{"id":105,"date":"2025-07-03T02:48:25","date_gmt":"2025-07-03T02:48:25","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=105"},"modified":"2025-08-20T09:54:48","modified_gmt":"2025-08-20T02:54:48","slug":"quyen-12-nam-khai-bao-thu-4-tan-ty-971","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-12-nam-khai-bao-thu-4-tan-ty-971\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 12: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 4 (T\u00c2N M\u00d9I, 971)","rendered":"QUY\u1ec2N 12: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 4 (T\u00c2N M\u00d9I, 971)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c hai ch\u00e2u Anh v\u00e0 H\u00f9ng. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Nam H\u00e1n l\u00e0 Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.\r\n\r\n<i>(Theo 'Truy\u1ec7n S\u00f9ng Tri\u1ec7t', qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh qua M\u00e3 K\u00ednh th\u00ec \u00f4ng m\u1edbi h\u00e0ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Truy\u1ec7n L\u01b0u S\u01b0\u1edfng' trong qu\u1ed1c s\u1eed v\u00e0 'Th\u1ebf gia S\u01b0\u1edfng' trong 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed', ng\u00e0y 16 th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, tin chi\u1ebfn th\u1eafng hai ch\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1. Theo 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean', vi\u1ec7c chi\u1ebfm hai ch\u00e2u di\u1ec5n ra t\u1eeb th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nay ghi ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i>\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, huy\u1ec7n t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan nhi\u1ebfp ch\u1ee9c n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngay. C\u00e1c quan nhi\u1ebfp ch\u1ee9c \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf, c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1m giao cho quan \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 Tang Ti\u1ebfn H\u01b0ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed t\u1ea1i ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 khi l\u00e0m Gi\u00e1m tr\u1ea5n kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ea7n.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u1ea5m c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n d\u00f9ng l\u1ee3i nhu\u1eadn \u0111\u1ec3 cho vay, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy thu.\r\n\r\n[5] Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u L\u00e3ng, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u1ed9 Xung ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh C\u1ef1c t\u00e2u: <i>\"H\u1ed9 ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u c\u1eady th\u1ebf l\u1ef1c, n\u1ed9p thu\u1ebf tr\u1ec5 h\u1ea1n, \u0111\u00e3 l\u1eadp s\u1ed5 ri\u00eang \u1edf s\u1ea3nh Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac theo h\u1ea1n. Xin ban h\u00e0nh th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.\"<\/i> Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u1eadp s\u1ed5 h\u00ecnh th\u1ebf, giao cho Th\u00f4ng ph\u00e1n chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c thu thu\u1ebf[footnote]'Ch\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean l\u00e0 'Qu\u1ea3n', ch\u1eef 'thu\u1ebf' thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[6] C\u1ea5m d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 \u0110\u00f4ng di c\u01b0 v\u00e0o n\u1ed9i qu\u1eadn t\u01b0 gi\u1ea5u binh kh\u00ed.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tu s\u1eeda s\u00e1ch 'Thi\u00ean H\u1ea1 \u0110\u1ed3 Kinh', nh\u01b0ng s\u00e1ch kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Nh\u1eef L\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n c\u00f4ng x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh.\r\n\r\n[9] Ph\u1ee7 Khai Phong b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 367 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 l\u1ea1i, \u00e1c thi\u1ebfu v\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169 l\u00e0m gi\u1eb7c t\u1eebng b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh x\u1eed t\u1eed 21 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i n\u1eb7ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y.\r\n\r\n[10] Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m chi\u1ebfm D\u1ecbch ch\u00e2u, Gi\u00e1m qu\u00e2n Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'B\u1ea3n k\u1ef7', nh\u01b0ng trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p. 'B\u1ea3n truy\u1ec7n' c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3, nghi ng\u1edd l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng 3 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 4, nh\u01b0ng 'B\u1ea3n k\u1ef7' ghi nh\u1ea7m v\u00e0o \u0111\u00e2y, nay l\u01b0u c\u1ea3 hai.)<\/i>\r\n\r\n[11] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng \u1edf L\u00e3ng \u0110\u1ea7u, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xin h\u00f2a v\u00e0 c\u1ea7u xin ho\u00e3n binh. L\u00e3ng \u0110\u1ea7u n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf, Phan M\u1ef9 nghi ng\u1edd c\u00f3 ph\u1ee5c binh, b\u00e8n \u00e9p s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c v\u00f9ng hi\u1ec3m y\u1ebfu.\r\n\r\nNg\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, \u0111\u1ebfn c\u1eeda tr\u1ea1i. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1ebfn M\u00e3 K\u00ednh. <i>(Gi\u00e1p T\u00ed l\u00e0 ng\u00e0y 27 th\u00e1ng gi\u00eang. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1edd 'L\u1ed9 b\u1ed1' n\u00f3i, t\u1ee9c l\u00e0 n\u01a1i Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c l\u1eadp tr\u1ea1i. 'Truy\u1ec7n' n\u00f3i c\u00e1ch Qu\u1ea3ng ch\u00e2u 10 d\u1eb7m, ch\u1eafc l\u00e0 sai. 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' n\u00f3i c\u1eeda tr\u1ea1i c\u00e1ch Qu\u1ea3ng ch\u00e2u 100 d\u1eb7m, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng c\u00e1ch c\u1eeda tr\u1ea1i 10 d\u1eb7m. 'L\u1ed9 b\u1ed1' n\u00f3i c\u00e1ch Qu\u1ea3ng ch\u00e2u m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i n\u00f3i 80 d\u1eb7m c\u1edd gi\u00e1o ti\u1ebfn l\u00ean, n\u00ean ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u00fang.)<\/i> \u0110\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf n\u00fai Song N\u1eef, tr\u1ef1c ti\u1ebfp quan s\u00e1t tr\u1ea1i Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c. K\u1ef5 binh tu\u1ea7n tra nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra th\u00e1ch chi\u1ebfn, S\u00f9ng Nh\u1ea1c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u1ea7m qu\u00e2n, binh s\u0129 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 t\u00e0n qu\u00e2n t\u1eeb Thi\u1ec1u ch\u00e2u, Anh ch\u00e2u, tinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u suy s\u1ee5p. Th\u1ef1c \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u mu\u1ed1n giao chi\u1ebfn, S\u00f9ng Nh\u1ea1c kh\u00f4ng nghe, ch\u1ec9 c\u1ed1 th\u1ee7, ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7n linh.\r\n\r\n[12] Nam H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea5y h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ch\u1edf v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00e2u b\u00e1u v\u00e0 phi t\u1ea7n \u0111\u1ecbnh ra bi\u1ec3n, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp xu\u1ea5t ph\u00e1t, ho\u1ea1n quan Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m c\u00f9ng h\u01a1n 1.000 l\u00ednh c\u1ea5m v\u1ec7 c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n b\u1ecf tr\u1ed1n. Nam H\u00e1n ch\u1ee7 lo s\u1ee3, b\u00e8n sai H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Ti\u00eau Tho\u00e1i, <i>(Tho\u00e1i, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. X\u00e9t 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' ghi l\u00e0 Ti\u00eau Tho\u00e1i, 'T\u1ed1ng s\u1eed' ghi l\u00e0 Ti\u00eau Qu\u00e1n.)<\/i> Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u00e1c Duy H\u01b0u <i>(Duy H\u01b0u, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> mang bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin h\u00e0ng. Phan M\u1ef9 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4. Ti\u00eau Tho\u00e1i v\u00e0 \u0111o\u00e0n t\u00f9y t\u00f9ng v\u00e0o kinh r\u1ed3i kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 c\u00e0ng s\u1ee3 h\u00e3i, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho S\u00f9ng Nh\u1ea1c gi\u1eef nghi\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y s\u00f3c th\u00e1ng hai, m\u00f9ng m\u1ed9t \u0110inh M\u00e3o, [Nam H\u00e1n ch\u1ee7] l\u1ea1i sai em trai m\u00ecnh l\u00e0 quan ph\u00e1n l\u1ee5c qu\u00e2n th\u1eadp nh\u1ecb v\u1ec7, Trinh v\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o H\u01b0ng, d\u1eabn qu\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng c\u1ef1.\r\n\r\n<i>(Chi ti\u1ebft n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1ed9 b\u1ed1 truy th\u01b0. 'Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed' v\u00e0 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng B\u1ea3o H\u01b0ng d\u1eabn c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, nh\u01b0ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfp nh\u1eadn, kh\u00e1c v\u1edbi l\u1ed9 b\u1ed1. 'Qu\u1ed1c S\u1eed M\u1ea1i Truy\u1ec7n' l\u1ea1i ch\u00e9p B\u1ea3o H\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng nh\u01b0ng b\u1ecb Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c ng\u0103n c\u1ea3n. X\u00e9t r\u1eb1ng S\u00f9ng Nh\u1ea1c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed, h\u00e1 d\u00e1m ng\u0103n B\u1ea3o H\u01b0ng khi\u1ebfn \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng? Truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng S\u00f9ng Nh\u1ea1c, B\u1ea3o H\u01b0ng d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. V\u1eady B\u1ea3o H\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ra h\u00e0ng, nay ch\u1ec9 theo l\u1ed9 b\u1ed1. 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' c\u0169ng ch\u00e9p B\u1ea3o H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc d\u1eabn c\u00e1c quan ngh\u00eanh \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Phan M\u1ef9 cho r\u1eb1ng Nam H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfp nh\u1eadn. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng hai, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 b\u00e8n sai B\u1ea3o H\u01b0ng ra ch\u1ed1ng c\u1ef1.)<\/i>\r\n\r\nTh\u1ef1c \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u n\u00f3i v\u1edbi Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c: <i>\"Qu\u00e2n b\u1eafc nh\u00e2n th\u1ebf cu\u1ed1n ph\u0103ng, kh\u00ed th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i. Qu\u00e2n ta tuy \u0111\u00f4ng nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng t\u00edch c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00fac \u0111\u1ea9y ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1ec9 ng\u1ed3i ch\u1edd b\u1ecb di\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u00f3ng tr\u1eadn b\u00ean s\u00f4ng, b\u1ea3o S\u00f9ng Nh\u1ea1c l\u00e0m h\u1eadu qu\u00e2n, ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch khi ch\u00fang x\u00f4ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u giao chi\u1ebfn kh\u00f4ng th\u1eafng n\u00ean t\u1eed tr\u1eadn, S\u00f9ng Nh\u1ea1c ch\u1ea1y v\u1ec1 tr\u1ea1i. Phan M\u1ef9 n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Minh: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch d\u00f9ng tre g\u1ed7 l\u00e0m tr\u1ea1i, n\u1ebfu n\u1ed5i l\u1eeda \u0111\u1ed1t, \u1eaft g\u00e2y h\u1ed7n lo\u1ea1n. Nh\u00e2n l\u00fac h\u1ed7n lo\u1ea1n m\u00e0 gi\u00e1p c\u00f4ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n.\"<\/i> B\u00e8n chia qu\u00e2n d\u0169ng s\u0129, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m hai b\u00f3 \u0111u\u1ed1c, theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch. \u0110\u00eam \u1ea5y, v\u1ea1n \u0111u\u1ed1c \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t ph\u00f3ng l\u00ean, tr\u1eddi n\u1ed5i gi\u00f3 l\u1edbn, kh\u00f3i b\u1ee5i m\u1ecbt m\u00f9, qu\u00e2n Nam H\u00e1n \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. S\u00f9ng Nh\u1ea1c ch\u1ebft trong \u0111\u00e1m lo\u1ea1n qu\u00e2n, B\u1ea3o H\u01b0ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u1ec1.\r\n\r\nCung Tr\u1eebng Xu, L\u00fd Th\u00e1c c\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb trung l\u00e0 Ti\u1ebft S\u00f9ng D\u1ef1 <i>(S\u00f9ng D\u1ef1, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u ch\u00e9p v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y)<\/i> b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n b\u1eafc t\u1edbi \u0111\u00e2y v\u00ec tham c\u1ee7a b\u00e1u trong n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 th\u00f4i. Nay \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch \u0111i, khi\u1ebfn ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf l\u00e2u, s\u1ebd t\u1ef1 r\u00fat v\u1ec1.\"<\/i> B\u00e8n ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng, cung \u0111i\u1ec7n, trong m\u1ed9t \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u ch\u00e1y r\u1ee5i.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n Cung Tr\u1eebng Xu \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n, Tr\u1eebng Xu m\u1edbi ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t kho. 'Th\u1ebf Gia' v\u00e0 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' th\u00ec ch\u00e9p ng\u00e0y sau khi \u0111\u1ed1t kho, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n. Nay theo 'Th\u1ebf Gia' v\u00e0 'K\u1ef7 Ni\u00ean'.)<\/i>\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, qu\u00e2n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng ra h\u00e0ng, Phan M\u1ef9 theo l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tha cho \u00f4ng ta, r\u1ed3i ti\u1ebfn v\u00e0o Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, b\u1eaft gi\u1eef 97 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ho\u00e0ng t\u1ed9c v\u00e0 quan l\u1ea1i[footnote] 'Ho\u00e0ng t\u1ed9c' nguy\u00ean l\u00e0 'gia \u0111\u00ecnh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n)<\/i> quy\u1ec3n 12306, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f9ng v\u1edbi Nam H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb giam t\u1ea1i Long \u0110\u1ee9c cung. B\u1ea3o H\u01b0ng ban \u0111\u1ea7u \u1ea9n l\u00e1nh trong d\u00e2n gian, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi b\u1ecb b\u1eaft. C\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ho\u1ea1n quan[footnote] 'Ho\u1ea1n quan' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 s\u1eeda l\u1ea1i. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, tr\u01b0\u1edbc 'tr\u0103m' c\u00f3 ch\u1eef 'n\u0103m'.[\/footnote] m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c xin di\u1ec7n ki\u1ebfn, Phan M\u1ef9 n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i, ta ph\u1ee5ng chi\u1ebfu tr\u1eebng ph\u1ea1t k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.\"<\/i> B\u00e8n ra l\u1ec7nh ch\u00e9m h\u1ebft. Phan M\u1ef9 d\u00f9ng l\u1ed9 b\u1ed1 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t l\u1ed9 b\u1ed1 ch\u1eafc l\u00e0 do doanh tr\u1ea1i so\u1ea1n, nh\u01b0ng trong 'H\u1ed7 M\u00f4ng truy\u1ec1n' l\u1ea1i n\u00f3i: B\u1eaft L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, M\u00f4ng so\u1ea1n l\u1ed9 b\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen, tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac ban th\u01b0\u1edfng kim t\u1eed. V\u1eady c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u00e0m sau, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Canh D\u1ea7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u00fac m\u1eebng, b\u00e8n m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c. T\u1ed5ng c\u1ed9ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 60 ch\u00e2u, 214 huy\u1ec7n, 170.263 h\u1ed9.\r\n\r\n<i>(S\u1ed1 li\u1ec7u ch\u00e2u, huy\u1ec7n, h\u1ed9 trong t\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 c\u1ef1u l\u1ee5c kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n k\u1ef7, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7. 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' c\u1ee7a L\u00e3 Trung vi\u1ebft: V\u00f9ng Bi\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng so v\u1edbi Giang Nam th\u00ec g\u1ea7n, so v\u1edbi L\u0129nh Nam th\u00ec xa, sao l\u1ea1i \u0111\u00e1nh xa tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u00e1nh g\u1ea7n? B\u1edfi nghe L\u01b0u S\u01b0\u1edfng xa x\u1ec9, b\u00e8n n\u00f3i <i>\"Ta ph\u1ea3i c\u1ee9u d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y\"<\/i>, n\u00ean \u0111\u00e1nh Nam H\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n. Giang Nam c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec? Ch\u1ec9 v\u00ec <i>\"B\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, sao cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ng\u00e1y ng\u1ee7\"<\/i>, n\u00ean sau m\u1edbi thu ph\u1ee5c Giang Nam \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1.)<\/i>\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, tha t\u1ed9i cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 trong c\u00e1c l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c quan c\u1ee7a ng\u1ee5y tri\u1ec1u v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i v\u1ecb nh\u01b0 c\u0169. Thu\u1ebf m\u00e1 v\u00f4 danh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb. B\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf \u0111\u1ecdng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh n\u01a1i r\u1eebng n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1. Quan l\u1ea1i, d\u00e2n ch\u00fang, t\u0103ng \u0111\u1ea1o b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c quan c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i. D\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf kho c\u1ee9u t\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb qu\u00e2n l\u00ednh b\u1eaft gi\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 cho ch\u1ee7. Th\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u gi\u1eef ph\u1ea7n m\u1ed9 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a L\u01b0u S\u01b0\u1edfng. T\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ki\u1ec7t xu\u1ea5t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kh\u00ed ti\u1ebft, t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0m quan \u1edf ng\u1ee5y tri\u1ec1u, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i b\u00e1o danh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, m\u1ed9 ph\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5, b\u1ea3o v\u1ec7.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u2018\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh L\u1ee5c\u2019 ch\u00e9p r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Qu\u1ea3ng Nam d\u00f9ng k\u1ebf c\u1ee7a Chu V\u1ecb, nh\u01b0ng trong s\u1eed s\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[16] Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed, c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129.\r\n\r\n<i>(Theo \u2018H\u1ed9i Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018\u0110\u0103ng Khoa K\u00fd\u2019 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 ng\u00e0y 24. \u2018C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c\u2019 c\u1ee7a H\u00f9ng Kh\u1eafc ch\u00e9p: c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 L\u01b0u D\u1ea7n v.v.)<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Phi Long vi\u1ec7n, ban ng\u1ef1a cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u.\r\n\r\n[18] Vua cho r\u1eb1ng, c\u00e1c l\u1ec7nh, \u00fay b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c truy b\u1eaft, b\u00e8n ra chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, d\u00f9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ngo\u00e0i h\u1ea1n k\u1ef3, c\u00e1c quan ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf h\u00ecnh ph\u1ea1t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh v\u00e0o th\u00e0nh t\u00edch. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7nh n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed s\u00e1ch n\u00e0y. T\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 c\u1ef1u l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[19] Th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00e1c \u0111\u1ea1o thi\u1ebfu h\u01a1n t\u00e1m tr\u0103m ch\u1ee9c m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1eedi v\u0103n th\u00fac gi\u1ee5c L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Thuy\u00ean ty t\u00e2u r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n r\u1ea5t \u00edt, d\u00f9 c\u00f3 ph\u00ea chu\u1ea9n, th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tr\u00f9ng l\u1eb7p. B\u00e8n ra chi\u1ebfu, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean ch\u01b0a nh\u1eadn ch\u1ee9c, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean quy thu\u1eadn, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 theo s\u1eafc ch\u1ec9, t\u1eeb nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ee9c tuy\u1ec3n nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u00e3i nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, l\u1ec7nh h\u1ecd \u0111\u1ebfn Nam T\u00e0o n\u1ed9p \u0111\u01a1n, sau khi ph\u00ea chu\u1ea9n s\u1ebd g\u1eedi \u0111\u1ebfn thuy\u00ean ty \u0111\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u1ee9 t\u1ef1.\r\n\r\n[20] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Canh T\u00fd, c\u1ea5m d\u00e2n L\u0129nh Nam mua ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, x\u0103m m\u1eb7t l\u00e0m n\u00f4 t\u1ef3 \u0111\u1ec3 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn l\u1ea5y ti\u1ec1n.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ti\u00eau Tho\u00e1i l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u00e1c Duy H\u01b0u l\u00e0m Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n Tr\u00ec, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tang Hu\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ty n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba, do t\u1ed9i bu\u00f4n l\u1eadu tr\u00e0 d\u1ecdc s\u00f4ng v\u00e0 t\u1ef1 \u00fd b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua b\u00e1n[footnote]'B\u00e3i b\u1ecf' trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 ghi l\u00e0 'B\u00e3i ch\u1ee9c'.[\/footnote].\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00e2u T\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf L\u0129nh Nam th\u00e0nh T\u01b0 Minh Ch\u00e2u, ch\u00e2u H\u00f9ng th\u00e0nh Nam H\u00f9ng Ch\u00e2u. C\u00e1c huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng\"<\/i> \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i t\u00ean.\r\n\r\n[25] Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u \u1edf L\u0129nh Nam ph\u1ea3i r\u00e0 so\u00e1t nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u00f3 h\u1ea1i cho d\u00e2n v\u00e0 b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, s\u1ebd lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3.\r\n\r\n<i>(Theo '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 4, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"D\u00e2n B\u00e1ch Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c l\u00e2u ng\u00e0y. Nay l\u1ec7nh c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u \u1edf L\u0129nh Nam r\u00e0 so\u00e1t nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u00f3 h\u1ea1i cho d\u00e2n v\u00e0 b\u00e1o l\u00ean[footnote]C\u00e2u 'l\u1ec7nh c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u' thi\u1ebfu ch\u1eef 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 2 b\u1ea3n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 b\u1ed5 sung.