{"id":113,"date":"2025-07-03T02:48:38","date_gmt":"2025-07-03T02:48:38","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=113"},"modified":"2025-07-03T02:48:39","modified_gmt":"2025-07-03T02:48:39","slug":"quyen-16-nam-khai-bao-thu-8-at-hoi-974","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-16-nam-khai-bao-thu-8-at-hoi-974\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 16: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 8 (\u1ea4T H\u1ee2I, 974)","rendered":"QUY\u1ec2N 16: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 8 (\u1ea4T H\u1ee2I, 974)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 8 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n tri ch\u00e2u Tr\u00ec l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i 4000 qu\u00e2n Giang Nam t\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[2] L\u00fac \u0111\u1ea7u, khi qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n ch\u01b0a xu\u1ea5t chinh, Vua \u0111\u00e3 phong Th\u1ee9 s\u1eed Thi\u1ec1u Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0ng Ch\u00e2u, tr\u1ef1c ti\u1ebfp giao k\u1ebf s\u00e1ch. Sau khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, V\u01b0\u01a1ng Minh g\u1ea5p r\u00fat tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, nh\u01b0ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd \u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi T\u00e0o B\u00e2n xu\u1ea5t qu\u00e2n, li\u1ec1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng t\u1eeb Tr\u00ec Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c Ch\u00e2u, ki\u00eam ch\u1ee9c Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, V\u01b0\u01a1ng Minh sai Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m V\u0169 Th\u1ee7 Khi\u00eam d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf V\u0169 X\u01b0\u01a1ng, gi\u1ebft 700 ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i Ph\u00e0n S\u01a1n.<\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y 19.)<\/i><\/p>\n\n<p>C\u00f9ng ng\u00e0y, Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 gi\u00e1m t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng h\u00e0nh dinh l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf L\u1eadt Th\u1ee7y, ch\u00e9m ch\u1ebft \u0110\u00f4 th\u1ed1ng s\u1ee9 L\u00fd H\u00f9ng.<\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y 19. S\u00e1ch 'Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean' ch\u00e9p L\u00fd H\u00f9ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 300 qu\u00e2n Ng\u1ea1c Ch\u00e2u \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', ghi ng\u00e0y t\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra cu\u1ed1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u n\u0103m nay, tr\u01b0\u1edbc khi chi\u1ebfm tr\u1ea1i Ph\u00e0n S\u01a1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Vua ch\u00faa th\u1eddi x\u01b0a, \u00edt ai t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1eafc l\u1ed7i. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee3 \u0111\u00eam ng\u00e0y, ng\u0103n ng\u1eeba sai l\u1ea7m, k\u00ecm ch\u1ebf d\u1ee5c v\u1ecdng, mong noi theo \u0111\u1ee9c h\u00f3a \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi. Nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi can gi\u00e1n, th\u1eb3ng th\u1eafn nh\u1eadn l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u01b0a t\u1eebng che gi\u1ea5u hay c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5, sao b\u1eb1ng t\u1ef1 m\u00ecnh kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec sai \u0111\u1ec3 k\u1ebb d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng d\u1ecb ngh\u1ecb! L\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng gi\u1eef tr\u1ecdn danh ti\u1ebft, r\u01a1i v\u00e0o b\u1ea5t ngh\u0129a. B\u1edfi trung t\u00edn m\u1ecfng manh n\u00ean ph\u00fac b\u00e1o c\u0169ng \u00edt, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng r\u0103n!\"<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng sai Binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 4000 qu\u00e2n Giang Nam \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Tuy\u00ean Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u00f4ng Kim L\u0103ng, H\u00e0nh dinh m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ed9 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng T\u1ea7n Ho\u00e0i v\u1ec1 ph\u00eda nam, d\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf \u0111\u1ea7y c\u1ecf lau, thu\u1eadn gi\u00f3 ph\u00f3ng h\u1ecfa, \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u1ee7y tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eeba \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ho\u00e0i, qu\u00e2n Giang Nam c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1ee5c, d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh b\u00e0y tr\u1eadn. Khi \u1ea5y thuy\u1ec1n b\u00e8 ch\u01b0a \u0111\u1ee7, Phan M\u1ef9 h\u1ea1 l\u1ec7nh: <i>\"Ta c\u1ea7m m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00e1nh t\u1ea5t th\u1eafng, c\u00f4ng t\u1ea5t h\u1ea1, h\u00e1 l\u1ea1i v\u00ec m\u1ed9t d\u1ea3i n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t ngay sao?\"<\/i> B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n m\u00ecnh qua s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, v\u01b0\u01a1ng s\u01b0 theo sau, qu\u00e2n Giang Nam \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. Giang Nam l\u1ea1i xu\u1ea5t qu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch, Phan M\u1ef9 li\u1ec1n \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ea7n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Tr\u1ecbnh T\u00e2n c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfn th\u1eafng T\u1ea7n Ho\u00e0i c\u1ee7a Phan M\u1ef9, v\u1ed1n x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, nh\u01b0ng \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng hai, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec \u2018T\u00e0o B\u00e2n truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai m\u1edbi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i. Truy\u1ec7n T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 Phan M\u1ef9 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p sau khi th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i m\u1edbi h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7y tr\u1ea1i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c h\u1ea1 th\u1ee7y tr\u1ea1i trong \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 ghi r\u00f5 ng\u00e0y l\u00e0 17 th\u00e1ng gi\u00eang. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2y, th\u00ec n\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i tr\u01b0\u1edbc. Nghi ng\u1edd m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, v\u1eabn t\u1ea1m ghi \u1edf ph\u1ea7n sau. Truy\u1ec7n T\u00e0o B\u00e2n n\u00f3i sau khi th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i, c\u1ea7u phao m\u1edbi xong. X\u00e9t Phan M\u1ef9 \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec T\u1ea7n Ho\u00e0i c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a d\u1ef1ng c\u1ea7u phao, c\u1ea7u phao ph\u1ea3i \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch K\u00edch. Truy\u1ec7n Phan M\u1ef9 l\u1ea1i ch\u00e9p sau khi th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i m\u1edbi n\u00f3i c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch xong, c\u00e0ng th\u1ea5y r\u1ed1i. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i ch\u01b0a t\u1eebng d\u1ef1ng c\u1ea7u phao, m\u00e0 Tr\u1ecbnh T\u00e2n ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n chi\u1ebfm c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch. Nay h\u01a1i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i[footnote] 'Nhu\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thu\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u2018\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u2019 quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda[\/footnote]\uff0c ch\u1edd sau tra c\u1ee9u th\u00eam)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Ph\u00f9 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Kinh H\u1ed3 \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Kim L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[8] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p, M\u00e3 Phong \u0111\u00e1nh T\u1ea5n Ch\u00e2u, V\u0169 Th\u1ee7 K\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang \u1edf H\u1ed3ng \u0110\u1ed9ng. <i>(Theo \u2018Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean\u2019)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[9] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Chu \u0110\u1ed9ng, quy\u1ec1n tri ch\u00e2u \u0110\u00e0m, sai Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u1ea1ch Hi d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y ch\u00e2u Vi\u00ean. Th\u1ea1ch Hi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 16. Chu \u0110\u1ed9ng, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p g\u00ec th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf B\u1ea1ch L\u1ed9 Ch\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 17.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda th\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00e2u Th\u0103ng, qu\u00e2n gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y v\u00e0o n\u1ed9i th\u00e0nh, gi\u1ebft h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i c\u0169ng h\u00e0ng ngh\u00ecn. \u0110\u00f4 Tri Binh M\u00e3 S\u1ee9 c\u1ee7a qu\u00e2n Thi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p><i>(Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 19.)<\/i><\/p>\n\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung l\u00e0m tri ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang c\u00f3 \u00fd kinh l\u01b0\u1ee3c Giang Nam, b\u00e8n sai T\u01b0 Cung ki\u00eam ch\u1ee9c Duy\u00ean Giang Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, khi ra ngo\u00e0i th\u00ec giao vi\u1ec7c ch\u00e2u cho Th\u00f4ng ph\u00e1n. Nh\u01b0ng T\u01b0 Cung th\u01b0\u1eddng mang theo \u1ea5n, c\u1ed5, gi\u00e1c v\u00e0 chu\u00f4ng v\u00e0ng, nh\u1eefng th\u01b0 t\u1eeb t\u1eeb kinh s\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u00f4ng ta [footnote]ch\u1eef 'tri\u1ebfp' nguy\u00ean l\u00e0 'xuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00ec th\u1ebf th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. Th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e0 H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu L\u00fd Thi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, b\u00e8n c\u00f9ng nhau t\u1ed1 c\u00e1o. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho h\u1eefu ty x\u00e9t h\u1ecfi, T\u01b0 Cung l\u1eddi khai kh\u00f4ng th\u1eb3ng th\u1eafn, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, T\u01b0 Cung b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu Khanh, c\u00f2n Thi\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 Th\u1eeba.<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c n\u0103m m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u1ee5c, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho qu\u00e2n s\u0129 h\u00e0nh dinh [footnote]ch\u1eef 'h\u00e0nh' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12307 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n, b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 15 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng 10 m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, H\u1ea7u Tr\u1eafc, quy\u1ec1n tri ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng, d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf tr\u1ea5n Tuy\u00ean H\u00f3a.<\/p>\n\n<p>[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"N\u0103m nay m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, nh\u00e2n v\u1eadt th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap, sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. N\u00ean c\u00f9ng nhau ngh\u0129 c\u00e1ch c\u1ee9u gi\u00fap, s\u1eeda ch\u1eefa ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, \u0111\u1ec3 m\u1edf mang c\u01a1 nghi\u1ec7p th\u1ecbnh tr\u1ecb.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n Tri c\u1ed1ng c\u1eed, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed7 M\u00f4ng, T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Tri c\u1ed1ng c\u1eed. L\u1ec7nh Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Tri c\u1ed1ng c\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ph\u00fac th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n h\u1ee3p c\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c do V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 ti\u1ebfn c\u1eed. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c b\u1eadc danh khoa ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb c\u00e1c th\u1ebf gia chi\u1ebfm l\u1ea5y, khi\u1ebfn con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a k\u1ebb c\u00f4 h\u00e0n b\u1ecb b\u1ebf t\u1eafc, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a. Nay Tr\u1eabm th\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi n\u00e0y, d\u00f9ng s\u1ef1 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng, nh\u1eb1m d\u1ee9t b\u1ecf nh\u1eefng t\u1ec7 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc kia.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, t\u1eeb trong cung ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac th\u00ed[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa', ri\u00eang s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2 ch\u00e9p l\u00e0 'ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac th\u00ed'. Theo v\u0103n tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i 'Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ph\u00fac th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n h\u1ee3p c\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c', th\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean l\u00e0 'ph\u00fac th\u00ed' s\u1ebd h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1eef 'ph\u00fac' b\u1ecb thi\u1ebfu.[\/footnote], k\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, c\u00f9ng 34 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c. Hai ti\u1ebfn s\u0129 Giang Nam l\u00e0 L\u00e2m T\u00f9ng, L\u00f4i Thuy\u1ebft thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, nh\u01b0ng v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1eddng xa \u0111\u1ec3 v\u1ec1 tri\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho danh hi\u1ec7u Tam truy\u1ec1n xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[18] V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Ch\u00e2u. Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 kh\u1ea5u Tham qu\u00e2n \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u1ed9 Xung l\u00e0m Tri ch\u00e2u s\u1ef1, ch\u00ednh s\u1ef1 h\u00e0 kh\u1eafc g\u1ea5p g\u00e1p, khi\u1ebfn b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i. T\u1ef1 T\u00f4ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i th\u1eb3ng th\u1eafn ch\u1ec9 ra nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng ta. L\u1ed9 Xung n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u1eaft giam T\u1ef1 T\u00f4ng v\u00e0o ng\u1ee5c, l\u1ea1i x\u00fai gi\u1ee5c nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i t\u1eebng b\u1ecb t\u1ed9i trong d\u00e2n \u0111i ki\u1ec7n T\u1ef1 T\u00f4ng x\u1eed \u00e1n oan sai. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, thu th\u1eadp \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng c\u1ee9 v\u1ec1 vi\u1ec7c nh\u1eefng k\u1ebb ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, b\u00e1o l\u00ean, T\u1ef1 T\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p><i>('K\u00fd v\u0103n' ch\u00e9p: L\u1ed9 Xung b\u1eaft T\u1ef1 T\u00f4ng \u0111\u1ed1i c\u00e2u, r\u1ed3i th\u1ea3 \u00f4ng ta. Kh\u00e1c v\u1edbi \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u1ed7 tr\u1ea1ng nguy\u00ean nh\u1edd thi \u0111\u1ea5u v\u1eadt, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong ph\u1ea7n n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng [footnote]'s\u1ef1 th\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1eddi s\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].)<\/i><\/p>\n\n<p>[19] Th\u00e1ng \u1ea5y, quan ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c thi c\u1ed1ng c\u1eed \u1edf Giang Nam, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ng\u0169 Ki\u1ec1u cho \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng X\u00e1c ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb n\u0103m B\u1ea3o \u0110\u1ea1i th\u1ee9 10 m\u1edf khoa thi c\u1ed1ng c\u1eed \u0111\u1ebfn n\u0103m nay, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y khoa, cho \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n l\u00e0 ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00edn kinh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean'. Qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh m\u00e0 vi\u1ec7c thi c\u1ed1ng c\u1eed v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecf, L\u00fd D\u1ee5c th\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft lo toan, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[20] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, v\u00ec khi l\u00e0m quan \u1edf Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh bu\u00f4n b\u00e1n tr\u1ee5c l\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Quy\u1ec1n tri Ch\u00e2u L\u01b0 Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00ecnh K\u1ef3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u Tuy\u00ean, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm tr\u1ea1i Ngh\u0129a An, ch\u00e9m h\u01a1n ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[24] Vua t\u00ednh khoan dung nh\u00e2n t\u1eeb, hay tha th\u1ee9. Khi cung c\u1ea5p \u0111\u1ed3 \u0103n, c\u00f3 con r\u1eadn b\u00f2 b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e2m, b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng bi\u1ebft.\"<\/i> Khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch 'Nghi\u00eau \u0111i\u1ec3n', than r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1eddi Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ed1n k\u1ebb x\u1ea5u ch\u1ec9 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i, sao ng\u00e0y nay ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u1eady?\"<\/i> Th\u1eadt l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt h\u00ecnh ph\u1ea1t. V\u00ec v\u1eady t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ecdng t\u1ed9i m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, c\u00e1c quan b\u00e1o r\u1eb1ng t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 hai \u0111\u1ebfn nay[footnote]ch\u1eef 'nh\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], chi\u1ebfu tha ch\u1ebft t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam tr\u00ean s\u00f4ng, b\u1eaft s\u1ed1ng n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh.<\/p>\n\n<p>[27] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 Qu\u00e1ch X\u00e1n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, v\u00ec khi l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t \u1edf Gi\u00e1m Lai Vu nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a quan \u0111\u00fac l\u00e0 C\u1ea3nh Ti\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Quy\u1ec1n tri Ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u l\u00e0 D\u01b0\u1ee3c K\u1ebf N\u0103ng d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ea3o \u1ee8ng Gi\u1ea3n, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m m\u1ea5y ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft h\u01a1n t\u00e1m tr\u0103m ng\u1ef1a.<\/p>\n\n<p>[29] Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed s\u1ee9 Kh\u1eafc Di\u1ec7u C\u1ed1t Th\u1eadn T\u01b0 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn th\u0103m, Vua sai Kh\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 H\u00e1c S\u00f9ng T\u00edn <i>(S\u00f9ng T\u00edn, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i> \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00f3n ti\u1ebfp. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, s\u1ee9 \u0111o\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c an tr\u00ed t\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u00ecnh d\u1ecbch. H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng, ban th\u01b0\u1edfng y ph\u1ee5c, \u0111ai l\u01b0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc, r\u1ed3i m\u1edf ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, xem c\u00e1c qu\u00e2n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung, sai hai ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng l\u00e0 Ni\u1ec3u \u1ed0c L\u1ee5c v\u00e0 Tr\u1eeb C\u1ed1t thi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn c\u1ea7u l\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129, c\u1eaft c\u00e0nh li\u1ec5u. Khi s\u1ee9 \u0111o\u00e0n t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u1ebfn' trong c\u00e2u 'khi t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc' c\u00f3 ch\u00e8n th\u00eam ch\u1eef 'gi\u1ea3i', d\u1ef1a theo b\u1ea3n ch\u00e9p tay v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec3 x\u00f3a.[\/footnote], Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc h\u00f9ng m\u1ea1nh l\u00e0 do Trung Nguy\u00ean suy y\u1ebfu, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c T\u1ea5n \u0110\u1ebf ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1ee5c, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac c\u00f9ng c\u1ef1c c\u1ee7a suy vi. Nay h\u1ecd ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u1ebfn, l\u00e0 do th\u1eddi v\u1eadn v\u1eady, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a ta m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ch\u00e2u Tr\u00e1c g\u1eedi th\u01b0 cho T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u1eed s\u1ee9 Kh\u1eafc Di\u1ec7u C\u1ed1t Th\u1eadn T\u01b0. L\u00fac m\u1edf th\u01b0, ch\u1ec9 th\u1ea5y ghi Kh\u1eafc Th\u1eadn T\u01b0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i <i>\"Kh\u1eafc\"<\/i> l\u00e0 t\u00ean ch\u1ee9c quan; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Giang Nam.<\/p>\n\n<p>[31] Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang n\u1ed9p thu\u1ebf, nh\u1eefng t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 l\u1ee5a kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t t\u1ea5m th\u00ec th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m h\u1ed9 gh\u00e9p l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1ee7 m\u1ed9t t\u1ea5m \u0111\u1ec3 n\u1ed9p cho quan, r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u1ee9c. T\u1eeb nay, l\u1ee5a kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u1eeda t\u1ea5m, l\u1ee5a kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t t\u1ea5m th\u00ec t\u00ednh theo th\u01b0\u1edbc m\u00e0 n\u1ed9p gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[32] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[33] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng xay n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[34] V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giang Nam \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u Giang, ch\u00e9m h\u01a1n hai ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean', s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng ba, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3, n\u00ean ghi theo ng\u00e0y t\u1ea5u l\u00ean.)<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh b\u00ean s\u00f4ng \u1edf \u0111\u00f4 \u0111\u00ecnh d\u1ecbch \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t c\u00e1c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n m\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[36] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t binh v\u00e2y Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, th\u1ee9 s\u1eed V\u0169 V\u1ea1n Th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7, \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Kim Th\u00e0nh L\u1ec5 b\u1eaft V\u1ea1n Th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Khi Ng\u00f4 Vi\u1ec7t m\u1edbi kh\u1edfi binh, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Th\u1ea9m H\u1ed5 T\u1eed <i>(H\u1ed5 T\u1eed, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> can gi\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Giang Nam l\u00e0 t\u1ea5m l\u00e1 ch\u1eafn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, nay \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 tay d\u1eb9p b\u1ecf l\u00e1 ch\u1eafn \u1ea5y, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 x\u00e3 t\u1eafc?\"<\/i> Ng\u00f4 ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c Th\u1ea9m H\u1ed5 T\u1eed, ra l\u1ec7nh cho th\u00f4ng nho h\u1ecdc s\u0129 Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd thay th\u1ebf, n\u1eafm gi\u1eef binh quy\u1ec1n. Nh\u00e2n K\u00fd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4 \u0111\u00ecnh d\u1ecbch, \u0111\u1ee9ng b\u00ean s\u00f4ng Bi\u1ec7n xem qu\u00e2n Phi Giang luy\u1ec7n t\u1eadp chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u tr\u00ean thuy\u1ec1n \u0111ao ng\u01b0.<\/p>\n\n<p>[38] T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng T\u1ea7n Ho\u00e0i.<\/p>\n<p><i>(\u2019Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 kh\u00f4ng ghi ng\u00e0y ph\u00e1t t\u1ea5u, t\u1ea5u \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y 20 n\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Quan c\u1ee7a Th\u0103ng ch\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1ea7m. Vi\u1ec7c chi\u1ebfm th\u00e0nh Quan x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean xem c\u1ea5y l\u00faa, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3ng V\u0169 tr\u00ec xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[40] Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp \u0111\u1ea7y n\u0103m quan \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed, theo chi\u1ebfu c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed. Nh\u01b0ng L\u0129nh Nam xa x\u00f4i, vi\u1ec7c x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, xin kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb m\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngay.\"<\/i> Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00f3i: <i>\"Phong t\u1ee5c v\u00f9ng bi\u1ec3n, t\u1eadp t\u00ednh tham lam, tr\u1ed9m c\u1eafp l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: D\u00e2n Qu\u1ea3ng Nam ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp \u0111\u1ea7y n\u0103m quan th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m lao d\u1ecbch; \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi quan th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m.<\/p>\n\n<p>[41] Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y Th\u1ee7y C\u00e1i.<\/p>\n\n<p>[42] Th\u00e1ng n\u00e0y, Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 V\u1ec7 \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n v\u00ec gi\u00e0 n\u00ean xin l\u00e0m quan ngo\u00e0i, l\u1ea1i theo t\u00edch x\u01b0a \u0111\u1eddi \u0110\u1ed3ng Quang xin l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed. Vua n\u00f3i: <i>\"D\u00f9ng k\u1ebb h\u00e1t l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a Trang T\u00f4ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u, Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1 v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ed7 s\u0129 nh\u00e2n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, y\u00eau c\u1ea7u danh v\u1ecdng r\u1ea5t cao, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m. H\u1ea1ng n\u00e0y ch\u1ec9 n\u00ean th\u0103ng chuy\u1ec3n trong b\u1ed9 nh\u1ea1c m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> B\u00e8n cho l\u00e0m L\u1ec7nh \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c th\u1ef1 thu\u1ed9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[43] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, phong th\u00eam Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00fac ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, cho con trai c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ninh Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu l\u00e0m B\u00ecnh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u00e0nh dinh binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 t\u1ea1m quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[44] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Binh b\u1ed9 lang trung \u0110\u1ed5ng Xu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, sau b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Kh\u1ed5ng L\u00e2n thay th\u1ebf. Khi Kh\u1ed5ng L\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 Tri\u1ec7u Du thay th\u1ebf, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u00e1o b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ee9c. Tr\u1ee9 t\u00e1c lang Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m thay th\u1ebf. Kh\u1ea3n \u0111\u1ebfn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, \u0111\u00e3 t\u1ea5u r\u1eb1ng Kh\u1ed5ng L\u00e2n trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c v\u00e0i th\u00e1ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 b\u1ea1c d\u01b0 th\u1eeba h\u00e0ng ch\u1ee5c c\u00e2n[footnote]S\u1ed1 b\u1ea1c d\u01b0 th\u1eeba h\u00e0ng ch\u1ee5c c\u00e2n, ch\u1eef 'd\u01b0' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'm\u0129', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7, quy\u1ec3n 270 \u0110\u1ed5ng Xu truy\u1ec1n s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], tuy \u0111\u00e3 n\u1ed9p v\u00e0o quan nh\u01b0ng kh\u00f4ng k\u00ea khai \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. T\u00ednh ra, \u0110\u1ed5ng Xu c\u00f9ng Kh\u1ed5ng L\u00e2n \u0111\u00e3 tham \u00f4 r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u tra. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, quan ch\u1ee9c n\u00f3i r\u1eb1ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1eed h\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec7u Du kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0103n c\u1eafp, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Kh\u1ed5ng L\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1ed5ng Xu \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n Tri\u1ec7u Du b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o[footnote]B\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, ch\u1eef 'l\u01b0u' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch n\u00f3i tr\u00ean b\u1ed5 sung v\u00e0o[\/footnote], \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n, kh\u00f4ng th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Gi\u1ea3i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung t\u1ea1m quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u T\u1ea5n, ki\u00eam ch\u1ee9c Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung, kh\u00f4ng th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Ch\u00ednh Trung th\u1ef1c s\u1ef1 thay th\u1ebf V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef3, mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Th\u1ee7 K\u1ef3, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n. L\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung l\u00e0 m\u1ed9t trong m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi huynh \u0111\u1ec7 ngh\u0129a x\u00e3 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, c\u0169ng c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, v\u00ec m\u01b0a k\u00e9o d\u00e0i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u t\u1ea1nh t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[47] \u0110\u1ed5i t\u00ean H\u00f9ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n th\u00e0nh B\u00ecnh Nam qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Ninh Vi\u1ec5n \u1edf Giang \u00c2m c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea1i ven s\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n\n<p>[49] Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng nhu\u1ed9m m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng Mai S\u01a1n nghe tin Giang Bi\u1ec3u d\u00f9ng binh, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i x\u00e2m ph\u1ea1m c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u00e0m, Thi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n b\u1ea3y huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Sa thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0110\u00e0m b\u1ecb gi\u1eb7c Man c\u01b0\u1edbp b\u00f3c[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n 'mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m nay', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, b\u1ecf ch\u1eef 'n\u0103m nay', \u0111\u1ed5i 'thu\u1ebf' th\u00e0nh 'n\u1ee3'. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ea3n k\u1ef7': th\u00e1ng 5, 'ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 cho d\u00e2n m\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n V\u0169 C\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1eddng Sa b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m.' C\u00e2u d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng n\u00f3i 'mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m', c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng c\u1ee9.[\/footnote], \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 cho b\u1ea3y huy\u1ec7n V\u0169 C\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Thi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Vua ban \u0111\u1ea7u sai Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd K\u1ebf Long d\u1eabn ba tr\u0103m qu\u00e2n H\u00f9ng V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 ch\u00e2u Thi\u1ec7u[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n 'Ti\u1ebfn V\u0169', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 187, 'Binh ch\u00ed - C\u1ea5m qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng' ch\u00e9p: n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, 'Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, duy\u1ec7t binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, l\u1ea5y k\u1ef5 binh l\u00e0m Ki\u00eau H\u00f9ng, b\u1ed9 binh l\u00e0m H\u00f9ng V\u0169'; quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n': 'khi \u0111\u00e1nh Giang Nam, d\u1eabn ba tr\u0103m qu\u00e2n H\u00f9ng V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 ch\u00e2u Thi\u1ec7u.' S\u1ef1 vi\u1ec7c ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n n\u00e0y, v\u00ec th\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1ec9 c\u1ea5p \u0111ao thu\u1eabn. Khi \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam ch\u00e2u \u0110\u00e0m[footnote]B\u1ea3n g\u1ed1c th\u1eeba ch\u1eef 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n': 'Gi\u1eb7c Man m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf ph\u00eda nam Tr\u01b0\u1eddng Sa, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng.' C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.[\/footnote], gi\u1eb7c Man m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, K\u1ebf Long li\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c Man b\u00e8n r\u00fat lui. \u00d4ng b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean \u0111\u1ed9c c\u1ea3 tay ch\u00e2n, binh l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o l\u00ean Vua r\u1eb1ng K\u1ebf Long khinh \u0111\u1ecbch, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3, Vua bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadt, b\u00e8n b\u1eaft \u0111\u1ea7u coi tr\u1ecdng \u00f4ng.<\/p>\n<p>K\u1ebf Long l\u00e0 con c\u1ee7a L\u00fd X\u1eed V\u00e2n[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n 'Kh\u00e1nh V\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 9 v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 20, 'L\u00fd X\u1eed V\u00e2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 \u0110inh Li\u1ec5n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf V\u0169 X\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 ng\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i th\u00f4n Qu\u00e1ch Long, ch\u00e2u B\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>[55] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang thu\u1ed1c s\u1ed1ng qua n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u2019 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng ch\u00e9p: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"T\u1ee5c \u1edf v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u, c\u00f3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng g\u1ecdi th\u1ea7y thu\u1ed1c. T\u1eeb khi v\u01b0\u01a1ng h\u00f3a lan t\u1edbi, m\u1edbi bi\u1ebft d\u00f9ng thu\u1ed1c men. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang thu\u1ed1c s\u1ed1ng qua n\u00fai s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb t\u00ednh thu\u1ebf.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[56] Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 m\u01b0u t\u00ednh cho qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam, \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m hao m\u00f2n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng lo l\u1eafng, h\u00e0ng ng\u00e0y d\u1eabn c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0o h\u1eadu uy\u1ec3n t\u1ee5ng kinh, gi\u1ea3ng s\u00e1ch 'D\u1ecbch' v\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn cao xa, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1. Th\u01b0 qu\u00e2n b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ea9n c\u1ea5p, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do T\u1eeb Nguy\u00ean V\u0169 v.v. \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u00e1p s\u00e1t d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh nhi\u1ec1u th\u00e1ng, qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Th\u1ea7n V\u1ec7 th\u1ed1ng qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Huy <i>(Huy \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u th\u1ee9 s\u00e1u)<\/i>, tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb, \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c ch\u1ee7 giao n\u1eafm binh quy\u1ec1n. K\u1ebf Hu\u00e2n v\u1ed1n qu\u00fd t\u1ed9c ki\u00eau ng\u1ea1o, t\u1eeb \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ch\u1ebft trung, ch\u1ec9 mu\u1ed1n qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng nhanh nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i ra. M\u1ed7i khi n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u00f4ng ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc h\u00f9ng m\u1ea1nh, ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i!\"<\/i> Nghe tin qu\u00e2n m\u00ecnh thua tr\u1eadn th\u00ec m\u1eb7t m\u00e0y h\u1edbn h\u1edf, n\u00f3i: <i>\"Ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Ch\u00e1u trai c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 Thi\u1ec7u Ki\u1ec7t, nh\u1edd \u01a1n K\u1ebf Hu\u00e2n, c\u0169ng gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n c\u1eadn. K\u1ebf Hu\u00e2n t\u1eebng b\u1ea3o Thi\u1ec7u Ki\u1ec7t b\u00ed m\u1eadt tr\u00ecnh b\u00e0y k\u1ebf ho\u1ea1ch quy thu\u1eadn[footnote] 'M\u1ec7nh' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Thu\u1eadn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u01b0ng qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u00f3 k\u1ebb mu\u1ed1n chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129 \u0111\u00eam ra doanh tr\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh roi v\u00e0o l\u01b0ng r\u1ed3i b\u1eaft giam, khi\u1ebfn l\u00f2ng qu\u00e2n o\u00e1n h\u1eadn. L\u1ea1i l\u1ea5y c\u1edb vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u1eadn r\u1ed9n, \u00edt v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tri\u1ec7u h\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn k\u1ecbp th\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng \u0111\u00f3, qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u1ef1 m\u00ecnh ra th\u00e0nh tu\u1ea7n tra, th\u1ea5y qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i ngo\u00e0i th\u00e0nh[footnote] 'Tr\u1ea1i', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 's\u00e1ch'.[\/footnote], c\u1edd x\u00ed kh\u1eafp n\u01a1i, bi\u1ebft m\u00ecnh b\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu che gi\u1ea5u, b\u1eaft \u0111\u1ea7u kinh s\u1ee3. B\u00e8n b\u1eaft K\u1ebf Hu\u00e2n giao cho ng\u1ee5c quan, k\u1ebft t\u1ed9i tung tin \u0111\u1ed3n g\u00e2y r\u1ed1i v\u00e0 kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh, c\u00f9ng Thi\u1ec7u Ki\u1ec7t \u0111em x\u1eed t\u1eed. Qu\u00e2n s\u0129 tranh nhau x\u00e9 th\u1ecbt h\u1ecd, trong ch\u1ed1c l\u00e1t th\u1ecbt \u0111\u00e3 h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft, m\u1ecdi vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd qu\u00e2n c\u01a1 \u0111\u1ec1u do Tr\u1eebng T\u00e2m \u0110\u01b0\u1eddng tuy\u00ean b\u1ed1, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 do Th\u1eadt K\u1ecbp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eafm quy\u1ec1n. B\u1ea5y gi\u1edd, sai s\u1ee9 tri\u1ec7u Th\u1ea7n V\u1ec7 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Chu L\u1ec7nh U\u00e2n, \u0111em qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng Giang v\u1ec1 c\u1ee9u vi\u1ec7n. L\u1ec7nh U\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Nghi\u1ec7p <i>(Nghi\u1ec7p, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba)<\/i>, n\u1eafm gi\u1eef m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u00f3ng t\u1ea1i H\u1ed3 Kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng xin nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao ti\u1ebfn qu\u00e2n nhanh ch\u00f3ng, L\u1ec7nh U\u00e2n n\u00f3i: <i>\"Nay ta ti\u1ebfn l\u00ean ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecbch t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3n c\u00f4ng chi\u1ebfm c\u1ee9 ph\u00eda sau. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh th\u1eafng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafng, \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng s\u1ebd b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t, h\u1eadu qu\u1ea3 c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng.\"<\/i> B\u00e8n vi\u1ebft th\u01b0 tri\u1ec7u Nam \u0110\u00f4 l\u01b0u th\u1ee7 S\u00e0i Kh\u1eafc Trinh \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf tr\u1ea5n gi\u1eef H\u1ed3 Kh\u1ea9u. Kh\u1eafc Trinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ec7nh, n\u00ean tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng \u0111i, L\u1ec7nh U\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00fac gi\u1ee5c, L\u1ec7nh U\u00e2n kh\u00f4ng nghe. Kh\u1eafc Trinh l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00e1i D\u1ee5ng.<i>(T\u00e1i D\u1ee5ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Can Ninh th\u1ee9 hai)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[57] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n th\u00e0nh, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u1ed1ng Ch\u00e2u quan s\u00e1t ph\u00e1n quan Th\u00f4i \u01af\u1edbc v\u00e0 l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n M\u00e3 H\u01b0u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Thi\u1ec1n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i \u0110\u1ed1n Kh\u00e2u huy\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, c\u1ef1u Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i s\u01b0, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh qua \u0111\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00ecnh ho\u00e3n ba ng\u00e0y, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1n Khanh v\u00f5 d\u0169ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, gi\u1ecfi d\u00f9ng binh. K\u1ec3 t\u1eeb sau tr\u1eadn thua \u1edf D\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an r\u1ea5t s\u1ee3 Ng\u1ea1n Khanh, h\u1ec5 ng\u1ef1a b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng, h\u1ecd li\u1ec1n kh\u1ea1c nh\u1ed5 v\u00e0 nguy\u1ec1n r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1eb3ng l\u1ebd do Ph\u00f9 V\u01b0\u01a1ng gia?\"<\/i><\/p>\n<p>Sau khi Khi\u1ebft \u0110an di\u1ec7t nh\u00e0 T\u1ea5n r\u00fat v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, m\u1eb9 c\u1ee7a Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ee9c Quang h\u1ecfi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u1ea1n Khanh \u1edf \u0111\u00e2u?\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1p: <i>\"\u1ede T\u1eeb Ch\u00e2u.\"<\/i> M\u1eb9 \u00f4ng n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng \u0111\u01b0a Ng\u1ea1n Khanh v\u1ec1, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t sai l\u1ea7m l\u1edbn!\"<\/i><\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ch\u00f2m Li\u1ec5u, d\u00e0i b\u1ed1n tr\u01b0\u1ee3ng, bu\u1ed5i s\u00e1ng th\u1ea5y \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng, ch\u1ec9 v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y nam, \u0111i qua ch\u00f2m D\u01b0 Qu\u1ef7, \u0111\u1ebfn ch\u00f2m \u0110\u00f4ng B\u00edch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ch\u00f2m, sau t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ba ng\u00e0y m\u1edbi bi\u1ebfn m\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban th\u01b0\u1edfng cho B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n, v\u00ec con trai l\u00e0 H\u1eefu L\u00e2n b\u1ec7nh ch\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[63] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i m\u00f9ng 1, nh\u1eadt th\u1ef1c x\u1ea3y ra.<\/p>\n\n<p>[64] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, k\u00eau g\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed1 gi\u00e1c quan l\u1ea1i \u1ea9n gi\u1ea5u l\u1ee3i \u00edch ngo\u00e0i thu\u1ebf kh\u00f3a s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecda n\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i b\u00e1o th\u00f9 ri\u00eang, khi\u1ebfn vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng tr\u1edf n\u00ean r\u1ed1i ren, c\u00e0ng th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 t\u00f9 trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[66] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n \u00e1n t\u1ee5ng t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, giao cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n tu\u1ea7n tra b\u1eaft c\u01b0\u1edbp \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd tra kh\u1ea3o, m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0a ngay v\u1ec1 ch\u00e2u ph\u1ee7 li\u00ean quan.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[67] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m tr\u1ea5n V\u00f4 Vi, L\u01b0 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed7 Quang Tu\u1ea5n t\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 300 qu\u00e2n Tuy\u00ean Ch\u00e2u \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, c\u1eed T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 H\u00e1c S\u00f9ng T\u00edn v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba L\u00e3 \u0110oan sang s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an. L\u00e3 \u0110oan l\u00e0 em c\u1ee7a L\u00e3 D\u01b0 Kh\u00e1nh.<\/p>\n\n<p>[69] L\u00fac tr\u01b0\u1edbc, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb Giang Nam li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn, vi\u00ean l\u1ea1i qu\u00e1n tr\u1ecd th\u00fac gi\u1ee5c L\u00fd T\u00f2ng D\u1eadt v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng, nh\u01b0ng Phan Th\u1eadn Tu cho r\u1eb1ng: <i>\"N\u01b0\u1edbc s\u1eafp m\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u1ee3i t\u1ed9i, sao l\u1ea1i ch\u00fac m\u1eebng!\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u00fac m\u1eebng, T\u00f2ng D\u1eadt li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1ed9i. Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn c\u1ee7a \u00f4ng, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i, c\u1ea5p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 v\u1eadt d\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u theo m\u1ee9c \u01b0u \u0111\u00e3i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea1i sai L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0a T\u00f2ng D\u1eadt v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, ban chi\u1ebfu th\u00fac gi\u1ee5c qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ho\u00e3n t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[70] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, v\u01b0\u01a1ng t\u1eed n\u01b0\u1edbc T\u00e2y Thi\u00ean \u0110\u00f4ng \u1ea4n \u0110\u1ed9 l\u00e0 Nh\u01b0\u01a1ng K\u1ebft Thuy\u1ebft La \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y theo 'T\u00e2n L\u1ee5c', c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[71] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ra chi\u1ebfu cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c giao qu\u00e2n cho \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng \u00d4 Tr\u00ecnh l\u00e0 Th\u1ea9m Th\u1eeba L\u1ec5, theo qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u1eed s\u1ee9 sang c\u1ed1ng t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n<p>[72] Th\u1ee9 s\u1eed Cao Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n C\u1ea3nh Thi\u00ean m\u1ea5t, con trai l\u00e0 Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, li\u1ec1n l\u1ec7nh Ng\u1ea1n Y k\u1ebf t\u1eadp ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ee9 s\u1eed c\u1ee7a cha.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t c\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Qu\u1ef7 ch\u1ee7 hai r\u1eebng ph\u00eda sau n\u00fai l\u00e0 Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u1eadt Ni c\u00f9ng h\u01a1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua phong V\u1eadt Ni l\u00e0m Quy \u0111\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[75] T\u1ea3 Ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c Tri D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea5t ph\u00e1p, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1ed1 c\u00e1o[footnote]Ch\u1eef 'h\u1ea1' trong 'vi b\u1ed9 h\u1ea1 s\u1edf t\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, c\u00f9ng truy\u1ec7n H\u1ea7u Tr\u1eafc trong T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 270.[\/footnote], b\u1ecb tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh s\u01b0. Tr\u1eafc v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, t\u1ef1 bi\u1ebft n\u1ebfu b\u1ecb giam gi\u1eef \u1eaft s\u1ebd c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng, b\u00e8n ri\u00eang sai ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u xin \u0110a T\u1ed1n gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Kim L\u0103ng ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, Vua \u0111ang ch\u00e1n ng\u00e1n chi\u1ebfn tranh, \u0111\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam \u1ea9m th\u1ea5p, ti\u1ebft tr\u1eddi thu oi b\u1ee9c, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i nhi\u1ec1u b\u1ec7nh d\u1ecbch. Vua b\u00e0n b\u1ea1c cho T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Qu\u1ea3ng L\u0103ng, ngh\u1ec9 ng\u01a1i binh m\u00e3, \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n tranh c\u00e3i nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00e0nh. Nh\u00e2n l\u00fac H\u1ea7u Tr\u1eafc v\u1eeba t\u1eeb Qu\u1ea3ng L\u0103ng tr\u1edf v\u1ec1, bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh th\u1ebf nguy ng\u1eadp c\u1ee7a Kim L\u0103ng, \u0110a T\u1ed1n b\u1ea3o \u00f4ng h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng thay \u0111\u1ed5i l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c Giang Nam. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u1eafc \u0111ang b\u1ec7nh, Vua sai qu\u00e2n Ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ee1 \u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>Khi v\u00e0o ch\u1ea7u, Tr\u1eafc n\u00f3i l\u1edbn: <i>\"Giang Nam s\u1eafp b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh trong s\u1edbm t\u1ed1i, b\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh b\u00e3i binh? Xin h\u00e3y kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm. N\u1ebfu th\u1ea7n l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec7 h\u1ea1, xin chu di tam t\u1ed9c.\"<\/i> Vua cho lui t\u1ea3 h\u1eefu, tri\u1ec7u Tr\u1eafc l\u00ean \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, tha t\u1ed9i cho Tr\u1eafc kh\u00f4ng truy c\u1ee9u. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 8, l\u1ea1i cho Tr\u1eafc l\u00e0m ph\u00e1n quan b\u1ed9 L\u1ea1i n\u1ed9i tuy\u00ean.<\/p>\n<p><i>(c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i do Tr\u1eafc can gi\u00e1n m\u00e0 \u0111\u00e3 thu h\u1ed3i chi\u1ebfu b\u00e3i binh, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 m\u1edbi b\u00e0n b\u1ea1c)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[76] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5y \u0110inh Li\u1ec5n t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, theo \u00fd c\u1ee7a cha \u00f4ng l\u00e0 \u0110inh B\u1ed9 L\u0129nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c s\u1ee7ng \u00e1i t\u00f4n vinh. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, phong B\u1ed9 L\u0129nh l\u00e0m Giao Ch\u1ec9 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, sai H\u1ed3ng l\u01b0 thi\u1ebfu khanh Cao B\u1ea3o T\u1ef1 v\u00e0 H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 su\u1ea5t V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ph\u00f9 \u0111i s\u1ee9. B\u1ea3o T\u1ef1 l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a Cao K\u1ebf Xung.<\/p>\n\n<p>[77] Th\u1ee9 s\u1eed C\u00e1t ch\u00e2u Giang Nam l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng B\u00e1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed H\u00f2a ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'h\u00f2a' trong 'd\u0129 c\u00f4ng b\u00e1 vi ho\u00e0 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'tri', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng th\u1ee7y cai xem \u0111\u00e1nh c\u00e1, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn B\u1eafc vi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed T\u1ea3 V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt B\u00e1 \u0110\u1ee9c, Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 Nghi\u00eau L\u00f4 C\u1ed1t, Th\u00f4ng s\u1ef1, T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Anh[footnote]Tr\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu ch\u1eef 'M\u00f4n', theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb v\u00e0 'Li\u00eau s\u1eed' quy\u1ec3n 47, ph\u1ea7n B\u00e1ch quan ch\u00ed, b\u1ed5 sung.[\/footnote]\u0111\u1ebfn th\u0103m, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt g\u1ed3m \u00e1o ng\u1ef1, \u0111ai ng\u1ecdc, ng\u1ef1a qu\u00fd. Nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, r\u1ed3i cho h\u1ecd \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4. Nh\u00e0 Vua t\u1ef1 tay b\u1eafn c\u00e1c con th\u00fa, kh\u00f4ng m\u1ed9t m\u0169i t\u00ean n\u00e0o l\u1ec7ch. S\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00fai r\u1ea1p xu\u1ed1ng h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf, sau \u0111\u00f3 b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch r\u1eb1ng: <i>\"Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ea7n v\u0169 v\u00f4 \u0111\u1ecbch, b\u1eafn t\u00ean t\u1ea5t tr\u00fang, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u00f4i ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[81] C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c \u1edf T\u00e2y Nam Phi\u1ec1n g\u1ed3m 39 b\u1ed9, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c Ph\u1ebf c\u00f9ng 36 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111an sa.<\/p>\n\n<p>[82] T\u1ea3 Ki\u00eau v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0 L\u00fd H\u1ed3ng T\u00edn qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>H\u1ed3ng T\u00edn kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ch\u1ec9 nh\u1edd l\u00e0 ngo\u1ea1i th\u00edch nh\u00e0 H\u00e1n m\u00e0 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng th\u00edch t\u00edch tr\u1eef, t\u00e0i s\u1ea3n l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, nh\u01b0ng l\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng keo ki\u1ec7t. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e1c ti\u1ebft tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u m\u1ed9 sung th\u00e2n binh, duy ch\u1ec9 c\u00f3 H\u1ed3ng T\u00edn t\u00edch tr\u1eef qu\u00e2n s\u1ef1 r\u1ea5t \u00edt.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Nhu\u1eadn Ch\u00e2u. Khi \u1ea5y, \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t bao v\u00e2y Nhu\u1eadn Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[84] Th\u00e1ng \u1ea5y, l\u1ea5y Nam \u0110\u1ed1n huy\u1ec7n l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p l\u00e0m Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 suy quan, quy\u1ec1n tri qu\u00e2n ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[85] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, nh\u00e0 Vua \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, \u0111u\u1ed5i theo con th\u1ecf, ng\u1ef1a v\u1ea5p ng\u00e3 khi\u1ebfn Vua r\u01a1i xu\u1ed1ng. Vua r\u00fat dao g\u0103m \u0111\u00e2m v\u00e0o ng\u1ef1a m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i, sau \u0111\u00f3 h\u1ed1i h\u1eadn, n\u00f3i: <i>\"Ta l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 khinh su\u1ea5t vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eafn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u1ef1a.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, Vua kh\u00f4ng \u0111i s\u0103n n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i v\u00ec th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n nh\u00e0 Vua \u0111i s\u0103n, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111i s\u0103n n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n\n<p>[86] Khi qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi kh\u1edfi binh, \u1edf Giang Nam, n\u01a1i Kinh Kh\u1ea9u l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng t\u00e0i gi\u1ecfi. Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 Ngu h\u1eadu L\u01b0u Tr\u1eebng <i>(Tr\u1eebng, ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y)<\/i>, t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tin t\u01b0\u1edfng, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Nhu\u1eadn Ch\u00e2u l\u01b0u h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc khi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng: <i>\"Khanh v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean r\u1eddi xa C\u00f4, C\u00f4 c\u0169ng kh\u00f3 l\u00f2ng ti\u1ec5n bi\u1ec7t khanh, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 khanh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng l\u00f2ng C\u00f4.\"<\/i> Tr\u1eebng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft t\u1eeb bi\u1ec7t, v\u1ec1 nh\u00e0 thu th\u1eadp h\u1ebft v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00e2u b\u00e1u mang theo, n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: <i>\"\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nay \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc g\u1eb7p n\u1ea1n, n\u00ean d\u00f9ng ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng danh.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nghe tin, r\u1ea5t vui.<\/p>\n<p>Khi qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u1eeba \u0111\u1ebfn, doanh tr\u1ea1i ch\u01b0a d\u1ef1ng xong, t\u1ea3 h\u1eefu xin xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh \u00fap. L\u00fac n\u00e0y, Tr\u1eebng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n b\u1ed9i, li\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu th\u1eafng th\u00ec t\u1ed1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng, s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. \u0110\u1ee3i vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ednh chuy\u1ec7n \u0111\u00e1nh nhau c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ec7nh cho L\u0103ng ba \u0111\u00f4 Ngu h\u1eadu L\u01b0 R\u00e1ng t\u1eeb Kim L\u0103ng d\u1eabn t\u00e1m ngh\u00ecn qu\u00e2n th\u1ee7y, ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. R\u00e1ng \u0111\u1ebfn Kinh Kh\u1ea9u, r\u1eddi thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd, giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t t\u1ea1m lui, R\u00e1ng l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e0o th\u00e0nh, nh\u01b0ng v\u00f2ng v\u00e2y l\u1ea1i si\u1ebft ch\u1eb7t. Th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u00ean trong l\u1ea1i nghi k\u1ef5 l\u1eabn nhau. Tr\u1eebng \u0111\u00e3 th\u00f4ng m\u01b0u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, s\u1ee3 R\u00e1ng m\u01b0u t\u00ednh, li\u1ec1n t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i v\u1edbi R\u00e1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i kinh th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y ng\u00e0y c\u00e0ng ng\u1eb7t, n\u1ebfu kinh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, th\u00ec gi\u1eef n\u01a1i n\u00e0y c\u00f2n \u00edch g\u00ec?\"<\/i> R\u00e1ng c\u0169ng bi\u1ebft th\u00e0nh r\u1ed3i s\u1ebd th\u1ea5t th\u1ee7, b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"\u00d4ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf th\u00e0nh m\u00e0 \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u0111i \u1ee9ng c\u1ee9u ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00f4i m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Tr\u1eebng gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f3 x\u1eed, sau m\u1ed9t h\u1ed3i n\u00f3i: <i>\"\u00d4ng n\u00f3i \u0111\u00fang.