{"id":111,"date":"2025-07-03T02:48:34","date_gmt":"2025-07-03T02:48:34","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=111"},"modified":"2025-07-03T02:48:35","modified_gmt":"2025-07-03T02:48:35","slug":"quyen-15-nam-khai-bao-thu-7-giap-tuat-974","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-15-nam-khai-bao-thu-7-giap-tuat-974\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 15: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 7 (GI\u00c1P TU\u1ea4T, 974)","rendered":"QUY\u1ec2N 15: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 7 (GI\u00c1P TU\u1ea4T, 974)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 mang ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai s\u1ee9 m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng, S\u1edf.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda Huy\u1ec1n H\u00f3a, ban y ph\u1ee5c, gi\u00e0y d\u00e9p cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u1eeda th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ed1i n\u01b0\u1edbc m\u1edbi, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[4] Khi Y\u00ean qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa qua \u0111\u1eddi, Vua \u0111au x\u00f3t, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"N\u0103m sau v\u00e0o d\u1ecbp sinh th\u1ea7n, n\u00ean b\u1ecf h\u1ed9i v\u00e0 c\u1ea5m nh\u1ea1c.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u: <i>\"V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ec5 kh\u00f4ng gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, d\u00f9 B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng s\u00e2u s\u1eafc, nh\u01b0ng qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u00fac th\u1ecd m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1ea1c th\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh l\u1ec5, mong cho Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u nh\u1ea1c.\"<\/i> Vua \u0111\u00e0nh nghe theo.<\/p>\n\n<p>[5] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[6] Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Vua mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft vi\u1ec7c b\u00ean ngo\u00e0i, b\u00e8n sai qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u00e0 S\u1eed Khu\u00ea \u0111i th\u0103m d\u00f2 r\u1ed9ng r\u00e3i. Khu\u00ea d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i vi\u1ec7c, t\u00e2u l\u00ean Vua, tra x\u00e9t \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng, d\u1ea7n th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ngh\u1ecb, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ed9ng quy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ee9c ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u00fd t\u1ea1m qu\u1ea3n tr\u1ecb H\u00ecnh ch\u00e2u. <i>(Qu\u00e1ch Qu\u00fd t\u1ea1m qu\u1ea3n H\u00ecnh ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 6.)<\/i> Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1eeba L\u01b0\u01a1ng M\u1ed9ng Th\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Tri \u0111\u1ee9c ch\u00e2u. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Qu\u00e1ch Qu\u00fd \u1edf \u0110\u1ee9c ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c gian l\u1ee3i, M\u1ed9ng Th\u0103ng d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ecd. Qu\u00e1ch Qu\u00fd v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Khu\u00ea, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi Khu\u00ea, m\u01b0u toan lo\u1ea1i b\u1ecf M\u1ed9ng Th\u0103ng. Khu\u00ea ghi ch\u00e9p t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0o gi\u1ea5y, ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua thong th\u1ea3 n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.\"<\/i> Khu\u00ea v\u1ed9i t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan v\u0103n hi\u1ec7n nay c\u0169ng ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u1ec1u t\u1ed1t.\"<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y trong ng\u1ef1c ra t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p, d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng M\u1ed9ng Th\u0103ng t\u1ea1m qu\u1ea3n \u0110\u1ee9c ch\u00e2u, khinh nh\u1eddn Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u00e1ch Qu\u00fd, su\u00fdt n\u1eefa g\u00e2y h\u1ecda \u0111\u1ebfn ch\u1ebft.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1eafc ch\u1eafn Th\u1ee9 s\u1eed l\u00e0m \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ph\u00e1p, M\u1ed9ng Th\u0103ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan thanh li\u00eam c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c.\"<\/i> Vua l\u1ea5y t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00e3 ghi, tri\u1ec7u m\u1ed9t ho\u1ea1n quan sai \u0111em giao cho Trung th\u01b0, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"L\u1eadp t\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m M\u1ed9ng Th\u0103ng l\u00e0m T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.\"<\/i> Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1eeba \u0111i, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Phong l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, v\u1eabn qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0110\u1ee9c ch\u00e2u.\"<\/i> Khu\u00ea t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0\u01a1ng M\u1ed9ng Th\u0103ng, kh\u00f4ng r\u00f5 xu\u1ea5t x\u1ee9.)<\/i><\/p>\n\n<p>[7] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Chu Qu\u1ea3ng, c\u0169ng th\u00edch b\u00e0n chuy\u1ec7n ngo\u1ea1i giao, t\u1eeb ch\u1ee9c N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9[footnote]ch\u1eef 'Th\u1ed1ng phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n' b\u1ed1n ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ed9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 b\u1ed5 sung. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 271, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Chu Qu\u1ea3ng, ghi r\u1eb1ng n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, Chu Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, th\u00eam ch\u1ee9c N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u; s\u00e1ch 'Ho\u00e0ng T\u1ed1ng s\u1ef1 th\u1ef1c lo\u1ea1i uy\u1ec3n' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Lo\u1ea1i uy\u1ec3n')<\/i> quy\u1ec3n 1 ghi Chu Qu\u1ea3ng 'gi\u1eefa ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o l\u00e0m N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u', c\u00f3 l\u1ebd l\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng.[\/footnote] \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c H\u1eefu l\u0129nh v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u00d4ng t\u1eebng t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i l\u1ea7n c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, Ti\u1ec1n Th\u00edch ng\u1ed3i h\u01b0\u1edbng nam, b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed s\u1ee9 gi\u1ea3. Th\u00edch tuy qu\u00fd c\u1ef1c nh\u00e2n th\u1ea7n, nh\u01b0ng t\u00f4n qu\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 hai, m\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u00ednh danh, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ec9 nh\u1ee5c l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c gia.\"<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c h\u1eafn kh\u00f4ng?\"<\/i> Chu Qu\u1ea3ng xin \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y sinh th\u1ea7n Ti\u1ec1n Th\u00edch, li\u1ec1n c\u1eed Chu Qu\u1ea3ng l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3. Th\u00edch v\u1eabn gi\u1eef th\u00f3i c\u0169, Chu Qu\u1ea3ng n\u00f3i: <i>\"C\u00f9ng vai ph\u1ee5ng s\u1ef1 ch\u1ee7, kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ed3i.\"<\/i> Th\u00edch b\u00e8n d\u1eddi gh\u1ebf quay h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, theo l\u1ec5 kh\u00e1ch ch\u1ee7. Chu Qu\u1ea3ng v\u1ec1 tri\u1ec1u b\u00e1o m\u1ec7nh, kh\u00ed kh\u00e1i ki\u00eau ng\u1ea1o, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng. Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i c\u1eady th\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec Th\u00edch \u0111\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u01a1i.\"<\/i> Chu Qu\u1ea3ng x\u1ea5u h\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi gian n\u00e0o. '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' ch\u00e9p r\u1eb1ng l\u00fac \u0111\u00f3 Chu Qu\u1ea3ng l\u00e0m \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u. X\u00e9t th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Chu Qu\u1ea3ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u th\u0103ng l\u00ean ho\u00e0n v\u1ec7, nay nh\u00e2n s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a S\u1eed Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Kh\u00e1nh Ch\u00e2u b\u00e1o tin Th\u1ee9 s\u1eed Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n qua \u0111\u1eddi, Vua sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 tang v\u1ec1 an t\u00e1ng t\u1ea1i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>N\u1ed9i B\u00e2n t\u1ea1i Kh\u00e1nh Ch\u00e2u h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi k\u00ednh s\u1ee3, g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"Di\u00eau \u0111\u1ea1i tr\u00f9ng\"<\/i>, \u00fd n\u00f3i \u00f4ng d\u0169ng m\u00e3nh nh\u01b0 h\u1ed5.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y Gi\u00e1c D\u1ecbch s\u1ee9 <i>(Theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed - Ch\u1ee9c Quan Ch\u00ed\u300b c\u00f3 ch\u1ee9c Gi\u00e1c Tr\u01b0\u1eddng s\u1ee9, \u1edf \u0111\u00e2y ghi l\u00e0 Gi\u00e1c D\u1ecbch s\u1ee9, ch\u1eef <i>\"D\u1ecbch\"<\/i> c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i> \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng quy\u1ec1n l\u00e0m Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u00f3 qu\u00e2n T\u00e2y Nhung nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, Nh\u00e2n L\u00e3ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ch\u1ec9 huy b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u00e1nh l\u1ea1i. Hai b\u00ean giao tranh quy\u1ebft li\u1ec7t, ti\u1ec1n phong t\u1ea1m th\u1eddi lui, Nh\u00e2n L\u00e3ng li\u1ec1n ch\u00e9m hai Ch\u1ec9 Huy s\u1ee9 d\u01b0\u1edbi c\u1edd, qu\u00e2n s\u0129 khi\u1ebfp s\u1ee3, tranh nhau xin tha m\u1ea1ng. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n T\u00e2y Nhung, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh T\u00e2y Nhung c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn xin h\u00f2a. Nh\u00e2n L\u00e3ng l\u00e0m th\u1ecbt b\u00f2, b\u00e0y r\u01b0\u1ee3u m\u1eddi h\u1ecd u\u1ed1ng, c\u00f9ng l\u1eadp l\u1eddi th\u1ec1, bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1edf l\u1ea1i y\u00ean \u1ed5n. Vua ban Chi\u1ebfu th\u01b0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri B\u00e1c ch\u00e2u L\u00e3 H\u1ed9c v\u00e0 Tri K\u1ef3 ch\u00e2u T\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n thu\u1ed9c ph\u1ea7n ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh T\u00fd, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Ph\u00e1n quan, Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh ph\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp qu\u1ea3n l\u00fd mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, thu\u1ebf ch\u1ee3, thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, h\u00e0ng th\u00e1ng l\u1eadp s\u1ed5 g\u1eedi l\u00ean Tam ty, cu\u1ed1i nhi\u1ec7m k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, k\u1ebb n\u00e0o gian l\u1eadn s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb theo ph\u00e1p lu\u1eadt, ai b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c gian l\u1eadn s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ph\u00e2n ph\u00e1i c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n\n<p>[12] Ra chi\u1ebfu th\u01b0 quy \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi H\u1ecdc c\u1ee9u, c\u00e1c m\u00f4n Thi, Th\u01b0, v\u00e0 D\u1ecbch h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t khoa, vi\u1ec7c x\u00e9t \u0111\u1ed7 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c khoa Tam L\u1ec5, Tam Truy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c Xung b\u1ecb x\u1eed t\u1eed n\u01a1i ch\u1ee3, v\u00ec khi l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Di\u00ean ch\u00e2u \u0111\u00e3 tham \u00f4 m\u1ed9t tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng, b\u1ecb L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n \u0110o\u00e0n T\u00f2ng C\u00e1ch t\u1ed1 c\u00e1o. T\u00f2ng C\u00e1ch sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tri H\u1ea3i ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[14] Th\u00e1ng ba, ra chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed.<\/p>\n\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[16] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, truy t\u1eb7ng cho Th\u00e1i b\u1ea3o U\u1ea9n <i>(t\u1ed5 c\u1ed1)<\/i>, Th\u00e1i ph\u00f3 Uy\u1ec3n <i>(\u00f4ng n\u1ed9i)<\/i>, Th\u00e1i s\u01b0 S\u1ea3ng <i>(cha)<\/i> c\u1ee7a Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00e1c t\u1ed5 phu nh\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i phu nh\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc V\u1ec7, Y\u1ebfn, T\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Quang Ph\u1ee5 b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 khi l\u00e0m Tri S\u1edf ch\u00e2u, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, tr\u1edf th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua sai T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung ng\u01b0\u1eddi Nam B\u00ec \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Ho\u00e0ng Trung li\u00eam khi\u1ebft, ngay th\u1eb3ng, c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 khoan dung, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n xa x\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i. Sau khi tr\u1edf v\u1ec1, \u00f4ng d\u00e2ng t\u00e2u h\u00e0ng ch\u1ee5c vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[19] L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o c\u1ed1ng, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd O\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n. O\u00e1nh nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a T\u00f2ng Thi\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5, M\u1eadu Th\u00e2n, O\u00e1nh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, v\u00e0 chia s\u1ed1 ti\u1ec1n h\u1ed1i l\u1ed9 \u0111\u1ec3 ban cho Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan L\u01b0u Ki\u00eam, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Ki\u00eam, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua cho T\u1ec1 \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi \u1edf M\u1eadt Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed v\u00ec \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh trinh li\u00eam, trung hi\u1ebfu, l\u00e0m ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng Ng\u0169 Kinh d\u1ea1y h\u1ecdc trong l\u00e0ng, h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn theo h\u1ecdc. Cu\u1ed1i th\u1eddi T\u1ea5n, g\u1eb7p lo\u1ea1n, nh\u00e0 \u00f4ng b\u1ecb quan t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u gi\u1ebft h\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 \u00f4ng tho\u00e1t ch\u1ebft. \u00d4ng k\u00eau o\u00e1n l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, vi\u00ean ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t v\u1ec1 nh\u00e0, m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i, \u0103n c\u01a1m \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u00f4ng \u1ee9ng chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, qua k\u1ef3 thi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang tuy\u1ec3n, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[21] Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00e0n ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i nh\u1eadn chi\u1ebfu \u0111i thanh tra vi\u1ec7c tr\u00e0 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 L\u01b0, Th\u01b0, v.v.. B\u00e0n ng\u1ed3i xe, gi\u1ea3 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 d\u00e2n xin mua tr\u00e0, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, \u0111em tr\u00e0 ra b\u00e1n, li\u1ec1n b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua sai B\u00e0n l\u00e0m \u0111\u1ed3ng tri chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1 c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Ho\u00e0i Nam[footnote] 'M\u1ec7nh B\u00e0n \u0111\u1ed3ng tri Ho\u00e0i Nam ch\u01b0 ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1'. Ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[22] Kinh th\u00e0nh c\u00f3 d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan ho\u1eb7c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u S\u1eed Khu\u00ea b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i, t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ecd vu c\u00e1o, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, c\u00e1c c\u1eeda hi\u1ec7u v\u00ec th\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda ban ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua nghe vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a coi vi\u1ec7c \u1edf ch\u1ee3 v\u00e0 ng\u1ee5c l\u00e0 n\u01a1i g\u1eedi g\u1eafm, v\u00ec bi\u1ebft d\u00e2n nh\u1ecf ch\u1ec9 ch\u0103m lo l\u1ee3i \u00edch, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y lu\u1eadt ph\u00e1p bu\u1ed9c h\u1ecd ho\u00e0n to\u00e0n. Hu\u1ed1ng chi, l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng nghi\u00eam kh\u1eafc, n\u1ebfu \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t, th\u1eadt phi l\u00fd. Nay mu\u1ed1n c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh hai gi\u00e1, n\u00ean ban b\u1ed1 minh v\u0103n. T\u1eeb nay, n\u1ebfu ai mua b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan m\u00e0 t\u0103ng gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u1ecb sai l\u1ec7ch, l\u1eeba d\u1ed1i ti\u1ec1n quan, khi x\u00e9t \u00e1n \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng truy c\u1ee9u.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a S\u1eed Khu\u00ea c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[25] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng h\u1ecdc sinh c\u1ee7a Ty Thi\u00ean \u0110\u00e0i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt, c\u00f4ng x\u1ea3o \u1edf c\u00e1c ty kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[26] Giang Nam qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u1ed1n c\u00f3 t\u00ednh hi\u1ebfu thu\u1eadn, th\u00e2n \u00e1i.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi Chung M\u00f4, t\u1eebng c\u00f3 m\u01b0u \u0111o\u1ea1t ng\u00f4i, \u0111\u1ebfn khi Nguy\u00ean T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0 \u1edf D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c em h\u1ed9 t\u1ed1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u1ea3y l\u00f2ng kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, t\u00ecm \u0111\u1ebfn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng T\u1eeb Du xin di chi\u1ebfu. T\u1eeb Du nghi\u00eam ngh\u1ecb kh\u00f4ng cho, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 Ki\u1ebfn Nghi\u1ec7p, \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00e0ng h\u1eadu h\u01a1n.