[\/footnote], s\u1ebd lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[26] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ecb \u0110\u1ebf V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 d\u00e2n ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u0103ng t\u1ea9m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam hai h\u1ed9.\r\n\r\n[27] \u1ede Nam Ninh Ch\u00e2u, Phi\u00ean l\u1ea1c s\u1ee9 Long Ng\u1ea1n Thao qua \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 Ch\u00e2u, d\u00e2ng t\u1ea5u c\u1ee7a Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u0169 T\u00e0i v\u00e0 t\u00e1m th\u1ee9 s\u1eed, xin l\u1eadp con c\u1ee7a Ng\u1ea1n Thao l\u00e0 H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng k\u1ebf v\u1ecb[footnote]'H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5.10 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Chi\u1ebfu phong H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Nam Ninh Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed ki\u00eam Phi\u00ean l\u1ea1c s\u1ee9.\r\n\r\n[28] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ti\u1ec1n h\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(Ch\u00fa: S\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 t\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n)<\/i> Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n b\u1ecb bu\u1ed9c v\u1ec1 ngh\u1ec9 t\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ec7, trong l\u00f2ng u\u1ea5t h\u1eadn kh\u00f4ng ngu\u00f4i. M\u1ed9t h\u00f4m, th\u1ea5y Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0o tri\u1ec1u, \u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a x\u1ec9 v\u1ea3 Ph\u1ed5. Vua nghe tin, li\u1ec1n tri\u1ec7u Bi\u1ec1n v\u00e0 Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t. Bi\u1ec1n l\u1edbn ti\u1ebfng vu c\u00e1o Ph\u1ed5 bu\u00f4n g\u1ed7 ki\u1ebfm l\u1ee3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5m t\u01b0 nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n g\u1ed7 l\u1edbn t\u1eeb T\u1ea7n, L\u0169ng; Ph\u1ed5 t\u1eebng sai thu\u1ed9c h\u1ea1 mua v\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y nh\u00e0, k\u1ebft th\u00e0nh b\u00e8 l\u1edbn \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 x\u00e2y dinh th\u1ef1, thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e9n l\u00fat trong \u0111\u00f4 th\u00e0nh, n\u00ean Bi\u1ec1n m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y ra t\u1ed1 c\u00e1o. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh tri\u1ec7u t\u1eadp b\u00e1 quan t\u1ea1i c\u1eeda c\u00e1p m\u00f4n, \u0111\u1ecbnh ban chi\u1ebfu tr\u1ee5c xu\u1ea5t Ph\u1ed5. Vua h\u1ecfi Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan xem Ph\u1ed5 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i g\u00ec. Ph\u1ed5 nh\u1edd c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Bi\u1ec1n vu c\u00e1o \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.\"<\/i> Vua nghe xong, trong l\u00f2ng gi\u1eadn l\u1eafng d\u1ecbu, li\u1ec1n tr\u00e1ch m\u1eafng Bi\u1ec1n v\u00e0 l\u1ec7nh v\u00f5 s\u0129 \u0111\u00e1nh \u00f4ng ta. Ng\u1ef1 s\u1eed x\u00e9t h\u1ecfi t\u1ea1i s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, Ph\u1ed5 ra s\u1ee9c xin tha, Vua b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee1 Bi\u1ec1n ra ngo\u00e0i. Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n m\u00f9ng 1, Bi\u1ec1n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m nha hi\u1ec7u \u1edf Nh\u1eef Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Ch\u00fa: S\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 b\u1ecb an tr\u00ed \u1edf Nh\u1eef Ch\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 ph\u00e9p mu\u1ed1i \u1edf L\u0129nh Nam \u00e1p d\u1ee5ng theo l\u1ec7 c\u1ee7a Kinh H\u1ed3, r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 m\u1ebb v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ea5m.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nam di\u1ec7n h\u00e0nh doanh \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Phan M\u1ef9 v\u00e0 Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 l\u01b0u n\u1ed9i thuy\u00ean t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng, T\u00f9y, D\u0129nh, T\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e2n, Ph\u00f2ng, Ph\u1ee5c, An, Th\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u00eda nam v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Kinh H\u1ed3, ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ec7nh l\u1ee5c \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c, \u0111\u00e3 qua hai k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, c\u00f9ng ph\u00e1n, ty, b\u1ea1, u\u00fd \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n th\u0103ng l\u00e0m l\u1ec7nh l\u1ee5c, tu\u1ed5i d\u01b0\u1edbi 50, \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c mang gia \u0111\u00ecnh theo. Sau ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u1ee9 b\u1eadc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u1eefa.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean Ngh\u0129a Ch\u00e2u th\u00e0nh Nam Ngh\u0129a Ch\u00e2u, K\u00ednh Ch\u00e2u th\u00e0nh Mai Ch\u00e2u.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00f9a Khai B\u1ea3o.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u t\u00ecm danh y chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh.\r\n\r\n[36] Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng, ki\u00eam \u0111\u1ed3ng Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u b\u00e1i ki\u1ebfn, b\u1ecb b\u1ec7nh. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, sai \u0111\u1ed1t ng\u1ea3i c\u1ee9u b\u1ee5ng \u00f4ng, ph\u00e1i Trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111i gi\u00e1m s\u00e1t. B\u1ec7nh t\u1ea1m thuy\u00ean gi\u1ea3m, v\u00e0i ng\u00e0y sau l\u1ea1i t\u00e1i ph\u00e1t, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00ec m\u1ea5t. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc lo vi\u1ec7c mai t\u00e1ng. K\u1ebf \u00c2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec3m ch\u00e2u.\r\n\r\n[37] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai em trai l\u00e0 C\u00e1t V\u01b0\u01a1ng T\u1eeb Khi\u00eam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 mua y\u1ebfn ti\u1ec7c. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u b\u00e1u, \u0111\u1ed3 qu\u00fd v\u00e0 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec1u g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0 Kh\u00e2u Thu\u1ea5n Khanh b\u1ecb x\u1eed t\u1eed n\u01a1i ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u00e1n quan H\u01b0ng Nguy\u00ean ph\u1ee7 \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng ch\u00edn m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan.\r\n\r\n[39] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Kinh Tri\u1ec7u s\u1eeda sang l\u0103ng t\u1ea9m c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf. L\u1ec7nh c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang, t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c tu b\u1ed5, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng binh l\u00ednh tr\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ec3 thi c\u00f4ng.\r\n\r\n[40] L\u1ec7nh gh\u00e9p b\u1ed1n ch\u00e2u \u0110am, Nhai, Ch\u1ea5n v\u00e0 V\u1ea1n An thu\u1ed9c L\u0129nh Nam v\u00e0o Qu\u1ef3nh ch\u00e2u, giao cho Qu\u1ea3ng ch\u00e2u l\u1ef1a ch\u1ecdn quan vi\u00ean ph\u00e2n chia vi\u1ec7c ch\u00e2u.\r\n\r\n[41] Trong th\u00e1ng n\u00e0y, Nguy\u00ean so\u00e1i T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng L\u00fd C\u1ea3nh \u0110\u1ea1t c\u1ee7a Ph\u1ee7 ch\u00e2u thu\u1ed9c \u0110\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1eddi. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 theo \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a Li\u1ec7t T\u1ed5, truy t\u1eb7ng \u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng th\u00e1i \u0111\u1ec7, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfu.\r\n\r\n[42] Phan M\u1ef9 sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a L\u01b0u S\u01b0\u1edfng c\u00f9ng t\u00f4ng \u0111\u1ea3ng v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u1ec1 kinh d\u00e2ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi \u0111\u1ebfn C\u00f4ng An, quan l\u1ea1i \u1edf dinh l\u00e0 B\u00e0ng S\u01b0 Ti\u1ebfn ra \u0111\u00f3n. H\u1ecdc s\u0129 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau <i>(\u0110\u1ee9c Chi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y)<\/i> h\u1ea7u h\u1ea1 L\u01b0u S\u01b0\u1edfng. S\u01b0\u1edfng h\u1ecfi S\u01b0 Ti\u1ebfn l\u00e0 ai, \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u0111\u00e1p: <i>\"L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta.\"<\/i>\r\n\r\nS\u01b0\u1edfng n\u00f3i: <i>\"Sao l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y?\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u1ee9c Chi\u00eau tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"Khi Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf c\u00f2n \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u1ed1ng n\u1ea1p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xe c\u1ed9 ch\u1edf h\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111i qua Kinh ch\u00e2u, n\u00ean sai S\u01b0 Ti\u1ebfn l\u1eadp dinh \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng xe ng\u1ef1a ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n.\"<\/i>\r\n\r\nS\u01b0\u1edfng th\u1edf d\u00e0i: <i>\"Ta \u1edf ng\u00f4i m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng nghe l\u1eddi n\u00e0y, h\u00f4m nay m\u1edbi bi\u1ebft s\u01a1n h\u00e0 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> R\u1ed3i kh\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u.\r\n\r\nSau khi \u0111\u1ebfn, [L\u01b0u S\u01b0\u1edfng] l\u01b0u tr\u00fa t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. Vua sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec1u tra t\u1ed9i danh l\u1ea5n chi\u1ebfm v\u00e0 \u0111\u1ed1t ph\u00e1 kho t\u00e0ng. [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho Cung Tr\u1eebng Xu, L\u00fd Th\u00e1c v\u00e0 Ti\u1ebft S\u00f9ng D\u1ef1. Vua l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi Tr\u1eebng Xu r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a ai, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea n\u00f3i v\u1edbi L\u00fd Th\u00e1c: <i>\"X\u01b0a \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ec1u do c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i chuy\u00ean quy\u1ec1n, v\u00e0 l\u1eeda c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb b\u00ean trong. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ai?\"<\/i> R\u1ed3i \u00f4ng ta nh\u1ed5 n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt v\u00e0 t\u00e1t v\u00e0o m\u1eb7t L\u00fd Th\u00e1c. Tr\u1eebng Xu v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn b\u00e8n nh\u1eadn t\u1ed9i.\r\n\r\n[43] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, m\u00f9ng 1, c\u00e1c quan d\u00f9ng d\u00e2y l\u1ee5a tr\u00f3i [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1, r\u1ed3i d\u1eabn \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u00ean Th\u00e1i Mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u00e1i X\u00e3. Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c, sai Nhi\u1ebfp h\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n tuy\u00ean chi\u1ebfu tr\u00e1ch t\u1ed9i [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng. [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n n\u0103m 16 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 t\u1ef1 x\u01b0ng hi\u1ec7u ng\u1ee5y, c\u00f2n Tr\u1eebng Xu v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a cha th\u1ea7n. M\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft. \u1ede trong n\u01b0\u1edbc, th\u1ea7n ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i, c\u00f2n Tr\u1eebng Xu m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ec3.\"<\/i> N\u00f3i xong, [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng ph\u1ee5c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t ch\u1edd t\u1ed9i. Vua sai Nhi\u1ebfp \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh Cao K\u1ebf Th\u00e2n d\u1eabn Tr\u1eebng Xu, L\u00fd Th\u00e1c v\u00e0 S\u00f9ng D\u1ef1 ra ngo\u00e0i c\u1eeda Thi\u00ean Thu ch\u00e9m \u0111\u1ea7u. Vua tha t\u1ed9i cho [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng, c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u01b0 Tr\u00e2n V\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o H\u01b0ng, ban cho m\u0169 \u00e1o, \u0111\u1ed3 v\u1eadt, ng\u1ef1a. Sau \u0111\u00f3, phong B\u1ea3o H\u01b0ng l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t.\r\n\r\n[44] Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n v\u1ec1 l\u1ec5 d\u00e2ng t\u00f9 binh, tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng ai bi\u1ebft r\u00f5, b\u00e8n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau. Chi\u00eau \u0111ang \u1ed1m, \u0111\u1ecdc mi\u1ec7ng d\u1ea1y s\u1ee9 gi\u1ea3, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i s\u1ef1 uy\u00ean b\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1ed3i d\u00f9ng l\u1ec5 \u1ea5y.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, thi\u1ebft \u0111\u1ea1i ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y \u0110\u00e0m Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Phan M\u1ef9 gi\u1eef ch\u1ee9c S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, L\u00e3ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha gi\u1eef ch\u1ee9c B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, v\u1eabn ki\u00eam \u0111\u1ed3ng tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[47] L\u1ea5y H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 thi\u1ebfu gi\u00e1m, ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed Thi\u1ec1u Ch\u00e2u[footnote]Thi\u1ec1u Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Chi\u00eau Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 4, Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.[\/footnote], Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam. Khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nam chinh, V\u01b0\u01a1ng Minh ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn. \u0110\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng thuy\u1ec1n xe, ch\u1ec9 d\u00f9ng d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u00e0ng v\u1ea1n qu\u00e2n kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n. M\u1ed7i l\u1ea7n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1eadn \u1ea5p, \u00f4ng \u0111\u1ec1u thu th\u1eadp s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ecba b\u1ea1, gi\u1eef v\u1eefng kho t\u00e0ng, c\u0169ng tham gia b\u00e0n b\u1ea1c qu\u00e2n s\u1ef1. Vua khen ng\u1ee3i c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[48] Vua sai Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 ki\u1ec3m tra v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf t\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1, v\u00e0i ng\u00e0y th\u00ec xong, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng h\u1ee3p \u00fd Vua. Vua khen t\u00e0i t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n ph\u00e1n tam ty.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u1edf S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n.\r\n\r\n[50] L\u1ec7nh huy\u1ec7n Nhi\u00eau D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 M\u1ea1nh Di T\u00f4n d\u00e2ng th\u01b0 \u0111\u00fang \u00fd Vua, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, th\u0103ng M\u1ea1nh Di T\u00f4n l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.\r\n\r\n<i>(M\u1ea1nh Di T\u00f4n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[52] Vua \u0111\u1ecbnh c\u1eed H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 t\u00e1n k\u1ef5 th\u01b0\u1eddng th\u1ecb \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Qu\u00fdnh \u0111i t\u1ebf Nam H\u1ea3i, nh\u01b0ng Qu\u00fdnh nghe tin, c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng ra, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn. Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u00e3i ch\u1ee9c, cho v\u1ec1 T\u00e2y Kinh l\u00e0m quan. Thay b\u1eb1ng Ty N\u00f4ng thi\u1ebfu khanh L\u00fd K\u1ebf Ph\u01b0\u01a1ng t\u1ebf Nam H\u1ea3i. L\u01b0u S\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00f4n th\u1ea7n bi\u1ec3n l\u00e0m Chi\u00eau Minh \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu l\u00e0 Th\u00f4ng Ch\u00ednh cung, y ph\u1ee5c th\u00eau long ph\u1ee5ng. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ecf \u0111\u1ebf hi\u1ec7u v\u00e0 t\u00ean cung, thay b\u1eb1ng ph\u1ea9m ph\u1ee5c b\u1eadc nh\u1ea5t.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf Ph\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t S\u1edf Th\u1ecb b\u1ea1c \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, giao cho Tri ch\u00e2u Phan M\u1ef9, Do\u00e3n S\u00f9ng Kha ki\u00eam ch\u1ee9c s\u1ee9, Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u1ea1 Bi\u1ec1n <i>(Bi\u1ec1n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> ki\u00eam ph\u00e1n quan.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea5y con trai c\u1ee7a nguy\u00ean Th\u1ee9 s\u1eed Tuy Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd Quang T\u00fa l\u00e0 ch\u1ee7y la l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Tuy Ch\u00e2u.\r\n\r\n[55] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i s\u00e1ch 'Khai Nguy\u00ean l\u1ec5', th\u00eam v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd h\u00f4m \u1ea5y, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n, nh\u01b0ng th\u1eadt l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ed5n k\u1ef7 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, e l\u00e0 nh\u1ea7m. S\u00e1u n\u0103m sau, s\u00e1ch m\u1edbi ho\u00e0n th\u00e0nh.)<\/i>\r\n\r\n[56] H\u1ea1 l\u1ec7nh cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c quan ng\u1ee5y \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u0103n th\u01b0 x\u1eed \u00e1n xu\u1ea5t s\u1eafc, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, L\u1ec7nh l\u1ee5c, B\u1ea1 u\u00fd.\r\n\r\n[57] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi nh\u00e0 Vua \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho M\u1eadt Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 d\u1eabn qu\u00e2n tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng C\u1ed1c v\u00e0 Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng. K\u1ebb \u0111\u1ecbch v\u1ed1n \u0111\u00e3 nghe danh \u00f4ng, kh\u00f4ng d\u00e1m ra \u1ee9ng chi\u1ebfn, n\u00ean \u00f4ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i cho qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1edbn, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u, d\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean t\u1edbi h\u00e0ng v\u1ea1n. Sau \u0111\u00f3, xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 kinh, l\u1ec7nh cho Nh\u00e2n V\u0169 tr\u1edf l\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf.\r\n\r\nN\u0103m sau, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 Chu B\u1eadt \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hung d\u1eef, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 <i>\"Tr\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbc long\"<\/i>. Quan Gi\u00e1m qu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1ecb thua. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Nh\u00e2n V\u0169 \u0111\u00e1nh \u00fap. Nh\u00e2n V\u0169 d\u1eabn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng v\u00e0o n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eadt, b\u1eaft g\u1ecdn to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 L\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111i\u1ec1u Nh\u00e2n V\u0169 l\u00e0m Doanh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Con trai c\u1ee7a anh Nh\u00e2n V\u0169 do say r\u01b0\u1ee3u v\u00f4 t\u00ecnh gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, b\u1ecb b\u1eaft giam v\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh. Gia \u0111\u00ecnh n\u1ea1n nh\u00e2n n\u00f3i: <i>\"Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng o\u00e1n h\u1eadn g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ed1 ngo\u00e0i \u00fd mu\u1ed1n, mong x\u00e9t theo t\u1ed9i th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi do s\u01a1 su\u1ea5t.\"<\/i> Nh\u00e2n V\u0169 n\u00f3i: <i>\"Ta l\u00e0m ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i m\u00e0 ch\u00e1u trai gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u1ef7 th\u1ebf c\u1eady quy\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do s\u01a1 su\u1ea5t. Sao d\u00e1m v\u00ec ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m lo\u1ea1n qu\u1ed1c ph\u00e1p!\"<\/i> R\u1ed3i x\u1eed \u00e1n theo \u0111\u00fang lu\u1eadt. C\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh n\u1ea1n nh\u00e2n v\u1ea3i b\u1ea1ch \u0111\u1ec3 lo h\u1eadu s\u1ef1.\r\n\r\n[58] N\u00e2ng huy\u1ec7n Cao B\u01b0u thu\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n Cao B\u01b0u.\r\n\r\n[59] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng La C\u01b0 Th\u00f4ng \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u00ec m\u1ea5t cha m\u1eb9 n\u00ean d\u1ef1ng l\u1ec1u \u1edf g\u1ea7n m\u1ed9, ng\u00e0y ng\u00e0y t\u1ee5ng kinh Ph\u1eadt. Sau \u0111\u00f3, c\u00e2y c\u1ecf linh chi m\u1ecdc l\u00ean, s\u01b0\u01a1ng ng\u1ecdt r\u01a1i xu\u1ed1ng. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, r\u1ed3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m C\u01b0 Th\u00f4ng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Duy\u00ean Tr\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n<i>(Theo \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 th\u00ec l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ch\u00e2u Di\u00ean.)<\/i>\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong L\u01b0u S\u01b0\u1edfng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u1ee9c vi\u00ean ngo\u1ea1i, phong t\u01b0\u1edbc \u00c2n X\u00e1 H\u1ea7u, ngo\u00e0i b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u00f2n c\u1ea5p th\u00eam 50.000 ti\u1ec1n, 50 h\u1ed9c g\u1ea1o l\u00faa m\u00ec. S\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn, m\u00e0y m\u1eaft \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng. \u00d4ng c\u00f3 t\u00e0i \u0103n n\u00f3i, t\u00ednh c\u00e1ch r\u1ea5t kh\u00e9o l\u00e9o, t\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ecdc trai k\u1ebft th\u00e0nh y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a t\u1ea1o h\u00ecnh r\u1ed3ng ch\u01a1i \u0111\u00f9a[footnote]T\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ecdc trai k\u1ebft th\u00e0nh y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a t\u1ea1o h\u00ecnh r\u1ed3ng ch\u01a1i \u0111\u00f9a, 'y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tinh x\u1ea3o, Vua ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan th\u1ee3 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng xem, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c k\u00ednh ph\u1ee5c. Vua c\u1ea5p 1.500.000 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"S\u01b0\u1edfng th\u00edch kh\u00e9o l\u00e9o, n\u00ean th\u00e0nh th\u00f3i quen, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n sang vi\u1ec7c tr\u1ecb qu\u1ed1c, h\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i di\u1ec7t vong sao!