\"<\/i> R\u00e1ng li\u1ec1n ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 \u0111i.<\/p>\n\n<p>[87] L\u00fac \u0111\u1ea7u, L\u01b0 R\u00e1ng gi\u1eadn m\u1ed9t vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft \u0111i, nh\u01b0ng ch\u01b0a quy\u1ebft, L\u01b0u Tr\u1eebng b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"L\u01b0 c\u00f4ng gi\u1eadn ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 s\u1ed1ng r\u1ed3i.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u00ec t\u01b0\u1edbng kh\u00f3c l\u00f3c xin \u0111\u01b0\u1ee3c tha m\u1ea1ng, Tr\u1eebng b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"Ta c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi b\u1ea3o ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ch\u1ec9 tho\u00e1t ch\u1ebft m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang.\"<\/i> R\u1ed3i khuy\u00ean vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, b\u1ea3o h\u1eafn h\u00e3y ra ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh. T\u00ec t\u01b0\u1edbng n\u00f3i: <i>\"Nh\u00e0 \u1edf kinh \u0111\u00f4, ph\u1ea3i l\u00e0m sao?\"<\/i> Tr\u1eebng \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 g\u1ea5p r\u1ed3i, h\u00e3y t\u1ef1 lo cho m\u00ecnh. Nh\u00e0 ta c\u1ea3 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp lo ngh\u0129 n\u1eefa.\"<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ea1y. L\u01b0 R\u00e1ng v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Tr\u1eebng c\u00f9ng L\u01b0 R\u00e1ng d\u00f9ng c\u01a1m, vi\u00ean ch\u1ee7 binh \u0111\u1ebfn b\u00e1o, Tr\u1eebng gi\u1ea3 v\u1edd t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Ta t\u01b0\u1edfng ng\u00e0i \u0111\u00e3 ch\u00e9m h\u1eafn r\u1ed3i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1eafn tr\u1ed1n m\u1ea5t?\"<\/i><\/p>\n<p>Sau khi R\u00e1ng b\u1ecf \u0111i, Tr\u1eebng t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Ta gi\u1eef th\u00e0nh m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u00e0y, ch\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ee5 qu\u1ed1c, nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0y, ph\u1ea3i t\u00ednh k\u1ebf sinh t\u1ed3n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 sao?\"<\/i> C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u1edbn. Tr\u1eebng s\u1ee3 c\u00f3 bi\u1ebfn, c\u0169ng kh\u00f3c m\u00e0 r\u1eb1ng: <i>\"Ta th\u1ee5 \u01a1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u00e2u h\u01a1n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, l\u1ea1i c\u00f3 cha m\u1eb9 \u1edf kinh \u0111\u00f4, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft trung hi\u1ec3u? Ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nghe chuy\u1ec7n S\u1edf ch\u00e2u sao?\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chu Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e2y S\u1edf ch\u00e2u, l\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, sau khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft s\u1ea1ch c\u1ea3 th\u00e0nh. V\u00ec th\u1ebf Tr\u1eebng d\u00f9ng chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Tr\u1eebng d\u1eabn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh xin h\u00e0ng. Nhu\u1eadn ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh. L\u01b0 R\u00e1ng nghe tin Kim L\u0103ng nguy c\u1ea5p, b\u00e8n v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean ch\u00e2u, ng\u00e0y \u0111\u00eam u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u l\u00e0m vui, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean n\u00ean c\u1ee9u nguy, \u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, t\u1ed9i nh\u00e2n T\u1ed1ng Duy Trung b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i t\u01b0 h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n, n\u00f3i l\u1eddi y\u00eau ng\u00f4n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc[footnote]Y\u00eau ng\u00f4n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc 'h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p 'thi\u1ebft h\u1ea1i', b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p 'Ho\u1eb7c ch\u00fang'.[\/footnote], do b\u1ecb em trai l\u00e0 T\u1ed1ng Duy C\u00e1t t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[89] \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a Nhu\u1eadn ch\u00e2u \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u0103ng ch\u00e2u, qu\u00e2n l\u00ednh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, T\u00e0o B\u00e2n ph\u00e1t h\u1ecbch chi\u00eau d\u1ee5, h\u1ecd d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, nh\u01b0ng lo s\u1ee3 h\u1ecd l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u1ea1i gi\u1ebft h\u1ebft. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n t\u00e0n binh c\u1ee7a Nhu\u1eadn ch\u00e2u \u1edf Th\u0103ng ch\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ti\u1ec1n V\u0103n M\u1eabn ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u L\u00f4.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng v\u0103n th\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n trong kho quan, khi H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n cai qu\u1ea3n Chi\u00eau \u0110\u1ee9c, v\u1eabn theo l\u1ed1i c\u0169, nh\u01b0ng V\u0103n M\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m theo. Tr\u1ecdng U\u00e2n n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u V\u0103n M\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng, V\u0103n M\u1eabn v\u1eabn kh\u1eb3ng kh\u00e1i kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c. Khi Tr\u1ecdng U\u00e2n qua \u0111\u1eddi, Vua m\u1edbi bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, khen ng\u1ee3i V\u0103n M\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ea1o l\u00fd, n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng, v\u00e0 tri\u1ec7u ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, b\u1ea3o V\u0103n M\u1eabn r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00e2u L\u00f4 g\u1ea7n v\u1edbi man di, c\u00e0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i, Tri ch\u00e2u Qu\u00e1ch Tr\u1ecdng Thi\u00ean h\u00e0 kh\u1eafc, thu thu\u1ebf v\u00f4 ph\u00e1p, \u1ef7 m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i, cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u01a1i. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0o x\u00e2m ph\u1ea1m d\u00e2n, Tr\u1eabm s\u1ebd kh\u00f4ng tha.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i cho l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Tr\u1ecdng Thi\u00ean sau \u0111\u00f3 b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i v\u00e0 x\u1eed ch\u00e9m. V\u0103n M\u1eabn t\u1ea1i ch\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u00ednh t\u00edch, ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u1eeda khuy\u1ebft xin l\u01b0u l\u1ea1i \u00f4ng, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, cho ph\u00e9p t\u00e1i nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n<p>[91] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh ba huy\u1ec7n ch\u00e2u Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0nh Giang, th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. \u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh T\u00e2y l\u00e0 L\u00fd Ph\u00f9.<\/p>\n\n<p>[92] Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd T\u00f9ng D\u1eadt \u0111\u1ebfn Giang Nam \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 <i>(L\u00fd D\u1ee5c)<\/i> \u0111\u1ecbnh xu\u1ea5t h\u00e0ng, nh\u01b0ng Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft nhi\u1ec1u l\u1eddi ti\u00ean tri, cho r\u1eb1ng th\u00e0nh tr\u00ec ki\u00ean c\u1ed1 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc s\u1ebd t\u1ef1 r\u00fat lui v\u00e0o s\u1edbm chi\u1ec1u. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i. Khi L\u00fd M\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1, Vua l\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn khi Nhu\u1eadn Ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00f2ng v\u00e2y b\u00ean ngo\u00e0i c\u00e0ng g\u1ea5p r\u00fat, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 m\u1edbi lo vi\u1ec7c c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, xin ho\u00e3n binh.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', L\u00fd T\u00f9ng D\u1eadt tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 8 v\u00e0 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng xin ho\u00e3n binh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ban \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Giang Nam. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 10, v\u1eady c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 t\u1eeb gi\u1eefa th\u00e1ng 9 tr\u1edf \u0111i. T\u1eeb gi\u1eefa th\u00e1ng 9, T\u00f9ng D\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng \u1edf Giang Nam. Tuy nhi\u00ean, trong truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00fd D\u1ee5c c\u00f3 ch\u00e9p th\u01b0 tay c\u1ee7a \u00f4ng, g\u1eedi k\u00e8m theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Chu Duy Gi\u1ea3n, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2u: <i>\"Hai ng\u01b0\u1eddi em \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\"<\/i> Theo \u0111\u00f3, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 T\u00f9ng D\u1eadt v\u00e0 T\u00f9ng Thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1eebng tr\u1edf v\u1ec1. T\u00f9ng D\u1eadt \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, nh\u01b0ng trong th\u01b0 n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. Ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd khi L\u00fd M\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u1eddi t\u1ea1 \u01a1n, c\u00f2n b\u1ee9c th\u01b0 n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 vi\u1ec7c T\u00f9ng D\u1eadt ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u0103ng? Tuy nhi\u00ean, khi L\u00fd M\u1ee5c l\u1ea1i \u0111i s\u1ee9 Giang Nam l\u1ea7n n\u1eefa, l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, L\u00fd D\u1ee5c h\u1eb3n c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1eddi ph\u00fac m\u1ec7nh, nh\u01b0ng s\u1eed s\u00e1ch l\u1ea1i kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do s\u01a1 su\u1ea5t. Nay t\u1ea1m tham kh\u1ea3o c\u00e1c s\u00e1ch, s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>\u0110\u1ea1o s\u0129 Chu Duy Gi\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi B\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf n\u00fai T\u00e2y S\u01a1n, H\u1ed3ng Ch\u00e2u. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o, cho \u1edf t\u1ea1i cung T\u1eed C\u1ef1c, th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i \u0111\u1ed9i m\u0169 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i 'Chu D\u1ecbch', d\u1ea7n th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Lang trung b\u1ed9 Ngu r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 ti\u1ebfn c\u1eed Duy Gi\u1ea3n c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 d\u1eb9p binh \u0111ao. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ea1i tri\u1ec7u \u00f4ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u00f9ng v\u1edbi H\u1ecdc s\u0129 Tu v\u0103n qu\u00e1n, Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1eeb Huy\u1ec1n \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00fac gi\u1ee5c Chu L\u1ec7nh U\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u1edf H\u1ed3 Kh\u1ea9u \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, b\u1ea3o Huy\u1ec1n r\u1eb1ng: <i>\"Khanh \u0111\u00e3 \u0111i, h\u00e3y ng\u0103n qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng.\"<\/i> Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3 kh\u0103n, trong th\u00e0nh \u0111ang tr\u00f4ng ch\u1edd v\u00e0o qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, sao l\u1ea1i ng\u0103n h\u1ecd?\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"\u0110ang c\u1ea7u h\u00f2a m\u00e0 l\u1ea1i g\u1ecdi qu\u00e2n, t\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nguy hi\u1ec3m cho khanh sao?\"<\/i> Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>\"Ph\u1ea3i l\u1ea5y x\u00e3 t\u1eafc l\u00e0m tr\u1ecdng, b\u1ecf th\u1ea7n ra ngo\u00e0i t\u00ednh to\u00e1n.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u01a1i l\u1ec7, li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, tham tri t\u1ea3 h\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed s\u1ef1, nh\u01b0ng Huy\u1ec1n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ea1i th\u1ea5y Duy Gi\u1ea3n thanh cao, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i, b\u00e8n t\u1ef1 tay vi\u1ebft m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y t\u1edd gi\u1ea5y, \u0111\u1ec1 l\u00e0 'T\u1ea5u m\u1ee5c', sai Duy Gi\u1ea3n nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ea7u xin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, mu\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a Huy\u1ec1n v\u00e0 Duy Gi\u1ea3n v\u1ec1 kinh.<\/p>\n\n<p>T\u1eeb Huy\u1ec1n \u1edf Giang Nam, t\u1ef1 ph\u1ee5 l\u00e0 danh th\u1ea7n, khi \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh. \u00d4ng ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u00ednh to\u00e1n, suy ngh\u0129, khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t chi ti\u1ebft. Do \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean Vua, n\u00f3i Huy\u1ec1n h\u1ecdc r\u1ed9ng, t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1ed1i x\u1eed c\u1ea9n th\u1eadn. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"C\u1ee9 \u0111i, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Huy\u1ec1n v\u00e0o tri\u1ec1u, ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>\"L\u00fd D\u1ee5c v\u00f4 t\u1ed9i, B\u1ec7 h\u1ea1 xu\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a.\"<\/i> Vua t\u1eeb t\u1eeb tri\u1ec7u \u00f4ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ec3 \u00f4ng n\u00f3i h\u1ebft \u00fd. Huy\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"L\u00fd D\u1ee5c l\u1ea5y nh\u1ecf th\u1edd l\u1edbn, nh\u01b0 con th\u1edd cha, ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, sao l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh?\"<\/i> L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tr\u0103m l\u1ea7n, Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i cha con l\u00e0 hai nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng?\"<\/i> Huy\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p. Chu Duy Gi\u1ea3n \u0111em t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua xem xong, n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u1ee7 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i, ta ch\u1eb3ng hi\u1ec3u g\u00ec c\u1ea3.\"<\/i> Tuy Vua kh\u00f4ng h\u1ea1 l\u1ec7nh ho\u00e3n binh, nh\u01b0ng c\u00e1ch \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi Huy\u1ec1n v\u1eabn nh\u01b0 l\u00fac ch\u01b0a xu\u1ea5t qu\u00e2n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Huy\u1ec1n t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1 Giang Nam.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', T\u1eeb Huy\u1ec1n v\u00e0 Chu Duy Gi\u1ea3n hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, n\u00ean 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n'[footnote]Trong 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n', ch\u1eef 'c\u1ed1' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 b\u1ed5 sung.[\/footnote] Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi Huy\u1ec1n c\u00f3 kh\u00e1c nhau, nay l\u1ea5y nh\u1eefng ghi ch\u00e9p trong 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' g\u1eafn v\u00e0o l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u00f2n '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' g\u1eafn v\u00e0o l\u1ea7n g\u1eb7p sau. L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua tr\u1ea3 l\u1eddi Duy Gi\u1ea3n ch\u1ec9 n\u00f3i kh\u00f4ng hi\u1ec3u nh\u1eefng l\u1eddi ch\u1ee7 \u00f4ng n\u00f3i, sau \u0111\u00f3 tr\u00e1ch m\u1eafng, ban \u0111\u1ea7u c\u00f2n d\u00f9ng l\u00fd l\u1ebd \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c Huy\u1ec1n, sau th\u1eb3ng th\u1eebng n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u00f3 l\u1ebd th\u1eddi th\u1ebf \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u ph\u1ee7, huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan, c\u00e1c l\u1ec7nh t\u00e1 xu\u1ed1ng l\u00e0ng x\u00e3, h\u1ecfi th\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, xem x\u00e9t d\u00e2n c\u00f3 hi\u1ebfu \u0111\u1ebf, c\u1ea7n c\u00f9 l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ho\u1eb7c v\u0103n v\u00f5 t\u00e0i c\u00e1n \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadm d\u1ee5ng, tu\u1ed5i t\u1eeb 20 tr\u1edf l\u00ean, 50 tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, sai s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra d\u00e2n l\u00e1nh n\u1ea1n \u1edf kinh k\u1ef3.<\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, xin ho\u00e3n binh.<\/p>\n<p><i>(Kh\u00f4ng r\u00f5 sai ai, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[96] Sai Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9 c\u00f9ng Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7 Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n c\u00f9ng tu s\u1eeda cung th\u1ea5t L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. <i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'B\u1ea3n k\u1ef7' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng sai N\u1ed9i ban \u0111\u00f4 tri \u0110o\u00e0n Nh\u00e2n H\u1ed1i, sau \u0111\u00f3 ban \u01a1n th\u00ec l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea, L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9. Kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean do. Nay theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 truy\u1ec7n Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n. V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea, L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p kh\u00e1c.\uff09<\/i><\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u0111\u1ed5i t\u00ean qu\u00e2n Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u1edf Nhu\u1eadn Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n Tr\u1ea5n Giang.<\/p>\n\n<p>[98] Chu L\u1ec7nh U\u00e2n t\u1eeb H\u1ed3 Kh\u1ea9u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o \u1ee9ng c\u1ee9u, x\u01b0ng l\u00e0 m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n binh, bu\u1ed9c g\u1ed7 l\u00e0m b\u00e8, d\u00e0i h\u01a1n tr\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng, chi\u1ebfn h\u1ea1m l\u1edbn ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i xu\u1ed1ng, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1t c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Minh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0110\u1ed9c Th\u1ee5 Kh\u1ea9u, sai con m\u00ecnh phi ng\u1ef1a v\u00e0o t\u00e2u, xin \u0111\u00f3ng th\u00eam ba tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap L\u1ec7nh U\u00e2n. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebf s\u00e1ch \u1ee9ng bi\u1ebfn. L\u1ec7nh U\u00e2n s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd \u0111\u1ebfn, v\u00e2y th\u00e0nh Kim L\u0103ng s\u1ebd gi\u1ea3i.\"<\/i> B\u00e8n sai s\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt b\u1ea3o Minh d\u1ef1ng nhi\u1ec1u c\u1ed9t d\u00e0i \u1edf c\u00e1c b\u00e3i ch\u00e2u, gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00ecnh c\u00e1nh bu\u1ed3m. L\u1ec7nh U\u00e2n tr\u00f4ng th\u1ea5y, nghi c\u00f3 ph\u1ee5c binh, li\u1ec1n d\u1eebng l\u1ea1i. L\u00fac \u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u1ea1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f3 \u0111i, L\u1ec7nh U\u00e2n ng\u1ed3i thuy\u1ec1n l\u1edbn, cao h\u01a1n m\u01b0\u1eddi t\u1ea7ng, tr\u00ean c\u1eafm c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. \u0110\u1ebfn Ho\u00e0n Kh\u1ea9u, H\u00e0nh doanh B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u Ng\u1ed9i t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, L\u1ec7nh U\u00e2n th\u1ebf c\u00f9ng, b\u00e8n n\u1ed5i l\u1eeda ch\u1ed1ng c\u1ef1. G\u1eb7p l\u00fac gi\u00f3 b\u1eafc r\u1ea5t m\u1ea1nh, l\u1eeda l\u1ea1i thi\u00eau ch\u00ednh m\u00ecnh, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, b\u1eaft s\u1ed1ng L\u1ec7nh U\u00e2n v\u00e0 Chi\u1ebfn tr\u1ea1o \u0110\u00f4 Ngu h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Huy, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0169 kh\u00ed m\u1ea5y v\u1ea1n. Kim L\u0103ng ch\u1ec9 tr\u00f4ng v\u00e0o vi\u1ec7n binh n\u00e0y, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f4 th\u00e0nh c\u00e0ng nguy kh\u1ed1n.<\/p>\n<p><i>(Trong 'B\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'L\u01b0u Ng\u1ed9i truy\u1ec1n' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p b\u1eaft L\u1ec7nh U\u00e2n \u1edf Ho\u00e0n Kh\u1ea9u, trong 'V\u01b0\u01a1ng Minh truy\u1ec1n' l\u1ea1i ch\u00e9p \u1edf Ti\u1ec3u C\u00f4 S\u01a1n, 'Giang Nam D\u00e3 L\u1ee5c' ch\u00e9p \u1edf H\u1ed5 C\u1ee9 Ch\u00e2u, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u0111\u00fang. Nay theo 'B\u1ea3n k\u1ef7' v\u00e0 'L\u01b0u Ng\u1ed9i truy\u1ec1n')<\/i>.<\/p>\n\n<p>[99] Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00e0n, t\u00ednh t\u00ecnh thanh li\u00eam, \u00edt giao du, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu kh\u1ed5, \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, l\u1ea1i gi\u1ecfi d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf v\u00e0 th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t s\u1ef1 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e0 Vua [footnote]'D\u00f2 x\u00e9t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'H\u00e3nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 8 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Khi \u1ea5y, L\u01b0u B\u00e0n \u0111ang qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n nhu\u1ed9m. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m, B\u00e0n li\u1ec1n m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn, \u0111i d\u00e9p c\u1ecf, c\u1ea7m g\u1eady, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ea7u t\u00f3c b\u00f9 x\u00f9, v\u1ed9i v\u00e0ng ra \u0111\u00f3n. Vua cho r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c si\u00eang n\u0103ng, ban th\u01b0\u1edfng 20 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[100] Vua t\u1eeb vi\u1ec7n nhu\u1ed9m \u0111\u1ebfn th\u0103m v\u01b0\u1eddn ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, vui v\u1ebb h\u1ebft m\u1ee9c r\u1ed3i gi\u1ea3i t\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[101] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7y thu\u1ed1c, khi \u1ed1m \u0111au ch\u1ec9 c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7y c\u00fang. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p c\u00e1c s\u00e1ch thu\u1ed1c v\u00e0 <i>\"B\u1ea3n th\u1ea3o\"<\/i> cho h\u1ecd. S\u00f4ng H\u1eefu Giang thu\u1ed9c Ch\u00e2u Ung c\u00f3 c\u00e2y thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c, d\u00e2n huy\u1ec7n Tuy\u00ean H\u00f3a th\u01b0\u1eddng h\u00e1i b\u00e1n. Tri ch\u00e2u H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u00e1o t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ed1n b\u1ecf h\u1ebft. H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u00e1o l\u00e0 con c\u1ee7a H\u1ea7u \u00cdch. <i>(B\u1ea3n c\u0169 ghi ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 l\u00e0 cu\u1ed1i th\u00e1ng 10, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n m\u1edbi v\u00e0 <i>\"B\u1ea3n k\u1ef7\"<\/i>.)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[102] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c d\u00e2ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Nhu\u1eadn Ch\u00e2u, nh\u01b0ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u gi\u00e0 v\u00e0 \u1ed1m y\u1ebfu. Quan h\u1eefu ty d\u00e2ng t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i, V\u0129nh \u0110\u1ee9c vi\u1ebft bi\u1ec3u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i v\u00e0 kh\u00f4ng truy h\u1ecfi n\u1eefa.<\/p>\n<p>V\u0129nh \u0110\u1ee9c nghe tin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u01b0\u01a1ng Nam, li\u1ec1n b\u1ecf c\u1ee7a c\u1ea3i gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ea5y ch\u1ee5c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, ch\u1edf m\u1ea5y v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, t\u1eeb Thu\u1eadn D\u01b0\u01a1ng d\u1ecdc s\u00f4ng H\u00e1n m\u00e0 xu\u00f4i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng Nam. C\u00f3 t\u00ean h\u00e0o c\u01b0\u1eddng trong ch\u00e2u l\u00e0 Cao Ti\u1ebfn, c\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u hung b\u1ea1o, nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi kh\u00f4ng ai tr\u1ecb n\u1ed5i. V\u0129nh \u0110\u1ee9c ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u00e0nh vi gian tr\u00e1 c\u1ee7a y, b\u00e8n b\u1eaft giam v\u00e0 x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Cao Ti\u1ebfn l\u00e9n v\u00e0o kinh \u0111\u00f4, vu c\u00e1o r\u1eb1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c chi\u1ebfm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1eadp h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tr\u1ea1i, c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Vua sai s\u1ee9 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ea5t v\u1ea5n Cao Ti\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1eadp tr\u1ea1i, Cao Ti\u1ebfn b\u00ed l\u1eddi, \u0111\u00e0nh th\u00fa nh\u1eadn: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb trung <i>(t\u1ee9c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c)<\/i> \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi trong t\u00f4ng t\u1ed9c c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 ri\u00eang, th\u1ef1c ra ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1eadp tr\u1ea1i g\u00ec c\u1ea3.\"<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean Vua, Vua n\u00f3i: <i>\"Ta v\u1ed1n bi\u1ebft Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o nh\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch.\"<\/i> Li\u1ec1n giao Cao Ti\u1ebfn cho V\u0129nh \u0110\u1ee9c, V\u0129nh \u0110\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c c\u1edfi tr\u00f3i cho y, d\u1eabn ra ch\u1ee3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5y roi r\u1ed3i tha v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u khen \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u0129nh \u0110\u1ee9c th\u00edch k\u1ebft giao v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u0129, gia s\u1ea3n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea1n ki\u1ec7t, n\u00ean Vua g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>\"\u0110\u1ea1o nh\u00e2n\"<\/i>.<\/p>\n<p><i>(Trong 'V\u0129nh \u0110\u1ee9c truy\u1ec1n' c\u00f3 ghi: Vua sai Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e0o H\u00e0n d\u1eabn k\u1ef5 binh \u0111i xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u1eadp tr\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 g\u00ec, T\u00e0o H\u00e0n li\u1ec1n giao k\u1ebb t\u1ed1 c\u00e1o cho V\u0129nh \u0110\u1ee9c. X\u00e9t r\u1eb1ng, vi\u1ec7c n\u00e0y trong truy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 li\u1ec1n v\u1edbi vi\u1ec7c qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh Kim L\u0103ng, m\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3 T\u00e0o H\u00e0n \u0111ang l\u00e0m ti\u00ean phong, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u1ea1i n\u1eefa, m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u tra xem c\u00f3 tr\u1ea1i hay kh\u00f4ng, sao \u0111\u00e3 v\u1ed9i d\u1eabn k\u1ef5 binh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 \u1ed3n \u00e0o v\u00e0 g\u00e2y th\u00eam chuy\u1ec7n sao? H\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c giao k\u1ebb t\u1ed1 c\u00e1o cho V\u0129nh \u0110\u1ee9c. S\u1ee3 r\u1eb1ng truy\u1ec1n ch\u00e9p sai. Nay t\u00f4i xin x\u00f3a b\u1ecf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n\n<p>[103] T\u1eeb Huy\u1ec1n v\u00e0 Chu Duy Gi\u1ea3n tr\u1edf v\u1ec1 Giang Nam, ch\u01b0a bao l\u00e2u, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ea1i sai h\u1ecd v\u00e0o t\u00e2u Vua.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n. T\u1eeb Huy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1 thi\u00ean t\u1eed r\u1ea5t cung k\u00ednh, ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt n\u00ean ch\u01b0a th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng ch\u1ec9, xin ho\u00e3n binh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n m\u1ea1ng s\u1ed1ng cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. L\u1eddi t\u00e2u h\u1ebft s\u1ee9c kh\u1ea9n thi\u1ebft, Vua c\u00f9ng h\u1ecd tranh lu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n, gi\u1ecdng T\u1eeb Huy\u1ec1n c\u00e0ng th\u00eam gay g\u1eaft. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u1ea7m ki\u1ebfm b\u1ea3o T\u1eeb Huy\u1ec1n: <i>\"Kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i nhi\u1ec1u! Giang Nam c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 l\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0, b\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng ng\u1ee7 c\u1ee7a ta, h\u00e1 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ng\u00e1y ng\u1ee7 sao?\"<\/i> T\u1eeb Huy\u1ec1n ho\u1ea3ng s\u1ee3 lui ra.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i qu\u1edf tr\u00e1ch Chu Duy Gi\u1ea3n, Chu Duy Gi\u1ea3n c\u00e0ng s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n v\u1ed1n \u1edf n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ti\u1ebfn th\u00e2n, L\u00fd D\u1ee5c \u00e9p bu\u1ed9c sai th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y. Th\u1ea7n t\u1eebng nghe n\u00fai Chung Nam c\u00f3 nhi\u1ec1u linh d\u01b0\u1ee3c, ng\u00e0y sau mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n c\u01b0.\"<\/i> Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[104] Ng\u00e0y \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n L\u0103ng C\u1ea9m, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f9ng d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung trong v\u01b0\u1eddn.<\/p>\n\n<p>[105] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7n Suy Kh\u00e1m c\u1ee7a tam ty, c\u1eed T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ea1c l\u00e0m vi\u1ec7n s\u1ef1, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[106] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u00e2n Ch\u00e2u c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an <i>(c\u1ea7n tra c\u1ee9u t\u00ean h\u1ecd)<\/i> sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn Doanh Ch\u00e2u, ng\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n giao h\u1ea3o v\u1edbi ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169. Nh\u00e2n V\u0169 \u0111em th\u01b0 t\u1ea5u l\u00ean Vua.