{"id":107,"date":"2025-07-03T02:48:26","date_gmt":"2025-07-03T02:48:26","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=107"},"modified":"2025-07-03T02:51:29","modified_gmt":"2025-07-03T02:51:29","slug":"quyen-13-nam-khai-bao-thu-5-nham-than-972","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-13-nam-khai-bao-thu-5-nham-than-972\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 13: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 5 (NH\u00c2M TH\u00c2N, 972)","rendered":"QUY\u1ec2N 13: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 5 (NH\u00c2M TH\u00c2N, 972)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u00e1 kh\u00f4 v\u00e0 th\u1ecbt kh\u00f4 t\u1eeb \u0111\u1ea1o Kinh T\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00fac s\u1eaft th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, th\u00e1p Ph\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 d\u1ee5ng. Th\u01b0\u1ee3ng lo r\u1eb1ng d\u00e2n ngu th\u01b0\u1eddng ph\u00e1 h\u1ee7y n\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac, n\u00ean ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u1ecdc theo s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, Bi\u1ec7n, Thanh, Ng\u1ef1, ngo\u00e0i vi\u1ec7c tr\u1ed3ng d\u00e2u v\u00e0 t\u00e1o theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, giao cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n tr\u1ed3ng th\u00eam du, li\u1ec5u v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111ai. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o h\u1ed9 kh\u1ea9u, chia l\u00e0m n\u0103m b\u1eadc: b\u1eadc nh\u1ea5t m\u1ed7i n\u0103m tr\u1ed3ng 50 c\u00e2y, b\u1eadc hai tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1ea3m d\u1ea7n 10 c\u00e2y. D\u00e2n mu\u1ed1n tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u h\u01a1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u01b0\u1ee3t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quy \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 qu\u1ea3 ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\r\n\r\n[4] C\u1ef1u Huy\u1ec7n \u00fay L\u00f4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c V\u1eadn ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a V\u0129nh \u1edf Y\u1ec3n L\u0103ng d\u00e2ng th\u01b0 t\u1ef1 tr\u00ecnh, n\u00f3i r\u1eb1ng cha l\u00e0 H\u1ee9a Qu\u1ef3nh \u0111\u00e3 99 tu\u1ed5i, anh c\u1ea3 81 tu\u1ed5i, anh th\u1ee9 hai 79 tu\u1ed5i, c\u00f2n b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng 75 tu\u1ed5i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t ch\u1ee9c quan g\u1ea7n nh\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u ki\u1ebfn H\u1ee9a Qu\u1ef3nh \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, h\u1ecfi han vi\u1ec7c g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Qu\u1ef3nh tr\u1ea3 l\u1eddi r\u00f5 r\u00e0ng, Th\u01b0\u1ee3ng vui l\u00f2ng, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, li\u1ec1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u1ee9a V\u0129nh l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh Y\u1ec3n Th\u00e0nh[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n Th\u00e0nh huy\u1ec7n l\u1ec7nh'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n L\u0103ng l\u1ec7nh', quy\u1ec3n 457, 'Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n truy\u1ec7n' l\u1ea1i ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n Th\u00e0nh l\u1ec7nh'.[\/footnote].\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1n b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, huy\u1ec7n.\r\n\r\n[6] L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u, Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi. \u00d4ng d\u1eb7n con r\u1eb1ng: <i>\"Ta ph\u1ee5ng s\u1ef1 nhi\u1ec1u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec v\u1edbi d\u00e2n, \u0111\u1eebng xin th\u1ee5y hi\u1ec7u v\u00e0 d\u1ef1ng bia, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u0103ng th\u00eam l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a ta.\"<\/i>\r\n\r\n[7] Ph\u1ee7 ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m hai tr\u1ea1i Ph\u01b0\u01a1ng S\u01a1n v\u00e0 Nh\u00e3 Nh\u0129, b\u1ecb \u0111\u00e1nh lui.\r\n\r\n[8] N\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng M\u1eabn.\r\n\r\n[9] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y L\u01b0u S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1ee7a Giang Nam, l\u00e0m \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0u Nh\u00e2n Thi\u1ec7m.\r\n\r\n<i>(C\u1ea7n xem x\u00e9t S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Giang Nam gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec, v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ebfn, v\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf gi\u1ea5y h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng 1.780.000 t\u1edd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n trong 10 n\u0103m.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y tr\u1ea5n Kinh M\u00f4n thu\u1ed9c Kinh Nam \u0111\u1eb7t l\u00e0m qu\u00e2n Kinh M\u00f4n.\r\n\r\n[12] Quy\u1ec1n tri Kh\u00e1nh Ch\u00e2u l\u00e0 S\u1eed Ph\u00fac <i>(Ph\u00fac, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Nhung \u1edf Hoa Tr\u00ec, gi\u1ebft h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 600 con tr\u00e2u d\u00ea. L\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ee9 s\u1eed Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u, \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean l\u1ec7nh cho Ph\u00fac quy\u1ec1n tri ch\u00e2u s\u1ef1.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' g\u1ecdi S\u1eed Ph\u00fac l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. L\u00fac \u0111\u00f3, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed. N\u1ed9i B\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean l\u1ec7nh cho T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n S\u1eed Ph\u00fac quy\u1ec1n tri Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m[footnote]'Th\u00e1ng t\u00e1m' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m', theo '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. N\u1ed9i B\u00e2n sau \u0111\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y m\u1edbi m\u1ea5t. S\u1eed Ph\u00fac ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho 17 ch\u00e2u ph\u1ee7, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Khai Phong, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c H\u00e0 \u0111\u00ea ph\u00e1n quan, do Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea5y Ph\u00e1n quan c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3 thay th\u1ebf.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, l\u1ec7nh cho t\u0103ng ni kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng l\u0129nh l\u1eabn nhau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd gi\u1edbi ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n t\u1ea1i ch\u00f9a c\u1ee7a m\u00ecnh.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ea5y m\u1ecf b\u1ea1c \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t l\u00e0m gi\u00e1m Khai B\u1ea3o.\r\n\r\n[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng lang trung Bi\u00ean T\u1ecbch qu\u1ea3n l\u00fd s\u1edf Thu\u1ebf h\u00f3a Ki\u1ebfn An, t\u00e2u xin d\u1eddi s\u1edf n\u00e0y \u0111\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. C\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u t\u1ed1 c\u00e1o Hi\u1ec7u \u00fay Qu\u1ea3ng L\u0103ng l\u00e0 T\u1ea1 \u0110\u1ed3 gi\u1ebft cha m\u00ecnh, b\u1ed9 thu\u1ed9c b\u1eaft giam Hi\u1ec7u \u00fay, c\u00e1c quan l\u1ea1i li\u00ean ti\u1ebfp tra x\u00e9t, su\u1ed1t 300 ng\u00e0y m\u00e0 v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a xong, ch\u00e2u d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1ec7nh cho T\u1ecbch x\u00e9t \u00e1n, thu th\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng c\u1ee9, m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u kia v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang m\u00e0 vu c\u00e1o, b\u00e8n x\u1eed t\u1ed9i ph\u1ea3n ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ea5y T\u1ecbch l\u00e0m Tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n s\u1edf Thu\u1ebf h\u00f3a. T\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa Ch\u00e2u.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, c\u1ea5m vi\u1ec7c t\u01b0 nh\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u00f2 qua s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u1ed1n c\u00f3 thuy\u1ec1n ch\u1edf kh\u00e1ch ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong L\u01b0u Hi C\u1ed5, h\u1ecdc s\u0129 \u0110i\u1ec7n \u0110oan Minh, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, tham gia ch\u00ednh s\u1ef1.\r\n\r\n<i>(Ghi ch\u00fa: L\u01b0u Hi C\u1ed5, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 <i>\"L\u01b0u K\u00ea C\u1ed5\"<\/i>. Tra c\u1ee9u 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 3, ph\u1ea7n 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' v\u00e0 quy\u1ec3n 210, 'T\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u1ec3u', \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 L\u01b0u Hi C\u1ed5. Ki\u1ec3m tra l\u1ea1i c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u0169ng ghi l\u00e0 L\u01b0u Hi C\u1ed5, n\u00ean theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.)<\/i>\r\n\r\n[19] \u0110\u1ebf \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ea7n c\u00f3 \u00fd qu\u1ea3n l\u00fd Giang Nam, nh\u00e2n d\u1ecbp Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng, b\u00e8n gi\u1eef l\u1ea1i. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1ea5t lo s\u1ee3. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ebf \u0111\u1ed9, h\u1ea1 l\u1ec7nh g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"gi\u00e1o\"<\/i>, \u0111\u1ed5i Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1 th\u00e0nh T\u1ea3, H\u1eefu N\u1ed9i s\u1eed ph\u1ee7, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh th\u00e0nh Ty h\u1ed9i ph\u1ee7, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i th\u00e0nh Ty hi\u1ebfn ph\u1ee7, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u00e0nh Tu v\u0103n qu\u00e1n, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u00e0nh Quang ch\u00ednh vi\u1ec7n. Phong T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Nam S\u1edf Qu\u1ed1c c\u00f4ng, T\u00f2ng D\u1eadt l\u00e0m Giang Qu\u1ed1c c\u00f4ng, T\u00f2ng Khi\u00eam l\u00e0m Ng\u1ea1c Qu\u1ed1c c\u00f4ng; cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u d\u1ee1 b\u1ecf h\u00ecnh chim ngh\u00ea tr\u00ean n\u00f3c.\r\n\r\n[20] Th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng m\u1ed9t, phong con g\u00e1i th\u1ee9 hai c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0m Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed H\u1ed7 M\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch 11 ti\u1ebfn s\u0129 h\u1ee3p c\u00e1ch, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 An Th\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng <i>(ng\u01b0\u1eddi Kinh Tri\u1ec7u)<\/i>, c\u00f9ng 17 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c. \u0110\u1ebf tri\u1ec7u t\u1eadp s\u0129 t\u1eed \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, r\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu ban b\u1ea3ng v\u00e0ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, phong L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n, s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfn ph\u1ee5ng c\u1ee7a Giang Nam, l\u00e0m Th\u00e1i Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ban cho nh\u00e0 \u1edf kinh s\u01b0. L\u00fac n\u00e0y, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tuy b\u1ec1 ngo\u00e0i t\u1ecf ra k\u00ednh s\u1ee3, gi\u1eef l\u1ec5 phi\u00ean th\u1ea7n, nh\u01b0ng b\u00ean trong th\u1ef1c s\u1ef1 v\u1eabn s\u1eeda so\u1ea1n v\u0169 kh\u00ed, chi\u00eau m\u1ed9 binh s\u0129, ng\u1ea5m ng\u1ea7m chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ed1ng gi\u1eef. \u0110\u1ebf sai T\u00f2ng Thi\u1ec7n g\u1eedi th\u01b0 khuy\u00ean Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe, ch\u1ec9 t\u0103ng th\u00eam c\u1ed1ng n\u1ea1p h\u1eb1ng n\u0103m m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n[23] Nam \u0111\u00f4 l\u01b0u th\u1ee7, ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u00e2m Nh\u00e2n Tri\u1ec7u c\u00f3 uy danh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh e ng\u1ea1i, b\u00e8n h\u1ed1i l\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y tr\u1ed9m b\u1ee9c h\u1ecda ch\u00e2n dung c\u1ee7a Nh\u00e2n Tri\u1ec7u, treo \u1edf m\u1ed9t ph\u00f2ng ri\u00eang, r\u1ed3i d\u1eabn s\u1ee9 gi\u1ea3 Giang Nam \u0111\u1ebfn xem, h\u1ecfi: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 ai?\"<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e1p: <i>\"L\u00e0 L\u00e2m Nh\u00e2n Tri\u1ec7u.\"<\/i> Ng\u01b0\u1eddi kia n\u00f3i: <i>\"Nh\u00e2n Tri\u1ec7u s\u1eafp \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u01b0a b\u1ee9c h\u1ecda n\u00e0y l\u00e0m tin.\"<\/i> L\u1ea1i ch\u1ec9 v\u00e0o m\u1ed9t dinh th\u1ef1 tr\u1ed1ng v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"S\u1ebd ban t\u00f2a nh\u00e0 n\u00e0y cho Nh\u00e2n Tri\u1ec7u.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1eadt, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c gi\u1ebft Nh\u00e2n Tri\u1ec7u.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Nh\u00e2n Tri\u1ec7u, c\u0103n c\u1ee9 theo 'Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c' v\u00e0 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean'.)<\/i>\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, c\u00f4ng ch\u00faa Di\u00ean Kh\u00e1nh xu\u1ea5t gi\u00e1 l\u1ea5y T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t. B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7t An H\u00f3a qu\u00e2n \u1edf M\u1eadt Ch\u00e2u.\r\n\r\n[26] Ra l\u1ec7nh cho H\u1ea3i M\u00f4n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng sang Giao Ch\u00e2u.\r\n\r\n[27] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh L\u0129nh Nam, Vua sai Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n <i>(Nh\u00e2n Tu\u1ea5n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u[footnote]Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, \u1edf ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a quy\u1ec3n n\u00e0y th\u00e1ng 9 v\u00e0 quy\u1ec3n 16 th\u00e1ng 3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n'.[\/footnote], l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u00e2u \u0110am, Nhai, Ch\u1ea5n, V\u1ea1n An thu\u1ed9c v\u1ec1 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"V\u00f9ng \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i, n\u00f3ng n\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u00ednh quan, h\u00e3y \u0111\u1ec3 Nh\u00e2n Tu\u1ea5n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i c\u0169, d\u1ef1a theo phong t\u1ee5c m\u00e0 cai tr\u1ecb.\"<\/i> Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o[footnote]T\u00e2n M\u00e3o nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u1ea4t M\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Nh\u00e2n Tu\u1ea5n d\u00e2ng danh s\u00e1ch b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u1ea1c S\u00f9ng X\u00e1n, Vua n\u00f3i: <i>\"M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan, cho h\u1ecd qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u s\u1ef1, t\u1eeb t\u1eeb xem hi\u1ec7u qu\u1ea3.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u00e2u thu\u1ed9c Qu\u1ef3nh qu\u1ea3n l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, c\u1ea5m \u0111\u1ea1o s\u0129 m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1ef1 \u00fd cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xu\u1ea5t gia l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129.\r\n\r\n[29] Hi\u1ec7u \u00fay Long K\u1ef5 qu\u00e2n \u1edf D\u0129nh Ch\u00e2u l\u00e0 C\u1eebu H\u01b0ng c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u00f3p ti\u1ec1n c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u0103ng ni \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh \u1edf Nam Giao. Vua nghe tin, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, sao l\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady!\"<\/i>\r\n\r\n[30] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu cho D\u0129nh Ch\u00e2u xu\u1ea5t ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Ba M\u0129 Thu\u1ebf sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 B\u1ed3 Ha T\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Li\u1ec7u Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u Chi\u00eau thu Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng M\u00e3n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ed3n.\r\n\r\n[34] D\u00e2n L\u0129nh Nam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n thu\u1ebf, quan huy\u1ec7n ho\u1eb7c thay h\u1ecd n\u1ed9p, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n t\u1eeb nh\u00e0 gi\u00e0u, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn v\u1ee3 con c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0m v\u1eadt th\u1ebf ch\u1ea5p. Tri Ch\u00e2u Dung Ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1n Th\u1ee7 T\u1ed1 t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m n\u01a1i ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i khi th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 tham \u00f4 ti\u1ec1n c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 H\u1ed3ng Ng\u1ed9 t\u1ed1 c\u00e1o, tra x\u00e9t \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt n\u00ean x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Ban cho Ng\u1ed9 \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 ba tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a.\r\n\r\n[36] H\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"\u1ede Trung Qu\u1ed1c, c\u1ee9 m\u1ed7i hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c thu\u1ebf th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m da tr\u00e2u, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n. \u1ede T\u00e2y Xuy\u00ean v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, khi tr\u00e2u ho\u1eb7c l\u1eeba ch\u1ebft th\u00ec da ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u1ebft cho quan, nay b\u00e3i b\u1ecf, ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m da tr\u00e2u cho m\u1ed7i hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c thu\u1ebf, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh n\u0103m tr\u0103m ti\u1ec1n.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ghi v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m nay, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[37] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c h\u00e0ng n\u0103m c\u00e1c ch\u00e2u ven s\u00f4ng \u1edf hai kinh ph\u1ea3i k\u00ea khai \u0111inh v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu, ch\u1ec9 c\u1ea7n khai b\u00e1o v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng s\u00e1u v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u huy\u1ec7n l\u1eadp s\u1ed5 k\u00ea khai \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 n\u1ed9p l\u00ean ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft c\u00e1c l\u00e0ng l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea khai chi ti\u1ebft, g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' th\u00e1ng ba n\u0103m nay.)<\/i>\r\n\r\n[38] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 l\u00e0 Th\u00edch L\u1ee3i \u00d4 Gia sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m.