\"<\/i>\r\n\r\n[61] Khi c\u00f2n \u1edf n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, S\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec3 h\u1ea1i b\u1ec1 t\u00f4i. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua ng\u1ed3i ki\u1ec7u, c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, c\u00e1c quan ch\u01b0a t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ee7, S\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Vua ban cho S\u01b0\u1edfng ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u, S\u01b0\u1edfng nghi ng\u1edd, c\u1ea7m ch\u00e9n kh\u00f3c n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n k\u1ebf th\u1eeba c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 ph\u1ee5, ch\u1ed1ng l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u1ea7n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y th\u00e1i b\u00ecnh, l\u00e0m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 mong k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng ng\u1eafn ng\u1ee7i \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u00e2n sinh th\u00e0nh c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u n\u00e0y.\"<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u1eb7t l\u00f2ng tin v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, sao c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y!\"<\/i> R\u1ed3i sai l\u1ea5y r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a S\u01b0\u1edfng t\u1ef1 u\u1ed1ng, r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u kh\u00e1c ban cho S\u01b0\u1edfng, S\u01b0\u1edfng r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5, c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.\r\n\r\n<i>(S\u01b0\u1edfng d\u00e2ng y\u00ean c\u01b0\u01a1ng, s\u1ef1 th\u1ef1c ghi v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 5, nay ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[62] Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ph\u1ee5c Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1 v\u00e0o tri\u1ec1u, Vua an \u1ee7i \u00f4ng, n\u00f3i: <i>\"Khi\u1ebfn h\u1ecd Cao kh\u00f4ng m\u1ea5t ph\u00fa qu\u00fd, l\u00e0 nh\u1edd s\u1ee9c c\u1ee7a khanh.\"<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0o Ch\u00e2u.\r\n\r\n[63] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Ch\u00e2u Lam b\u00e1o ph\u00e1 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u1edf th\u00f4n C\u1ed5 D\u00e3, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p.\r\n\r\n[64] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169, Ch\u00e2u Tr\u1ecbnh.\r\n\r\n[65] S\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n C\u1ed1c Th\u1ee5c, Ch\u00e2u T\u1ed1ng.\r\n\r\n[66] Vua \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Qu\u1ea3ng Nam, mu\u1ed1n l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1o t\u1ea1, m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u m\u1ea5t. \u00d4n T\u1ea9u gi\u1eef ch\u1ee9c Trung th\u1eeba m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c, Vua kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Khi \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua bi\u1ebft \u00f4ng ngh\u00e8o, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ban t\u1eb7ng v\u1eadt d\u1ee5ng v\u00e0 ti\u1ec1n.\r\n\r\n\u00d4n T\u1ea9u t\u00ednh t\u00ecnh tr\u1ea7m tr\u1ecdng, ngay th\u1eb3ng, ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9 k\u1ebf n\u1ed5i ti\u1ebfng hi\u1ebfu th\u1ea3o. T\u1eeb \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 cao c\u1ed5 l\u1ec5 \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i \u00f4ng. Cha \u00f4ng t\u00ean Nh\u1ea1c, ngo\u00e0i nh\u1eefng bu\u1ed5i y\u1ebfn ti\u1ec7c, su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng nghe nh\u1ea1c. Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a nghe ti\u1ebfng \u00f4ng thanh li\u00eam, t\u1eebng sai ph\u1ee7 l\u1ea1i mang n\u0103m tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n t\u1eb7ng \u00f4ng. \u00d4n T\u1ea9u kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec1n \u1edf gian nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y, ni\u00eam phong r\u1ed3i b\u1ea3o ph\u1ee7 l\u1ea1i mang v\u1ec1. N\u0103m sau, v\u00e0o ti\u1ebft \u0110oan Ng\u1ecd, Quang Ngh\u0129a l\u1ea1i t\u1eb7ng b\u00e1nh \u00fa v\u00e0 qu\u1ea1t l\u1ee5a, ng\u01b0\u1eddi mang qu\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y mang ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn. Th\u1ea5y d\u1ea5u ni\u00eam phong v\u1eabn y nguy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u1ec1 b\u00e1o. Quang Ngh\u0129a n\u00f3i: <i>\"Ta t\u1eb7ng m\u00e0 c\u00f2n kh\u00f4ng nh\u1eadn, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\"<\/i> B\u00e8n cho ng\u01b0\u1eddi mang ti\u1ec1n v\u1ec1 l\u1ea1i ph\u1ee7. M\u1ed9t h\u00f4m, Quang Ngh\u0129a nh\u00e2n d\u1ecbp y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 b\u1eadc danh s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, k\u1ec3 r\u00f5 vi\u1ec7c \u00d4n T\u1ea9u t\u1eeb ch\u1ed1i ti\u1ec1n. Vua khen ng\u1ee3i m\u00e3i.\r\n\r\nSau khi \u00d4n T\u1ea9u m\u1ea5t, Vua kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ea3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu nh\u01b0 \u00d4n T\u1ea9u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> B\u00e8n sai Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i. N\u1eeda n\u0103m sau, m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0m Trung th\u1eeba.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' c\u1ee7a L\u00e3 Trung vi\u1ebft: M\u1ed9t ch\u1ee9c Trung th\u1eeba gi\u1eef m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m, \u0111\u1ebfn khi m\u1ea5t, Vua c\u00f2n n\u00f3i ph\u1ea3i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu nh\u01b0 \u00f4ng \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 v\u1eady. Ban \u0111\u1ea7u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tinh t\u01b0\u1eddng, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec gi\u1eef l\u00e2u. Ch\u1ecdn tinh t\u01b0\u1eddng th\u00ec k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ecdt v\u00e0o; gi\u1eef l\u00e2u th\u00ec ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c. Tri\u1ec7u Trung L\u1ec7nh l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y S\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau tr\u1ea5n th\u1ee7 Quan Nam m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y n\u0103m. Ch\u1ee9c t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng v\u1ed1n th\u1ea5p k\u00e9m, nh\u01b0ng Ng\u1ee5y Phi gi\u1eef \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do gi\u1eef l\u00e2u n\u00ean th\u00e0nh c\u00f4ng.)<\/i>\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam thu thu\u1ebf d\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ea5u t\u1ec9nh, m\u1ed7i th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thu th\u00eam hai th\u0103ng l\u00e0m hao h\u1ee5t do chu\u1ed9t v\u00e0 chim. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng t\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ea5u l\u1edbn, thu n\u1eb7ng c\u1ee7a d\u00e2n. C\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ea1ch thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea1ch t\u00e1m \u0111\u1ea5u. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u1ea3i c\u00e1ch.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban cho ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n c\u00e2y k\u00edch \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m c\u1ed1i xay n\u01b0\u1edbc m\u1edbi, ban cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a.\r\n\r\n[71] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, phong s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u00fd Ha M\u1ea1t l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ec7nh H\u00e0 Nam ph\u1ee7 c\u00f9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y qu\u00e2n ch\u00e2u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, c\u1eed quan ph\u00e1n c\u1ee7a m\u1ed7i ch\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00e1c, c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t nh\u00e2n kh\u1ea9u, ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea s\u00f4ng n\u0103m sau. N\u1ebfu ai d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm thi\u1ebfu s\u00f3t, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ef1 th\u1eadt, x\u1eed t\u1ed9i quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho m\u01b0\u1eddi s\u00e1u huy\u1ec7n thu\u1ed9c kinh k\u1ef3 ki\u1ec3m tra l\u1ea1i s\u1ed5 d\u00e2n, ch\u1ec9 c\u00f3 Khai Phong b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu. Vua nghi ng\u1edd quan l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, khi\u1ebfn k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, c\u00f2n k\u1ebb ngh\u00e8o y\u1ebfu c\u00e0ng th\u00eam kh\u1ed1n kh\u1ed5, n\u00ean ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o.\r\n\r\n[73] C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea1m quy\u1ec1n nhi\u1ec7m tr\u1ecb s\u1ef1 \u1edf Ch\u00e2u Tr\u1ea5n, kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n, K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e3 ki\u1ec7n l\u00ean Vua. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, gi\u00e1ng ch\u1ee9c L\u01b0u T\u1ea1m l\u00e0m H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 thu\u1ed9c S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o.\r\n\r\n[74] Con nu\u00f4i c\u1ee7a c\u00e1c ho\u1ea1n quan th\u01b0\u1eddng tranh ch\u1ea5p t\u00e0i s\u1ea3n, kh\u1edfi ki\u1ec7n l\u1eabn nhau. Vua ra chi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m nay, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 cha nu\u00f4i, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nh\u1eadn con nu\u00f4i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u1ea3i khai t\u00ean l\u00ean Vi\u1ec7n Tuy\u00ean Huy. K\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[75] Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 trong nha m\u00f4n c\u1ee7a Phong ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 c\u1eed s\u0129 quan \u0111\u1ebfn t\u00e2u, mu\u1ed1n d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 H\u1ed3n v\u00e0 \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft quy ph\u1ee5. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, phong Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m Phi\u00ean H\u00e1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 thu\u1ed9c Thi\u00ean \u0110\u1ee9c qu\u00e2n, ki\u00eam nhi\u1ec7m s\u1ef1 v\u1ee5 Phong ch\u00e2u. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Phong ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee9 s\u1eed v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu th\u00e1ng ch\u1ea1p, nay vi\u1ebft chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[76] Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh Ch\u00e2u H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u00f4ng qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, r\u01a1i l\u1ec7 n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"K\u1ebf Qu\u00e2n gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00f4ng, Tr\u1eabm kh\u00f4ng s\u1edbm phong cho \u00f4ng l\u00e0m phi\u00ean tr\u1ea5n, v\u00ec lo \u00f4ng s\u1ed1 m\u1ec7nh kh\u00f4ng may. Nay v\u1eeba nh\u1eadn \u1ea5n ti\u1ebft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, \u0111\u00e3 v\u1ed9i qua \u0111\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111au x\u00f3t sao!\"<\/i> Vua li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5[footnote]'Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'h\u1ed9' c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ed1ng' d\u01b0\u1edbi, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 273 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n m\u00e0 b\u1ecf[\/footnote], l\u1ea1i ban cho b\u1ea3o ki\u1ebfm v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p \u0111\u1ec3 ch\u00f4n theo.\r\n\r\nK\u1ebf Qu\u00e2n t\u00ednh c\u00e1ch th\u00e2m tr\u1ea7m, c\u00f3 tr\u00ed l\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng chia s\u1ebb ng\u1ecdt b\u00f9i v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft s\u1ee9c ph\u1ee5c v\u1ee5. \u00d4ng tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda b\u1eafc tr\u01b0\u1edbc sau hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, gi\u1ecfi suy \u0111o\u00e1n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00f9ng \u00edt \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c, th\u01b0\u1eddng v\u1ebd h\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1y.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf Qu\u00e2n t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2 nh\u1eadm ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ung Ch\u00e2u.[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Ung' vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed7', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'Ung'. Theo ch\u00ednh v\u0103n c\u1ee7a b\u1ea3n bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 29 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00f3i K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ki\u1ebfn V\u0169, Ki\u1ebfn V\u0169 t\u1ee9c l\u00e0 Ung Ch\u00e2u qu\u00e2n ng\u1ea1ch. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh L\u1ec7 Ch\u00e2u. Th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 3 v\u00e0o tri\u1ec1u, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n n\u1eefa, nay l\u1ea1i v\u00e0o tri\u1ec1u, r\u1ed3i qua \u0111\u1eddi. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u1ec9 n\u00f3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u00f3i tr\u1ea5n th\u1ee7 n\u01a1i n\u00e0o. Sau khi K\u1ebf Qu\u00e2n qua \u0111\u1eddi, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 8, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu T\u1ed1ng H\u00e0m Ngh\u1ec7 l\u00e0m Tri L\u1ec7 Ch\u00e2u, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1eabn l\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh L\u1ec7 Ch\u00e2u, ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i>\r\n\r\n[77] B\u00ecnh T\u1ea5n qu\u00e2n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i M\u1ef9 <i>(Ho\u00e0i M\u1ef9, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i>, b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 hai tr\u1ea1i M\u1ea1nh Vi\u00ean v\u00e0 L\u1ea1c Ngh\u0129a c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n.\r\n\r\n[78] N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i huy\u1ec7n T\u1ed1ng Th\u00e0nh, ch\u00e2u T\u1ed1ng.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n th\u00e1ng 8, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin gia t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 <i>\"H\u01b0ng H\u00f3a Th\u00e0nh C\u00f4ng\"<\/i>. Chi\u1ebfu \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm tuy l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u01b0ng h\u00f3a l\u00e0m t\u00e2m, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu v\u1ed9i t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 an l\u00f2ng.\"<\/i> Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng Vua v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[80] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ed9 ph\u1ee5c d\u1ecbch t\u1ea1i c\u00e1c kho t\u00e0ng, cung \u0111i\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a ngu\u1ef5 H\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n nguy\u00ean qu\u00e1n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch trong hai n\u0103m.\r\n\r\n[81] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd O\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n c\u00f4ng x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1ed9 chi c\u1ee7a tam ty.\r\n\r\n[82] C\u1ea5m vi\u1ec7c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng tr\u1eafng v\u00e0 v\u00e0ng, ai t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[83] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n[84] Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c V\u01b0\u01a1ng Huy\u1ec1n Ngh\u0129a c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng tr\u1eafng v\u00e0 v\u00e0ng, tra h\u1ecfi th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, ai d\u00e1m l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed[footnote]Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, ai d\u00e1m l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. 'L\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Gi\u1ea3 l\u00e0m v\u00e0ng', c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'L\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng'. Theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, H\u00ecnh ph\u00e1p 2.162 vi\u1ebft 'C\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng', T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp quy\u1ec3n 198 vi\u1ebft 'C\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng v\u00e0ng'. C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean C\u00e1t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt khi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Anh Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n ch\u00ed v\u00e0 T\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ef1 ch\u00e9p: Nguy\u00ean C\u00e1t gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Anh Ch\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n. Vua cho r\u1eb1ng v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u v\u1eeba m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u1ea7n tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu x\u1eed t\u1eed. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y, kh\u00f4ng ch\u1ec9 ri\u00eang Nguy\u00ean C\u00e1t, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec L\u0129nh Bi\u1ec3u v\u1eeba \u1ed5n \u0111\u1ecbnh m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Nay kh\u00f4ng theo \u00fd n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i \u0111\u00fac \u1ea5n c\u1ee7a Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1.\r\n\r\n[87] Tri Ung Ch\u00e2u Ph\u1ea1m M\u00e2n t\u00e2u l\u00ean m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y vi\u1ec7c d\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft n\u1ed9p t\u00e0i v\u1eadt t\u1eeb th\u1eddi L\u01b0u S\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3.\r\n\r\n[88] T\u1ea1i Ung Ch\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 t\u1eadp t\u1ee5c coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eefa tr\u1ecb, ch\u1ec9 bi\u1ebft gi\u1ebft nhi\u1ec1u g\u00e0 l\u1ee3n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac t\u1eeb c\u00e1c lo\u1ea1i qu\u1ef7 d\u00e2m t\u00e0. Ph\u1ea1m M\u00e2n ra l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9, d\u00f9ng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua thu\u1ed1c men, t\u1ef1 tay pha ch\u1ebf r\u1ed3i c\u1ea5p ph\u00e1t cho d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb b\u1ec7nh. H\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh, \u00f4ng c\u00f2n cho kh\u1eafc s\u00e1ch thu\u1ed1c v\u00e0o bia \u0111\u00e1 \u0111\u1eb7t \u1edf t\u01b0\u1eddng s\u1ea3nh, khi\u1ebfn trong ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o h\u00f3a. Khi \u0111\u00f3, \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung, quan tri ch\u00e2u do ng\u1ee5y H\u00e1n \u0111\u1eb7t, v\u1ed1n l\u00e0 ho\u1ea1n quan[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n 'th\u1ef1' vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u00ed', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c hai v\u1ea1n d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba, v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh ch\u00e2u h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y. Ph\u1ea1m M\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra giao chi\u1ebfn, t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang ng\u1ef1c nh\u01b0ng v\u1eabn c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, gi\u1eb7c m\u1edbi t\u1ea1m lui. V\u00ec v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 n\u1eb7ng, \u00f4ng b\u00e8n ra l\u1ec7nh c\u1ed1 th\u1ee7, sai ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u c\u1ea7u vi\u1ec7n, ph\u00e1i m\u01b0\u1eddi l\u0103m l\u01b0\u1ee3t s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng. Khi vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn, v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i, nh\u01b0ng b\u1ec7nh t\u00ecnh c\u1ee7a Ph\u1ea1m M\u00e2n ch\u01b0a kh\u1ecfi. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u00f4ng v\u1ec1 kinh b\u1eb1ng ki\u1ec7u, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111i qua c\u1ea7n thu\u00ea phu phen th\u00ec quan ph\u1ee7 s\u1ebd tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho h\u1ecd. Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t.\r\n\r\n<i>(B\u00e0i 'Do\u00e3n S\u00f9ng Kha truy\u1ec7n' l\u1ea1i n\u00f3i \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung l\u00e0 \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Dung Ch\u00e2u, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u1ea1m M\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, tr\u1ed9m c\u1eafp t\u1ea1i hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c \u00e2n x\u00e1 t\u1ed9i trong l\u1ec5 t\u1ebf giao. C\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i r\u0103n d\u1ea1y d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd li\u1ec1u m\u00ecnh vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi s\u1eafp t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf giao, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1eafc l\u1ea1i chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'B\u1ea3o hu\u1ea5n' ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, m\u1ed7i khi b\u00e0n vi\u1ec7c t\u1ebf giao, \u0111\u1ec1u h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i lo b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp l\u1ee3i d\u1ee5ng \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ec3 ph\u1ea1m ph\u00e1p, n\u00ean chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n x\u00e1. Nh\u01b0ng s\u1eed qu\u00e1n ch\u00e9p trong 'Nh\u1eadt l\u1ecbch' v\u00e0 c\u0169ng ghi r\u00f5 c\u1ea3 t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, v\u1ed1n l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1eb9, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i x\u1eed ngang v\u1edbi t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nay l\u1eadp 'H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed', n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc gi\u1eefa hai b\u00ean. Nh\u01b0ng c\u00e1c s\u1eed quan v\u1eabn kh\u0103ng kh\u0103ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda l\u1ea1i ch\u1eef c\u0169 trong 'Nh\u1eadt l\u1ecbch'.\"<\/i> Ch\u00e2n T\u00f4ng h\u1ecfi: <i>\"N\u00ean ch\u00e9p th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u1ec9 n\u00ean ghi l\u00e0 t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00fd l\u1ebd tuy \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i, n\u00ean theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a s\u1eed quan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c.