<\/p>\n\n<p>[107] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf H\u1ed3 Kh\u1ea9u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, c\u00f9ng nhi\u1ec1u binh kh\u00ed t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng.<\/p>\n\n<p>[108] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 l\u1eadp ba tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh[footnote]T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1eadp ba tr\u1ea1i t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, ch\u1eef 'c\u00f4ng th\u00e0nh' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch c\u00f9ng t\u00ean v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Phan M\u1ef9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, mang b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u00ean Vua. Vua xem x\u00e9t, ch\u1ec9 v\u00e0o tr\u1ea1i ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 b\u1ea3o s\u1ee9 gi\u1ea3: <i>\"N\u01a1i n\u00e0y n\u00ean \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi Giang Nam ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd \u0111em qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh \u00fap ban \u0111\u00eam. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y mau \u0111i b\u1ea3o T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, g\u1ea5p r\u00fat ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu kh\u00f4ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd b\u1ecb h\u1ecd l\u1ee3i d\u1ee5ng.\"<\/i> Vua ban \u0111\u1ed3 \u0103n cho s\u1ee9 gi\u1ea3, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tri\u1ec7u Khu m\u1eadt s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 so\u1ea1n chi\u1ebfu, l\u1ec7nh di chuy\u1ec3n thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba bi\u1ebfn c\u1ed1 kh\u00e1c. S\u1ee9 gi\u1ea3 d\u00f9ng b\u1eefa xong li\u1ec1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eadn m\u1ec7nh, t\u1ef1 m\u00ecnh gi\u00e1m s\u00e1t d\u00e2n phu \u0111\u00e0o h\u00e0o, v\u00e0 h\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, qu\u00e2n Giang Nam qu\u1ea3 nhi\u00ean ban \u0111\u00eam xu\u1ea5t k\u00edch 5.000 qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ea1i ph\u00eda b\u1eafc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m m\u1ed9t b\u00f3 \u0111u\u1ed1c, h\u00f2 h\u00e9t ti\u1ebfn l\u00ean. T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfn v\u00e0o, r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb t\u1ea5n c\u00f4ng, ti\u00eau di\u1ec7t to\u00e0n b\u1ed9, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng l\u0129nh mang \u1ea5n t\u00edn[footnote]'H\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi', nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'm\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[109] C\u00f9ng ng\u00e0y, l\u1ec7nh cho Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u1ed1ng Chu\u1ea9n \u0111i ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft ch\u00ednh \u0111\u00e1n \u1edf Khi\u1ebft \u0110an, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c H\u00ecnh V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(V\u1ec1 H\u00ecnh V\u0103n \u0110\u1ed9, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[110] V\u01b0\u01a1ng s\u01b0 bao v\u00e2y Kim L\u0103ng, t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang ki\u1ebfm c\u1ee7i b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u1ea1i th\u1ea5t b\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, trong th\u00e0nh kh\u00ed th\u1ebf suy s\u1ee5p. T\u00e0o B\u00e2n cu\u1ed1i c\u00f9ng mu\u1ed1n h\u00e0ng ph\u1ee5c h\u1ecd, n\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u ch\u1eadm r\u00e3i, li\u00ean t\u1ee5c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y th\u00e1ng n\u00e0y, th\u00e0nh t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1, n\u00ean s\u1edbm lo li\u1ec7u.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, h\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc cho con trai m\u00ecnh l\u00e0 Thanh Nguy\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Tr\u1ecdng Ng\u1ee5 v\u00e0o tri\u1ec1u, nh\u01b0ng l\u00e2u sau v\u1eabn kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>V\u00e0i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o B\u00e2n ng\u00e0y ng\u00e0y c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00fac gi\u1ee5c, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Lang qu\u00e2n ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111i xa[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef '\u0111\u1ed9n' \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda th\u00e0nh 'th\u00edch' theo s\u00e1ch tr\u00ean.[\/footnote], n\u1ebfu \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c ng\u1eebng t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1ed1n ph\u00eda.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo l\u1eddi t\u1ea3 h\u1eefu, cho r\u1eb1ng th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1 nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb ph\u00e1 v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1ecdng Ng\u1ee5 ch\u01b0a s\u1eeda so\u1ea1n xong h\u00e0nh trang, trong cung y\u1ebfn ti\u1ec5n ch\u01b0a xong, ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ra \u0111i.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u00e0o B\u00e2n l\u1ea1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u m\u00e0 kh\u00f4ng ra \u0111i, c\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n\n<p>[111] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nh\u00e0 Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1edd s\u1ee9 gi\u1ea3 truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u00e0o B\u00e2n r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f2n kh\u00e1ng c\u1ef1, th\u00ec m\u00f4n h\u1ecd L\u00fd D\u1ee5c tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(L\u00e3 T\u1ed5 Khi\u00eam trong 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i s\u1ef1 k\u00fd' vi\u1ebft: <i>\"T\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc ch\u00faa l\u1ea5y l\u1ea1i b\u00ecnh lo\u1ea1n, xem c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec k\u1ebb th\u00f9, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 ta \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1ecd v\u1edbi \u00e2n l\u1ec5 t\u1ed9t c\u00f9ng. L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i nghi ng\u1edd; L\u00fd D\u1ee5c, m\u1ed9t m\u00f4n h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1i. N\u00ean c\u00e1c b\u1eadc h\u00e0o ki\u1ec7t ng\u1ee5y tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, ch\u1ebft gi\u00e0 d\u01b0\u1edbi m\u00e1i nh\u00e0. T\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc ch\u00faa \u0111i chinh ph\u1ea1t, xem d\u00e2n ch\u00fang nh\u01b0 c\u1ecf r\u00e1c, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 ta \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1ecd v\u1edbi s\u1ef1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng chu \u0111\u00e1o. Khi h\u01b0ng binh \u1edf Giang Nam, kh\u00f4ng gi\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c l\u1eafm k\u1ebb ch\u1ebft, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed1i h\u1eadn. N\u00ean d\u00e2n ch\u00fang m\u1edbi t\u1eadp h\u1ee3p, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec con \u0111\u1ecf ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng cha m\u1eb9. L\u00f2ng nh\u00e2n, ti\u1ebfng nh\u00e2n, t\u1eeb th\u1eddi Tam \u0110\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u01b0a t\u1eebng nghe v\u1eady.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf, T\u00e0o B\u00e2n b\u1ed7ng c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, B\u00e2n n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7nh c\u1ee7a ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ed1c thang ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n c\u00e1c \u00f4ng c\u00f9ng th\u1ec1, ng\u00e0y ph\u00e1 th\u00e0nh kh\u00f4ng gi\u1ebft b\u1eeba m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec b\u1ec7nh c\u1ee7a ta s\u1ebd kh\u1ecfi.\"<\/i> C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed3ng \u00fd, r\u1ed3i c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng th\u1ec1 \u01b0\u1edbc. Xong vi\u1ec7c, B\u00e2n li\u1ec1n n\u00f3i kh\u1ecfe. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 c\u00f9ng \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, khi t\u00ecnh th\u1ebf nguy c\u1ea5p, l\u1ea1i b\u00e0n v\u1edbi nhau c\u00f9ng ch\u1ebft v\u00ec x\u00e3 t\u1eafc. Nh\u01b0ng K\u1ef5 th\u1ef1c t\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ch\u1ebft, n\u00ean \u0111em v\u1ee3 con v\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0o cung, d\u1eabn Ki\u1ec1u c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7. Ki\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi B\u1ec7 h\u1ea1, xin x\u1eed tr\u1ea3m. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh trung nguy\u00ean c\u00f3 h\u1ecfi t\u1ed9i, xin l\u1ea5y th\u1ea7n l\u00e0m l\u00fd do.\"<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"V\u1eadn s\u1ed1 \u0111\u00e3 h\u1ebft, khanh ch\u1ebft v\u00f4 \u00edch.\"<\/i> Ki\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"D\u00f9 B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u1ea7n, th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc?\"<\/i>[footnote] 'Th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc?' Ch\u1eef \u2018qu\u1ed1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 b\u1ed5 sung.[\/footnote] R\u1ed3i t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5. K\u1ef5 b\u00e8n th\u01b0a v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng[footnote] K\u1ef5 b\u00e8n th\u01b0a v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng 'b\u00e8n' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef \u2018d\u0129\u2019, ch\u1eef \u2018qu\u1ed1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ecf b\u1edbt v\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote]: <i>\"Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec1u c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt[footnote] 'Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec1u c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt' Ch\u1eef \u2018c\u01a1\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \u2018qu\u1ed1c\u2019, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], nay n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t n\u00ean c\u00f9ng ch\u1ebft. Nh\u01b0ng ngh\u0129 B\u1ec7 h\u1ea1 sang tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ai s\u1ebd c\u00f9ng B\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ec7n minh vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ebft, l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 truy\u1ec1n', n\u00f3i K\u1ef5 h\u1eb9n Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u c\u00f9ng l\u00ean g\u00e1c, Ki\u1ec1u t\u1ef1 v\u1eabn, K\u1ef5 \u0111\u1ee3i Ki\u1ec1u t\u1eaft th\u1edf r\u1ed3i m\u1edbi xu\u1ed1ng. Nh\u01b0ng '\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n' ch\u00e9p r\u1eb1ng Ki\u1ec1u t\u1ef1 v\u1eabn \u1edf s\u1ea3nh l\u00e0m vi\u1ec7c, K\u1ef5 v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft. 'Qu\u1ed1c s\u1eed' c\u00f3 l\u1ebd theo 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u truy\u1ec1n', e r\u1eb1ng 'C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed' ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin. K\u1ef5 \u0111\u00e3 b\u1ed9i \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ebft, c\u00f2n \u0111\u1ee3i Ki\u1ec1u t\u1eaft th\u1edf r\u1ed3i m\u1edbi xu\u1ed1ng g\u00e1c l\u00e0m g\u00ec? '\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n' l\u1ea1i n\u00f3i Qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u00ecm Ki\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o K\u1ef5 cho r\u1eb1ng Ki\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u0103m sau m\u1edbi t\u00ecm th\u1ea5y x\u00e1c Ki\u1ec1u. Theo \u0111\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c c\u00f9ng l\u00ean g\u00e1c l\u00e0 sai l\u1ea7m l\u1eafm. Nay tham kh\u1ea3o tu ch\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 khi th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1, K\u1ef5 c\u00f9ng Ki\u1ec1u v\u1eabn c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7[footnote] K\u1ef5 c\u00f9ng Ki\u1ec1u v\u1eabn c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Ch\u1eef \u2018v\u1eabn\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], xin nh\u01b0 l\u1eddi h\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc, Ki\u1ec1u li\u1ec1n ch\u1ebft, c\u00f2n K\u1ef5 kh\u00f4ng ch\u1ebft. K\u1ef5 th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft[footnote] K\u1ef5 th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft Ch\u1eef \u2018th\u1ef1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \u2018c\u1ed1\u2019, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u00ec \u0111o\u00e1n ch\u1eafc Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng cho m\u00ecnh ch\u1ebft.)<\/i><\/p>\n\n<p>[112] T\u00e0o B\u00e2n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, s\u1eafp th\u00e0nh h\u00e0ng ng\u0169, ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00e0nh cung. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 b\u00e8n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng, c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n ra c\u1eeda \u0111\u00f3n v\u00e0 b\u00e1i l\u1ea1y. B\u00e2n li\u1ec1n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u00e0n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef ngo\u00e0i c\u1eeda, ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ebb n\u00e0o mu\u1ed1n v\u00e0o, nh\u1ea5t lo\u1ea1t ng\u0103n c\u1ea5m.\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh ch\u1ea5t c\u1ee7i trong cung, t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc th\u1ea5t th\u1ee7 th\u00ec s\u1ebd c\u00f9ng c\u1ea3 nh\u00e0 t\u1ef1 thi\u00eau m\u00e0 ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn khi g\u1eb7p B\u00e2n, B\u00e2n an \u1ee7i \u00f4ng, l\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ed5ng l\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban c\u00f3 h\u1ea1n, chi ph\u00ed l\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb h\u00e0nh trang \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 b\u1ecb quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ea1i sai Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u00e0o cung, cho l\u1ea5y theo \u00fd mu\u1ed1n.<\/p>\n<p>H\u00e0nh dinh H\u1eefu s\u01b0\u01a1ng Chi\u1ebfn tr\u1ea1c \u0111\u00f4 gi\u00e1m L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh c\u00f9ng \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 \u0111\u1ec1u can r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu x\u1ea3y ra chuy\u1ec7n b\u1ea5t ng\u1edd, ai s\u1ebd ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m?\"<\/i> B\u00e2n ch\u1ec9 c\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u1ebft l\u1eddi tranh lu\u1eadn, B\u00e2n n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u1ed1n kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u1ea7n lo ngh\u0129.\"<\/i> L\u1ea1i sai n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf h\u00e0nh l\u00fd. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111ang bu\u1ed3n b\u00e3 than th\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, n\u00ean mang theo r\u1ea5t \u00edt \u0111\u1ed3, l\u1ea1i \u0111em v\u00e0ng chia cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Duy c\u00f3 H\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed, h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t kh\u00f4ng nh\u1eadn, \u0111\u1ebfn g\u1eb7p B\u00e2n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean. B\u00e2n cho r\u1eb1ng T\u1ea5t c\u1ea7u danh, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, ch\u1ec9 l\u1ea5y v\u00e0ng n\u1ed9p quan.<\/p>\n\n<p>B\u00e2n v\u00e0o Kim L\u0103ng, ban h\u00e0nh l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m b\u1ea1o l\u1ef1c. S\u0129 phu nh\u1edd B\u00e2n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n [footnote] Ch\u1eef 's\u1edf' trong 'm\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u00f9ng \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb l\u00ednh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 v\u1ec1. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh l\u1ee5c so\u00e1t trong qu\u00e2n, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u v\u1ee3 con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Kho t\u00e0ng v\u00e0 ph\u1ee7 kh\u1ed1, giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch ki\u1ec3m tra, B\u00e2n kh\u00f4ng can thi\u1ec7p. <i>(K\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t: C\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng kh\u1ed1n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb g\u00f3a b\u1ee5a, l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4 \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.)<\/i> Qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, tr\u00ean thuy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 ch\u0103n \u00e1o m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n\n<p>[113] Ch\u00f9a T\u00e2n Long H\u01b0ng x\u00e2y xong, t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i hai gian. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n\n<p>[114] Th\u00e1ng ch\u1ea1p, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, m\u00f9ng m\u1ed9t, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb Giang Nam truy\u1ec1n v\u1ec1, t\u1ed5ng c\u1ed9ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ch\u00edn ch\u00e2u, ba qu\u00e2n, m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ebb t\u00e1m huy\u1ec7n, v\u1edbi s\u00e1u tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn s\u00e1u m\u01b0\u01a1i l\u0103m h\u1ed9. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng. Vua kh\u00f3c, b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u00ean h\u1ea1 chia c\u1eaft, d\u00e2n ch\u1ecbu kh\u1ed5, ta mong truy\u1ec1n b\u00e1 gi\u00e1o h\u00f3a \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u1edbt h\u1ecd. Khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i b\u1ecb ch\u00e9m, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Li\u1ec1n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i cho d\u00e2n trong th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[115] L\u00fd K\u1ebf Long gi\u1ecfi vi\u1ec7c truy\u1ec1n d\u1ecbch, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n, n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m. T\u1eeb khi chi\u1ebfn s\u1ef1 Giang Nam n\u1ed5 ra, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n d\u1eabn gi\u1ea3i ng\u1ee5y t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn kinh, \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n H\u1ea1ng, g\u1eb7p l\u00fac k\u1ebb \u0111\u00f3 b\u1ec7nh, \u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u d\u00e2ng l\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i. L\u1ea1i theo L\u00fd Ph\u1ee5 \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i Kinh H\u1ed3, giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n Giang Nam, b\u1ecb t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang tr\u00e1n, nh\u1edd m\u0169 gi\u00e1p d\u00e0y[footnote]'M\u0169 gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'm\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 257 truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf Long s\u1eeda.[\/footnote]n\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vua th\u1ea5y t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn cha \u00f4ng, n\u00ean mu\u1ed1n tr\u1ecdng d\u1ee5ng, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Khi Th\u0103ng Ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y mang tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u1ec1, ta s\u1ebd tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, trong qu\u00e2n c\u00f3 m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 n\u1ed9i th\u1ecb, \u0111\u1ec1u ch\u1edd th\u00e0nh h\u00e3m \u0111\u1ec3 d\u00e2ng tin th\u1eafng, nh\u01b0ng g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00e2u, h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, ch\u1ec9 c\u00f3 K\u1ebf Long xin v\u1ec1 kinh. Vua th\u1ea5y \u00f4ng v\u1ec1, bi\u1ebft th\u00e0nh ch\u01b0a h\u1ea1, r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c. K\u1ebf Long \u0111o\u00e1n Kim L\u0103ng s\u1ebd ph\u00e1 trong s\u1edbm t\u1ed1i, n\u00ean n\u00f3i: <i>\"Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t u \u00e1m, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m th\u00e0nh v\u1ee1, tin th\u1eafng ch\u1eafc ng\u00e0y mai s\u1ebd t\u1edbi.\"<\/i> Vua g\u1ecdi K\u1ebf Long v\u00e0o b\u1ea3o: <i>\"\u0110\u00fang nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i d\u1ef1 \u0111o\u00e1n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[116] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n[footnote]'S\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 3 b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ed5.[\/footnote]xem qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp.<\/p>\n\n<p>[117] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, tha t\u1ed9i cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Giang Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1[footnote]tha cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Giang Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1, ch\u1eef 'qu\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'doanh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, S\u00e1ch d\u00e0i bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u0103n v\u0169 ng\u1ee5y tri\u1ec1u \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. Nh\u1eefng n\u01a1i t\u1eebng b\u1ecb binh \u0111ao, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf hai n\u0103m, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng b\u1ecb binh \u0111ao, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ea7ng l\u1edbp v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u1ea1o b\u1ecb b\u1eaft \u0111i l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd cho t\u1ef1 do v\u1ec1 qu\u00ea. L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00e2n t\u00edch ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169, nh\u1eefng kho\u1ea3n thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e3i b\u1ecf. Qu\u00e2n l\u00ednh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh, t\u1eeb b\u1ea3y tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, quan ph\u1ee7 c\u1ea5p n\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c v\u1ec1 cho gia \u0111\u00ecnh, d\u01b0\u1edbi b\u1ea3y tu\u1ed5i th\u00ec tr\u1ea3 v\u1ec1 ngay.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra chi\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed3 m\u1ea3 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a L\u00fd D\u1ee5c, sai Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 L\u00e3 Quy T\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng, bi\u00ean ch\u00e9p s\u00e1ch v\u1edf do L\u00fd D\u1ee5c c\u1ea5t gi\u1eef \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n\n<p>[118] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c \u1edf Th\u0103ng Ch\u00e2u, sau ki\u00eam c\u1ea3 vi\u1ec7c k\u1ebf \u0111\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng hai n\u0103m sau m\u1edbi ki\u00eam vi\u1ec7c t\u00e0o v\u1eadn[footnote] m\u1edbi ki\u00eam vi\u1ec7c t\u00e0o v\u1eadn, ch\u1eef 'ki\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ki\u1ebfn', theo b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nay ghi chung c\u1ea3 v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[119] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ed9p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Long H\u01b0ng.<\/p>\n\n<p>[121] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ban cho d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Kinh K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m nay.<\/p>\n\n<p>[122] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, l\u1ea5y \u00c2n X\u00e1 h\u1ea7u L\u01b0u S\u01b0\u1edfng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, phong l\u00e0m B\u00e0nh Th\u00e0nh qu\u1eadn c\u00f4ng, b\u1ecf t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u \u00c2n X\u00e1 h\u1ea7u.<\/p>\n\n<p>[123] H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 ph\u00e1n M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh, c\u00f9ng Ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u00ean H\u1ea7u Tr\u1eafc kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p. H\u1ea7u Tr\u1eafc ch\u00fa \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 n\u00e0o, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 \u0111\u1ec1u b\u00e1c b\u1ecf s\u1eeda l\u1ea1i. H\u1ea7u Tr\u1eafc t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u1ed1n l\u00e0 h\u1ecdc s\u0129, ng\u1ea7m h\u00e3m h\u1ea1i T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u1ea7m k\u00eau g\u1ecdi V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 gi\u00fap m\u00ecnh, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 kh\u00f4ng nghe, b\u1ea3o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 V\u0103n Dung c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Thuy\u1ebft c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch. Tr\u01b0\u01a1ng Thuy\u1ebft b\u1ecb V\u0169 V\u0103n Dung gi\u00e8m pha m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, sau Tr\u01b0\u01a1ng Thuy\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c, c\u00f2n V\u0169 V\u0103n Dung th\u00ec \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. \"<\/i> Li\u1ec1n l\u1ea5y truy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n n\u00ean b\u1ecf qua, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng vui.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 v\u00ec vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u1ea7u Tr\u1eafc m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3.<\/p>\n<p><i>(T\u01b0 m\u00e3 nh\u1eadt k\u00fd ch\u00e9p r\u1eb1ng: V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 v\u00ec d\u00f9ng tr\u0103m l\u1eddi m\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0110\u1ea1i danh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh [footnote]'\u0110\u1ea1i danh' ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m '\u0110\u1ea1i minh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft tri\u1ec1u T\u1ed1ng v\u00e0 li\u1ec7t truy\u1ec7n Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh quy\u1ec3n 251, li\u1ec7t truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 quy\u1ec3n 269 trong \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote] kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, ngh\u1ecbch \u00fd Vua, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1ea7m v\u1eady. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 d\u1eddi \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, m\u00e0 khi V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 b\u1ecb gi\u00e1ng, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[124] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Khi\u1ebft \u0110an sai H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt \u00d4 Ch\u00ednh, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 Ti\u00eau H\u1ed9 L\u00ed Qu\u1ed1c, Th\u00f4ng s\u1ef1 T\u1ea3 Thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Di\u00ean Ch\u00ednh sang m\u1eebng l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n n\u0103m sau.<\/p>\n\n<p>[125] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua t\u1eebng tri\u1ec7u Ti\u1ebfn t\u1ea5u s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t l\u00e0 Nhi\u1ec7m Tri Qu\u1ea3, b\u1ea3o truy\u1ec1n \u00fd ch\u1ec9 cho ch\u00faa c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Ti\u1ec1n Th\u00fac r\u1eb1ng: <i>\"Nguy\u00ean so\u00e1i d\u1eb9p B\u00ec L\u0103ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam xong, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Tr\u1eabm, \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00e2y n\u1ed7i nh\u1edb nhung, xong s\u1ebd v\u1ec1 ngay, kh\u00f4ng l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e2u. Tr\u1eabm ba l\u1ea7n c\u1ea7m khu\u00ea t\u1ebf l\u1ec5 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i th\u1ea5t t\u00edn sao!\"<\/i> Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd c\u0169ng b\u1ea3o Ti\u1ec1n Th\u00fac r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ee7 th\u01b0\u1ee3ng anh d\u0169ng, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3. Nay t\u00ecnh h\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 r\u00f5, gi\u1eef g\u00ecn to\u00e0n t\u1ed9c l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch cao nh\u1ea5t.\"<\/i> Ti\u1ec1n Th\u00fac nghe l\u1eddi \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ti\u1ec1n Th\u00fac xin \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u l\u1ec5 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ti\u1ebft, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[126] N\u0103m \u0111\u00f3, chi\u1ebfu t\u01b0 c\u00e1c c\u1ed1ng s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi, \u0111\u1eb7c mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ec9nh thi l\u1ea1i, cho ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn b\u1ed9 C\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[127] L\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00e0m b\u1eaft t\u1ed9i nh\u00e2n, ph\u1ea3i b\u00e1o cho quan ch\u1ee9c c\u1ea5p tr\u00ean, c\u01a1 quan c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c ti\u1ebfp sai b\u1eaft.<\/p>\n\n<p>[128] Chi\u1ebfu ca\u0301c quan thu\u1ed9c pha\u0309i xem xe\u0301t ky\u0303 l\u01b0\u01a1\u0303ng va\u0300 \u0111i\u0323nh la\u0323i m\u00e2\u0303u bi\u00ea\u0309u tra\u0323ng, ban ha\u0300nh kh\u0103\u0301p thi\u00ean ha\u0323, g\u00f4\u0300m ba m\u01b0\u01a1i ba \u0111i\u1ec1u. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Khai Phong ph\u1ee7, c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty ho\u1eb7c quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1\u0323c m\u00ea\u0323nh x\u01b0\u0309 a\u0301n, ngay l\u1eadp t\u1ee9c sao ch\u00e9p m\u1ed9t b\u1ea3n trao cho h\u1ecd. Ca\u0301c tr\u01b0\u01a1\u0309ng quan ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m c\u00f9ng ch\u00e2u vi\u1ec7n, T\u01b0 kh\u1ea5u vi\u1ec7n ph\u1ea3i kh\u1eafc ch\u1eef l\u1edbn l\u00ean b\u1ea3ng, d\u00e1n l\u00ean t\u01b0\u1eddng n\u01a1i x\u01b0\u0309 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 ghi hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m, nay g\u1ed9p l\u1ea1i v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m.)