\r\n\r\n[39] Vua xem s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ecba b\u1ea1 L\u0129nh Nam, th\u1ea5y ch\u00e2u huy\u1ec7n nhi\u1ec1u m\u00e0 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u00edt, b\u00e8n sai Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u Phan M\u1ef9 v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ea5t \u0111ai, s\u00e1p nh\u1eadp \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u B\u1ea1ch v\u00e0 ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng L\u1ea1c.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y con c\u1ee7a Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0 Duy C\u00e1t, con c\u1ee7a L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0 Duy Cung, v\u00e0 con c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0 K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, v\u00ec l\u0169 l\u1ee5t, sai T\u1ea3 ty Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ea7u Tr\u1eafc c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i xem x\u00e9t ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n.\r\n\r\n[42] Th\u1ea5p Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam T\u1ea5n Ch\u00e2u, Th\u1ea5p Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Chu Hu\u00e2n, \u0111\u1eafp l\u0169y \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, b\u1ecb qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n t\u1eadp k\u00edch ph\u00e1 h\u1ee7y. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, gi\u00e1ng Hu\u00e2n l\u00e0m Ngh\u0129a Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed.\r\n\r\n[43] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e1n.\r\n\r\n[44] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, l\u1ea5y Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t T\u1ea5n ch\u00e2u V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef7 l\u00e0m quy\u1ec1n Tri T\u1ea5n ch\u00e2u s\u1ef1.\r\n\r\n<i>(V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef7 l\u00e0m Tri T\u1ea5n ch\u00e2u s\u1ef1, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i kh\u00f4ng r\u00f5, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam. Th\u1ee7 K\u1ef7 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, sai c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u t\u1ea1nh tr\u1eddi.\r\n\r\n[46] B\u00e3i b\u1ecf 13 ch\u00e2u: Tr\u1eebng, T\u00e2n, T\u1ea7m, Loan, Ph\u00fa, T\u01b0 Minh, Khang, T\u00fa, Ngung, Thu\u1eadn, Lao, \u0110\u1ea3ng, La; c\u00f9ng 49 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ea1o M\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u00f4 \u1edf L\u0129nh Nam. Ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u1ecfe sung v\u00e0o T\u0129nh Giang qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu cho t\u1ef1 do, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ngh\u1ec1 m\u00f2 ng\u1ecdc trai l\u00e0m nghi\u1ec7p.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u1edf tr\u1ea5n H\u1ea3i M\u00f4n chi\u00eau m\u1ed9 2.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 m\u00f2 ng\u1ecdc trai, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"M\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u00f4\"<\/i>. M\u1ed7i l\u1ea7n m\u00f2 ng\u1ecdc, ph\u1ea3i bu\u1ed9c \u0111\u00e1 v\u00e0o ch\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1eb7n xu\u1ed1ng, c\u00f3 khi s\u00e2u \u0111\u1ebfn 500 th\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a S\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u trang tr\u00ed b\u1eb1ng mai r\u00f9a, ng\u1ecdc trai, ng\u1ecdc b\u00edch, xa x\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c. Khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch c\u1ea3 kho t\u00e0ng. Phan M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1eeb \u0111\u1ed1ng tro t\u00e0n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 mai r\u00f9a v\u00e0 ng\u1ecdc trai c\u00f2n l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh c\u1ea3nh nguy hi\u1ec3m, kh\u1ed5 c\u1ef1c c\u1ee7a vi\u1ec7c m\u00f2 ng\u1ecdc. Vua li\u1ec1n sai ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n mang cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem, nhanh ch\u00f3ng ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, s\u00f4ng l\u1edbn v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n B\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u Thi\u1ec1n.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai D\u0129nh ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 l\u00e0 T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea. H\u00e0n t\u1eeb bi\u1ec7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, Vua n\u00f3i: <i>\"M\u01b0a kh\u00f4ng ng\u1edbt, l\u1ea1i nghe tin s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea. T\u1eeb hai \u0111\u00eam nay, Tr\u1eabm \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u kh\u1ea5n tr\u1eddi, n\u1ebfu c\u00f3 thi\u00ean tai x\u1ea3y ra, xin \u0111\u1ec3 l\u00ean th\u00e2n Tr\u1eabm, \u0111\u1eebng l\u00e0m h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\nH\u00e0n c\u00fai \u0111\u1ea7u l\u1ea1y n\u00f3i: <i>\"X\u01b0a T\u1ed1ng C\u1ea3nh C\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0 h\u1ea7u, nh\u01b0ng m\u1ed9t l\u1eddi thi\u1ec7n n\u00f3i ra, sao tai \u0111\u00e3 l\u00f9i \u0111i. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129 cho mu\u00f4n d\u00e2n, th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ea7u xin nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi, t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u00e2y ra tai h\u1ecda \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua l\u1ea1i h\u1ecfi c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"M\u01b0a l\u1edbn kh\u00f4ng ng\u1eebng, Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t n\u00ean m\u1edbi nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng?\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1eeb khi B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, lu\u00f4n lo l\u1eafng ch\u0103m lo m\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u1ea5y t\u1ec7 t\u1eadt th\u00ec b\u1ecf, nghe \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n th\u00ec l\u00e0m, c\u00f2n vi\u1ec7c m\u01b0a l\u1edbn g\u00e2y thi\u00ean tai, \u0111\u00f3 l\u00e0 do ch\u00fang th\u1ea7n th\u1ea5t ch\u1ee9c.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129, s\u1ee3 r\u1eb1ng trong h\u1eadu cung c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb giam gi\u1eef. H\u00f4m qua \u0111\u00e3 l\u1ec7nh l\u1eadp danh s\u00e1ch to\u00e0n b\u1ed9 h\u1eadu cung, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i ra l\u1ec7nh h\u1ecfi ai mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0, h\u00e3y n\u00f3i r\u00f5 t\u00ecnh c\u1ea3m, k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129 v\u00e0 cho h\u1ecd v\u1ec1.\"<\/i> Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u00fac t\u1ee5ng Vua v\u1ea1n tu\u1ebf.\r\n\r\n[50] S\u00f4ng [Ho\u00e0ng H\u00e0] l\u1ea1i v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Tri\u00eau Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 ph\u00eda nam s\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u0169 l\u1edbn.\r\n\r\n[51] Ch\u00e2u Thi\u1ec3m b\u00e1o r\u1eb1ng, d\u00e2n Ph\u1ea1m Ngh\u0129a Si\u00eau v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nh\u00e0 Chu v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang \u0111\u00e3 gi\u1ebft ch\u1ebft m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh Th\u01b0\u1eddng C\u1ed5 Ch\u00e2n, C\u1ed5 Ch\u00e2n khi \u1ea5y c\u00f2n nh\u1ecf tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ngh\u0129a Si\u00eau v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o l\u00ean quan ph\u1ee7. C\u01a1 quan c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n d\u1eabn lu\u1eadt x\u00e1 t\u1ed9i mu\u1ed1n tha. Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 tha t\u1ed9i gi\u1ebft c\u1ea3 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi?\"<\/i> R\u1ed3i ra l\u1ec7nh ch\u00e9m Ngh\u0129a Si\u00eau.\r\n\r\n[52] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, d\u1eddi ch\u00e2u Nhai \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ch\u1ea5n, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Ch\u1ea5n.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, s\u00f4ng [Ho\u00e0ng H\u00e0] v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ecbnh v\u00e0 ch\u00e2u T\u1ed1ng.\r\n\r\n[54] L\u01b0u h\u1eadu ch\u00e2u T\u0129nh Giang l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh V\u1ecb t\u1eeb ch\u00e2u T\u1eed v\u1ec1 tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c m\u1edbi, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00ec qua \u0111\u1eddi. Vua sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ven s\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u0103m lo cho d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u1ea3i di c\u01b0, n\u1ebfu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i th\u1ed1ng k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u B\u00edch.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, huy \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n l\u0169, c\u1eed T\u00e0o H\u00e0n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp l\u1ea1i.\r\n\r\n[58] Th\u00e1ng n\u00e0y, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00e2u kh\u00e1c m\u01b0a li\u00ean ti\u1ebfp, s\u00f4ng H\u1ed3ng g\u00e2y h\u1ecda. Tr\u1eabm t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1ee9ng ki\u1ebfn l\u0169 l\u1ee5t, g\u00e2y kh\u1ed1n kh\u1ed5 cho d\u00e2n ch\u00fang. M\u1ed7i l\u1ea7n xem s\u00e1ch x\u01b0a, \u0111\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 v\u1ec1 kinh \u0111\u1ed9c. <i>(X\u00e9t: 'Kinh \u0111\u1ed9c' c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 'd\u00f2ng ch\u1ea3y ch\u00ednh'. 'T\u1ed1ng s\u1eed k\u00fd' s\u1eeda th\u00e0nh 'nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 v\u1ec1 c\u00e2u \u0111\u1ed9c'. Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 trong 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' s\u1eeda th\u00e0nh 'nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 v\u1ec1 kinh \u0111\u1ed9c'. \u0110\u1ec1u sai.)<\/i> Nh\u01b0 trong s\u00e1ch c\u1ee7a H\u1ea1 H\u1eadu ch\u1ec9 n\u00f3i d\u1eabn s\u00f4ng ra bi\u1ec3n, theo n\u00fai \u0111\u00e0o s\u00f4ng, ch\u01b0a t\u1eebng nghe n\u00f3i d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u0103n d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh, x\u00e2y \u0111\u00ea cao. T\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c ch\u1ec9 lo l\u1ee3i \u00edch ri\u00eang[footnote]'Chuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tranh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 91 'H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, vi\u1ec7c nh\u1ecf g\u00e2y h\u1ea1i l\u1edbn, t\u01b0 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u00f4ng, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1eedu H\u00e0 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y, n\u1ed7i lo c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ee9t. Ph\u00e0m c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 phu, k\u1ebb s\u0129 \u1ea9n d\u1eadt, ai am hi\u1ec3u s\u00e1ch v\u1ec1 s\u00f4ng ng\u00f2i, th\u1ea5u r\u00f5 bi\u1ec7n ph\u00e1p kh\u01a1i th\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i, tr\u00e1nh n\u1ed7i kh\u1ed5 l\u1edbn, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb, g\u1eedi th\u01b0 qua tr\u1ea1m. Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem, d\u00f9ng t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u00e1p \u1ee9ng y\u00eau c\u1ea7u t\u00ecm hi\u1ec3u, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.\"<\/i>\r\n\r\n[59] B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00f3 \u1ea9n s\u0129 \u0110\u00f4ng L\u1ed7 l\u00e0 \u0110i\u1ec1n C\u00e1o, so\u1ea1n s\u00e1ch 'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean[footnote]'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean, trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 91 'H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed' ch\u1ec9 ghi 'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean, nghi ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' l\u00e0 th\u1eeba.[\/footnote], Vua nghe tin, tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb th\u1ee7y, khen ng\u1ee3i l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, mu\u1ed1n phong quan. C\u00e1o t\u1eeb ch\u1ed1i, vi\u1ec7n c\u1edb cha gi\u00e0, xin v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, chi\u1ebfu ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[60] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi N\u1eef Ch\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i B\u1ea1ch Sa, c\u01b0\u1edbp ba con ng\u1ef1a quan v\u00e0 128 d\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd sai s\u1ee9 mang ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, chi\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u d\u1eebng l\u1ea1i. Do \u0111\u00f3, th\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed9t H\u1ea3i Na c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u00f3i \u0111\u00e3 l\u1ec7nh b\u1ed9 l\u1ea1c tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp t\u1eeb tr\u1ea1i B\u1ea1ch Sa. Chi\u1ebfu nghi\u00eam tr\u00e1ch t\u1ed9i x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng khen ng\u1ee3i \u00fd thu\u1eadn ph\u1ee5c, tha cho s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ed1ng ng\u1ef1a.\r\n\r\n[61] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u1eefu th\u1eadp di, Th\u00f4ng ph\u00e1n Qu\u1ef3 Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n b\u1ecb t\u1ed9i tham \u00f4, x\u1eed t\u1eed gi\u1eefa ch\u1ee3.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c mi\u1ebfu th\u1edd Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c v\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u1ea3i \u0111\u1ec1u do L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd c\u1ee7a huy\u1ec7n \u0111\u00f3 ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c L\u1ec7nh v\u00e0 Th\u1eeba c\u1ee7a mi\u1ebfu[footnote]'D\u0129 b\u1ea3n huy\u1ec7n l\u1ec7nh u\u00fd ki\u00eam mi\u1ebfu l\u1ec7nh th\u1eeba', ch\u1eef 'l\u1ec7nh' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 137, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 83 ph\u1ea7n Giao X\u00e3 kh\u1ea3o, v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 102 ph\u1ea7n L\u1ec5 ch\u00ed \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'd\u00f9ng L\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n ki\u00eam L\u1ec7nh c\u1ee7a mi\u1ebfu, U\u00fd ki\u00eam Th\u1eeba c\u1ee7a mi\u1ebfu', nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ea1ch s\u1ebd. L\u1ea1i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mi\u1ebfu v\u0169 v\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed, khi thay ng\u01b0\u1eddi, giao l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7[footnote]'Giao d\u0129 t\u01b0\u01a1ng ph\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'd\u0129 giao', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 83 ph\u1ea7n Giao X\u00e3 kh\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. C\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2u m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.\r\n\r\n<i>(Ghi ch\u00e9p m\u1edbi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn th\u00e1ng 6. Nay theo ghi ch\u00e9p c\u0169 v\u00e0 b\u1ea3n k\u1ef7.)<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Ti\u1ec1n B\u1ea3o \u0110\u1ea1i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Vi\u00ean Ng\u1ea1n m\u1ea5t. Ng\u1ea1n t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ea5n gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea5n, nh\u01b0ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb qu\u00e2n ng\u0169, kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o ch\u00ednh s\u1ef1[footnote]'B\u1ea5t th\u00f4ng ch\u00ednh thu\u1eadt', ch\u1eef 'th\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u0129', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. Khi \u1edf T\u00e0o Nam[footnote]'T\u1ea1i T\u00e0o Nam th\u1eddi vi l\u1ea1i d\u00e2n s\u1edf t\u1ee5ng', nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nam T\u00e0o', '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00e0o Nam'. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261 truy\u1ec7n Vi\u00ean Ng\u1ea1n, Ng\u1ea1n l\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea7u th\u1eddi T\u1ed1ng t\u1eebng tr\u1ea5n gi\u1eef T\u00e0o Ch\u00e2u. 'T\u00e0o Nam' l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi t\u1eeb th\u1eddi Xu\u00e2n Thu n\u0103m Hi C\u00f4ng th\u1ee9 19, ch\u1ec9 T\u00e0o Ch\u00e2u. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], \u00f4ng b\u1ecb quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ki\u1ec7n t\u1ee5ng, nh\u01b0ng Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao c\u0169, n\u00ean kh\u00f4ng x\u1eed t\u1ed9i. Do \u0111\u00f3, sai trung s\u1ee9 lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tang l\u1ec5 cho \u00f4ng.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, phong Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 tam n\u1eef l\u00e0m V\u0129nh Kh\u00e1nh C\u00f4ng Ch\u00faa.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, C\u00f4ng ch\u00faa V\u0129nh Kh\u00e1nh gi\u00e1ng h\u00f4n v\u1edbi H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn. Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn l\u00e0 con trai c\u1ee7a Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, C\u00f4ng ch\u00faa t\u1eebng m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn th\u00eau hoa g\u1eafn l\u00f4ng chim v\u00e0o cung. Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y th\u1ebf, b\u1ea3o C\u00f4ng ch\u00faa r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y \u0111\u01b0a c\u00e1i \u00e1o n\u00e0y cho ta, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ch\u1edb m\u1eb7c lo\u1ea1i trang ph\u1ee5c n\u00e0y n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nC\u00f4ng ch\u00faa c\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: <i>\"Nh\u1eefng l\u00f4ng chim n\u00e0y c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb bao nhi\u00eau m\u00e0 ph\u1ea3i v\u1eady?\"<\/i>\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i. N\u1ebfu nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i m\u1eb7c lo\u1ea1i \u00e1o n\u00e0y, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong cung \u0111\u00ecnh v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng t\u1ea5t s\u1ebd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Gi\u00e1 l\u00f4ng chim \u1edf kinh th\u00e0nh s\u1ebd t\u0103ng cao, d\u00e2n gian s\u1ebd tranh nhau bu\u00f4n b\u00e1n, vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ea1i sinh v\u1eadt s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 ra. Ng\u01b0\u01a1i sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean trong gi\u00e0u sang, n\u00ean bi\u1ebft tr\u00e2n tr\u1ecdng ph\u00fac \u0111\u1ee9c, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1i \u0111\u1ea7u m\u1ed1i t\u1ed9i \u00e1c n\u00e0y?\"<\/i> C\u00f4ng ch\u00faa nghe l\u1eddi, c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00e0 t\u1ea1 l\u1ed7i.\r\n\r\nC\u00f4ng ch\u00faa nh\u00e2n l\u00fac h\u1ea7u chuy\u1ec7n, c\u00f9ng Ho\u00e0ng h\u1eadu n\u00f3i: <i>\"Quan gia l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3 l\u00e2u, sao kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u00e0ng trang tr\u00ed ki\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i?