\"<\/i> Nay trong 'H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed' ch\u00e9p l\u1ea1i, th\u1ef1c ra l\u00e0 d\u00f9ng l\u1eddi th\u00e1nh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\n[90] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 t\u00e1i l\u1ec5 t\u1ebf Tr\u1eddi, \u1eaft s\u1ebd ban \u00e2n x\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. Th\u1ea7n ngh\u0129 thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i \u00e2n hu\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ee7, n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. Hi\u1ec7n nay thu\u1ebf m\u00e1 thu v\u00e0o qu\u00e1 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eadt ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, danh m\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i cung \u1ee9ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi g\u00e2y th\u00eam g\u00e1nh n\u1eb7ng. H\u01a1n n\u1eefa, T\u00e2y Th\u1ee5c, Ho\u00e0i Nam, Kinh, \u0110\u00e0m, Qu\u1ebf, Qu\u1ea3ng c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea5t Vua, B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1ee3i l\u1ed9c thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3, gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf m\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1ee9c hu\u1ec7 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u v\u00e0 s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u1ea3.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.\r\n\r\n<i>(Chu H\u00e0n nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao d\u00e2ng s\u1edb n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u1ee5 th\u1ec3 ng\u00e0y n\u00e0o. Nay ph\u1ee5 l\u1ee5c sau l\u1ec7nh c\u1ea3nh c\u00e1o b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o \u1ef7 th\u1ebf \u00e2n hu\u1ec7 ph\u1ea1m ph\u00e1p.)<\/i>\r\n\r\n[91] Chu H\u00e0n t\u1eebng gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7n L\u0103ng C\u1ea9m, \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n th\u1ee3 d\u1ec7t qu\u00e1 m\u1ee9c, b\u1ecb h\u1ecd t\u1ed1 c\u00e1o. Vua gi\u1eadn l\u1eafm, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00e0 tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng l\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e1u th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i n\u1ee1 l\u00f2ng t\u00e0n \u0111\u1ed9c nh\u01b0 v\u1eady!\"<\/i> \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n Chu H\u00e0n, nh\u01b0ng \u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n mang t\u00e0i danh thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecb \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf.\"<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i.\r\n\r\nVua tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng bi\u1ebft cha Chu H\u00e0n l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n \u00d4n trong qu\u00e2n ng\u0169, v\u00ec th\u1ea5y Chu H\u00e0n c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00e0m Ch\u1ebf c\u00e1o. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean B\u00ecnh Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn c\u0169ng th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Ng\u1ea1n \u00d4n, khi Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0o tri\u1ec1u, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. Th\u1ee7 T\u00edn h\u00e9 l\u1ed9 \u00fd Vua, Chu H\u00e0n li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, Vua kh\u00f4ng vui, m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecf qua.\r\n\r\n<i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f9ng n\u0103m, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, n\u00ean ch\u00e9p sau s\u1edb xin m\u1edf r\u1ed9ng \u00e2n hu\u1ec7 nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao.)<\/i>\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ebf kho\u00e1 phi\u1ec1n h\u00e0 th\u1eddi L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1, k\u1ebb l\u01b0u vong \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.\r\n\r\n[93] Ban chi\u1ebfu: \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ee9, Tri ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00f9ng ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 vi\u1ec7c chi ti\u00eau.\r\n\r\n<i>(Nay ph\u1ee5 l\u1ee5c cu\u1ed1i th\u00e1ng. Theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu', l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi.)<\/i>\r\n\r\n[94] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Giang Nam L\u00fd D\u1ee5c sai em l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Thi\u1ec7n sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1ecf hi\u1ec7u \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i v\u0103n \u1ea5n th\u00e0nh 'Giang Nam qu\u1ed1c \u1ea5n', d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Giang Nam \u0111em n\u0103m v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1eb7ng Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua[footnote]Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua, ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', c\u00f9ng quy\u1ec3n 2 th\u01b0\u1ee3ng 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' b\u1ed5 sung[\/footnote]. Vua n\u00f3i: 'Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eadn, nh\u01b0ng n\u00ean vi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e1p t\u1ea1 v\u00e0 t\u1eb7ng \u00edt qu\u00e0 cho s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.' Ph\u1ed5 c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua b\u1ea3o: 'Th\u1ec3 di\u1ec7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 l\u00e0m y\u1ebfu \u0111i, c\u1ea7n khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c.' Khi T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o ch\u1ea7u, ngo\u00e0i l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng ban, Vua l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt t\u1eb7ng s\u1ed1 b\u1ea1c tr\u1eafng nh\u01b0 \u0111\u00e3 cho Ph\u1ed5. Qu\u1ea7n th\u1ea7n Giang Nam nghe tin \u0111\u1ec1u kinh h\u00e3i, n\u1ec3 ph\u1ee5c s\u1ef1 r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Vua.\r\n\r\n[95] M\u1ed9t h\u00f4m, Vua \u0111i ra ngo\u00e0i, b\u1ed7ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Ph\u1ed5. L\u00fac \u1ea5y, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1eeba g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ed5 c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh h\u1ea3i s\u1ea3n \u0111\u1eb7t \u1edf h\u00e0nh lang[footnote]L\u00fac \u1ea5y, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1eeba g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ed5 c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh h\u1ea3i s\u1ea3n \u0111\u1eb7t \u1edf h\u00e0nh lang. B\u1ea3n c\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 3 'T\u1ea9u th\u1ee7y k\u00fd v\u0103n', c\u00f9ng quy\u1ec3n 2 th\u01b0\u1ee3ng 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n', d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ph\u01b0\u01a1ng' \u0111\u1ec1u c\u00f3 hai ch\u1eef 'khi\u1ec3n s\u1ee9'[\/footnote]. \u0110\u00fang l\u00fac xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn, Ph\u1ed5 v\u1ed9i ra \u0111\u00f3n, kh\u00f4ng k\u1ecbp gi\u1ea5u. Vua nh\u00ecn th\u1ea5y, h\u1ecfi l\u00e0 g\u00ec, Ph\u1ed5 th\u1eadt th\u01b0a l\u1ea1i. Vua n\u00f3i: 'H\u1ea3i v\u1eadt n\u00e0y h\u1eb3n l\u00e0 ngon.' Li\u1ec1n sai m\u1edf ra, th\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y v\u00e0ng h\u1ea1t d\u01b0a. Ph\u1ed5 ho\u1ea3ng s\u1ee3, c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 r\u1eb1ng: 'Th\u1ea7n ch\u01b0a m\u1edf th\u01b0, th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 v\u00e0ng n\u00e0y, n\u1ebfu bi\u1ebft, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i.' Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: 'C\u1ee9 nh\u1eadn \u0111i, kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. H\u1ecd cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do ng\u01b0\u01a1i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u00e0 th\u00f4i.' Vua nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh b\u1ea3o Ph\u1ed5 nh\u1eadn v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n.\r\n\r\n<i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o. Trong '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' n\u00f3i l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o, L\u00fd D\u1ee5c h\u1ed1i l\u1ed9 Ph\u1ed5. 'K\u00fd v\u0103n' ch\u00e9p vi\u1ec7c Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, kh\u00f4ng ghi n\u0103m, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u00fd D\u1ee5c, n\u00ean ghi chung sau s\u1ef1 ki\u1ec7n T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o c\u1ed1ng.)<\/i>\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c sai con l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Duy Tu\u00e2n sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0 th\u01b0\u01a1ng, T\u01b0 h\u1ed9 tham qu\u00e2n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf L\u0129nh Nam, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba, B\u1ed9 t\u1eb7c[footnote]'T\u1eb7c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ph\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 trong '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1o l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00e1ch. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c nhi\u1ebfp quan \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, l\u1ea1i lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u00ednh s\u1ef1 d\u00e2n ch\u00ednh nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ecf ra t\u00e0i n\u0103ng, n\u1ebfu b\u1ecf qua \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t th\u00ec th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. N\u00ean giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan xem x\u00e9t l\u1ea1i qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n nhi\u1ec7m ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1edbn, th\u00ec h\u00e3y b\u00e1o t\u00ean l\u00ean. Nh\u1eefng ai t\u1eebng nh\u1eadn ch\u1ee9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c di\u1ec7n n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[99] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf \u0110\u1ea1m Ch\u00e2u, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ed5 v\u00e0o V\u1eadn Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ed9c Ch\u00e2u, l\u00e0m h\u1ecfng ru\u1ed9ng d\u00e2n. Vua t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00ec quan l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1o c\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t h\u1ecfi. Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Th\u00f4ng ph\u00e1n, T\u01b0 phong lang trung Di\u00eau Th\u1ee9 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u00f2n Tri ch\u00e2u, T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang.\r\n\r\n[100] Di\u00eau Th\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c H\u01b0ng, t\u1eebng l\u00e0m Ph\u00e1n quan d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a \u1edf Khai Phong, r\u1ea5t c\u00f3 t\u00e0i gi\u00fap \u0111\u1ee1. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang ti\u1ebfp kh\u00e1ch, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda kh\u00f4ng cho v\u00e0o, Di\u00eau Th\u1ee9 t\u1ee9c gi\u1eadn b\u1ecf \u0111i. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 bi\u1ebft chuy\u1ec7n, li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin l\u1ed7i, nh\u01b0ng Di\u00eau Th\u1ee9 b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng quay l\u1ea1i, t\u1eeb \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 o\u00e1n h\u1eadn \u00f4ng. Khi Vua ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 t\u00e1 cho \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 li\u1ec1n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng Di\u00eau Th\u1ee9, nh\u01b0ng Quang Ngh\u0129a gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng cho \u0111i. Di\u00eau Th\u1ee9 \u1edf \u0110\u1ea1m Ch\u00e2u g\u1ea7n hai n\u0103m, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed v\u00ec t\u1ed9i danh, x\u00e1c b\u1ecb n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng. Gia \u0111\u00ecnh Di\u00eau Th\u1ee9 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft chuy\u1ec7n, t\u00ecnh c\u1edd gi\u1eefa d\u00f2ng s\u00f4ng th\u1ea5y x\u00e1c \u00f4ng, \u00e1o quan v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean, v\u00e0i ng\u00e0y sau m\u1edbi bi\u1ebft nguy\u00ean nh\u00e2n c\u00e1i ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a Di\u00eau Th\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i ch\u1ebft, th\u1ef1c ra l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 tr\u1ea3 th\u00f9 ri\u00eang m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch 'B\u00e1ch Nh\u1ea5t Bi\u00ean' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung, c\u00f2n trong qu\u1ed1c s\u1eed th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u00e1o th\u00eau.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1, mi\u1ec5n thu\u1ebf thu\u1ed1c t\u1eeb n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c ph\u00e1n quan, suy quan c\u1ee7a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, quan s\u00e1t s\u1ee9, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, qu\u00e2n ph\u00e1n quan, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 ch\u00e2u huy\u1ec7n, c\u1ea5p ti\u1ec1n h\u1ed3i d\u1ecbch v\u00e0 b\u1ed5ng l\u1ed9c. Ph\u00f3 s\u1ee9 ti\u1ebft \u0111\u1ed9, ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n quy\u1ec1n tri ch\u00e2u s\u1ef1, ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd ti\u1ebft \u0111\u1ed9 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00f9ng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u1ec7t s\u1ea3nh, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p. Ph\u00f3 s\u1ee9 kh\u00f4ng tri ch\u00e2u, ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd do t\u1ea5u th\u1ee5 nh\u01b0ng kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5, th\u00ec v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, c\u1ea5p b\u1eb1ng b\u1ea1c l\u1ebb.\"<\/i>\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, sai D\u0129nh ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng v\u1ee1 \u1edf Thi\u1ec1n ch\u00e2u, B\u1ed9c ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed An Th\u1ee7 Trung l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[105] Ban \u0111\u1ea7u, Vua ch\u1ecdn h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean th\u00e2n binh gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c c\u0169, l\u1eadp l\u00e0m xuy\u00ean ban n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c \u01b0u \u0111\u00e3i nh\u01b0 ng\u1ef1 m\u00e3 tr\u1ef1c. \u0110\u1ebfn khi l\u1ec5 t\u1ebf giao k\u1ebft th\u00fac, ban th\u01b0\u1edfng. Vua v\u00ec ng\u1ef1 m\u00e3 tr\u1ef1c h\u1ed9 gi\u00e1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u00eam ti\u1ec1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u0103m ng\u00e0n. Xuy\u00ean ban n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf, b\u00e8n c\u00f9ng nhau \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n k\u00eau xin. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai trung s\u1ee9 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1i g\u00ec Tr\u1eabm ban, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n tr\u1ea1ch, sao l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7?\"<\/i> R\u1ed3i sai ch\u00e9m h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i k\u1ebb v\u1ecdng t\u1ed1, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e0y \u0111i H\u1ee9a ch\u00e2u l\u00e0m qu\u00e2n \u01b0u ti\u1ec7p, c\u00e1c \u0111\u00f4 hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf xuy\u00ean ban n\u00e0y.\r\n\r\n[106] B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0 T\u1ea3 phi long s\u1ee9 L\u00fd Th\u1eeba Ti\u1ebfn, t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 tri\u1ec1u H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, Vua h\u1ecfi: <i>\"Trang T\u00f4ng d\u00f9ng v\u0169 l\u01b0\u1ee3c d\u1eb9p y\u00ean Trung Nguy\u00ean, nh\u01b0ng h\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng l\u00e2u, v\u00ec sao v\u1eady?\"<\/i>\r\n\r\nTh\u1eeba Ti\u1ebfn \u0111\u00e1p: <i>\"Trang T\u00f4ng th\u00edch s\u0103n b\u1eafn, hay nu\u00f4ng chi\u1ec1u binh l\u00ednh. M\u1ed7i khi ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, binh l\u00ednh th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a m\u00e0 xin r\u1eb1ng: 'Ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea1nh qu\u00e1, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1'. Trang T\u00f4ng b\u00e8n t\u00f9y \u00fd ban cho. Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n, do kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5m n\u00ean sinh lo\u1ea1n. L\u1ec7nh uy kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, ban th\u01b0\u1edfng v\u00f4 \u0111\u1ed9, n\u00ean v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nVua v\u1ed7 \u0111\u00f9i than r\u1eb1ng: <i>\"Hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i m\u1edbi gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00e1p r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1ecdn h\u1ecd, \u0111\u1ec3 ch\u00fang tha h\u1ed3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi, nh\u01b0 th\u1ebf coi vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 tr\u1ebb con. Nay Tr\u1eabm nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng binh l\u00ednh, kh\u00f4ng ti\u1ebfc t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u1ea1m ph\u00e1p, ch\u1ec9 c\u00f3 g\u01b0\u01a1m m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[107] C\u1ea5m qu\u00e2n d\u00e2n nam n\u1eef k\u1ebft ngh\u0129a x\u00e3.\r\n\r\n[108] Th\u00e1ng ch\u1ea1p, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, tri\u1ec7u L\u00fd Ph\u00f9, ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ch\u00edn kinh, v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 h\u1ecfi v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd trong kinh s\u00e1ch, ban cho \u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb b\u1ea3n khoa.\r\n\r\n<i>(L\u00fd Ph\u00f9, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tri ch\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u0169.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u, nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1ec1 h\u01b0u nh\u01b0ng v\u1eabn h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Duy Ch\u00e2u.\r\n\r\n[112] N\u0103m \u0111\u00f3, Ti\u1ec1n T\u00f4ng, Vua b\u1ecb ph\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\n[113] Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Giang Nam l\u1ea5y Thang Duy\u1ec7t, ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed, l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, ki\u00eam qu\u1ea3n Tam ty v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00f4 t\u1ec9nh.\r\n\r\n[114] C\u00e1c n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh, X\u00e0 B\u00e0 v\u00e0 \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c \u0111\u1ec1u sai s\u1ee9 mang v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn d\u00e2ng cho Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn, b\u00e8n sai s\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00e2ng nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y n\u1eefa.\r\n\r\n[115] Binh s\u0129 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u n\u1ed5i lo\u1ea1n, t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf khe \u0110\u00ecnh Gi\u00e1c. A Ph\u1ee5c, \u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 v\u00f9ng Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, sai Du k\u00edch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n B\u00ea Ph\u1ec7 c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c d\u1eabn qu\u00e2n d\u1eb9p lo\u1ea1n. Vua ban cho A Ph\u1ee5c \u0111ai b\u1ea1c, \u00e1o g\u1ea5m, phong l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c hai ch\u00e2u Anh v\u00e0 H\u00f9ng. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Nam H\u00e1n l\u00e0 Phan S\u00f9ng Tri\u1ec7t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Truy\u1ec7n S\u00f9ng Tri\u1ec7t&#8217;, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh qua M\u00e3 K\u00ednh th\u00ec \u00f4ng m\u1edbi h\u00e0ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;Truy\u1ec7n L\u01b0u S\u01b0\u1edfng&#8217; trong qu\u1ed1c s\u1eed v\u00e0 &#8216;Th\u1ebf gia S\u01b0\u1edfng&#8217; trong &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217;, ng\u00e0y 16 th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, tin chi\u1ebfn th\u1eafng hai ch\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1. Theo &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;, vi\u1ec7c chi\u1ebfm hai ch\u00e2u di\u1ec5n ra t\u1eeb th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nay ghi ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, huy\u1ec7n t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan nhi\u1ebfp ch\u1ee9c n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngay. C\u00e1c quan nhi\u1ebfp ch\u1ee9c \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf, c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1m giao cho quan \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 Tang Ti\u1ebfn H\u01b0ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed t\u1ea1i ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 khi l\u00e0m Gi\u00e1m tr\u1ea5n kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ea7n.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u1ea5m c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7n d\u00f9ng l\u1ee3i nhu\u1eadn \u0111\u1ec3 cho vay, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy thu.<\/p>\n<p>[5] Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u L\u00e3ng, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 L\u1ed9 Xung ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh C\u1ef1c t\u00e2u: <i>&#8220;H\u1ed9 ch\u1ee9c d\u1ecbch \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u c\u1eady th\u1ebf l\u1ef1c, n\u1ed9p thu\u1ebf tr\u1ec5 h\u1ea1n, \u0111\u00e3 l\u1eadp s\u1ed5 ri\u00eang \u1edf s\u1ea3nh Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac theo h\u1ea1n. Xin ban h\u00e0nh th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.&#8221;<\/i> Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u1eadp s\u1ed5 h\u00ecnh th\u1ebf, giao cho Th\u00f4ng ph\u00e1n chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c thu thu\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean l\u00e0 'Qu\u1ea3n', ch\u1eef 'thu\u1ebf' thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-105-1\" href=\"#footnote-105-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[6] C\u1ea5m d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 \u0110\u00f4ng di c\u01b0 v\u00e0o n\u1ed9i qu\u1eadn t\u01b0 gi\u1ea5u binh kh\u00ed.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tu s\u1eeda s\u00e1ch &#8216;Thi\u00ean H\u1ea1 \u0110\u1ed3 Kinh&#8217;, nh\u01b0ng s\u00e1ch kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Nh\u1eef L\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n c\u00f4ng x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh.<\/p>\n<p>[9] Ph\u1ee7 Khai Phong b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 367 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 l\u1ea1i, \u00e1c thi\u1ebfu v\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169 l\u00e0m gi\u1eb7c t\u1eebng b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh x\u1eed t\u1eed 21 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i n\u1eb7ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y.<\/p>\n<p>[10] Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m chi\u1ebfm D\u1ecbch ch\u00e2u, Gi\u00e1m qu\u00e2n Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Ngh\u0129a \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;, nh\u01b0ng trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p. &#8216;B\u1ea3n truy\u1ec7n&#8217; c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3, nghi ng\u1edd l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng 3 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 4, nh\u01b0ng &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ghi nh\u1ea7m v\u00e0o \u0111\u00e2y, nay l\u01b0u c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng \u1edf L\u00e3ng \u0110\u1ea7u, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xin h\u00f2a v\u00e0 c\u1ea7u xin ho\u00e3n binh. L\u00e3ng \u0110\u1ea7u n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf, Phan M\u1ef9 nghi ng\u1edd c\u00f3 ph\u1ee5c binh, b\u00e8n \u00e9p s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c v\u00f9ng hi\u1ec3m y\u1ebfu.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, \u0111\u1ebfn c\u1eeda tr\u1ea1i. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1ebfn M\u00e3 K\u00ednh. <i>(Gi\u00e1p T\u00ed l\u00e0 ng\u00e0y 27 th\u00e1ng gi\u00eang. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1edd &#8216;L\u1ed9 b\u1ed1&#8217; n\u00f3i, t\u1ee9c l\u00e0 n\u01a1i Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c l\u1eadp tr\u1ea1i. &#8216;Truy\u1ec7n&#8217; n\u00f3i c\u00e1ch Qu\u1ea3ng ch\u00e2u 10 d\u1eb7m, ch\u1eafc l\u00e0 sai. &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; n\u00f3i c\u1eeda tr\u1ea1i c\u00e1ch Qu\u1ea3ng ch\u00e2u 100 d\u1eb7m, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng c\u00e1ch c\u1eeda tr\u1ea1i 10 d\u1eb7m. &#8216;L\u1ed9 b\u1ed1&#8217; n\u00f3i c\u00e1ch Qu\u1ea3ng ch\u00e2u m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i n\u00f3i 80 d\u1eb7m c\u1edd gi\u00e1o ti\u1ebfn l\u00ean, n\u00ean ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u00fang.)<\/i> \u0110\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf n\u00fai Song N\u1eef, tr\u1ef1c ti\u1ebfp quan s\u00e1t tr\u1ea1i Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c. K\u1ef5 binh tu\u1ea7n tra nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra th\u00e1ch chi\u1ebfn, S\u00f9ng Nh\u1ea1c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u1ea7m qu\u00e2n, binh s\u0129 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 t\u00e0n qu\u00e2n t\u1eeb Thi\u1ec1u ch\u00e2u, Anh ch\u00e2u, tinh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u suy s\u1ee5p. Th\u1ef1c \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u mu\u1ed1n giao chi\u1ebfn, S\u00f9ng Nh\u1ea1c kh\u00f4ng nghe, ch\u1ec9 c\u1ed1 th\u1ee7, ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7n linh.<\/p>\n<p>[12] Nam H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea5y h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, ch\u1edf v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00e2u b\u00e1u v\u00e0 phi t\u1ea7n \u0111\u1ecbnh ra bi\u1ec3n, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp xu\u1ea5t ph\u00e1t, ho\u1ea1n quan Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m c\u00f9ng h\u01a1n 1.000 l\u00ednh c\u1ea5m v\u1ec7 c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n b\u1ecf tr\u1ed1n. Nam H\u00e1n ch\u1ee7 lo s\u1ee3, b\u00e8n sai H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Ti\u00eau Tho\u00e1i, <i>(Tho\u00e1i, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. X\u00e9t &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8217; ghi l\u00e0 Ti\u00eau Tho\u00e1i, &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; ghi l\u00e0 Ti\u00eau Qu\u00e1n.)<\/i> Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u00e1c Duy H\u01b0u <i>(Duy H\u01b0u, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> mang bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin h\u00e0ng. Phan M\u1ef9 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4. Ti\u00eau Tho\u00e1i v\u00e0 \u0111o\u00e0n t\u00f9y t\u00f9ng v\u00e0o kinh r\u1ed3i kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 c\u00e0ng s\u1ee3 h\u00e3i, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho S\u00f9ng Nh\u1ea1c gi\u1eef nghi\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y s\u00f3c th\u00e1ng hai, m\u00f9ng m\u1ed9t \u0110inh M\u00e3o, [Nam H\u00e1n ch\u1ee7] l\u1ea1i sai em trai m\u00ecnh l\u00e0 quan ph\u00e1n l\u1ee5c qu\u00e2n th\u1eadp nh\u1ecb v\u1ec7, Trinh v\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o H\u01b0ng, d\u1eabn qu\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng c\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Chi ti\u1ebft n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1ed9 b\u1ed1 truy th\u01b0. &#8216;Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217; \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng B\u1ea3o H\u01b0ng d\u1eabn c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, nh\u01b0ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu ti\u1ebfp nh\u1eadn, kh\u00e1c v\u1edbi l\u1ed9 b\u1ed1. &#8216;Qu\u1ed1c S\u1eed M\u1ea1i Truy\u1ec7n&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p B\u1ea3o H\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng nh\u01b0ng b\u1ecb Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c ng\u0103n c\u1ea3n. X\u00e9t r\u1eb1ng S\u00f9ng Nh\u1ea1c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed, h\u00e1 d\u00e1m ng\u0103n B\u1ea3o H\u01b0ng khi\u1ebfn \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng? Truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng S\u00f9ng Nh\u1ea1c, B\u1ea3o H\u01b0ng d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. V\u1eady B\u1ea3o H\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ra h\u00e0ng, nay ch\u1ec9 theo l\u1ed9 b\u1ed1. &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p B\u1ea3o H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc d\u1eabn c\u00e1c quan ngh\u00eanh \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Phan M\u1ef9 cho r\u1eb1ng Nam H\u00e1n ch\u1ee7 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfp nh\u1eadn. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng hai, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 b\u00e8n sai B\u1ea3o H\u01b0ng ra ch\u1ed1ng c\u1ef1.)<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ef1c \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u n\u00f3i v\u1edbi Qu\u00e1ch S\u00f9ng Nh\u1ea1c: <i>&#8220;Qu\u00e2n b\u1eafc nh\u00e2n th\u1ebf cu\u1ed1n ph\u0103ng, kh\u00ed th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i. Qu\u00e2n ta tuy \u0111\u00f4ng nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng t\u00edch c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00fac \u0111\u1ea9y ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1ec9 ng\u1ed3i ch\u1edd b\u1ecb di\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u00ean phong \u0111\u00f3ng tr\u1eadn b\u00ean s\u00f4ng, b\u1ea3o S\u00f9ng Nh\u1ea1c l\u00e0m h\u1eadu qu\u00e2n, ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch khi ch\u00fang x\u00f4ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3u giao chi\u1ebfn kh\u00f4ng th\u1eafng n\u00ean t\u1eed tr\u1eadn, S\u00f9ng Nh\u1ea1c ch\u1ea1y v\u1ec1 tr\u1ea1i. Phan M\u1ef9 n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Minh: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch d\u00f9ng tre g\u1ed7 l\u00e0m tr\u1ea1i, n\u1ebfu n\u1ed5i l\u1eeda \u0111\u1ed1t, \u1eaft g\u00e2y h\u1ed7n lo\u1ea1n. Nh\u00e2n l\u00fac h\u1ed7n lo\u1ea1n m\u00e0 gi\u00e1p c\u00f4ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n.&#8221;<\/i> B\u00e8n chia qu\u00e2n d\u0169ng s\u0129, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m hai b\u00f3 \u0111u\u1ed1c, theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch. \u0110\u00eam \u1ea5y, v\u1ea1n \u0111u\u1ed1c \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t ph\u00f3ng l\u00ean, tr\u1eddi n\u1ed5i gi\u00f3 l\u1edbn, kh\u00f3i b\u1ee5i m\u1ecbt m\u00f9, qu\u00e2n Nam H\u00e1n \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. S\u00f9ng Nh\u1ea1c ch\u1ebft trong \u0111\u00e1m lo\u1ea1n qu\u00e2n, B\u1ea3o H\u01b0ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Cung Tr\u1eebng Xu, L\u00fd Th\u00e1c c\u00f9ng n\u1ed9i th\u1ecb trung l\u00e0 Ti\u1ebft S\u00f9ng D\u1ef1 <i>(S\u00f9ng D\u1ef1, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u ch\u00e9p v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y)<\/i> b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n b\u1eafc t\u1edbi \u0111\u00e2y v\u00ec tham c\u1ee7a b\u00e1u trong n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 th\u00f4i. Nay \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch \u0111i, khi\u1ebfn ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf l\u00e2u, s\u1ebd t\u1ef1 r\u00fat v\u1ec1.&#8221;<\/i> B\u00e8n ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng, cung \u0111i\u1ec7n, trong m\u1ed9t \u0111\u00eam \u0111\u1ec1u ch\u00e1y r\u1ee5i.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n Cung Tr\u1eebng Xu \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n, Tr\u1eebng Xu m\u1edbi ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t kho. &#8216;Th\u1ebf Gia&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; th\u00ec ch\u00e9p ng\u00e0y sau khi \u0111\u1ed1t kho, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n. Nay theo &#8216;Th\u1ebf Gia&#8217; v\u00e0 &#8216;K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, qu\u00e2n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110i\u1ec1n, Nam H\u00e1n ch\u1ee7 m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng ra h\u00e0ng, Phan M\u1ef9 theo l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tha cho \u00f4ng ta, r\u1ed3i ti\u1ebfn v\u00e0o Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, b\u1eaft gi\u1eef 97 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ho\u00e0ng t\u1ed9c v\u00e0 quan l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'Ho\u00e0ng t\u1ed9c' nguy\u00ean l\u00e0 'gia \u0111\u00ecnh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n) quy\u1ec3n 12306, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-105-2\" href=\"#footnote-105-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng v\u1edbi Nam H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb giam t\u1ea1i Long \u0110\u1ee9c cung. B\u1ea3o H\u01b0ng ban \u0111\u1ea7u \u1ea9n l\u00e1nh trong d\u00e2n gian, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi b\u1ecb b\u1eaft. C\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ho\u1ea1n quan<a class=\"footnote\" title=\"'Ho\u1ea1n quan' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 s\u1eeda l\u1ea1i. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, tr\u01b0\u1edbc 'tr\u0103m' c\u00f3 ch\u1eef 'n\u0103m'.\" id=\"return-footnote-105-3\" href=\"#footnote-105-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c xin di\u1ec7n ki\u1ebfn, Phan M\u1ef9 n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y l\u00e0m h\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i, ta ph\u1ee5ng chi\u1ebfu tr\u1eebng ph\u1ea1t k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.&#8221;<\/i> B\u00e8n ra l\u1ec7nh ch\u00e9m h\u1ebft. Phan M\u1ef9 d\u00f9ng l\u1ed9 b\u1ed1 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t l\u1ed9 b\u1ed1 ch\u1eafc l\u00e0 do doanh tr\u1ea1i so\u1ea1n, nh\u01b0ng trong &#8216;H\u1ed7 M\u00f4ng truy\u1ec1n&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i: B\u1eaft L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, M\u00f4ng so\u1ea1n l\u1ed9 b\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen, tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac ban th\u01b0\u1edfng kim t\u1eed. V\u1eady c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u00e0m sau, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u00fac m\u1eebng, b\u00e8n m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c. T\u1ed5ng c\u1ed9ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 60 ch\u00e2u, 214 huy\u1ec7n, 170.263 h\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(S\u1ed1 li\u1ec7u ch\u00e2u, huy\u1ec7n, h\u1ed9 trong t\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 c\u1ef1u l\u1ee5c kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n k\u1ef7, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7. &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n&#8217; c\u1ee7a L\u00e3 Trung vi\u1ebft: V\u00f9ng Bi\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng so v\u1edbi Giang Nam th\u00ec g\u1ea7n, so v\u1edbi L\u0129nh Nam th\u00ec xa, sao l\u1ea1i \u0111\u00e1nh xa tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u00e1nh g\u1ea7n? B\u1edfi nghe L\u01b0u S\u01b0\u1edfng xa x\u1ec9, b\u00e8n n\u00f3i <i>&#8220;Ta ph\u1ea3i c\u1ee9u d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y&#8221;<\/i>, n\u00ean \u0111\u00e1nh Nam H\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n. Giang Nam c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec? Ch\u1ec9 v\u00ec <i>&#8220;B\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng n\u1eb1m, sao cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ng\u00e1y ng\u1ee7&#8221;<\/i>, n\u00ean sau m\u1edbi thu ph\u1ee5c Giang Nam \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, tha t\u1ed9i cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 trong c\u00e1c l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c quan c\u1ee7a ng\u1ee5y tri\u1ec1u v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i v\u1ecb nh\u01b0 c\u0169. Thu\u1ebf m\u00e1 v\u00f4 danh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb. B\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf \u0111\u1ecdng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh n\u01a1i r\u1eebng n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1. Quan l\u1ea1i, d\u00e2n ch\u00fang, t\u0103ng \u0111\u1ea1o b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c quan c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i. D\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf kho c\u1ee9u t\u1ebf. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb qu\u00e2n l\u00ednh b\u1eaft gi\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 cho ch\u1ee7. Th\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u gi\u1eef ph\u1ea7n m\u1ed9 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a L\u01b0u S\u01b0\u1edfng. T\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ki\u1ec7t xu\u1ea5t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kh\u00ed ti\u1ebft, t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0m quan \u1edf ng\u1ee5y tri\u1ec1u, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i b\u00e1o danh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, m\u1ed9 ph\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu b\u1ed5, b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh L\u1ee5c\u2019 ch\u00e9p r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Qu\u1ea3ng Nam d\u00f9ng k\u1ebf c\u1ee7a Chu V\u1ecb, nh\u01b0ng trong s\u1eed s\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed, c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n<p><i>(Theo \u2018H\u1ed9i Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018\u0110\u0103ng Khoa K\u00fd\u2019 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 ng\u00e0y 24. \u2018C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c\u2019 c\u1ee7a H\u00f9ng Kh\u1eafc ch\u00e9p: c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 L\u01b0u D\u1ea7n v.v.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Phi Long vi\u1ec7n, ban ng\u1ef1a cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[18] Vua cho r\u1eb1ng, c\u00e1c l\u1ec7nh, \u00fay b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c truy b\u1eaft, b\u00e8n ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, d\u00f9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ngo\u00e0i h\u1ea1n k\u1ef3, c\u00e1c quan ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf h\u00ecnh ph\u1ea1t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh v\u00e0o th\u00e0nh t\u00edch. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7nh n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n ch\u00ed s\u00e1ch n\u00e0y. T\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 c\u1ef1u l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00e1c \u0111\u1ea1o thi\u1ebfu h\u01a1n t\u00e1m tr\u0103m ch\u1ee9c m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1eedi v\u0103n th\u00fac gi\u1ee5c L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Thuy\u00ean ty t\u00e2u r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n r\u1ea5t \u00edt, d\u00f9 c\u00f3 ph\u00ea chu\u1ea9n, th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tr\u00f9ng l\u1eb7p. B\u00e8n ra chi\u1ebfu, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean ch\u01b0a nh\u1eadn ch\u1ee9c, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean quy thu\u1eadn, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 theo s\u1eafc ch\u1ec9, t\u1eeb nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ee9c tuy\u1ec3n nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u00e3i nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, l\u1ec7nh h\u1ecd \u0111\u1ebfn Nam T\u00e0o n\u1ed9p \u0111\u01a1n, sau khi ph\u00ea chu\u1ea9n s\u1ebd g\u1eedi \u0111\u1ebfn thuy\u00ean ty \u0111\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u1ee9 t\u1ef1.<\/p>\n<p>[20] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Canh T\u00fd, c\u1ea5m d\u00e2n L\u0129nh Nam mua ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, x\u0103m m\u1eb7t l\u00e0m n\u00f4 t\u1ef3 \u0111\u1ec3 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn l\u1ea5y ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ti\u00eau Tho\u00e1i l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tr\u00e1c Duy H\u01b0u l\u00e0m Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n Tr\u00ec, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n Vi\u00ean y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tang Hu\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ty n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba, do t\u1ed9i bu\u00f4n l\u1eadu tr\u00e0 d\u1ecdc s\u00f4ng v\u00e0 t\u1ef1 \u00fd b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua b\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"'B\u00e3i b\u1ecf' trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 ghi l\u00e0 'B\u00e3i ch\u1ee9c'.\" id=\"return-footnote-105-4\" href=\"#footnote-105-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00e2u T\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf L\u0129nh Nam th\u00e0nh T\u01b0 Minh Ch\u00e2u, ch\u00e2u H\u00f9ng th\u00e0nh Nam H\u00f9ng Ch\u00e2u. C\u00e1c huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng&#8221;<\/i> \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n<p>[25] Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u \u1edf L\u0129nh Nam ph\u1ea3i r\u00e0 so\u00e1t nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u00f3 h\u1ea1i cho d\u00e2n v\u00e0 b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, s\u1ebd lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 4, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;D\u00e2n B\u00e1ch Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c l\u00e2u ng\u00e0y. Nay l\u1ec7nh c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u \u1edf L\u0129nh Nam r\u00e0 so\u00e1t nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u00f3 h\u1ea1i cho d\u00e2n v\u00e0 b\u00e1o l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'l\u1ec7nh c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u' thi\u1ebfu ch\u1eef 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 2 b\u1ea3n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-105-5\" href=\"#footnote-105-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, s\u1ebd lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[26] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ecb \u0110\u1ebf V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 d\u00e2n ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u0103ng t\u1ea9m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam hai h\u1ed9.<\/p>\n<p>[27] \u1ede Nam Ninh Ch\u00e2u, Phi\u00ean l\u1ea1c s\u1ee9 Long Ng\u1ea1n Thao qua \u0111\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 Ch\u00e2u, d\u00e2ng t\u1ea5u c\u1ee7a Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u0169 T\u00e0i v\u00e0 t\u00e1m th\u1ee9 s\u1eed, xin l\u1eadp con c\u1ee7a Ng\u1ea1n Thao l\u00e0 H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng k\u1ebf v\u1ecb<a class=\"footnote\" title=\"'H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5.10 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-105-6\" href=\"#footnote-105-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. Chi\u1ebfu phong H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Nam Ninh Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed ki\u00eam Phi\u00ean l\u1ea1c s\u1ee9.<\/p>\n<p>[28] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ti\u1ec1n h\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(Ch\u00fa: S\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 t\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n)<\/i> Tri\u1ec7u Bi\u1ec1n b\u1ecb bu\u1ed9c v\u1ec1 ngh\u1ec9 t\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ec7, trong l\u00f2ng u\u1ea5t h\u1eadn kh\u00f4ng ngu\u00f4i. M\u1ed9t h\u00f4m, th\u1ea5y Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0o tri\u1ec1u, \u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a x\u1ec9 v\u1ea3 Ph\u1ed5. Vua nghe tin, li\u1ec1n tri\u1ec7u Bi\u1ec1n v\u00e0 Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t. Bi\u1ec1n l\u1edbn ti\u1ebfng vu c\u00e1o Ph\u1ed5 bu\u00f4n g\u1ed7 ki\u1ebfm l\u1ee3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea5m t\u01b0 nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n g\u1ed7 l\u1edbn t\u1eeb T\u1ea7n, L\u0169ng; Ph\u1ed5 t\u1eebng sai thu\u1ed9c h\u1ea1 mua v\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y nh\u00e0, k\u1ebft th\u00e0nh b\u00e8 l\u1edbn \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 x\u00e2y dinh th\u1ef1, thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e9n l\u00fat trong \u0111\u00f4 th\u00e0nh, n\u00ean Bi\u1ec1n m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y ra t\u1ed1 c\u00e1o. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh tri\u1ec7u t\u1eadp b\u00e1 quan t\u1ea1i c\u1eeda c\u00e1p m\u00f4n, \u0111\u1ecbnh ban chi\u1ebfu tr\u1ee5c xu\u1ea5t Ph\u1ed5. Vua h\u1ecfi Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan xem Ph\u1ed5 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i g\u00ec. Ph\u1ed5 nh\u1edd c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Bi\u1ec1n vu c\u00e1o \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Vua nghe xong, trong l\u00f2ng gi\u1eadn l\u1eafng d\u1ecbu, li\u1ec1n tr\u00e1ch m\u1eafng Bi\u1ec1n v\u00e0 l\u1ec7nh v\u00f5 s\u0129 \u0111\u00e1nh \u00f4ng ta. Ng\u1ef1 s\u1eed x\u00e9t h\u1ecfi t\u1ea1i s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, Ph\u1ed5 ra s\u1ee9c xin tha, Vua b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee1 Bi\u1ec1n ra ngo\u00e0i. Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n m\u00f9ng 1, Bi\u1ec1n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m nha hi\u1ec7u \u1edf Nh\u1eef Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Ch\u00fa: S\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 b\u1ecb an tr\u00ed \u1edf Nh\u1eef Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 ph\u00e9p mu\u1ed1i \u1edf L\u0129nh Nam \u00e1p d\u1ee5ng theo l\u1ec7 c\u1ee7a Kinh H\u1ed3, r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 m\u1ebb v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ea5m.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nam di\u1ec7n h\u00e0nh doanh \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Phan M\u1ef9 v\u00e0 Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 l\u01b0u n\u1ed9i thuy\u00ean t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng, T\u00f9y, D\u0129nh, T\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e2n, Ph\u00f2ng, Ph\u1ee5c, An, Th\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng ph\u00eda nam v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Kinh H\u1ed3, ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ec7nh l\u1ee5c \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c, \u0111\u00e3 qua hai k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, c\u00f9ng ph\u00e1n, ty, b\u1ea1, u\u00fd \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n th\u0103ng l\u00e0m l\u1ec7nh l\u1ee5c, tu\u1ed5i d\u01b0\u1edbi 50, \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c mang gia \u0111\u00ecnh theo. Sau ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u1ee9 b\u1eadc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u1eefa.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean Ngh\u0129a Ch\u00e2u th\u00e0nh Nam Ngh\u0129a Ch\u00e2u, K\u00ednh Ch\u00e2u th\u00e0nh Mai Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00f9a Khai B\u1ea3o.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u t\u00ecm danh y chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng, ki\u00eam \u0111\u1ed3ng Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u b\u00e1i ki\u1ebfn, b\u1ecb b\u1ec7nh. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, sai \u0111\u1ed1t ng\u1ea3i c\u1ee9u b\u1ee5ng \u00f4ng, ph\u00e1i Trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111i gi\u00e1m s\u00e1t. B\u1ec7nh t\u1ea1m thuy\u00ean gi\u1ea3m, v\u00e0i ng\u00e0y sau l\u1ea1i t\u00e1i ph\u00e1t, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00ec m\u1ea5t. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc lo vi\u1ec7c mai t\u00e1ng. K\u1ebf \u00c2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec3m ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[37] \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 sai em trai l\u00e0 C\u00e1t V\u01b0\u01a1ng T\u1eeb Khi\u00eam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 mua y\u1ebfn ti\u1ec7c. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u b\u00e1u, \u0111\u1ed3 qu\u00fd v\u00e0 l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec1u g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0 Kh\u00e2u Thu\u1ea5n Khanh b\u1ecb x\u1eed t\u1eed n\u01a1i ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ph\u00e1n quan H\u01b0ng Nguy\u00ean ph\u1ee7 \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng ch\u00edn m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan.<\/p>\n<p>[39] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Kinh Tri\u1ec7u s\u1eeda sang l\u0103ng t\u1ea9m c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf. L\u1ec7nh c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang, t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c tu b\u1ed5, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng binh l\u00ednh tr\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ec3 thi c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[40] L\u1ec7nh gh\u00e9p b\u1ed1n ch\u00e2u \u0110am, Nhai, Ch\u1ea5n v\u00e0 V\u1ea1n An thu\u1ed9c L\u0129nh Nam v\u00e0o Qu\u1ef3nh ch\u00e2u, giao cho Qu\u1ea3ng ch\u00e2u l\u1ef1a ch\u1ecdn quan vi\u00ean ph\u00e2n chia vi\u1ec7c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[41] Trong th\u00e1ng n\u00e0y, Nguy\u00ean so\u00e1i T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng L\u00fd C\u1ea3nh \u0110\u1ea1t c\u1ee7a Ph\u1ee7 ch\u00e2u thu\u1ed9c \u0110\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1eddi. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee7 theo \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a Li\u1ec7t T\u1ed5, truy t\u1eb7ng \u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng th\u00e1i \u0111\u1ec7, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[42] Phan M\u1ef9 sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a L\u01b0u S\u01b0\u1edfng c\u00f9ng t\u00f4ng \u0111\u1ea3ng v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u1ec1 kinh d\u00e2ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi \u0111\u1ebfn C\u00f4ng An, quan l\u1ea1i \u1edf dinh l\u00e0 B\u00e0ng S\u01b0 Ti\u1ebfn ra \u0111\u00f3n. H\u1ecdc s\u0129 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau <i>(\u0110\u1ee9c Chi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y)<\/i> h\u1ea7u h\u1ea1 L\u01b0u S\u01b0\u1edfng. S\u01b0\u1edfng h\u1ecfi S\u01b0 Ti\u1ebfn l\u00e0 ai, \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>S\u01b0\u1edfng n\u00f3i: <i>&#8220;Sao l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Chi\u00eau tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;Khi Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf c\u00f2n \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u1ed1ng n\u1ea1p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xe c\u1ed9 ch\u1edf h\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111i qua Kinh ch\u00e2u, n\u00ean sai S\u01b0 Ti\u1ebfn l\u1eadp dinh \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng xe ng\u1ef1a ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>S\u01b0\u1edfng th\u1edf d\u00e0i: <i>&#8220;Ta \u1edf ng\u00f4i m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng nghe l\u1eddi n\u00e0y, h\u00f4m nay m\u1edbi bi\u1ebft s\u01a1n h\u00e0 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> R\u1ed3i kh\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u.<\/p>\n<p>Sau khi \u0111\u1ebfn, [L\u01b0u S\u01b0\u1edfng] l\u01b0u tr\u00fa t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. Vua sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec1u tra t\u1ed9i danh l\u1ea5n chi\u1ebfm v\u00e0 \u0111\u1ed1t ph\u00e1 kho t\u00e0ng. [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho Cung Tr\u1eebng Xu, L\u00fd Th\u00e1c v\u00e0 Ti\u1ebft S\u00f9ng D\u1ef1. Vua l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi Tr\u1eebng Xu r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a ai, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea n\u00f3i v\u1edbi L\u00fd Th\u00e1c: <i>&#8220;X\u01b0a \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ec1u do c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i chuy\u00ean quy\u1ec1n, v\u00e0 l\u1eeda c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb b\u00ean trong. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ai?&#8221;<\/i> R\u1ed3i \u00f4ng ta nh\u1ed5 n\u01b0\u1edbc b\u1ecdt v\u00e0 t\u00e1t v\u00e0o m\u1eb7t L\u00fd Th\u00e1c. Tr\u1eebng Xu v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn b\u00e8n nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[43] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, m\u00f9ng 1, c\u00e1c quan d\u00f9ng d\u00e2y l\u1ee5a tr\u00f3i [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng c\u00f9ng thu\u1ed9c h\u1ea1, r\u1ed3i d\u1eabn \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u00ean Th\u00e1i Mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u00e1i X\u00e3. Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c, sai Nhi\u1ebfp h\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n tuy\u00ean chi\u1ebfu tr\u00e1ch t\u1ed9i [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng. [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n n\u0103m 16 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 t\u1ef1 x\u01b0ng hi\u1ec7u ng\u1ee5y, c\u00f2n Tr\u1eebng Xu v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n c\u1ee7a cha th\u1ea7n. M\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft. \u1ede trong n\u01b0\u1edbc, th\u1ea7n ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i, c\u00f2n Tr\u1eebng Xu m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ec3.&#8221;<\/i> N\u00f3i xong, [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng ph\u1ee5c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t ch\u1edd t\u1ed9i. Vua sai Nhi\u1ebfp \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh Cao K\u1ebf Th\u00e2n d\u1eabn Tr\u1eebng Xu, L\u00fd Th\u00e1c v\u00e0 S\u00f9ng D\u1ef1 ra ngo\u00e0i c\u1eeda Thi\u00ean Thu ch\u00e9m \u0111\u1ea7u. Vua tha t\u1ed9i cho [L\u01b0u] S\u01b0\u1edfng, c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 nh\u01b0 Tr\u00e2n V\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o H\u01b0ng, ban cho m\u0169 \u00e1o, \u0111\u1ed3 v\u1eadt, ng\u1ef1a. Sau \u0111\u00f3, phong B\u1ea3o H\u01b0ng l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t.<\/p>\n<p>[44] Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n v\u1ec1 l\u1ec5 d\u00e2ng t\u00f9 binh, tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng ai bi\u1ebft r\u00f5, b\u00e8n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau. Chi\u00eau \u0111ang \u1ed1m, \u0111\u1ecdc mi\u1ec7ng d\u1ea1y s\u1ee9 gi\u1ea3, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i s\u1ef1 uy\u00ean b\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1ed3i d\u00f9ng l\u1ec5 \u1ea5y.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, thi\u1ebft \u0111\u1ea1i ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y \u0110\u00e0m Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Phan M\u1ef9 gi\u1eef ch\u1ee9c S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, L\u00e3ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha gi\u1eef ch\u1ee9c B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, v\u1eabn ki\u00eam \u0111\u1ed3ng tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[47] L\u1ea5y H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 thi\u1ebfu gi\u00e1m, ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed Thi\u1ec1u Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Thi\u1ec1u Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Chi\u00eau Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 4, Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-105-7\" href=\"#footnote-105-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam. Khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nam chinh, V\u01b0\u01a1ng Minh ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn. \u0110\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng thuy\u1ec1n xe, ch\u1ec9 d\u00f9ng d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u00e0ng v\u1ea1n qu\u00e2n kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n. M\u1ed7i l\u1ea7n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1eadn \u1ea5p, \u00f4ng \u0111\u1ec1u thu th\u1eadp s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ecba b\u1ea1, gi\u1eef v\u1eefng kho t\u00e0ng, c\u0169ng tham gia b\u00e0n b\u1ea1c qu\u00e2n s\u1ef1. Vua khen ng\u1ee3i c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[48] Vua sai Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 ki\u1ec3m tra v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf t\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1, v\u00e0i ng\u00e0y th\u00ec xong, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng h\u1ee3p \u00fd Vua. Vua khen t\u00e0i t\u00ednh to\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n ph\u00e1n tam ty.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u1edf S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>[50] L\u1ec7nh huy\u1ec7n Nhi\u00eau D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 M\u1ea1nh Di T\u00f4n d\u00e2ng th\u01b0 \u0111\u00fang \u00fd Vua, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, th\u0103ng M\u1ea1nh Di T\u00f4n l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n<p><i>(M\u1ea1nh Di T\u00f4n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[52] Vua \u0111\u1ecbnh c\u1eed H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 t\u00e1n k\u1ef5 th\u01b0\u1eddng th\u1ecb \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Qu\u00fdnh \u0111i t\u1ebf Nam H\u1ea3i, nh\u01b0ng Qu\u00fdnh nghe tin, c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng ra, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn. Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u00e3i ch\u1ee9c, cho v\u1ec1 T\u00e2y Kinh l\u00e0m quan. Thay b\u1eb1ng Ty N\u00f4ng thi\u1ebfu khanh L\u00fd K\u1ebf Ph\u01b0\u01a1ng t\u1ebf Nam H\u1ea3i. L\u01b0u S\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00f4n th\u1ea7n bi\u1ec3n l\u00e0m Chi\u00eau Minh \u0111\u1ebf, mi\u1ebfu l\u00e0 Th\u00f4ng Ch\u00ednh cung, y ph\u1ee5c th\u00eau long ph\u1ee5ng. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ecf \u0111\u1ebf hi\u1ec7u v\u00e0 t\u00ean cung, thay b\u1eb1ng ph\u1ea9m ph\u1ee5c b\u1eadc nh\u1ea5t.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Ph\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t S\u1edf Th\u1ecb b\u1ea1c \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, giao cho Tri ch\u00e2u Phan M\u1ef9, Do\u00e3n S\u00f9ng Kha ki\u00eam ch\u1ee9c s\u1ee9, Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u1ea1 Bi\u1ec1n <i>(Bi\u1ec1n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> ki\u00eam ph\u00e1n quan.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea5y con trai c\u1ee7a nguy\u00ean Th\u1ee9 s\u1eed Tuy Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd Quang T\u00fa l\u00e0 ch\u1ee7y la l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Tuy Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[55] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i s\u00e1ch &#8216;Khai Nguy\u00ean l\u1ec5&#8217;, th\u00eam v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd h\u00f4m \u1ea5y, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n, nh\u01b0ng th\u1eadt l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ed5n k\u1ef7 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, e l\u00e0 nh\u1ea7m. S\u00e1u n\u0103m sau, s\u00e1ch m\u1edbi ho\u00e0n th\u00e0nh.)<\/i><\/p>\n<p>[56] H\u1ea1 l\u1ec7nh cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c quan ng\u1ee5y \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u0103n th\u01b0 x\u1eed \u00e1n xu\u1ea5t s\u1eafc, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, L\u1ec7nh l\u1ee5c, B\u1ea1 u\u00fd.<\/p>\n<p>[57] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi nh\u00e0 Vua \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh T\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho M\u1eadt Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 d\u1eabn qu\u00e2n tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng C\u1ed1c v\u00e0 Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng. K\u1ebb \u0111\u1ecbch v\u1ed1n \u0111\u00e3 nghe danh \u00f4ng, kh\u00f4ng d\u00e1m ra \u1ee9ng chi\u1ebfn, n\u00ean \u00f4ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i cho qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1edbn, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u, d\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean t\u1edbi h\u00e0ng v\u1ea1n. Sau \u0111\u00f3, xa gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 kinh, l\u1ec7nh cho Nh\u00e2n V\u0169 tr\u1edf l\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf.<\/p>\n<p>N\u0103m sau, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 Chu B\u1eadt \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hung d\u1eef, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbc long&#8221;<\/i>. Quan Gi\u00e1m qu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1ecb thua. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Nh\u00e2n V\u0169 \u0111\u00e1nh \u00fap. Nh\u00e2n V\u0169 d\u1eabn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng v\u00e0o n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eadt, b\u1eaft g\u1ecdn to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 L\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111i\u1ec1u Nh\u00e2n V\u0169 l\u00e0m Doanh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Con trai c\u1ee7a anh Nh\u00e2n V\u0169 do say r\u01b0\u1ee3u v\u00f4 t\u00ecnh gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, b\u1ecb b\u1eaft giam v\u00e0 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh. Gia \u0111\u00ecnh n\u1ea1n nh\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng o\u00e1n h\u1eadn g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ed1 ngo\u00e0i \u00fd mu\u1ed1n, mong x\u00e9t theo t\u1ed9i th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi do s\u01a1 su\u1ea5t.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n V\u0169 n\u00f3i: <i>&#8220;Ta l\u00e0m ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i m\u00e0 ch\u00e1u trai gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u1ef7 th\u1ebf c\u1eady quy\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do s\u01a1 su\u1ea5t. Sao d\u00e1m v\u00ec ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u00e0m lo\u1ea1n qu\u1ed1c ph\u00e1p!&#8221;<\/i> R\u1ed3i x\u1eed \u00e1n theo \u0111\u00fang lu\u1eadt. C\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh n\u1ea1n nh\u00e2n v\u1ea3i b\u1ea1ch \u0111\u1ec3 lo h\u1eadu s\u1ef1.<\/p>\n<p>[58] N\u00e2ng huy\u1ec7n Cao B\u01b0u thu\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n Cao B\u01b0u.<\/p>\n<p>[59] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng La C\u01b0 Th\u00f4ng \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u00ec m\u1ea5t cha m\u1eb9 n\u00ean d\u1ef1ng l\u1ec1u \u1edf g\u1ea7n m\u1ed9, ng\u00e0y ng\u00e0y t\u1ee5ng kinh Ph\u1eadt. Sau \u0111\u00f3, c\u00e2y c\u1ecf linh chi m\u1ecdc l\u00ean, s\u01b0\u01a1ng ng\u1ecdt r\u01a1i xu\u1ed1ng. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, r\u1ed3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m C\u01b0 Th\u00f4ng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Duy\u00ean Tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p><i>(Theo \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 th\u00ec l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ch\u00e2u Di\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong L\u01b0u S\u01b0\u1edfng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ch\u1ee9c vi\u00ean ngo\u1ea1i, phong t\u01b0\u1edbc \u00c2n X\u00e1 H\u1ea7u, ngo\u00e0i b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u00f2n c\u1ea5p th\u00eam 50.000 ti\u1ec1n, 50 h\u1ed9c g\u1ea1o l\u00faa m\u00ec. S\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn, m\u00e0y m\u1eaft \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng. \u00d4ng c\u00f3 t\u00e0i \u0103n n\u00f3i, t\u00ednh c\u00e1ch r\u1ea5t kh\u00e9o l\u00e9o, t\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ecdc trai k\u1ebft th\u00e0nh y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a t\u1ea1o h\u00ecnh r\u1ed3ng ch\u01a1i \u0111\u00f9a<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ecdc trai k\u1ebft th\u00e0nh y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a t\u1ea1o h\u00ecnh r\u1ed3ng ch\u01a1i \u0111\u00f9a, 'y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-105-8\" href=\"#footnote-105-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tinh x\u1ea3o, Vua ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan th\u1ee3 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng xem, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c k\u00ednh ph\u1ee5c. Vua c\u1ea5p 1.500.000 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;S\u01b0\u1edfng th\u00edch kh\u00e9o l\u00e9o, n\u00ean th\u00e0nh th\u00f3i quen, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n sang vi\u1ec7c tr\u1ecb qu\u1ed1c, h\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i di\u1ec7t vong sao!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[61] Khi c\u00f2n \u1edf n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, S\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec3 h\u1ea1i b\u1ec1 t\u00f4i. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua ng\u1ed3i ki\u1ec7u, c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y k\u1ef5 binh \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, c\u00e1c quan ch\u01b0a t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ee7, S\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Vua ban cho S\u01b0\u1edfng ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u, S\u01b0\u1edfng nghi ng\u1edd, c\u1ea7m ch\u00e9n kh\u00f3c n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n k\u1ebf th\u1eeba c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 ph\u1ee5, ch\u1ed1ng l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u1ea7n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y th\u00e1i b\u00ecnh, l\u00e0m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 mong k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng ng\u1eafn ng\u1ee7i \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u00e2n sinh th\u00e0nh c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u1eb7t l\u00f2ng tin v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, sao c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y!&#8221;<\/i> R\u1ed3i sai l\u1ea5y r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a S\u01b0\u1edfng t\u1ef1 u\u1ed1ng, r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u kh\u00e1c ban cho S\u01b0\u1edfng, S\u01b0\u1edfng r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5, c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p><i>(S\u01b0\u1edfng d\u00e2ng y\u00ean c\u01b0\u01a1ng, s\u1ef1 th\u1ef1c ghi v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 5, nay ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Ph\u1ee5c Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Di\u00ean T\u1ef1 v\u00e0o tri\u1ec1u, Vua an \u1ee7i \u00f4ng, n\u00f3i: <i>&#8220;Khi\u1ebfn h\u1ecd Cao kh\u00f4ng m\u1ea5t ph\u00fa qu\u00fd, l\u00e0 nh\u1edd s\u1ee9c c\u1ee7a khanh.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u00e0o Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[63] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Ch\u00e2u Lam b\u00e1o ph\u00e1 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u1edf th\u00f4n C\u1ed5 D\u00e3, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[64] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169, Ch\u00e2u Tr\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[65] S\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n C\u1ed1c Th\u1ee5c, Ch\u00e2u T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[66] Vua \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Qu\u1ea3ng Nam, mu\u1ed1n l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1o t\u1ea1, m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u01b0u \u00d4n T\u1ea9u m\u1ea5t. \u00d4n T\u1ea9u gi\u1eef ch\u1ee9c Trung th\u1eeba m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c, Vua kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Khi \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua bi\u1ebft \u00f4ng ngh\u00e8o, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ban t\u1eb7ng v\u1eadt d\u1ee5ng v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u00d4n T\u1ea9u t\u00ednh t\u00ecnh tr\u1ea7m tr\u1ecdng, ngay th\u1eb3ng, ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9 k\u1ebf n\u1ed5i ti\u1ebfng hi\u1ebfu th\u1ea3o. T\u1eeb \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 cao c\u1ed5 l\u1ec5 \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i \u00f4ng. Cha \u00f4ng t\u00ean Nh\u1ea1c, ngo\u00e0i nh\u1eefng bu\u1ed5i y\u1ebfn ti\u1ec7c, su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng nghe nh\u1ea1c. Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a nghe ti\u1ebfng \u00f4ng thanh li\u00eam, t\u1eebng sai ph\u1ee7 l\u1ea1i mang n\u0103m tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n t\u1eb7ng \u00f4ng. \u00d4n T\u1ea9u kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec1n \u1edf gian nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y, ni\u00eam phong r\u1ed3i b\u1ea3o ph\u1ee7 l\u1ea1i mang v\u1ec1. N\u0103m sau, v\u00e0o ti\u1ebft \u0110oan Ng\u1ecd, Quang Ngh\u0129a l\u1ea1i t\u1eb7ng b\u00e1nh \u00fa v\u00e0 qu\u1ea1t l\u1ee5a, ng\u01b0\u1eddi mang qu\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y mang ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn. Th\u1ea5y d\u1ea5u ni\u00eam phong v\u1eabn y nguy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u1ec1 b\u00e1o. Quang Ngh\u0129a n\u00f3i: <i>&#8220;Ta t\u1eb7ng m\u00e0 c\u00f2n kh\u00f4ng nh\u1eadn, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.&#8221;<\/i> B\u00e8n cho ng\u01b0\u1eddi mang ti\u1ec1n v\u1ec1 l\u1ea1i ph\u1ee7. M\u1ed9t h\u00f4m, Quang Ngh\u0129a nh\u00e2n d\u1ecbp y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 b\u1eadc danh s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, k\u1ec3 r\u00f5 vi\u1ec7c \u00d4n T\u1ea9u t\u1eeb ch\u1ed1i ti\u1ec1n. Vua khen ng\u1ee3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Sau khi \u00d4n T\u1ea9u m\u1ea5t, Vua kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ea3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu nh\u01b0 \u00d4n T\u1ea9u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch Bi\u00ean Quang Ph\u1ea1m ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i. N\u1eeda n\u0103m sau, m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0m Trung th\u1eeba.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n&#8217; c\u1ee7a L\u00e3 Trung vi\u1ebft: M\u1ed9t ch\u1ee9c Trung th\u1eeba gi\u1eef m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m, \u0111\u1ebfn khi m\u1ea5t, Vua c\u00f2n n\u00f3i ph\u1ea3i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu nh\u01b0 \u00f4ng \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 v\u1eady. Ban \u0111\u1ea7u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tinh t\u01b0\u1eddng, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec gi\u1eef l\u00e2u. Ch\u1ecdn tinh t\u01b0\u1eddng th\u00ec k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ecdt v\u00e0o; gi\u1eef l\u00e2u th\u00ec ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c. Tri\u1ec7u Trung L\u1ec7nh l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y S\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau tr\u1ea5n th\u1ee7 Quan Nam m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y n\u0103m. Ch\u1ee9c t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng v\u1ed1n th\u1ea5p k\u00e9m, nh\u01b0ng Ng\u1ee5y Phi gi\u1eef \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do gi\u1eef l\u00e2u n\u00ean th\u00e0nh c\u00f4ng.)<\/i><\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam thu thu\u1ebf d\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ea5u t\u1ec9nh, m\u1ed7i th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thu th\u00eam hai th\u0103ng l\u00e0m hao h\u1ee5t do chu\u1ed9t v\u00e0 chim. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng t\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ea5u l\u1edbn, thu n\u1eb7ng c\u1ee7a d\u00e2n. C\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ea1ch thu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea1ch t\u00e1m \u0111\u1ea5u. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u1ea3i c\u00e1ch.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban cho ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Khai Phong do\u00e3n Quang Ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n c\u00e2y k\u00edch \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn th\u0103m c\u1ed1i xay n\u01b0\u1edbc m\u1edbi, ban cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[71] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, phong s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u00fd Ha M\u1ea1t l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ec7nh H\u00e0 Nam ph\u1ee7 c\u00f9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y qu\u00e2n ch\u00e2u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, c\u1eed quan ph\u00e1n c\u1ee7a m\u1ed7i ch\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00e1c, c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t nh\u00e2n kh\u1ea9u, ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea s\u00f4ng n\u0103m sau. N\u1ebfu ai d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm thi\u1ebfu s\u00f3t, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ef1 th\u1eadt, x\u1eed t\u1ed9i quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho m\u01b0\u1eddi s\u00e1u huy\u1ec7n thu\u1ed9c kinh k\u1ef3 ki\u1ec3m tra l\u1ea1i s\u1ed5 d\u00e2n, ch\u1ec9 c\u00f3 Khai Phong b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu. Vua nghi ng\u1edd quan l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, khi\u1ebfn k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, c\u00f2n k\u1ebb ngh\u00e8o y\u1ebfu c\u00e0ng th\u00eam kh\u1ed1n kh\u1ed5, n\u00ean ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o.<\/p>\n<p>[73] C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0u T\u1ea1m quy\u1ec1n nhi\u1ec7m tr\u1ecb s\u1ef1 \u1edf Ch\u00e2u Tr\u1ea5n, kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n, K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u00e3 ki\u1ec7n l\u00ean Vua. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, gi\u00e1ng ch\u1ee9c L\u01b0u T\u1ea1m l\u00e0m H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 thu\u1ed9c S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[74] Con nu\u00f4i c\u1ee7a c\u00e1c ho\u1ea1n quan th\u01b0\u1eddng tranh ch\u1ea5p t\u00e0i s\u1ea3n, kh\u1edfi ki\u1ec7n l\u1eabn nhau. Vua ra chi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m nay, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 cha nu\u00f4i, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nh\u1eadn con nu\u00f4i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u1ea3i khai t\u00ean l\u00ean Vi\u1ec7n Tuy\u00ean Huy. K\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[75] Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 trong nha m\u00f4n c\u1ee7a Phong ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 c\u1eed s\u0129 quan \u0111\u1ebfn t\u00e2u, mu\u1ed1n d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 H\u1ed3n v\u00e0 \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft quy ph\u1ee5. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, phong Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m Phi\u00ean H\u00e1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 thu\u1ed9c Thi\u00ean \u0110\u1ee9c qu\u00e2n, ki\u00eam nhi\u1ec7m s\u1ef1 v\u1ee5 Phong ch\u00e2u. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Phong ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee9 s\u1eed v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu th\u00e1ng ch\u1ea1p, nay vi\u1ebft chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[76] Ki\u1ebfn V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh Ch\u00e2u H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u00f4ng qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4. Vua th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, r\u01a1i l\u1ec7 n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;K\u1ebf Qu\u00e2n gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00f4ng, Tr\u1eabm kh\u00f4ng s\u1edbm phong cho \u00f4ng l\u00e0m phi\u00ean tr\u1ea5n, v\u00ec lo \u00f4ng s\u1ed1 m\u1ec7nh kh\u00f4ng may. Nay v\u1eeba nh\u1eadn \u1ea5n ti\u1ebft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, \u0111\u00e3 v\u1ed9i qua \u0111\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111au x\u00f3t sao!&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5<a class=\"footnote\" title=\"'Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'h\u1ed9' c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ed1ng' d\u01b0\u1edbi, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 273 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n m\u00e0 b\u1ecf\" id=\"return-footnote-105-9\" href=\"#footnote-105-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i ban cho b\u1ea3o ki\u1ebfm v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p \u0111\u1ec3 ch\u00f4n theo.<\/p>\n<p>K\u1ebf Qu\u00e2n t\u00ednh c\u00e1ch th\u00e2m tr\u1ea7m, c\u00f3 tr\u00ed l\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng chia s\u1ebb ng\u1ecdt b\u00f9i v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ebft s\u1ee9c ph\u1ee5c v\u1ee5. \u00d4ng tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda b\u1eafc tr\u01b0\u1edbc sau hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, gi\u1ecfi suy \u0111o\u00e1n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00f9ng \u00edt \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c, th\u01b0\u1eddng v\u1ebd h\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1y.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Qu\u00e2n t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2 nh\u1eadm ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ung Ch\u00e2u.<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Ung' vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed7', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'Ung'. Theo ch\u00ednh v\u0103n c\u1ee7a b\u1ea3n bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 29 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00f3i K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ki\u1ebfn V\u0169, Ki\u1ebfn V\u0169 t\u1ee9c l\u00e0 Ung Ch\u00e2u qu\u00e2n ng\u1ea1ch. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-105-10\" href=\"#footnote-105-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh L\u1ec7 Ch\u00e2u. Th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 3 v\u00e0o tri\u1ec1u, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u1ea7n n\u1eefa, nay l\u1ea1i v\u00e0o tri\u1ec1u, r\u1ed3i qua \u0111\u1eddi. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u1ec9 n\u00f3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u00f3i tr\u1ea5n th\u1ee7 n\u01a1i n\u00e0o. Sau khi K\u1ebf Qu\u00e2n qua \u0111\u1eddi, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 8, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu T\u1ed1ng H\u00e0m Ngh\u1ec7 l\u00e0m Tri L\u1ec7 Ch\u00e2u, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1eabn l\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n l\u0129nh L\u1ec7 Ch\u00e2u, ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n<p>[77] B\u00ecnh T\u1ea5n qu\u00e2n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i M\u1ef9 <i>(Ho\u00e0i M\u1ef9, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i>, b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 hai tr\u1ea1i M\u1ea1nh Vi\u00ean v\u00e0 L\u1ea1c Ngh\u0129a c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>[78] N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i huy\u1ec7n T\u1ed1ng Th\u00e0nh, ch\u00e2u T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n th\u00e1ng 8, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin gia t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 <i>&#8220;H\u01b0ng H\u00f3a Th\u00e0nh C\u00f4ng&#8221;<\/i>. Chi\u1ebfu \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm tuy l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u01b0ng h\u00f3a l\u00e0m t\u00e2m, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu v\u1ed9i t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 an l\u00f2ng.&#8221;<\/i> Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng Vua v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[80] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ed9 ph\u1ee5c d\u1ecbch t\u1ea1i c\u00e1c kho t\u00e0ng, cung \u0111i\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a ngu\u1ef5 H\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n nguy\u00ean qu\u00e1n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch trong hai n\u0103m.<\/p>\n<p>[81] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd O\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n c\u00f4ng x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1ed9 chi c\u1ee7a tam ty.<\/p>\n<p>[82] C\u1ea5m vi\u1ec7c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng tr\u1eafng v\u00e0 v\u00e0ng, ai t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[83] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[84] Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c V\u01b0\u01a1ng Huy\u1ec1n Ngh\u0129a c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng tr\u1eafng v\u00e0 v\u00e0ng, tra h\u1ecfi th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, ai d\u00e1m l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, ai d\u00e1m l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. 'L\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Gi\u1ea3 l\u00e0m v\u00e0ng', c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'L\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng'. Theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, H\u00ecnh ph\u00e1p 2.162 vi\u1ebft 'C\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng', T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp quy\u1ec3n 198 vi\u1ebft 'C\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng v\u00e0ng'. C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-105-11\" href=\"#footnote-105-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean C\u00e1t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt khi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Anh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed v\u00e0 T\u1ed5 t\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ef1 ch\u00e9p: Nguy\u00ean C\u00e1t gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Anh Ch\u00e2u h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n. Vua cho r\u1eb1ng v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u v\u1eeba m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u1ea7n tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu x\u1eed t\u1eed. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y, kh\u00f4ng ch\u1ec9 ri\u00eang Nguy\u00ean C\u00e1t, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec L\u0129nh Bi\u1ec3u v\u1eeba \u1ed5n \u0111\u1ecbnh m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Nay kh\u00f4ng theo \u00fd n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i \u0111\u00fac \u1ea5n c\u1ee7a Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1.<\/p>\n<p>[87] Tri Ung Ch\u00e2u Ph\u1ea1m M\u00e2n t\u00e2u l\u00ean m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y vi\u1ec7c d\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft n\u1ed9p t\u00e0i v\u1eadt t\u1eeb th\u1eddi L\u01b0u S\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>[88] T\u1ea1i Ung Ch\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 t\u1eadp t\u1ee5c coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eefa tr\u1ecb, ch\u1ec9 bi\u1ebft gi\u1ebft nhi\u1ec1u g\u00e0 l\u1ee3n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac t\u1eeb c\u00e1c lo\u1ea1i qu\u1ef7 d\u00e2m t\u00e0. Ph\u1ea1m M\u00e2n ra l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9, d\u00f9ng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua thu\u1ed1c men, t\u1ef1 tay pha ch\u1ebf r\u1ed3i c\u1ea5p ph\u00e1t cho d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb b\u1ec7nh. H\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u1ecfi b\u1ec7nh, \u00f4ng c\u00f2n cho kh\u1eafc s\u00e1ch thu\u1ed1c v\u00e0o bia \u0111\u00e1 \u0111\u1eb7t \u1edf t\u01b0\u1eddng s\u1ea3nh, khi\u1ebfn trong ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o h\u00f3a. Khi \u0111\u00f3, \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung, quan tri ch\u00e2u do ng\u1ee5y H\u00e1n \u0111\u1eb7t, v\u1ed1n l\u00e0 ho\u1ea1n quan<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n 'th\u1ef1' vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u00ed', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-105-12\" href=\"#footnote-105-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c hai v\u1ea1n d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba, v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh ch\u00e2u h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y. Ph\u1ea1m M\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra giao chi\u1ebfn, t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang ng\u1ef1c nh\u01b0ng v\u1eabn c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, gi\u1eb7c m\u1edbi t\u1ea1m lui. V\u00ec v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 n\u1eb7ng, \u00f4ng b\u00e8n ra l\u1ec7nh c\u1ed1 th\u1ee7, sai ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u c\u1ea7u vi\u1ec7n, ph\u00e1i m\u01b0\u1eddi l\u0103m l\u01b0\u1ee3t s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng. Khi vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn, v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i, nh\u01b0ng b\u1ec7nh t\u00ecnh c\u1ee7a Ph\u1ea1m M\u00e2n ch\u01b0a kh\u1ecfi. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u00f4ng v\u1ec1 kinh b\u1eb1ng ki\u1ec7u, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111i qua c\u1ea7n thu\u00ea phu phen th\u00ec quan ph\u1ee7 s\u1ebd tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho h\u1ecd. Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ch\u1ea5t.<\/p>\n<p><i>(B\u00e0i &#8216;Do\u00e3n S\u00f9ng Kha truy\u1ec7n&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung l\u00e0 \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Dung Ch\u00e2u, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u1ea1m M\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, tr\u1ed9m c\u1eafp t\u1ea1i hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c \u00e2n x\u00e1 t\u1ed9i trong l\u1ec5 t\u1ebf giao. C\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i r\u0103n d\u1ea1y d\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd li\u1ec1u m\u00ecnh vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi s\u1eafp t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf giao, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1eafc l\u1ea1i chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o hu\u1ea5n&#8217; ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, m\u1ed7i khi b\u00e0n vi\u1ec7c t\u1ebf giao, \u0111\u1ec1u h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i lo b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp l\u1ee3i d\u1ee5ng \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ec3 ph\u1ea1m ph\u00e1p, n\u00ean chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n x\u00e1. Nh\u01b0ng s\u1eed qu\u00e1n ch\u00e9p trong &#8216;Nh\u1eadt l\u1ecbch&#8217; v\u00e0 c\u0169ng ghi r\u00f5 c\u1ea3 t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp, v\u1ed1n l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1eb9, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i x\u1eed ngang v\u1edbi t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nay l\u1eadp &#8216;H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed&#8217;, n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc gi\u1eefa hai b\u00ean. Nh\u01b0ng c\u00e1c s\u1eed quan v\u1eabn kh\u0103ng kh\u0103ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda l\u1ea1i ch\u1eef c\u0169 trong &#8216;Nh\u1eadt l\u1ecbch&#8217;.&#8221;<\/i> Ch\u00e2n T\u00f4ng h\u1ecfi: <i>&#8220;N\u00ean ch\u00e9p th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u1ec9 n\u00ean ghi l\u00e0 t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd l\u1ebd tuy \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i, n\u00ean theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a s\u1eed quan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh ch\u00e2n th\u1ef1c.&#8221;<\/i> Nay trong &#8216;H\u00ecnh ph\u00e1p ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p l\u1ea1i, th\u1ef1c ra l\u00e0 d\u00f9ng l\u1eddi th\u00e1nh c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[90] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 t\u00e1i l\u1ec5 t\u1ebf Tr\u1eddi, \u1eaft s\u1ebd ban \u00e2n x\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. Th\u1ea7n ngh\u0129 thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i \u00e2n hu\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ch\u01b0a \u0111\u1ee7, n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. Hi\u1ec7n nay thu\u1ebf m\u00e1 thu v\u00e0o qu\u00e1 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eadt ph\u1ea9m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, danh m\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i cung \u1ee9ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi g\u00e2y th\u00eam g\u00e1nh n\u1eb7ng. H\u01a1n n\u1eefa, T\u00e2y Th\u1ee5c, Ho\u00e0i Nam, Kinh, \u0110\u00e0m, Qu\u1ebf, Qu\u1ea3ng c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ea5t Vua, B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1ee3i l\u1ed9c thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3, gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf m\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1ee9c hu\u1ec7 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u v\u00e0 s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u1ea3.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p><i>(Chu H\u00e0n nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao d\u00e2ng s\u1edb n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u1ee5 th\u1ec3 ng\u00e0y n\u00e0o. Nay ph\u1ee5 l\u1ee5c sau l\u1ec7nh c\u1ea3nh c\u00e1o b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o \u1ef7 th\u1ebf \u00e2n hu\u1ec7 ph\u1ea1m ph\u00e1p.)<\/i><\/p>\n<p>[91] Chu H\u00e0n t\u1eebng gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7n L\u0103ng C\u1ea9m, \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n th\u1ee3 d\u1ec7t qu\u00e1 m\u1ee9c, b\u1ecb h\u1ecd t\u1ed1 c\u00e1o. Vua gi\u1eadn l\u1eafm, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00e0 tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng l\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e1u th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i n\u1ee1 l\u00f2ng t\u00e0n \u0111\u1ed9c nh\u01b0 v\u1eady!