u0111ang \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, Th\u01b0\u1ee3ng cho r\u1eb1ng V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1ee3ng, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, sai V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ph\u00f2ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u2018T\u00e2n L\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018C\u1ef1u L\u1ee5c\u2019 \u0111\u1ec1u ghi r\u1eb1ng Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng ra \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba, nh\u01b0ng \u2018\u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0 L\u1ee5c\u2019 l\u1ea1i n\u00f3i Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng ra kh\u1ecfi T\u00e2y Cung v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9 t\u1eeb \u0111\u00e2u. E r\u1eb1ng \u2018\u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0 L\u1ee5c\u2019 sai. Theo \u2018T\u00e2n L\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018C\u1ef1u L\u1ee5c\u2019, T\u00e2n V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ph\u00f2ng Ch\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t th\u00e1ng 12 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ea1i ghi l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 ba, e r\u1eb1ng b\u1ea3n truy\u1ec7n sai, nay theo \u2018Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019.)<\/i>\r\n\r\n[137] \u0110\u1ee9c D\u1ee5 l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd Huy\u1ec1n c\u0169ng th\u01b0\u1eddng say r\u01b0\u1ee3u, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 \u00fd ph\u1ec9 b\u00e1ng, Th\u01b0\u1ee3ng sai tr\u1ea1m d\u1ecbch b\u1eaft Huy\u1ec1n giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Huy\u1ec1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00e1o r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5 khi \u1edf Th\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1edd v\u1ea3 vi\u1ec7c ri\u00eang, \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Ng\u1ef1 s\u1eed t\u00e2u l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec3u ra, ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i Huy\u1ec1n v\u00ec l\u1ee1 l\u1eddi khi say. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, gi\u00e1ng Huy\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i Phu.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u2018Th\u00e0nh \u0110\u00f4 K\u00fd\u2019 ch\u00e9p r\u1eb1ng L\u00fd Huy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00ec c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Th\u00f4ng vi\u1ebft kinh ch\u1eef v\u00e0ng, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay theo \u2018Qu\u1ed1c S\u1eed\u2019. L\u00fd Huy\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5. Tra \u2018T\u1ed1ng S\u1eed\u2019, ghi l\u00e0 H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i Phu.)<\/i>\r\n\r\n[138] T\u01b0\u1edbc b\u1ecf hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 c\u1ee7a H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau V\u0103n <i>(theo ghi ch\u00e9p trong T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau.)<\/i> Chi\u00eau V\u0103n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn Nh\u1eef Ch\u00e2u, ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ea1i doanh Th\u1ea3ng, nh\u01b0ng con trai c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1ea5u k\u1ebft v\u1edbi quan l\u1ea1i t\u1ea1i Th\u1ea3ng \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00e0nh vi gian tr\u00e1, d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i.\r\n\r\n[139] Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh b\u1ecb b\u1ec7nh, d\u00f9ng ki\u1ec7u \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n nh\u1eadm, \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, d\u00e2ng t\u00e2u b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu cho y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ea1i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. H\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 100 ng\u00e0y, v\u1eabn nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 c\u0169, b\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed t\u1ed1 c\u00e1o, xin \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn L\u01b0u \u0110\u00e0i th\u1ea9m v\u1ea5n. Nh\u00e0 Vua v\u00ec Ng\u1ea1n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u0169, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha b\u1ed5ng, ch\u1ec9 b\u00e3i ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(Ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3i, theo <i>\"H\u1ed9i Y\u1ebfu\"<\/i> v\u00e0o th\u00e1ng 11.)<\/i>\r\n\r\n[140] N\u0103m \u1ea5y, ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Minh b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1t h\u1ea1i. Minh t\u00ednh t\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc v\u00e0 hay gh\u00e9t b\u1ecf, l\u00fac say, \u0111\u00f2i \u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp d\u00e2ng th\u1ee9c \u0103n, gi\u1ea5u dao, gi\u1ebft Minh d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n n\u00fai H\u1eafc S\u01a1n. Minh tr\u1ecb v\u00ec 19 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 M\u1ee5c T\u00f4ng, hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean Thu\u1eadn Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ch\u1ee7 tr\u00ec \u0111\u00f3n l\u1eadp con c\u1ee7a Thi\u00ean Th\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf Ng\u1ed9t D\u1ee5c l\u00e0 Minh K\u00fd, hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean T\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Hi\u1ec1n, c\u1ea3i nguy\u00ean th\u00e0nh B\u1ea3o Ninh. C\u1eed Khu m\u1eadt s\u1ee9 <i>(theo <i>\"Li\u00eau S\u1eed\"<\/i>, ghi l\u00e0 Nam vi\u1ec7n Khu m\u1eadt s\u1ee9)<\/i> Tri Ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ec7nh Cao Hu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ec7nh, phong l\u00e0m T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng; Th\u1ecb trung Ti\u00eau Th\u1ee7 H\u01b0ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, phong l\u00e0m Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng. M\u1ed7i khi tri\u1ec1u h\u1ed9i, \u0111\u1ec1u m\u1eddi ng\u1ed3i b\u00e0n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. L\u1ea5y con g\u00e1i c\u1ee7a Th\u1ee7 H\u01b0ng l\u00e0 Y\u1ebfn Y\u1ebfn l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ng\u1ed9t D\u1ee5c v\u00e0 v\u1ee3 c\u00f9ng ng\u00e0y b\u1ecb h\u1ea1i, Minh K\u00fd khi \u0111\u00f3 m\u1edbi 9 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecdc trong chi\u1ebfu, gi\u1ea5u trong \u0111\u1ed1ng c\u1ee7i, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 tho\u00e1t ch\u1ebft. Khi l\u00ean ng\u00f4i, Minh K\u00fd b\u1ecb b\u1ec7nh phong th\u1ea5p, m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do Y\u1ebfn Y\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\r\n\r\n<i>(V\u1ee3 c\u1ee7a Minh K\u00fd l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb, t\u1ee9c Y\u1ebfn Y\u1ebfn. <i>\"Nh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i> l\u1ea1i ghi Y\u1ebfn Y\u1ebfn l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a B\u1eafc t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00eau T\u01b0 \u00d4n, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y. C\u00f3 l\u1ebd Th\u1ee7 H\u01b0ng c\u00f3 t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 T\u01b0 \u00d4n, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[141] Con c\u1ee7a Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u01a1ng t\u1eed n\u01b0\u1edbc Th\u00e1p Th\u1ea3n l\u00e0 S\u00e1ch B\u1ed1c \u0110\u1ecbch \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. <i>(Theo <i>\"H\u1ed9i Y\u1ebfu\"<\/i> kh\u00f4ng ghi th\u1eddi gian.)<\/i>.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, ban cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u ng\u1ef1a t\u1ed1t v\u00e0 \u0111\u1ed3 qu\u00fd.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Phi Long, ban cho Thi\u00ean H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ng\u1ef1a t\u1ed1t, cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 ch\u1ecdn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ea1n Khanh c\u00f9ng Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn, Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh \u0110\u1ea1c, Trung Ch\u00ednh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u1ef3, Linh V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 l\u1ec5 t\u1ebf giao, \u1edf l\u1ea1i ch\u01b0a v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Nghi\u1ec7p, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn th\u1ee9 2.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, phong Long Ti\u1ec7p qu\u00e2n s\u1ee9 Th\u1ea1ch V\u1ea1n \u0110\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, cho ngh\u1ec9 h\u01b0u. V\u1ea1n \u0110\u1ee9c l\u00e0 cha c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u00f4 Ngu h\u1eadu H\u00e1n Khanh. H\u00e1n Khanh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Vua s\u1ee7ng \u00e1i, n\u00ean V\u1ea1n \u0110\u1ee9c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c v\u1ecb cao.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, phong Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Duy Tu\u1ea5n v\u00e2ng m\u1ec7nh cha \u0111\u1ebfn gi\u00fap vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5, s\u1eafp v\u1ec1, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu th\u0103ng ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i Duy Tu\u1ea5n r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, t\u1eebng m\u1eddi y\u1ebfn trong v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1, sai ho\u00e0ng m\u00f4n t\u1ea5u nh\u1ea1c <i>&#8220;Ti\u00eau Thi\u1ec1u&#8221;<\/i>, cho ng\u1ed3i c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng, ban cho \u0111ai ng\u1ecdc tr\u1eafng, \u00e1o \u0111\u00ednh ch\u00e2u, ng\u1ef1a th\u1eafng y\u00ean th\u1ee7y tinh, c\u00f9ng v\u00f4 s\u1ed1 v\u1eadt ph\u1ea9m qu\u00fd. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, l\u1ea1i ban th\u00eam \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai ng\u1ecdc, ng\u1ef1a th\u1eafng y\u00ean v\u00e0ng.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, c\u1eed \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng L\u00fd O\u00e1nh c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ea1i c\u1eed b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ph\u00e1t binh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ed9, T\u1ea5n, T\u1eeb.<\/p>\n<p>[7] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 \u0110\u01b0\u1eddng th\u1eddi, Khu m\u1eadt s\u1ee9 Thang Duy\u1ec7t b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Duy\u1ec7t kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ed1ng \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed, nh\u01b0ng v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Khi Duy\u1ec7t v\u1eeba b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eadn ch\u1ee9c Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9, th\u1eddi gian kh\u00f4ng r\u00f5. Theo &#8216;L\u00fd H\u1eadu Ch\u1ee7 t\u1eadp&#8217; ghi ch\u00e9p v\u1ec1 b\u00e0i t\u1ef1a c\u1ee7a Duy\u1ec7t trong &#8216;B\u1eafc Uy\u1ec3n th\u1ecb y\u1ebfn ph\u00fa thi&#8217;, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u0103m \u1ea4t T\u1ef5, th\u00e1ng 2 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai. Ch\u1ee9c v\u1ee5 ghi l\u00e0 <i>&#8220;t\u00e2n th\u1ee5 Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3&#8221;<\/i>, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 2, cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang. V\u00ec th\u1ebf ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. &#8216;Duy\u1ec7t truy\u1ec7n&#8217; n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, l\u1ea1i n\u1eafm quy\u1ec1n. Theo &#8216;H\u1eadu Ch\u1ee7 t\u1eadp&#8217;, m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 ba khi ti\u1ec5n \u0110\u1eb7ng V\u01b0\u01a1ng \u0111i cai tr\u1ecb Tuy\u00ean Th\u00e0nh, Duy\u1ec7t v\u1eabn v\u1edbi ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed vi\u1ebft b\u00e0i t\u1ef1a. &#8216;Truy\u1ec7n&#8217; n\u00f3i \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong T\u01b0 kh\u00f4ng qu\u00e1 nhanh, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p theo.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 L\u01b0 Ho\u00e0i Trung \u0111i s\u1ee9 Giang Nam v\u1ec1, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec7u \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0. Vua sai Th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m b\u1ec7nh, cho thu\u1ed1c ng\u1ea3i c\u1ee9u, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ea3i c\u1ee9u, th\u1ea5y c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, khanh h\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng.&#8221;<\/i> Khi Ho\u00e0i Trung qua \u0111\u1eddi, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu th\u00e1ng 2, sai Trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh t\u1eeb t\u1ea1 r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u00e2n chinh.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0110\u00f4ng Kinh l\u01b0u th\u1ee7, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i b\u1ed9 th\u1ef1; Chi\u00eau Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0m H\u00e0 \u0110\u00f4ng h\u00e0nh dinh ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Ki\u1ebfn H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u00e1n l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[13] Ch\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh H\u00e0n l\u00e2m b\u1ec7nh, Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u0103m. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110\u00ecnh H\u00e0n qua \u0111\u1eddi. Vua v\u00f4 c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng Th\u1ecb trung.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec1u \u0110\u1ed1n.<\/p>\n<p>[17] Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi\u1ebft \u0110an bi\u1ebft ta h\u00e0nh qu\u00e2n, t\u1ea5t s\u1ebd d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ch\u00fang cho r\u1eb1ng tr\u1ea5n, \u0111\u1ecbnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00fang cho r\u1eb1ng tr\u1ea5n, \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb (nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n \u0111\u1ecbnh', theo s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1eeb b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1).\" id=\"return-footnote-101-1\" href=\"#footnote-101-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, s\u1ebd theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y ti\u1ebfn v\u00e0o. Khanh h\u00e3y v\u00ec ta d\u1eabn qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ea5t ng\u1edd m\u00e0 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang.&#8221;<\/i> B\u00e8n phong Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0m B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Ngh\u0129a v\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, ch\u1ee9c n\u00e0y l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng ngh\u0129a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Qu\u00e1ch Di\u00ean Ngh\u0129a)<\/i> l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>[18] Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn s\u0129 nh\u01b0 An \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; v\u00e0 &#8216;\u0110\u0103ng khoa k\u00fd&#8217;, ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0110inh M\u00e3o. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, Vua th\u00e2n chinh, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao kh\u00f4ng t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed, Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng sau \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn s\u0129 t\u1eed ngay t\u1ea1i n\u01a1i h\u00e0nh qu\u00e2n kh\u00f4ng? C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u1eeb Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u, v\u00ec m\u01b0a l\u1edbn n\u00ean ngh\u1ec9 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[22] L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung trong th\u00e0nh, xe c\u1ed9 l\u00e0m t\u1eafc ngh\u1ebdn \u0111\u01b0\u1eddng. Vua nghe v\u1eady, cho l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, \u0111\u1ecbnh tr\u1ecb t\u1ed9i chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i qu\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn m\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ecb t\u1ed9i, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nghe tin, t\u1ea5t s\u1ebd cho r\u1eb1ng ta thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1ch \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp k\u1ebb \u0111\u1ecbch, ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ebfn tr\u1ecb l\u00fd ch\u00e2u n\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, s\u1eafc phong H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 l\u00e0m Quy\u1ec1n tri L\u1ed9 Ch\u00e2u. H\u1ed7 l\u1eadp t\u1ee9c s\u1eafp x\u1ebfp xe c\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00f4ng su\u1ed1t.<\/p>\n<p>[23] Phong Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Ph\u00f9ng l\u00e0m T\u00f9y gi\u00e1 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00fac \u1ea5n ban cho \u00f4ng.<\/p>\n<p>[24] B\u1eafc H\u00e1n Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p, Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn Kha<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn Kha nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn K\u1ef3', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 ph\u1ea7n v\u0103n sau \u0111\u00e2y, c\u00f9ng 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-101-2\" href=\"#footnote-101-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110o\u00e0n B\u00e1ch C\u1ed1c, c\u1eed Nha \u0111\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh S\u01a1n d\u1eabn v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn do th\u00e1m. G\u1eb7p qu\u00e2n ti\u00ean phong c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, \u0110\u00ecnh S\u01a1n li\u1ec1n d\u1eabn b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. K\u1ebf Nghi\u1ec7p, Ti\u1ebfn Kha bi\u1ebft l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, c\u0169ng d\u1eabn qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u00e1ch ch\u1ee9c binh quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd. K\u1ebf Hu\u00e2n b\u00e8n v\u00e2y th\u00e0nh. L\u00fac \u1ea5y, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 n\u1ed9i th\u1ecb H\u00e0n Tri Phan <i>(X\u00e9t s\u1ee9 Li\u00eau ghi l\u00e0 H\u00e0n Tri Ph\u1ea1m.)<\/i> sang phong B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u00e0m \u0110\u1ebf, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 m\u1edf c\u1eeda b\u1eafc \u0111\u00f3n v\u00e0o ban \u0111\u00eam. H\u00f4m sau, m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u tham d\u1ef1. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi kh\u00f3c gi\u1eefa s\u00e2n, r\u00fat \u0111ao t\u1ef1 \u0111\u00e2m, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 v\u1ed9i b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng n\u1eafm tay \u00f4ng, d\u1eabn l\u00ean ch\u1ed7 ng\u1ed3i. V\u00f4 Vi n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m sao ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1eb1ng m\u1ed9t th\u00e0nh tr\u01a1 tr\u1ecdi!&#8221;<\/i> \u00fd V\u00f4 Vi mu\u1ed1n lung lay l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(&#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed b\u1ea3n k\u1ef7&#8217; v\u00e0 &#8216;Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh S\u01a1n truy\u1ec7n&#8217; \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0110\u00ecnh S\u01a1n l\u1ea5y ch\u1ee9c T\u00e1 th\u00e1nh ch\u1ec9 huy s\u1ee9 d\u1eabn b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, nh\u01b0ng s\u1ef1 t\u00edch kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng. Nay tham kh\u1ea3o &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; ch\u1ec9nh l\u00fd. Nh\u01b0ng &#8216;L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p truy\u1ec7n&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i \u0110\u00ecnh S\u01a1n g\u1eb7p Th\u00e1i T\u1ed5, b\u1ecb b\u1eaft. X\u00e9t &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u00ecnh S\u01a1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng n\u1eb1m sau ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 3, tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n. L\u00fac \u1ea5y xa gi\u00e1 c\u00f2n \u0111ang \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u. Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y. &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng v\u00e2y th\u00e0nh v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, c\u00f3 l\u1ebd h\u01a1i s\u1edbm. Suy \u0111o\u00e1n c\u00f3 l\u1ebd v\u00e0o th\u00e1ng 2, &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 2.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n m\u00f9ng 1, m\u1edf ti\u1ec7c thi\u1ebft \u0111\u00e3i c\u00e1c quan theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ea5y H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1eb1ng B\u1ea1ch l\u00e0m Tri H\u00e0 \u0110\u00f4ng ch\u01b0 ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea5y D\u0129nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e1n l\u00e0m H\u00e0 \u0110\u00f4ng h\u00e0nh dinh \u0111\u00f4 h\u00e0o tr\u1ea1i s\u1ee9, V\u01b0\u01a1ng L\u1ec7nh Nham l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7nh Nham, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ph\u00e2n ph\u00f3 c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u t\u1ea1nh t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a mi\u1ebfu trong th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Tri H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1 L\u01b0u Nghi v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. <i>(L\u01b0u Nghi, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, sau lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, v\u1ed9i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu mang m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. L\u00fac \u0111\u00f3, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ng\u00e0y, nh\u01b0ng Th\u1ea7n H\u1eefu ch\u1ec9 trong m\u1ed9t \u0111\u00eam \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1. Th\u1ea7n H\u0169 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.<\/p>\n<p>[30] Vua d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf L\u1ed9 Ch\u00e2u t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p B\u1eafc H\u00e1n, h\u1ecfi han th\u00ec \u0111\u00e1p: <i>&#8220;D\u00e2n trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 ch\u1ecbu kh\u1ed5 l\u00e2u ng\u00e0y, ng\u00e0y \u0111\u00eam mong ng\u00f3ng xa gi\u00e1 c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ec9 h\u1eadn sao ch\u1eadm tr\u1ec5 m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i tha v\u1ec1.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, r\u1eddi L\u1ed9 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Nam Quan.<\/p>\n<p>[33] L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u tr\u0103m ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xem binh m\u00e3 \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh li\u00ean d\u00e0i.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ph\u1ea7n, cho x\u00e2y c\u1ea7u m\u1edbi. Phong Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c h\u00e0nh ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0i v\u1ea1n d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Ph\u00e1n quan Hi\u1ebfn Ch\u00e2u c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 S\u1eed Chi\u00eau V\u0103n \u0111em th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, ban cho y ph\u1ee5c, \u0111ai ng\u1ecdc, ng\u1ef1a v\u00e0 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho x\u00e2y \u0111\u00ea ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u0103ng qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 th\u1ed1ng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Th\u1eeba Chi\u00eau t\u1ea5u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n h\u00e0ng ng\u00e0n v\u1ea1n binh m\u00e3 b\u00ean c\u1ea1nh, sao kh\u00f4ng d\u00f9ng?&#8221;<\/i> Vua ch\u01b0a hi\u1ec3u, Th\u1eeba Chi\u00eau ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n b\u1eb1ng roi ng\u1ef1a, Vua c\u01b0\u1eddi l\u1edbn, b\u00e8n giao cho \u00f4ng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u00ea ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n, &#8216;b\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ghi v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, cho \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n T\u1eeb \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi v\u00e0o th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ra l\u1ec7nh cho L\u00fd Ki\u1ebfn Hu\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, Tri\u1ec7u T\u00e1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u1eadp b\u1ed1n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 bao v\u00e2y. Qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n nh\u00e2n l\u00fac tr\u1eddi t\u1ed1i m\u1edf c\u1eeda b\u00ed m\u1eadt, l\u00e9n \u0111\u00e1nh \u00fap tr\u1ea1i ph\u00eda t\u00e2y, Tri\u1ec7u T\u00e1n d\u1eabn qu\u00e2n ra giao chi\u1ebfn, t\u00ean b\u1eafn xuy\u00ean qua ch\u00e2n Tri\u1ec7u T\u00e1n, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n v\u1eabn ch\u01b0a lui. L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn sai \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u1ea1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c l\u00ean n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y ch\u1eb7t g\u1ed7 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n. Khi\u00eam B\u1ea1c nghe ti\u1ebfng huy\u00ean n\u00e1o, li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u1ee9ng c\u1ee9u, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n m\u1edbi r\u00fat lui. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u1ed9i \u0111\u1ebfn n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tinh binh, h\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 Khi\u00eam B\u1ea1c, r\u1ea5t vui l\u00f2ng. L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p l\u1ea1i d\u00f9ng v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh x\u00f4ng v\u00e0o tr\u1ea1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn x\u00f4ng l\u00ean \u0111u\u1ed5i theo K\u1ebf Nghi\u1ec7p, c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, K\u1ebf Nghi\u1ec7p ch\u1ea1y tr\u1ed1n xu\u1ed1ng h\u00e0o, qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n k\u00e9o ra c\u1ee9u vi\u1ec7n, K\u1ebf Nghi\u1ec7p tr\u00e8o d\u00e2y v\u00e0o th\u00e0nh, may m\u00e0 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[42] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, Ph\u00e1n t\u1ec9nh s\u1ef1 Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n t\u1ef1 m\u00ecnh x\u1eed l\u00fd s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u1ed1c th\u00fac x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u s\u1ee3 \u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1i c\u1ee5c, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu coi tr\u1ecdng. Nh\u1eefng ai \u0111\u1ebfn nh\u1edd c\u1eady, \u00f4ng \u0111\u1ec1u c\u1ed1 t\u00ecnh l\u00e0m tr\u00e1i \u00fd, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn \u0111\u00fang sai. \u00d4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec l\u00fd do s\u1ee9c kh\u1ecfe, nh\u01b0ng \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[43] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, [Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng] ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh xem \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, sai H\u1ea3i ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed T\u00f4n V\u1ea1n Ti\u1ebfn <i>(V\u1ea1n Ti\u1ebfn, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh Ph\u1ea7n ch\u00e2u, l\u1ea5y Ph\u00e1n t\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 Nh\u1eadm Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 gi\u00e1m qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea1i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh, ban y ph\u1ee5c theo m\u00f9a cho qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c quan theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[46] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u1ec7 ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1eed H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ea1ch L\u0129nh quan b\u1ed9 th\u1ef1, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac<a class=\"footnote\" title=\"D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kh\u00fac D\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-101-3\" href=\"#footnote-101-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>. Vua nghe tin qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n B\u1eafc H\u00e1n, m\u1ed9t c\u00e1nh t\u1eeb Th\u1ea1ch L\u0129nh quan ti\u1ebfn v\u00e0o, b\u00e8n sai ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Vua \u0111ang \u1edf, ban k\u1ebf s\u00e1ch, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh tinh nhu\u1ec7, sai \u0111i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Vua b\u1ea3o K\u1ebf Qu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0y mai gi\u1edd Ng\u1ecd, Tr\u1eabm mong \u0111\u1ee3i tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a khanh.&#8221;<\/i> L\u00fac \u1ea5y \u0111ang gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, Vua sai Th\u00e1i quan mang ch\u00e1o m\u00e8 v\u00e0 b\u1ed9t m\u00ec ban cho K\u1ebf Qu\u00e2n, \u0103n xong, K\u1ebf Qu\u00e2n t\u1eeb bi\u1ec7t ra \u0111i. Hai b\u00ean giao chi\u1ebfn \u1edf ph\u00eda b\u1eafc D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac huy\u1ec7n, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, b\u1eaft s\u1ed1ng V\u0169 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ph\u00f9, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m ng\u1ef1a, c\u00f9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1o gi\u00e1p. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, K\u1ebf Qu\u00e2n sai con l\u00e0 Th\u1eeba Du\u1ec7 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn. Th\u1eeba Du\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, Vua \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u00e0i ph\u00eda b\u1eafc ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Th\u1ea5y m\u1ed9t k\u1ef5 binh t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn, Vua sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi th\u00ec \u0111\u00fang l\u00e0 Th\u1eeba Du\u1ec7. B\u1eafc H\u00e1n l\u00e9n d\u1ef1a v\u00e0o Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean th\u00e0nh l\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u00e8n \u0111em \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 th\u1ee7 c\u1ea5p b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c cho ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh xem, khi\u1ebfn h\u1ecd m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c K\u1ebf Qu\u00e2n d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn, trong &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;. Trong &#8216;Kh\u1ed5ng Th\u1ee7 Ch\u00ednh truy\u1ec7n&#8217; ch\u00e9p: Vua chinh ph\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, Th\u1ee7 Ch\u00ednh thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ti\u00ean phong H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n, g\u1eb7p qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an do Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Sa T\u01b0\u1edbng C\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, Th\u1ee7 Ch\u00ednh giao chi\u1ebfn v\u1edbi ch\u00fang t\u1ea1i Th\u1ea1ch L\u0129nh quan. Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an thua ch\u1ea1y, v\u01b0\u1ee3t qua c\u1eeda \u1ea3i ph\u00eda b\u1eafc, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ee5y b\u00e0i tr\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1 \u0110\u1eafc. Th\u00e1i T\u1ed5 khen ng\u1ee3i, tri\u1ec7u v\u1ec1 theo h\u1ea7u. C\u1ee9 theo chuy\u1ec7n Th\u1ee7 Ch\u00ednh theo K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 tr\u1eadn n\u00e0y. S\u1ed1 li\u1ec7u ch\u00e9m b\u1eaft trong hai s\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau, ch\u1eafc h\u1eb3n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai, nay ch\u1ec9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n. Trong b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n l\u1ea1i ch\u00e9p b\u1eaft s\u1ed1ng hai th\u1ee9 s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an, c\u0103n c\u1ee9 &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ng\u1ea1n Ph\u00f9, nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ph\u1ea7n xem \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111i theo.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tr\u1ea5n qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 La Ng\u1ea1n Ho\u00e0n ch\u1ebft. Vua \u0111ang th\u00e2n chinh n\u01a1i tr\u1eadn m\u1ea1c, n\u00ean kh\u00f4ng b\u00e3i tri\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng ban t\u1eb7ng l\u1ec5 \u0111i\u1ec3n.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[51] Th\u1ee9 s\u1eed L\u00e2n Ch\u00e2u c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 K\u1ebft T\u1ec1 La v\u00e0 Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Gia Th\u1ea3 X\u00e1 Ng\u1ea1c \u0111em th\u00e0nh ra h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[52] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua phong K\u1ebft T\u1ec1 La l\u00e0m Ph\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Gia Th\u1ea3 X\u00e1 Ng\u1ea1c l\u00e0m Th\u1ea1ch Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[53] Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an chia \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf n\u00fai Gia S\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ecbch<a class=\"footnote\" title=\"'B\u00e0y tr\u1eadn \u1edf' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'Tr\u1eadn' v\u1ed1n b\u1ecb s\u00f3t, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-101-4\" href=\"#footnote-101-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>. Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an th\u1ea5y c\u1edd hi\u1ec7u, ho\u1ea3ng s\u1ee3, mu\u1ed1n r\u00fat ch\u1ea1y. Tr\u1ecdng U\u00e2n li\u1ec1n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m ng\u1ef1a. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, nh\u00e0 Vua m\u1eebng r\u1ee1, ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau truy\u1ec1n&#8217; ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 th\u00e2n chinh Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u00e1n Si\u00eau l\u00e0m B\u1eafc di\u1ec7n h\u00e0nh dinh \u0111\u00f4 gi\u00e1m, con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee7 \u00c2n \u0111i theo trong qu\u00e2n. Khi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, n\u00fai Gia S\u01a1n, \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u1ed5 M\u00f4n, Th\u1ee7 \u00c2n d\u1eabn m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 giao chi\u1ebfn, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u1ecbch, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u1ef1a chi\u1ebfn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, b\u1eaft s\u1ed1ng hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y t\u01b0\u1edbng. Sau \u0111\u00f3, \u0111i theo H\u00e1n Si\u00eau v\u00e0o g\u1eb7p Vua, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o gi\u00e1p, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee9a tr\u1ebb n\u00e0y c\u00f2n nh\u1ecf, mai sau t\u1ea5t l\u00e0 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i.&#8221;<\/i> X\u00e9t vi\u1ec7c th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf Gia S\u01a1n, ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n, K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a l\u00e0m ph\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ean H\u00e1n Si\u00eau. Vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u1ee7 \u00c2n c\u0169ng nh\u1ecf, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p ri\u00eang n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ph\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u00ea m\u1edbi, cho ch\u1ea3y v\u00e0o th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam th\u00e0nh, ra l\u1ec7nh cho th\u1ee7y qu\u00e2n d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1edf n\u1ecf m\u1ea1nh t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh. N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Ho\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 th\u00e2n chinh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, c\u1edfi m\u0169 gi\u00e1p x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u1ea7u m\u00e0 ng\u00e3. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Vi\u00ean Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Th\u1ea1ch H\u00e1n Khanh c\u0169ng b\u1ecb t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, truy t\u1eb7ng \u0110\u00ecnh Ngh\u1ec7 ch\u1ee9c Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u00e1n Khanh ch\u1ee9c Vi\u00ean Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Cha c\u1ee7a H\u00e1n Khanh l\u00e0 V\u1ea1n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ra kh\u1ecfi ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129, gi\u1eef ch\u1ee9c B\u1ea1n th\u1ef1c \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ki\u00eam \u0110oan Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. H\u00e1n Khanh t\u00ednh t\u00ecnh ngang ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00e9o chi\u1ec1u \u00fd Vua, th\u01b0\u1eddng n\u00f3i chuy\u1ec7n b\u00ean ngo\u00e0i, \u1ef7 th\u1ebf l\u1ed9ng h\u00e0nh, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i g\u00ec. Nghe tin \u00f4ng ta ch\u1ebft, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Sau n\u00e0y, Vua c\u0169ng bi\u1ebft h\u1ebft nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ph\u00e1p c\u1ee7a H\u00e1n Khanh, l\u1ea1i cho V\u1ea1n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p>[56] L\u1ea5y Ti\u1ec1n Th\u1ee5c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Nhi\u1ebfp Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m S\u1ea5m Ch\u00e2u binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 Li\u00eau Th\u00e0nh L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh gi\u00e1m qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Nhi\u1ebfp Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n x\u1ea3y ra ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, nay d\u1eddi v\u00e0o sau ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5. Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a th\u1ea5y r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1eeda t\u00e2y. Ph\u00e1i m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n bao v\u00e2y Lam Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 nguy c\u1ea5p xin h\u00e0ng. Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, [V\u0103n \u0110\u1ed9] \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai ng\u1ecdc, y\u00ean ng\u1ef1a v\u00e0ng, d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng, c\u00e1c quan trong ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u1eb1ng<a class=\"footnote\" title=\"V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u1eb1ng, 'Ho\u1eb1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u1eabn'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 482, 'Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 truy\u1ec1n' ghi: 'V\u0103n \u0110\u1ed9 v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 Ho\u1eb1ng, v\u00ec ph\u1ea1m h\u00fay mi\u1ebfu hi\u1ec7u Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean m\u1edbi', s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi s\u00e1ch n\u00e0y. Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i. L\u1ea1i theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 108, 'Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng truy\u1ec1n' ghi: 'V\u00ec t\u00ean Ho\u1eb1ng ph\u1ea1m h\u00fay Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean V\u0103n \u0110\u1ed9.' 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 1 th\u00ec ghi: 'B\u1eafc H\u00e1n ng\u1ee5y Lam Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u H\u1ed3ng d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean V\u0103n \u0110\u1ed9.' 'Ho\u1eb1ng' vi\u1ebft th\u00e0nh 'Ho\u00e0nh', 'H\u1ed3ng', c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau ki\u00eang h\u00fay m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-101-5\" href=\"#footnote-101-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, v\u00ec ki\u00eang h\u00fay Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean m\u1edbi. M\u1eb9 c\u1ee7a V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00fac \u0111\u00f3 \u1edf T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed tr\u00e1ch \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Chu Th\u1eeba T\u1ea5n l\u00e0m Lam Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua ban y\u1ebfn Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ea1i h\u00e0nh cung. Khi Vua tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean, phong Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m Tr\u1ecdng Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chu Qu\u1ea3ng, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00e0nh l\u00e2u l\u1ed7 chi\u1ebfn tr\u00e1c.<\/p>\n<p><i>(Chu Qu\u1ea3ng, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Hu\u00e2n, \u0111ang quy\u1ec1n tri ph\u1ee7 ch\u00e2u, l\u00e0m V\u0129nh An l\u01b0u h\u1eadu. L\u00fac \u1ea5y, Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Hu\u00e2n c\u00f9ng Ki\u1ebfn Ninh l\u01b0u h\u1eadu D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua khen ng\u1ee3i t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a h\u1ecd n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[62] Th\u00e1ng \u0111\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e1ng \u0111\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ng\u00e0y \u0111\u00f3', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-101-6\" href=\"#footnote-101-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, Vua th\u1ea5y kh\u00ed n\u00f3ng \u0111ang m\u1ea1nh, l\u00f2ng r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ea3nh kh\u1ed5 giam c\u1ea7m. B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf T\u00e2y Kinh, l\u1ec7nh quan tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1c th\u00fac ng\u1ee5c l\u1ea1i m\u1ed7i n\u0103m ng\u00e0y ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra m\u1ed9t l\u1ea7n, qu\u00e9t d\u1ecdn nh\u00e0 giam, r\u1eeda r\u1eeda g\u00f4ng c\u00f9m, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ef1 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p c\u01a1m \u0103n, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh th\u00ec c\u1ea5p thu\u1ed1c, \u00e1n nh\u1eb9 t\u1ed9i nh\u1ecf ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng Tr\u1ecdng H\u1ea1, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i nh\u1eafc l\u1ea1i chi\u1ebfu n\u00e0y \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y quan l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu n\u00e0y ban v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, nay d\u1eddi ghi \u1edf sau.)<\/i><\/p>\n<p>[63] V\u00f2ng v\u00e2y Th\u00e1i Nguy\u00ean nguy c\u1ea5p, Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi m\u01b0u t\u00ednh b\u1ecf tr\u1ed1n, b\u00e8n xin \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00eam ra \u0111\u00e1nh qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng s\u01b0. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 tin l\u1eddi, ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u00e0n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, l\u1ec7nh cho L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p v\u00e0 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 B\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, r\u1ed3i \u0111\u00edch th\u00e2n l\u00ean c\u1eeda Di\u00ean H\u1ea1 ti\u1ec5n h\u1ecd, c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ecd quay v\u1ec1. \u0110\u00eam \u1ea5y, ban \u0111\u1ea7u tr\u1eddi r\u1ea5t quang m\u00e2y, sau \u0111\u00f3 gi\u00f3 m\u01b0a t\u1ed1i t\u0103m, Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1ea7u ph\u00eda b\u1eafc, b\u00e8n d\u1eebng ng\u1ef1a g\u1ecdi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p v\u00ec ng\u1ef1a b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n n\u00ean \u0111\u00e3 thu qu\u00e2n v\u1ec1 th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, Qu\u00e1ch Th\u1ee7 B\u00e2n l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1ecdi m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn m\u1ed9t m\u00ecnh, b\u00e8n c\u00f9ng v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u0169ng quay v\u1ec1.<\/p>\n<p>[64] Th\u00e1ng Nhu\u1eadn ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u00e0nh Di\u00ean H\u1ea1 ch\u1ea3y v\u00e0o, xuy\u00ean qua hai l\u1edbp th\u00e0nh ngo\u00e0i tr\u00e0n v\u00e0o trong th\u00e0nh, trong th\u00e0nh r\u1ea5t ho\u1ea3ng lo\u1ea1n. Vua ng\u1ef1 ra \u0111\u00ea d\u00e0i xem. C\u1eeda n\u01b0\u1edbc d\u1ea7n m\u1edf r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n d\u1ef1a th\u00e0nh \u0111\u1eb7t ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i, b\u1ecb qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng s\u01b0 b\u1eafn, ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ed1c l\u00e1t c\u00f3 \u0111\u1ed1ng c\u1ecf t\u1eeb trong th\u00e0nh bay ra, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i d\u1eebng l\u1ea1i, cung n\u1ecf c\u1ee7a qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng s\u01b0 kh\u00f4ng b\u1eafn xuy\u00ean qua \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 thi c\u00f4ng, c\u1eeda n\u01b0\u1edbc b\u00e8n b\u1ecb b\u00edt l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi l\u1ea1i khuy\u00ean B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe. Ho\u1ea1n quan V\u1ec7 \u0110\u1ee9c Qu\u00fd k\u1ecbch li\u1ec7t n\u00f3i r\u1eb1ng Qu\u00e1ch V\u00f4 Vi c\u00f3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 li\u1ec1n gi\u1ebft \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, trong th\u00e0nh t\u1ea1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u00e1n b\u1ea5t ng\u1edd t\u1eeb T\u00e2y Tr\u01b0\u1eddng Li\u00ean th\u00e0nh l\u00e9n ra, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1t c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i h\u1ecd, ch\u00e9m h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n \u0111\u1ea7u. N\u1eeda \u0111\u00eam, b\u1ed7ng nghe ti\u1ebfng h\u00f4 b\u00ean ngo\u00e0i th\u00e0nh, n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Vua l\u1ec7nh qu\u00e2n l\u00ednh m\u1eb7c gi\u00e1p, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9 Tri\u1ec7u To\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u1ebfp nh\u1eadn h\u00e0ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ecbch, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eefa \u0111\u00eam d\u1ec5 d\u00e0ng tin l\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady?&#8221;<\/i> Vua cho ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t, qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u00e0 gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p gi\u1ea3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam th\u00e0nh, l\u1ec7nh th\u1ee7y qu\u00e2n d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1eb9 \u0111\u1ed1t c\u1ed5ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[66] H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 qua \u0111\u1eddi. Nh\u00e2n Ph\u1ed1 t\u1eebng tham d\u1ef1 ti\u1ec7c xu\u00e2n, Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng: <i>&#8220;Sao kh\u00f4ng m\u1eddi ta m\u1ed9t ch\u00e9n?&#8221;<\/i> Nh\u00e2n Ph\u1ed1 li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean ch\u00fac th\u1ecd, Vua b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00e2n chinh Th\u00e1i Nguy\u00ean, khanh ngh\u0129 sao?&#8221;<\/i> Nh\u00e2n Ph\u1ed1 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Mu\u1ed1n nhanh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, xin B\u1ec7 h\u1ea1 suy ngh\u0129 k\u1ef9.&#8221;<\/i> Vua khen l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ee7a \u00f4ng. Sau ti\u1ec7c, Vua ban cho \u00f4ng t\u1ea1i nh\u00e0 m\u01b0\u1eddi th\u1ea1ch r\u01b0\u1ee3u qu\u00fd v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m c\u1eebu ng\u1ef1 thi\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111i theo Vua, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e2m b\u1ec7nh, v\u1ec1 l\u1ea1i v\u00e0 m\u1ea5t t\u1ea1i d\u1ecbch tr\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng H\u1ea7u. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, th\u1ee5y hi\u1ec7u Tuy\u00ean \u00dd.<\/p>\n<p>[67] Th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0110\u00f4ng T\u00e2y ban \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd Ho\u00e0i Trung d\u1eabn qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng, giao tranh kh\u00f4ng l\u1ee3i, tr\u00fang t\u00ean, su\u00fdt ch\u1ebft. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh H\u00e0n d\u1eabn c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00fai \u0111\u1ea7u xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5n c\u00f4ng g\u1ea5p, \u0111\u1ec3 d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u do ta hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng m\u1ed9t \u0111\u1ecbch tr\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 b\u00ean c\u1ea1nh, c\u00f9ng vui lo. Ta th\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i Nguy\u00ean, sao n\u1ee1 \u0111\u1ec3 c\u00e1c khanh x\u00f4ng pha n\u01a1i m\u0169i nh\u1ecdn, b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft ch\u00f3c?&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng kh\u00f3c, l\u1ea1y hai l\u1ea1y r\u1ed3i h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Cam Th\u1ea3o, g\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi oi b\u1ee9c m\u01b0a d\u1ea7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111au b\u1ee5ng<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110a ph\u00e1 ph\u00fac b\u1ec7nh', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 ph\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110a b\u1ecb ph\u00fac b\u1ec7nh'.\" id=\"return-footnote-101-7\" href=\"#footnote-101-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, trong khi \u0111\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an l\u1ea1i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd Quang T\u00e1n <i>(Quang T\u00e1n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u1ee9ng theo m\u1ec7nh tr\u1eddi, thu\u1eadn theo l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u1ec3 theo \u0111\u1ea1o l\u1edbn, tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u chu to\u00e0n, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, gi\u1ea3 m\u1ea1o x\u01b0ng hi\u1ec7u \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0 l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, nay \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1. T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng nh\u1ecf b\u00e9 kia, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i th\u00e2n chinh! G\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n ph\u1ee9c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n h\u1eadn, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u00eam g\u00ec, m\u1ea5t \u0111i c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng x\u1ea5u h\u1ed5. Qu\u1ed1c gia qu\u00fd \u1edf s\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u1ea1o tr\u1eddi gh\u00e9t s\u1ef1 th\u1ecbnh qu\u00e1. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc v\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, nghe tin vi\u1ec7c binh n\u00e0y, s\u1ebd v\u00e9t s\u1ea1ch c\u1ee7a c\u1ea3i trong kho, d\u00f9ng h\u1ebft s\u1ee9c d\u00e2n, l\u00f2ng d\u00e2n ph\u1ea5n kh\u00edch, \u0111\u1ec1u n\u1ea3y \u00fd d\u00f2m ng\u00f3. S\u00e1ch x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i: &#8216;L\u00e1ng gi\u1ec1ng h\u00f9ng m\u1ea1nh, Vua m\u00ecnh suy y\u1ebfu.&#8217; Chi b\u1eb1ng h\u1ed3i loan v\u1ec1 \u0111\u00f4, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng, cho qu\u00e2n c\u1eaft l\u00faa m\u00f9a h\u00e8, thu ho\u1ea1ch m\u00f9a m\u00e0ng thu, v\u1eeba gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01b0u d\u1ecbch, v\u1eeba l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, xin B\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t \u0111o\u00e1n. Hu\u1ed1ng chi l\u00fac n\u00e0y \u0111ang n\u00f3ng n\u1ef1c, g\u1eb7p m\u00f9a m\u01b0a d\u1ea7m, n\u1ebfu ch\u1ed7 ng\u00f2i s\u00f4ng tr\u00e0n l\u1ee5t, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 kh\u00f3 kh\u0103n, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n ch\u1eadm tr\u1ec5, e r\u1eb1ng l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh l\u1ef1.&#8221;<\/i> Vua xem t\u1ea5u, l\u1ea5y l\u00e0m vui, l\u1ea1i h\u1ecfi \u00fd Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ph\u1ed5 c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai Ph\u1ed5 tri\u1ec7u Quang T\u00e1n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua d\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam n\u00fai H\u00e3n S\u01a1n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c r\u00fat qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, di d\u1eddi h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n gia \u0111\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u0110\u00f4ng v\u00e0 H\u00e0 Nam, c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ph\u00e2n ph\u00e1i m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y s\u1ee9 gi\u1ea3, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u1ea5m qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng h\u1ecd, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, L\u1ed9,&#8230; theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a Ti\u1ebft H\u00f3a Quang, ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5t Gi\u00e1ng. H\u00f3a Quang t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00e0m ch\u1eb7t c\u00e2y, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i ch\u1eb7t c\u00e0nh l\u00e1, sau m\u1edbi \u0111\u00e0o g\u1ed1c r\u1ec5. Hi\u1ec7n nay, H\u00e0 \u0110\u00f4ng b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, b\u00ean trong c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang n\u1ed9p thu\u1ebf, ta lo r\u1eb1ng trong n\u0103m th\u00e1ng kh\u00f3 m\u00e0 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u1ea1i n\u00fai Th\u1ea1ch L\u0129nh v\u00e0 v\u00f9ng t\u00e2y n\u00fai thu\u1ed9c gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'n\u00fai Th\u1ea1ch L\u0129nh' trong nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1ea1ch L\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng', ch\u1eef 'gi\u1edbi' v\u00e0 't\u00e2y' \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 5 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-101-8\" href=\"#footnote-101-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a> c\u00f9ng c\u00e1c th\u00f4n T\u0129nh D\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea5n L\u1ea1c B\u00ecnh, c\u1eeda Ho\u00e0ng Tr\u1ea1ch, x\u00e3 B\u00e1ch T\u1ec9nh \u0111\u1ec1u x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i, ch\u1eb7n vi\u1ec7n binh c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an; di d\u1eddi d\u00e2n ch\u00fang trong v\u00f9ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng, Nh\u1eef Ch\u00e2u, c\u1ea5p \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 canh t\u00e1c, c\u1eaft \u0111\u1ee9t ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho \u0111\u1ecbch. L\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 trong v\u00e0i n\u0103m, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch &#8216;\u0110\u00f4ng Trai K\u00fd S\u1ef1&#8217; c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n. X\u00e9t trong ph\u1ea7n ch\u00ed v\u1ec1 m\u1ed9 Ti\u1ebft Khu\u00ea c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu c\u00f3 ghi: cha l\u00e0 H\u00f3a Quang d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch cho Th\u00e1i T\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ch\u1eafc sai v\u1eady. N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u00e1i Nguy\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 35.220 h\u1ed9 v\u00e0 3 v\u1ea1n binh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n h\u00e0ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 151.978 h\u1ed9 v\u00e0 18.727 binh. Nh\u1eefng v\u00f9ng do K\u1ebf Nguy\u00ean th\u1ed1ng tr\u1ecb g\u1ed3m 11 ch\u00e2u qu\u00e2n, ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 h\u1ed9 b\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u0103m so v\u1edbi Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n. Th\u1ef1c ra do k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a H\u00f3a Quang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, d\u00e2n canh t\u00e1c ph\u1ea7n l\u1edbn di c\u01b0 v\u1ec1 ph\u00eda nam, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i r\u1ea5t \u00edt, h\u01a1n n\u1eefa s\u1ed1 binh g\u1ea7n b\u1eb1ng s\u1ed1 d\u00e2n, h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ed9 ph\u1ea3i nu\u00f4i m\u1ed9t binh, th\u00ec mu\u1ed1n qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng di\u1ec7t vong, l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c? Trong b\u1ea3n k\u1ef7 ch\u1ec9 ghi S\u01a1n \u0110\u00f4ng, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; v\u00e0 th\u00eam H\u00e0 Nam.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, xa gi\u00e1 r\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[70] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecb \u0111\u1ecbch b\u1eaft gi\u1eef h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, Vua sai Ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ki\u00eau h\u00f9ng l\u00e0 Kh\u1ed5ng Th\u1ee7 Ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Ngh\u0129a, d\u1eabn k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. Th\u1ee7 Ch\u00ednh x\u00f4ng pha \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, gi\u00e0nh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 thu nh\u1eb7t qu\u00e2n nhu b\u1ecf l\u1ea1i c\u1ee7a ta, \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng m\u1ea5y v\u1ea1n t\u1ea5m tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 ph\u1ea7n n\u00e0o v\u01b0\u1ee3t qua kh\u00f3 kh\u0103n khi th\u1ea5t b\u1ea1i th\u1ea3m h\u1ea1i. <i>(Theo &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ngh\u1ec9 t\u1ea1i Tr\u1ea5n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00f4 Tr\u1eebng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, gi\u1ecfi ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng sinh, l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf ch\u00f9a Long H\u01b0ng. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u1ea5n m\u1eddi \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111i. Khi Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 mu\u1ed1n t\u1ef1 l\u1eadp, t\u00ecm c\u00e1c t\u0103ng \u0111\u1ea1o c\u00f3 danh ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 phong t\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1eebng l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua b\u00e8n tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn, h\u1ecfi: <i>&#8220;Tr\u1eabm x\u00e2y ch\u00f9a Ki\u1ebfn Long, mu\u1ed1n m\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u1edf \u0111\u00f3. S\u01b0 c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Tr\u1eebng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Kinh \u0111\u00f4 n\u00e1o nhi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i an t\u1ecbnh.&#8221;<\/i> Vua c\u0169ng kh\u00f4ng \u00e9p. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00f3i: <i>&#8220;S\u01b0 \u0111\u00e3 ngo\u00e0i t\u00e1m m\u01b0\u01a1i m\u00e0 dung m\u1ea1o c\u00f2n tr\u1ebb trung, sao kh\u00f4ng d\u1ea1y Tr\u1eabm ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng sinh?&#8221;<\/i> Tr\u1eebng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n d\u01b0\u1ee1ng sinh ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1eadp trung t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 luy\u1ec7n kh\u00ed. C\u00f2n \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee1ng sinh th\u00ec kh\u00e1c. L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i: &#8216;Ta kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec th\u00ec d\u00e2n t\u1ef1 h\u00f3a, ta kh\u00f4ng ham mu\u1ed1n th\u00ec d\u00e2n t\u1ef1 ch\u00ednh.&#8217; Kh\u00f4ng l\u00e0m, kh\u00f4ng ham mu\u1ed1n, t\u1eadp trung tinh th\u1ea7n v\u00e0o s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p. X\u01b0a Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i c\u0169ng nh\u1edd \u0111\u1ea1o n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua vui l\u00f2ng, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.<\/p>\n<p>[73] Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua v\u1ed9i sai th\u00e1i y kh\u00e1m b\u1ec7nh v\u00e0 cho \u0111i xe m\u00e1t v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. S\u00f9ng C\u1ee7 c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>&#8220;Xe m\u00e1t l\u00e0 th\u1ee9 d\u00e0nh cho b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 khi\u1ebfn th\u1ea7n ch\u1ebft s\u1edbm.&#8221;<\/i> \u00d4ng c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[74] Th\u00e1ng n\u00e0y, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Du Gi\u1ea3n Ng\u00f4n m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[75] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua r\u1eddi Tr\u1ea5n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[76] L\u1ea5y Nghi Loan s\u1ee9, Tri D\u1ecbch Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ea1 Duy Trung l\u00e0m D\u1ecbch Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ki\u00eam ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u D\u1ecbch, \u0110\u1ecbnh, K\u1ef3. Duy Trung gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7m v\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(Duy Trung, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o xa gi\u00e1 \u0111i qua, d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ea5y H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Danh, l\u00e0m Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00f9ng binh \u1edf L\u0129nh Nam.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[81] N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00e0n b\u1edd, l\u00e0m h\u01b0 c\u1ea7u phao, l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa. C\u1ea7u ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua \u0111i b\u1ed9 qua c\u1ea7u, nh\u01b0ng khi Vua v\u1eeba qua, c\u1ea7u l\u1ea1i \u0111\u1ed5, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng qua d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Ho\u1ea1t Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[83] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai em l\u00e0 C\u00e1t V\u01b0\u01a1ng L\u00fd T\u00f2ng Khi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua ti\u1ebfp ki\u1ebfn t\u1ea1i huy\u1ec7n T\u1ed9 Th\u00e0nh. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Th\u1ee7y c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tra Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u c\u1ee7a T\u00f2ng Khi\u00eam. Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n chi\u00eau \u0111\u00e3i T\u00f2ng Khi\u00eam t\u1ea1i qu\u00e1n d\u1ecbch. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111ang ch\u01a1i c\u1edd, h\u1ecfi Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng: <i>&#8220;Giang Nam r\u1ed3i s\u1ebd th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9nh t\u1ec1 \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Giang Nam \u0111\u00e3 th\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, h\u1ebft m\u1ef1c gi\u1eef l\u1ec5 qu\u00e2n th\u1ea7n, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c.&#8221;<\/i> L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n th\u1eb9n m\u00e0 t\u1ea1 l\u1ed7i: <i>&#8220;Ai b\u1ea3o Giang Nam kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.&#8221;<\/i> Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con c\u1ee7a Tra V\u0103n Huy.<\/p>\n<p><i>(V\u0103n Huy, xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 t\u00e1m. S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y theo &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;, x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u.)<\/i><\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[85] \u00c2n x\u00e1 cho t\u00f9 nh\u00e2n trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[86] Sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh ban v\u1ea3i cho d\u00e2n di c\u01b0 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m. L\u1ea1i sai Kh\u1ed1ng H\u1ea1c \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu l\u00e0 Th\u00f4i H\u00e0n, ng\u01b0\u1eddi Kinh Tri\u1ec7u, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng m\u00e3nh gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7 sung v\u00e0o qu\u00e2n C\u1ea5m.<\/p>\n<p>[87] Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u0111ang \u0111\u1ec3 tang, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[88] Th\u00e1ng n\u00e0y, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc B\u1eafc H\u00e1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110o\u00e0n H\u00fac v\u00e0 M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Ph\u00f9ng Si\u00eau t\u1ea1i c\u1eeda s\u00f4ng Ho\u1ea1i Th\u1ee7y, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng c\u1ee9u khi n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o. N\u01b0\u1edbc t\u1eeb d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ea7m \u0110\u00e0i \u0110\u00e3i, sau khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat, th\u00e0nh nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u0111\u1ed5 n\u00e1t. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 H\u00e0n Tri Phan v\u1eabn c\u00f2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, than r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp th\u00e0nh, ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft hai. N\u1ebfu bi\u1ebft ng\u00e2m th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i \u0111\u1ec3 kh\u00f4 sau, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u c\u00f2n ai s\u1ed1ng s\u00f3t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[89] L\u00fac \u0111\u00f3, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an sai t\u01b0\u1edbng Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p t\u00e2u v\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi\u1ebft \u0110an tham l\u1ee3i b\u1ed9i t\u00edn, ng\u00e0y sau \u1eaft s\u1ebd ph\u00e1 n\u01b0\u1edbc ta. Nay qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n ki\u00eau c\u0103ng kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, xin t\u1eadp k\u00edch b\u1eaft ch\u00fang, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u1ef1a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 chi\u1ebfm l\u1ea5y \u0111\u1ea5t H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u00e0 quy ph\u1ee5c Trung Qu\u1ed1c, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi T\u1ea5n tho\u00e1t kh\u1ecfi c\u1ea3nh l\u1ea7m than, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i h\u01b0\u1edfng vinh hoa, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t sao?&#8221;<\/i> B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe theo. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 b\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p><i>\u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 A Ph\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean v\u00e0 v\u01b0\u01a1ng t\u1eed V\u1eadt Nhi c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf ph\u00eda sau n\u00fai sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u00ean L\u00ea Ch\u00e2u, xin v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 d\u00e2ng t\u1ea5u t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p.<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;T\u1ee5c C\u1ea9m L\u00ed K\u00ec C\u1ef1u Truy\u1ec1n&#8217; ch\u00e9p: M\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba, L\u00ea Ch\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb V\u00e2n Nam, n\u00f3i r\u1eb1ng Di\u1ec5n t\u1eadp s\u1ea3ng c\u1ee7a th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i L\u00fd ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c. L\u1ea1i th\u00e1ng hai n\u0103m Khai B\u1ea3o nguy\u00ean ni\u00ean, L\u00ea Ch\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 t\u1eeb th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Nam Chi\u1ebfu, b\u00e0y t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n giao h\u1ea3o. Sau \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0 t\u1eeb n\u00e0o n\u1eefa, ch\u1ec9 sai v\u01b0\u01a1ng t\u1eed c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Xuy\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f3c m\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 (ch\u1eef 'Kh\u00f3c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kh\u00ed', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n n\u0103m s\u1eeda l\u1ea1i).\" id=\"return-footnote-101-9\" href=\"#footnote-101-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 c\u1ed1ng n\u1ea1p. Cung B\u1ed9 v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Xuy\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea5t Hu\u1ec1 v\u00e0 Di\u00eau Ch\u00e2u th\u1eddi x\u01b0a. Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean c\u00e1ch gi\u1edbi h\u1ea1n s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9 thu\u1ed9c L\u00ea Ch\u00e2u b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Xuy\u00ean m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, V\u00e2n Nam m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay, qu\u1ed1c s\u1eed c\u00f3 ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m ph\u00eda sau n\u00fai c\u1ee7a L\u00ea Ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean c\u1ee7a L\u00ea Ch\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i L\u00fd c\u1ee7a V\u00e2n Nam. X\u00e9t theo &#8216;T\u1ee5c K\u00ec C\u1ef1u Truy\u1ec1n&#8217;, th\u00ec b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m ph\u00eda sau n\u00fai v\u00e0 Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a V\u00e2n Nam. L\u1ea1i x\u00e9t qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 hai, \u0111\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 N\u1eb7c Khu c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean c\u00f9ng m\u1eb9 l\u00e0 Nhi\u1ec7t Mi\u1ec5n sai v\u01b0\u01a1ng t\u1eed A H\u1eefu \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong N\u1eb7c Khu l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng th\u1ee9 hai, l\u1ea1i sai v\u01b0\u01a1ng t\u1eed Thi\u1ebfu C\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean, th\u00e1ng hai, N\u1eb7c Khu t\u1ef1 d\u1eabn ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi L\u00ea Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 xin bu\u00f4n b\u00e1n. N\u0103m th\u1ee9 hai, th\u00e1ng b\u1ea3y, \u00f4ng l\u1ea1i sai con trai l\u00e0 M\u00e2u Ngang v\u00e0 ch\u00fa l\u00e0 Ly Mi\u1ec7t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Vua ban chi\u1ebfu phong N\u1eb7c Khu l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Theo qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu, N\u1eb7c Khu \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0 \u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd. Ghi ch\u00e9p n\u00e0y ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi &#8216;T\u1ee5c K\u1ef3 C\u1ef1u truy\u1ec7n&#8217;.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, T\u00e2n Di Hi\u1ec3u trong &#8216;V\u00e2n Nam Ch\u00ed \u0110\u1ea1o l\u1ee5c&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1ea5t chi ti\u1ebft v\u1ec1 phong c\u1ea3nh s\u00f4ng n\u00fai, phong t\u1ee5c c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd c\u00f9ng chi\u1ebfu th\u01b0 t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban cho N\u1eb7c Khu v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a. Chi\u1ebfu th\u01b0 vi\u1ebft: &#8220;S\u1eafc cho qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd, th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u00eda nam s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9, gi\u1edbi h\u1ea1n t\u1eeb Di\u00eau Hu\u1ec1 Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc n\u00fai sau n\u00fai, g\u1ed3m 36 qu\u1ef7 ch\u1ee7, ki\u00eam th\u00eam Ho\u00e0i H\u00f3a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Trung Thu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng N\u1eb7c Khu, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u th\u00e1i b\u1ea3o, Quy \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean t\u01b0\u1edbc Trung Thu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.&#8221; Di Hi\u1ec3u t\u1eebng hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn V\u00e2n Nam, t\u1eadn m\u1eaft th\u1ea5y chi\u1ebfu th\u01b0, n\u00ean nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng ghi ch\u00e9p ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0 v\u1eady, N\u1eb7c Khu th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 c\u1ee7a Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean. Kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ec9 ghi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng ghi l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>Di Hi\u1ec3u c\u00f2n n\u00f3i r\u1eb1ng, bi\u1ec3u t\u1ea1 \u00e2n c\u1ee7a N\u1eb7c Khu d\u00f9ng \u1ea5n &#8216;Nguy\u00ean H\u00f2a S\u00e1ch Nam Chi\u1ebfu&#8217;. Tra c\u1ee9u s\u1eed s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, cu\u1ed1i n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung, Nam Chi\u1ebfu T\u00f9 Long l\u00ean ng\u00f4i, t\u1ef1 x\u01b0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u1eb7t qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd. Cu\u1ed1i n\u0103m Can Ph\u00f9, con c\u1ee7a T\u00f9 Long l\u00e0 Ph\u00e1p \u0111\u1ed5i qu\u1ed1c hi\u1ec7u th\u00e0nh H\u1ea1c Th\u00e1c, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i Phong Nh\u00e2n, nh\u01b0ng N\u1eb7c Khu v\u1eabn d\u00f9ng \u1ea5n &#8216;Nguy\u00ean H\u00f2a S\u00e1ch Nam Chi\u1ebfu&#8217;, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. \u0110\u1ebfn th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u1ed5i qu\u1ed1c hi\u1ec7u th\u00e0nh Tr\u01b0\u1eddng H\u00f2a. Nay n\u1ebfu coi N\u1eb7c Khu l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean x\u1ebfp v\u00e0o truy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean. C\u00f3 l\u1ebd qu\u1ed1c s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m. Song, N\u1eb7c Khu nhi\u1ec1u l\u1ea7n giao thi\u1ec7p v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c, l\u00e0m sao s\u1eed quan l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u1ebf? Hay N\u1eb7c Khu t\u1eebng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, n\u00ean s\u1eed quan d\u00f9ng theo? N\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec5 v\u1eadt tri\u1ec1u c\u1ed1ng c\u1ee7a N\u1eb7c Khu ch\u1ec9 th\u00f4ng qua ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c, n\u00ean s\u1eed quan th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi tri\u1ec1u c\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 do N\u1eb7c Khu ph\u00e1i \u0111i? H\u01a1n n\u1eefa, con trai ho\u1eb7c em trai c\u1ee7a N\u1eb7c Khu t\u1eebng \u0111\u1ebfn t\u1eadn kinh \u0111\u00f4, s\u1eed s\u00e1ch c\u0169ng ghi N\u1eb7c Khu t\u1ef1 d\u1eabn ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c h\u1eb3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i L\u00fd, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean. Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a V\u00e2n Nam. N\u1eb7c Khu h\u00e1 l\u1ea1i t\u1eeb b\u1ecf qu\u1ed1c hi\u1ec7u c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea5y t\u00ean b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e0m danh hi\u1ec7u? Di Hi\u1ec3u c\u00f2n n\u00f3i N\u1eb7c Khu \u1edf th\u00e0nh T\u01b0 M\u1ecb. T\u01b0 M\u1ecb l\u00e0 kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a V\u00e2n Nam, t\u1eeb Gia Ch\u00e2u theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn T\u01b0 M\u1ecb ph\u1ea3i qua 49 ch\u1eb7ng, kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi L\u00ea Ch\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u01b0\u1edbc \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1eb7c Khu \u0111\u00e3 l\u00e0 qu\u1ed1c ch\u1ee7, h\u00e1 l\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn xin bu\u00f4n b\u00e1n?<\/i><\/p>\n<p><i>Theo c\u00e1c ghi ch\u00e9p trong &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, l\u1ea1i s\u1ee3 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecbnh t\u00f9y ti\u1ec7n, nay t\u1ea1m theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng h\u01a1n n\u1eefa. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ch\u00e2u Hu\u1ec1 hai ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ecbch Ki\u1ec7m L\u00e3ng. Ch\u1ec9 ri\u00eang ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p n\u00e0o v\u1ec1 th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1ed1t cu\u1ed9c l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u00e0o. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, b\u1ed9 t\u1ed9c L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m Man c\u00e1ch ch\u00e2u L\u00ea b\u1ea3y ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00eam m\u1ed9t ch\u1eb7ng n\u1eefa \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Hu\u1ec1, l\u1ea1i hai ch\u1eb7ng n\u1eefa \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng. Tr\u00ean n\u00fai th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c Phong B\u00e0 Man, kh\u00f4ng r\u00f5 khi n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i L\u00fd mu\u1ed1n giao h\u1ea3o, t\u1ea1i sao l\u1ea1i d\u00f9ng th\u01b0 t\u1eeb c\u1ee7a th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng?<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e2n Di Hi\u1ec3n n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb d\u1ecbch Ki\u1ec7m L\u00e3ng th\u00eam m\u1ed9t ch\u1eb7ng n\u1eefa \u0111\u1ebfn d\u1ecbch Kh\u01b0\u01a1ng L\u00e3ng, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi V\u00e2n Nam, c\u00f3 t\u1ea5m b\u1ea3ng ghi r\u1eb1ng l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ch\u00e2u H\u1ed9i, l\u1ebd n\u00e0o th\u00e0nh Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh l\u00e0 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi V\u00e2n Nam, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00e2u H\u00f9ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 qua l\u1ea1i \u1eaft ph\u1ea3i \u0111i qua \u0111\u00e2y tr\u01b0\u1edbc hay sao? Ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i tra c\u1ee9u &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;: T\u1eeb ch\u00e2u L\u00ea \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam m\u1ed9t ch\u1eb7ng \u0111\u1ebfn xuy\u00ean Cung B\u1ed9, t\u1eeb ch\u00e2u L\u00ea \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u1ebfn xuy\u00ean L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m. C\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i Nam Chi\u1ebfu \u1eaft ph\u1ea3i \u0111i qua xuy\u00ean Cung B\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn xuy\u00ean L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m, m\u00e0 khi Nam Chi\u1ebfu mu\u1ed1n tri\u1ec1u c\u1ed1ng Trung Qu\u1ed1c, c\u0169ng n\u00ean \u0111i qua xuy\u00ean L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn xuy\u00ean Cung B\u1ed9. Nh\u01b0ng c\u00e1c ghi ch\u00e9p v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i gi\u1eefa hai xuy\u00ean n\u00e0y l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi &#8216;T\u1ee5c k\u1ef3 c\u1ef1u truy\u1ec1n&#8217;, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecbnh t\u00f9y ti\u1ec7n, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/i><\/p>\n<p>[90] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Phong Thi\u1ec1n.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, m\u1edf ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh, ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 \u0111ai v\u00e0ng.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea5y Thi\u00ean H\u00f9ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh l\u00e0m Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Ng\u1ea1n Khanh tr\u1ea5n tr\u1ecb \u0110\u1ea1i Danh h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, giao ch\u00ednh s\u1ef1 cho nha hi\u1ec7u L\u01b0u T\u01b0 Ng\u1ed9. T\u01b0 Ng\u1ed9 tham lam v\u00e0 x\u1ea3o quy\u1ec7t, l\u1ea1m quy\u1ec1n, tham nh\u0169ng, khi\u1ebfn qu\u00e2n ph\u1ee7 su\u1ed1t th\u1eddi gian d\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Do \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, con trai c\u1ee7a h\u1ea7u t\u01b0\u1edbc T\u00e2y Nam Di l\u00e0 V\u0169 T\u00e0i c\u00f9ng 142 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Phong V\u0169 T\u00e0i l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[94] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t d\u00f9ng l\u1ec5 Th\u00e1i Lao, c\u00f2n l\u1ea1i n\u1ebfu c\u1ea7n d\u00f9ng tr\u00e2u th\u00ec thay b\u1eb1ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn T\u00e2n Th\u1ee7y C\u00e1i.<\/p>\n<p>[96] S\u00f4ng Bi\u1ec3n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n H\u1ea1 \u1ea4p, ch\u00e2u T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[97] Trong th\u00e1ng n\u00e0y, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, Th\u00e2m, Tri\u1ec7u, H\u00ecnh, Minh c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh tr\u00ec \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n, qu\u00e2n tr\u1ea1i trong ph\u1ea1m vi qu\u1ea3n h\u1ea1t.<\/p>\n<p>[98] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho Khai Phong, H\u00e0 Nam ph\u1ee7 r\u1eb1ng t\u1eeb nay n\u00f4 t\u1ef3 b\u1ecb ch\u1ebft oan ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ki\u1ec3m tra, cho ph\u00e9p ch\u00f4n c\u1ea5t nhanh ch\u00f3ng<a class=\"footnote\" title=\"'ch\u00f4n c\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1eadt', theo 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n H\u1ed9 Kh\u1ea9u Kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-101-10\" href=\"#footnote-101-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u1ec3m tra<a class=\"footnote\" title=\"'ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-101-11\" href=\"#footnote-101-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. Quan l\u1ea1i n\u00e0o g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[99] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Kinh, c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh s\u0129 th\u1ee9 trong vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, tang l\u1ec5, quan l\u1ea1i ph\u1ee7 \u0111\u00e0i c\u00f9ng b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u00e0, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f2i ti\u1ec1n c\u1ee7a. T\u1eeb nay c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y, k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[100] Linh V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p sau khi gi\u1ebft anh, thay cha l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tr\u1ea5n, t\u1ecf ra ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00ea ng\u1ef1a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Di, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ee5c. L\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed b\u1ea1c v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129, b\u1ed9 h\u1ea1 ph\u1ea7n l\u1edbn ph\u1ea3n l\u1ea1i. K\u1ebf Nghi\u1ec7p c\u0169ng lo s\u1ee3 h\u1ecd l\u00e0m ph\u1ea3n. Khi Vua c\u00f2n \u1edf ng\u00f4i b\u00e1, c\u00f3 quen bi\u1ebft K\u1ebf Nghi\u1ec7p, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean ng\u00f4i, K\u1ebf Nghi\u1ec7p nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u v\u00e0 d\u00e2ng c\u1ed1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin c\u1ea3 gia t\u1ed9c d\u1eddi v\u00e0o trong th\u00e0nh. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ea5y K\u1ebf Nghi\u1ec7p l\u00e0m T\u0129nh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[101] L\u1ea5y L\u1ec7 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e3nh Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam qu\u1ea3n L\u1ec7 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, Thi\u1ec1m tra x\u00e9t d\u00e2n ch\u00fang n\u00e0o c\u00f2n cha m\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e2n t\u00e0i s\u1ea3n ri\u00eang, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, quan H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua b\u1ea3o \u00f4ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Danh l\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a khanh, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i, \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u1ecbp khanh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang tr\u1edf v\u1ec1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[105] T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7 l\u00e0 H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng \u1edf H\u00e0 Nam h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, ch\u1ec9 chuy\u00ean lo s\u1eeda sang v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c, nh\u00e0 c\u1eeda, ham m\u00ea thanh s\u1eafc, ng\u00e0y \u0111\u00eam say s\u01b0a, bu\u00f4ng th\u1ea3 theo \u00fd th\u00edch. Ch\u00ednh s\u1ef1 suy \u0111\u1ed3i, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u00f4ng khai ho\u00e0nh h\u00e0nh n\u01a1i ch\u1ee3 b\u00faa, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eaft n\u1ed5i. Vua nghe tin n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u C\u1ee7ng l\u00e0m An Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[106] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu V\u00f5 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y T\u1ea3 V\u0169 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam. Vua d\u1eb7n K\u1ebf Hu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00e2y L\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb y\u00ean, khanh ch\u1edb b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng.&#8221;<\/i> K\u1ebf Hu\u00e2n nh\u1eadm ch\u1ee9c h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, kinh th\u00e0nh tr\u1edf n\u00ean y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ra l\u1ec7nh ph\u1ea3i t\u00e2u xin \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua khi x\u1eed t\u1eed k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p><i>(<a class=\"footnote\" title=\"Theo s\u00e1ch 'H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed', vi\u1ec7c gi\u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 x\u00e9t l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m sau, nay theo l\u1eddi ghi trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)\n\n[109] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p, b\u1ea5y gi\u1edd Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung l\u00e0 \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung \u0111ang l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ee9 Ch\u00e2u, Vua th\u1ea5y T\u01b0 Cung t\u1eebng l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf Mi Ch\u00e2u, b\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, phong l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, Vua d\u1eb7n r\u1eb1ng: &quot;Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p n\u00f3i, Linh Ch\u00e2u n\u1ebfu kh\u00f4ng do t\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3 cai tr\u1ecb, th\u00ec d\u00e2n n\u01a1i \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ee5c, d\u00f9 l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 V\u1ec7, Ho\u1eafc c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111u\u1ed5i. \u00dd h\u1eafn cho r\u1eb1ng, ngo\u00e0i ta, kh\u00f4ng ai tr\u1ecb n\u1ed5i n\u01a1i \u0111\u00f3. Khanh c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&quot; T\u01b0 Cung th\u01b0a: &quot;C\u1ea9n tu\u00e2n m\u1ec7nh.&quot; Vua khen \u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed, l\u1ea1i b\u1ea3o: &quot;L\u00fd T\u0129nh, Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb nh\u00e0 Nho, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, h\u00e1 \u0111\u1eddi ta l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i sao?&quot; Vua ban h\u1eadu th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho \u0111i, l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua c\u00e1c mi\u1ec1n H\u1ed3 bi\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'thi\u1ec7p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u1eafc', nay s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 27, truy\u1ec7n \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung\" id=\"return-footnote-101-12\" href=\"#footnote-101-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, sai mang th\u00eam v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng d\u00e2n ch\u00fang. T\u01b0 Cung nh\u1eadm ch\u1ee9c, s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a K\u1ebf Nghi\u1ec7p, ch\u0103m lo v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn b\u1ed9 l\u1ea1c y\u00ean \u1ed5n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u0103m h\u1ecfi d\u00e2n t\u00ecnh, d\u00e2ng nhi\u1ec1u t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0111\u1eb7t tr\u1ea5n N\u00f9ng H\u1ed3i c\u1ee7a h\u1ee3p Ch\u00e2u l\u00e0m Qu\u1ea3ng An qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[111] Khi\u1ebft \u0110an Tr\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed H\u1ee9a Chu Qu\u1ef3nh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu V\u0169 l\u00e2m t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1eabn ki\u00eam nhi\u1ec7m Tr\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Chu Qu\u1ef3nh, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Nh\u00e2m M\u1eadu, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ea5y Long Ti\u1ec7p t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec7 l\u1ee5c qu\u00e2n ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Phan Quang D\u1ee5 l\u00e0m N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u, ki\u00eam nhi\u1ec7m Ch\u1ea5n ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u1ed1ng gi\u1eb7c \u1edf \u1ea3i Th\u1ea1ch L\u0129nh<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ea1ch L\u0129nh khuy\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Th\u1ea1ch L\u0129nh khuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch kh\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc trong quy\u1ec3n n\u00e0y n\u00f3i v\u1ec1 L\u1ec7 ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u1edf D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-101-13\" href=\"#footnote-101-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Phan Quang D\u1ee5, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[114] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u1ef1u T\u01b0 \u0111\u1ed3 \u0110\u1eadu Trinh C\u1ed1 qua \u0111\u1eddi. N\u0103m Ki\u1ebfn Long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, Trinh C\u1ed1 v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 c\u1ef1u Tam c\u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 l\u1ec5, \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng cung tam thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 tham d\u1ef1 tri\u1ec1u h\u1ed9i. Ch\u1ea5t kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean Vua, [Trinh C\u1ed1] b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, ngao du s\u01a1n th\u1ee7y, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00e1o v\u1ea3i mang theo ca k\u1ef9, r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 vui.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o T\u00e2y Xuy\u00ean, S\u01a1n Nam, Kinh H\u1ed3, t\u1eeb nay ph\u00e1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111i thi, khi \u0111i v\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Theo '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, th\u00e1ng 10, n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0a, nh\u00e0 T\u00e2y H\u00e1n t\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong d\u00e2n v\u00e0 quan l\u1ea1i am hi\u1ec3u kinh thu\u1eadt, cho h\u1ecd \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn k\u1ebf s\u0129, c\u00e1c huy\u1ec7n ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n. Nay qu\u1ed1c gia m\u1ed7i n\u0103m m\u1edf khoa thi \u0111\u1ec3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, s\u0129 t\u1eed b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng d\u00f9 xa x\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, ti\u1ec1n nong c\u00f3 khi thi\u1ebfu th\u1ed1n, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, S\u01a1n Nam, Kinh H\u1ed3, khi \u0111i v\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[117] T\u00e1n ch\u1ec9 huy \u0111\u00f4 tri \u0110\u1ed7 Di\u00ean Ti\u1ebfn c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ch\u00edn \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c. \u0110\u00eam \u1ea5y, Vua m\u1edf c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169, sai n\u1ed9i th\u1ecb b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a b\u1eaft gi\u1eef. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft. Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, th\u00e2n h\u00e0nh tra h\u1ecfi. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ecb ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3, gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd t\u1ed9c. Nha m\u00f4n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a n\u1eb1m b\u00ean c\u1ea1nh c\u1ed5ng Huy\u1ec1n V\u0169. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua t\u1eadp tr\u1eadn \u1edf h\u1ed3 sau, ti\u1ebfng h\u00f2 reo vang ra ngo\u00e0i. D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a nghe th\u1ea5y, kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean do, v\u1ed9i v\u00e0o \u0111\u1ebfn c\u1ed5ng v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, v\u1eabn m\u1eb7c \u00e1o b\u00e0o m\u00e0u \u0111en. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o g\u1eb7p, cho ng\u1ed3i, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Ta \u0111ang t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, n\u00ean b\u1ea3o h\u1ecd h\u00f2 reo th\u00f4i.