<\/p>\n<p>T\u00f2ng Thi\u1ec7n b\u1ecb l\u01b0u gi\u1eef, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 bu\u1ed3n th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ngu\u00f4i. C\u00e1c bu\u1ed5i y\u1ebfn ti\u1ec7c trong n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf[footnote] 'Tu\u1ebf th\u1eddi y\u1ebfn h\u1ed9i giai b\u00e3i' \u2013 nguy\u00ean b\u1ea3n 'Th\u1ecb tu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], vi\u1ebft b\u00e0i 'Kh\u01b0\u1edbc \u0111\u0103ng cao v\u0103n' \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd m\u00ecnh. Sau \u0111\u00f3, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 sai Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 <i>(Chi\u00eau Ph\u00f9 c\u00f3 truy\u1ec7n, kh\u00f4ng ghi qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> v\u00e0o c\u1ed1ng, d\u00e2ng th\u01b0 tay xin cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho, \u0111\u01b0a b\u1ee9c th\u01b0 cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n xem, an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, cho Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd c\u1ee7a T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0 Giang Tr\u1ef1c M\u1ed9c <i>(Tr\u1ef1c M\u1ed9c, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi.)<\/i> l\u00e0m T\u01b0 m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. Sau l\u1ea1i phong m\u1eb9 c\u1ee7a T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0 L\u0103ng th\u1ecb l\u00e0m Ng\u00f4 qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, m\u1edbi phong L\u0103ng th\u1ecb, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft.)<\/i><\/p>\n\n<p>[27] L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 \u1edf Giang Nam c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5. Vua bi\u1ebft r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, nh\u00e2n d\u1ecbp thong th\u1ea3 b\u1ea3o Chi\u00eau Ph\u00f9: <i>\"K\u1ebb chuy\u00ean quy\u1ec1n trong n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, \u0111\u1ee9a tr\u1ebb c\u00f3 c\u1ed5 h\u1ecdng l\u1ed3i, sao kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng? Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1, h\u00e3y b\u1ea3o h\u1eafn \u0111\u1ebfn, Tr\u1eabm mu\u1ed1n xem m\u1eb7t.\"<\/i> Chi\u00eau Ph\u00f9 s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y th\u00e1ng L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 v\u00e0o c\u1ed1ng, s\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'B\u1ea3n k\u1ef7' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p. S\u00e1ch 'Giang Bi\u1ec3u Ch\u00ed' ch\u00e9p: Khi L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Duy\u1ec7n, Chi\u00eau Ph\u00f9 v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Chi\u00eau Ph\u00f9 li\u1ec1n \u1edf l\u1ea1i. X\u00e9t b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Chi\u00eau Ph\u00f9, n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7 l\u1ea1i v\u00e0o c\u1ed1ng, nh\u01b0 v\u1eady khi b\u1ed5 T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Duy\u1ec7n, Chi\u00eau Ph\u00f9 ch\u01b0a \u1edf l\u1ea1i. Vi\u1ec7c b\u1ed5 T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng hai nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 hai, 'Giang Bi\u1ec3u Ch\u00ed' ch\u1eafc ch\u1eafn sai. Nay nh\u00e2n L\u00fd D\u1ee5c d\u00e2ng th\u01b0 xin cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3, D\u1ee5c sai T\u1eeb Huy\u1ec1n v\u00e0o c\u1ed1ng, trong th\u01b0 vi\u1ebft: <i>\"L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 v\u1eabn ch\u01b0a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c trong th\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f3 l\u00f2ng tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\"<\/i> Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Chi\u00eau Ph\u00f9 l\u1ea1i v\u00e0o c\u1ed1ng c\u0169ng v\u00ec mu\u1ed1n xin cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Th\u01b0\u01a1ng lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m t\u1ea1m quy\u1ec1n ki\u1ec3m tra c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Tam ty, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m. \u0110\u1ea1m ban \u0111\u1ea7u ra kh\u1ecfi ch\u1ee9c Lang trung, c\u00f3 v\u1ebb b\u1ea5t m\u00e3n, v\u1ec1 sau xu n\u1ecbnh L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi. Vua nghe tin \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai Trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[29] D\u00e2n ch\u00fang \u1edf H\u00e0 Trung ph\u1ee7 v\u00e0 Ch\u00e2u Giang b\u1ecb \u0111\u00f3i. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u00e1t ba v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng d\u1ef1 tr\u1eef c\u1ee7a qu\u00e2n H\u00e0 Trung \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, gi\u1ea3m gi\u00e1 r\u01b0\u1ee3u \u1edf kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t tr\u0103m ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[31] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[32] Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Nam \u0110an Ch\u00e2u l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed9c bi\u1ec7t l\u1eadp c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ch\u00e2u Nghi. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c H\u1ed3ng Lai t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai Nha hi\u1ec7u Tr\u1ea7n Thi\u1ec7u Quy d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy ph\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[33] Mu\u1ed1i \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 do quan b\u00e1n. B\u1ea5y gi\u1edd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m m\u1ed7i c\u00e2n m\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ban \u01a1n cho d\u00e2n xa.<\/p>\n\n<p>[34] L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u1eeba tr\u1edf v\u1ec1, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam bi\u1ebft Vua c\u00f3 \u00fd nam chinh, li\u1ec1n sai s\u1ee9 xin nh\u1eadn s\u00e1ch phong, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u1eed C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh \u0111i s\u1ee9 Giang Nam. Hu\u00fdnh nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecfi Qu\u1ed1c ch\u1ee7: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111i\u0300nh m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay c\u00f3 l\u1ec5 t\u1ebf thi\u00eau c\u1ee7i, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 sao kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn gi\u00fap t\u1ebf?\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 ng\u1eadp ng\u1eebng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Hu\u00fdnh tr\u1edf v\u1ec1, t\u1eeb \u0111\u00f3 Vua quy\u1ebft \u00fd ph\u1ea1t Giang Nam.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh \u0111i s\u1ee9 v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Giang Nam l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c Thu\u1ef7.)<\/i> thi ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, d\u00e2ng th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n m\u01b0u t\u00ednh v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00e2u c\u00e1 \u1edf s\u00f4ng Th\u00e1i Th\u1ea1ch, d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1edf d\u00e2y t\u01a1, bu\u1ed9c \u1edf b\u1edd nam r\u1ed3i nhanh ch\u00f3ng ch\u00e8o sang b\u1edd b\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ed9 r\u1ed9ng h\u1eb9p c\u1ee7a s\u00f4ng, \u0111i \u0111i l\u1ea1i l\u1ea1i m\u1ea5y ch\u1ee5c l\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n k\u00edch th\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Giang Nam. Vua sai H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n th\u1eed nghi\u1ec7m, ban cho \u00f4ng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, phong l\u00e0m Th\u01b0 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n suy quan. Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb9 v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ec1u \u1edf Giang Nam, s\u1ee3 b\u1ecb L\u00fd D\u1ee5c h\u00e3m h\u1ea1i, xin \u0111\u00f3n v\u1ec1 tr\u1ecb s\u1edf. Vua l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ea3o Qu\u1ed1c ch\u1ee7 h\u1ed9 t\u1ed1ng, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tu\u00e2n m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, tri\u1ec7u Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng l\u00e0m T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Kinh H\u1ed3, theo k\u1ebf c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng, \u0111\u00f3ng h\u00e0ng ngh\u00ecn chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111en v\u00e0ng, \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n l\u00ednh.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n v\u1ec1 Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng d\u00e2ng th\u01b0 v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba, 'H\u1ed9i y\u1ebfu' c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m \u0111\u00f3. '\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ee5c' l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, '\u0110\u0103ng khoa k\u00fd' ch\u00e9p n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y kh\u00f4ng thi c\u1eed, ban cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. C\u00f3 th\u1ec3 Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng v\u1ec1 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c, '\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ee5c' v\u00e0 '\u0110\u0103ng khoa k\u00fd' \u0111\u1ec1u ghi \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c. Nay c\u00f9ng ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[36] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eb7ng Th\u1ecb trung H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n m\u1ea5t, Vua sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang. Tr\u1ecdng U\u00e2n m\u1ed9 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, \u1edf T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u s\u00e1u b\u1ea3y n\u0103m, h\u00e0ng ng\u00e0y b\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang l\u00ean n\u00fai T\u00e2y \u0111\u1ed1n g\u1ed7 x\u00e2y ch\u00f9a, kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u1ed5 s\u1edf.<\/p>\n\n<p>[37] Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n L\u00fd Nh\u00e2n H\u1eefu v\u00ec t\u1ed9i khi l\u00e0m tri ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ef1 thu ti\u1ec1n qua \u0111\u00f2 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n, l\u1ea1i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p thu n\u1ea1p n\u1eef gi\u1edbi, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[38] Ph\u00f3 s\u1ee9 kho qu\u00e2n kh\u00ed c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Th\u1ea1ch Tr\u1ecdng Vinh v\u00e0 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u01b0u T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t B\u00ednh T\u00fd, phong Tr\u1ecdng Vinh l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 kho tr\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, T\u00f4ng l\u00e0m t\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan. <i>(Tr\u1ecdng Vinh, T\u00f4ng, ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[39] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u00e0ng th\u00fac sai nguy\u00ean s\u00fay ph\u1ee7 ph\u00e1n quan Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n[footnote]'Ph\u00fac nh\u00e2n Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Ph\u00fac nh\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, Ng\u1ecdc h\u1ea3i v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 441 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote] v\u00e0o c\u1ed1ng. Vua b\u1ea3o Di Gi\u1ea3n r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 b\u1ea3o v\u1edbi nguy\u00ean s\u00fay, ph\u1ea3i luy\u1ec7n t\u1eadp binh m\u00e3. Giang Nam c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng ch\u1ecbu tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ta s\u1ebd ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nguy\u00ean s\u00fay n\u00ean gi\u00fap ta, ch\u1edb nghe l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00ed nh\u01b0 da kh\u00f4ng c\u00f2n, l\u00f4ng s\u1ebd b\u00e1m v\u00e0o \u0111\u00e2u?\"<\/i> \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t sai quan l\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t dinh th\u1ef1 l\u1edbn ngo\u00e0i c\u1eeda Hu\u00e2n Phong, tr\u1ea3i d\u00e0i qua nhi\u1ec1u ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng, ki\u1ebfn tr\u00fac to l\u1edbn nguy nga, ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. R\u1ed3i Vua tri\u1ec7u ti\u1ebfn ph\u1ee5ng s\u1ee9 Ti\u1ec1n V\u0103n Ch\u00ed \u0111\u1ebfn b\u1ea3o: <i>\"Tr\u1eabm m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c so\u1ea1n chi\u1ebfu, \u0111\u1ecbnh x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, nay \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 L\u1ec5 Hi\u1ec1n Tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 d\u00e0nh cho L\u00fd D\u1ee5c v\u00e0 ch\u1ee7 ng\u01b0\u01a1i, ai \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ebd ban cho.\"<\/i> Vua \u0111\u01b0a b\u1ea3n th\u1ea3o chi\u1ebfu cho V\u0103n Ch\u00ed xem, r\u1ed3i sai V\u0103n Ch\u00ed t\u1eb7ng Ho\u00e0ng th\u00fac d\u00ea ng\u1ef1a, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Ho\u00e0ng th\u00fac sai h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu v\u00e0o c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Th\u1eeba H\u1eefu t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Vua ban t\u1eb7ng nhi\u1ec1u v\u1eadt qu\u00fd, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt th\u00f4ng b\u00e1o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t qu\u00e2n. Th\u1eeba H\u1eefu l\u00e0 anh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00fac, v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, nh\u1edd l\u00e0m anh v\u1ee3 Vua m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh s\u1ef1, th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"T\u00f4n T\u1ed5ng Gi\u00e1m\"<\/i>, \u00fd n\u00f3i \u00f4ng ta qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ecdi vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' ghi Ti\u1ec1n V\u0103n Ch\u00ed t\u1eeb kinh s\u01b0 v\u1ec1 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 4. 'Qu\u1ed1c s\u1eed' v\u00e0 vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n v\u00e0o c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ghi sau n\u0103m th\u1ee9 5. 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' e r\u1eb1ng ghi s\u1edbm qu\u00e1, nh\u01b0ng 'Qu\u1ed1c s\u1eed' th\u00ec ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay t\u1ea1m theo vi\u1ec7c Th\u1eeba H\u1eefu v\u00e0o tri\u1ec1u m\u00e0 ghi tr\u01b0\u1edbc. 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean' c\u0169ng ghi vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n v\u00e0o c\u1ed1ng n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 5. C\u1ea7n kh\u1ea3o th\u00eam)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu,  ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129[footnote]Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129, ch\u1eef 'qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u1ed1', c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ea3n k\u1ef7', '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Trung V\u0169, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, t\u01b0\u1edbc Lang Gia Ch\u00ednh \u00dd V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u1ef3 m\u1ea5t. Ban \u0111\u1ea7u, Th\u1ea9m K\u1ef3 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t m\u1eafc b\u1ec7nh, m\u1ea5t ti\u1ebfng,  th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129, \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng m\u1ea5t,  l\u1ea1i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng h\u1ebft m\u1ef1c, tang l\u1ec5 v\u00e0 t\u1eb7ng ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia t\u0103ng h\u1ea1ng.<\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tri\u1ec7u Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, do khi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u H\u00e1n \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf tre g\u1ed7.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn,  ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[44] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, sai \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 D\u0129nh Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e0o H\u00e1n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Kinh Nam tr\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea1i sai Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh, Ph\u00e1n s\u1ef1 T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 c\u00f9ng d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n\n<p>[45] Vua \u0111\u00e3 ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 danh ngh\u0129a xu\u1ea5t qu\u00e2n, n\u00ean mu\u1ed1n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec7u L\u00fd D\u1ee5c v\u00e0o tri\u1ec1u, b\u00e8n ch\u1ecdn trong b\u1ea7y t\u00f4i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ea3 th\u1eadp di, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Khai Phong L\u00fd M\u1ee5c c\u00f9ng Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng m\u00f4n sinh[footnote] 'sinh' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 263 L\u00fd M\u1ee5c truy\u1ec7n b\u1ed5 sung.[\/footnote], Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi \u0110a T\u1ed1n: <i>\"L\u00fd M\u1ee5c t\u00ednh t\u00ecnh nh\u00e2n h\u1eadu, ngo\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ra kh\u00f4ng can d\u1ef1 g\u00ec kh\u00e1c.\"<\/i><\/p>\n<p>\u0110a T\u1ed1n \u0111\u00e1p: <i>\"L\u00fd M\u1ee5c ti\u1ebft th\u00e1o ngay th\u1eb3ng, x\u1eed s\u1ef1 kh\u00f4ng v\u00ec s\u1ed1ng ch\u1ebft m\u00e0 thay l\u00f2ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n ngh\u0129a m\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u1eed xem.\"<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, b\u00e8n c\u1eed L\u00fd M\u1ee5c l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i Giang Nam.<\/p>\n<p>Khi L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u1ebfn, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh nghe theo, nh\u01b0ng Quang ch\u00ednh s\u1ee9, M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u can r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n c\u00f9ng B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn c\u1ed1 m\u1ec7nh c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng, nay n\u1ebfu \u0111\u1ebfn, \u1eaft b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i, x\u00e3 t\u1eafc s\u1ebd ra sao! Th\u1ea7n d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 di\u1ec7n ki\u1ebfn Nguy\u00ean T\u00f4ng n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i.