&#8221;<\/i> \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n Chu H\u00e0n, nh\u01b0ng \u00f4ng t\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n mang t\u00e0i danh thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecb \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng bi\u1ebft cha Chu H\u00e0n l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n \u00d4n trong qu\u00e2n ng\u0169, v\u00ec th\u1ea5y Chu H\u00e0n c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00e0m Ch\u1ebf c\u00e1o. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean B\u00ecnh Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn c\u0169ng th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Ng\u1ea1n \u00d4n, khi Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0o tri\u1ec1u, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. Th\u1ee7 T\u00edn h\u00e9 l\u1ed9 \u00fd Vua, Chu H\u00e0n li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, Vua kh\u00f4ng vui, m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1ea5y b\u00e8n b\u1ecf qua.<\/p>\n<p><i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f9ng n\u0103m, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, n\u00ean ch\u00e9p sau s\u1edb xin m\u1edf r\u1ed9ng \u00e2n hu\u1ec7 nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao.)<\/i><\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ebf kho\u00e1 phi\u1ec1n h\u00e0 th\u1eddi L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh d\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 v\u1ec1, k\u1ebb l\u01b0u vong \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>[93] Ban chi\u1ebfu: \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ee9, Tri ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00f9ng ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 vi\u1ec7c chi ti\u00eau.<\/p>\n<p><i>(Nay ph\u1ee5 l\u1ee5c cu\u1ed1i th\u00e1ng. Theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi.)<\/i><\/p>\n<p>[94] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Giang Nam L\u00fd D\u1ee5c sai em l\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Thi\u1ec7n sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1ecf hi\u1ec7u \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed5i v\u0103n \u1ea5n th\u00e0nh &#8216;Giang Nam qu\u1ed1c \u1ea5n&#8217;, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u00ean, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Giang Nam \u0111em n\u0103m v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1eb7ng Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua, ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', c\u00f9ng quy\u1ec3n 2 th\u01b0\u1ee3ng 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-105-13\" href=\"#footnote-105-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. Vua n\u00f3i: &#8216;Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eadn, nh\u01b0ng n\u00ean vi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e1p t\u1ea1 v\u00e0 t\u1eb7ng \u00edt qu\u00e0 cho s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8217; Ph\u1ed5 c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua b\u1ea3o: &#8216;Th\u1ec3 di\u1ec7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 l\u00e0m y\u1ebfu \u0111i, c\u1ea7n khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8217; Khi T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o ch\u1ea7u, ngo\u00e0i l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng ban, Vua l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt t\u1eb7ng s\u1ed1 b\u1ea1c tr\u1eafng nh\u01b0 \u0111\u00e3 cho Ph\u1ed5. Qu\u1ea7n th\u1ea7n Giang Nam nghe tin \u0111\u1ec1u kinh h\u00e3i, n\u1ec3 ph\u1ee5c s\u1ef1 r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p>[95] M\u1ed9t h\u00f4m, Vua \u0111i ra ngo\u00e0i, b\u1ed7ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Ph\u1ed5. L\u00fac \u1ea5y, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1eeba g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ed5 c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh h\u1ea3i s\u1ea3n \u0111\u1eb7t \u1edf h\u00e0nh lang<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fac \u1ea5y, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1eeba g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ed5 c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh h\u1ea3i s\u1ea3n \u0111\u1eb7t \u1edf h\u00e0nh lang. B\u1ea3n c\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 3 'T\u1ea9u th\u1ee7y k\u00fd v\u0103n', c\u00f9ng quy\u1ec3n 2 th\u01b0\u1ee3ng 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n', d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ph\u01b0\u01a1ng' \u0111\u1ec1u c\u00f3 hai ch\u1eef 'khi\u1ec3n s\u1ee9'\" id=\"return-footnote-105-14\" href=\"#footnote-105-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. \u0110\u00fang l\u00fac xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn, Ph\u1ed5 v\u1ed9i ra \u0111\u00f3n, kh\u00f4ng k\u1ecbp gi\u1ea5u. Vua nh\u00ecn th\u1ea5y, h\u1ecfi l\u00e0 g\u00ec, Ph\u1ed5 th\u1eadt th\u01b0a l\u1ea1i. Vua n\u00f3i: &#8216;H\u1ea3i v\u1eadt n\u00e0y h\u1eb3n l\u00e0 ngon.&#8217; Li\u1ec1n sai m\u1edf ra, th\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y v\u00e0ng h\u1ea1t d\u01b0a. Ph\u1ed5 ho\u1ea3ng s\u1ee3, c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 r\u1eb1ng: &#8216;Th\u1ea7n ch\u01b0a m\u1edf th\u01b0, th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 v\u00e0ng n\u00e0y, n\u1ebfu bi\u1ebft, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i.&#8217; Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: &#8216;C\u1ee9 nh\u1eadn \u0111i, kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. H\u1ecd cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do ng\u01b0\u01a1i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u00e0 th\u00f4i.&#8217; Vua nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh b\u1ea3o Ph\u1ed5 nh\u1eadn v\u00e0 t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p><i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o. Trong &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; n\u00f3i l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o, L\u00fd D\u1ee5c h\u1ed1i l\u1ed9 Ph\u1ed5. &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, kh\u00f4ng ghi n\u0103m, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u00fd D\u1ee5c, n\u00ean ghi chung sau s\u1ef1 ki\u1ec7n T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o c\u1ed1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c sai con l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Duy Tu\u00e2n sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0 th\u01b0\u01a1ng, T\u01b0 h\u1ed9 tham qu\u00e2n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf L\u0129nh Nam, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba, B\u1ed9 t\u1eb7c<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1eb7c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ph\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 trong '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-105-15\" href=\"#footnote-105-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00e1ch. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c nhi\u1ebfp quan \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, l\u1ea1i lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u00ednh s\u1ef1 d\u00e2n ch\u00ednh nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ecf ra t\u00e0i n\u0103ng, n\u1ebfu b\u1ecf qua \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t th\u00ec th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. N\u00ean giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan xem x\u00e9t l\u1ea1i qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n nhi\u1ec7m ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1edbn, th\u00ec h\u00e3y b\u00e1o t\u00ean l\u00ean. Nh\u1eefng ai t\u1eebng nh\u1eadn ch\u1ee9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch th\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c di\u1ec7n n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[99] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf \u0110\u1ea1m Ch\u00e2u, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ed5 v\u00e0o V\u1eadn Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ed9c Ch\u00e2u, l\u00e0m h\u1ecfng ru\u1ed9ng d\u00e2n. Vua t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00ec quan l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1o c\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t h\u1ecfi. Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Th\u00f4ng ph\u00e1n, T\u01b0 phong lang trung Di\u00eau Th\u1ee9 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u00f2n Tri ch\u00e2u, T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang.<\/p>\n<p>[100] Di\u00eau Th\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c H\u01b0ng, t\u1eebng l\u00e0m Ph\u00e1n quan d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a \u1edf Khai Phong, r\u1ea5t c\u00f3 t\u00e0i gi\u00fap \u0111\u1ee1. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang ti\u1ebfp kh\u00e1ch, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda kh\u00f4ng cho v\u00e0o, Di\u00eau Th\u1ee9 t\u1ee9c gi\u1eadn b\u1ecf \u0111i. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 bi\u1ebft chuy\u1ec7n, li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin l\u1ed7i, nh\u01b0ng Di\u00eau Th\u1ee9 b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng quay l\u1ea1i, t\u1eeb \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 o\u00e1n h\u1eadn \u00f4ng. Khi Vua ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 t\u00e1 cho \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 li\u1ec1n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng Di\u00eau Th\u1ee9, nh\u01b0ng Quang Ngh\u0129a gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng cho \u0111i. Di\u00eau Th\u1ee9 \u1edf \u0110\u1ea1m Ch\u00e2u g\u1ea7n hai n\u0103m, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed v\u00ec t\u1ed9i danh, x\u00e1c b\u1ecb n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng. Gia \u0111\u00ecnh Di\u00eau Th\u1ee9 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft chuy\u1ec7n, t\u00ecnh c\u1edd gi\u1eefa d\u00f2ng s\u00f4ng th\u1ea5y x\u00e1c \u00f4ng, \u00e1o quan v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean, v\u00e0i ng\u00e0y sau m\u1edbi bi\u1ebft nguy\u00ean nh\u00e2n c\u00e1i ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a Di\u00eau Th\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i ch\u1ebft, th\u1ef1c ra l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 tr\u1ea3 th\u00f9 ri\u00eang m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch &#8216;B\u00e1ch Nh\u1ea5t Bi\u00ean&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Dung, c\u00f2n trong qu\u1ed1c s\u1eed th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u00e1o th\u00eau.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ea1i x\u00e1, mi\u1ec5n thu\u1ebf thu\u1ed1c t\u1eeb n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c ph\u00e1n quan, suy quan c\u1ee7a ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, quan s\u00e1t s\u1ee9, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, qu\u00e2n ph\u00e1n quan, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 ch\u00e2u huy\u1ec7n, c\u1ea5p ti\u1ec1n h\u1ed3i d\u1ecbch v\u00e0 b\u1ed5ng l\u1ed9c. Ph\u00f3 s\u1ee9 ti\u1ebft \u0111\u1ed9, ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n quy\u1ec1n tri ch\u00e2u s\u1ef1, ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd ti\u1ebft \u0111\u1ed9 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00f9ng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u1ec7t s\u1ea3nh, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p. Ph\u00f3 s\u1ee9 kh\u00f4ng tri ch\u00e2u, ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd do t\u1ea5u th\u1ee5 nh\u01b0ng kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5, th\u00ec v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, c\u1ea5p b\u1eb1ng b\u1ea1c l\u1ebb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, sai D\u0129nh ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng v\u1ee1 \u1edf Thi\u1ec1n ch\u00e2u, B\u1ed9c ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed An Th\u1ee7 Trung l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[105] Ban \u0111\u1ea7u, Vua ch\u1ecdn h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean th\u00e2n binh gi\u1ecfi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Th\u1ee5c c\u0169, l\u1eadp l\u00e0m xuy\u00ean ban n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c \u01b0u \u0111\u00e3i nh\u01b0 ng\u1ef1 m\u00e3 tr\u1ef1c. \u0110\u1ebfn khi l\u1ec5 t\u1ebf giao k\u1ebft th\u00fac, ban th\u01b0\u1edfng. Vua v\u00ec ng\u1ef1 m\u00e3 tr\u1ef1c h\u1ed9 gi\u00e1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u00eam ti\u1ec1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u0103m ng\u00e0n. Xuy\u00ean ban n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf, b\u00e8n c\u00f9ng nhau \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n k\u00eau xin. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai trung s\u1ee9 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1i g\u00ec Tr\u1eabm ban, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n tr\u1ea1ch, sao l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7?&#8221;<\/i> R\u1ed3i sai ch\u00e9m h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i k\u1ebb v\u1ecdng t\u1ed1, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e0y \u0111i H\u1ee9a ch\u00e2u l\u00e0m qu\u00e2n \u01b0u ti\u1ec7p, c\u00e1c \u0111\u00f4 hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf xuy\u00ean ban n\u00e0y.<\/p>\n<p>[106] B\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0 T\u1ea3 phi long s\u1ee9 L\u00fd Th\u1eeba Ti\u1ebfn, t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 tri\u1ec1u H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng, Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Trang T\u00f4ng d\u00f9ng v\u0169 l\u01b0\u1ee3c d\u1eb9p y\u00ean Trung Nguy\u00ean, nh\u01b0ng h\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng l\u00e2u, v\u00ec sao v\u1eady?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba Ti\u1ebfn \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Trang T\u00f4ng th\u00edch s\u0103n b\u1eafn, hay nu\u00f4ng chi\u1ec1u binh l\u00ednh. M\u1ed7i khi ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, binh l\u00ednh th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a m\u00e0 xin r\u1eb1ng: &#8216;Ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea1nh qu\u00e1, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1&#8217;. Trang T\u00f4ng b\u00e8n t\u00f9y \u00fd ban cho. Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n, do kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea5m n\u00ean sinh lo\u1ea1n. L\u1ec7nh uy kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, ban th\u01b0\u1edfng v\u00f4 \u0111\u1ed9, n\u00ean v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua v\u1ed7 \u0111\u00f9i than r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i m\u1edbi gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00e1p r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1ecdn h\u1ecd, \u0111\u1ec3 ch\u00fang tha h\u1ed3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi, nh\u01b0 th\u1ebf coi vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 tr\u1ebb con. Nay Tr\u1eabm nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng binh l\u00ednh, kh\u00f4ng ti\u1ebfc t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u1ea1m ph\u00e1p, ch\u1ec9 c\u00f3 g\u01b0\u01a1m m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[107] C\u1ea5m qu\u00e2n d\u00e2n nam n\u1eef k\u1ebft ngh\u0129a x\u00e3.<\/p>\n<p>[108] Th\u00e1ng ch\u1ea1p, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, tri\u1ec7u L\u00fd Ph\u00f9, ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ch\u00edn kinh, v\u00e0o n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 h\u1ecfi v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd trong kinh s\u00e1ch, ban cho \u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb b\u1ea3n khoa.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Ph\u00f9, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tri ch\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Tri\u1ec7u, nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1ec1 h\u01b0u nh\u01b0ng v\u1eabn h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Duy Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[112] N\u0103m \u0111\u00f3, Ti\u1ec1n T\u00f4ng, Vua b\u1ecb ph\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>[113] Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Giang Nam l\u1ea5y Thang Duy\u1ec7t, ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i ph\u00f3, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed, l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, ki\u00eam qu\u1ea3n Tam ty v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00f4 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>[114] C\u00e1c n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh, X\u00e0 B\u00e0 v\u00e0 \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c \u0111\u1ec1u sai s\u1ee9 mang v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn d\u00e2ng cho Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn, b\u00e8n sai s\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00e2ng nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y n\u1eefa.<\/p>\n<p>[115] Binh s\u0129 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u n\u1ed5i lo\u1ea1n, t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf khe \u0110\u00ecnh Gi\u00e1c. A Ph\u1ee5c, \u0110\u00f4 qu\u1ef7 ch\u1ee7 v\u00f9ng Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean, sai Du k\u00edch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n B\u00ea Ph\u1ec7 c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c d\u1eabn qu\u00e2n d\u1eb9p lo\u1ea1n. Vua ban cho A Ph\u1ee5c \u0111ai b\u1ea1c, \u00e1o g\u1ea5m, phong l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-105-1\">'Ch\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean l\u00e0 'Qu\u1ea3n', ch\u1eef 'thu\u1ebf' thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-105-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-2\"> 'Ho\u00e0ng t\u1ed9c' nguy\u00ean l\u00e0 'gia \u0111\u00ecnh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n)<\/i> quy\u1ec3n 12306, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-105-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-3\"> 'Ho\u1ea1n quan' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 s\u1eeda l\u1ea1i. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, tr\u01b0\u1edbc 'tr\u0103m' c\u00f3 ch\u1eef 'n\u0103m'. <a href=\"#return-footnote-105-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-4\">'B\u00e3i b\u1ecf' trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 ghi l\u00e0 'B\u00e3i ch\u1ee9c'. <a href=\"#return-footnote-105-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-5\">C\u00e2u 'l\u1ec7nh c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u1ea5p ch\u00e2u' thi\u1ebfu ch\u1eef 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 2 b\u1ea3n Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-105-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-6\">'H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'H\u00e1n \u0110\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5.10 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-105-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-7\">Thi\u1ec1u Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Chi\u00eau Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 4, Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-105-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-8\">T\u1eebng d\u00f9ng ng\u1ecdc trai k\u1ebft th\u00e0nh y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a t\u1ea1o h\u00ecnh r\u1ed3ng ch\u01a1i \u0111\u00f9a, 'y\u00ean c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'M\u00e3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-105-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-9\">'Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'h\u1ed9' c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ed1ng' d\u01b0\u1edbi, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 273 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n m\u00e0 b\u1ecf <a href=\"#return-footnote-105-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-10\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Ung' vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed7', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'Ung'. Theo ch\u00ednh v\u0103n c\u1ee7a b\u1ea3n bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 29 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00f3i K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ki\u1ebfn V\u0169, Ki\u1ebfn V\u0169 t\u1ee9c l\u00e0 Ung Ch\u00e2u qu\u00e2n ng\u1ea1ch. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-105-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-11\">Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, ai d\u00e1m l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. 'L\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Gi\u1ea3 l\u00e0m v\u00e0ng', c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'L\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng'. Theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, H\u00ecnh ph\u00e1p 2.162 vi\u1ebft 'C\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng', T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp quy\u1ec3n 198 vi\u1ebft 'C\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u00e0ng v\u00e0ng'. C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-105-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-12\">Nguy\u00ean v\u0103n 'th\u1ef1' vi\u1ebft l\u00e0 'tr\u00ed', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-105-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-13\">Ph\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean Vua, ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', c\u00f9ng quy\u1ec3n 2 th\u01b0\u1ee3ng 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-105-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-14\">L\u00fac \u1ea5y, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1eeba g\u1eedi th\u01b0 cho Ph\u1ed5 c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh h\u1ea3i s\u1ea3n \u0111\u1eb7t \u1edf h\u00e0nh lang. B\u1ea3n c\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 3 'T\u1ea9u th\u1ee7y k\u00fd v\u0103n', c\u00f9ng quy\u1ec3n 2 th\u01b0\u1ee3ng 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n', d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ph\u01b0\u01a1ng' \u0111\u1ec1u c\u00f3 hai ch\u1eef 'khi\u1ec3n s\u1ee9' <a href=\"#return-footnote-105-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-105-15\">'T\u1eb7c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ph\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12306 trong '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-105-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":12,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-105","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1277,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/105\/revisions\/1277"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/105\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=105"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=105"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}