\"<\/i>\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o: <i>\"Ta v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, mu\u1ed1n d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c trang ho\u00e0ng cung \u0111i\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u00ecn gi\u1eef t\u00e0i s\u1ea3n cho thi\u00ean h\u1ea1, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n ti\u00eau d\u00f9ng? X\u01b0a nay ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ee5c v\u1ee5 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ch\u1ec9 lo ch\u0103m ch\u00fat cho b\u1ea3n th\u00e2n, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd nh\u00ecn ta th\u1ebf n\u00e0o? Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Theo s\u1eed, Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i th\u1ee9 b\u1ea3y c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng. V\u00e0o th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"ch\u1ee7 gia\"<\/i>, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 nh\u1ea7m l\u1eabn. Tuy nhi\u00ean, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 do Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn k\u1ec3 l\u1ea1i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p sau vi\u1ec7c C\u00f4ng ch\u00faa k\u1ebft h\u00f4n, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[66] T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t nh\u1eadm ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed \u00c1i Ch\u00e2u.\r\n\r\n[67] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm nghe n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1eb7t ng\u1ee5c th\u1ea5t trong T\u01b0 m\u00e3 b\u1ed9 vi\u1ec7n, b\u00ean ngo\u00e0i l\u1ea1i x\u00e2y th\u00eam t\u1eed th\u00e0nh, c\u00e1c ty ng\u1ee5c c\u0169ng t\u1ef1 ti\u1ec7n giam gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ea5m nghi\u00eam vi\u1ec7c n\u00e0y. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, ai t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n.\"<\/i>\r\n\r\n[68] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng kho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau[footnote]Kho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 276, 'Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], xin ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, huy \u0111\u1ed9ng to\u00e0n b\u1ed9 thuy\u1ec1n d\u00e2n \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i.\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u Quy\u1ec1n ph\u00e1n Tam ty S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng r\u1eb1ng: <i>\"N\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ee7 ch\u00edn n\u0103m g\u1ecdi l\u00e0 thi\u1ebfu th\u1ed1n. Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00ednh to\u00e1n, nay kho l\u01b0\u01a1ng s\u1eafp c\u1ea1n, m\u1edbi xin ph\u00e2n b\u1ed5 qu\u00e2n l\u00ednh, thu gom thuy\u1ec1n d\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn[footnote]\u0110\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn, ch\u1eef 'D\u0129 c\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p d\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ngay \u0111\u01b0\u1ee3c sao? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m g\u00ec! N\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec3 t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> Chi\u00eau Ph\u1ee5 ho\u1ea3ng s\u1ee3, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ednh sao, b\u00e8n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Khai Phong ph\u1ee7, g\u1eb7p Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a kh\u00f3c l\u00f3c c\u1ea7u xin, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd gi\u1ea3i th\u00edch gi\u00f9m, n\u1edbi l\u1ecfng t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn l\u1ef1c lo li\u1ec7u. Quang Ngh\u0129a \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nChi\u00eau Ph\u1ee5 ra ngo\u00e0i, Quang Ngh\u0129a h\u1ecfi H\u1eefu Tri kh\u00e1ch \u00c1p nha V\u0129nh Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i>\r\n\r\nT\u00f2ng T\u00edn \u0111\u00e1p: <i>\"T\u00f2ng T\u00edn t\u1eebng \u0111i du l\u1ecbch \u1edf S\u1edf, T\u1ee9, th\u1ea5y nguy\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 do th\u1ee7y th\u1ee7 \u0103n u\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u01a1i h\u1ecd \u0111i qua \u0111\u1ec3 xin c\u1ea5p ph\u00e1t, n\u00ean th\u01b0\u1eddng b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n 'C\u1ed1' vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ed1', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. N\u1ebfu t\u1eeb l\u00fac kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n ng\u00e0y v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u1ea3 \u0111i l\u1eabn v\u1ec1 \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho h\u1ecd. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o t\u1eeb S\u1edf, T\u1ee9 l\u00ean thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 chuy\u1ec3n g\u1ea1o v\u00e0o kho, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u b\u1eaft h\u1ecd xu\u1ea5t n\u1ea1p ngay l\u1eadp t\u1ee9c. Nh\u01b0 v\u1eady, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u00e0y. T\u1eeb S\u1edf, T\u1ee9 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 ng\u00e0n d\u1eb7m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quy \u0111\u1ecbnh 80 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n, m\u1ed9t n\u0103m ba l\u1ea7n. Nay n\u1ebfu b\u1ecf \u0111i nh\u1eefng ng\u00e0y tr\u00ec ho\u00e3n v\u00f4 \u00edch, th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n. L\u1ea1i nghe n\u00f3i Tam ty mu\u1ed1n tr\u01b0ng d\u1ee5ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu l\u1ea5y h\u1ebft thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u1edf kinh s\u01b0 s\u1ebd thi\u1ebfu c\u1ee7i \u0111\u1ed1t, chi b\u1eb1ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng thuy\u1ec1n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f2n nh\u1eefng thuy\u1ec1n h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec cho d\u00e2n ch\u1edf c\u1ee7i, nh\u01b0 v\u1eady c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i. Hi\u1ec7n nay g\u1ea1o trong ch\u1ee3 \u0111\u1eaft, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u00e0 70 \u0111\u1ed3ng, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nghe v\u1eady, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef c\u0169ng gi\u1ea5u kh\u00f4ng b\u00e1n, v\u00ec th\u1ebf g\u1ea1o c\u00e0ng \u0111\u1eaft, m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o s\u1ebd lo s\u1ee3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i.\"<\/i> Quang Ngh\u0129a cho l\u00e0 ph\u1ea3i. H\u00f4m sau, \u0111em h\u1ebft l\u1eddi \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u nghe theo. Nh\u1edd v\u1eady vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft, Chi\u00eau Ph\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba. S\u00e1ch 'B\u1ea3o hu\u1ea5n' ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai. X\u00e9t r\u1eb1ng S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 quy\u1ec1n ph\u00e1n Tam ty th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u0103m th\u1ee9 ba m\u00f9a thu \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y? Nay ch\u00e9p v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, 10 v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, ch\u00ednh l\u00e0 do k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a T\u00f2ng T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[69] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u1ea1i L\u00fd ch\u00ednh n\u1ed9i Ho\u00e0ng l\u00e0 L\u00fd Ph\u00f9 nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Quy Ch\u00e2u, th\u1ea5y vi\u1ec7c ch\u1ebf tr\u00ed c\u1ee7a Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, li\u1ec1n d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen ng\u1ee3i.\r\n\r\nKhi m\u00e3n nhi\u1ec7m tr\u1edf v\u1ec1 kinh, Vua th\u1ea5y ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda T\u00e2y kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 8, b\u00e8n sai L\u00fd Ph\u00f9 l\u00e0m Tri chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00eda Nam kinh T\u00e2y, ban cho t\u00e1m ch\u1eef <i>\"L\u00fd Ph\u00f9 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, nh\u01b0 Tr\u1eabm th\u00e2n h\u00e0nh\"<\/i>, l\u1ec7nh vi\u1ebft l\u00ean c\u1edd l\u1edbn, th\u01b0\u1eddng mang theo b\u00ean m\u00ecnh. L\u00fd Ph\u00f9 tr\u01b0\u1edbc sau d\u00e2ng t\u1ea5u nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1ee3i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n tr\u0103m \u0111i\u1ec1u, trong \u0111\u00f3 48 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh v\u00e0 ghi v\u00e0o l\u1ec7nh.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ed3ng tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u l\u00e0 Phan M\u1ef9 v\u00e0 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c L\u0129nh Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, c\u00f2n Nguy\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, Th\u00e1i t\u1eed Trung du\u1eabn l\u00e0 H\u1ee9a C\u1eedu Ng\u00f4n l\u00e0m Ph\u00e1n quan. Ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u1ee9a C\u1eedu Ng\u00f4n.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' ch\u00e9p n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1eeb Tr\u1ea1ch l\u00e0m Qu\u1ea3ng Nam v\u1eadn ph\u00e1n, e l\u00e0 sai.)<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00e0nh dinh Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m l\u00e0 Chu Hi\u1ebfn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c L\u00e3o d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Dung Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, kh\u1eafp L\u0129nh Nam n\u1ed5i d\u1eady gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, Ng\u1ee5y Khai ph\u1ee7 l\u00e0 Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m, th\u1ed5 h\u00e0o l\u00e0 Chu T\u01b0 Qu\u1ef3nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o bi\u1ec3n l\u00e0m lo\u1ea1n, Do\u00e3n S\u00f9ng Kha d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, Vua sai Trung s\u1ee9 l\u00e0 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, v\u00e0i th\u00e1ng sau d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn ch\u00fang.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'T\u00e2n L\u1ee5c' v\u00e0 'C\u1ef1u L\u1ee5c' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng 7 r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u Ung, Dung d\u1ee5 d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0m lo\u1ea1n, 'B\u1ea3n K\u1ef7' c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady. Nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y. Chu T\u01b0 Qu\u1ef3nh, trong truy\u1ec7n Do\u00e3n S\u00f9ng Kha ch\u00e9p l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ch\u00e2u Thi\u1ec1u, trong truy\u1ec7n Phan M\u1ef9 ch\u00e9p l\u00e0 th\u1ed5 h\u00e0o. Truy\u1ec7n S\u00f9ng Kha c\u00f2n ch\u00e9p Ng\u1ee5y Khai ph\u1ee7 l\u00e0 Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 l\u00e0 Vi\u00ean H\u00e1n Qu\u1ef3nh c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung chi\u1ebfm gi\u1eef n\u0103m ch\u00e2u l\u00e0m ph\u1ea3n. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m ch\u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng ch\u00e2u n\u00e0o, nay ch\u1ec9 theo truy\u1ec7n Phan M\u1ef9, coi Chu T\u01b0 Qu\u1ef3nh l\u00e0 th\u1ed5 h\u00e0o, th\u00eam Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i theo truy\u1ec7n Phan M\u1ef9 chung ch\u00e9p l\u00e0 t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o bi\u1ec3n, kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 ch\u00e2u n\u00e0o, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. Vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung \u0111\u00e3 ch\u00e9p trong ph\u1ea7n Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1eadp B\u1ea3o T\u0129nh qu\u00e2n \u1edf ch\u00e2u T\u00fac.\r\n\r\n[73] Ch\u00e2u M\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u00e0m ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, b\u1ecf Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 An H\u00f3a qu\u00e2n.\r\n\r\n[74] Gi\u00e1m qu\u00e2n tr\u1ea5n H\u1ea3i M\u00f4n l\u00e0 Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Dong <i>(L\u1ec7nh Dong, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i> \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c ch\u00e2u Li\u00eam, B\u1ea1ch.\r\n\r\n[75] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u B\u00edch.\r\n\r\n[77] C\u1ea5m d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thu ti\u1ec1n k\u1ebft x\u00e3[footnote]C\u1ea5m d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thu ti\u1ec1n k\u1ebft x\u00e3 v\u00e0 \u0111ua thuy\u1ec1n. 'K\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0 \u0111ua thuy\u1ec1n.\r\n\r\n[78] Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 k\u1ebft th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, g\u1ea3 con g\u00e1i cho con trai Ph\u1ed5 l\u00e0 Th\u1eeba T\u00f4ng. Vua nghe vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng vui. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Khu m\u1eadt s\u1ee9 v\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, c\u00f9ng \u1edf chung m\u1ed9t nh\u00e0, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd t\u00e1ch bi\u1ec7t.\r\n\r\nC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u1ecbnh Th\u00e2n, l\u00e0m kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng S\u00f9ng C\u1ee7 g\u1ea7n ch\u1ee5c n\u0103m. S\u00f9ng C\u1ee7 bi\u1ebft Th\u00e2n gian tr\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1ea1nh nh\u1ea1t. Th\u00e2n o\u00e1n h\u1eadn, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o S\u00f9ng C\u1ee7 nh\u1eadn v\u00e0ng c\u1ee7a T\u1ecbch Hy T\u1ea9u ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean, nh\u1edd c\u1eady ri\u00eang H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed7 M\u00f4ng cho Hy T\u1ea9u \u0111\u1ed7 Gi\u00e1p khoa, v\u00e0 d\u1eabn Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0u Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh l\u00e0m ch\u1ee9ng. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh thu\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u00e2y l\u00e0 vu c\u00e1o, Vua ngu\u00f4i gi\u1eadn ph\u1ea7n n\u00e0o. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, S\u00f9ng C\u1ee7 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\nVua ban cho Th\u00e2n h\u1ecdc v\u1ecb \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Toan T\u1ea3o. Sau khi Th\u00e2n ch\u1ebft, m\u1eb9 \u00f4ng ngh\u00e8o \u0111\u00f3i, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 con trai S\u00f9ng C\u1ee7 l\u00e0 K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng xin \u0103n. Gia nh\u00e2n tranh nhau m\u1eafng m\u1ecf \u0111u\u1ed5i \u0111i[footnote]Gia nh\u00e2n tranh nhau m\u1eafng m\u1ecf \u0111u\u1ed5i \u0111i. 'M\u1eafng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'X\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 257 truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1ec9 K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng cho g\u1eb7p, t\u1eb7ng m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim. \u0110\u01b0\u01a1ng th\u1eddi khen K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3.\r\n\r\n<i>(Theo s\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu', l\u00fac \u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, phong S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, c\u0169ng ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i vi\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, d\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n, L\u01b0u h\u1eadu Ki\u1ebfn Ninh, l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu B\u1ea3o T\u0129nh.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c Thuy\u1ebft Uy\u1ec3n' ch\u00e9p: Ph\u00f9ng Huy l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Linh V\u0169, c\u00f3 uy danh, ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, Nhung \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3. Con l\u00e0 K\u1ebf Nghi\u1ec7p k\u1ebf v\u1ecb. D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n c\u0169ng nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi cai tr\u1ecb L\u00e2n Ch\u00e2u. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u tu\u00e2n m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1ed7 v\u1ec1 c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean, l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn cho bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2y b\u1eafc. Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e2n d\u1ecbp K\u1ebf Nghi\u1ec7p v\u00e0o tri\u1ec1u, d\u1eddi \u00f4ng v\u1ec1 tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u, sai quan v\u0103n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u1edf Linh Ch\u00e2u, tri\u1ec7u Tr\u1ecdng Hu\u00e2n v\u1ec1 giao cho tr\u1ea5n g\u1ea7n, l\u1ea1i sai quan v\u00f5 cai qu\u1ea3n ch\u00e2u s\u1ef1. V\u1ec1 sau, hai ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i lo toan, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng hai vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 sai l\u1ea7m. Vi\u1ec7c sai quan v\u00f5 cai qu\u1ea3n L\u00e2n Ch\u00e2u, 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' kh\u00f4ng ghi, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[80] Th\u00e1ng n\u00e0y, Hi\u1ec7u \u00fay Nha Ch\u00e2u l\u00e0 L\u1ee5c X\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3 l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nha th\u1ef1. Tri Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh l\u00e0 Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean.\r\n\r\n<i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m sau, nay \u0111\u01b0a v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[81] C\u1ea5m t\u00e0ng tr\u1eef c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng huy\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng, thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1ed3 s\u1ea5m, l\u1ecbch Th\u1ea5t Di\u1ec7u, Th\u00e1i Nh\u1ea5t L\u00f4i C\u00f4ng, L\u1ee5c Nh\u00e2m \u0110\u1ed9n Gi\u00e1p trong nh\u00e0 d\u00e2n, ai c\u00f3 ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan.\r\n\r\n[82] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, kh\u00f4i ph\u1ee5c Khang Ch\u00e2u.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean vi\u1ec5n ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u1ee7 ba n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ed5 s\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.\r\n\r\n[84] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Si\u00eau \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao v\u00e0o tri\u1ec1u, xin \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u00f4ng m\u1ea5t. Vua v\u1ed9i \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng, kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, ng\u1eebng tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho C\u00f4ng \u0111\u1ee9c s\u1ee9 c\u00f9ng \u0110\u1ea1o l\u1ee5c T\u1ea3 Nhai l\u00e0 L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t, ai h\u1ecdc v\u1ea5n ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u00e0 kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb lo\u1ea1i. Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c, t\u1ef1 hi\u1ec7u l\u00e0 Hoa C\u00e1i Ti\u00ean Sinh, gi\u1ecfi ph\u00e9p ph\u1ee5c kh\u00ed, tu\u1ed5i h\u01a1n 90 m\u00e0 v\u1eabn kh\u1ecfe m\u1ea1nh, \u0111i l\u1ea1i nhanh nh\u1eb9n. M\u1ed7i khi c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o cung, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, ph\u00e9p thu\u1eadt tinh th\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua r\u1ea5t coi tr\u1ecdng.