\"<\/i> Thanh Huy \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 c\u0169ng khuy\u00ean Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng n\u00ean v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>L\u00fac n\u00e0y, Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ec1u n\u1eafm gi\u1eef c\u01a1 m\u1eadt, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tin t\u01b0\u1edfng h\u1ecd, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"K\u00ednh c\u1ea9n ph\u1ee5ng s\u1ef1 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, v\u1ed1n mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n c\u1ee9u gi\u00fap. Nay vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1ch ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd M\u1ee5c n\u00f3i: <i>\"V\u00e0o tri\u1ec1u hay kh\u00f4ng, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tinh nhu\u1ec7, v\u1eadt l\u1ef1c h\u00f9ng m\u1ea1nh, e r\u1eb1ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9, \u0111\u1eebng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn.\"<\/i><\/p>\n<p>Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, k\u1ec3 r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, Vua cho r\u1eb1ng l\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t c\u1ee7a M\u1ee5c r\u1ea5t th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, Giang Nam c\u0169ng cho l\u00e0 l\u1eddi M\u1ee5c n\u00f3i kh\u00f4ng l\u1eeba d\u1ed1i.<\/p>\n<p><i>(S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, h\u1eb3n l\u00e0 sau th\u00e1ng n\u00e0y, nay g\u1ed9p l\u1ea1i n\u00f3i m\u1ed9t l\u1ea7n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[46] C\u00f9ng ng\u00e0y, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phan M\u1ef9, Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Thanh Tr\u00ec L\u01b0u Ng\u1ed9, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh c\u00f9ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Kinh Nam.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tri Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean ki\u00eam ch\u1ee9c Nam di\u1ec7n t\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[48] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, Khai phong ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ng\u1ee5c \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[49] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n uy\u1ec3n, l\u00ean \u0111\u00ea s\u00f4ng Bi\u1ec7n, ph\u00e1t chi\u1ebfn h\u1ea1m xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n uy\u1ec3n, l\u00ean \u0111\u00ea s\u00f4ng Bi\u1ec7n, xem qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eadp tr\u1eadn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Th\u1ee7y m\u00f4n, ph\u00e1t chi\u1ebfn thuy\u1ec1n xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[51] Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam l\u1ea1i sai em l\u00e0 Giang qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt[footnote]Giang qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt, ch\u1eef 'D\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u00e1m', theo c\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'L\u1ee5c Du Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] v\u00e0 Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung Phan Th\u1eadn Tu[footnote]Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung Phan Th\u1eadn Tu, c\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Theo 'L\u1ee5c Du Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7, quy\u1ec3n 16 L\u00fd T\u00f2ng D\u1eadt truy\u1ec7n, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 296 Phan Th\u1eadn Tu truy\u1ec7n, quy\u1ec3n 478 Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ebf gia, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 17 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7, quy\u1ec3n 30 Phan Th\u1eadn Tu truy\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 16 th\u00e1ng b\u1ea3y ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, 'Cung Th\u1eadn Tu' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'Phan Th\u1eadn Tu'.[\/footnote] mang nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt sang c\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c. Vua \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i, kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[52] T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua b\u1ea3o T\u00e0o B\u00e2n r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam, Tr\u1eabm giao h\u1ebft cho khanh, ch\u1edb n\u00ean b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang, ph\u1ea3i l\u00e0m cho uy t\u00edn lan r\u1ed9ng, khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1ef1 quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p.\"<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y thanh ki\u1ebfm trong h\u1ed9p trao cho T\u00e0o B\u00e2n, n\u00f3i: <i>\"Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh th\u00ec ch\u00e9m.\"<\/i> Phan M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u nh\u00ecn. T\u1eeb khi V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e0n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c, gi\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, Vua l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng h\u1eadn chuy\u1ec7n \u0111\u00f3. T\u00e0o B\u00e2n t\u00ednh nh\u00e2n h\u1eadu, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018Thi\u1ec7u Th\u1ecb Ki\u1ebfn V\u0103n L\u1ee5c\u2019 ch\u00e9p r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 th\u1eadt s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e0o B\u00e2n. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng v\u00e0 ra tr\u1ea5n nh\u1eadm, c\u00f3 l\u1ebd s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd Thi\u1ec7u nh\u1ea7m, n\u00ean kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>\u2018K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ed5n M\u1ea1t\u2019 ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00fac \u0111\u1ea7u sai T\u00e0o V\u0169 Hu\u1ec7 B\u00e2n \u0111\u00e1nh Giang Nam, Phan M\u1ef9 l\u00e0m ph\u00f3. Khi s\u1eafp xu\u1ea5t ph\u00e1t, Vua ban y\u1ebfn \u1edf Gi\u1ea3ng V\u00f5 \u0110i\u1ec7n, sau ba tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ee9ng d\u1eady qu\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc long s\u00e0ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ch\u1ec9 th\u1ecb tr\u1ef1c ti\u1ebfp. Vua t\u1eeb trong \u00e1o l\u1ea5y ra b\u1ee9c th\u01b0 ni\u00eam phong trao cho T\u00e0o B\u00e2n, n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 th\u1ecb \u0111\u1ec1u \u1edf trong n\u00e0y. T\u1eeb Phan M\u1ef9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec c\u1ee9 m\u1edf ra, ch\u00e9m ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o.\"<\/i> Hai v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1ee5ng r\u1eddi lui ra.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, kh\u00f4ng c\u00f3 ai vi ph\u1ea1m lu\u1eadt l\u1ec7. L\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, Vua l\u1ea1i ban y\u1ebfn \u1edf Gi\u1ea3ng V\u00f5 \u0111i\u1ec7n, sau ba tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, hai v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng d\u1eady qu\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc long s\u00e0ng, n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n may m\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1eef \u1edf nh\u00e0.\"<\/i> R\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean Vua. Vua t\u1eeb t\u1eeb m\u1edf phong th\u01b0 ra cho xem, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y tr\u1eafng.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u1ef1 th\u1ea7n c\u01a1 c\u1ee7a Vua l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf. Ban \u0111\u1ea7u d\u00f9ng c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam l\u1ec7nh. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 m\u1edf bi\u1ec3u ra, th\u1ea5y gi\u1ea5y tr\u1eafng \u1eaft ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua l\u1ea1i cho xem \u0111\u1ec3 th\u1ea5y ban \u0111\u1ea7u ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u00e9m gi\u1ebft. \u00c2n uy \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t, n\u00ean d\u00f9 l\u00e0 T\u00e0o B\u00e2n c\u0169ng ph\u1ea3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Kinh Nam, ti\u1ebfn v\u1ec1 Kim L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, phong Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c l\u00e0m Th\u0103ng Ch\u00e2u \u0110\u00f4ng Nam Di\u1ec7n H\u00e0nh Dinh Chi\u00eau Ph\u1ee7 Ch\u1ebf Tr\u00ed S\u1ee9, l\u1ea1i ban cho hai tr\u0103m con ng\u1ef1a chi\u1ebfn, sai Kh\u00e1ch T\u1ec9nh S\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 d\u1eabn m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 l\u00e0m ti\u1ec1n phong cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng t\u1eeb K\u1ef3 D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i H\u1ea1p Kh\u1ea9u, gi\u1ebft ch\u1ebft 800 qu\u00e2n th\u1ee7 th\u00e0nh, b\u1eaft s\u1ed1ng 270 ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 hi\u1ec7u \u00fay \u1edf Tr\u00ec Ch\u00e2u: V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Ch\u1ea5n, V\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfn v\u00e0 Ti\u1ec1n H\u01b0ng.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u00e0nh dinh m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n chi\u1ebfn tr\u1ea1o ph\u00eda t\u00e2y nam Th\u0103ng Ch\u00e2u, Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[57] Ban \u0111\u1ea7u, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Tr\u00ec Ch\u00e2u, c\u00e1c \u0111\u1ed3n binh d\u1ecdc theo s\u00f4ng \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 qu\u00e2n tu\u1ea7n tra h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7, sai ng\u01b0\u1eddi mang tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n. Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, h\u1ecd nh\u1eadn ra s\u1ef1 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng so v\u1edbi m\u1ecdi n\u0103m, t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh Tr\u00ec Ch\u00e2u l\u00e0 Qua Ng\u1ea1n b\u00e8n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi nhu\u1eadn, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn v\u00e0o Tr\u00ec Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[58] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nh\u00e0 Vua sai B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9 H\u00e1c Th\u1ee7 Tu\u1ea5n <i>(Th\u1ee7 Tu\u1ea5n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn th\u1ee3 t\u1eeb Kinh Nam, d\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf nh\u1eefng c\u00e2y tre kh\u1ed5ng l\u1ed3, c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111en v\u00e0ng do L\u00e3ng Ch\u00e2u ch\u1ebf t\u1ea1o, \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch K\u1ef3 b\u1eafc c\u1ea7u phao qua s\u00f4ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng s\u00f4ng r\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u, x\u01b0a nay ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ai b\u1eafc c\u1ea7u phao qua \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft th\u1eed nghi\u1ec7m \u1edf Th\u1ea1ch B\u00e0i Kh\u1ea9u. Sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, sai c\u1ef1u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0 L\u1ee5c V\u1ea1n H\u1eefu \u1edf Linh Kh\u00e2u \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n Giang Nam \u1edf \u0110\u1ed3ng L\u0103ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ed3ng L\u0103ng, c\u00e1ch Tr\u00ec Ch\u00e2u 140 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc.)<\/i><\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n H\u1ed7 M\u00f4ng d\u00e2ng t\u1ea5u:<\/p>\n<p><i>\"X\u01b0a, Vua \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n T\u00f4ng m\u1ed7i khi m\u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean Anh, tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ec1u sai Kh\u1edfi c\u01b0 lang v\u00e0 X\u00e1 nh\u00e2n c\u1ea7m b\u00fat ghi ch\u00e9p t\u1ea1i b\u1ec7 r\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 trong tri\u1ec1u, v\u00ec th\u1ebf s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u1ec1 th\u1eddi Vua V\u0103n T\u00f4ng nay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1ea5t. Sau \u0111\u00f3, Vua \u0110\u01b0\u1eddng Minh T\u00f4ng c\u0169ng sai \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 \u0110oan Minh v\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 lu\u00e2n phi\u00ean ch\u00e9p nh\u1eadt l\u1ecbch g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. T\u1eeb c\u00e1c tri\u1ec1u g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. M\u1ed7i qu\u00fd m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 nh\u1eadt l\u1ecbch c\u1ee7a n\u1ed9i \u0111\u00ecnh v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p g\u1eedi \u0111\u1ebfn S\u1eed qu\u00e1n, nh\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u1ed1i, t\u1eeb t\u1ea1 m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Vua th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p. Nguy\u00ean do l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng lo s\u1ee3 vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9, n\u00ean kh\u00f4ng ai ch\u1ecbu n\u00f3i; s\u1eed quan v\u00ec \u1edf xa n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch tr\u1edf, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/i><\/p>\n<p><i>Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u1ed9, l\u1eddi n\u00f3i \u01b0u \u00e1i, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Vua, c\u00f3 th\u1ec3 ghi v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u giao cho t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 m\u1ed7i th\u00e1ng lu\u00e2n phi\u00ean sao ch\u00e9p, \u0111\u1ec3 s\u1eed quan c\u00f3 t\u01b0 li\u1ec7u so\u1ea1n t\u1eadp.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo, ra chi\u1ebfu v\u00e0 giao cho L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, Ph\u00e1n quan qu\u00e2n H\u00f9ng Vi\u1ec5n l\u00e0 Ng\u1ee5y V\u0169 \u1edf V\u1ee5 Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. H\u00f9ng Vi\u1ec5n ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, v\u00f9ng Giang Nam \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n n\u00e0y. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 chi\u1ebfm Ng\u00f4 H\u1ed3, l\u1ea1i h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, li\u1ec1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch K\u1ef3.<\/p>\n\n<p>[62] H\u1eb1ng n\u0103m, \u0110\u00e0m ch\u00e2u c\u1ed1ng tr\u00e0 m\u1edbi, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng c\u00e2n t\u1eebng l\u00e1 d\u00e0y n\u1eb7ng, kh\u00e1c h\u1eb3n so v\u1edbi c\u00e1c n\u0103m kh\u00e1c, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i gi\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u00e0 th\u00ec t\u1ed1t \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n ta th\u00eam sao!\"<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ra chi\u1ebfu \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u1eabn theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u0169 m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o [footnote]Chi\u1ebfu \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u1eabn theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u0169 m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o: 'Khu\u00f4n' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'D\u1ea1ng', d\u1ef1a theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ed9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 30-1 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n l\u00e0 <i>\"Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed\"<\/i>, g\u1ed3m 150 quy\u1ec3n. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"H\u00f4m qua xem b\u1ed9 s\u1eed m\u1edbi, th\u1ea5y t\u1ed9i \u00e1c v\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed3i b\u1ea1i c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00ec sao \u00f4ng ta s\u1edbm b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai v\u1ea1n qu\u00e2n c\u1ee7a Giang Nam t\u1ea1i Th\u00e1i Th\u1ea1ch K\u1ef5, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng Th\u00e2u[footnote]Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng Th\u00e2u: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ef1'. Theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c c\u00f9ng \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1', Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 3 v\u00e0 Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1', nay c\u0103n c\u1ee9 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'b\u1ed9'. Hai c\u00e1ch g\u1ecdi n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.[\/footnote], Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m T\u00f4n Ch\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, l\u1ea1i thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u1ef1a chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Giang Nam kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn m\u00e3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i n\u0103m ban cho m\u1ed9t tr\u0103m con, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y \u0111em ra l\u00e0m ti\u1ec1n phong \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n tri\u1ec1u. Khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, ki\u1ec3m tra d\u1ea5u \u1ea5n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ef1a do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban t\u1eb7ng.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, th\u00e1ng 11, qu\u00e2n \u0110\u00e0m Ch\u00e2u ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Giang Nam, t\u1ea5n c\u00f4ng B\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 L\u01b0u M\u1eadu Trung \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 li\u1ec1n phong M\u1eadu Trung l\u00e0m Vi\u00ean Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. M\u1eadu Trung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An Ph\u00fac.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i n\u1ed9p mu\u1ed1i[footnote]Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i n\u1ed9p mu\u1ed1i: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u00f4ng ph\u00e1n'. Theo Th\u00f4ng Kh\u1ea3o quy\u1ec3n 15, Chinh Quy\u1ebft Kh\u1ea3o ch\u00e9p: 'Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i, m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1ea1ch mu\u1ed1i t\u00ednh c\u1ea3 hao t\u1ed5n ba th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p n\u0103m tr\u0103m v\u0103n ti\u1ec1n, l\u1ea5y v\u1ea3i, l\u1ee5a, tr\u00e0, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7, m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.' <i>(Tham kh\u1ea3o T\u1ed1ng \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfu L\u1ec7nh T\u1eadp quy\u1ec3n 183, b\u1ea3ng t\u1ee9 Th\u00f4ng Ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i)<\/i>. Th\u00f4ng Kh\u1ea3o ch\u00e9p c\u00f9ng n\u1ed9i dung n\u00e0y. Th\u00f4ng, Th\u00e1i hai ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t mu\u1ed1i \u1edf Ho\u00e0i Nam, 'Th\u00f4ng ph\u00e1n' l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y v\u1ea3i, l\u1ee5a, tr\u00e0, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 chi\u1ebft tr\u1ea3. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, duy\u1ec7t v\u00e0 ch\u1ecdn h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n c\u00f9ng qu\u00e2n th\u1ee7y c\u1ee7a Giang Nam l\u00e0m qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, \u0111\u1eb7t hi\u1ec7u l\u00e0 Quy Th\u00e1nh.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Ki\u1ebfm Nam.<\/p>\n\n<p>[69] Ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf thu\u00ea c\u00f2n thi\u1ebfu c\u1ee7a s\u00e1u ch\u00e2u B\u1ed3, Thi\u1ec3m, T\u1ea5n, R\u00e1ng, \u0110\u1ed3ng, Gi\u1ea3i, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n n\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[70] Chi\u1ebfu d\u1eddi c\u1ea7u phao t\u1eeb tr\u1ea5n Th\u1ea1ch B\u00e0i \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Th\u00e1i Th\u1ea1ch, bu\u1ed9c d\u00e2y th\u1eebng trong ba ng\u00e0y th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh, kh\u00f4ng sai m\u1ed9t t\u1ea5c, qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng \u0111i qua nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c d\u1eddi c\u1ea7u phao \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch v\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m, theo Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 20. X\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, h\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng ng\u00e0y 10 ho\u1eb7c 11, 12. V\u00ec t\u1ea5u kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y, n\u00ean t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y, ri\u00eang chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m v\u1eabn ghi theo ng\u00e0y t\u1ea5u l\u00ean, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd nghi ng\u1edd.)<\/i><\/p>\n\n<p>[71] L\u00fac \u0111\u1ea7u b\u1eafc c\u1ea7u phao, Giang Nam qu\u1ed1c ch\u1ee7 nghe tin, n\u00f3i v\u1edbi H\u1ecdc s\u0129 Thanh Huy \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u00e0nh.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"Ta c\u0169ng cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 tr\u00f2 \u0111\u00f9a c\u1ee7a tr\u1ebb con th\u00f4i.\"<\/i> B\u00e8n sai Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ee7y qu\u00e2n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, Thi\u00ean \u0110\u1ee9c \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n l\u0129nh b\u1ed9 qu\u00e2n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc khi xu\u1ea5t qu\u00e2n, qu\u1ed1c ch\u1ee7 d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"Hai qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 h\u1ed7 tr\u1ee3 nhau, \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ea5t b\u1ea1i.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa, ch\u00e9p v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3; \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[72] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, t\u1ea1 \u01a1n m\u1ec7nh chi\u00eau ph\u1ee7 v\u00e0 ch\u1ebf tr\u00ed, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Giang Nam, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"H\u00f4m nay kh\u00f4ng c\u00f3 ta, ng\u00e0y mai h\u00e1 c\u00f3 ng\u00e0i! Minh thi\u00ean t\u1eed m\u1ed9t mai \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea5t ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao, V\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u1eddng d\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Tri qu\u00e2n H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng L\u00fd Th\u1ee9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i th\u1ee7y qu\u00e2n Ng\u1ea1c Ch\u00e2u c\u1ee7a Giang Nam h\u01a1n ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Th\u1ee9 t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 22.)<\/i><\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m, <i>(Tra s\u1eed T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 tr\u1ea1i T\u00e2n Tr\u00fac, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u0169ng v\u1eady.)<\/i> b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m v\u00e0 vi\u1ec7c bu\u1ed9c c\u1ea7u phao \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch \u0111\u1ec1u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 20, x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, h\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng ng\u00e0y 10 ho\u1eb7c 11, 12. Nay theo l\u1eddi ghi trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n\n<p>[75] Khi\u1ebft \u0111an Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00e1c Ch\u00e2u l\u00e0 Gia Lu\u1eadt T\u00f4ng g\u1eedi th\u01b0 cho Quy\u1ec1n tri H\u00f9ng Ch\u00e2u, N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eefa hai tri\u1ec1u v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch n\u00e0o, n\u1ebfu c\u00f9ng c\u1eed m\u1ed9t s\u1ee9 gi\u1ea3, b\u00e0y t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a hai b\u00ean, \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, k\u1ebft l\u00e0m n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed1t sao?\"<\/i> Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, To\u00e0n H\u01b0ng d\u00e2ng th\u01b0 c\u1ee7a T\u00f4ng l\u00ean, Vua b\u00e8n sai To\u00e0n H\u01b0ng vi\u1ebft th\u01b0 h\u1ed3i \u0111\u00e1p, c\u00f9ng th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p><i>(To\u00e0n H\u01b0ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[77] Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa v\u00e0 \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n g\u1eb7p qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Ch\u00e2n d\u1eabn binh ra \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, Ng\u1ea1n Hoa \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u1ee9u vi\u1ec7n, qu\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00e2n do \u0111\u00f3 thua tr\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[78] Th\u00e1ng 12, Kim L\u0103ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1edbi nghi\u00eam, h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1ecf ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o[footnote]'L\u1ec7nh' \u1edf \u0111\u00e2y nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'M\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft, b\u1ea3n c\u00e1c, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a L\u1ee5c Du s\u1eeda \u0111\u1ed5i.[\/footnote], s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00f4ng t\u01b0 ch\u1ec9 ghi l\u00e0 n\u0103m Gi\u00e1p Tu\u1ea5t. C\u00e0ng th\u00eam chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n l\u00e0m l\u00ednh, d\u00e2n n\u00e0o d\u00e2ng c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c th\u00ec ban cho quan t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n thua tr\u1eadn, theo 'Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c', qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eabn \u1edf \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, qu\u1ed1c s\u1eed kh\u00f4ng ghi r\u00f5 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m, Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n k\u1ef7 c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m kh\u00f4ng? Qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf T\u00e2n L\u00e2m l\u1ea1i l\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n ch\u1ec9 huy. Nay theo 'Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c', ghi ph\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng 12.)<\/i><\/p>\n\n<p>[79] H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Ph\u00f9ng D\u1ef1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u vi\u1ec7c h\u1ee3p \u00fd Vua, Vua cho ng\u1ed3i n\u00f3i chuy\u1ec7n, v\u00e0 b\u1ea3o s\u1eafp tr\u1ecdng d\u1ee5ng. T\u1ea3 Ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc, t\u00ednh t\u00ecnh hi\u1ec3m \u00e1c, d\u00f2 bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u00e2n l\u00fac v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua h\u1ecfi c\u00f3 bi\u1ebft Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng, Tr\u1eafc \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n ch\u01a1i v\u1edbi Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00e0i tr\u00ed, th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, hi\u1ebfm c\u00f3. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i \u00f4ng ta \u0111\u00f3ng c\u1eeda t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00e1ch, mua nhi\u1ec1u b\u1ea1c l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 xa x\u1ec9, l\u1ea1i n\u00f3i B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1eafp tr\u1ecdng d\u1ee5ng, th\u1ea7n ri\u00eang l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1.\"<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u1ecdng d\u1ee5ng do \u0111\u00f3 b\u1ecf d\u1edf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, sai Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Quy\u1ec1n tri Th\u0103ng Ch\u00e2u h\u00e0nh ph\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[80] L\u1ea5y Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba Th\u00f4i Ho\u00e0nh, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba T\u1eeb Nguy\u00ean, Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng <i>(?)<\/i> ph\u00e2n nhau qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ba ty Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan, g\u1eb7p ph\u00e1n quan th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 nh\u01b0 c\u00e1c quan l\u1ea1i, qua n\u0103m th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p Ninh Quang T\u1ed9[footnote]Ch\u1eef '\u00e1p' trong c\u00e2u 'H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p Ninh Quang T\u1ed9' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, ch\u1eef 't\u1ed9' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 't\u00e1c', \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i theo \u300a\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u300b quy\u1ec3n 12307 v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 3. Ch\u00fa th\u00edch ch\u1eef 't\u1ed9' c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady.[\/footnote] \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 3.000 qu\u00e2n th\u1ee7y c\u1ee7a Ng\u1ea1c Ch\u00e2u \u1edf b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Quang T\u1ed9 th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00ec t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u1ed9 Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u01b0 Nh\u01b0\u1ee3ng qua \u0111\u1eddi. Vua sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con \u00f4ng l\u00e0 Kh\u00e2m T\u1ed9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u01b0 Nh\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0o th\u1ea5t b\u1ea1i, nh\u01b0ng r\u1ea5t s\u00f9ng t\u00edn Ph\u1eadt gi\u00e1o, \u1edf n\u01a1i n\u00e0o \u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u0169ng c\u1ea5m s\u00e1t sinh, b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u0103ng nh\u00e2n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"Tr\u1ea7n Ph\u1eadt T\u1eed\"<\/i>, khi qua \u0111\u1eddi, gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00e0i s\u1ea3n g\u00ec.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c d\u1eabn binh v\u00e2y Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, b\u1eaft s\u1ed1ng 250 qu\u00e2n v\u00e0 80 ng\u1ef1a d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u. <i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm L\u1ee3i Th\u00e0nh tr\u1ea1i, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 3.000 qu\u00e2n, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giang Nam \u1edf c\u1eeda c\u1ea3ng T\u00e2n L\u00e2m, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2.000 th\u1ee7 c\u1ea5p, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y h\u01a1n 600 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u300b quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'h\u01a1n 60 chi\u1ebfc'.[\/footnote].<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n\n<p>[85] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u00f9ng s\u1ee5c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i con em t\u1eeb 17 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ghi danh l\u00e0m l\u00ednh, thu gom h\u1ebft ng\u1ef1a c\u1ee7a d\u00e2n, c\u1eed \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed U\u1ea5t Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n tri T\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef3 d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, giao chi\u1ebfn v\u1edbi U\u1ea5t Ti\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n H\u1ed3ng \u0110\u1ed9ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 5.000 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 1 v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y 21 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n\n<p>[87] N\u0103m \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c quan \u1edf kinh th\u00e0nh, sai ph\u00e1i, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u0103ng gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 theo th\u00f4ng l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u quan m\u00e0 ban s\u1eafc ch\u1ec9, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i bi\u00ean so\u1ea1n danh s\u00e1ch c\u00e1c quan, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'H\u1ed9i Y\u1ebfu' ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi nhu\u1eadn, nay ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t v\u00ec sao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ban s\u1eafc ch\u1ec9 v\u00e0 tr\u00ecnh danh s\u00e1ch c\u00e1c quan.)<\/i><\/p>\n\n<p>[88] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u th\u00e0nh Qu\u1ea3ng V\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean H\u1ed9i k\u00e9o d\u00e0i 18 n\u0103m r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Qu\u1ea3ng V\u1eadn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i 13 n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. Nay theo 'T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m Kh\u1ea3o D\u1ecb', l\u1ea5y 'Th\u1ea7n \u0110\u1ea1o Bi' c\u1ee7a L\u01b0u K\u1ebf Ngung l\u00e0m chu\u1ea9n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[89] T\u01b0\u1edbng Khi\u1ebft \u0110an mu\u1ed1n giao h\u1ea3o v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn khuy\u00ean B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 r\u1eb1ng t\u00ecnh th\u1ebf m\u1ea1nh y\u1ebfu \u0111\u00e3 kh\u00e1c, \u0111\u1eebng t\u00f9y ti\u1ec7n x\u00e2m ph\u1ea1t. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe m\u1ec7nh th\u00ec kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh Khi\u1ebft \u0110an, Tuy\u00ean huy s\u1ee9 M\u00e3 Ho\u1ea1n ra s\u1ee9c can ng\u0103n, m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean'.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 mang ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai s\u1ee9 m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng, S\u1edf.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda Huy\u1ec1n H\u00f3a, ban y ph\u1ee5c, gi\u00e0y d\u00e9p cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u1eeda th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn c\u1ed1i n\u01b0\u1edbc m\u1edbi, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[4] Khi Y\u00ean qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa qua \u0111\u1eddi, Vua \u0111au x\u00f3t, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;N\u0103m sau v\u00e0o d\u1ecbp sinh th\u1ea7n, n\u00ean b\u1ecf h\u1ed9i v\u00e0 c\u1ea5m nh\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ec5 kh\u00f4ng gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, d\u00f9 B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng s\u00e2u s\u1eafc, nh\u01b0ng qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u00fac th\u1ecd m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1ea1c th\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh l\u1ec5, mong cho Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u nh\u1ea1c.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u00e0nh nghe theo.<\/p>\n<p>[5] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[6] Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Vua mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft vi\u1ec7c b\u00ean ngo\u00e0i, b\u00e8n sai qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u00e0 S\u1eed Khu\u00ea \u0111i th\u0103m d\u00f2 r\u1ed9ng r\u00e3i. Khu\u00ea d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i vi\u1ec7c, t\u00e2u l\u00ean Vua, tra x\u00e9t \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng, d\u1ea7n th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ngh\u1ecb, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ed9ng quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ee9c ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u00fd t\u1ea1m qu\u1ea3n tr\u1ecb H\u00ecnh ch\u00e2u. <i>(Qu\u00e1ch Qu\u00fd t\u1ea1m qu\u1ea3n H\u00ecnh ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 6.)<\/i> Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1eeba L\u01b0\u01a1ng M\u1ed9ng Th\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Tri \u0111\u1ee9c ch\u00e2u. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Qu\u00e1ch Qu\u00fd \u1edf \u0110\u1ee9c ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c gian l\u1ee3i, M\u1ed9ng Th\u0103ng d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ecd. Qu\u00e1ch Qu\u00fd v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Khu\u00ea, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi Khu\u00ea, m\u01b0u toan lo\u1ea1i b\u1ecf M\u1ed9ng Th\u0103ng. Khu\u00ea ghi ch\u00e9p t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0o gi\u1ea5y, ch\u1edd c\u01a1 h\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua thong th\u1ea3 n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.&#8221;<\/i> Khu\u00ea v\u1ed9i t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan v\u0103n hi\u1ec7n nay c\u0169ng ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u1ec1u t\u1ed1t.&#8221;<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y trong ng\u1ef1c ra t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p, d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng M\u1ed9ng Th\u0103ng t\u1ea1m qu\u1ea3n \u0110\u1ee9c ch\u00e2u, khinh nh\u1eddn Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u00e1ch Qu\u00fd, su\u00fdt n\u1eefa g\u00e2y h\u1ecda \u0111\u1ebfn ch\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1eafc ch\u1eafn Th\u1ee9 s\u1eed l\u00e0m \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ph\u00e1p, M\u1ed9ng Th\u0103ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan thanh li\u00eam c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea5y t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00e3 ghi, tri\u1ec7u m\u1ed9t ho\u1ea1n quan sai \u0111em giao cho Trung th\u01b0, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eadp t\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m M\u1ed9ng Th\u0103ng l\u00e0m T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu.&#8221;<\/i> Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1eeba \u0111i, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Phong l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, v\u1eabn qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0110\u1ee9c ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Khu\u00ea t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0\u01a1ng M\u1ed9ng Th\u0103ng, kh\u00f4ng r\u00f5 xu\u1ea5t x\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[7] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Chu Qu\u1ea3ng, c\u0169ng th\u00edch b\u00e0n chuy\u1ec7n ngo\u1ea1i giao, t\u1eeb ch\u1ee9c N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'Th\u1ed1ng phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n' b\u1ed1n ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ed9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 b\u1ed5 sung. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 271, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Chu Qu\u1ea3ng, ghi r\u1eb1ng n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, Chu Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, th\u00eam ch\u1ee9c N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u; s\u00e1ch 'Ho\u00e0ng T\u1ed1ng s\u1ef1 th\u1ef1c lo\u1ea1i uy\u1ec3n' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Lo\u1ea1i uy\u1ec3n') quy\u1ec3n 1 ghi Chu Qu\u1ea3ng 'gi\u1eefa ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o l\u00e0m N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u', c\u00f3 l\u1ebd l\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng.\" id=\"return-footnote-111-1\" href=\"#footnote-111-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c H\u1eefu l\u0129nh v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u00d4ng t\u1eebng t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i l\u1ea7n c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, Ti\u1ec1n Th\u00edch ng\u1ed3i h\u01b0\u1edbng nam, b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed s\u1ee9 gi\u1ea3. Th\u00edch tuy qu\u00fd c\u1ef1c nh\u00e2n th\u1ea7n, nh\u01b0ng t\u00f4n qu\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 hai, m\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u00ednh danh, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ec9 nh\u1ee5c l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c h\u1eafn kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Chu Qu\u1ea3ng xin \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn ng\u00e0y sinh th\u1ea7n Ti\u1ec1n Th\u00edch, li\u1ec1n c\u1eed Chu Qu\u1ea3ng l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3. Th\u00edch v\u1eabn gi\u1eef th\u00f3i c\u0169, Chu Qu\u1ea3ng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f9ng vai ph\u1ee5ng s\u1ef1 ch\u1ee7, kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ed3i.&#8221;<\/i> Th\u00edch b\u00e8n d\u1eddi gh\u1ebf quay h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, theo l\u1ec5 kh\u00e1ch ch\u1ee7. Chu Qu\u1ea3ng v\u1ec1 tri\u1ec1u b\u00e1o m\u1ec7nh, kh\u00ed kh\u00e1i ki\u00eau ng\u1ea1o, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i c\u1eady th\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec Th\u00edch \u0111\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u01a1i.&#8221;<\/i> Chu Qu\u1ea3ng x\u1ea5u h\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi gian n\u00e0o. &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng l\u00fac \u0111\u00f3 Chu Qu\u1ea3ng l\u00e0m \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u. X\u00e9t th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Chu Qu\u1ea3ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u th\u0103ng l\u00ean ho\u00e0n v\u1ec7, nay nh\u00e2n s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a S\u1eed Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Kh\u00e1nh Ch\u00e2u b\u00e1o tin Th\u1ee9 s\u1eed Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n qua \u0111\u1eddi, Vua sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 tang v\u1ec1 an t\u00e1ng t\u1ea1i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>N\u1ed9i B\u00e2n t\u1ea1i Kh\u00e1nh Ch\u00e2u h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi k\u00ednh s\u1ee3, g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;Di\u00eau \u0111\u1ea1i tr\u00f9ng&#8221;<\/i>, \u00fd n\u00f3i \u00f4ng d\u0169ng m\u00e3nh nh\u01b0 h\u1ed5.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y Gi\u00e1c D\u1ecbch s\u1ee9 <i>(Theo \u300aT\u1ed1ng S\u1eed &#8211; Ch\u1ee9c Quan Ch\u00ed\u300b c\u00f3 ch\u1ee9c Gi\u00e1c Tr\u01b0\u1eddng s\u1ee9, \u1edf \u0111\u00e2y ghi l\u00e0 Gi\u00e1c D\u1ecbch s\u1ee9, ch\u1eef <i>&#8220;D\u1ecbch&#8221;<\/i> c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i> \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng quy\u1ec1n l\u00e0m Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u00f3 qu\u00e2n T\u00e2y Nhung nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, Nh\u00e2n L\u00e3ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ch\u1ec9 huy b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u00e1nh l\u1ea1i. Hai b\u00ean giao tranh quy\u1ebft li\u1ec7t, ti\u1ec1n phong t\u1ea1m th\u1eddi lui, Nh\u00e2n L\u00e3ng li\u1ec1n ch\u00e9m hai Ch\u1ec9 Huy s\u1ee9 d\u01b0\u1edbi c\u1edd, qu\u00e2n s\u0129 khi\u1ebfp s\u1ee3, tranh nhau xin tha m\u1ea1ng. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n T\u00e2y Nhung, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh T\u00e2y Nhung c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn xin h\u00f2a. Nh\u00e2n L\u00e3ng l\u00e0m th\u1ecbt b\u00f2, b\u00e0y r\u01b0\u1ee3u m\u1eddi h\u1ecd u\u1ed1ng, c\u00f9ng l\u1eadp l\u1eddi th\u1ec1, bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1edf l\u1ea1i y\u00ean \u1ed5n. Vua ban Chi\u1ebfu th\u01b0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri B\u00e1c ch\u00e2u L\u00e3 H\u1ed9c v\u00e0 Tri K\u1ef3 ch\u00e2u T\u1ea7n Thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n thu\u1ed9c ph\u1ea7n ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh T\u00fd, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Ph\u00e1n quan, Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh ph\u1ea3i tr\u1ef1c ti\u1ebfp qu\u1ea3n l\u00fd mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, thu\u1ebf ch\u1ee3, thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, h\u00e0ng th\u00e1ng l\u1eadp s\u1ed5 g\u1eedi l\u00ean Tam ty, cu\u1ed1i nhi\u1ec7m k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, k\u1ebb n\u00e0o gian l\u1eadn s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb theo ph\u00e1p lu\u1eadt, ai b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c gian l\u1eadn s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ph\u00e2n ph\u00e1i c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[12] Ra chi\u1ebfu th\u01b0 quy \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi H\u1ecdc c\u1ee9u, c\u00e1c m\u00f4n Thi, Th\u01b0, v\u00e0 D\u1ecbch h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t khoa, vi\u1ec7c x\u00e9t \u0111\u1ed7 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c khoa Tam L\u1ec5, Tam Truy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1 H\u1ed3 \u0110\u1ee9c Xung b\u1ecb x\u1eed t\u1eed n\u01a1i ch\u1ee3, v\u00ec khi l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Di\u00ean ch\u00e2u \u0111\u00e3 tham \u00f4 m\u1ed9t tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng, b\u1ecb L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n \u0110o\u00e0n T\u00f2ng C\u00e1ch t\u1ed1 c\u00e1o. T\u00f2ng C\u00e1ch sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tri H\u1ea3i ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[14] Th\u00e1ng ba, ra chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[16] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, truy t\u1eb7ng cho Th\u00e1i b\u1ea3o U\u1ea9n <i>(t\u1ed5 c\u1ed1)<\/i>, Th\u00e1i ph\u00f3 Uy\u1ec3n <i>(\u00f4ng n\u1ed9i)<\/i>, Th\u00e1i s\u01b0 S\u1ea3ng <i>(cha)<\/i> c\u1ee7a Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00e1c t\u1ed5 phu nh\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i phu nh\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc V\u1ec7, Y\u1ebfn, T\u1ec1.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u Quang Ph\u1ee5 b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 khi l\u00e0m Tri S\u1edf ch\u00e2u, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, tr\u1edf th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng d\u00e2n.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua sai T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung ng\u01b0\u1eddi Nam B\u00ec \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Ho\u00e0ng Trung li\u00eam khi\u1ebft, ngay th\u1eb3ng, c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 khoan dung, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n xa x\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i. Sau khi tr\u1edf v\u1ec1, \u00f4ng d\u00e2ng t\u00e2u h\u00e0ng ch\u1ee5c vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[19] L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0o c\u1ed1ng, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd O\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n. O\u00e1nh nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a T\u00f2ng Thi\u1ec7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5, M\u1eadu Th\u00e2n, O\u00e1nh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, v\u00e0 chia s\u1ed1 ti\u1ec1n h\u1ed1i l\u1ed9 \u0111\u1ec3 ban cho Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan L\u01b0u Ki\u00eam, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Ki\u00eam, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua cho T\u1ec1 \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi \u1edf M\u1eadt Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed v\u00ec \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh trinh li\u00eam, trung hi\u1ebfu, l\u00e0m ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng Ng\u0169 Kinh d\u1ea1y h\u1ecdc trong l\u00e0ng, h\u1ecdc tr\u00f2 t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn theo h\u1ecdc. Cu\u1ed1i th\u1eddi T\u1ea5n, g\u1eb7p lo\u1ea1n, nh\u00e0 \u00f4ng b\u1ecb quan t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u gi\u1ebft h\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 \u00f4ng tho\u00e1t ch\u1ebft. \u00d4ng k\u00eau o\u00e1n l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, vi\u00ean ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t v\u1ec1 nh\u00e0, m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i, \u0103n c\u01a1m \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u00f4ng \u1ee9ng chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, qua k\u1ef3 thi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang tuy\u1ec3n, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[21] Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00e0n ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i nh\u1eadn chi\u1ebfu \u0111i thanh tra vi\u1ec7c tr\u00e0 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 L\u01b0, Th\u01b0, v.v.. B\u00e0n ng\u1ed3i xe, gi\u1ea3 l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 d\u00e2n xin mua tr\u00e0, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, \u0111em tr\u00e0 ra b\u00e1n, li\u1ec1n b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua sai B\u00e0n l\u00e0m \u0111\u1ed3ng tri chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1 c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Ho\u00e0i Nam<a class=\"footnote\" title=\"'M\u1ec7nh B\u00e0n \u0111\u1ed3ng tri Ho\u00e0i Nam ch\u01b0 ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1'. Ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-111-2\" href=\"#footnote-111-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[22] Kinh th\u00e0nh c\u00f3 d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan ho\u1eb7c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u S\u1eed Khu\u00ea b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi theo d\u00f5i, t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ecd vu c\u00e1o, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, c\u00e1c c\u1eeda hi\u1ec7u v\u00ec th\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda ban ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua nghe vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a coi vi\u1ec7c \u1edf ch\u1ee3 v\u00e0 ng\u1ee5c l\u00e0 n\u01a1i g\u1eedi g\u1eafm, v\u00ec bi\u1ebft d\u00e2n nh\u1ecf ch\u1ec9 ch\u0103m lo l\u1ee3i \u00edch, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y lu\u1eadt ph\u00e1p bu\u1ed9c h\u1ecd ho\u00e0n to\u00e0n. Hu\u1ed1ng chi, l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng nghi\u00eam kh\u1eafc, n\u1ebfu \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t, th\u1eadt phi l\u00fd. Nay mu\u1ed1n c\u1ea5m vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh hai gi\u00e1, n\u00ean ban b\u1ed1 minh v\u0103n. T\u1eeb nay, n\u1ebfu ai mua b\u00e1n v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan m\u00e0 t\u0103ng gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u1ecb sai l\u1ec7ch, l\u1eeba d\u1ed1i ti\u1ec1n quan, khi x\u00e9t \u00e1n \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt u\u1ed5ng ph\u00e1p. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng truy c\u1ee9u.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a S\u1eed Khu\u00ea c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[25] Th\u00e1ng n\u00e0y, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng h\u1ecdc sinh c\u1ee7a Ty Thi\u00ean \u0110\u00e0i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt, c\u00f4ng x\u1ea3o \u1edf c\u00e1c ty kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i.<\/p>\n<p>[26] Giang Nam qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u1ed1n c\u00f3 t\u00ednh hi\u1ebfu thu\u1eadn, th\u00e2n \u00e1i.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi Chung M\u00f4, t\u1eebng c\u00f3 m\u01b0u \u0111o\u1ea1t ng\u00f4i, \u0111\u1ebfn khi Nguy\u00ean T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0 \u1edf D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c em h\u1ed9 t\u1ed1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u1ea3y l\u00f2ng kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, t\u00ecm \u0111\u1ebfn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng T\u1eeb Du xin di chi\u1ebfu. T\u1eeb Du nghi\u00eam ngh\u1ecb kh\u00f4ng cho, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 Ki\u1ebfn Nghi\u1ec7p, \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00e0ng h\u1eadu h\u01a1n.<\/p>\n<p>T\u00f2ng Thi\u1ec7n b\u1ecb l\u01b0u gi\u1eef, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 bu\u1ed3n th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ngu\u00f4i. C\u00e1c bu\u1ed5i y\u1ebfn ti\u1ec7c trong n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf<a class=\"footnote\" title=\"'Tu\u1ebf th\u1eddi y\u1ebfn h\u1ed9i giai b\u00e3i' \u2013 nguy\u00ean b\u1ea3n 'Th\u1ecb tu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-111-3\" href=\"#footnote-111-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, vi\u1ebft b\u00e0i &#8216;Kh\u01b0\u1edbc \u0111\u0103ng cao v\u0103n&#8217; \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd m\u00ecnh. Sau \u0111\u00f3, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 sai Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 <i>(Chi\u00eau Ph\u00f9 c\u00f3 truy\u1ec7n, kh\u00f4ng ghi qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> v\u00e0o c\u1ed1ng, d\u00e2ng th\u01b0 tay xin cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho, \u0111\u01b0a b\u1ee9c th\u01b0 cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n xem, an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1. Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, cho Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd c\u1ee7a T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0 Giang Tr\u1ef1c M\u1ed9c <i>(Tr\u1ef1c M\u1ed9c, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi.)<\/i> l\u00e0m T\u01b0 m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. Sau l\u1ea1i phong m\u1eb9 c\u1ee7a T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0 L\u0103ng th\u1ecb l\u00e0m Ng\u00f4 qu\u1ed1c th\u00e1i phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, m\u1edbi phong L\u0103ng th\u1ecb, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[27] L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 \u1edf Giang Nam c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5. Vua bi\u1ebft r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, nh\u00e2n d\u1ecbp thong th\u1ea3 b\u1ea3o Chi\u00eau Ph\u00f9: <i>&#8220;K\u1ebb chuy\u00ean quy\u1ec1n trong n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, \u0111\u1ee9a tr\u1ebb c\u00f3 c\u1ed5 h\u1ecdng l\u1ed3i, sao kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng? Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1, h\u00e3y b\u1ea3o h\u1eafn \u0111\u1ebfn, Tr\u1eabm mu\u1ed1n xem m\u1eb7t.&#8221;<\/i> Chi\u00eau Ph\u00f9 s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y th\u00e1ng L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 v\u00e0o c\u1ed1ng, s\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p. S\u00e1ch &#8216;Giang Bi\u1ec3u Ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p: Khi L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Duy\u1ec7n, Chi\u00eau Ph\u00f9 v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Chi\u00eau Ph\u00f9 li\u1ec1n \u1edf l\u1ea1i. X\u00e9t b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Chi\u00eau Ph\u00f9, n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7 l\u1ea1i v\u00e0o c\u1ed1ng, nh\u01b0 v\u1eady khi b\u1ed5 T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Duy\u1ec7n, Chi\u00eau Ph\u00f9 ch\u01b0a \u1edf l\u1ea1i. Vi\u1ec7c b\u1ed5 T\u00f2ng Thi\u1ec7n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng hai nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 hai, &#8216;Giang Bi\u1ec3u Ch\u00ed&#8217; ch\u1eafc ch\u1eafn sai. Nay nh\u00e2n L\u00fd D\u1ee5c d\u00e2ng th\u01b0 xin cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Sau \u0111\u00f3, D\u1ee5c sai T\u1eeb Huy\u1ec1n v\u00e0o c\u1ed1ng, trong th\u01b0 vi\u1ebft: <i>&#8220;L\u1ee5c Chi\u00eau Ph\u00f9 v\u1eabn ch\u01b0a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c trong th\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f3 l\u00f2ng tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Chi\u00eau Ph\u00f9 l\u1ea1i v\u00e0o c\u1ed1ng c\u0169ng v\u00ec mu\u1ed1n xin cho T\u00f2ng Thi\u1ec7n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Th\u01b0\u01a1ng lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1m t\u1ea1m quy\u1ec1n ki\u1ec3m tra c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Tam ty, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m. \u0110\u1ea1m ban \u0111\u1ea7u ra kh\u1ecfi ch\u1ee9c Lang trung, c\u00f3 v\u1ebb b\u1ea5t m\u00e3n, v\u1ec1 sau xu n\u1ecbnh L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi. Vua nghe tin \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai Trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[29] D\u00e2n ch\u00fang \u1edf H\u00e0 Trung ph\u1ee7 v\u00e0 Ch\u00e2u Giang b\u1ecb \u0111\u00f3i. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u00e1t ba v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng d\u1ef1 tr\u1eef c\u1ee7a qu\u00e2n H\u00e0 Trung \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, gi\u1ea3m gi\u00e1 r\u01b0\u1ee3u \u1edf kinh th\u00e0nh, m\u1ed7i c\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t tr\u0103m ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[31] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ee7y chi\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[32] Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Nam \u0110an Ch\u00e2u l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed9c bi\u1ec7t l\u1eadp c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ch\u00e2u Nghi. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ea1c H\u1ed3ng Lai t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai Nha hi\u1ec7u Tr\u1ea7n Thi\u1ec7u Quy d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[33] Mu\u1ed1i \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 do quan b\u00e1n. B\u1ea5y gi\u1edd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m m\u1ed7i c\u00e2n m\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ban \u01a1n cho d\u00e2n xa.<\/p>\n<p>[34] L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u1eeba tr\u1edf v\u1ec1, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam bi\u1ebft Vua c\u00f3 \u00fd nam chinh, li\u1ec1n sai s\u1ee9 xin nh\u1eadn s\u00e1ch phong, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u1eed C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh \u0111i s\u1ee9 Giang Nam. Hu\u00fdnh nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecfi Qu\u1ed1c ch\u1ee7: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111i\u0300nh m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay c\u00f3 l\u1ec5 t\u1ebf thi\u00eau c\u1ee7i, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 sao kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn gi\u00fap t\u1ebf?&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 ng\u1eadp ng\u1eebng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Hu\u00fdnh tr\u1edf v\u1ec1, t\u1eeb \u0111\u00f3 Vua quy\u1ebft \u00fd ph\u1ea1t Giang Nam.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh \u0111i s\u1ee9 v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m n\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Giang Nam l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng <i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217; c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c Thu\u1ef7.)<\/i> thi ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, d\u00e2ng th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n m\u01b0u t\u00ednh v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00e2u c\u00e1 \u1edf s\u00f4ng Th\u00e1i Th\u1ea1ch, d\u00f9ng thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1edf d\u00e2y t\u01a1, bu\u1ed9c \u1edf b\u1edd nam r\u1ed3i nhanh ch\u00f3ng ch\u00e8o sang b\u1edd b\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ed9 r\u1ed9ng h\u1eb9p c\u1ee7a s\u00f4ng, \u0111i \u0111i l\u1ea1i l\u1ea1i m\u1ea5y ch\u1ee5c l\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n k\u00edch th\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Giang Nam. Vua sai H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n th\u1eed nghi\u1ec7m, ban cho \u00f4ng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, phong l\u00e0m Th\u01b0 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n suy quan. Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb9 v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ec1u \u1edf Giang Nam, s\u1ee3 b\u1ecb L\u00fd D\u1ee5c h\u00e3m h\u1ea1i, xin \u0111\u00f3n v\u1ec1 tr\u1ecb s\u1edf. Vua l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ea3o Qu\u1ed1c ch\u1ee7 h\u1ed9 t\u1ed1ng, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tu\u00e2n m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, tri\u1ec7u Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng l\u00e0m T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Kinh H\u1ed3, theo k\u1ebf c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng, \u0111\u00f3ng h\u00e0ng ngh\u00ecn chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111en v\u00e0ng, \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n l\u00ednh.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n v\u1ec1 Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng d\u00e2ng th\u01b0 v\u00e0o n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba, &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m \u0111\u00f3. &#8216;\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, &#8216;\u0110\u0103ng khoa k\u00fd&#8217; ch\u00e9p n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y kh\u00f4ng thi c\u1eed, ban cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. C\u00f3 th\u1ec3 Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng v\u1ec1 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c, &#8216;\u0110\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;\u0110\u0103ng khoa k\u00fd&#8217; \u0111\u1ec1u ghi \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c. Nay c\u00f9ng ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eb7ng Th\u1ecb trung H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n m\u1ea5t, Vua sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang. Tr\u1ecdng U\u00e2n m\u1ed9 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, \u1edf T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u s\u00e1u b\u1ea3y n\u0103m, h\u00e0ng ng\u00e0y b\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang l\u00ean n\u00fai T\u00e2y \u0111\u1ed1n g\u1ed7 x\u00e2y ch\u00f9a, kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u1ed5 s\u1edf.<\/p>\n<p>[37] Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n L\u00fd Nh\u00e2n H\u1eefu v\u00ec t\u1ed9i khi l\u00e0m tri ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ef1 thu ti\u1ec1n qua \u0111\u00f2 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n, l\u1ea1i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p thu n\u1ea1p n\u1eef gi\u1edbi, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[38] Ph\u00f3 s\u1ee9 kho qu\u00e2n kh\u00ed c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Th\u1ea1ch Tr\u1ecdng Vinh v\u00e0 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u01b0u T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t B\u00ednh T\u00fd, phong Tr\u1ecdng Vinh l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 kho tr\u00e0 r\u01b0\u1ee3u, T\u00f4ng l\u00e0m t\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan. <i>(Tr\u1ecdng Vinh, T\u00f4ng, ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p)<\/i>.<\/p>\n<p>[39] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u00e0ng th\u00fac sai nguy\u00ean s\u00fay ph\u1ee7 ph\u00e1n quan Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u00fac nh\u00e2n Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Ph\u00fac nh\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, Ng\u1ecdc h\u1ea3i v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 441 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-111-4\" href=\"#footnote-111-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a> v\u00e0o c\u1ed1ng. Vua b\u1ea3o Di Gi\u1ea3n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 b\u1ea3o v\u1edbi nguy\u00ean s\u00fay, ph\u1ea3i luy\u1ec7n t\u1eadp binh m\u00e3. Giang Nam c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng ch\u1ecbu tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ta s\u1ebd ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nguy\u00ean s\u00fay n\u00ean gi\u00fap ta, ch\u1edb nghe l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00ed nh\u01b0 da kh\u00f4ng c\u00f2n, l\u00f4ng s\u1ebd b\u00e1m v\u00e0o \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t sai quan l\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t dinh th\u1ef1 l\u1edbn ngo\u00e0i c\u1eeda Hu\u00e2n Phong, tr\u1ea3i d\u00e0i qua nhi\u1ec1u ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng, ki\u1ebfn tr\u00fac to l\u1edbn nguy nga, ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. R\u1ed3i Vua tri\u1ec7u ti\u1ebfn ph\u1ee5ng s\u1ee9 Ti\u1ec1n V\u0103n Ch\u00ed \u0111\u1ebfn b\u1ea3o: <i>&#8220;Tr\u1eabm m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0110\u00e0o C\u1ed1c so\u1ea1n chi\u1ebfu, \u0111\u1ecbnh x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, nay \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 L\u1ec5 Hi\u1ec1n Tr\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 d\u00e0nh cho L\u00fd D\u1ee5c v\u00e0 ch\u1ee7 ng\u01b0\u01a1i, ai \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u1ebd ban cho.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u01b0a b\u1ea3n th\u1ea3o chi\u1ebfu cho V\u0103n Ch\u00ed xem, r\u1ed3i sai V\u0103n Ch\u00ed t\u1eb7ng Ho\u00e0ng th\u00fac d\u00ea ng\u1ef1a, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Ho\u00e0ng th\u00fac sai h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu v\u00e0o c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Th\u1eeba H\u1eefu t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Vua ban t\u1eb7ng nhi\u1ec1u v\u1eadt qu\u00fd, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt th\u00f4ng b\u00e1o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t qu\u00e2n. Th\u1eeba H\u1eefu l\u00e0 anh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00fac, v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, nh\u1edd l\u00e0m anh v\u1ee3 Vua m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh s\u1ef1, th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;T\u00f4n T\u1ed5ng Gi\u00e1m&#8221;<\/i>, \u00fd n\u00f3i \u00f4ng ta qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ecdi vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; ghi Ti\u1ec1n V\u0103n Ch\u00ed t\u1eeb kinh s\u01b0 v\u1ec1 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 4. &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; v\u00e0 vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n v\u00e0o c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ghi sau n\u0103m th\u1ee9 5. &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; e r\u1eb1ng ghi s\u1edbm qu\u00e1, nh\u01b0ng &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; th\u00ec ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay t\u1ea1m theo vi\u1ec7c Th\u1eeba H\u1eefu v\u00e0o tri\u1ec1u m\u00e0 ghi tr\u01b0\u1edbc. &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217; c\u0169ng ghi vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n v\u00e0o c\u1ed1ng n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 5. C\u1ea7n kh\u1ea3o th\u00eam)<\/i>.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu,  ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129, ch\u1eef 'qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u1ed1', c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ea3n k\u1ef7', '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-111-5\" href=\"#footnote-111-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Trung V\u0169, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, t\u01b0\u1edbc Lang Gia Ch\u00ednh \u00dd V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m K\u1ef3 m\u1ea5t. Ban \u0111\u1ea7u, Th\u1ea9m K\u1ef3 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t m\u1eafc b\u1ec7nh, m\u1ea5t ti\u1ebfng,  th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129, \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng m\u1ea5t,  l\u1ea1i ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng h\u1ebft m\u1ef1c, tang l\u1ec5 v\u00e0 t\u1eb7ng ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia t\u0103ng h\u1ea1ng.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tri\u1ec7u Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, do khi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u H\u00e1n \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf tre g\u1ed7.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn,  ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169 xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[44] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, sai \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 D\u0129nh Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e0o H\u00e1n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Kinh Nam tr\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea1i sai Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh, Ph\u00e1n s\u1ef1 T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 c\u00f9ng d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>[45] Vua \u0111\u00e3 ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 danh ngh\u0129a xu\u1ea5t qu\u00e2n, n\u00ean mu\u1ed1n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec7u L\u00fd D\u1ee5c v\u00e0o tri\u1ec1u, b\u00e8n ch\u1ecdn trong b\u1ea7y t\u00f4i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ea3 th\u1eadp di, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Khai Phong L\u00fd M\u1ee5c c\u00f9ng Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng m\u00f4n sinh<a class=\"footnote\" title=\"'sinh' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 263 L\u00fd M\u1ee5c truy\u1ec7n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-111-6\" href=\"#footnote-111-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi \u0110a T\u1ed1n: <i>&#8220;L\u00fd M\u1ee5c t\u00ednh t\u00ecnh nh\u00e2n h\u1eadu, ngo\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ra kh\u00f4ng can d\u1ef1 g\u00ec kh\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110a T\u1ed1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u00fd M\u1ee5c ti\u1ebft th\u00e1o ngay th\u1eb3ng, x\u1eed s\u1ef1 kh\u00f4ng v\u00ec s\u1ed1ng ch\u1ebft m\u00e0 thay l\u00f2ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n ngh\u0129a m\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u1eed xem.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, b\u00e8n c\u1eed L\u00fd M\u1ee5c l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i Giang Nam.<\/p>\n<p>Khi L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u1ebfn, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh nghe theo, nh\u01b0ng Quang ch\u00ednh s\u1ee9, M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u can r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n c\u00f9ng B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn c\u1ed1 m\u1ec7nh c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng, nay n\u1ebfu \u0111\u1ebfn, \u1eaft b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i, x\u00e3 t\u1eafc s\u1ebd ra sao! Th\u1ea7n d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 di\u1ec7n ki\u1ebfn Nguy\u00ean T\u00f4ng n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i.&#8221;<\/i> Thanh Huy \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 c\u0169ng khuy\u00ean Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng n\u00ean v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>L\u00fac n\u00e0y, Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ec1u n\u1eafm gi\u1eef c\u01a1 m\u1eadt, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tin t\u01b0\u1edfng h\u1ecd, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;K\u00ednh c\u1ea9n ph\u1ee5ng s\u1ef1 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, v\u1ed1n mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n c\u1ee9u gi\u00fap. Nay vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1ch ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd M\u1ee5c n\u00f3i: <i>&#8220;V\u00e0o tri\u1ec1u hay kh\u00f4ng, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tinh nhu\u1ec7, v\u1eadt l\u1ef1c h\u00f9ng m\u1ea1nh, e r\u1eb1ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9, \u0111\u1eebng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, k\u1ec3 r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, Vua cho r\u1eb1ng l\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t c\u1ee7a M\u1ee5c r\u1ea5t th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, Giang Nam c\u0169ng cho l\u00e0 l\u1eddi M\u1ee5c n\u00f3i kh\u00f4ng l\u1eeba d\u1ed1i.<\/p>\n<p><i>(S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, h\u1eb3n l\u00e0 sau th\u00e1ng n\u00e0y, nay g\u1ed9p l\u1ea1i n\u00f3i m\u1ed9t l\u1ea7n.)<\/i><\/p>\n<p>[46] C\u00f9ng ng\u00e0y, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phan M\u1ef9, Th\u1ecb v\u1ec7 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Thanh Tr\u00ec L\u01b0u Ng\u1ed9, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh c\u00f9ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Kinh Nam.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Tri Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean ki\u00eam ch\u1ee9c Nam di\u1ec7n t\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[48] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, Khai phong ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ng\u1ee5c \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n uy\u1ec3n, l\u00ean \u0111\u00ea s\u00f4ng Bi\u1ec7n, ph\u00e1t chi\u1ebfn h\u1ea1m xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n uy\u1ec3n, l\u00ean \u0111\u00ea s\u00f4ng Bi\u1ec7n, xem qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eadp tr\u1eadn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Th\u1ee7y m\u00f4n, ph\u00e1t chi\u1ebfn thuy\u1ec1n xu\u00f4i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>[51] Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam l\u1ea1i sai em l\u00e0 Giang qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt<a class=\"footnote\" title=\"Giang qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt, ch\u1eef 'D\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u00e1m', theo c\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'L\u1ee5c Du Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-111-7\" href=\"#footnote-111-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> v\u00e0 Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung Phan Th\u1eadn Tu<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung Phan Th\u1eadn Tu, c\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Theo 'L\u1ee5c Du Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7, quy\u1ec3n 16 L\u00fd T\u00f2ng D\u1eadt truy\u1ec7n, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 296 Phan Th\u1eadn Tu truy\u1ec7n, quy\u1ec3n 478 Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ebf gia, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 17 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7, quy\u1ec3n 30 Phan Th\u1eadn Tu truy\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 16 th\u00e1ng b\u1ea3y ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, 'Cung Th\u1eadn Tu' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'Phan Th\u1eadn Tu'.