<\/i><\/p>\n\n<p>[129] Ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u thu\u1ed9c t\u1ed9c \u0110\u1ea1i Th\u1ea1ch v\u00e0 Ti\u1ec3u Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Th\u1ed5 M\u00f4n, b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0nh. Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng B\u00ednh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng B\u00ednh, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[130] Trong ni\u00ean hi\u1ec7u Chu Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn, tuy\u1ec3n h\u1ed9 n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u sung v\u00e0o qu\u00e2n B\u1ea3o Ngh\u1ecb, d\u1ea1y v\u00f5 ngh\u1ec7. N\u1ebfu b\u1ecf tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi canh t\u00e1c \u0111\u1ea5t \u0111ai thay th\u1ebf. Khi c\u00f3 chi\u1ebfn d\u1ecbch, quan c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f3 ng\u1ef1a th\u00ec c\u1ea5p c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu.<\/p>\n<p>N\u0103m n\u00e0y, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n hai huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Phan Nguy\u00ean thu\u1ed9c V\u1ecb ch\u00e2u \u0111\u00e0o h\u00e0o th\u00e0nh[footnote]'B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'B\u00ecnh Nguy\u00ean'. Theo s\u00e1ch 'Ho\u00e0n V\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 151 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, V\u1ecb ch\u00e2u c\u00f3 huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 190, binh ch\u00ed ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng ghi 'V\u1ecb ch\u00e2u B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng'. Ch\u1eef 'B\u00ecnh Nguy\u00ean' sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Xong vi\u1ec7c, l\u1eadp h\u1ecd th\u00e0nh qu\u00e2n B\u1ea3o Ngh\u1ecb cung ti\u1ec5n th\u1ee7, chia nhau tr\u1ea5n gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea1i. Ai t\u1ef1 s\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch, n\u1ebfu b\u1ecf tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft th\u00ec l\u1ea5y th\u00e2n thu\u1ed9c thay th\u1ebf. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo <i>\"L\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u binh ch\u1ebf\"<\/i>.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 8 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n tri ch\u00e2u Tr\u00ec l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i 4000 qu\u00e2n Giang Nam t\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[2] L\u00fac \u0111\u1ea7u, khi qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n ch\u01b0a xu\u1ea5t chinh, Vua \u0111\u00e3 phong Th\u1ee9 s\u1eed Thi\u1ec1u Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0ng Ch\u00e2u, tr\u1ef1c ti\u1ebfp giao k\u1ebf s\u00e1ch. Sau khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, V\u01b0\u01a1ng Minh g\u1ea5p r\u00fat tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, nh\u01b0ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd \u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi T\u00e0o B\u00e2n xu\u1ea5t qu\u00e2n, li\u1ec1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng t\u1eeb Tr\u00ec Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c Ch\u00e2u, ki\u00eam ch\u1ee9c Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, V\u01b0\u01a1ng Minh sai Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m V\u0169 Th\u1ee7 Khi\u00eam d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf V\u0169 X\u01b0\u01a1ng, gi\u1ebft 700 ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i Ph\u00e0n S\u01a1n.<\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y 19.)<\/i><\/p>\n<p>C\u00f9ng ng\u00e0y, Chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u00f4 gi\u00e1m t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng h\u00e0nh dinh l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf L\u1eadt Th\u1ee7y, ch\u00e9m ch\u1ebft \u0110\u00f4 th\u1ed1ng s\u1ee9 L\u00fd H\u00f9ng.<\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y 19. S\u00e1ch &#8216;Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean&#8217; ch\u00e9p L\u00fd H\u00f9ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 300 qu\u00e2n Ng\u1ea1c Ch\u00e2u \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, ghi ng\u00e0y t\u1ea5u s\u1edb \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra cu\u1ed1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u n\u0103m nay, tr\u01b0\u1edbc khi chi\u1ebfm tr\u1ea1i Ph\u00e0n S\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Vua ch\u00faa th\u1eddi x\u01b0a, \u00edt ai t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1eafc l\u1ed7i. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee3 \u0111\u00eam ng\u00e0y, ng\u0103n ng\u1eeba sai l\u1ea7m, k\u00ecm ch\u1ebf d\u1ee5c v\u1ecdng, mong noi theo \u0111\u1ee9c h\u00f3a \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi. Nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi can gi\u00e1n, th\u1eb3ng th\u1eafn nh\u1eadn l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u01b0a t\u1eebng che gi\u1ea5u hay c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5, sao b\u1eb1ng t\u1ef1 m\u00ecnh kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec sai \u0111\u1ec3 k\u1ebb d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng d\u1ecb ngh\u1ecb! L\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng gi\u1eef tr\u1ecdn danh ti\u1ebft, r\u01a1i v\u00e0o b\u1ea5t ngh\u0129a. B\u1edfi trung t\u00edn m\u1ecfng manh n\u00ean ph\u00fac b\u00e1o c\u0169ng \u00edt, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng r\u0103n!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng sai Binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 4000 qu\u00e2n Giang Nam \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Tuy\u00ean Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn c\u00f4ng Kim L\u0103ng, H\u00e0nh dinh m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ed9 v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng T\u1ea7n Ho\u00e0i v\u1ec1 ph\u00eda nam, d\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf \u0111\u1ea7y c\u1ecf lau, thu\u1eadn gi\u00f3 ph\u00f3ng h\u1ecfa, \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u1ee7y tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eeba \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ho\u00e0i, qu\u00e2n Giang Nam c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1ee5c, d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh b\u00e0y tr\u1eadn. Khi \u1ea5y thuy\u1ec1n b\u00e8 ch\u01b0a \u0111\u1ee7, Phan M\u1ef9 h\u1ea1 l\u1ec7nh: <i>&#8220;Ta c\u1ea7m m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00e1nh t\u1ea5t th\u1eafng, c\u00f4ng t\u1ea5t h\u1ea1, h\u00e1 l\u1ea1i v\u00ec m\u1ed9t d\u1ea3i n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t ngay sao?&#8221;<\/i> B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n m\u00ecnh qua s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, v\u01b0\u01a1ng s\u01b0 theo sau, qu\u00e2n Giang Nam \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. Giang Nam l\u1ea1i xu\u1ea5t qu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch, Phan M\u1ef9 li\u1ec1n \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ea7n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Tr\u1ecbnh T\u00e2n c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfn th\u1eafng T\u1ea7n Ho\u00e0i c\u1ee7a Phan M\u1ef9, v\u1ed1n x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang, nh\u01b0ng \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 v\u00e0 \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng hai, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec \u2018T\u00e0o B\u00e2n truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai m\u1edbi \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i. Truy\u1ec7n T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 Phan M\u1ef9 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p sau khi th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i m\u1edbi h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7y tr\u1ea1i, nh\u01b0ng vi\u1ec7c h\u1ea1 th\u1ee7y tr\u1ea1i trong \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 ghi r\u00f5 ng\u00e0y l\u00e0 17 th\u00e1ng gi\u00eang. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2y, th\u00ec n\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i tr\u01b0\u1edbc. Nghi ng\u1edd m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, v\u1eabn t\u1ea1m ghi \u1edf ph\u1ea7n sau. Truy\u1ec7n T\u00e0o B\u00e2n n\u00f3i sau khi th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i, c\u1ea7u phao m\u1edbi xong. X\u00e9t Phan M\u1ef9 \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec T\u1ea7n Ho\u00e0i c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a d\u1ef1ng c\u1ea7u phao, c\u1ea7u phao ph\u1ea3i \u1edf Th\u00e1i Th\u1ea1ch K\u00edch. Truy\u1ec7n Phan M\u1ef9 l\u1ea1i ch\u00e9p sau khi th\u1eafng \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i m\u1edbi n\u00f3i c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch xong, c\u00e0ng th\u1ea5y r\u1ed1i. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u1edf T\u1ea7n Ho\u00e0i ch\u01b0a t\u1eebng d\u1ef1ng c\u1ea7u phao, m\u00e0 Tr\u1ecbnh T\u00e2n ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n chi\u1ebfm c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch. Nay h\u01a1i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'Nhu\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thu\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u2018\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u2019 quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-113-1\" href=\"#footnote-113-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>\uff0c ch\u1edd sau tra c\u1ee9u th\u00eam)<\/i>.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Ph\u00f9 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Kinh H\u1ed3 \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Kim L\u0103ng.<\/p>\n<p>[8] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 sai L\u01b0u K\u1ebf Nghi\u1ec7p, M\u00e3 Phong \u0111\u00e1nh T\u1ea5n Ch\u00e2u, V\u0169 Th\u1ee7 K\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang \u1edf H\u1ed3ng \u0110\u1ed9ng. <i>(Theo \u2018Th\u1eadp qu\u1ed1c k\u1ef7 ni\u00ean\u2019)<\/i>.<\/p>\n<p>[9] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Chu \u0110\u1ed9ng, quy\u1ec1n tri ch\u00e2u \u0110\u00e0m, sai Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u1ea1ch Hi d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y ch\u00e2u Vi\u00ean. Th\u1ea1ch Hi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 16. Chu \u0110\u1ed9ng, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p g\u00ec th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf B\u1ea1ch L\u1ed9 Ch\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m m\u01b0\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 17.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda th\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00e2u Th\u0103ng, qu\u00e2n gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y v\u00e0o n\u1ed9i th\u00e0nh, gi\u1ebft h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i c\u0169ng h\u00e0ng ngh\u00ecn. \u0110\u00f4 Tri Binh M\u00e3 S\u1ee9 c\u1ee7a qu\u00e2n Thi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p><i>(Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 19.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu \u0110o\u00e0n T\u01b0 Cung l\u00e0m tri ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang c\u00f3 \u00fd kinh l\u01b0\u1ee3c Giang Nam, b\u00e8n sai T\u01b0 Cung ki\u00eam ch\u1ee9c Duy\u00ean Giang Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, khi ra ngo\u00e0i th\u00ec giao vi\u1ec7c ch\u00e2u cho Th\u00f4ng ph\u00e1n. Nh\u01b0ng T\u01b0 Cung th\u01b0\u1eddng mang theo \u1ea5n, c\u1ed5, gi\u00e1c v\u00e0 chu\u00f4ng v\u00e0ng, nh\u1eefng th\u01b0 t\u1eeb t\u1eeb kinh s\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u00f4ng ta <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'tri\u1ebfp' nguy\u00ean l\u00e0 'xuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-113-2\" href=\"#footnote-113-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00ec th\u1ebf th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. Th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e0 H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu L\u00fd Thi\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, b\u00e8n c\u00f9ng nhau t\u1ed1 c\u00e1o. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho h\u1eefu ty x\u00e9t h\u1ecfi, T\u01b0 Cung l\u1eddi khai kh\u00f4ng th\u1eb3ng th\u1eafn, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, T\u01b0 Cung b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu Khanh, c\u00f2n Thi\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 Th\u1eeba.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c n\u0103m m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u1ee5c, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho qu\u00e2n s\u0129 h\u00e0nh dinh <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'h\u00e0nh' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12307 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n, b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 15 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng 10 m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-113-3\" href=\"#footnote-113-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, H\u1ea7u Tr\u1eafc, quy\u1ec1n tri ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng, d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf tr\u1ea5n Tuy\u00ean H\u00f3a.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;N\u0103m nay m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, nh\u00e2n v\u1eadt th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap, sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. N\u00ean c\u00f9ng nhau ngh\u0129 c\u00e1ch c\u1ee9u gi\u00fap, s\u1eeda ch\u1eefa ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, \u0111\u1ec3 m\u1edf mang c\u01a1 nghi\u1ec7p th\u1ecbnh tr\u1ecb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n Tri c\u1ed1ng c\u1eed, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed7 M\u00f4ng, T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Tri c\u1ed1ng c\u1eed. L\u1ec7nh Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng Tri c\u1ed1ng c\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ph\u00fac th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n h\u1ee3p c\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c do V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 ti\u1ebfn c\u1eed. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c b\u1eadc danh khoa ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb c\u00e1c th\u1ebf gia chi\u1ebfm l\u1ea5y, khi\u1ebfn con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a k\u1ebb c\u00f4 h\u00e0n b\u1ecb b\u1ebf t\u1eafc, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a. Nay Tr\u1eabm th\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi n\u00e0y, d\u00f9ng s\u1ef1 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng, nh\u1eb1m d\u1ee9t b\u1ecf nh\u1eefng t\u1ec7 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc kia.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, t\u1eeb trong cung ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac th\u00ed<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa', ri\u00eang s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2 ch\u00e9p l\u00e0 'ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac th\u00ed'. Theo v\u0103n tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i 'Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ph\u00fac th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n h\u1ee3p c\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c', th\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean l\u00e0 'ph\u00fac th\u00ed' s\u1ebd h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1eef 'ph\u00fac' b\u1ecb thi\u1ebfu.\" id=\"return-footnote-113-4\" href=\"#footnote-113-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, k\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 30 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, c\u00f9ng 34 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c. Hai ti\u1ebfn s\u0129 Giang Nam l\u00e0 L\u00e2m T\u00f9ng, L\u00f4i Thuy\u1ebft thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, nh\u01b0ng v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1eddng xa \u0111\u1ec3 v\u1ec1 tri\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho danh hi\u1ec7u Tam truy\u1ec1n xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>[18] V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Ch\u00e2u. Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 kh\u1ea5u Tham qu\u00e2n \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed L\u1ed9 Xung l\u00e0m Tri ch\u00e2u s\u1ef1, ch\u00ednh s\u1ef1 h\u00e0 kh\u1eafc g\u1ea5p g\u00e1p, khi\u1ebfn b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i. T\u1ef1 T\u00f4ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i th\u1eb3ng th\u1eafn ch\u1ec9 ra nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng ta. L\u1ed9 Xung n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u1eaft giam T\u1ef1 T\u00f4ng v\u00e0o ng\u1ee5c, l\u1ea1i x\u00fai gi\u1ee5c nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i t\u1eebng b\u1ecb t\u1ed9i trong d\u00e2n \u0111i ki\u1ec7n T\u1ef1 T\u00f4ng x\u1eed \u00e1n oan sai. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, thu th\u1eadp \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng c\u1ee9 v\u1ec1 vi\u1ec7c nh\u1eefng k\u1ebb ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, b\u00e1o l\u00ean, T\u1ef1 T\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p><i>(&#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; ch\u00e9p: L\u1ed9 Xung b\u1eaft T\u1ef1 T\u00f4ng \u0111\u1ed1i c\u00e2u, r\u1ed3i th\u1ea3 \u00f4ng ta. Kh\u00e1c v\u1edbi \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u1ed7 tr\u1ea1ng nguy\u00ean nh\u1edd thi \u0111\u1ea5u v\u1eadt, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong ph\u1ea7n n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng <a class=\"footnote\" title=\"'s\u1ef1 th\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1eddi s\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-113-5\" href=\"#footnote-113-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Th\u00e1ng \u1ea5y, quan ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c thi c\u1ed1ng c\u1eed \u1edf Giang Nam, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ng\u0169 Ki\u1ec1u cho \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng X\u00e1c ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb n\u0103m B\u1ea3o \u0110\u1ea1i th\u1ee9 10 m\u1edf khoa thi c\u1ed1ng c\u1eed \u0111\u1ebfn n\u0103m nay, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y khoa, cho \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n l\u00e0 ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00edn kinh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;. Qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh m\u00e0 vi\u1ec7c thi c\u1ed1ng c\u1eed v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecf, L\u00fd D\u1ee5c th\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft lo toan, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 Chu Nh\u00e2n Tu\u1ea5n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, v\u00ec khi l\u00e0m quan \u1edf Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh bu\u00f4n b\u00e1n tr\u1ee5c l\u1ee3i.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Quy\u1ec1n tri Ch\u00e2u L\u01b0 Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00ecnh K\u1ef3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u Tuy\u00ean, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm tr\u1ea1i Ngh\u0129a An, ch\u00e9m h\u01a1n ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[24] Vua t\u00ednh khoan dung nh\u00e2n t\u1eeb, hay tha th\u1ee9. Khi cung c\u1ea5p \u0111\u1ed3 \u0103n, c\u00f3 con r\u1eadn b\u00f2 b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e2m, b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng bi\u1ebft.&#8221;<\/i> Khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch &#8216;Nghi\u00eau \u0111i\u1ec3n&#8217;, than r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1eddi Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ed1n k\u1ebb x\u1ea5u ch\u1ec9 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i, sao ng\u00e0y nay ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u1eady?&#8221;<\/i> Th\u1eadt l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt h\u00ecnh ph\u1ea1t. V\u00ec v\u1eady t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ecdng t\u1ed9i m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, c\u00e1c quan b\u00e1o r\u1eb1ng t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 hai \u0111\u1ebfn nay<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'nh\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-6\" href=\"#footnote-113-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, chi\u1ebfu tha ch\u1ebft t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam tr\u00ean s\u00f4ng, b\u1eaft s\u1ed1ng n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 Qu\u00e1ch X\u00e1n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, v\u00ec khi l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t \u1edf Gi\u00e1m Lai Vu nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a quan \u0111\u00fac l\u00e0 C\u1ea3nh Ti\u1ebft.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Quy\u1ec1n tri Ch\u00e2u L\u1ed9 Ch\u00e2u l\u00e0 D\u01b0\u1ee3c K\u1ebf N\u0103ng d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ea3o \u1ee8ng Gi\u1ea3n, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m m\u1ea5y ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft h\u01a1n t\u00e1m tr\u0103m ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[29] Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed s\u1ee9 Kh\u1eafc Di\u1ec7u C\u1ed1t Th\u1eadn T\u01b0 mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn th\u0103m, Vua sai Kh\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 H\u00e1c S\u00f9ng T\u00edn <i>(S\u00f9ng T\u00edn, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i> \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00f3n ti\u1ebfp. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, s\u1ee9 \u0111o\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c an tr\u00ed t\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u00ecnh d\u1ecbch. H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi m\u01b0\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng, ban th\u01b0\u1edfng y ph\u1ee5c, \u0111ai l\u01b0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c theo th\u1ee9 b\u1eadc, r\u1ed3i m\u1edf ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, xem c\u00e1c qu\u00e2n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung, sai hai ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng l\u00e0 Ni\u1ec3u \u1ed0c L\u1ee5c v\u00e0 Tr\u1eeb C\u1ed1t thi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn c\u1ea7u l\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129, c\u1eaft c\u00e0nh li\u1ec5u. Khi s\u1ee9 \u0111o\u00e0n t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u1ebfn' trong c\u00e2u 'khi t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc' c\u00f3 ch\u00e8n th\u00eam ch\u1eef 'gi\u1ea3i', d\u1ef1a theo b\u1ea3n ch\u00e9p tay v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec3 x\u00f3a.\" id=\"return-footnote-113-7\" href=\"#footnote-113-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc h\u00f9ng m\u1ea1nh l\u00e0 do Trung Nguy\u00ean suy y\u1ebfu, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c T\u1ea5n \u0110\u1ebf ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1ee5c, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac c\u00f9ng c\u1ef1c c\u1ee7a suy vi. Nay h\u1ecd ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 m\u00e0 \u0111\u1ebfn, l\u00e0 do th\u1eddi v\u1eadn v\u1eady, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a ta m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ch\u00e2u Tr\u00e1c g\u1eedi th\u01b0 cho T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u1eed s\u1ee9 Kh\u1eafc Di\u1ec7u C\u1ed1t Th\u1eadn T\u01b0. L\u00fac m\u1edf th\u01b0, ch\u1ec9 th\u1ea5y ghi Kh\u1eafc Th\u1eadn T\u01b0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i <i>&#8220;Kh\u1eafc&#8221;<\/i> l\u00e0 t\u00ean ch\u1ee9c quan; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ecd.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n d\u1eabn v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Giang Nam.<\/p>\n<p>[31] Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang n\u1ed9p thu\u1ebf, nh\u1eefng t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 l\u1ee5a kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t t\u1ea5m th\u00ec th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m h\u1ed9 gh\u00e9p l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1ee7 m\u1ed9t t\u1ea5m \u0111\u1ec3 n\u1ed9p cho quan, r\u1ea5t phi\u1ec1n ph\u1ee9c. T\u1eeb nay, l\u1ee5a kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u1eeda t\u1ea5m, l\u1ee5a kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t t\u1ea5m th\u00ec t\u00ednh theo th\u01b0\u1edbc m\u00e0 n\u1ed9p gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[33] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng xay n\u01b0\u1edbc \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>[34] V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giang Nam \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u Giang, ch\u00e9m h\u01a1n hai ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217;, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng ba, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3, n\u00ean ghi theo ng\u00e0y t\u1ea5u l\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh b\u00ean s\u00f4ng \u1edf \u0111\u00f4 \u0111\u00ecnh d\u1ecbch \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t c\u00e1c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n m\u1edbi.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t binh v\u00e2y Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, th\u1ee9 s\u1eed V\u0169 V\u1ea1n Th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7, \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Kim Th\u00e0nh L\u1ec5 b\u1eaft V\u1ea1n Th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Khi Ng\u00f4 Vi\u1ec7t m\u1edbi kh\u1edfi binh, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Th\u1ea9m H\u1ed5 T\u1eed <i>(H\u1ed5 T\u1eed, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> can gi\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Giang Nam l\u00e0 t\u1ea5m l\u00e1 ch\u1eafn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, nay \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 tay d\u1eb9p b\u1ecf l\u00e1 ch\u1eafn \u1ea5y, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 x\u00e3 t\u1eafc?&#8221;<\/i> Ng\u00f4 ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c Th\u1ea9m H\u1ed5 T\u1eed, ra l\u1ec7nh cho th\u00f4ng nho h\u1ecdc s\u0129 Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd thay th\u1ebf, n\u1eafm gi\u1eef binh quy\u1ec1n. Nh\u00e2n K\u00fd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4 \u0111\u00ecnh d\u1ecbch, \u0111\u1ee9ng b\u00ean s\u00f4ng Bi\u1ec7n xem qu\u00e2n Phi Giang luy\u1ec7n t\u1eadp chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u tr\u00ean thuy\u1ec1n \u0111ao ng\u01b0.<\/p>\n<p>[38] T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng T\u1ea7n Ho\u00e0i.<\/p>\n<p><i>(\u2019Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 kh\u00f4ng ghi ng\u00e0y ph\u00e1t t\u1ea5u, t\u1ea5u \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y 20 n\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Quan c\u1ee7a Th\u0103ng ch\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1ea7m. Vi\u1ec7c chi\u1ebfm th\u00e0nh Quan x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng hai.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean xem c\u1ea5y l\u00faa, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3ng V\u0169 tr\u00ec xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[40] Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed9m c\u1eafp \u0111\u1ea7y n\u0103m quan \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed, theo chi\u1ebfu c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed. Nh\u01b0ng L\u0129nh Nam xa x\u00f4i, vi\u1ec7c x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, xin kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb m\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngay.&#8221;<\/i> Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00f3i: <i>&#8220;Phong t\u1ee5c v\u00f9ng bi\u1ec3n, t\u1eadp t\u00ednh tham lam, tr\u1ed9m c\u1eafp l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: D\u00e2n Qu\u1ea3ng Nam ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp \u0111\u1ea7y n\u0103m quan th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m lao d\u1ecbch; \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi quan th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m.<\/p>\n<p>[41] Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y Th\u1ee7y C\u00e1i.