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n, L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u s\u1ee9, Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ba n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3.\r\n\r\n[87] Th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c th\u1eddi T\u1ea7n l\u00e0 L\u00fd B\u0103ng c\u00f3 mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf qu\u00e2n V\u0129nh Khang. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u Ng\u1ee5y Th\u1ee5c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m \u0110\u1ea1i An V\u01b0\u01a1ng, sau l\u1ea1i phong l\u00e0m \u1ee8ng Th\u00e1nh Linh C\u1ea3m V\u01b0\u01a1ng. Khi Th\u1ee5c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, Vua ban chi\u1ebfu cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tu s\u1eeda v\u00e0 trang ho\u00e0ng mi\u1ebfu \u1ea5y. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i phong l\u00e0m Qu\u1ea3ng T\u1ebf V\u01b0\u01a1ng, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00fang t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n.\r\n\r\n[88] H\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf gi\u00e1m H\u1ea3i M\u00f4n l\u00e0 B\u00e0ng S\u00f9ng c\u00f9ng \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u1ea3n. Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Dong \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ba tr\u0103m t\u00ean.\r\n\r\n[89] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, \u0111\u1ec1u do thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0 \u1edf hai s\u00f4ng Bi\u1ec7n, Th\u00e1i ch\u1edf.\r\n\r\n[90] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea5y Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u1ea7n \u0110\u1ee9c S\u00f9ng <i>(\u0110\u1ee9c S\u00f9ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m Kh\u1edfi ph\u1ee5c V\u00e2n huy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd Th\u1ea7n ch\u00e2u, ki\u00eam Ng\u0169 Kh\u00ea tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9. Hai n\u0103m sau, \u0110\u1ee9c S\u00f9ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Ng\u1ee5y Th\u00e1i \u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c' ch\u00e9p: V\u0169 L\u0103ng, Th\u1ea7n D\u01b0\u01a1ng, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, Thanh T\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng n\u0103m ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Man Dao t\u1eadp h\u1ee3p, d\u1ef1a n\u00fai ng\u0103n s\u00f4ng[footnote] ch\u1eef 's\u01a1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ec9', theo '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean b\u00fat l\u1ee5c' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c')<\/i> quy\u1ec3n 1 s\u1eeda[\/footnote], kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Th\u1eddi M\u00e3 Hi Ph\u1ea1m, Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng, h\u1ecd nhi\u1ec1u l\u00fac k\u00e9o ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 bi\u00ean gi\u1edbi, th\u1eadm ch\u00ed bao v\u00e2y uy hi\u1ebfp hai ch\u00e2u Th\u1ea7n, V\u0129nh, gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c gia s\u00fac, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u00e1i T\u1ed5 sau khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh H\u1ed3, mu\u1ed1n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, th\u00f4ng th\u1ea1o hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, d\u0169ng c\u1ea3m m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7 h\u1ecd.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Man Dao \u1edf Th\u1ea7n ch\u00e2u t\u00ean l\u00e0 T\u1ea7n T\u00e1i H\u00f9ng, cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, m\u1ea1nh m\u1ebd c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u1eddi Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng trong chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3. Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n giao ph\u00f3 vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n m\u1ed9t v\u00f9ng, phong l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man, b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ea7n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, cho con trai \u00f4ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, l\u1ea1i cho ph\u00e9p \u00f4ng t\u1ef1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng to\u00e0n b\u1ed9 t\u00f4 thu\u1ebf trong ch\u00e2u. T\u00e1i H\u00f9ng c\u1ea3m k\u00edch \u01a1n s\u00e2u, th\u1ec1 ch\u1ebft b\u00e1o \u0111\u00e1p.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ebfn ch\u00e2u nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u00f4ng hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eb7c gi\u00e1p v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, leo n\u00fai v\u01b0\u1ee3t h\u00e0o, nhanh nh\u01b0 kh\u1ec9 v\u01b0\u1ee3n. L\u1ea1i ch\u1ecdn 28 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Man, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u theo gi\u00f3 quy thu\u1eadn, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng. Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t m\u1eebng, l\u1ea1i tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, tr\u1ef1c ti\u1ebfp khen ng\u1ee3i[footnote] ch\u1eef 'di\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nhi', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda[\/footnote]. T\u00e1i H\u00f9ng qu\u1ef3 kh\u00f3c, ngh\u1eb9n ng\u00e0o kh\u00f4ng n\u00f3i n\u00ean l\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, v\u00e0 cho m\u00f4n kh\u00e1ch l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Th\u00e0nh l\u00e0m ch\u1ee9c Suy quan c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u00e1i H\u00f9ng t\u1eadn t\u1ee5y n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean su\u1ed1t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, kh\u00f4ng c\u00f3 lo\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi Man. N\u0103m ch\u00e2u k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t binh l\u00ednh, kh\u00f4ng t\u1ed1n hao kho l\u1eabm, m\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, nh\u1edd v\u00e0o th\u1ea7n c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t T\u00e1i H\u00f9ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p v\u1ec1 T\u00e1i H\u00f9ng r\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p \u1edf s\u00e1ch kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd T\u1ea7n \u0110\u1ee9c S\u00f9ng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 T\u1ea7n T\u00e1i H\u00f9ng v\u1eady. \u0110\u1ee9c S\u00f9ng t\u1eeb ch\u1ee9c Nha hi\u1ec7u \u0111\u00e3 qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, vi\u1ec7c \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c l\u1ea1, ti\u1ebfc l\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p r\u00f5. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 30 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 8, khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"ti\u1ec1n tri Th\u1ea7n ch\u00e2u\"<\/i>, th\u00ec \u0110\u1ee9c S\u00f9ng \u1edf Th\u1ea7n ch\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u1ebft \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, nay ghi ch\u00e9p theo l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ch\u00e2u Li\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd K\u1ebf L\u00e3ng c\u00f9ng D\u01b0\u1ee3c K\u1ebf Thanh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ea1i ph\u00e1 gi\u1eb7c L\u00e3o d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ch\u00e2u Anh.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf L\u00e3ng, K\u1ebf Thanh kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. S\u00e1ch 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c'[footnote]Ghi ch\u00fa trong 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c' d\u1eabn m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n, v\u1ed1n n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n Tr\u1ecbnh Th\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau th\u00eam v\u00e0o.[\/footnote]ghi: Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u00e1ch Tr\u1ecbnh Th\u00e2n danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Toan T\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, c\u1ea5m t\u0103ng ni, \u0111\u1ea1o s\u0129 t\u1ef1 h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1ecba l\u00fd.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i v\u1ec1 ch\u00e2u ph\u1ee7 g\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 k\u00fd \u1ee9ng. N\u1ebfu t\u1eeb n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01a1n t\u1ea1i ph\u1ee7 Khai Phong, t\u00e2u xin ch\u1ec9 d\u1ee5, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi[footnote]Ch\u1eef 't\u1ef1u th\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'tri\u1ec7u th\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ghi t\u00ean gi\u00e1m sinh \u0111\u1ec3 tham gia ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i>\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, b\u00e3i b\u1ecf hai ch\u00e2u Xu\u00e2n, C\u1ea7n c\u00f9ng b\u1ea3y huy\u1ec7n H\u00f3a Nh\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Nam Ngh\u0129a.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Nam Ngh\u0129a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong b\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u1ec9 ghi n\u0103m sau ph\u1ee5c h\u1ed3i, n\u00ean ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh ki\u00eam \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m tam ty, coi vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i Nam, H\u1ed3 Nam, L\u0129nh Nam; L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh ki\u00eam \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m tam ty, coi vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Kinh Nam, Ki\u1ebfm Nam.\r\n\r\n[96] Ban chi\u1ebfu cho h\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng t\u00f4ng ch\u00ednh th\u1eeba \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tri\u1ec7u Phu so\u1ea1n bia m\u1edbi cho c\u00e1c mi\u1ebfu nh\u1ea1c, \u0111\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng qua c\u00e1c \u0111\u1eddi, sai s\u1ee9 kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u00e1 trong mi\u1ebfu, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 52 b\u00e0i.\r\n\r\n[97] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, sai c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong Do\u00e3n th\u0103m b\u1ec7nh.\r\n\r\n[99] Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i, qua m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u00e0 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c l\u1ec7nh l\u1ee5c[footnote] 'Kinh th\u1eadp kh\u1ea3o nh\u1eadp l\u1ec7nh l\u1ee5c gi\u1ea3' trong nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kinh kh\u1ea3o d\u01b0 l\u1ec7nh l\u1ee5c gi\u1ea3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 35 ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 159 ch\u00ed 'Tuy\u1ec3n c\u1eed' \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Th\u1eadp' v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eef 'D\u01b0' th\u00e0nh 'Nh\u1eadp'[\/footnote], m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ed1i v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ch\u1ee9c khu s\u1eed, t\u1ea3n quan, k\u1ef9 thu\u1eadt, d\u00f9 c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i>\r\n\r\n[100] Ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u0110\u1ed5ng Di\u00ean Ng\u1ea1c thu\u1ed9c n\u1ed9i ban, v\u00ec t\u1ed9i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u1eafp th\u00f3c l\u00faa \u1edf doanh tr\u1ea1i xe[footnote] '\u0110\u1ea1o' trong nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'gi\u00e1m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3 ph\u1ea7n 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], s\u1ed1 tang v\u1eadt l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n, sau khi tra x\u00e9t \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c.\r\n\r\n[101] L\u01b0u H\u00e1n, quan y thu\u1ed9c H\u00e0n l\u00e2m, th\u1eeba ch\u1ee9c \u1edf H\u1ed3ng l\u01b0 t\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ng\u1ef1 thu\u1ed9c \u0110i\u1ec7n trung t\u1ec9nh. L\u1ea1i ban cho \u0111\u1ea1o s\u0129 Huy\u1ec1n b\u00ed \u0111\u1ea1i s\u01b0 M\u00e3 Ch\u00ed t\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, c\u00f9ng ban cho kh\u00ed t\u1ec7 v\u00e0 ng\u1ef1a, v\u00ec b\u1ec7nh c\u1ee7a Khai Phong do\u00e3n \u0111\u00e3 kh\u1ecfi.\r\n\r\n[102] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u00f3 tuy\u1ebft l\u1edbn.\r\n\r\n[103] Qu\u00e2n Can Ninh b\u00e1o r\u1eb1ng 2.248 h\u1ed9 d\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5.\r\n\r\n[104] Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e2u vi\u1ec7n v\u00e0 khai s\u00e1ch ty, do ph\u00e1n quan c\u1ee7a b\u1ea3n b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd. Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu h\u1ee3p nh\u1ea5t Di\u00eam thi\u1ebft v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t, c\u00f2n \u0110\u1ed9 chi gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[105] N\u0103m \u0111\u00f3, x\u1ea3y ra n\u1ea1n \u0111\u00f3i l\u1edbn.\r\n\r\n[106] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua h\u1ecfi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>\"Trong h\u00e0ng nho th\u1ea7n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5?\"<\/i> Ph\u1ed5 ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tri B\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7.\r\n\r\nVua b\u00e8n \u0111i\u1ec1u Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m. Sau \u0111\u00f3, Vua cho tri\u1ec7u ki\u1ebfn, th\u1eed t\u00e0i b\u1eafn cung, r\u1ed3i h\u1ecfi: <i>\"Khanh c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eb7c gi\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i>\r\n\r\nTr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111\u00e1p: <i>\"Khi th\u1ea7n c\u00f2n l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng Qu\u00e1ch S\u00f9ng, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo vi\u1ec7c chinh th\u1ea3o, n\u00ean t\u1eebng m\u1eb7c gi\u00e1p tr\u1ee5.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Khanh c\u00f3 bi\u1ebft V\u01b0\u01a1ng Minh ch\u0103ng? Tr\u1eabm \u0111\u00e3 phong h\u1eafn l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed. Khanh r\u1ea5t trung thu\u1ea7n, n\u1ebfu ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m m\u1ee5c b\u00e1.\"<\/i> Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u1eadp t\u1ee9c c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.\r\n\r\nVua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>\"Ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i t\u00e0n b\u1ea1o, d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ecbu nhi\u1ec1u tai h\u1ecda. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ec7nh ch\u1ecdn h\u01a1n tr\u0103m nho th\u1ea7n c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, ph\u00e2n ra cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ea1i phi\u00ean, d\u00f9 h\u1ecd \u0111\u1ec1u tham nh\u0169ng, c\u0169ng ch\u01b0a b\u1eb1ng m\u1ed9t v\u00f5 th\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, quan h\u1eefu ty sai Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng d\u00e2n, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a huy\u1ec7n l\u1ec7nh.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh L\u1ea1i b\u1ed9 ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf.\r\n\r\n[107] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n cung c\u1ea5p qu\u00e2n ph\u00ed, c\u00f2n tr\u0103m quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1ed5ng l\u1ed9c, v\u00ec t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u00e1 kh\u00f4 v\u00e0 th\u1ecbt kh\u00f4 t\u1eeb \u0111\u1ea1o Kinh T\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00fac s\u1eaft th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, th\u00e1p Ph\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 d\u1ee5ng. Th\u01b0\u1ee3ng lo r\u1eb1ng d\u00e2n ngu th\u01b0\u1eddng ph\u00e1 h\u1ee7y n\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac, n\u00ean ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u1ecdc theo s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, Bi\u1ec7n, Thanh, Ng\u1ef1, ngo\u00e0i vi\u1ec7c tr\u1ed3ng d\u00e2u v\u00e0 t\u00e1o theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, giao cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n tr\u1ed3ng th\u00eam du, li\u1ec5u v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111ai. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o h\u1ed9 kh\u1ea9u, chia l\u00e0m n\u0103m b\u1eadc: b\u1eadc nh\u1ea5t m\u1ed7i n\u0103m tr\u1ed3ng 50 c\u00e2y, b\u1eadc hai tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1ea3m d\u1ea7n 10 c\u00e2y. D\u00e2n mu\u1ed1n tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u h\u01a1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u01b0\u1ee3t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quy \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 qu\u1ea3 ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[4] C\u1ef1u Huy\u1ec7n \u00fay L\u00f4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c V\u1eadn ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a V\u0129nh \u1edf Y\u1ec3n L\u0103ng d\u00e2ng th\u01b0 t\u1ef1 tr\u00ecnh, n\u00f3i r\u1eb1ng cha l\u00e0 H\u1ee9a Qu\u1ef3nh \u0111\u00e3 99 tu\u1ed5i, anh c\u1ea3 81 tu\u1ed5i, anh th\u1ee9 hai 79 tu\u1ed5i, c\u00f2n b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng 75 tu\u1ed5i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t ch\u1ee9c quan g\u1ea7n nh\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u ki\u1ebfn H\u1ee9a Qu\u1ef3nh \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, h\u1ecfi han vi\u1ec7c g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Qu\u1ef3nh tr\u1ea3 l\u1eddi r\u00f5 r\u00e0ng, Th\u01b0\u1ee3ng vui l\u00f2ng, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, li\u1ec1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u1ee9a V\u0129nh l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh Y\u1ec3n Th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n Th\u00e0nh huy\u1ec7n l\u1ec7nh'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n L\u0103ng l\u1ec7nh', quy\u1ec3n 457, 'Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n truy\u1ec7n' l\u1ea1i ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n Th\u00e0nh l\u1ec7nh'.\" id=\"return-footnote-107-1\" href=\"#footnote-107-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1n b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[6] L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u, Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau qua \u0111\u1eddi. \u00d4ng d\u1eb7n con r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta ph\u1ee5ng s\u1ef1 nhi\u1ec1u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec v\u1edbi d\u00e2n, \u0111\u1eebng xin th\u1ee5y hi\u1ec7u v\u00e0 d\u1ef1ng bia, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u0103ng th\u00eam l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a ta.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[7] Ph\u1ee7 ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n x\u00e2m ph\u1ea1m hai tr\u1ea1i Ph\u01b0\u01a1ng S\u01a1n v\u00e0 Nh\u00e3 Nh\u0129, b\u1ecb \u0111\u00e1nh lui.<\/p>\n<p>[8] N\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng M\u1eabn.<\/p>\n<p>[9] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y L\u01b0u S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1ee7a Giang Nam, l\u00e0m \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0u Nh\u00e2n Thi\u1ec7m.