\" id=\"return-footnote-111-8\" href=\"#footnote-111-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a> mang nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt sang c\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c. Vua \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i, kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[52] T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua b\u1ea3o T\u00e0o B\u00e2n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam, Tr\u1eabm giao h\u1ebft cho khanh, ch\u1edb n\u00ean b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang, ph\u1ea3i l\u00e0m cho uy t\u00edn lan r\u1ed9ng, khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1ef1 quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p.&#8221;<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y thanh ki\u1ebfm trong h\u1ed9p trao cho T\u00e0o B\u00e2n, n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh th\u00ec ch\u00e9m.&#8221;<\/i> Phan M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u nh\u00ecn. T\u1eeb khi V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e0n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c, gi\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, Vua l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng h\u1eadn chuy\u1ec7n \u0111\u00f3. T\u00e0o B\u00e2n t\u00ednh nh\u00e2n h\u1eadu, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018Thi\u1ec7u Th\u1ecb Ki\u1ebfn V\u0103n L\u1ee5c\u2019 ch\u00e9p r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 th\u1eadt s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e0o B\u00e2n. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng v\u00e0 ra tr\u1ea5n nh\u1eadm, c\u00f3 l\u1ebd s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd Thi\u1ec7u nh\u1ea7m, n\u00ean kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>\u2018K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ed5n M\u1ea1t\u2019 ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00fac \u0111\u1ea7u sai T\u00e0o V\u0169 Hu\u1ec7 B\u00e2n \u0111\u00e1nh Giang Nam, Phan M\u1ef9 l\u00e0m ph\u00f3. Khi s\u1eafp xu\u1ea5t ph\u00e1t, Vua ban y\u1ebfn \u1edf Gi\u1ea3ng V\u00f5 \u0110i\u1ec7n, sau ba tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ee9ng d\u1eady qu\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc long s\u00e0ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ch\u1ec9 th\u1ecb tr\u1ef1c ti\u1ebfp. Vua t\u1eeb trong \u00e1o l\u1ea5y ra b\u1ee9c th\u01b0 ni\u00eam phong trao cho T\u00e0o B\u00e2n, n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 th\u1ecb \u0111\u1ec1u \u1edf trong n\u00e0y. T\u1eeb Phan M\u1ef9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec c\u1ee9 m\u1edf ra, ch\u00e9m ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o.&#8221;<\/i> Hai v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1ee5ng r\u1eddi lui ra.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, kh\u00f4ng c\u00f3 ai vi ph\u1ea1m lu\u1eadt l\u1ec7. L\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, Vua l\u1ea1i ban y\u1ebfn \u1edf Gi\u1ea3ng V\u00f5 \u0111i\u1ec7n, sau ba tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, hai v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng d\u1eady qu\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc long s\u00e0ng, n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n may m\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1eef \u1edf nh\u00e0.&#8221;<\/i> R\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean Vua. Vua t\u1eeb t\u1eeb m\u1edf phong th\u01b0 ra cho xem, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y tr\u1eafng.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u1ef1 th\u1ea7n c\u01a1 c\u1ee7a Vua l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf. Ban \u0111\u1ea7u d\u00f9ng c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam l\u1ec7nh. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt h\u1ecd ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 m\u1edf bi\u1ec3u ra, th\u1ea5y gi\u1ea5y tr\u1eafng \u1eaft ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua l\u1ea1i cho xem \u0111\u1ec3 th\u1ea5y ban \u0111\u1ea7u ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u00e9m gi\u1ebft. \u00c2n uy \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t, n\u00ean d\u00f9 l\u00e0 T\u00e0o B\u00e2n c\u0169ng ph\u1ea3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Kinh Nam, ti\u1ebfn v\u1ec1 Kim L\u0103ng.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, phong Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c l\u00e0m Th\u0103ng Ch\u00e2u \u0110\u00f4ng Nam Di\u1ec7n H\u00e0nh Dinh Chi\u00eau Ph\u1ee7 Ch\u1ebf Tr\u00ed S\u1ee9, l\u1ea1i ban cho hai tr\u0103m con ng\u1ef1a chi\u1ebfn, sai Kh\u00e1ch T\u1ec9nh S\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 d\u1eabn m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 l\u00e0m ti\u1ec1n phong cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng t\u1eeb K\u1ef3 D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i H\u1ea1p Kh\u1ea9u, gi\u1ebft ch\u1ebft 800 qu\u00e2n th\u1ee7 th\u00e0nh, b\u1eaft s\u1ed1ng 270 ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 hi\u1ec7u \u00fay \u1edf Tr\u00ec Ch\u00e2u: V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Ch\u1ea5n, V\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfn v\u00e0 Ti\u1ec1n H\u01b0ng.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 H\u00e0nh dinh m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n chi\u1ebfn tr\u1ea1o ph\u00eda t\u00e2y nam Th\u0103ng Ch\u00e2u, Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n<p>[57] Ban \u0111\u1ea7u, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Tr\u00ec Ch\u00e2u, c\u00e1c \u0111\u1ed3n binh d\u1ecdc theo s\u00f4ng \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 qu\u00e2n tu\u1ea7n tra h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7, sai ng\u01b0\u1eddi mang tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn khao qu\u00e2n. Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, h\u1ecd nh\u1eadn ra s\u1ef1 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng so v\u1edbi m\u1ecdi n\u0103m, t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh Tr\u00ec Ch\u00e2u l\u00e0 Qua Ng\u1ea1n b\u00e8n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi nhu\u1eadn, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn v\u00e0o Tr\u00ec Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[58] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nh\u00e0 Vua sai B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9 H\u00e1c Th\u1ee7 Tu\u1ea5n <i>(Th\u1ee7 Tu\u1ea5n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn th\u1ee3 t\u1eeb Kinh Nam, d\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf nh\u1eefng c\u00e2y tre kh\u1ed5ng l\u1ed3, c\u00f9ng v\u1edbi thuy\u1ec1n r\u1ed3ng \u0111en v\u00e0ng do L\u00e3ng Ch\u00e2u ch\u1ebf t\u1ea1o, \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch K\u1ef3 b\u1eafc c\u1ea7u phao qua s\u00f4ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng s\u00f4ng r\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u, x\u01b0a nay ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ai b\u1eafc c\u1ea7u phao qua \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft th\u1eed nghi\u1ec7m \u1edf Th\u1ea1ch B\u00e0i Kh\u1ea9u. Sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, sai c\u1ef1u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0 L\u1ee5c V\u1ea1n H\u1eefu \u1edf Linh Kh\u00e2u \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n Giang Nam \u1edf \u0110\u1ed3ng L\u0103ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ed3ng L\u0103ng, c\u00e1ch Tr\u00ec Ch\u00e2u 140 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n H\u1ed7 M\u00f4ng d\u00e2ng t\u1ea5u:<\/p>\n<p><i>&#8220;X\u01b0a, Vua \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n T\u00f4ng m\u1ed7i khi m\u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean Anh, tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u1ec1u sai Kh\u1edfi c\u01b0 lang v\u00e0 X\u00e1 nh\u00e2n c\u1ea7m b\u00fat ghi ch\u00e9p t\u1ea1i b\u1ec7 r\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 trong tri\u1ec1u, v\u00ec th\u1ebf s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u1ec1 th\u1eddi Vua V\u0103n T\u00f4ng nay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1ea5t. Sau \u0111\u00f3, Vua \u0110\u01b0\u1eddng Minh T\u00f4ng c\u0169ng sai \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 \u0110oan Minh v\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 lu\u00e2n phi\u00ean ch\u00e9p nh\u1eadt l\u1ecbch g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. T\u1eeb c\u00e1c tri\u1ec1u g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. M\u1ed7i qu\u00fd m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 nh\u1eadt l\u1ecbch c\u1ee7a n\u1ed9i \u0111\u00ecnh v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p g\u1eedi \u0111\u1ebfn S\u1eed qu\u00e1n, nh\u01b0ng nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u1ed1i, t\u1eeb t\u1ea1 m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Vua th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p. Nguy\u00ean do l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng lo s\u1ee3 vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9, n\u00ean kh\u00f4ng ai ch\u1ecbu n\u00f3i; s\u1eed quan v\u00ec \u1edf xa n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch tr\u1edf, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/i><\/p>\n<p><i>Xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u1ed9, l\u1eddi n\u00f3i \u01b0u \u00e1i, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a Vua, c\u00f3 th\u1ec3 ghi v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u giao cho t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 m\u1ed7i th\u00e1ng lu\u00e2n phi\u00ean sao ch\u00e9p, \u0111\u1ec3 s\u1eed quan c\u00f3 t\u01b0 li\u1ec7u so\u1ea1n t\u1eadp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo, ra chi\u1ebfu v\u00e0 giao cho L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, Ph\u00e1n quan qu\u00e2n H\u00f9ng Vi\u1ec5n l\u00e0 Ng\u1ee5y V\u0169 \u1edf V\u1ee5 Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. H\u00f9ng Vi\u1ec5n ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, v\u00f9ng Giang Nam \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n n\u00e0y. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 chi\u1ebfm Ng\u00f4 H\u1ed3, l\u1ea1i h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, li\u1ec1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch K\u1ef3.<\/p>\n<p>[62] H\u1eb1ng n\u0103m, \u0110\u00e0m ch\u00e2u c\u1ed1ng tr\u00e0 m\u1edbi, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng c\u00e2n t\u1eebng l\u00e1 d\u00e0y n\u1eb7ng, kh\u00e1c h\u1eb3n so v\u1edbi c\u00e1c n\u0103m kh\u00e1c, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i gi\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u00e0 th\u00ec t\u1ed1t \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n ta th\u00eam sao!&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ra chi\u1ebfu \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u1eabn theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u0169 m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o <a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u1eabn theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u0169 m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o: 'Khu\u00f4n' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'D\u1ea1ng', d\u1ef1a theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ed9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 30-1 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-111-9\" href=\"#footnote-111-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Gi\u00e1m tu qu\u1ed1c s\u1eed Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed9 s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n l\u00e0 <i>&#8220;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8221;<\/i>, g\u1ed3m 150 quy\u1ec3n. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;H\u00f4m qua xem b\u1ed9 s\u1eed m\u1edbi, th\u1ea5y t\u1ed9i \u00e1c v\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed3i b\u1ea1i c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u00ec sao \u00f4ng ta s\u1edbm b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai v\u1ea1n qu\u00e2n c\u1ee7a Giang Nam t\u1ea1i Th\u00e1i Th\u1ea1ch K\u1ef5, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng Th\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng Th\u00e2u: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ef1'. Theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c c\u00f9ng \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1', Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 3 v\u00e0 Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1', nay c\u0103n c\u1ee9 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'b\u1ed9'. Hai c\u00e1ch g\u1ecdi n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.\" id=\"return-footnote-111-10\" href=\"#footnote-111-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m T\u00f4n Ch\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, l\u1ea1i thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u1ef1a chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Giang Nam kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn m\u00e3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i n\u0103m ban cho m\u1ed9t tr\u0103m con, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y \u0111em ra l\u00e0m ti\u1ec1n phong \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n tri\u1ec1u. Khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, ki\u1ec3m tra d\u1ea5u \u1ea5n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ef1a do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, th\u00e1ng 11, qu\u00e2n \u0110\u00e0m Ch\u00e2u ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Giang Nam, t\u1ea5n c\u00f4ng B\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 L\u01b0u M\u1eadu Trung \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 li\u1ec1n phong M\u1eadu Trung l\u00e0m Vi\u00ean Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. M\u1eadu Trung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An Ph\u00fac.<\/p>\n<p>[66] Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i n\u1ed9p mu\u1ed1i<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i n\u1ed9p mu\u1ed1i: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u00f4ng ph\u00e1n'. Theo Th\u00f4ng Kh\u1ea3o quy\u1ec3n 15, Chinh Quy\u1ebft Kh\u1ea3o ch\u00e9p: 'Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i, m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1ea1ch mu\u1ed1i t\u00ednh c\u1ea3 hao t\u1ed5n ba th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p n\u0103m tr\u0103m v\u0103n ti\u1ec1n, l\u1ea5y v\u1ea3i, l\u1ee5a, tr\u00e0, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7, m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.' (Tham kh\u1ea3o T\u1ed1ng \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfu L\u1ec7nh T\u1eadp quy\u1ec3n 183, b\u1ea3ng t\u1ee9 Th\u00f4ng Ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i). Th\u00f4ng Kh\u1ea3o ch\u00e9p c\u00f9ng n\u1ed9i dung n\u00e0y. Th\u00f4ng, Th\u00e1i hai ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t mu\u1ed1i \u1edf Ho\u00e0i Nam, 'Th\u00f4ng ph\u00e1n' l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-111-11\" href=\"#footnote-111-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y v\u1ea3i, l\u1ee5a, tr\u00e0, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 chi\u1ebft tr\u1ea3. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, duy\u1ec7t v\u00e0 ch\u1ecdn h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd T\u00f2ng Thi\u1ec7n c\u00f9ng qu\u00e2n th\u1ee7y c\u1ee7a Giang Nam l\u00e0m qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, \u0111\u1eb7t hi\u1ec7u l\u00e0 Quy Th\u00e1nh.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Ki\u1ebfm Nam.<\/p>\n<p>[69] Ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf thu\u00ea c\u00f2n thi\u1ebfu c\u1ee7a s\u00e1u ch\u00e2u B\u1ed3, Thi\u1ec3m, T\u1ea5n, R\u00e1ng, \u0110\u1ed3ng, Gi\u1ea3i, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n n\u1eeda.<\/p>\n<p>[70] Chi\u1ebfu d\u1eddi c\u1ea7u phao t\u1eeb tr\u1ea5n Th\u1ea1ch B\u00e0i \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Th\u00e1i Th\u1ea1ch, bu\u1ed9c d\u00e2y th\u1eebng trong ba ng\u00e0y th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh, kh\u00f4ng sai m\u1ed9t t\u1ea5c, qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng \u0111i qua nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c d\u1eddi c\u1ea7u phao \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch v\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m, theo Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 20. X\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, h\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng ng\u00e0y 10 ho\u1eb7c 11, 12. V\u00ec t\u1ea5u kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y, n\u00ean t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y, ri\u00eang chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m v\u1eabn ghi theo ng\u00e0y t\u1ea5u l\u00ean, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd nghi ng\u1edd.)<\/i><\/p>\n<p>[71] L\u00fac \u0111\u1ea7u b\u1eafc c\u1ea7u phao, Giang Nam qu\u1ed1c ch\u1ee7 nghe tin, n\u00f3i v\u1edbi H\u1ecdc s\u0129 Thanh Huy \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>&#8220;Ta c\u0169ng cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 tr\u00f2 \u0111\u00f9a c\u1ee7a tr\u1ebb con th\u00f4i.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai Tr\u1ea5n H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ee7y qu\u00e2n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, Thi\u00ean \u0110\u1ee9c \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n l\u0129nh b\u1ed9 qu\u00e2n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc khi xu\u1ea5t qu\u00e2n, qu\u1ed1c ch\u1ee7 d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hai qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 h\u1ed7 tr\u1ee3 nhau, \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ea5t b\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa, ch\u00e9p v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3; \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, t\u1ea1 \u01a1n m\u1ec7nh chi\u00eau ph\u1ee7 v\u00e0 ch\u1ebf tr\u00ed, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Giang Nam, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00f4m nay kh\u00f4ng c\u00f3 ta, ng\u00e0y mai h\u00e1 c\u00f3 ng\u00e0i! Minh thi\u00ean t\u1eed m\u1ed9t mai \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea5t ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao, V\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u1eddng d\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Tri qu\u00e2n H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng L\u00fd Th\u1ee9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i th\u1ee7y qu\u00e2n Ng\u1ea1c Ch\u00e2u c\u1ee7a Giang Nam h\u01a1n ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Th\u1ee9 t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 22.