\"<\/i> Khi D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ra ngo\u00e0i, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n: <i>\"\u0110\u00e2y th\u1eadt l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Quy, Hi\u1ec7p tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[119] Ba tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n d\u00e2n phu c\u1ee7a ba ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, Th\u00e2m, Tri\u1ec7u ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ba n\u0103m cho gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m T\u00e2n Th\u1ee7y C\u1ed1i, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Phi Long vi\u1ec7n, ban cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a. Sau \u0111\u00f3, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00f9a Phong Thi\u1ec1n.<\/p>\n<p>[121] Ch\u00e2u D\u1ecbch b\u00e1o: t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p d\u00e2ng ch\u00e2u Phong xin quy ph\u1ee5. Vua l\u1eadp t\u1ee9c cho con \u00f4ng l\u00e0 Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00e2u Phong.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Kinh v\u0169 th\u00e1nh l\u01b0\u1ee3c' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng: ch\u00e2u Phong v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ed9c T\u1ea1ng T\u00e0i h\u00e0 T\u00e2y l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c Khi\u1ebft \u0110an phong l\u00e0m H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai, \u00f4ng d\u1eabn d\u00e2n ch\u00fang quy thu\u1eadn, r\u1ed3i con \u00f4ng l\u00e0 Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9. Nh\u01b0ng trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ebfn quy h\u00e0ng, l\u00e0 sai v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua b\u00e0y ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1eadc phi\u00ean th\u1ea7n t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn sau. Khi r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e3 ng\u00e0 ng\u00e0, Vua t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m nh\u1eefng tr\u1ecdng tr\u1ea5n kh\u00f3 kh\u0103n, vi\u1ec7c v\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 b\u1ec1 b\u1ed9n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm mu\u1ed1n \u0111\u00e3i ng\u1ed9 hi\u1ec1n t\u00e0i v\u1eady.\"<\/i> Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau hi\u1ec3u \u00fd Vua, li\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao g\u00ec, l\u1ea1i l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng vinh s\u1ee7ng, nay \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 h\u01b0u, tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0, \u0111\u00f3 l\u00e0 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a th\u1ea7n.\"<\/i> Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 An Vi\u1ec5n ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh V\u0169 H\u00e0nh \u0110\u1ee9c <i>(H\u00e0nh \u0110\u1ee9c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp v\u00e0o n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 12)<\/i>, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ed9 Qu\u1ed1c Qu\u00e1ch T\u00f2ng Ngh\u0129a, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c B\u1ea1ch Tr\u1ecdng U\u00e2n, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u tranh nhau k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng chi\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh T\u00fd, phong V\u0169 H\u00e0nh \u0110\u1ee9c l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Qu\u00e1ch T\u00f2ng Ngh\u0129a l\u00e0m T\u1ea3 Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau l\u00e0m H\u1eefu Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, B\u1ea1ch Tr\u1ecdng U\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch 'B\u1ea3o hu\u1ea5n' v\u00e0 c\u1ed1 s\u1ef1, c\u00f3 ghi r\u1eb1ng c\u00f9ng ng\u00e0y, H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng v\u00e0 Vi\u00ean Ng\u1ea1n c\u0169ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c \u1edf ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m ho\u00e0n v\u1ec7. Nh\u01b0ng x\u00e9t v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m nay, Vi\u00ean Ng\u1ea1n t\u1eeb T\u0129nh Nan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng t\u1eeb T\u00e2y Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn An Vi\u1ec5n, l\u00fac n\u00e0y c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u1edf kinh s\u01b0, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u1ea7m l\u1eabn. Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[123] Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0, v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua nh\u00ecn \u00f4ng v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng m\u01b0\u1eddi n\u0103m, ba l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean nh\u1ea5t ph\u1ea9m, ph\u00fac l\u1ed9c th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.\"<\/i><\/p>\n<p>[124] Ban \u0111\u1ea7u, \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 c\u00f9ng l\u0129nh binh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 chuy\u00ean quy\u1ec1n, ng\u1ea1o m\u1ea1n. Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Th\u00f4ng c\u00f9ng phe v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0, c\u00e0ng kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd. L\u00fac \u1ea5y, Vua th\u00e2n chinh \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1, k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c Vua trong ti\u1ebft n\u1eafng g\u1eaft, v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ea7m cung \u0111\u00e1 x\u00f4ng pha tr\u1eadn m\u1ea1c. Di\u00ean Th\u00f4ng b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u1ee9c D\u1ee5: <i>\"Vua ph\u01a1i m\u00ecnh gi\u1eefa n\u1eafng gi\u00f3 nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 ch\u00fang ta ng\u00e0y ng\u00e0y h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 c\u1ee7a ngon v\u1eadt l\u1ea1, ch\u1ec9 lo h\u01b0\u1edfng nh\u00e0n.\"<\/i> Di\u00ean Th\u00f4ng n\u00f3i v\u1eady l\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd t\u1ef1 th\u1ea5y b\u1ea5t an, nh\u01b0ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 v\u1ec1 kinh tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. Khi Di\u00ean Th\u00f4ng v\u00e0 \u0110\u1ee9c D\u1ee5 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u Di\u00ean Th\u00f4ng v\u00e0o h\u1ecfi han, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi \u0110\u1ee9c D\u1ee5 th\u00ec h\u01a1i l\u1ea1nh nh\u1ea1t. \u0110\u1ee9c D\u1ee5 nghi ng\u1edd Di\u00ean Th\u00f4ng gi\u00e8m pha m\u00ecnh, n\u00ean sinh l\u00f2ng lo s\u1ee3, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean r\u1eb1ng Di\u00ean Th\u00f4ng t\u1eebng n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng nh\u1eefng l\u1eddi ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, l\u1ea1i ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u1eaft giam Di\u00ean Th\u00f4ng, Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0o ng\u1ee5c c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Di\u00ean Th\u00f4ng \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p Vua \u0111\u1ec3 ph\u00e2n r\u00f5 ph\u1ea3i tr\u00e1i. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, cho g\u1ecdi l\u00ean ch\u1ea5t v\u1ea5n. Di\u00ean Th\u00f4ng c\u00e3i l\u1ea1i, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f4ng k\u00ednh tr\u1ecdng. Vua li\u1ec1n ra l\u1ec7nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u n\u01a1i ch\u1ee3. Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0, V\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0 n\u1ed9i ph\u1ea9m V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n C\u00e1t \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady v\u00e0o x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng. Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 c\u00f9ng gia quy\u1ebfn b\u1ecb \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. V\u01b0\u01a1ng Ban b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn H\u1ee9a Ch\u00e2u, Nh\u00e2n C\u00e1t b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn T\u00e2y S\u1eb1n V\u1ee5.<\/p>\n<p>[125] Th\u00e1ng 10, c\u00e1c t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an g\u1ed3m X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 c\u00f9ng 16 t\u1ed9c kh\u00e1c quy ph\u1ee5. Phong b\u1ed1n \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 La M\u1ef9 l\u00e0m Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a lang t\u01b0\u1edbng; 15 th\u1ee9 th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 N\u1eb7c Nh\u0129 S\u1ea5m V\u01b0\u1ee3ng B\u1ed1 l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c ty qua.<\/p>\n<p><i>(Trong 'B\u1ea3n k\u1ef7', sau ng\u00e0y Canh D\u1ea7n v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, c\u00f3 ghi r\u1eb1ng Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An t\u00e2u r\u1eb1ng 16 t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an quy ph\u1ee5. L\u1ea1i trong ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u00e2u D\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. X\u00e9t cha c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0 Gi\u00e1p th\u1ef1c t\u1ebf c\u01b0 tr\u00fa t\u1ea1i Phong Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' l\u00e0 ai. 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec7n' c\u0169ng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An gi\u1ed1ng 'B\u1ea3n k\u1ef7', \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ghi vi\u1ec7c phong ch\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh, nh\u01b0ng 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e1ng nghi. H\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng r\u00f5 Phong Ch\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p c\u01b0 tr\u00fa hay l\u00e0 m\u1ed9t Phong Ch\u00e2u kh\u00e1c, v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t Th\u1ee9 s\u1eed kh\u00e1c. Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn, c\u00f3 ghi r\u1eb1ng Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ed9c X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, t\u00ean g\u1ecdi g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An. Ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u00e1c t\u1ed9c X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 \u0111\u00e3 h\u00e0ng r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea3n, ph\u1ea3n r\u1ed3i l\u1ea1i h\u00e0ng? N\u1ebfu kh\u00f4ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1ng nghi. T\u00ean v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u sai, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Ri\u00eang t\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3o ch\u1ee9ng, nay v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y v\u1eabn ghi vi\u1ec7c c\u00e1c t\u1ed9c X\u00e1 L\u1ee3i, Vu L\u1ed7 quy thu\u1eadn, nh\u01b0ng b\u1ecf \u0111i c\u00e2u <i>\"Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng An t\u00e2u\"<\/i> g\u1ed3m t\u00e1m ch\u1eef, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[126] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[127] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t v\u00e0 Vu \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt. S\u1ee9 gi\u1ea3 H\u1ed3i C\u1ed1t \u0111i qua Linh Ch\u00e2u, giao d\u1ecbch \u1edf ch\u1ee3. Tri ch\u00e2u \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung sai l\u1ea1i vi\u00ean mua c\u01b0\u01a1ng sa, l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 tranh gi\u00e1, c\u00e3i nhau gi\u1eadn d\u1eef. T\u01b0 Cung tha cho l\u1ea1i vi\u00ean, kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u1ea1i tr\u00f3i s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0i ng\u00e0y r\u1ed3i m\u1edbi th\u1ea3. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y. Kh\u1ea3 h\u00e3n H\u1ed3i C\u1ed1t c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn Linh Ch\u00e2u h\u1ecfi l\u00fd do b\u1ecb tr\u00f3i. T\u01b0 Cung bi\u1ebft m\u00ecnh l\u00fd khu\u1ea5t, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ea3 l\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n, H\u1ed3i C\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, r\u1ed3i v\u1ec1 th\u0103m v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129. Vi\u1ec7c ph\u00e2n c\u00f4ng tr\u1ef1c \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0110a T\u1ed1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn H\u00e0n L\u00e2m, h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u1ea1y d\u01b0\u1edbi s\u1ea3nh, h\u1ecdc s\u0129 h\u01a1i \u0111\u1ee9ng d\u1eady ch\u00e0o, xong vi\u1ec7c li\u1ec1n lui, ch\u01b0a t\u1eebng ng\u1ed3i c\u00f9ng. Ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf H\u00e0n L\u00e2m c\u0169ng v\u1eady. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ea9m b\u00e1o li\u1ec1n l\u1ea1y tr\u00ean s\u1ea3nh, l\u1ea1i c\u00f2n k\u1ec3 l\u1ec3 chuy\u1ec7n trong ngo\u00e0i, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef l\u1ec5 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ph\u01b0\u1eddng ng\u1ea1c nhi\u00ean, h\u1ecfi \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 theo th\u00f3i quen m\u1ea5y n\u0103m, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft l\u00fd do. L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng An l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Ki\u1ec7m th\u00edch ch\u00e2m ch\u1ecdc, b\u00e8n n\u00f3i r\u1eb1ng Ph\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u1ea1y \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i, t\u1eebng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c danh thi\u1ebfp c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Chi\u00eau Ki\u1ec7m l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 Ph\u1ee5c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Thanh Th\u00e1i th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[131] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i s\u0103n \u1edf n\u00fai Thanh Long, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1, th\u00e2n ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, tha nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Trung th\u01b0 th\u1ecb lang H\u00e0n Hi T\u1ea3i d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"Vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u00f9 ph\u1ea3i do quan ch\u1ee9c ph\u1ee5 tr\u00e1ch, trong ng\u1ee5c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i xa gi\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ebfn, xin ph\u1ea1t ba tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n trong kho \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n nhu.\"<\/i><\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng ch\u1ea1p, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[133] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft L\u00fd L\u1ec7nh Tu\u00e2n b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, v\u00ec t\u1ed9i \u0111\u1ec3 m\u1ea5t v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan khi l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1edf Tam ty t\u00f9y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 t\u1ec9nh th\u0103m t\u1ec3 th\u1ea7n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang \u1ed1m.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ea5y Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ph\u00f2ng Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nguy\u00ean Ch\u00e2u. Ng\u1ea1n Th\u0103ng c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh, gi\u1ecfi \u0111\u00e1nh ki\u1ebfm, trong qu\u00e2n g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ebfm Nhi\"<\/i>. T\u00ednh t\u00ecnh t\u00e0n nh\u1eabn, \u1edf Nguy\u00ean Ch\u00e2u t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi Nhung n\u00e0o ph\u1ea1m lu\u1eadt nh\u00e0 H\u00e1n, Ng\u1ea1n Th\u0103ng kh\u00f4ng gia h\u00ecnh, m\u00e0 tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi Nhung ph\u1ea1m t\u1ed9i ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, tay n\u1eafm tai h\u1ecd m\u00e0 c\u1eafn, r\u1ed3i u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Ng\u01b0\u1eddi Nhung ch\u1ea3y m\u00e1u \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, run r\u1ea9y kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00fac nh\u00edch. Tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng c\u1eafn tai c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi Nhung s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e1nh, ng\u01b0\u1eddi Nhung ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ee5t tai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do Ng\u1ea1n Th\u0103ng c\u1eafn.