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea7n xem x\u00e9t S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Giang Nam gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec, v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ebfn, v\u00e0 \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf gi\u1ea5y h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng 1.780.000 t\u1edd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n trong 10 n\u0103m.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y tr\u1ea5n Kinh M\u00f4n thu\u1ed9c Kinh Nam \u0111\u1eb7t l\u00e0m qu\u00e2n Kinh M\u00f4n.<\/p>\n<p>[12] Quy\u1ec1n tri Kh\u00e1nh Ch\u00e2u l\u00e0 S\u1eed Ph\u00fac <i>(Ph\u00fac, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Nhung \u1edf Hoa Tr\u00ec, gi\u1ebft h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 600 con tr\u00e2u d\u00ea. L\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ee9 s\u1eed Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u, \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean l\u1ec7nh cho Ph\u00fac quy\u1ec1n tri ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; g\u1ecdi S\u1eed Ph\u00fac l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. L\u00fac \u0111\u00f3, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed. N\u1ed9i B\u00e2n v\u00e0o tri\u1ec1u n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean l\u1ec7nh cho T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n S\u1eed Ph\u00fac quy\u1ec1n tri Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e1ng t\u00e1m' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m', theo '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-2\" href=\"#footnote-107-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. N\u1ed9i B\u00e2n sau \u0111\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y m\u1edbi m\u1ea5t. S\u1eed Ph\u00fac ch\u01b0a t\u1eebng ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho 17 ch\u00e2u ph\u1ee7, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Khai Phong, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c H\u00e0 \u0111\u00ea ph\u00e1n quan, do Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea5y Ph\u00e1n quan c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111\u00f3 thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, l\u1ec7nh cho t\u0103ng ni kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng l\u0129nh l\u1eabn nhau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ecd gi\u1edbi ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n t\u1ea1i ch\u00f9a c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ea5y m\u1ecf b\u1ea1c \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t l\u00e0m gi\u00e1m Khai B\u1ea3o.<\/p>\n<p>[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng lang trung Bi\u00ean T\u1ecbch qu\u1ea3n l\u00fd s\u1edf Thu\u1ebf h\u00f3a Ki\u1ebfn An, t\u00e2u xin d\u1eddi s\u1edf n\u00e0y \u0111\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. C\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u t\u1ed1 c\u00e1o Hi\u1ec7u \u00fay Qu\u1ea3ng L\u0103ng l\u00e0 T\u1ea1 \u0110\u1ed3 gi\u1ebft cha m\u00ecnh, b\u1ed9 thu\u1ed9c b\u1eaft giam Hi\u1ec7u \u00fay, c\u00e1c quan l\u1ea1i li\u00ean ti\u1ebfp tra x\u00e9t, su\u1ed1t 300 ng\u00e0y m\u00e0 v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a xong, ch\u00e2u d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1ec7nh cho T\u1ecbch x\u00e9t \u00e1n, thu th\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng c\u1ee9, m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u kia v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang m\u00e0 vu c\u00e1o, b\u00e8n x\u1eed t\u1ed9i ph\u1ea3n ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ea5y T\u1ecbch l\u00e0m Tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, v\u1eabn ki\u00eam qu\u1ea3n s\u1edf Thu\u1ebf h\u00f3a. T\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, c\u1ea5m vi\u1ec7c t\u01b0 nh\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u00f2 qua s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u1ed1n c\u00f3 thuy\u1ec1n ch\u1edf kh\u00e1ch ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong L\u01b0u Hi C\u1ed5, h\u1ecdc s\u0129 \u0110i\u1ec7n \u0110oan Minh, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, tham gia ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Ghi ch\u00fa: L\u01b0u Hi C\u1ed5, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 <i>&#8220;L\u01b0u K\u00ea C\u1ed5&#8221;<\/i>. Tra c\u1ee9u &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, quy\u1ec3n 3, ph\u1ea7n &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7&#8217; v\u00e0 quy\u1ec3n 210, &#8216;T\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u1ec3u&#8217;, \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 L\u01b0u Hi C\u1ed5. Ki\u1ec3m tra l\u1ea1i c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 &#8216;T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu&#8217;, c\u0169ng ghi l\u00e0 L\u01b0u Hi C\u1ed5, n\u00ean theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1eeda.)<\/i><\/p>\n<p>[19] \u0110\u1ebf \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ea7n c\u00f3 \u00fd qu\u1ea3n l\u00fd Giang Nam, nh\u00e2n d\u1ecbp Tr\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng, b\u00e8n gi\u1eef l\u1ea1i. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1ea5t lo s\u1ee3. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ebf \u0111\u1ed9, h\u1ea1 l\u1ec7nh g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;gi\u00e1o&#8221;<\/i>, \u0111\u1ed5i Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1 th\u00e0nh T\u1ea3, H\u1eefu N\u1ed9i s\u1eed ph\u1ee7, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh th\u00e0nh Ty h\u1ed9i ph\u1ee7, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i th\u00e0nh Ty hi\u1ebfn ph\u1ee7, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u00e0nh Tu v\u0103n qu\u00e1n, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u00e0nh Quang ch\u00ednh vi\u1ec7n. Phong T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Nam S\u1edf Qu\u1ed1c c\u00f4ng, T\u00f2ng D\u1eadt l\u00e0m Giang Qu\u1ed1c c\u00f4ng, T\u00f2ng Khi\u00eam l\u00e0m Ng\u1ea1c Qu\u1ed1c c\u00f4ng; cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u d\u1ee1 b\u1ecf h\u00ecnh chim ngh\u00ea tr\u00ean n\u00f3c.<\/p>\n<p>[20] Th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng m\u1ed9t, phong con g\u00e1i th\u1ee9 hai c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0m Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed H\u1ed7 M\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch 11 ti\u1ebfn s\u0129 h\u1ee3p c\u00e1ch, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 An Th\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng <i>(ng\u01b0\u1eddi Kinh Tri\u1ec7u)<\/i>, c\u00f9ng 17 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c. \u0110\u1ebf tri\u1ec7u t\u1eadp s\u0129 t\u1eed \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, r\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu ban b\u1ea3ng v\u00e0ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, phong L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n, s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfn ph\u1ee5ng c\u1ee7a Giang Nam, l\u00e0m Th\u00e1i Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ban cho nh\u00e0 \u1edf kinh s\u01b0. L\u00fac n\u00e0y, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tuy b\u1ec1 ngo\u00e0i t\u1ecf ra k\u00ednh s\u1ee3, gi\u1eef l\u1ec5 phi\u00ean th\u1ea7n, nh\u01b0ng b\u00ean trong th\u1ef1c s\u1ef1 v\u1eabn s\u1eeda so\u1ea1n v\u0169 kh\u00ed, chi\u00eau m\u1ed9 binh s\u0129, ng\u1ea5m ng\u1ea7m chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ed1ng gi\u1eef. \u0110\u1ebf sai T\u00f2ng Thi\u1ec7n g\u1eedi th\u01b0 khuy\u00ean Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe, ch\u1ec9 t\u0103ng th\u00eam c\u1ed1ng n\u1ea1p h\u1eb1ng n\u0103m m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[23] Nam \u0111\u00f4 l\u01b0u th\u1ee7, ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u00e2m Nh\u00e2n Tri\u1ec7u c\u00f3 uy danh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh e ng\u1ea1i, b\u00e8n h\u1ed1i l\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y tr\u1ed9m b\u1ee9c h\u1ecda ch\u00e2n dung c\u1ee7a Nh\u00e2n Tri\u1ec7u, treo \u1edf m\u1ed9t ph\u00f2ng ri\u00eang, r\u1ed3i d\u1eabn s\u1ee9 gi\u1ea3 Giang Nam \u0111\u1ebfn xem, h\u1ecfi: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 ai?&#8221;<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u00e0 L\u00e2m Nh\u00e2n Tri\u1ec7u.&#8221;<\/i> Ng\u01b0\u1eddi kia n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u00e2n Tri\u1ec7u s\u1eafp \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u01b0a b\u1ee9c h\u1ecda n\u00e0y l\u00e0m tin.&#8221;<\/i> L\u1ea1i ch\u1ec9 v\u00e0o m\u1ed9t dinh th\u1ef1 tr\u1ed1ng v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;S\u1ebd ban t\u00f2a nh\u00e0 n\u00e0y cho Nh\u00e2n Tri\u1ec7u.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1eadt, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c gi\u1ebft Nh\u00e2n Tri\u1ec7u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Nh\u00e2n Tri\u1ec7u, c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, c\u00f4ng ch\u00faa Di\u00ean Kh\u00e1nh xu\u1ea5t gi\u00e1 l\u1ea5y T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t. B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7t An H\u00f3a qu\u00e2n \u1edf M\u1eadt Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[26] Ra l\u1ec7nh cho H\u1ea3i M\u00f4n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng sang Giao Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[27] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh L\u0129nh Nam, Vua sai Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n <i>(Nh\u00e2n Tu\u1ea5n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, \u1edf ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a quy\u1ec3n n\u00e0y th\u00e1ng 9 v\u00e0 quy\u1ec3n 16 th\u00e1ng 3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n'.\" id=\"return-footnote-107-3\" href=\"#footnote-107-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u00e2u \u0110am, Nhai, Ch\u1ea5n, V\u1ea1n An thu\u1ed9c v\u1ec1 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;V\u00f9ng \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i, n\u00f3ng n\u1ef1c, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u00ednh quan, h\u00e3y \u0111\u1ec3 Nh\u00e2n Tu\u1ea5n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i c\u0169, d\u1ef1a theo phong t\u1ee5c m\u00e0 cai tr\u1ecb.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o<a class=\"footnote\" title=\"T\u00e2n M\u00e3o nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u1ea4t M\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-4\" href=\"#footnote-107-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, Nh\u00e2n Tu\u1ea5n d\u00e2ng danh s\u00e1ch b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u1ea1c S\u00f9ng X\u00e1n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan, cho h\u1ecd qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u s\u1ef1, t\u1eeb t\u1eeb xem hi\u1ec7u qu\u1ea3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c l\u1ea5y b\u1ed1n ch\u00e2u thu\u1ed9c Qu\u1ef3nh qu\u1ea3n l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, c\u1ea5m \u0111\u1ea1o s\u0129 m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1ef1 \u00fd cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xu\u1ea5t gia l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129.<\/p>\n<p>[29] Hi\u1ec7u \u00fay Long K\u1ef5 qu\u00e2n \u1edf D\u0129nh Ch\u00e2u l\u00e0 C\u1eebu H\u01b0ng c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u00f3p ti\u1ec1n c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u0103ng ni \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh \u1edf Nam Giao. Vua nghe tin, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, sao l\u1ea1i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu cho D\u0129nh Ch\u00e2u xu\u1ea5t ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Ba M\u0129 Thu\u1ebf sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 B\u1ed3 Ha T\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u00e1o Thuy\u1ec1n xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Li\u1ec7u Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u Chi\u00eau thu Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng M\u00e3n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ed3n.<\/p>\n<p>[34] D\u00e2n L\u0129nh Nam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n thu\u1ebf, quan huy\u1ec7n ho\u1eb7c thay h\u1ecd n\u1ed9p, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n t\u1eeb nh\u00e0 gi\u00e0u, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn v\u1ee3 con c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0m v\u1eadt th\u1ebf ch\u1ea5p. Tri Ch\u00e2u Dung Ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1n Th\u1ee7 T\u1ed1 t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m n\u01a1i ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i khi th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 tham \u00f4 ti\u1ec1n c\u1ee7a tr\u1ecb gi\u00e1 m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 H\u1ed3ng Ng\u1ed9 t\u1ed1 c\u00e1o, tra x\u00e9t \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt n\u00ean x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Ban cho Ng\u1ed9 \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 ba tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[36] H\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u1ede Trung Qu\u1ed1c, c\u1ee9 m\u1ed7i hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c thu\u1ebf th\u00ec n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m da tr\u00e2u, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n. \u1ede T\u00e2y Xuy\u00ean v\u1eabn theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, khi tr\u00e2u ho\u1eb7c l\u1eeba ch\u1ebft th\u00ec da ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u1ebft cho quan, nay b\u00e3i b\u1ecf, ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m da tr\u00e2u cho m\u1ed7i hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c thu\u1ebf, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh n\u0103m tr\u0103m ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed&#8217; ghi v\u00e0o th\u00e1ng ba n\u0103m nay, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[37] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c h\u00e0ng n\u0103m c\u00e1c ch\u00e2u ven s\u00f4ng \u1edf hai kinh ph\u1ea3i k\u00ea khai \u0111inh v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu, ch\u1ec9 c\u1ea7n khai b\u00e1o v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng s\u00e1u v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u huy\u1ec7n l\u1eadp s\u1ed5 k\u00ea khai \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 n\u1ed9p l\u00ean ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft c\u00e1c l\u00e0ng l\u00e0m s\u1ed5 k\u00ea khai chi ti\u1ebft, g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong &#8216;Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed&#8217; th\u00e1ng ba n\u0103m nay.)<\/i><\/p>\n<p>[38] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 l\u00e0 Th\u00edch L\u1ee3i \u00d4 Gia sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>[39] Vua xem s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ecba b\u1ea1 L\u0129nh Nam, th\u1ea5y ch\u00e2u huy\u1ec7n nhi\u1ec1u m\u00e0 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u00edt, b\u00e8n sai Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u Phan M\u1ef9 v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ea5t \u0111ai, s\u00e1p nh\u1eadp \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u B\u1ea1ch v\u00e0 ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng L\u1ea1c.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y con c\u1ee7a Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh l\u00e0 Duy C\u00e1t, con c\u1ee7a L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0 Duy Cung, v\u00e0 con c\u1ee7a Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0 K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, v\u00ec l\u0169 l\u1ee5t, sai T\u1ea3 ty Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ea7u Tr\u1eafc c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i xem x\u00e9t ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>[42] Th\u1ea5p Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam T\u1ea5n Ch\u00e2u, Th\u1ea5p Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Chu Hu\u00e2n, \u0111\u1eafp l\u0169y \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, b\u1ecb qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n t\u1eadp k\u00edch ph\u00e1 h\u1ee7y. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, gi\u00e1ng Hu\u00e2n l\u00e0m Ngh\u0129a Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[43] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u L\u0129nh Nam b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00e1n.<\/p>\n<p>[44] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, l\u1ea5y Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t T\u1ea5n ch\u00e2u V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef7 l\u00e0m quy\u1ec1n Tri T\u1ea5n ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef7 l\u00e0m Tri T\u1ea5n ch\u00e2u s\u1ef1, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i kh\u00f4ng r\u00f5, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam. Th\u1ee7 K\u1ef7 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, sai c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u t\u1ea1nh tr\u1eddi.<\/p>\n<p>[46] B\u00e3i b\u1ecf 13 ch\u00e2u: Tr\u1eebng, T\u00e2n, T\u1ea7m, Loan, Ph\u00fa, T\u01b0 Minh, Khang, T\u00fa, Ngung, Thu\u1eadn, Lao, \u0110\u1ea3ng, La; c\u00f9ng 49 huy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ea1o M\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u00f4 \u1edf L\u0129nh Nam. Ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u1ecfe sung v\u00e0o T\u0129nh Giang qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu cho t\u1ef1 do, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ngh\u1ec1 m\u00f2 ng\u1ecdc trai l\u00e0m nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u1edf tr\u1ea5n H\u1ea3i M\u00f4n chi\u00eau m\u1ed9 2.000 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 m\u00f2 ng\u1ecdc trai, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;M\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u00f4&#8221;<\/i>. M\u1ed7i l\u1ea7n m\u00f2 ng\u1ecdc, ph\u1ea3i bu\u1ed9c \u0111\u00e1 v\u00e0o ch\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1eb7n xu\u1ed1ng, c\u00f3 khi s\u00e2u \u0111\u1ebfn 500 th\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a S\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u trang tr\u00ed b\u1eb1ng mai r\u00f9a, ng\u1ecdc trai, ng\u1ecdc b\u00edch, xa x\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c. Khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch c\u1ea3 kho t\u00e0ng. Phan M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1eeb \u0111\u1ed1ng tro t\u00e0n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 mai r\u00f9a v\u00e0 ng\u1ecdc trai c\u00f2n l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh c\u1ea3nh nguy hi\u1ec3m, kh\u1ed5 c\u1ef1c c\u1ee7a vi\u1ec7c m\u00f2 ng\u1ecdc. Vua li\u1ec1n sai ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n mang cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem, nhanh ch\u00f3ng ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, s\u00f4ng l\u1edbn v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n B\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u Thi\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai D\u0129nh ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 l\u00e0 T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea. H\u00e0n t\u1eeb bi\u1ec7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;M\u01b0a kh\u00f4ng ng\u1edbt, l\u1ea1i nghe tin s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea. T\u1eeb hai \u0111\u00eam nay, Tr\u1eabm \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u kh\u1ea5n tr\u1eddi, n\u1ebfu c\u00f3 thi\u00ean tai x\u1ea3y ra, xin \u0111\u1ec3 l\u00ean th\u00e2n Tr\u1eabm, \u0111\u1eebng l\u00e0m h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u00e0n c\u00fai \u0111\u1ea7u l\u1ea1y n\u00f3i: <i>&#8220;X\u01b0a T\u1ed1ng C\u1ea3nh C\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0 h\u1ea7u, nh\u01b0ng m\u1ed9t l\u1eddi thi\u1ec7n n\u00f3i ra, sao tai \u0111\u00e3 l\u00f9i \u0111i. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129 cho mu\u00f4n d\u00e2n, th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ea7u xin nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi, t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u00e2y ra tai h\u1ecda \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua l\u1ea1i h\u1ecfi c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u01b0a l\u1edbn kh\u00f4ng ng\u1eebng, Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t n\u00ean m\u1edbi nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1eeb khi B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, lu\u00f4n lo l\u1eafng ch\u0103m lo m\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u1ea5y t\u1ec7 t\u1eadt th\u00ec b\u1ecf, nghe \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n th\u00ec l\u00e0m, c\u00f2n vi\u1ec7c m\u01b0a l\u1edbn g\u00e2y thi\u00ean tai, \u0111\u00f3 l\u00e0 do ch\u00fang th\u1ea7n th\u1ea5t ch\u1ee9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129, s\u1ee3 r\u1eb1ng trong h\u1eadu cung c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb giam gi\u1eef. H\u00f4m qua \u0111\u00e3 l\u1ec7nh l\u1eadp danh s\u00e1ch to\u00e0n b\u1ed9 h\u1eadu cung, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i ra l\u1ec7nh h\u1ecfi ai mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0, h\u00e3y n\u00f3i r\u00f5 t\u00ecnh c\u1ea3m, k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129 v\u00e0 cho h\u1ecd v\u1ec1.&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u00fac t\u1ee5ng Vua v\u1ea1n tu\u1ebf.<\/p>\n<p>[50] S\u00f4ng [Ho\u00e0ng H\u00e0] l\u1ea1i v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Tri\u00eau Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 ph\u00eda nam s\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u0169 l\u1edbn.<\/p>\n<p>[51] Ch\u00e2u Thi\u1ec3m b\u00e1o r\u1eb1ng, d\u00e2n Ph\u1ea1m Ngh\u0129a Si\u00eau v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nh\u00e0 Chu v\u00ec th\u00f9 ri\u00eang \u0111\u00e3 gi\u1ebft ch\u1ebft m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi trong gia \u0111\u00ecnh Th\u01b0\u1eddng C\u1ed5 Ch\u00e2n, C\u1ed5 Ch\u00e2n khi \u1ea5y c\u00f2n nh\u1ecf tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ngh\u0129a Si\u00eau v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o l\u00ean quan ph\u1ee7. C\u01a1 quan c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n d\u1eabn lu\u1eadt x\u00e1 t\u1ed9i mu\u1ed1n tha. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 tha t\u1ed9i gi\u1ebft c\u1ea3 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi?&#8221;<\/i> R\u1ed3i ra l\u1ec7nh ch\u00e9m Ngh\u0129a Si\u00eau.<\/p>\n<p>[52] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, d\u1eddi ch\u00e2u Nhai \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ch\u1ea5n, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Ch\u1ea5n.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, s\u00f4ng [Ho\u00e0ng H\u00e0] v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ecbnh v\u00e0 ch\u00e2u T\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[54] L\u01b0u h\u1eadu ch\u00e2u T\u0129nh Giang l\u00e0 Qu\u00e1ch \u0110\u00ecnh V\u1ecb t\u1eeb ch\u00e2u T\u1eed v\u1ec1 tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c m\u1edbi, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o th\u00ec qua \u0111\u1eddi. Vua sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ven s\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u0103m lo cho d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u1ea3i di c\u01b0, n\u1ebfu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i th\u1ed1ng k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u B\u00edch.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, huy \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n l\u0169, c\u1eed T\u00e0o H\u00e0n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng n\u00e0y, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00e2u kh\u00e1c m\u01b0a li\u00ean ti\u1ebfp, s\u00f4ng H\u1ed3ng g\u00e2y h\u1ecda. Tr\u1eabm t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1ee9ng ki\u1ebfn l\u0169 l\u1ee5t, g\u00e2y kh\u1ed1n kh\u1ed5 cho d\u00e2n ch\u00fang. M\u1ed7i l\u1ea7n xem s\u00e1ch x\u01b0a, \u0111\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 v\u1ec1 kinh \u0111\u1ed9c. <i>(X\u00e9t: &#8216;Kinh \u0111\u1ed9c&#8217; c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 &#8216;d\u00f2ng ch\u1ea3y ch\u00ednh&#8217;. &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed k\u00fd&#8217; s\u1eeda th\u00e0nh &#8216;nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 v\u1ec1 c\u00e2u \u0111\u1ed9c&#8217;. Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 trong &#8216;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; s\u1eeda th\u00e0nh &#8216;nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 v\u1ec1 kinh \u0111\u1ed9c&#8217;. \u0110\u1ec1u sai.)<\/i> Nh\u01b0 trong s\u00e1ch c\u1ee7a H\u1ea1 H\u1eadu ch\u1ec9 n\u00f3i d\u1eabn s\u00f4ng ra bi\u1ec3n, theo n\u00fai \u0111\u00e0o s\u00f4ng, ch\u01b0a t\u1eebng nghe n\u00f3i d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u0103n d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh, x\u00e2y \u0111\u00ea cao. T\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c ch\u1ec9 lo l\u1ee3i \u00edch ri\u00eang<a class=\"footnote\" title=\"'Chuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tranh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 91 'H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-5\" href=\"#footnote-107-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, vi\u1ec7c nh\u1ecf g\u00e2y h\u1ea1i l\u1edbn, t\u01b0 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u00f4ng, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1eedu H\u00e0 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y, n\u1ed7i lo c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00f4ng d\u1ee9t. Ph\u00e0m c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 phu, k\u1ebb s\u0129 \u1ea9n d\u1eadt, ai am hi\u1ec3u s\u00e1ch v\u1ec1 s\u00f4ng ng\u00f2i, th\u1ea5u r\u00f5 bi\u1ec7n ph\u00e1p kh\u01a1i th\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i, tr\u00e1nh n\u1ed7i kh\u1ed5 l\u1edbn, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb, g\u1eedi th\u01b0 qua tr\u1ea1m. Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem, d\u00f9ng t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u00e1p \u1ee9ng y\u00eau c\u1ea7u t\u00ecm hi\u1ec3u, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00f3 \u1ea9n s\u0129 \u0110\u00f4ng L\u1ed7 l\u00e0 \u0110i\u1ec1n C\u00e1o, so\u1ea1n s\u00e1ch &#8216;To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh&#8217; 12 thi\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean, trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 91 'H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed' ch\u1ec9 ghi 'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean, nghi ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' l\u00e0 th\u1eeba.\" id=\"return-footnote-107-6\" href=\"#footnote-107-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, Vua nghe tin, tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi v\u1ec1 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb th\u1ee7y, khen ng\u1ee3i l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, mu\u1ed1n phong quan. C\u00e1o t\u1eeb ch\u1ed1i, vi\u1ec7n c\u1edb cha gi\u00e0, xin v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, chi\u1ebfu ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[60] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi N\u1eef Ch\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i B\u1ea1ch Sa, c\u01b0\u1edbp ba con ng\u1ef1a quan v\u00e0 128 d\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd sai s\u1ee9 mang ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, chi\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u d\u1eebng l\u1ea1i. Do \u0111\u00f3, th\u1ee7 l\u0129nh B\u1ed9t H\u1ea3i Na c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u00f3i \u0111\u00e3 l\u1ec7nh b\u1ed9 l\u1ea1c tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp t\u1eeb tr\u1ea1i B\u1ea1ch Sa. Chi\u1ebfu nghi\u00eam tr\u00e1ch t\u1ed9i x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng khen ng\u1ee3i \u00fd thu\u1eadn ph\u1ee5c, tha cho s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ed1ng ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[61] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u1eefu th\u1eadp di, Th\u00f4ng ph\u00e1n Qu\u1ef3 Ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n b\u1ecb t\u1ed9i tham \u00f4, x\u1eed t\u1eed gi\u1eefa ch\u1ee3.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c mi\u1ebfu th\u1edd Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c v\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u1ea3i \u0111\u1ec1u do L\u1ec7nh v\u00e0 U\u00fd c\u1ee7a huy\u1ec7n \u0111\u00f3 ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c L\u1ec7nh v\u00e0 Th\u1eeba c\u1ee7a mi\u1ebfu<a class=\"footnote\" title=\"'D\u0129 b\u1ea3n huy\u1ec7n l\u1ec7nh u\u00fd ki\u00eam mi\u1ebfu l\u1ec7nh th\u1eeba', ch\u1eef 'l\u1ec7nh' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 137, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 83 ph\u1ea7n Giao X\u00e3 kh\u1ea3o, v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 102 ph\u1ea7n L\u1ec5 ch\u00ed \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'd\u00f9ng L\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n ki\u00eam L\u1ec7nh c\u1ee7a mi\u1ebfu, U\u00fd ki\u00eam Th\u1eeba c\u1ee7a mi\u1ebfu', nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-107-7\" href=\"#footnote-107-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ea1ch s\u1ebd. L\u1ea1i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mi\u1ebfu v\u0169 v\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed, khi thay ng\u01b0\u1eddi, giao l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"'Giao d\u0129 t\u01b0\u01a1ng ph\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'd\u0129 giao', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 83 ph\u1ea7n Giao X\u00e3 kh\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-107-8\" href=\"#footnote-107-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. C\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2u m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Ghi ch\u00e9p m\u1edbi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn th\u00e1ng 6. Nay theo ghi ch\u00e9p c\u0169 v\u00e0 b\u1ea3n k\u1ef7.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Ti\u1ec1n B\u1ea3o \u0110\u1ea1i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Vi\u00ean Ng\u1ea1n m\u1ea5t. Ng\u1ea1n t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ea5n gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea5n, nh\u01b0ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb qu\u00e2n ng\u0169, kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o ch\u00ednh s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"'B\u1ea5t th\u00f4ng ch\u00ednh thu\u1eadt', ch\u1eef 'th\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u0129', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-107-9\" href=\"#footnote-107-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. Khi \u1edf T\u00e0o Nam<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ea1i T\u00e0o Nam th\u1eddi vi l\u1ea1i d\u00e2n s\u1edf t\u1ee5ng', nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nam T\u00e0o', '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00e0o Nam'. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261 truy\u1ec7n Vi\u00ean Ng\u1ea1n, Ng\u1ea1n l\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea7u th\u1eddi T\u1ed1ng t\u1eebng tr\u1ea5n gi\u1eef T\u00e0o Ch\u00e2u. 'T\u00e0o Nam' l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi t\u1eeb th\u1eddi Xu\u00e2n Thu n\u0103m Hi C\u00f4ng th\u1ee9 19, ch\u1ec9 T\u00e0o Ch\u00e2u. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-107-10\" href=\"#footnote-107-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, \u00f4ng b\u1ecb quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang ki\u1ec7n t\u1ee5ng, nh\u01b0ng Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao c\u0169, n\u00ean kh\u00f4ng x\u1eed t\u1ed9i. Do \u0111\u00f3, sai trung s\u1ee9 lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tang l\u1ec5 cho \u00f4ng.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, phong Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 tam n\u1eef l\u00e0m V\u0129nh Kh\u00e1nh C\u00f4ng Ch\u00faa.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, C\u00f4ng ch\u00faa V\u0129nh Kh\u00e1nh gi\u00e1ng h\u00f4n v\u1edbi H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn. Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn l\u00e0 con trai c\u1ee7a Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, C\u00f4ng ch\u00faa t\u1eebng m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn th\u00eau hoa g\u1eafn l\u00f4ng chim v\u00e0o cung. Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y th\u1ebf, b\u1ea3o C\u00f4ng ch\u00faa r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y \u0111\u01b0a c\u00e1i \u00e1o n\u00e0y cho ta, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ch\u1edb m\u1eb7c lo\u1ea1i trang ph\u1ee5c n\u00e0y n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u00f4ng ch\u00faa c\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: <i>&#8220;Nh\u1eefng l\u00f4ng chim n\u00e0y c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb bao nhi\u00eau m\u00e0 ph\u1ea3i v\u1eady?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i. N\u1ebfu nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i m\u1eb7c lo\u1ea1i \u00e1o n\u00e0y, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong cung \u0111\u00ecnh v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng t\u1ea5t s\u1ebd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. Gi\u00e1 l\u00f4ng chim \u1edf kinh th\u00e0nh s\u1ebd t\u0103ng cao, d\u00e2n gian s\u1ebd tranh nhau bu\u00f4n b\u00e1n, vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ea1i sinh v\u1eadt s\u1ebd ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 ra. Ng\u01b0\u01a1i sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean trong gi\u00e0u sang, n\u00ean bi\u1ebft tr\u00e2n tr\u1ecdng ph\u00fac \u0111\u1ee9c, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1i \u0111\u1ea7u m\u1ed1i t\u1ed9i \u00e1c n\u00e0y?&#8221;<\/i> C\u00f4ng ch\u00faa nghe l\u1eddi, c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00e0 t\u1ea1 l\u1ed7i.<\/p>\n<p>C\u00f4ng ch\u00faa nh\u00e2n l\u00fac h\u1ea7u chuy\u1ec7n, c\u00f9ng Ho\u00e0ng h\u1eadu n\u00f3i: <i>&#8220;Quan gia l\u00e0m thi\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3 l\u00e2u, sao kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u00e0ng trang tr\u00ed ki\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o: <i>&#8220;Ta v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, mu\u1ed1n d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c trang ho\u00e0ng cung \u0111i\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u00ecn gi\u1eef t\u00e0i s\u1ea3n cho thi\u00ean h\u1ea1, sao c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n ti\u00eau d\u00f9ng? X\u01b0a nay ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ee5c v\u1ee5 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ch\u1ec9 lo ch\u0103m ch\u00fat cho b\u1ea3n th\u00e2n, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd nh\u00ecn ta th\u1ebf n\u00e0o? Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1eebng n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Theo s\u1eed, Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i th\u1ee9 b\u1ea3y c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng. V\u00e0o th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;ch\u1ee7 gia&#8221;<\/i>, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 nh\u1ea7m l\u1eabn. Tuy nhi\u00ean, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 do Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn k\u1ec3 l\u1ea1i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p sau vi\u1ec7c C\u00f4ng ch\u00faa k\u1ebft h\u00f4n, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[66] T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t nh\u1eadm ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed \u00c1i Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[67] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm nghe n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1eb7t ng\u1ee5c th\u1ea5t trong T\u01b0 m\u00e3 b\u1ed9 vi\u1ec7n, b\u00ean ngo\u00e0i l\u1ea1i x\u00e2y th\u00eam t\u1eed th\u00e0nh, c\u00e1c ty ng\u1ee5c c\u0169ng t\u1ef1 ti\u1ec7n giam gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ea5m nghi\u00eam vi\u1ec7c n\u00e0y. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, ai t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[68] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng kho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau<a class=\"footnote\" title=\"Kho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 276, 'Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-11\" href=\"#footnote-107-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, xin ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, huy \u0111\u1ed9ng to\u00e0n b\u1ed9 thuy\u1ec1n d\u00e2n \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u Quy\u1ec1n ph\u00e1n Tam ty S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ee7 ch\u00edn n\u0103m g\u1ecdi l\u00e0 thi\u1ebfu th\u1ed1n. Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00ednh to\u00e1n, nay kho l\u01b0\u01a1ng s\u1eafp c\u1ea1n, m\u1edbi xin ph\u00e2n b\u1ed5 qu\u00e2n l\u00ednh, thu gom thuy\u1ec1n d\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn, ch\u1eef 'D\u0129 c\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p d\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-12\" href=\"#footnote-107-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ngay \u0111\u01b0\u1ee3c sao? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m g\u00ec! N\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec3 t\u1ea1 l\u1ed7i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> Chi\u00eau Ph\u1ee5 ho\u1ea3ng s\u1ee3, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ednh sao, b\u00e8n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Khai Phong ph\u1ee7, g\u1eb7p Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 Quang Ngh\u0129a kh\u00f3c l\u00f3c c\u1ea7u xin, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd gi\u1ea3i th\u00edch gi\u00f9m, n\u1edbi l\u1ecfng t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn l\u1ef1c lo li\u1ec7u. Quang Ngh\u0129a \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Chi\u00eau Ph\u1ee5 ra ngo\u00e0i, Quang Ngh\u0129a h\u1ecfi H\u1eefu Tri kh\u00e1ch \u00c1p nha V\u0129nh Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u00f2ng T\u00edn \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u00f2ng T\u00edn t\u1eebng \u0111i du l\u1ecbch \u1edf S\u1edf, T\u1ee9, th\u1ea5y nguy\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 do th\u1ee7y th\u1ee7 \u0103n u\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u01a1i h\u1ecd \u0111i qua \u0111\u1ec3 xin c\u1ea5p ph\u00e1t, n\u00ean th\u01b0\u1eddng b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n 'C\u1ed1' vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ed1', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-13\" href=\"#footnote-107-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu t\u1eeb l\u00fac kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n ng\u00e0y v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u1ea3 \u0111i l\u1eabn v\u1ec1 \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho h\u1ecd. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea1o t\u1eeb S\u1edf, T\u1ee9 l\u00ean thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 chuy\u1ec3n g\u1ea1o v\u00e0o kho, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u b\u1eaft h\u1ecd xu\u1ea5t n\u1ea1p ngay l\u1eadp t\u1ee9c. Nh\u01b0 v\u1eady, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u00e0y. T\u1eeb S\u1edf, T\u1ee9 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 ng\u00e0n d\u1eb7m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quy \u0111\u1ecbnh 80 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n, m\u1ed9t n\u0103m ba l\u1ea7n. Nay n\u1ebfu b\u1ecf \u0111i nh\u1eefng ng\u00e0y tr\u00ec ho\u00e3n v\u00f4 \u00edch, th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1eadn chuy\u1ec3n. L\u1ea1i nghe n\u00f3i Tam ty mu\u1ed1n tr\u01b0ng d\u1ee5ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu l\u1ea5y h\u1ebft thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u1edf kinh s\u01b0 s\u1ebd thi\u1ebfu c\u1ee7i \u0111\u1ed1t, chi b\u1eb1ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng thuy\u1ec1n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f2n nh\u1eefng thuy\u1ec1n h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec cho d\u00e2n ch\u1edf c\u1ee7i, nh\u01b0 v\u1eady c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i. Hi\u1ec7n nay g\u1ea1o trong ch\u1ee3 \u0111\u1eaft, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u00e0 70 \u0111\u1ed3ng, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nghe v\u1eady, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef c\u0169ng gi\u1ea5u kh\u00f4ng b\u00e1n, v\u00ec th\u1ebf g\u1ea1o c\u00e0ng \u0111\u1eaft, m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o s\u1ebd lo s\u1ee3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i.&#8221;<\/i> Quang Ngh\u0129a cho l\u00e0 ph\u1ea3i. H\u00f4m sau, \u0111em h\u1ebft l\u1eddi \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u nghe theo. Nh\u1edd v\u1eady vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft, Chi\u00eau Ph\u1ee5 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba. S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o hu\u1ea5n&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai. X\u00e9t r\u1eb1ng S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 quy\u1ec1n ph\u00e1n Tam ty th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u0103m th\u1ee9 ba m\u00f9a thu \u0111\u00e3 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y? Nay ch\u00e9p v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, 10 v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, ch\u00ednh l\u00e0 do k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a T\u00f2ng T\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u1ea1i L\u00fd ch\u00ednh n\u1ed9i Ho\u00e0ng l\u00e0 L\u00fd Ph\u00f9 nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Quy Ch\u00e2u, th\u1ea5y vi\u1ec7c ch\u1ebf tr\u00ed c\u1ee7a Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, li\u1ec1n d\u00e2ng t\u1ea5u l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m tr\u1edf v\u1ec1 kinh, Vua th\u1ea5y ti\u1ec1n t\u1ec7 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda T\u00e2y kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 8, b\u00e8n sai L\u00fd Ph\u00f9 l\u00e0m Tri chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00eda Nam kinh T\u00e2y, ban cho t\u00e1m ch\u1eef <i>&#8220;L\u00fd Ph\u00f9 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, nh\u01b0 Tr\u1eabm th\u00e2n h\u00e0nh&#8221;<\/i>, l\u1ec7nh vi\u1ebft l\u00ean c\u1edd l\u1edbn, th\u01b0\u1eddng mang theo b\u00ean m\u00ecnh. L\u00fd Ph\u00f9 tr\u01b0\u1edbc sau d\u00e2ng t\u1ea5u nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1ee3i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n tr\u0103m \u0111i\u1ec1u, trong \u0111\u00f3 48 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh v\u00e0 ghi v\u00e0o l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ed3ng tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u l\u00e0 Phan M\u1ef9 v\u00e0 Do\u00e3n S\u00f9ng Kha ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c L\u0129nh Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, c\u00f2n Nguy\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, Th\u00e1i t\u1eed Trung du\u1eabn l\u00e0 H\u1ee9a C\u1eedu Ng\u00f4n l\u00e0m Ph\u00e1n quan. Ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u1ee9a C\u1eedu Ng\u00f4n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Long B\u00ecnh T\u1eadp&#8217; ch\u00e9p n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1eeb Tr\u1ea1ch l\u00e0m Qu\u1ea3ng Nam v\u1eadn ph\u00e1n, e l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00e0nh dinh Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m l\u00e0 Chu Hi\u1ebfn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c L\u00e3o d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Dung Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, kh\u1eafp L\u0129nh Nam n\u1ed5i d\u1eady gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, Ng\u1ee5y Khai ph\u1ee7 l\u00e0 Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m, th\u1ed5 h\u00e0o l\u00e0 Chu T\u01b0 Qu\u1ef3nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o bi\u1ec3n l\u00e0m lo\u1ea1n, Do\u00e3n S\u00f9ng Kha d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, Vua sai Trung s\u1ee9 l\u00e0 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, v\u00e0i th\u00e1ng sau d\u1eb9p y\u00ean b\u1ecdn ch\u00fang.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u L\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng 7 r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u Ung, Dung d\u1ee5 d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0m lo\u1ea1n, &#8216;B\u1ea3n K\u1ef7&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady. Nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y. Chu T\u01b0 Qu\u1ef3nh, trong truy\u1ec7n Do\u00e3n S\u00f9ng Kha ch\u00e9p l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ch\u00e2u Thi\u1ec1u, trong truy\u1ec7n Phan M\u1ef9 ch\u00e9p l\u00e0 th\u1ed5 h\u00e0o. Truy\u1ec7n S\u00f9ng Kha c\u00f2n ch\u00e9p Ng\u1ee5y Khai ph\u1ee7 l\u00e0 Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 l\u00e0 Vi\u00ean H\u00e1n Qu\u1ef3nh c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung chi\u1ebfm gi\u1eef n\u0103m ch\u00e2u l\u00e0m ph\u1ea3n. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m ch\u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng ch\u00e2u n\u00e0o, nay ch\u1ec9 theo truy\u1ec7n Phan M\u1ef9, coi Chu T\u01b0 Qu\u1ef3nh l\u00e0 th\u1ed5 h\u00e0o, th\u00eam Nh\u1ea1c Ph\u1ea1m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i theo truy\u1ec7n Phan M\u1ef9 chung ch\u00e9p l\u00e0 t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o bi\u1ec3n, kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 ch\u00e2u n\u00e0o, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. Vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng T\u1ed3n Trung \u0111\u00e3 ch\u00e9p trong ph\u1ea7n Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1eadp B\u1ea3o T\u0129nh qu\u00e2n \u1edf ch\u00e2u T\u00fac.<\/p>\n<p>[73] Ch\u00e2u M\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u00e0m ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1, b\u1ecf Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 An H\u00f3a qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[74] Gi\u00e1m qu\u00e2n tr\u1ea5n H\u1ea3i M\u00f4n l\u00e0 Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Dong <i>(L\u1ec7nh Dong, ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00e9p)<\/i> \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c ch\u00e2u Li\u00eam, B\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[75] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u B\u00edch.<\/p>\n<p>[77] C\u1ea5m d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thu ti\u1ec1n k\u1ebft x\u00e3<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea5m d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thu ti\u1ec1n k\u1ebft x\u00e3 v\u00e0 \u0111ua thuy\u1ec1n. 'K\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-14\" href=\"#footnote-107-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a> v\u00e0 \u0111ua thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[78] Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 k\u1ebft th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, g\u1ea3 con g\u00e1i cho con trai Ph\u1ed5 l\u00e0 Th\u1eeba T\u00f4ng. Vua nghe vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng vui. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Khu m\u1eadt s\u1ee9 v\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, c\u00f9ng \u1edf chung m\u1ed9t nh\u00e0, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd t\u00e1ch bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u1ecbnh Th\u00e2n, l\u00e0m kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng S\u00f9ng C\u1ee7 g\u1ea7n ch\u1ee5c n\u0103m. S\u00f9ng C\u1ee7 bi\u1ebft Th\u00e2n gian tr\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1ea1nh nh\u1ea1t. Th\u00e2n o\u00e1n h\u1eadn, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o S\u00f9ng C\u1ee7 nh\u1eadn v\u00e0ng c\u1ee7a T\u1ecbch Hy T\u1ea9u ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean, nh\u1edd c\u1eady ri\u00eang H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed7 M\u00f4ng cho Hy T\u1ea9u \u0111\u1ed7 Gi\u00e1p khoa, v\u00e0 d\u1eabn Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0u Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh l\u00e0m ch\u1ee9ng. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh thu\u1eadt l\u1ea1i \u0111\u00e2y l\u00e0 vu c\u00e1o, Vua ngu\u00f4i gi\u1eadn ph\u1ea7n n\u00e0o. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, S\u00f9ng C\u1ee7 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua ban cho Th\u00e2n h\u1ecdc v\u1ecb \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Toan T\u1ea3o. Sau khi Th\u00e2n ch\u1ebft, m\u1eb9 \u00f4ng ngh\u00e8o \u0111\u00f3i, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 con trai S\u00f9ng C\u1ee7 l\u00e0 K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng xin \u0103n. Gia nh\u00e2n tranh nhau m\u1eafng m\u1ecf \u0111u\u1ed5i \u0111i<a class=\"footnote\" title=\"Gia nh\u00e2n tranh nhau m\u1eafng m\u1ecf \u0111u\u1ed5i \u0111i. 'M\u1eafng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'X\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 257 truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-15\" href=\"#footnote-107-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng cho g\u1eb7p, t\u1eb7ng m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim. \u0110\u01b0\u01a1ng th\u1eddi khen K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, l\u00fac \u1ea5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, phong S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, c\u0169ng ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i vi\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, d\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n, L\u01b0u h\u1eadu Ki\u1ebfn Ninh, l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu B\u1ea3o T\u0129nh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c Thuy\u1ebft Uy\u1ec3n&#8217; ch\u00e9p: Ph\u00f9ng Huy l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Linh V\u0169, c\u00f3 uy danh, ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, Nhung \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3. Con l\u00e0 K\u1ebf Nghi\u1ec7p k\u1ebf v\u1ecb. D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hu\u00e2n c\u0169ng nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi cai tr\u1ecb L\u00e2n Ch\u00e2u. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u tu\u00e2n m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1ed7 v\u1ec1 c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean, l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn cho bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2y b\u1eafc. Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e2n d\u1ecbp K\u1ebf Nghi\u1ec7p v\u00e0o tri\u1ec1u, d\u1eddi \u00f4ng v\u1ec1 tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u, sai quan v\u0103n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u1edf Linh Ch\u00e2u, tri\u1ec7u Tr\u1ecdng Hu\u00e2n v\u1ec1 giao cho tr\u1ea5n g\u1ea7n, l\u1ea1i sai quan v\u00f5 cai qu\u1ea3n ch\u00e2u s\u1ef1. V\u1ec1 sau, hai ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i lo toan, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng hai vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 sai l\u1ea7m. Vi\u1ec7c sai quan v\u00f5 cai qu\u1ea3n L\u00e2n Ch\u00e2u, &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng ghi, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Th\u00e1ng n\u00e0y, Hi\u1ec7u \u00fay Nha Ch\u00e2u l\u00e0 L\u1ee5c X\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3 l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nha th\u1ef1. Tri Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh l\u00e0 Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m sau, nay \u0111\u01b0a v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[81] C\u1ea5m t\u00e0ng tr\u1eef c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng huy\u1ec1n t\u01b0\u1ee3ng, thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1ed3 s\u1ea5m, l\u1ecbch Th\u1ea5t Di\u1ec7u, Th\u00e1i Nh\u1ea5t L\u00f4i C\u00f4ng, L\u1ee5c Nh\u00e2m \u0110\u1ed9n Gi\u00e1p trong nh\u00e0 d\u00e2n, ai c\u00f3 ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan.<\/p>\n<p>[82] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, kh\u00f4i ph\u1ee5c Khang Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u1edf bi\u00ean vi\u1ec5n ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u1ee7 ba n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ed5 s\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n<p>[84] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Si\u00eau \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao v\u00e0o tri\u1ec1u, xin \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u00f4ng m\u1ea5t. Vua v\u1ed9i \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng, kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, ng\u1eebng tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho C\u00f4ng \u0111\u1ee9c s\u1ee9 c\u00f9ng \u0110\u1ea1o l\u1ee5c T\u1ea3 Nhai l\u00e0 L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t, ai h\u1ecdc v\u1ea5n ch\u01b0a \u0111\u1ee7 v\u00e0 kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb lo\u1ea1i. Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c, t\u1ef1 hi\u1ec7u l\u00e0 Hoa C\u00e1i Ti\u00ean Sinh, gi\u1ecfi ph\u00e9p ph\u1ee5c kh\u00ed, tu\u1ed5i h\u01a1n 90 m\u00e0 v\u1eabn kh\u1ecfe m\u1ea1nh, \u0111i l\u1ea1i nhanh nh\u1eb9n. M\u1ed7i khi c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n, \u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o cung, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, ph\u00e9p thu\u1eadt tinh th\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua r\u1ea5t coi tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n, L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u s\u1ee9, Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ba n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3.<\/p>\n<p>[87] Th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c th\u1eddi T\u1ea7n l\u00e0 L\u00fd B\u0103ng c\u00f3 mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf qu\u00e2n V\u0129nh Khang. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u Ng\u1ee5y Th\u1ee5c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m \u0110\u1ea1i An V\u01b0\u01a1ng, sau l\u1ea1i phong l\u00e0m \u1ee8ng Th\u00e1nh Linh C\u1ea3m V\u01b0\u01a1ng. Khi Th\u1ee5c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, Vua ban chi\u1ebfu cho quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tu s\u1eeda v\u00e0 trang ho\u00e0ng mi\u1ebfu \u1ea5y. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i phong l\u00e0m Qu\u1ea3ng T\u1ebf V\u01b0\u01a1ng, h\u1eb1ng n\u0103m c\u00fang t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[88] H\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf gi\u00e1m H\u1ea3i M\u00f4n l\u00e0 B\u00e0ng S\u00f9ng c\u00f9ng \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u1ea3n. Gi\u00e1m qu\u00e2n Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Dong \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ba tr\u0103m t\u00ean.<\/p>\n<p>[89] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, \u0111\u1ec1u do thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0 \u1edf hai s\u00f4ng Bi\u1ec7n, Th\u00e1i ch\u1edf.<\/p>\n<p>[90] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea5y Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u1ea7n \u0110\u1ee9c S\u00f9ng <i>(\u0110\u1ee9c S\u00f9ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m Kh\u1edfi ph\u1ee5c V\u00e2n huy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd Th\u1ea7n ch\u00e2u, ki\u00eam Ng\u0169 Kh\u00ea tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9. Hai n\u0103m sau, \u0110\u1ee9c S\u00f9ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Ng\u1ee5y Th\u00e1i \u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p: V\u0169 L\u0103ng, Th\u1ea7n D\u01b0\u01a1ng, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng, Thanh T\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng n\u0103m ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Man Dao t\u1eadp h\u1ee3p, d\u1ef1a n\u00fai ng\u0103n s\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 's\u01a1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ec9', theo '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean b\u00fat l\u1ee5c' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c') quy\u1ec3n 1 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-107-16\" href=\"#footnote-107-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Th\u1eddi M\u00e3 Hi Ph\u1ea1m, Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng, h\u1ecd nhi\u1ec1u l\u00fac k\u00e9o ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 bi\u00ean gi\u1edbi, th\u1eadm ch\u00ed bao v\u00e2y uy hi\u1ebfp hai ch\u00e2u Th\u1ea7n, V\u0129nh, gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c gia s\u00fac, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e1i T\u1ed5 sau khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh H\u1ed3, mu\u1ed1n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Man, th\u00f4ng th\u1ea1o hi\u1ec3m \u0111\u1ecba, d\u0169ng c\u1ea3m m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7 h\u1ecd.