<\/p>\n<p>[42] Th\u00e1ng n\u00e0y, Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 V\u1ec7 \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n v\u00ec gi\u00e0 n\u00ean xin l\u00e0m quan ngo\u00e0i, l\u1ea1i theo t\u00edch x\u01b0a \u0111\u1eddi \u0110\u1ed3ng Quang xin l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9ng k\u1ebb h\u00e1t l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a Trang T\u00f4ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1 v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ed7 s\u0129 nh\u00e2n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, y\u00eau c\u1ea7u danh v\u1ecdng r\u1ea5t cao, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m. H\u1ea1ng n\u00e0y ch\u1ec9 n\u00ean th\u0103ng chuy\u1ec3n trong b\u1ed9 nh\u1ea1c m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> B\u00e8n cho l\u00e0m L\u1ec7nh \u0111\u1ea1i nh\u1ea1c th\u1ef1 thu\u1ed9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>[43] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, phong th\u00eam Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00fac ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, cho con trai c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ninh Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu l\u00e0m B\u00ecnh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u00e0nh dinh binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 t\u1ea1m quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[44] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Binh b\u1ed9 lang trung \u0110\u1ed5ng Xu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t Qu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, sau b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Kh\u1ed5ng L\u00e2n thay th\u1ebf. Khi Kh\u1ed5ng L\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 Tri\u1ec7u Du thay th\u1ebf, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u00e1o b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ee9c. Tr\u1ee9 t\u00e1c lang Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m thay th\u1ebf. Kh\u1ea3n \u0111\u1ebfn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, \u0111\u00e3 t\u1ea5u r\u1eb1ng Kh\u1ed5ng L\u00e2n trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c v\u00e0i th\u00e1ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 b\u1ea1c d\u01b0 th\u1eeba h\u00e0ng ch\u1ee5c c\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"S\u1ed1 b\u1ea1c d\u01b0 th\u1eeba h\u00e0ng ch\u1ee5c c\u00e2n, ch\u1eef 'd\u01b0' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'm\u0129', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7, quy\u1ec3n 270 \u0110\u1ed5ng Xu truy\u1ec1n s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-113-8\" href=\"#footnote-113-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, tuy \u0111\u00e3 n\u1ed9p v\u00e0o quan nh\u01b0ng kh\u00f4ng k\u00ea khai \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. T\u00ednh ra, \u0110\u1ed5ng Xu c\u00f9ng Kh\u1ed5ng L\u00e2n \u0111\u00e3 tham \u00f4 r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u tra. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, quan ch\u1ee9c n\u00f3i r\u1eb1ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1eed h\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec7u Du kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0103n c\u1eafp, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Kh\u1ed5ng L\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1ed5ng Xu \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n Tri\u1ec7u Du b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, ch\u1eef 'l\u01b0u' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch n\u00f3i tr\u00ean b\u1ed5 sung v\u00e0o\" id=\"return-footnote-113-9\" href=\"#footnote-113-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n, kh\u00f4ng th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n)<\/i>.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Gi\u1ea3i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung t\u1ea1m quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00e2u T\u1ea5n, ki\u00eam ch\u1ee9c Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung, kh\u00f4ng th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Ch\u00ednh Trung th\u1ef1c s\u1ef1 thay th\u1ebf V\u0169 Th\u1ee7 K\u1ef3, mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Th\u1ee7 K\u1ef3, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n. L\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi truy\u1ec1n r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung l\u00e0 m\u1ed9t trong m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi huynh \u0111\u1ec7 ngh\u0129a x\u00e3 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, c\u0169ng c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, v\u00ec m\u01b0a k\u00e9o d\u00e0i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u t\u1ea1nh t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[47] \u0110\u1ed5i t\u00ean H\u00f9ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n th\u00e0nh B\u00ecnh Nam qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Ninh Vi\u1ec5n \u1edf Giang \u00c2m c\u00f9ng c\u00e1c tr\u1ea1i ven s\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[49] Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng nhu\u1ed9m m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>[50] Ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng Mai S\u01a1n nghe tin Giang Bi\u1ec3u d\u00f9ng binh, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i x\u00e2m ph\u1ea1m c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u00e0m, Thi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n b\u1ea3y huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Sa thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0110\u00e0m b\u1ecb gi\u1eb7c Man c\u01b0\u1edbp b\u00f3c<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n 'mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m nay', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, b\u1ecf ch\u1eef 'n\u0103m nay', \u0111\u1ed5i 'thu\u1ebf' th\u00e0nh 'n\u1ee3'. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ea3n k\u1ef7': th\u00e1ng 5, 'ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 cho d\u00e2n m\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n V\u0169 C\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1eddng Sa b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m.' C\u00e2u d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng n\u00f3i 'mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m', c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng c\u1ee9.\" id=\"return-footnote-113-10\" href=\"#footnote-113-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu \u00e1p d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 cho b\u1ea3y huy\u1ec7n V\u0169 C\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Thi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Vua ban \u0111\u1ea7u sai Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd K\u1ebf Long d\u1eabn ba tr\u0103m qu\u00e2n H\u00f9ng V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 ch\u00e2u Thi\u1ec7u<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n 'Ti\u1ebfn V\u0169', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 187, 'Binh ch\u00ed - C\u1ea5m qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng' ch\u00e9p: n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, 'Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, duy\u1ec7t binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, l\u1ea5y k\u1ef5 binh l\u00e0m Ki\u00eau H\u00f9ng, b\u1ed9 binh l\u00e0m H\u00f9ng V\u0169'; quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n': 'khi \u0111\u00e1nh Giang Nam, d\u1eabn ba tr\u0103m qu\u00e2n H\u00f9ng V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 ch\u00e2u Thi\u1ec7u.' S\u1ef1 vi\u1ec7c ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n n\u00e0y, v\u00ec th\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-11\" href=\"#footnote-113-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 c\u1ea5p \u0111ao thu\u1eabn. Khi \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam ch\u00e2u \u0110\u00e0m<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n g\u1ed1c th\u1eeba ch\u1eef 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n': 'Gi\u1eb7c Man m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf ph\u00eda nam Tr\u01b0\u1eddng Sa, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng.' C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-113-12\" href=\"#footnote-113-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, gi\u1eb7c Man m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, K\u1ebf Long li\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c Man b\u00e8n r\u00fat lui. \u00d4ng b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean \u0111\u1ed9c c\u1ea3 tay ch\u00e2n, binh l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o l\u00ean Vua r\u1eb1ng K\u1ebf Long khinh \u0111\u1ecbch, \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3, Vua bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadt, b\u00e8n b\u1eaft \u0111\u1ea7u coi tr\u1ecdng \u00f4ng.<\/p>\n<p>K\u1ebf Long l\u00e0 con c\u1ee7a L\u00fd X\u1eed V\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n 'Kh\u00e1nh V\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 9 v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 20, 'L\u00fd X\u1eed V\u00e2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-13\" href=\"#footnote-113-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 \u0110inh Li\u1ec5n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf V\u0169 X\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 ng\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i th\u00f4n Qu\u00e1ch Long, ch\u00e2u B\u1ed9c.<\/p>\n<p>[55] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang thu\u1ed1c s\u1ed1ng qua n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u2019 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng ch\u00e9p: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;T\u1ee5c \u1edf v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u, c\u00f3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng g\u1ecdi th\u1ea7y thu\u1ed1c. T\u1eeb khi v\u01b0\u01a1ng h\u00f3a lan t\u1edbi, m\u1edbi bi\u1ebft d\u00f9ng thu\u1ed1c men. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang thu\u1ed1c s\u1ed1ng qua n\u00fai s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb t\u00ednh thu\u1ebf.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[56] Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 m\u01b0u t\u00ednh cho qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam, \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m hao m\u00f2n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng lo l\u1eafng, h\u00e0ng ng\u00e0y d\u1eabn c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 v\u00e0 \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0o h\u1eadu uy\u1ec3n t\u1ee5ng kinh, gi\u1ea3ng s\u00e1ch &#8216;D\u1ecbch&#8217; v\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn cao xa, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1. Th\u01b0 qu\u00e2n b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ea9n c\u1ea5p, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do T\u1eeb Nguy\u00ean V\u0169 v.v. \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u00e1p s\u00e1t d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh nhi\u1ec1u th\u00e1ng, qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Th\u1ea7n V\u1ec7 th\u1ed1ng qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Huy <i>(Huy \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n H\u1ef1u th\u1ee9 s\u00e1u)<\/i>, tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb, \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c ch\u1ee7 giao n\u1eafm binh quy\u1ec1n. K\u1ebf Hu\u00e2n v\u1ed1n qu\u00fd t\u1ed9c ki\u00eau ng\u1ea1o, t\u1eeb \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ch\u1ebft trung, ch\u1ec9 mu\u1ed1n qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng nhanh nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i ra. M\u1ed7i khi n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u00f4ng ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc h\u00f9ng m\u1ea1nh, ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i!&#8221;<\/i> Nghe tin qu\u00e2n m\u00ecnh thua tr\u1eadn th\u00ec m\u1eb7t m\u00e0y h\u1edbn h\u1edf, n\u00f3i: <i>&#8220;Ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Ch\u00e1u trai c\u1ee7a K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 Thi\u1ec7u Ki\u1ec7t, nh\u1edd \u01a1n K\u1ebf Hu\u00e2n, c\u0169ng gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n c\u1eadn. K\u1ebf Hu\u00e2n t\u1eebng b\u1ea3o Thi\u1ec7u Ki\u1ec7t b\u00ed m\u1eadt tr\u00ecnh b\u00e0y k\u1ebf ho\u1ea1ch quy thu\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"'M\u1ec7nh' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Thu\u1eadn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-14\" href=\"#footnote-113-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u00f3 k\u1ebb mu\u1ed1n chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129 \u0111\u00eam ra doanh tr\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh roi v\u00e0o l\u01b0ng r\u1ed3i b\u1eaft giam, khi\u1ebfn l\u00f2ng qu\u00e2n o\u00e1n h\u1eadn. L\u1ea1i l\u1ea5y c\u1edb vi\u1ec7c qu\u00e2n b\u1eadn r\u1ed9n, \u00edt v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tri\u1ec7u h\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn k\u1ecbp th\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng \u0111\u00f3, qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u1ef1 m\u00ecnh ra th\u00e0nh tu\u1ea7n tra, th\u1ea5y qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i ngo\u00e0i th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"'Tr\u1ea1i', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 's\u00e1ch'.\" id=\"return-footnote-113-15\" href=\"#footnote-113-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, c\u1edd x\u00ed kh\u1eafp n\u01a1i, bi\u1ebft m\u00ecnh b\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu che gi\u1ea5u, b\u1eaft \u0111\u1ea7u kinh s\u1ee3. B\u00e8n b\u1eaft K\u1ebf Hu\u00e2n giao cho ng\u1ee5c quan, k\u1ebft t\u1ed9i tung tin \u0111\u1ed3n g\u00e2y r\u1ed1i v\u00e0 kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh, c\u00f9ng Thi\u1ec7u Ki\u1ec7t \u0111em x\u1eed t\u1eed. Qu\u00e2n s\u0129 tranh nhau x\u00e9 th\u1ecbt h\u1ecd, trong ch\u1ed1c l\u00e1t th\u1ecbt \u0111\u00e3 h\u1ebft.<\/p>\n<p>K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft, m\u1ecdi vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd qu\u00e2n c\u01a1 \u0111\u1ec1u do Tr\u1eebng T\u00e2m \u0110\u01b0\u1eddng tuy\u00ean b\u1ed1, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 do Th\u1eadt K\u1ecbp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u1eafm quy\u1ec1n. B\u1ea5y gi\u1edd, sai s\u1ee9 tri\u1ec7u Th\u1ea7n V\u1ec7 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Chu L\u1ec7nh U\u00e2n, \u0111em qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng Giang v\u1ec1 c\u1ee9u vi\u1ec7n. L\u1ec7nh U\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Nghi\u1ec7p <i>(Nghi\u1ec7p, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba)<\/i>, n\u1eafm gi\u1eef m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u00f3ng t\u1ea1i H\u1ed3 Kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng xin nh\u00e2n l\u00fac n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao ti\u1ebfn qu\u00e2n nhanh ch\u00f3ng, L\u1ec7nh U\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;Nay ta ti\u1ebfn l\u00ean ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecbch t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3n c\u00f4ng chi\u1ebfm c\u1ee9 ph\u00eda sau. N\u1ebfu \u0111\u00e1nh th\u1eafng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafng, \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng s\u1ebd b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t, h\u1eadu qu\u1ea3 c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng.&#8221;<\/i> B\u00e8n vi\u1ebft th\u01b0 tri\u1ec7u Nam \u0110\u00f4 l\u01b0u th\u1ee7 S\u00e0i Kh\u1eafc Trinh \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf tr\u1ea5n gi\u1eef H\u1ed3 Kh\u1ea9u. Kh\u1eafc Trinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ec7nh, n\u00ean tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng \u0111i, L\u1ec7nh U\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00fac gi\u1ee5c, L\u1ec7nh U\u00e2n kh\u00f4ng nghe. Kh\u1eafc Trinh l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00e1i D\u1ee5ng.<i>(T\u00e1i D\u1ee5ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Can Ninh th\u1ee9 hai)<\/i>.<\/p>\n<p>[57] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n hai v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n th\u00e0nh, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n chi\u1ebfn thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, T\u1ed1ng Ch\u00e2u quan s\u00e1t ph\u00e1n quan Th\u00f4i \u01af\u1edbc v\u00e0 l\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n M\u00e3 H\u01b0u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 v\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Thi\u1ec1n Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i \u0110\u1ed1n Kh\u00e2u huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, c\u1ef1u Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i s\u01b0, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh qua \u0111\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00ecnh ho\u00e3n ba ng\u00e0y, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1n Khanh v\u00f5 d\u0169ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, gi\u1ecfi d\u00f9ng binh. K\u1ec3 t\u1eeb sau tr\u1eadn thua \u1edf D\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an r\u1ea5t s\u1ee3 Ng\u1ea1n Khanh, h\u1ec5 ng\u1ef1a b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng, h\u1ecd li\u1ec1n kh\u1ea1c nh\u1ed5 v\u00e0 nguy\u1ec1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1eb3ng l\u1ebd do Ph\u00f9 V\u01b0\u01a1ng gia?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi Khi\u1ebft \u0110an di\u1ec7t nh\u00e0 T\u1ea5n r\u00fat v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, m\u1eb9 c\u1ee7a Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ee9c Quang h\u1ecfi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u1ea1n Khanh \u1edf \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u1ede T\u1eeb Ch\u00e2u.&#8221;<\/i> M\u1eb9 \u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng \u0111\u01b0a Ng\u1ea1n Khanh v\u1ec1, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t sai l\u1ea7m l\u1edbn!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ch\u00f2m Li\u1ec5u, d\u00e0i b\u1ed1n tr\u01b0\u1ee3ng, bu\u1ed5i s\u00e1ng th\u1ea5y \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng, ch\u1ec9 v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y nam, \u0111i qua ch\u00f2m D\u01b0 Qu\u1ef7, \u0111\u1ebfn ch\u00f2m \u0110\u00f4ng B\u00edch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ch\u00f2m, sau t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ba ng\u00e0y m\u1edbi bi\u1ebfn m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban th\u01b0\u1edfng cho B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n, v\u00ec con trai l\u00e0 H\u1eefu L\u00e2n b\u1ec7nh ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[63] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i m\u00f9ng 1, nh\u1eadt th\u1ef1c x\u1ea3y ra.<\/p>\n<p>[64] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, k\u00eau g\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed1 gi\u00e1c quan l\u1ea1i \u1ea9n gi\u1ea5u l\u1ee3i \u00edch ngo\u00e0i thu\u1ebf kh\u00f3a s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecda n\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i ti\u1ec1n, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i b\u00e1o th\u00f9 ri\u00eang, khi\u1ebfn vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng tr\u1edf n\u00ean r\u1ed1i ren, c\u00e0ng th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 t\u00f9 trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[66] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n \u00e1n t\u1ee5ng t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, giao cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n tu\u1ea7n tra b\u1eaft c\u01b0\u1edbp \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd tra kh\u1ea3o, m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0a ngay v\u1ec1 ch\u00e2u ph\u1ee7 li\u00ean quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m tr\u1ea5n V\u00f4 Vi, L\u01b0 Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed7 Quang Tu\u1ea5n t\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n 300 qu\u00e2n Tuy\u00ean Ch\u00e2u \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, c\u1eed T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 H\u00e1c S\u00f9ng T\u00edn v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba L\u00e3 \u0110oan sang s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an. L\u00e3 \u0110oan l\u00e0 em c\u1ee7a L\u00e3 D\u01b0 Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>[69] L\u00fac tr\u01b0\u1edbc, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb Giang Nam li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn, vi\u00ean l\u1ea1i qu\u00e1n tr\u1ecd th\u00fac gi\u1ee5c L\u00fd T\u00f2ng D\u1eadt v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng, nh\u01b0ng Phan Th\u1eadn Tu cho r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc s\u1eafp m\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u1ee3i t\u1ed9i, sao l\u1ea1i ch\u00fac m\u1eebng!&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u00fac m\u1eebng, T\u00f2ng D\u1eadt li\u1ec1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1ed9i. Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn c\u1ee7a \u00f4ng, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn an \u1ee7i, c\u1ea5p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 v\u1eadt d\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u theo m\u1ee9c \u01b0u \u0111\u00e3i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea1i sai L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0a T\u00f2ng D\u1eadt v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, ban chi\u1ebfu th\u00fac gi\u1ee5c qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ho\u00e3n t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, v\u01b0\u01a1ng t\u1eed n\u01b0\u1edbc T\u00e2y Thi\u00ean \u0110\u00f4ng \u1ea4n \u0110\u1ed9 l\u00e0 Nh\u01b0\u01a1ng K\u1ebft Thuy\u1ebft La \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y theo &#8216;T\u00e2n L\u1ee5c&#8217;, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ra chi\u1ebfu cho Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Ho\u1eb1ng Th\u1ee5c giao qu\u00e2n cho \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng \u00d4 Tr\u00ecnh l\u00e0 Th\u1ea9m Th\u1eeba L\u1ec5, theo qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u1eed s\u1ee9 sang c\u1ed1ng t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>[72] Th\u1ee9 s\u1eed Cao Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n C\u1ea3nh Thi\u00ean m\u1ea5t, con trai l\u00e0 Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n Y \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, li\u1ec1n l\u1ec7nh Ng\u1ea1n Y k\u1ebf t\u1eadp ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ee9 s\u1eed c\u1ee7a cha.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t c\u00e1c.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Qu\u1ef7 ch\u1ee7 hai r\u1eebng ph\u00eda sau n\u00fai l\u00e0 Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u1eadt Ni c\u00f9ng h\u01a1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua phong V\u1eadt Ni l\u00e0m Quy \u0111\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[75] T\u1ea3 Ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c Tri D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea5t ph\u00e1p, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1ed1 c\u00e1o<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'h\u1ea1' trong 'vi b\u1ed9 h\u1ea1 s\u1edf t\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, c\u00f9ng truy\u1ec7n H\u1ea7u Tr\u1eafc trong T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 270.\" id=\"return-footnote-113-16\" href=\"#footnote-113-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, b\u1ecb tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh s\u01b0. Tr\u1eafc v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, t\u1ef1 bi\u1ebft n\u1ebfu b\u1ecb giam gi\u1eef \u1eaft s\u1ebd c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng, b\u00e8n ri\u00eang sai ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u xin \u0110a T\u1ed1n gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Kim L\u0103ng ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, Vua \u0111ang ch\u00e1n ng\u00e1n chi\u1ebfn tranh, \u0111\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam \u1ea9m th\u1ea5p, ti\u1ebft tr\u1eddi thu oi b\u1ee9c, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i nhi\u1ec1u b\u1ec7nh d\u1ecbch. Vua b\u00e0n b\u1ea1c cho T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Qu\u1ea3ng L\u0103ng, ngh\u1ec9 ng\u01a1i binh m\u00e3, \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n tranh c\u00e3i nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00e0nh. Nh\u00e2n l\u00fac H\u1ea7u Tr\u1eafc v\u1eeba t\u1eeb Qu\u1ea3ng L\u0103ng tr\u1edf v\u1ec1, bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh th\u1ebf nguy ng\u1eadp c\u1ee7a Kim L\u0103ng, \u0110a T\u1ed1n b\u1ea3o \u00f4ng h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng thay \u0111\u1ed5i l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c Giang Nam. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u1eafc \u0111ang b\u1ec7nh, Vua sai qu\u00e2n Ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ee1 \u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>Khi v\u00e0o ch\u1ea7u, Tr\u1eafc n\u00f3i l\u1edbn: <i>&#8220;Giang Nam s\u1eafp b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh trong s\u1edbm t\u1ed1i, b\u1ec7 h\u1ea1 sao l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh b\u00e3i binh? Xin h\u00e3y kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm. N\u1ebfu th\u1ea7n l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec7 h\u1ea1, xin chu di tam t\u1ed9c.&#8221;<\/i> Vua cho lui t\u1ea3 h\u1eefu, tri\u1ec7u Tr\u1eafc l\u00ean \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc, tha t\u1ed9i cho Tr\u1eafc kh\u00f4ng truy c\u1ee9u. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 8, l\u1ea1i cho Tr\u1eafc l\u00e0m ph\u00e1n quan b\u1ed9 L\u1ea1i n\u1ed9i tuy\u00ean.<\/p>\n<p><i>(c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i do Tr\u1eafc can gi\u00e1n m\u00e0 \u0111\u00e3 thu h\u1ed3i chi\u1ebfu b\u00e3i binh, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 m\u1edbi b\u00e0n b\u1ea1c)<\/i>.<\/p>\n<p>[76] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5y \u0110inh Li\u1ec5n t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, theo \u00fd c\u1ee7a cha \u00f4ng l\u00e0 \u0110inh B\u1ed9 L\u0129nh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c s\u1ee7ng \u00e1i t\u00f4n vinh. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, phong B\u1ed9 L\u0129nh l\u00e0m Giao Ch\u1ec9 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, sai H\u1ed3ng l\u01b0 thi\u1ebfu khanh Cao B\u1ea3o T\u1ef1 v\u00e0 H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 su\u1ea5t V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ph\u00f9 \u0111i s\u1ee9. B\u1ea3o T\u1ef1 l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a Cao K\u1ebf Xung.<\/p>\n<p>[77] Th\u1ee9 s\u1eed C\u00e1t ch\u00e2u Giang Nam l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng B\u00e1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed H\u00f2a ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'h\u00f2a' trong 'd\u0129 c\u00f4ng b\u00e1 vi ho\u00e0 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'tri', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307.\" id=\"return-footnote-113-17\" href=\"#footnote-113-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng th\u1ee7y cai xem \u0111\u00e1nh c\u00e1, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn B\u1eafc vi\u00ean.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed T\u1ea3 V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt B\u00e1 \u0110\u1ee9c, Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 Nghi\u00eau L\u00f4 C\u1ed1t, Th\u00f4ng s\u1ef1, T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Anh<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu ch\u1eef 'M\u00f4n', theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb v\u00e0 'Li\u00eau s\u1eed' quy\u1ec3n 47, ph\u1ea7n B\u00e1ch quan ch\u00ed, b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-18\" href=\"#footnote-113-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>\u0111\u1ebfn th\u0103m, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt g\u1ed3m \u00e1o ng\u1ef1, \u0111ai ng\u1ecdc, ng\u1ef1a qu\u00fd. Nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, r\u1ed3i cho h\u1ecd \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4. Nh\u00e0 Vua t\u1ef1 tay b\u1eafn c\u00e1c con th\u00fa, kh\u00f4ng m\u1ed9t m\u0169i t\u00ean n\u00e0o l\u1ec7ch. S\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00fai r\u1ea1p xu\u1ed1ng h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf, sau \u0111\u00f3 b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ea7n v\u0169 v\u00f4 \u0111\u1ecbch, b\u1eafn t\u00ean t\u1ea5t tr\u00fang, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y t\u00f4i ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[81] C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c \u1edf T\u00e2y Nam Phi\u1ec1n g\u1ed3m 39 b\u1ed9, con trai c\u1ee7a Thu\u1eadn H\u00f3a v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c Ph\u1ebf c\u00f9ng 36 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ef1a v\u00e0 \u0111an sa.<\/p>\n<p>[82] T\u1ea3 Ki\u00eau v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u l\u00e0 L\u00fd H\u1ed3ng T\u00edn qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>H\u1ed3ng T\u00edn kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ch\u1ec9 nh\u1edd l\u00e0 ngo\u1ea1i th\u00edch nh\u00e0 H\u00e1n m\u00e0 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng th\u00edch t\u00edch tr\u1eef, t\u00e0i s\u1ea3n l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, nh\u01b0ng l\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng keo ki\u1ec7t. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e1c ti\u1ebft tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u m\u1ed9 sung th\u00e2n binh, duy ch\u1ec9 c\u00f3 H\u1ed3ng T\u00edn t\u00edch tr\u1eef qu\u00e2n s\u1ef1 r\u1ea5t \u00edt.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n Giang Nam d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Nhu\u1eadn Ch\u00e2u. Khi \u1ea5y, \u0110\u1ee9c D\u1ee5 c\u00f9ng qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t bao v\u00e2y Nhu\u1eadn Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[84] Th\u00e1ng \u1ea5y, l\u1ea5y Nam \u0110\u1ed1n huy\u1ec7n l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p l\u00e0m Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 suy quan, quy\u1ec1n tri qu\u00e2n ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[85] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, nh\u00e0 Vua \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, \u0111u\u1ed5i theo con th\u1ecf, ng\u1ef1a v\u1ea5p ng\u00e3 khi\u1ebfn Vua r\u01a1i xu\u1ed1ng. Vua r\u00fat dao g\u0103m \u0111\u00e2m v\u00e0o ng\u1ef1a m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i, sau \u0111\u00f3 h\u1ed1i h\u1eadn, n\u00f3i: <i>&#8220;Ta l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 khinh su\u1ea5t vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eafn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed7i c\u1ee7a ng\u1ef1a.