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m, <i>(Tra s\u1eed T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch &#8216;T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m&#8217; c\u1ee7a Ti\u1ebft \u1ee8ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 tr\u1ea1i T\u00e2n Tr\u00fac, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u0169ng v\u1eady.)<\/i> b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m v\u00e0 vi\u1ec7c bu\u1ed9c c\u1ea7u phao \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch \u0111\u1ec1u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 20, x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, h\u1eb3n l\u00e0 v\u00e0o kho\u1ea3ng ng\u00e0y 10 ho\u1eb7c 11, 12. Nay theo l\u1eddi ghi trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[75] Khi\u1ebft \u0111an Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00e1c Ch\u00e2u l\u00e0 Gia Lu\u1eadt T\u00f4ng g\u1eedi th\u01b0 cho Quy\u1ec1n tri H\u00f9ng Ch\u00e2u, N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eefa hai tri\u1ec1u v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch n\u00e0o, n\u1ebfu c\u00f9ng c\u1eed m\u1ed9t s\u1ee9 gi\u1ea3, b\u00e0y t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a hai b\u00ean, \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, k\u1ebft l\u00e0m n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed1t sao?&#8221;<\/i> Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, To\u00e0n H\u01b0ng d\u00e2ng th\u01b0 c\u1ee7a T\u00f4ng l\u00ean, Vua b\u00e8n sai To\u00e0n H\u01b0ng vi\u1ebft th\u01b0 h\u1ed3i \u0111\u00e1p, c\u00f9ng th\u00f4ng hi\u1ebfu v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p><i>(To\u00e0n H\u01b0ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt.<\/p>\n<p>[77] Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa v\u00e0 \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n g\u1eb7p qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Ch\u00e2n d\u1eabn binh ra \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, Ng\u1ea1n Hoa \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u1ee9u vi\u1ec7n, qu\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00e2n do \u0111\u00f3 thua tr\u1eadn.<\/p>\n<p>[78] Th\u00e1ng 12, Kim L\u0103ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1edbi nghi\u00eam, h\u1ea1 l\u1ec7nh b\u1ecf ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ec7nh' \u1edf \u0111\u00e2y nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'M\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft, b\u1ea3n c\u00e1c, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a L\u1ee5c Du s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-111-12\" href=\"#footnote-111-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00f4ng t\u01b0 ch\u1ec9 ghi l\u00e0 n\u0103m Gi\u00e1p Tu\u1ea5t. C\u00e0ng th\u00eam chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n l\u00e0m l\u00ednh, d\u00e2n n\u00e0o d\u00e2ng c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c th\u00ec ban cho quan t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n thua tr\u1eadn, theo &#8216;Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c&#8217;, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eabn \u1edf \u0110\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed3, qu\u1ed1c s\u1eed kh\u00f4ng ghi r\u00f5 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m, Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n k\u1ef7 c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00e9p, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf tr\u1ea1i T\u00e2n L\u00e2m kh\u00f4ng? Qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf T\u00e2n L\u00e2m l\u1ea1i l\u00e0 th\u1ee7y qu\u00e2n, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Ch\u00e2n ch\u1ec9 huy. Nay theo &#8216;Giang Nam d\u00e3 l\u1ee5c&#8217;, ghi ph\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng 12.)<\/i><\/p>\n<p>[79] H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Ph\u00f9ng D\u1ef1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u vi\u1ec7c h\u1ee3p \u00fd Vua, Vua cho ng\u1ed3i n\u00f3i chuy\u1ec7n, v\u00e0 b\u1ea3o s\u1eafp tr\u1ecdng d\u1ee5ng. T\u1ea3 Ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc, t\u00ednh t\u00ecnh hi\u1ec3m \u00e1c, d\u00f2 bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u00e2n l\u00fac v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua h\u1ecfi c\u00f3 bi\u1ebft Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng, Tr\u1eafc \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n ch\u01a1i v\u1edbi Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00e0i tr\u00ed, th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, hi\u1ebfm c\u00f3. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i \u00f4ng ta \u0111\u00f3ng c\u1eeda t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00e1ch, mua nhi\u1ec1u b\u1ea1c l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 xa x\u1ec9, l\u1ea1i n\u00f3i B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1eafp tr\u1ecdng d\u1ee5ng, th\u1ea7n ri\u00eang l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u1ecdng d\u1ee5ng do \u0111\u00f3 b\u1ecf d\u1edf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, sai Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Quy\u1ec1n tri Th\u0103ng Ch\u00e2u h\u00e0nh ph\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n<p>[80] L\u1ea5y Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba Th\u00f4i Ho\u00e0nh, Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba T\u1eeb Nguy\u00ean, Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng <i>(?)<\/i> ph\u00e2n nhau qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ba ty Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan, g\u1eb7p ph\u00e1n quan th\u00ec l\u00e0m l\u1ec5 nh\u01b0 c\u00e1c quan l\u1ea1i, qua n\u0103m th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p Ninh Quang T\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u00e1p' trong c\u00e2u 'H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p Ninh Quang T\u1ed9' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, ch\u1eef 't\u1ed9' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 't\u00e1c', \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i theo \u300a\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u300b quy\u1ec3n 12307 v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 3. Ch\u00fa th\u00edch ch\u1eef 't\u1ed9' c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady.\" id=\"return-footnote-111-13\" href=\"#footnote-111-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a> \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 3.000 qu\u00e2n th\u1ee7y c\u1ee7a Ng\u1ea1c Ch\u00e2u \u1edf b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Quang T\u1ed9 th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00ec t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u1ed9 Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u01b0 Nh\u01b0\u1ee3ng qua \u0111\u1eddi. Vua sai trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con \u00f4ng l\u00e0 Kh\u00e2m T\u1ed9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u01b0 Nh\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0o th\u1ea5t b\u1ea1i, nh\u01b0ng r\u1ea5t s\u00f9ng t\u00edn Ph\u1eadt gi\u00e1o, \u1edf n\u01a1i n\u00e0o \u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u0169ng c\u1ea5m s\u00e1t sinh, b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u00fang d\u01b0\u1eddng t\u0103ng nh\u00e2n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u1ea7n Ph\u1eadt T\u1eed&#8221;<\/i>, khi qua \u0111\u1eddi, gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00e0i s\u1ea3n g\u00ec.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c d\u1eabn binh v\u00e2y Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, b\u1eaft s\u1ed1ng 250 qu\u00e2n v\u00e0 80 ng\u1ef1a d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u. <i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm L\u1ee3i Th\u00e0nh tr\u1ea1i, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 3.000 qu\u00e2n, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giang Nam \u1edf c\u1eeda c\u1ea3ng T\u00e2n L\u00e2m, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2.000 th\u1ee7 c\u1ea5p, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y h\u01a1n 600 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u300b quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'h\u01a1n 60 chi\u1ebfc'.\" id=\"return-footnote-111-14\" href=\"#footnote-111-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n<p>[85] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 l\u00f9ng s\u1ee5c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i con em t\u1eeb 17 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ghi danh l\u00e0m l\u00ednh, thu gom h\u1ebft ng\u1ef1a c\u1ee7a d\u00e2n, c\u1eed \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed U\u1ea5t Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n tri T\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef3 d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, giao chi\u1ebfn v\u1edbi U\u1ea5t Ti\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n H\u1ed3ng \u0110\u1ed9ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 5.000 qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 1 v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn ng\u00e0y 21 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau m\u1edbi t\u1ea5u b\u00e1o v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n<p>[87] N\u0103m \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c quan \u1edf kinh th\u00e0nh, sai ph\u00e1i, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u0103ng gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0 theo th\u00f4ng l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u quan m\u00e0 ban s\u1eafc ch\u1ec9, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i bi\u00ean so\u1ea1n danh s\u00e1ch c\u00e1c quan, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;H\u1ed9i Y\u1ebfu&#8217; ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi nhu\u1eadn, nay ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t v\u00ec sao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ban s\u1eafc ch\u1ec9 v\u00e0 tr\u00ecnh danh s\u00e1ch c\u00e1c quan.)<\/i><\/p>\n<p>[88] B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u th\u00e0nh Qu\u1ea3ng V\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean H\u1ed9i k\u00e9o d\u00e0i 18 n\u0103m r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Qu\u1ea3ng V\u1eadn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i 13 n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. Nay theo &#8216;T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m Kh\u1ea3o D\u1ecb&#8217;, l\u1ea5y &#8216;Th\u1ea7n \u0110\u1ea1o Bi&#8217; c\u1ee7a L\u01b0u K\u1ebf Ngung l\u00e0m chu\u1ea9n.)<\/i><\/p>\n<p>[89] T\u01b0\u1edbng Khi\u1ebft \u0110an mu\u1ed1n giao h\u1ea3o v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn khuy\u00ean B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 r\u1eb1ng t\u00ecnh th\u1ebf m\u1ea1nh y\u1ebfu \u0111\u00e3 kh\u00e1c, \u0111\u1eebng t\u00f9y ti\u1ec7n x\u00e2m ph\u1ea1t. B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 nghe m\u1ec7nh th\u00ec kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh Khi\u1ebft \u0110an, Tuy\u00ean huy s\u1ee9 M\u00e3 Ho\u1ea1n ra s\u1ee9c can ng\u0103n, m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-111-1\">ch\u1eef 'Th\u1ed1ng phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n' b\u1ed1n ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ed9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306 b\u1ed5 sung. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 271, ph\u1ea7n truy\u1ec7n Chu Qu\u1ea3ng, ghi r\u1eb1ng n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, Chu Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Phan ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, th\u00eam ch\u1ee9c N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u; s\u00e1ch 'Ho\u00e0ng T\u1ed1ng s\u1ef1 th\u1ef1c lo\u1ea1i uy\u1ec3n' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'Lo\u1ea1i uy\u1ec3n')<\/i> quy\u1ec3n 1 ghi Chu Qu\u1ea3ng 'gi\u1eefa ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o l\u00e0m N\u1ed9i ngo\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u', c\u00f3 l\u1ebd l\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng. <a href=\"#return-footnote-111-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-2\"> 'M\u1ec7nh B\u00e0n \u0111\u1ed3ng tri Ho\u00e0i Nam ch\u01b0 ch\u00e2u chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ef1'. Ch\u1eef 's\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-111-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-3\"> 'Tu\u1ebf th\u1eddi y\u1ebfn h\u1ed9i giai b\u00e3i' \u2013 nguy\u00ean b\u1ea3n 'Th\u1ecb tu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12306, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-111-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-4\">'Ph\u00fac nh\u00e2n Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Ph\u00fac nh\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, Ng\u1ecdc h\u1ea3i v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12306, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 441 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-111-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-5\">Ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129, ch\u1eef 'qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u1ed1', c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ea3n k\u1ef7', '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-111-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-6\"> 'sinh' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 263 L\u00fd M\u1ee5c truy\u1ec7n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-111-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-7\">Giang qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f2ng D\u1eadt, ch\u1eef 'D\u1eadt' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u00e1m', theo c\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'L\u1ee5c Du Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-111-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-8\">Th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung Phan Th\u1eadn Tu, c\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Theo 'L\u1ee5c Du Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7, quy\u1ec3n 16 L\u00fd T\u00f2ng D\u1eadt truy\u1ec7n, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 296 Phan Th\u1eadn Tu truy\u1ec7n, quy\u1ec3n 478 Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ebf gia, 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 17 H\u1eadu ch\u1ee7 k\u1ef7, quy\u1ec3n 30 Phan Th\u1eadn Tu truy\u1ec7n v\u00e0 b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 16 th\u00e1ng b\u1ea3y ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, 'Cung Th\u1eadn Tu' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'Phan Th\u1eadn Tu'. <a href=\"#return-footnote-111-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-9\">Chi\u1ebfu \u0110\u00e0m ch\u00e2u v\u1eabn theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u0169 m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o: 'Khu\u00f4n' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'D\u1ea1ng', d\u1ef1a theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ed9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 30-1 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-111-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-10\">Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng Th\u00e2u: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ef1'. Theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c c\u00f9ng \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1', Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 3 v\u00e0 Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i quy\u1ec3n 1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1', nay c\u0103n c\u1ee9 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'b\u1ed9'. Hai c\u00e1ch g\u1ecdi n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam. <a href=\"#return-footnote-111-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-11\">Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i n\u1ed9p mu\u1ed1i: Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u00f4ng ph\u00e1n'. Theo Th\u00f4ng Kh\u1ea3o quy\u1ec3n 15, Chinh Quy\u1ebft Kh\u1ea3o ch\u00e9p: 'Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m mu\u1ed1i \u1edf Th\u00f4ng, Th\u00e1i, m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1ea1ch mu\u1ed1i t\u00ednh c\u1ea3 hao t\u1ed5n ba th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p n\u0103m tr\u0103m v\u0103n ti\u1ec1n, l\u1ea5y v\u1ea3i, l\u1ee5a, tr\u00e0, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 7, m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.' <i>(Tham kh\u1ea3o T\u1ed1ng \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfu L\u1ec7nh T\u1eadp quy\u1ec3n 183, b\u1ea3ng t\u1ee9 Th\u00f4ng Ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i)<\/i>. Th\u00f4ng Kh\u1ea3o ch\u00e9p c\u00f9ng n\u1ed9i dung n\u00e0y. Th\u00f4ng, Th\u00e1i hai ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t mu\u1ed1i \u1edf Ho\u00e0i Nam, 'Th\u00f4ng ph\u00e1n' l\u00e0 sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-111-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-12\">'L\u1ec7nh' \u1edf \u0111\u00e2y nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'M\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft, b\u1ea3n c\u00e1c, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' quy\u1ec3n 3 c\u1ee7a L\u1ee5c Du s\u1eeda \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-111-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-13\">Ch\u1eef '\u00e1p' trong c\u00e2u 'H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p Ninh Quang T\u1ed9' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, ch\u1eef 't\u1ed9' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 't\u00e1c', \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i theo \u300a\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u300b quy\u1ec3n 12307 v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 3. Ch\u00fa th\u00edch ch\u1eef 't\u1ed9' c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-111-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-111-14\">C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300a\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u300b quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'h\u01a1n 60 chi\u1ebfc'. <a href=\"#return-footnote-111-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":15,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-111","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":112,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/111\/revisions\/112"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/111\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=111"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=111"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}