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Man Dao \u1edf Th\u1ea7n ch\u00e2u t\u00ean l\u00e0 T\u1ea7n T\u00e1i H\u00f9ng, cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, m\u1ea1nh m\u1ebd c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u1eddi Chu H\u00e0nh Ph\u00f9ng t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng trong chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3. Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n giao ph\u00f3 vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n m\u1ed9t v\u00f9ng, phong l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man, b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ea7n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, cho con trai \u00f4ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, l\u1ea1i cho ph\u00e9p \u00f4ng t\u1ef1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng to\u00e0n b\u1ed9 t\u00f4 thu\u1ebf trong ch\u00e2u. T\u00e1i H\u00f9ng c\u1ea3m k\u00edch \u01a1n s\u00e2u, th\u1ec1 ch\u1ebft b\u00e1o \u0111\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn ch\u00e2u nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u00f4ng hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eb7c gi\u00e1p v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, leo n\u00fai v\u01b0\u1ee3t h\u00e0o, nhanh nh\u01b0 kh\u1ec9 v\u01b0\u1ee3n. L\u1ea1i ch\u1ecdn 28 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Man, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd t\u1ed1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u theo gi\u00f3 quy thu\u1eadn, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng. Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t m\u1eebng, l\u1ea1i tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, tr\u1ef1c ti\u1ebfp khen ng\u1ee3i<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'di\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nhi', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-107-17\" href=\"#footnote-107-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>. T\u00e1i H\u00f9ng qu\u1ef3 kh\u00f3c, ngh\u1eb9n ng\u00e0o kh\u00f4ng n\u00f3i n\u00ean l\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, v\u00e0 cho m\u00f4n kh\u00e1ch l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Th\u00e0nh l\u00e0m ch\u1ee9c Suy quan c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e1i H\u00f9ng t\u1eadn t\u1ee5y n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean su\u1ed1t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, kh\u00f4ng c\u00f3 lo\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi Man. N\u0103m ch\u00e2u k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t binh l\u00ednh, kh\u00f4ng t\u1ed1n hao kho l\u1eabm, m\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, nh\u1edd v\u00e0o th\u1ea7n c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t T\u00e1i H\u00f9ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p v\u1ec1 T\u00e1i H\u00f9ng r\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p \u1edf s\u00e1ch kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd T\u1ea7n \u0110\u1ee9c S\u00f9ng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 T\u1ea7n T\u00e1i H\u00f9ng v\u1eady. \u0110\u1ee9c S\u00f9ng t\u1eeb ch\u1ee9c Nha hi\u1ec7u \u0111\u00e3 qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, vi\u1ec7c \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c l\u1ea1, ti\u1ebfc l\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p r\u00f5. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 30 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 8, khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;ti\u1ec1n tri Th\u1ea7n ch\u00e2u&#8221;<\/i>, th\u00ec \u0110\u1ee9c S\u00f9ng \u1edf Th\u1ea7n ch\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u1ebft \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, nay ghi ch\u00e9p theo l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ch\u00e2u Li\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd K\u1ebf L\u00e3ng c\u00f9ng D\u01b0\u1ee3c K\u1ebf Thanh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ea1i ph\u00e1 gi\u1eb7c L\u00e3o d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ch\u00e2u Anh.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf L\u00e3ng, K\u1ebf Thanh kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. S\u00e1ch &#8216;T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"Ghi ch\u00fa trong 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c' d\u1eabn m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n, v\u1ed1n n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n Tr\u1ecbnh Th\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau th\u00eam v\u00e0o.\" id=\"return-footnote-107-18\" href=\"#footnote-107-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>ghi: Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u00e1ch Tr\u1ecbnh Th\u00e2n danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Toan T\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, c\u1ea5m t\u0103ng ni, \u0111\u1ea1o s\u0129 t\u1ef1 h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1ecba l\u00fd.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i v\u1ec1 ch\u00e2u ph\u1ee7 g\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 k\u00fd \u1ee9ng. N\u1ebfu t\u1eeb n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01a1n t\u1ea1i ph\u1ee7 Khai Phong, t\u00e2u xin ch\u1ec9 d\u1ee5, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1ef1u th\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'tri\u1ec7u th\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-107-19\" href=\"#footnote-107-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ghi t\u00ean gi\u00e1m sinh \u0111\u1ec3 tham gia ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, b\u00e3i b\u1ecf hai ch\u00e2u Xu\u00e2n, C\u1ea7n c\u00f9ng b\u1ea3y huy\u1ec7n H\u00f3a Nh\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Nam Ngh\u0129a.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Nam Ngh\u0129a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong b\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u1ec9 ghi n\u0103m sau ph\u1ee5c h\u1ed3i, n\u00ean ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh ki\u00eam \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m tam ty, coi vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i Nam, H\u1ed3 Nam, L\u0129nh Nam; L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh ki\u00eam \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m tam ty, coi vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Kinh Nam, Ki\u1ebfm Nam.<\/p>\n<p>[96] Ban chi\u1ebfu cho h\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng t\u00f4ng ch\u00ednh th\u1eeba \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tri\u1ec7u Phu so\u1ea1n bia m\u1edbi cho c\u00e1c mi\u1ebfu nh\u1ea1c, \u0111\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng qua c\u00e1c \u0111\u1eddi, sai s\u1ee9 kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u00e1 trong mi\u1ebfu, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 52 b\u00e0i.<\/p>\n<p>[97] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, sai c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong Do\u00e3n th\u0103m b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[99] Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i, qua m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u00e0 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c l\u1ec7nh l\u1ee5c<a class=\"footnote\" title=\"'Kinh th\u1eadp kh\u1ea3o nh\u1eadp l\u1ec7nh l\u1ee5c gi\u1ea3' trong nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kinh kh\u1ea3o d\u01b0 l\u1ec7nh l\u1ee5c gi\u1ea3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 35 ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 159 ch\u00ed 'Tuy\u1ec3n c\u1eed' \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Th\u1eadp' v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eef 'D\u01b0' th\u00e0nh 'Nh\u1eadp'\" id=\"return-footnote-107-20\" href=\"#footnote-107-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ed1i v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ch\u1ee9c khu s\u1eed, t\u1ea3n quan, k\u1ef9 thu\u1eadt, d\u00f9 c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[100] Ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u0110\u1ed5ng Di\u00ean Ng\u1ea1c thu\u1ed9c n\u1ed9i ban, v\u00ec t\u1ed9i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u1eafp th\u00f3c l\u00faa \u1edf doanh tr\u1ea1i xe<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ea1o' trong nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'gi\u00e1m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3 ph\u1ea7n 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-107-21\" href=\"#footnote-107-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, s\u1ed1 tang v\u1eadt l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n, sau khi tra x\u00e9t \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[101] L\u01b0u H\u00e1n, quan y thu\u1ed9c H\u00e0n l\u00e2m, th\u1eeba ch\u1ee9c \u1edf H\u1ed3ng l\u01b0 t\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ng\u1ef1 thu\u1ed9c \u0110i\u1ec7n trung t\u1ec9nh. L\u1ea1i ban cho \u0111\u1ea1o s\u0129 Huy\u1ec1n b\u00ed \u0111\u1ea1i s\u01b0 M\u00e3 Ch\u00ed t\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, c\u00f9ng ban cho kh\u00ed t\u1ec7 v\u00e0 ng\u1ef1a, v\u00ec b\u1ec7nh c\u1ee7a Khai Phong do\u00e3n \u0111\u00e3 kh\u1ecfi.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u00f3 tuy\u1ebft l\u1edbn.<\/p>\n<p>[103] Qu\u00e2n Can Ninh b\u00e1o r\u1eb1ng 2.248 h\u1ed9 d\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[104] Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e2u vi\u1ec7n v\u00e0 khai s\u00e1ch ty, do ph\u00e1n quan c\u1ee7a b\u1ea3n b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd. Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu h\u1ee3p nh\u1ea5t Di\u00eam thi\u1ebft v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t, c\u00f2n \u0110\u1ed9 chi gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[105] N\u0103m \u0111\u00f3, x\u1ea3y ra n\u1ea1n \u0111\u00f3i l\u1edbn.<\/p>\n<p>[106] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua h\u1ecfi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>&#8220;Trong h\u00e0ng nho th\u1ea7n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5?&#8221;<\/i> Ph\u1ed5 ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tri B\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n \u0111i\u1ec1u Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m. Sau \u0111\u00f3, Vua cho tri\u1ec7u ki\u1ebfn, th\u1eed t\u00e0i b\u1eafn cung, r\u1ed3i h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eb7c gi\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Khi th\u1ea7n c\u00f2n l\u00e0m m\u1ea1c kh\u00e1ch d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng Qu\u00e1ch S\u00f9ng, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo vi\u1ec7c chinh th\u1ea3o, n\u00ean t\u1eebng m\u1eb7c gi\u00e1p tr\u1ee5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh c\u00f3 bi\u1ebft V\u01b0\u01a1ng Minh ch\u0103ng? Tr\u1eabm \u0111\u00e3 phong h\u1eafn l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed. Khanh r\u1ea5t trung thu\u1ea7n, n\u1ebfu ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m m\u1ee5c b\u00e1.&#8221;<\/i> Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 l\u1eadp t\u1ee9c c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>&#8220;Ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i t\u00e0n b\u1ea1o, d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ecbu nhi\u1ec1u tai h\u1ecda. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ec7nh ch\u1ecdn h\u01a1n tr\u0103m nho th\u1ea7n c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, ph\u00e2n ra cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ea1i phi\u00ean, d\u00f9 h\u1ecd \u0111\u1ec1u tham nh\u0169ng, c\u0169ng ch\u01b0a b\u1eb1ng m\u1ed9t v\u00f5 th\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, quan h\u1eefu ty sai Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng d\u00e2n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a huy\u1ec7n l\u1ec7nh.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh L\u1ea1i b\u1ed9 ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[107] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n cung c\u1ea5p qu\u00e2n ph\u00ed, c\u00f2n tr\u0103m quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1ed5ng l\u1ed9c, v\u00ec t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-107-1\">C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n Th\u00e0nh huy\u1ec7n l\u1ec7nh'. Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n L\u0103ng l\u1ec7nh', quy\u1ec3n 457, 'Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n truy\u1ec7n' l\u1ea1i ghi l\u00e0 'Y\u1ec3n Th\u00e0nh l\u1ec7nh'. <a href=\"#return-footnote-107-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-2\">'Th\u00e1ng t\u00e1m' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m', theo '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-3\">Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, \u1edf ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a quy\u1ec3n n\u00e0y th\u00e1ng 9 v\u00e0 quy\u1ec3n 16 th\u00e1ng 3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n'. <a href=\"#return-footnote-107-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-4\">T\u00e2n M\u00e3o nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u1ea4t M\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-5\">'Chuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tranh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 91 'H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-6\">'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean, trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 91 'H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed' ch\u1ec9 ghi 'To\u1ea3n V\u0169 Nguy\u00ean Kinh' 12 thi\u00ean, nghi ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' l\u00e0 th\u1eeba. <a href=\"#return-footnote-107-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-7\">'D\u0129 b\u1ea3n huy\u1ec7n l\u1ec7nh u\u00fd ki\u00eam mi\u1ebfu l\u1ec7nh th\u1eeba', ch\u1eef 'l\u1ec7nh' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 137, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 83 ph\u1ea7n Giao X\u00e3 kh\u1ea3o, v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 102 ph\u1ea7n L\u1ec5 ch\u00ed \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'd\u00f9ng L\u1ec7nh c\u1ee7a huy\u1ec7n ki\u00eam L\u1ec7nh c\u1ee7a mi\u1ebfu, U\u00fd ki\u00eam Th\u1eeba c\u1ee7a mi\u1ebfu', nay c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-107-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-8\">'Giao d\u0129 t\u01b0\u01a1ng ph\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'd\u0129 giao', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 83 ph\u1ea7n Giao X\u00e3 kh\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-107-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-9\">'B\u1ea5t th\u00f4ng ch\u00ednh thu\u1eadt', ch\u1eef 'th\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u0129', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-107-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-10\">'T\u1ea1i T\u00e0o Nam th\u1eddi vi l\u1ea1i d\u00e2n s\u1edf t\u1ee5ng', nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nam T\u00e0o', '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00e0o Nam'. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 261 truy\u1ec7n Vi\u00ean Ng\u1ea1n, Ng\u1ea1n l\u00e0 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ea7u th\u1eddi T\u1ed1ng t\u1eebng tr\u1ea5n gi\u1eef T\u00e0o Ch\u00e2u. 'T\u00e0o Nam' l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi t\u1eeb th\u1eddi Xu\u00e2n Thu n\u0103m Hi C\u00f4ng th\u1ee9 19, ch\u1ec9 T\u00e0o Ch\u00e2u. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-107-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-11\">Kho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 276, 'Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-12\">\u0110\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn, ch\u1eef 'D\u0129 c\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p d\u0129', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-13\">Nguy\u00ean v\u0103n 'C\u1ed1' vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ed1', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-14\">C\u1ea5m d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thu ti\u1ec1n k\u1ebft x\u00e3 v\u00e0 \u0111ua thuy\u1ec1n. 'K\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea5p', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-15\">Gia nh\u00e2n tranh nhau m\u1eafng m\u1ecf \u0111u\u1ed5i \u0111i. 'M\u1eafng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'X\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 257 truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-16\"> ch\u1eef 's\u01a1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ec9', theo '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean b\u00fat l\u1ee5c' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c')<\/i> quy\u1ec3n 1 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-107-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-17\"> ch\u1eef 'di\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nhi', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-107-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-18\">Ghi ch\u00fa trong 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c' d\u1eabn m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u0103n, v\u1ed1n n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n Tr\u1ecbnh Th\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau th\u00eam v\u00e0o. <a href=\"#return-footnote-107-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-19\">Ch\u1eef 't\u1ef1u th\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'tri\u1ec7u th\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-107-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-20\"> 'Kinh th\u1eadp kh\u1ea3o nh\u1eadp l\u1ec7nh l\u1ee5c gi\u1ea3' trong nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Kinh kh\u1ea3o d\u01b0 l\u1ec7nh l\u1ee5c gi\u1ea3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 35 ph\u1ea7n 'Tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 159 ch\u00ed 'Tuy\u1ec3n c\u1eed' \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Th\u1eadp' v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eef 'D\u01b0' th\u00e0nh 'Nh\u1eadp' <a href=\"#return-footnote-107-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-107-21\"> '\u0110\u1ea1o' trong nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'gi\u00e1m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3 ph\u1ea7n 'Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-107-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":13,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-107","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/107\/revisions\/118"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/107\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=107"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=107"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}