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, Vua kh\u00f4ng \u0111i s\u0103n n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i v\u00ec th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n nh\u00e0 Vua \u0111i s\u0103n, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111i s\u0103n n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[86] Khi qu\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi kh\u1edfi binh, \u1edf Giang Nam, n\u01a1i Kinh Kh\u1ea9u l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng t\u00e0i gi\u1ecfi. Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f4 Ngu h\u1eadu L\u01b0u Tr\u1eebng <i>(Tr\u1eebng, ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y)<\/i>, t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tin t\u01b0\u1edfng, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Nhu\u1eadn Ch\u00e2u l\u01b0u h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc khi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng: <i>&#8220;Khanh v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean r\u1eddi xa C\u00f4, C\u00f4 c\u0169ng kh\u00f3 l\u00f2ng ti\u1ec5n bi\u1ec7t khanh, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 khanh m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng l\u00f2ng C\u00f4.&#8221;<\/i> Tr\u1eebng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft t\u1eeb bi\u1ec7t, v\u1ec1 nh\u00e0 thu th\u1eadp h\u1ebft v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00e2u b\u00e1u mang theo, n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: <i>&#8220;\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nay \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc g\u1eb7p n\u1ea1n, n\u00ean d\u00f9ng ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng danh.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nghe tin, r\u1ea5t vui.<\/p>\n<p>Khi qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u1eeba \u0111\u1ebfn, doanh tr\u1ea1i ch\u01b0a d\u1ef1ng xong, t\u1ea3 h\u1eefu xin xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh \u00fap. L\u00fac n\u00e0y, Tr\u1eebng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n b\u1ed9i, li\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu th\u1eafng th\u00ec t\u1ed1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng, s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. \u0110\u1ee3i vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi t\u00ednh chuy\u1ec7n \u0111\u00e1nh nhau c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ec7nh cho L\u0103ng ba \u0111\u00f4 Ngu h\u1eadu L\u01b0 R\u00e1ng t\u1eeb Kim L\u0103ng d\u1eabn t\u00e1m ngh\u00ecn qu\u00e2n th\u1ee7y, ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. R\u00e1ng \u0111\u1ebfn Kinh Kh\u1ea9u, r\u1eddi thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1edd, giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t t\u1ea1m lui, R\u00e1ng l\u1eadp t\u1ee9c v\u00e0o th\u00e0nh, nh\u01b0ng v\u00f2ng v\u00e2y l\u1ea1i si\u1ebft ch\u1eb7t. Th\u00e0nh c\u1ed1 th\u1ee7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u00ean trong l\u1ea1i nghi k\u1ef5 l\u1eabn nhau. Tr\u1eebng \u0111\u00e3 th\u00f4ng m\u01b0u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, s\u1ee3 R\u00e1ng m\u01b0u t\u00ednh, li\u1ec1n t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i v\u1edbi R\u00e1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i kinh th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y ng\u00e0y c\u00e0ng ng\u1eb7t, n\u1ebfu kinh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, th\u00ec gi\u1eef n\u01a1i n\u00e0y c\u00f2n \u00edch g\u00ec?&#8221;<\/i> R\u00e1ng c\u0169ng bi\u1ebft th\u00e0nh r\u1ed3i s\u1ebd th\u1ea5t th\u1ee7, b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;\u00d4ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eef th\u00e0nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf th\u00e0nh m\u00e0 \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00ean \u0111i \u1ee9ng c\u1ee9u ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00f4i m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Tr\u1eebng gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f3 x\u1eed, sau m\u1ed9t h\u1ed3i n\u00f3i: <i>&#8220;\u00d4ng n\u00f3i \u0111\u00fang.&#8221;<\/i> R\u00e1ng li\u1ec1n ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 \u0111i.<\/p>\n<p>[87] L\u00fac \u0111\u1ea7u, L\u01b0 R\u00e1ng gi\u1eadn m\u1ed9t vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft \u0111i, nh\u01b0ng ch\u01b0a quy\u1ebft, L\u01b0u Tr\u1eebng b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u01b0 c\u00f4ng gi\u1eadn ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 s\u1ed1ng r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u00ec t\u01b0\u1edbng kh\u00f3c l\u00f3c xin \u0111\u01b0\u1ee3c tha m\u1ea1ng, Tr\u1eebng b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;Ta c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi b\u1ea3o ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ch\u1ec9 tho\u00e1t ch\u1ebft m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang.&#8221;<\/i> R\u1ed3i khuy\u00ean vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, b\u1ea3o h\u1eafn h\u00e3y ra ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh. T\u00ec t\u01b0\u1edbng n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u00e0 \u1edf kinh \u0111\u00f4, ph\u1ea3i l\u00e0m sao?&#8221;<\/i> Tr\u1eebng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 g\u1ea5p r\u1ed3i, h\u00e3y t\u1ef1 lo cho m\u00ecnh. Nh\u00e0 ta c\u1ea3 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp lo ngh\u0129 n\u1eefa.&#8221;<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 vi\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ea1y. L\u01b0 R\u00e1ng v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Tr\u1eebng c\u00f9ng L\u01b0 R\u00e1ng d\u00f9ng c\u01a1m, vi\u00ean ch\u1ee7 binh \u0111\u1ebfn b\u00e1o, Tr\u1eebng gi\u1ea3 v\u1edd t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Ta t\u01b0\u1edfng ng\u00e0i \u0111\u00e3 ch\u00e9m h\u1eafn r\u1ed3i, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1eafn tr\u1ed1n m\u1ea5t?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi R\u00e1ng b\u1ecf \u0111i, Tr\u1eebng t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta gi\u1eef th\u00e0nh m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u00e0y, ch\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ee5 qu\u1ed1c, nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0y, ph\u1ea3i t\u00ednh k\u1ebf sinh t\u1ed3n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 sao?&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u1edbn. Tr\u1eebng s\u1ee3 c\u00f3 bi\u1ebfn, c\u0169ng kh\u00f3c m\u00e0 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta th\u1ee5 \u01a1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u00e2u h\u01a1n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, l\u1ea1i c\u00f3 cha m\u1eb9 \u1edf kinh \u0111\u00f4, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng bi\u1ebft trung hi\u1ec3u? Ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nghe chuy\u1ec7n S\u1edf ch\u00e2u sao?&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Chu Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e2y S\u1edf ch\u00e2u, l\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, sau khi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft s\u1ea1ch c\u1ea3 th\u00e0nh. V\u00ec th\u1ebf Tr\u1eebng d\u00f9ng chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Tr\u1eebng d\u1eabn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh xin h\u00e0ng. Nhu\u1eadn ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh. L\u01b0 R\u00e1ng nghe tin Kim L\u0103ng nguy c\u1ea5p, b\u00e8n v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean ch\u00e2u, ng\u00e0y \u0111\u00eam u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u l\u00e0m vui, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean n\u00ean c\u1ee9u nguy, \u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, t\u1ed9i nh\u00e2n T\u1ed1ng Duy Trung b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3, v\u00ec t\u1ed9i t\u01b0 h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n, n\u00f3i l\u1eddi y\u00eau ng\u00f4n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"Y\u00eau ng\u00f4n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc 'h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p 'thi\u1ebft h\u1ea1i', b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p 'Ho\u1eb7c ch\u00fang'.\" id=\"return-footnote-113-19\" href=\"#footnote-113-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, do b\u1ecb em trai l\u00e0 T\u1ed1ng Duy C\u00e1t t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n<p>[89] \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a Nhu\u1eadn ch\u00e2u \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Th\u0103ng ch\u00e2u, qu\u00e2n l\u00ednh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, T\u00e0o B\u00e2n ph\u00e1t h\u1ecbch chi\u00eau d\u1ee5, h\u1ecd d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, nh\u01b0ng lo s\u1ee3 h\u1ecd l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u1ea1i gi\u1ebft h\u1ebft. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n t\u00e0n binh c\u1ee7a Nhu\u1eadn ch\u00e2u \u1edf Th\u0103ng ch\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ti\u1ec1n V\u0103n M\u1eabn ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u L\u00f4.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng v\u0103n th\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n trong kho quan, khi H\u00e0n Tr\u1ecdng U\u00e2n cai qu\u1ea3n Chi\u00eau \u0110\u1ee9c, v\u1eabn theo l\u1ed1i c\u0169, nh\u01b0ng V\u0103n M\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m theo. Tr\u1ecdng U\u00e2n n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u V\u0103n M\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng, V\u0103n M\u1eabn v\u1eabn kh\u1eb3ng kh\u00e1i kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c. Khi Tr\u1ecdng U\u00e2n qua \u0111\u1eddi, Vua m\u1edbi bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, khen ng\u1ee3i V\u0103n M\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ea1o l\u00fd, n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng, v\u00e0 tri\u1ec7u ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, b\u1ea3o V\u0103n M\u1eabn r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00e2u L\u00f4 g\u1ea7n v\u1edbi man di, c\u00e0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i, Tri ch\u00e2u Qu\u00e1ch Tr\u1ecdng Thi\u00ean h\u00e0 kh\u1eafc, thu thu\u1ebf v\u00f4 ph\u00e1p, \u1ef7 m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i, cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u01a1i. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm tra x\u00e9t vi\u1ec7c \u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0o x\u00e2m ph\u1ea1m d\u00e2n, Tr\u1eabm s\u1ebd kh\u00f4ng tha.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i cho l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Tr\u1ecdng Thi\u00ean sau \u0111\u00f3 b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i v\u00e0 x\u1eed ch\u00e9m. V\u0103n M\u1eabn t\u1ea1i ch\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u00ednh t\u00edch, ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u1eeda khuy\u1ebft xin l\u01b0u l\u1ea1i \u00f4ng, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, cho ph\u00e9p t\u00e1i nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[91] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh ba huy\u1ec7n ch\u00e2u Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0nh Giang, th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. \u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh T\u00e2y l\u00e0 L\u00fd Ph\u00f9.<\/p>\n<p>[92] Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd T\u00f9ng D\u1eadt \u0111\u1ebfn Giang Nam \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 <i>(L\u00fd D\u1ee5c)<\/i> \u0111\u1ecbnh xu\u1ea5t h\u00e0ng, nh\u01b0ng Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft nhi\u1ec1u l\u1eddi ti\u00ean tri, cho r\u1eb1ng th\u00e0nh tr\u00ec ki\u00ean c\u1ed1 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc s\u1ebd t\u1ef1 r\u00fat lui v\u00e0o s\u1edbm chi\u1ec1u. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i. Khi L\u00fd M\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1, Vua l\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn khi Nhu\u1eadn Ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00f2ng v\u00e2y b\u00ean ngo\u00e0i c\u00e0ng g\u1ea5p r\u00fat, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 m\u1edbi lo vi\u1ec7c c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, xin ho\u00e3n binh.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, L\u00fd T\u00f9ng D\u1eadt tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 8 v\u00e0 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng xin ho\u00e3n binh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ban \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Giang Nam. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 10, v\u1eady c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 t\u1eeb gi\u1eefa th\u00e1ng 9 tr\u1edf \u0111i. T\u1eeb gi\u1eefa th\u00e1ng 9, T\u00f9ng D\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng \u1edf Giang Nam. Tuy nhi\u00ean, trong truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00fd D\u1ee5c c\u00f3 ch\u00e9p th\u01b0 tay c\u1ee7a \u00f4ng, g\u1eedi k\u00e8m theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Chu Duy Gi\u1ea3n, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2u: <i>&#8220;Hai ng\u01b0\u1eddi em \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Theo \u0111\u00f3, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 T\u00f9ng D\u1eadt v\u00e0 T\u00f9ng Thi\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1eebng tr\u1edf v\u1ec1. T\u00f9ng D\u1eadt \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, nh\u01b0ng trong th\u01b0 n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. Ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd khi L\u00fd M\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u1eddi t\u1ea1 \u01a1n, c\u00f2n b\u1ee9c th\u01b0 n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 vi\u1ec7c T\u00f9ng D\u1eadt ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u0103ng? Tuy nhi\u00ean, khi L\u00fd M\u1ee5c l\u1ea1i \u0111i s\u1ee9 Giang Nam l\u1ea7n n\u1eefa, l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, L\u00fd D\u1ee5c h\u1eb3n c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1eddi ph\u00fac m\u1ec7nh, nh\u01b0ng s\u1eed s\u00e1ch l\u1ea1i kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do s\u01a1 su\u1ea5t. Nay t\u1ea1m tham kh\u1ea3o c\u00e1c s\u00e1ch, s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o s\u0129 Chu Duy Gi\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi B\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf n\u00fai T\u00e2y S\u01a1n, H\u1ed3ng Ch\u00e2u. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o, cho \u1edf t\u1ea1i cung T\u1eed C\u1ef1c, th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i \u0111\u1ed9i m\u0169 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i &#8216;Chu D\u1ecbch&#8217;, d\u1ea7n th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Lang trung b\u1ed9 Ngu r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 ti\u1ebfn c\u1eed Duy Gi\u1ea3n c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 d\u1eb9p binh \u0111ao. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ea1i tri\u1ec7u \u00f4ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u00f9ng v\u1edbi H\u1ecdc s\u0129 Tu v\u0103n qu\u00e1n, Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1eeb Huy\u1ec1n \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00fac gi\u1ee5c Chu L\u1ec7nh U\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u1edf H\u1ed3 Kh\u1ea9u \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, b\u1ea3o Huy\u1ec1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh \u0111\u00e3 \u0111i, h\u00e3y ng\u0103n qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng.&#8221;<\/i> Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f3 kh\u0103n, trong th\u00e0nh \u0111ang tr\u00f4ng ch\u1edd v\u00e0o qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, sao l\u1ea1i ng\u0103n h\u1ecd?&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110ang c\u1ea7u h\u00f2a m\u00e0 l\u1ea1i g\u1ecdi qu\u00e2n, t\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nguy hi\u1ec3m cho khanh sao?&#8221;<\/i> Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ph\u1ea3i l\u1ea5y x\u00e3 t\u1eafc l\u00e0m tr\u1ecdng, b\u1ecf th\u1ea7n ra ngo\u00e0i t\u00ednh to\u00e1n.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u01a1i l\u1ec7, li\u1ec1n phong \u00f4ng l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, tham tri t\u1ea3 h\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed s\u1ef1, nh\u01b0ng Huy\u1ec1n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ea1i th\u1ea5y Duy Gi\u1ea3n thanh cao, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i, b\u00e8n t\u1ef1 tay vi\u1ebft m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y t\u1edd gi\u1ea5y, \u0111\u1ec1 l\u00e0 &#8216;T\u1ea5u m\u1ee5c&#8217;, sai Duy Gi\u1ea3n nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ea7u xin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, mu\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u00e0o B\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng sai s\u1ee9 \u0111\u01b0a Huy\u1ec1n v\u00e0 Duy Gi\u1ea3n v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>T\u1eeb Huy\u1ec1n \u1edf Giang Nam, t\u1ef1 ph\u1ee5 l\u00e0 danh th\u1ea7n, khi \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh. \u00d4ng ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u00ednh to\u00e1n, suy ngh\u0129, khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t chi ti\u1ebft. Do \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean Vua, n\u00f3i Huy\u1ec1n h\u1ecdc r\u1ed9ng, t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1ed1i x\u1eed c\u1ea9n th\u1eadn. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;C\u1ee9 \u0111i, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Huy\u1ec1n v\u00e0o tri\u1ec1u, ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd D\u1ee5c v\u00f4 t\u1ed9i, B\u1ec7 h\u1ea1 xu\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a.&#8221;<\/i> Vua t\u1eeb t\u1eeb tri\u1ec7u \u00f4ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ec3 \u00f4ng n\u00f3i h\u1ebft \u00fd. Huy\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd D\u1ee5c l\u1ea5y nh\u1ecf th\u1edd l\u1edbn, nh\u01b0 con th\u1edd cha, ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, sao l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh?&#8221;<\/i> L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng tr\u0103m l\u1ea7n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i cha con l\u00e0 hai nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng?&#8221;<\/i> Huy\u1ec1n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p. Chu Duy Gi\u1ea3n \u0111em t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua xem xong, n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u1ee7 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i, ta ch\u1eb3ng hi\u1ec3u g\u00ec c\u1ea3.&#8221;<\/i> Tuy Vua kh\u00f4ng h\u1ea1 l\u1ec7nh ho\u00e3n binh, nh\u01b0ng c\u00e1ch \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi Huy\u1ec1n v\u1eabn nh\u01b0 l\u00fac ch\u01b0a xu\u1ea5t qu\u00e2n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Huy\u1ec1n t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1 Giang Nam.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, T\u1eeb Huy\u1ec1n v\u00e0 Chu Duy Gi\u1ea3n hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, n\u00ean &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8217; v\u00e0 &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"Trong 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n', ch\u1eef 'c\u1ed1' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-20\" href=\"#footnote-113-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a> Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi Huy\u1ec1n c\u00f3 kh\u00e1c nhau, nay l\u1ea5y nh\u1eefng ghi ch\u00e9p trong &#8216;Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed&#8217; g\u1eafn v\u00e0o l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u00f2n &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; g\u1eafn v\u00e0o l\u1ea7n g\u1eb7p sau. L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua tr\u1ea3 l\u1eddi Duy Gi\u1ea3n ch\u1ec9 n\u00f3i kh\u00f4ng hi\u1ec3u nh\u1eefng l\u1eddi ch\u1ee7 \u00f4ng n\u00f3i, sau \u0111\u00f3 tr\u00e1ch m\u1eafng, ban \u0111\u1ea7u c\u00f2n d\u00f9ng l\u00fd l\u1ebd \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c Huy\u1ec1n, sau th\u1eb3ng th\u1eebng n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u00f3 l\u1ebd th\u1eddi th\u1ebf \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u ph\u1ee7, huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan, c\u00e1c l\u1ec7nh t\u00e1 xu\u1ed1ng l\u00e0ng x\u00e3, h\u1ecfi th\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, xem x\u00e9t d\u00e2n c\u00f3 hi\u1ebfu \u0111\u1ebf, c\u1ea7n c\u00f9 l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ho\u1eb7c v\u0103n v\u00f5 t\u00e0i c\u00e1n \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadm d\u1ee5ng, tu\u1ed5i t\u1eeb 20 tr\u1edf l\u00ean, 50 tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, sai s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra d\u00e2n l\u00e1nh n\u1ea1n \u1edf kinh k\u1ef3.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Giang Nam l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, xin ho\u00e3n binh.<\/p>\n<p><i>(Kh\u00f4ng r\u00f5 sai ai, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[96] Sai Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9 c\u00f9ng Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7 Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n c\u00f9ng tu s\u1eeda cung th\u1ea5t L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y. <i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng sai N\u1ed9i ban \u0111\u00f4 tri \u0110o\u00e0n Nh\u00e2n H\u1ed1i, sau \u0111\u00f3 ban \u01a1n th\u00ec l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea, L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9. Kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean do. Nay theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; v\u00e0 truy\u1ec7n Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n. V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea, L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p kh\u00e1c.\uff09<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u0111\u1ed5i t\u00ean qu\u00e2n Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u1edf Nhu\u1eadn Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n Tr\u1ea5n Giang.<\/p>\n<p>[98] Chu L\u1ec7nh U\u00e2n t\u1eeb H\u1ed3 Kh\u1ea9u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o \u1ee9ng c\u1ee9u, x\u01b0ng l\u00e0 m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n binh, bu\u1ed9c g\u1ed7 l\u00e0m b\u00e8, d\u00e0i h\u01a1n tr\u0103m tr\u01b0\u1ee3ng, chi\u1ebfn h\u1ea1m l\u1edbn ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, thu\u1eadn d\u00f2ng xu\u00f4i xu\u1ed1ng, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1t c\u1ea7u phao Th\u00e1i Th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Minh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0110\u1ed9c Th\u1ee5 Kh\u1ea9u, sai con m\u00ecnh phi ng\u1ef1a v\u00e0o t\u00e2u, xin \u0111\u00f3ng th\u00eam ba tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap L\u1ec7nh U\u00e2n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebf s\u00e1ch \u1ee9ng bi\u1ebfn. L\u1ec7nh U\u00e2n s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ebd \u0111\u1ebfn, v\u00e2y th\u00e0nh Kim L\u0103ng s\u1ebd gi\u1ea3i.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai s\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt b\u1ea3o Minh d\u1ef1ng nhi\u1ec1u c\u1ed9t d\u00e0i \u1edf c\u00e1c b\u00e3i ch\u00e2u, gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00ecnh c\u00e1nh bu\u1ed3m. L\u1ec7nh U\u00e2n tr\u00f4ng th\u1ea5y, nghi c\u00f3 ph\u1ee5c binh, li\u1ec1n d\u1eebng l\u1ea1i. L\u00fac \u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u1ea1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f3 \u0111i, L\u1ec7nh U\u00e2n ng\u1ed3i thuy\u1ec1n l\u1edbn, cao h\u01a1n m\u01b0\u1eddi t\u1ea7ng, tr\u00ean c\u1eafm c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. \u0110\u1ebfn Ho\u00e0n Kh\u1ea9u, H\u00e0nh doanh B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u Ng\u1ed9i t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n \u0111\u00e1nh g\u1ea5p, L\u1ec7nh U\u00e2n th\u1ebf c\u00f9ng, b\u00e8n n\u1ed5i l\u1eeda ch\u1ed1ng c\u1ef1. G\u1eb7p l\u00fac gi\u00f3 b\u1eafc r\u1ea5t m\u1ea1nh, l\u1eeda l\u1ea1i thi\u00eau ch\u00ednh m\u00ecnh, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, b\u1eaft s\u1ed1ng L\u1ec7nh U\u00e2n v\u00e0 Chi\u1ebfn tr\u1ea1o \u0110\u00f4 Ngu h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Huy, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0169 kh\u00ed m\u1ea5y v\u1ea1n. Kim L\u0103ng ch\u1ec9 tr\u00f4ng v\u00e0o vi\u1ec7n binh n\u00e0y, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f4 th\u00e0nh c\u00e0ng nguy kh\u1ed1n.<\/p>\n<p><i>(Trong &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; v\u00e0 &#8216;L\u01b0u Ng\u1ed9i truy\u1ec1n&#8217; \u0111\u1ec1u ch\u00e9p b\u1eaft L\u1ec7nh U\u00e2n \u1edf Ho\u00e0n Kh\u1ea9u, trong &#8216;V\u01b0\u01a1ng Minh truy\u1ec1n&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p \u1edf Ti\u1ec3u C\u00f4 S\u01a1n, &#8216;Giang Nam D\u00e3 L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p \u1edf H\u1ed5 C\u1ee9 Ch\u00e2u, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u0111\u00fang. Nay theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; v\u00e0 &#8216;L\u01b0u Ng\u1ed9i truy\u1ec1n&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[99] Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u B\u00e0n, t\u00ednh t\u00ecnh thanh li\u00eam, \u00edt giao du, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu kh\u1ed5, \u0103n u\u1ed1ng \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, l\u1ea1i gi\u1ecfi d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf v\u00e0 th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t s\u1ef1 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e0 Vua <a class=\"footnote\" title=\"'D\u00f2 x\u00e9t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'H\u00e3nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 8 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-113-21\" href=\"#footnote-113-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>. Khi \u1ea5y, L\u01b0u B\u00e0n \u0111ang qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n nhu\u1ed9m. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m, B\u00e0n li\u1ec1n m\u1eb7c \u00e1o ng\u1eafn, \u0111i d\u00e9p c\u1ecf, c\u1ea7m g\u1eady, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ea7u t\u00f3c b\u00f9 x\u00f9, v\u1ed9i v\u00e0ng ra \u0111\u00f3n. Vua cho r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c si\u00eang n\u0103ng, ban th\u01b0\u1edfng 20 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[100] Vua t\u1eeb vi\u1ec7n nhu\u1ed9m \u0111\u1ebfn th\u0103m v\u01b0\u1eddn ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan theo h\u1ea7u, vui v\u1ebb h\u1ebft m\u1ee9c r\u1ed3i gi\u1ea3i t\u00e1n.<\/p>\n<p>[101] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7y thu\u1ed1c, khi \u1ed1m \u0111au ch\u1ec9 c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7y c\u00fang. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p c\u00e1c s\u00e1ch thu\u1ed1c v\u00e0 <i>&#8220;B\u1ea3n th\u1ea3o&#8221;<\/i> cho h\u1ecd. S\u00f4ng H\u1eefu Giang thu\u1ed9c Ch\u00e2u Ung c\u00f3 c\u00e2y thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c, d\u00e2n huy\u1ec7n Tuy\u00ean H\u00f3a th\u01b0\u1eddng h\u00e1i b\u00e1n. Tri ch\u00e2u H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u00e1o t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u1ed1n b\u1ecf h\u1ebft. H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u00e1o l\u00e0 con c\u1ee7a H\u1ea7u \u00cdch. <i>(B\u1ea3n c\u0169 ghi ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 l\u00e0 cu\u1ed1i th\u00e1ng 10, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n m\u1edbi v\u00e0 <i>&#8220;B\u1ea3n k\u1ef7&#8221;<\/i>.)<\/i>.<\/p>\n<p>[102] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c d\u00e2ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Nhu\u1eadn Ch\u00e2u, nh\u01b0ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u gi\u00e0 v\u00e0 \u1ed1m y\u1ebfu. Quan h\u1eefu ty d\u00e2ng t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i, V\u0129nh \u0110\u1ee9c vi\u1ebft bi\u1ec3u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i v\u00e0 kh\u00f4ng truy h\u1ecfi n\u1eefa.<\/p>\n<p>V\u0129nh \u0110\u1ee9c nghe tin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u01b0\u01a1ng Nam, li\u1ec1n b\u1ecf c\u1ee7a c\u1ea3i gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ea5y ch\u1ee5c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, ch\u1edf m\u1ea5y v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, t\u1eeb Thu\u1eadn D\u01b0\u01a1ng d\u1ecdc s\u00f4ng H\u00e1n m\u00e0 xu\u00f4i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng Nam. C\u00f3 t\u00ean h\u00e0o c\u01b0\u1eddng trong ch\u00e2u l\u00e0 Cao Ti\u1ebfn, c\u1ea3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u hung b\u1ea1o, nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi kh\u00f4ng ai tr\u1ecb n\u1ed5i. V\u0129nh \u0110\u1ee9c ph\u00e1t hi\u1ec7n h\u00e0nh vi gian tr\u00e1 c\u1ee7a y, b\u00e8n b\u1eaft giam v\u00e0 x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Cao Ti\u1ebfn l\u00e9n v\u00e0o kinh \u0111\u00f4, vu c\u00e1o r\u1eb1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c chi\u1ebfm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1eadp h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tr\u1ea1i, c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Vua sai s\u1ee9 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ea5t v\u1ea5n Cao Ti\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1eadp tr\u1ea1i, Cao Ti\u1ebfn b\u00ed l\u1eddi, \u0111\u00e0nh th\u00fa nh\u1eadn: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb trung <i>(t\u1ee9c Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c)<\/i> \u0111\u00e3 gi\u1ebft h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi trong t\u00f4ng t\u1ed9c c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 ri\u00eang, th\u1ef1c ra ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1eadp tr\u1ea1i g\u00ec c\u1ea3.