<\/p>\n<p>[136] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 T\u00e2n V\u0103n Duy\u1ec7t, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb nh\u1ecf theo V\u0103n Duy\u1ec7t h\u1ecdc h\u00e0nh, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u ki\u1ebfn, phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n, ki\u00eam ch\u1ee9c Ph\u00e1n Th\u00e1i Ph\u1ee7 T\u1ef1. L\u00fac \u0111\u00f3 Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng \u0111ang \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, Th\u01b0\u1ee3ng cho r\u1eb1ng V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1ee3ng, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, sai V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ph\u00f2ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018T\u00e2n L\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018C\u1ef1u L\u1ee5c\u2019 \u0111\u1ec1u ghi r\u1eb1ng Chu Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng ra \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u v\u00e0o n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 ba, nh\u01b0ng \u2018\u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0 L\u1ee5c\u2019 l\u1ea1i n\u00f3i Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng ra kh\u1ecfi T\u00e2y Cung v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9 t\u1eeb \u0111\u00e2u. E r\u1eb1ng \u2018\u0110\u01b0\u1eddng D\u01b0 L\u1ee5c\u2019 sai. Theo \u2018T\u00e2n L\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018C\u1ef1u L\u1ee5c\u2019, T\u00e2n V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ph\u00f2ng Ch\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t th\u00e1ng 12 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ea1i ghi l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 ba, e r\u1eb1ng b\u1ea3n truy\u1ec7n sai, nay theo \u2018Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019.)<\/i><\/p>\n<p>[137] \u0110\u1ee9c D\u1ee5 l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean, Lang trung L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd Huy\u1ec1n c\u0169ng th\u01b0\u1eddng say r\u01b0\u1ee3u, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 \u00fd ph\u1ec9 b\u00e1ng, Th\u01b0\u1ee3ng sai tr\u1ea1m d\u1ecbch b\u1eaft Huy\u1ec1n giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Huy\u1ec1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00e1o r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5 khi \u1edf Th\u1ee5c nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1edd v\u1ea3 vi\u1ec7c ri\u00eang, \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Ng\u1ef1 s\u1eed t\u00e2u l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec3u ra, ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i Huy\u1ec1n v\u00ec l\u1ee1 l\u1eddi khi say. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, gi\u00e1ng Huy\u1ec1n l\u00e0m T\u1ea3 T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i Phu.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018Th\u00e0nh \u0110\u00f4 K\u00fd\u2019 ch\u00e9p r\u1eb1ng L\u00fd Huy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00ec c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Th\u00f4ng vi\u1ebft kinh ch\u1eef v\u00e0ng, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay theo \u2018Qu\u1ed1c S\u1eed\u2019. L\u00fd Huy\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5. Tra \u2018T\u1ed1ng S\u1eed\u2019, ghi l\u00e0 H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i Phu.)<\/i><\/p>\n<p>[138] T\u01b0\u1edbc b\u1ecf hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 c\u1ee7a H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau V\u0103n <i>(theo ghi ch\u00e9p trong T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau.)<\/i> Chi\u00eau V\u0103n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn Nh\u1eef Ch\u00e2u, ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ea1i doanh Th\u1ea3ng, nh\u01b0ng con trai c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1ea5u k\u1ebft v\u1edbi quan l\u1ea1i t\u1ea1i Th\u1ea3ng \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00e0nh vi gian tr\u00e1, d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[139] Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh b\u1ecb b\u1ec7nh, d\u00f9ng ki\u1ec7u \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n nh\u1eadm, \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, d\u00e2ng t\u00e2u b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu cho y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ea1i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. H\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 100 ng\u00e0y, v\u1eabn nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 c\u0169, b\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed t\u1ed1 c\u00e1o, xin \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn L\u01b0u \u0110\u00e0i th\u1ea9m v\u1ea5n. Nh\u00e0 Vua v\u00ec Ng\u1ea1n Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u0169, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha b\u1ed5ng, ch\u1ec9 b\u00e3i ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3i, theo <i>\"H\u1ed9i Y\u1ebfu\"<\/i> v\u00e0o th\u00e1ng 11.)<\/i><\/p>\n<p>[140] N\u0103m \u1ea5y, ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Minh b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1t h\u1ea1i. Minh t\u00ednh t\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc v\u00e0 hay gh\u00e9t b\u1ecf, l\u00fac say, \u0111\u00f2i \u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp d\u00e2ng th\u1ee9c \u0103n, gi\u1ea5u dao, gi\u1ebft Minh d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n n\u00fai H\u1eafc S\u01a1n. Minh tr\u1ecb v\u00ec 19 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5y l\u00e0 M\u1ee5c T\u00f4ng, hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean Thu\u1eadn Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ch\u1ee7 tr\u00ec \u0111\u00f3n l\u1eadp con c\u1ee7a Thi\u00ean Th\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf Ng\u1ed9t D\u1ee5c l\u00e0 Minh K\u00fd, hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean T\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Hi\u1ec1n, c\u1ea3i nguy\u00ean th\u00e0nh B\u1ea3o Ninh. C\u1eed Khu m\u1eadt s\u1ee9 <i>(theo <i>\"Li\u00eau S\u1eed\"<\/i>, ghi l\u00e0 Nam vi\u1ec7n Khu m\u1eadt s\u1ee9)<\/i> Tri Ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ec7nh Cao Hu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ec7nh, phong l\u00e0m T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng; Th\u1ecb trung Ti\u00eau Th\u1ee7 H\u01b0ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, phong l\u00e0m Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng. M\u1ed7i khi tri\u1ec1u h\u1ed9i, \u0111\u1ec1u m\u1eddi ng\u1ed3i b\u00e0n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. L\u1ea5y con g\u00e1i c\u1ee7a Th\u1ee7 H\u01b0ng l\u00e0 Y\u1ebfn Y\u1ebfn l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ng\u1ed9t D\u1ee5c v\u00e0 v\u1ee3 c\u00f9ng ng\u00e0y b\u1ecb h\u1ea1i, Minh K\u00fd khi \u0111\u00f3 m\u1edbi 9 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecdc trong chi\u1ebfu, gi\u1ea5u trong \u0111\u1ed1ng c\u1ee7i, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 tho\u00e1t ch\u1ebft. Khi l\u00ean ng\u00f4i, Minh K\u00fd b\u1ecb b\u1ec7nh phong th\u1ea5p, m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do Y\u1ebfn Y\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(V\u1ee3 c\u1ee7a Minh K\u00fd l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb, t\u1ee9c Y\u1ebfn Y\u1ebfn. <i>\"Nh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i> l\u1ea1i ghi Y\u1ebfn Y\u1ebfn l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a B\u1eafc t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ti\u00eau T\u01b0 \u00d4n, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y. C\u00f3 l\u1ebd Th\u1ee7 H\u01b0ng c\u00f3 t\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 T\u01b0 \u00d4n, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[141] Con c\u1ee7a Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u01a1ng t\u1eed n\u01b0\u1edbc Th\u00e1p Th\u1ea3n l\u00e0 S\u00e1ch B\u1ed1c \u0110\u1ecbch \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. <i>(Theo <i>\"H\u1ed9i Y\u1ebfu\"<\/i> kh\u00f4ng ghi th\u1eddi gian.)<\/i>.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-101-1\">Ch\u00fang cho r\u1eb1ng tr\u1ea5n, \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb <i>(nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n \u0111\u1ecbnh', theo s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1eeb b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1)<\/i>. <a href=\"#return-footnote-101-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-2\">Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn Kha nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Ph\u00f9ng Ti\u1ebfn K\u1ef3', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 ph\u1ea7n v\u0103n sau \u0111\u00e2y, c\u00f9ng 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-101-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-3\">D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kh\u00fac D\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-101-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-4\"> 'B\u00e0y tr\u1eadn \u1edf' d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'Tr\u1eadn' v\u1ed1n b\u1ecb s\u00f3t, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-101-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-5\">V\u0103n \u0110\u1ed9 t\u1ee9c l\u00e0 Ho\u1eb1ng, 'Ho\u1eb1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u1eabn'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 482, 'Tri\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ed9 truy\u1ec1n' ghi: 'V\u0103n \u0110\u1ed9 v\u1ed1n t\u00ean l\u00e0 Ho\u1eb1ng, v\u00ec ph\u1ea1m h\u00fay mi\u1ebfu hi\u1ec7u Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean m\u1edbi', s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi s\u00e1ch n\u00e0y. Nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i. L\u1ea1i theo 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 108, 'Tri\u1ec7u Ho\u1eb1ng truy\u1ec1n' ghi: 'V\u00ec t\u00ean Ho\u1eb1ng ph\u1ea1m h\u00fay Tuy\u00ean T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean V\u0103n \u0110\u1ed9.' 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 1 th\u00ec ghi: 'B\u1eafc H\u00e1n ng\u1ee5y Lam Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u H\u1ed3ng d\u00e2ng th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean V\u0103n \u0110\u1ed9.' 'Ho\u1eb1ng' vi\u1ebft th\u00e0nh 'Ho\u00e0nh', 'H\u1ed3ng', c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau ki\u00eang h\u00fay m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-101-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-6\">'Th\u00e1ng \u0111\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'ng\u00e0y \u0111\u00f3', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-101-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-7\">'\u0110a ph\u00e1 ph\u00fac b\u1ec7nh', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 ph\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110a b\u1ecb ph\u00fac b\u1ec7nh'. <a href=\"#return-footnote-101-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-8\">Ch\u1eef 'n\u00fai Th\u1ea1ch L\u0129nh' trong nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1ea1ch L\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng', ch\u1eef 'gi\u1edbi' v\u00e0 't\u00e2y' \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 5 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-101-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-9\">Kh\u00f3c m\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 (ch\u1eef 'Kh\u00f3c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kh\u00ed', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n n\u0103m s\u1eeda l\u1ea1i). <a href=\"#return-footnote-101-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-10\">'ch\u00f4n c\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1eadt', theo 'Th\u00f4ng Kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n H\u1ed9 Kh\u1ea9u Kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-101-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-11\"> 'ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-101-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-12\">Theo s\u00e1ch 'H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed', vi\u1ec7c gi\u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 x\u00e9t l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m sau, nay theo l\u1eddi ghi trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c'.)<\/i>\r\n\r\n[109] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p, b\u1ea5y gi\u1edd Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung l\u00e0 \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung \u0111ang l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ee9 Ch\u00e2u, Vua th\u1ea5y T\u01b0 Cung t\u1eebng l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf Mi Ch\u00e2u, b\u00e8n tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, phong l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, Vua d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p n\u00f3i, Linh Ch\u00e2u n\u1ebfu kh\u00f4ng do t\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3 cai tr\u1ecb, th\u00ec d\u00e2n n\u01a1i \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ee5c, d\u00f9 l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 V\u1ec7, Ho\u1eafc c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111u\u1ed5i. \u00dd h\u1eafn cho r\u1eb1ng, ngo\u00e0i ta, kh\u00f4ng ai tr\u1ecb n\u1ed5i n\u01a1i \u0111\u00f3. Khanh c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> T\u01b0 Cung th\u01b0a: <i>\"C\u1ea9n tu\u00e2n m\u1ec7nh.\"<\/i> Vua khen \u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed, l\u1ea1i b\u1ea3o: <i>\"L\u00fd T\u0129nh, Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb nh\u00e0 Nho, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, h\u00e1 \u0111\u1eddi ta l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i sao?\"<\/i> Vua ban h\u1eadu th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho \u0111i, l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua c\u00e1c mi\u1ec1n H\u1ed3 bi\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'thi\u1ec7p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u1eafc', nay s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 27, truy\u1ec7n \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung <a href=\"#return-footnote-101-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-101-13\">'Th\u1ea1ch L\u0129nh khuy\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Th\u1ea1ch L\u0129nh khuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch kh\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc trong quy\u1ec3n n\u00e0y n\u00f3i v\u1ec1 L\u1ec7 ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u1edf D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-101-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":10,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-101","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2543,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/101\/revisions\/2543"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/101\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=101"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=101"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}