&#8221;<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean Vua, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ta v\u1ed1n bi\u1ebft Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o nh\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n giao Cao Ti\u1ebfn cho V\u0129nh \u0110\u1ee9c, V\u0129nh \u0110\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c c\u1edfi tr\u00f3i cho y, d\u1eabn ra ch\u1ee3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5y roi r\u1ed3i tha v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u khen \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u0129nh \u0110\u1ee9c th\u00edch k\u1ebft giao v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u0129, gia s\u1ea3n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea1n ki\u1ec7t, n\u00ean Vua g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;\u0110\u1ea1o nh\u00e2n&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p><i>(Trong &#8216;V\u0129nh \u0110\u1ee9c truy\u1ec1n&#8217; c\u00f3 ghi: Vua sai Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e0o H\u00e0n d\u1eabn k\u1ef5 binh \u0111i xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u1eadp tr\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 g\u00ec, T\u00e0o H\u00e0n li\u1ec1n giao k\u1ebb t\u1ed1 c\u00e1o cho V\u0129nh \u0110\u1ee9c. X\u00e9t r\u1eb1ng, vi\u1ec7c n\u00e0y trong truy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 li\u1ec1n v\u1edbi vi\u1ec7c qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh Kim L\u0103ng, m\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3 T\u00e0o H\u00e0n \u0111ang l\u00e0m ti\u00ean phong, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u1ea1i n\u1eefa, m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u tra xem c\u00f3 tr\u1ea1i hay kh\u00f4ng, sao \u0111\u00e3 v\u1ed9i d\u1eabn k\u1ef5 binh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 \u1ed3n \u00e0o v\u00e0 g\u00e2y th\u00eam chuy\u1ec7n sao? H\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c giao k\u1ebb t\u1ed1 c\u00e1o cho V\u0129nh \u0110\u1ee9c. S\u1ee3 r\u1eb1ng truy\u1ec1n ch\u00e9p sai. Nay t\u00f4i xin x\u00f3a b\u1ecf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[103] T\u1eeb Huy\u1ec1n v\u00e0 Chu Duy Gi\u1ea3n tr\u1edf v\u1ec1 Giang Nam, ch\u01b0a bao l\u00e2u, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 l\u1ea1i sai h\u1ecd v\u00e0o t\u00e2u Vua.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n. T\u1eeb Huy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1 thi\u00ean t\u1eed r\u1ea5t cung k\u00ednh, ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt n\u00ean ch\u01b0a th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft ki\u1ebfn, kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng ch\u1ec9, xin ho\u00e3n binh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n m\u1ea1ng s\u1ed1ng cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. L\u1eddi t\u00e2u h\u1ebft s\u1ee9c kh\u1ea9n thi\u1ebft, Vua c\u00f9ng h\u1ecd tranh lu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n, gi\u1ecdng T\u1eeb Huy\u1ec1n c\u00e0ng th\u00eam gay g\u1eaft. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u1ea7m ki\u1ebfm b\u1ea3o T\u1eeb Huy\u1ec1n: <i>&#8220;Kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i nhi\u1ec1u! Giang Nam c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 l\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0, b\u00ean c\u1ea1nh gi\u01b0\u1eddng ng\u1ee7 c\u1ee7a ta, h\u00e1 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ng\u00e1y ng\u1ee7 sao?&#8221;<\/i> T\u1eeb Huy\u1ec1n ho\u1ea3ng s\u1ee3 lui ra.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i qu\u1edf tr\u00e1ch Chu Duy Gi\u1ea3n, Chu Duy Gi\u1ea3n c\u00e0ng s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n v\u1ed1n \u1edf n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ti\u1ebfn th\u00e2n, L\u00fd D\u1ee5c \u00e9p bu\u1ed9c sai th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y. Th\u1ea7n t\u1eebng nghe n\u00fai Chung Nam c\u00f3 nhi\u1ec1u linh d\u01b0\u1ee3c, ng\u00e0y sau mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n c\u01b0.&#8221;<\/i> Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n L\u0103ng C\u1ea9m, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f9ng d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung trong v\u01b0\u1eddn.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7n Suy Kh\u00e1m c\u1ee7a tam ty, c\u1eed T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ea1c l\u00e0m vi\u1ec7n s\u1ef1, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[106] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u00e2n Ch\u00e2u c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an <i>(c\u1ea7n tra c\u1ee9u t\u00ean h\u1ecd)<\/i> sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn Doanh Ch\u00e2u, ng\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n giao h\u1ea3o v\u1edbi ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169. Nh\u00e2n V\u0169 \u0111em th\u01b0 t\u1ea5u l\u00ean Vua.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Giang Nam \u1edf H\u1ed3 Kh\u1ea9u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, c\u00f9ng nhi\u1ec1u binh kh\u00ed t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng.<\/p>\n<p>[108] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 l\u1eadp ba tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1eadp ba tr\u1ea1i t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, ch\u1eef 'c\u00f4ng th\u00e0nh' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch c\u00f9ng t\u00ean v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-22\" href=\"#footnote-113-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>. Phan M\u1ef9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, mang b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u00ean Vua. Vua xem x\u00e9t, ch\u1ec9 v\u00e0o tr\u1ea1i ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 b\u1ea3o s\u1ee9 gi\u1ea3: <i>&#8220;N\u01a1i n\u00e0y n\u00ean \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi Giang Nam ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd \u0111em qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh \u00fap ban \u0111\u00eam. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y mau \u0111i b\u1ea3o T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, g\u1ea5p r\u00fat ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu kh\u00f4ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd b\u1ecb h\u1ecd l\u1ee3i d\u1ee5ng.&#8221;<\/i> Vua ban \u0111\u1ed3 \u0103n cho s\u1ee9 gi\u1ea3, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tri\u1ec7u Khu m\u1eadt s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 so\u1ea1n chi\u1ebfu, l\u1ec7nh di chuy\u1ec3n thuy\u1ec1n chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba bi\u1ebfn c\u1ed1 kh\u00e1c. S\u1ee9 gi\u1ea3 d\u00f9ng b\u1eefa xong li\u1ec1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eadn m\u1ec7nh, t\u1ef1 m\u00ecnh gi\u00e1m s\u00e1t d\u00e2n phu \u0111\u00e0o h\u00e0o, v\u00e0 h\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, qu\u00e2n Giang Nam qu\u1ea3 nhi\u00ean ban \u0111\u00eam xu\u1ea5t k\u00edch 5.000 qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ea1i ph\u00eda b\u1eafc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m m\u1ed9t b\u00f3 \u0111u\u1ed1c, h\u00f2 h\u00e9t ti\u1ebfn l\u00ean. T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfn v\u00e0o, r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb t\u1ea5n c\u00f4ng, ti\u00eau di\u1ec7t to\u00e0n b\u1ed9, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng l\u0129nh mang \u1ea5n t\u00edn<a class=\"footnote\" title=\"'H\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi', nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'm\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-23\" href=\"#footnote-113-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[109] C\u00f9ng ng\u00e0y, l\u1ec7nh cho Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u1ed1ng Chu\u1ea9n \u0111i ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft ch\u00ednh \u0111\u00e1n \u1edf Khi\u1ebft \u0110an, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c H\u00ecnh V\u0103n \u0110\u1ed9 l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(V\u1ec1 H\u00ecnh V\u0103n \u0110\u1ed9, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[110] V\u01b0\u01a1ng s\u01b0 bao v\u00e2y Kim L\u0103ng, t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang ki\u1ebfm c\u1ee7i b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u1ea1i th\u1ea5t b\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, trong th\u00e0nh kh\u00ed th\u1ebf suy s\u1ee5p. T\u00e0o B\u00e2n cu\u1ed1i c\u00f9ng mu\u1ed1n h\u00e0ng ph\u1ee5c h\u1ecd, n\u00ean m\u1ed7i l\u1ea7n t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec1u ch\u1eadm r\u00e3i, li\u00ean t\u1ee5c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y th\u00e1ng n\u00e0y, th\u00e0nh t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1, n\u00ean s\u1edbm lo li\u1ec7u.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, h\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc cho con trai m\u00ecnh l\u00e0 Thanh Nguy\u00ean qu\u1eadn c\u00f4ng Tr\u1ecdng Ng\u1ee5 v\u00e0o tri\u1ec1u, nh\u01b0ng l\u00e2u sau v\u1eabn kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>V\u00e0i ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o B\u00e2n ng\u00e0y ng\u00e0y c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00fac gi\u1ee5c, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Lang qu\u00e2n ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111i xa<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef '\u0111\u1ed9n' \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda th\u00e0nh 'th\u00edch' theo s\u00e1ch tr\u00ean.\" id=\"return-footnote-113-24\" href=\"#footnote-113-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c ng\u1eebng t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1ed1n ph\u00eda.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo l\u1eddi t\u1ea3 h\u1eefu, cho r\u1eb1ng th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1 nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb ph\u00e1 v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1ecdng Ng\u1ee5 ch\u01b0a s\u1eeda so\u1ea1n xong h\u00e0nh trang, trong cung y\u1ebfn ti\u1ec5n ch\u01b0a xong, ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ra \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u00e0o B\u00e2n l\u1ea1i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu ng\u00e0y hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u m\u00e0 kh\u00f4ng ra \u0111i, c\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p>[111] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nh\u00e0 Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1edd s\u1ee9 gi\u1ea3 truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u00e0o B\u00e2n r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f2n kh\u00e1ng c\u1ef1, th\u00ec m\u00f4n h\u1ecd L\u00fd D\u1ee5c tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(L\u00e3 T\u1ed5 Khi\u00eam trong &#8216;T\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i s\u1ef1 k\u00fd&#8217; vi\u1ebft: <i>&#8220;T\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc ch\u00faa l\u1ea5y l\u1ea1i b\u00ecnh lo\u1ea1n, xem c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec k\u1ebb th\u00f9, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 ta \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1ecd v\u1edbi \u00e2n l\u1ec5 t\u1ed9t c\u00f9ng. L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u u\u1ed1ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i nghi ng\u1edd; L\u00fd D\u1ee5c, m\u1ed9t m\u00f4n h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1i. N\u00ean c\u00e1c b\u1eadc h\u00e0o ki\u1ec7t ng\u1ee5y tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, ch\u1ebft gi\u00e0 d\u01b0\u1edbi m\u00e1i nh\u00e0. T\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc ch\u00faa \u0111i chinh ph\u1ea1t, xem d\u00e2n ch\u00fang nh\u01b0 c\u1ecf r\u00e1c, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 ta \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1ecd v\u1edbi s\u1ef1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng chu \u0111\u00e1o. Khi h\u01b0ng binh \u1edf Giang Nam, kh\u00f4ng gi\u1ebft m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c l\u1eafm k\u1ebb ch\u1ebft, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed1i h\u1eadn. N\u00ean d\u00e2n ch\u00fang m\u1edbi t\u1eadp h\u1ee3p, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec con \u0111\u1ecf ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng cha m\u1eb9. L\u00f2ng nh\u00e2n, ti\u1ebfng nh\u00e2n, t\u1eeb th\u1eddi Tam \u0110\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u01b0a t\u1eebng nghe v\u1eady.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf, T\u00e0o B\u00e2n b\u1ed7ng c\u00e1o b\u1ec7nh kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, B\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7nh c\u1ee7a ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ed1c thang ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n c\u00e1c \u00f4ng c\u00f9ng th\u1ec1, ng\u00e0y ph\u00e1 th\u00e0nh kh\u00f4ng gi\u1ebft b\u1eeba m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec b\u1ec7nh c\u1ee7a ta s\u1ebd kh\u1ecfi.&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed3ng \u00fd, r\u1ed3i c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng th\u1ec1 \u01b0\u1edbc. Xong vi\u1ec7c, B\u00e2n li\u1ec1n n\u00f3i kh\u1ecfe. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 c\u00f9ng \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, khi t\u00ecnh th\u1ebf nguy c\u1ea5p, l\u1ea1i b\u00e0n v\u1edbi nhau c\u00f9ng ch\u1ebft v\u00ec x\u00e3 t\u1eafc. Nh\u01b0ng K\u1ef5 th\u1ef1c t\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ch\u1ebft, n\u00ean \u0111em v\u1ee3 con v\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0o cung, d\u1eabn Ki\u1ec1u c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7. Ki\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi B\u1ec7 h\u1ea1, xin x\u1eed tr\u1ea3m. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh trung nguy\u00ean c\u00f3 h\u1ecfi t\u1ed9i, xin l\u1ea5y th\u1ea7n l\u00e0m l\u00fd do.&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1eadn s\u1ed1 \u0111\u00e3 h\u1ebft, khanh ch\u1ebft v\u00f4 \u00edch.&#8221;<\/i> Ki\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9 B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng gi\u1ebft th\u1ea7n, th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc?&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc?' Ch\u1eef \u2018qu\u1ed1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-25\" href=\"#footnote-113-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a> R\u1ed3i t\u1ef1 th\u1eaft c\u1ed5. K\u1ef5 b\u00e8n th\u01b0a v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ef5 b\u00e8n th\u01b0a v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng 'b\u00e8n' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef \u2018d\u0129\u2019, ch\u1eef \u2018qu\u1ed1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ecf b\u1edbt v\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-26\" href=\"#footnote-113-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec1u c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec1u c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt' Ch\u1eef \u2018c\u01a1\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \u2018qu\u1ed1c\u2019, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-113-27\" href=\"#footnote-113-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, nay n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t n\u00ean c\u00f9ng ch\u1ebft. Nh\u01b0ng ngh\u0129 B\u1ec7 h\u1ea1 sang tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ai s\u1ebd c\u00f9ng B\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ec7n minh vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ebft, l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 truy\u1ec1n&#8217;, n\u00f3i K\u1ef5 h\u1eb9n Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u c\u00f9ng l\u00ean g\u00e1c, Ki\u1ec1u t\u1ef1 v\u1eabn, K\u1ef5 \u0111\u1ee3i Ki\u1ec1u t\u1eaft th\u1edf r\u1ed3i m\u1edbi xu\u1ed1ng. Nh\u01b0ng &#8216;\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng Ki\u1ec1u t\u1ef1 v\u1eabn \u1edf s\u1ea3nh l\u00e0m vi\u1ec7c, K\u1ef5 v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft. &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217; c\u00f3 l\u1ebd theo &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u truy\u1ec1n&#8217;, e r\u1eb1ng &#8216;C\u1eedu qu\u1ed1c ch\u00ed&#8217; ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin. K\u1ef5 \u0111\u00e3 b\u1ed9i \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ebft, c\u00f2n \u0111\u1ee3i Ki\u1ec1u t\u1eaft th\u1edf r\u1ed3i m\u1edbi xu\u1ed1ng g\u00e1c l\u00e0m g\u00ec? &#8216;\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i Qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u00ecm Ki\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o K\u1ef5 cho r\u1eb1ng Ki\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, n\u0103m sau m\u1edbi t\u00ecm th\u1ea5y x\u00e1c Ki\u1ec1u. Theo \u0111\u00f3, th\u00ec vi\u1ec7c c\u00f9ng l\u00ean g\u00e1c l\u00e0 sai l\u1ea7m l\u1eafm. Nay tham kh\u1ea3o tu ch\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 khi th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1, K\u1ef5 c\u00f9ng Ki\u1ec1u v\u1eabn c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ef5 c\u00f9ng Ki\u1ec1u v\u1eabn c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Ch\u1eef \u2018v\u1eabn\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-28\" href=\"#footnote-113-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, xin nh\u01b0 l\u1eddi h\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc, Ki\u1ec1u li\u1ec1n ch\u1ebft, c\u00f2n K\u1ef5 kh\u00f4ng ch\u1ebft. K\u1ef5 th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ef5 th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft Ch\u1eef \u2018th\u1ef1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \u2018c\u1ed1\u2019, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-113-29\" href=\"#footnote-113-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u00ec \u0111o\u00e1n ch\u1eafc Qu\u1ed1c ch\u1ee7 kh\u00f4ng cho m\u00ecnh ch\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[112] T\u00e0o B\u00e2n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, s\u1eafp th\u00e0nh h\u00e0ng ng\u0169, ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00e0nh cung. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 b\u00e8n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng, c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n ra c\u1eeda \u0111\u00f3n v\u00e0 b\u00e1i l\u1ea1y. B\u00e2n li\u1ec1n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u00e0n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef ngo\u00e0i c\u1eeda, ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u1ebb n\u00e0o mu\u1ed1n v\u00e0o, nh\u1ea5t lo\u1ea1t ng\u0103n c\u1ea5m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh ch\u1ea5t c\u1ee7i trong cung, t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc th\u1ea5t th\u1ee7 th\u00ec s\u1ebd c\u00f9ng c\u1ea3 nh\u00e0 t\u1ef1 thi\u00eau m\u00e0 ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn khi g\u1eb7p B\u00e2n, B\u00e2n an \u1ee7i \u00f4ng, l\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ed5ng l\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban c\u00f3 h\u1ea1n, chi ph\u00ed l\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb h\u00e0nh trang \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 b\u1ecb quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ea1i sai Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u00e0o cung, cho l\u1ea5y theo \u00fd mu\u1ed1n.<\/p>\n<p>H\u00e0nh dinh H\u1eefu s\u01b0\u01a1ng Chi\u1ebfn tr\u1ea1c \u0111\u00f4 gi\u00e1m L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh c\u00f9ng \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 \u0111\u1ec1u can r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu x\u1ea3y ra chuy\u1ec7n b\u1ea5t ng\u1edd, ai s\u1ebd ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m?&#8221;<\/i> B\u00e2n ch\u1ec9 c\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u1ebft l\u1eddi tranh lu\u1eadn, B\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c ch\u1ee7 v\u1ed1n kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u1ea7n lo ngh\u0129.&#8221;<\/i> L\u1ea1i sai n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u1edf h\u00e0nh l\u00fd. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111ang bu\u1ed3n b\u00e3 than th\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, n\u00ean mang theo r\u1ea5t \u00edt \u0111\u1ed3, l\u1ea1i \u0111em v\u00e0ng chia cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Duy c\u00f3 H\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed, h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t kh\u00f4ng nh\u1eadn, \u0111\u1ebfn g\u1eb7p B\u00e2n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean. B\u00e2n cho r\u1eb1ng T\u1ea5t c\u1ea7u danh, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, ch\u1ec9 l\u1ea5y v\u00e0ng n\u1ed9p quan.<\/p>\n<p>B\u00e2n v\u00e0o Kim L\u0103ng, ban h\u00e0nh l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m b\u1ea1o l\u1ef1c. S\u0129 phu nh\u1edd B\u00e2n m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n <a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 's\u1edf' trong 'm\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u00f9ng \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-113-30\" href=\"#footnote-113-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb l\u00ednh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 v\u1ec1. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh l\u1ee5c so\u00e1t trong qu\u00e2n, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u v\u1ee3 con c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Kho t\u00e0ng v\u00e0 ph\u1ee7 kh\u1ed1, giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch ki\u1ec3m tra, B\u00e2n kh\u00f4ng can thi\u1ec7p. <i>(K\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t: C\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng kh\u1ed1n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb g\u00f3a b\u1ee5a, l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4 \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.)<\/i> Qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, tr\u00ean thuy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 ch\u0103n \u00e1o m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[113] Ch\u00f9a T\u00e2n Long H\u01b0ng x\u00e2y xong, t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i hai gian. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn xem.<\/p>\n<p>[114] Th\u00e1ng ch\u1ea1p, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, m\u00f9ng m\u1ed9t, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb Giang Nam truy\u1ec1n v\u1ec1, t\u1ed5ng c\u1ed9ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ch\u00edn ch\u00e2u, ba qu\u00e2n, m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ebb t\u00e1m huy\u1ec7n, v\u1edbi s\u00e1u tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn s\u00e1u m\u01b0\u01a1i l\u0103m h\u1ed9. C\u00e1c quan \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng. Vua kh\u00f3c, b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u00ean h\u1ea1 chia c\u1eaft, d\u00e2n ch\u1ecbu kh\u1ed5, ta mong truy\u1ec1n b\u00e1 gi\u00e1o h\u00f3a \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u1edbt h\u1ecd. Khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i b\u1ecb ch\u00e9m, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i cho d\u00e2n trong th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[115] L\u00fd K\u1ebf Long gi\u1ecfi vi\u1ec7c truy\u1ec1n d\u1ecbch, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n, n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m. T\u1eeb khi chi\u1ebfn s\u1ef1 Giang Nam n\u1ed5 ra, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n d\u1eabn gi\u1ea3i ng\u1ee5y t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn kinh, \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n H\u1ea1ng, g\u1eb7p l\u00fac k\u1ebb \u0111\u00f3 b\u1ec7nh, \u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u d\u00e2ng l\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i. L\u1ea1i theo L\u00fd Ph\u1ee5 \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i Kinh H\u1ed3, giao chi\u1ebfn v\u1edbi qu\u00e2n Giang Nam, b\u1ecb t\u00ean b\u1eafn tr\u00fang tr\u00e1n, nh\u1edd m\u0169 gi\u00e1p d\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"'M\u0169 gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'm\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 257 truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf Long s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-113-31\" href=\"#footnote-113-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>n\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Vua th\u1ea5y t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn cha \u00f4ng, n\u00ean mu\u1ed1n tr\u1ecdng d\u1ee5ng, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi Th\u0103ng Ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y mang tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u1ec1, ta s\u1ebd tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, trong qu\u00e2n c\u00f3 m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 n\u1ed9i th\u1ecb, \u0111\u1ec1u ch\u1edd th\u00e0nh h\u00e3m \u0111\u1ec3 d\u00e2ng tin th\u1eafng, nh\u01b0ng g\u1eb7p vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00e2u, h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, ch\u1ec9 c\u00f3 K\u1ebf Long xin v\u1ec1 kinh. Vua th\u1ea5y \u00f4ng v\u1ec1, bi\u1ebft th\u00e0nh ch\u01b0a h\u1ea1, r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c. K\u1ebf Long \u0111o\u00e1n Kim L\u0103ng s\u1ebd ph\u00e1 trong s\u1edbm t\u1ed1i, n\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t u \u00e1m, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m th\u00e0nh v\u1ee1, tin th\u1eafng ch\u1eafc ng\u00e0y mai s\u1ebd t\u1edbi.&#8221;<\/i> Vua g\u1ecdi K\u1ebf Long v\u00e0o b\u1ea3o: <i>&#8220;\u0110\u00fang nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i d\u1ef1 \u0111o\u00e1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'S\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 3 b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-113-32\" href=\"#footnote-113-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>xem qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, tha t\u1ed9i cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Giang Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1<a class=\"footnote\" title=\"tha cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Giang Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1, ch\u1eef 'qu\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'doanh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, S\u00e1ch d\u00e0i bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-33\" href=\"#footnote-113-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u0103n v\u0169 ng\u1ee5y tri\u1ec1u \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. Nh\u1eefng n\u01a1i t\u1eebng b\u1ecb binh \u0111ao, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf hai n\u0103m, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng b\u1ecb binh \u0111ao, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ea7ng l\u1edbp v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u1ea1o b\u1ecb b\u1eaft \u0111i l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd cho t\u1ef1 do v\u1ec1 qu\u00ea. L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00e2n t\u00edch ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169, nh\u1eefng kho\u1ea3n thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e3i b\u1ecf. Qu\u00e2n l\u00ednh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh, t\u1eeb b\u1ea3y tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, quan ph\u1ee7 c\u1ea5p n\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c v\u1ec1 cho gia \u0111\u00ecnh, d\u01b0\u1edbi b\u1ea3y tu\u1ed5i th\u00ec tr\u1ea3 v\u1ec1 ngay.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra chi\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed3 m\u1ea3 t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a L\u00fd D\u1ee5c, sai Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3 L\u00e3 Quy T\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng, bi\u00ean ch\u00e9p s\u00e1ch v\u1edf do L\u00fd D\u1ee5c c\u1ea5t gi\u1eef \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c \u1edf Th\u0103ng Ch\u00e2u, sau ki\u00eam c\u1ea3 vi\u1ec7c k\u1ebf \u0111\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng hai n\u0103m sau m\u1edbi ki\u00eam vi\u1ec7c t\u00e0o v\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"m\u1edbi ki\u00eam vi\u1ec7c t\u00e0o v\u1eadn, ch\u1eef 'ki\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ki\u1ebfn', theo b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-34\" href=\"#footnote-113-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>, nay ghi chung c\u1ea3 v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[119] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ed9p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Long H\u01b0ng.<\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ban cho d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Kinh K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, l\u1ea5y \u00c2n X\u00e1 h\u1ea7u L\u01b0u S\u01b0\u1edfng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1m m\u00f4n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, phong l\u00e0m B\u00e0nh Th\u00e0nh qu\u1eadn c\u00f4ng, b\u1ecf t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u \u00c2n X\u00e1 h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[123] H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 ph\u00e1n M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh, c\u00f9ng Ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u00ean H\u1ea7u Tr\u1eafc kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p. H\u1ea7u Tr\u1eafc ch\u00fa \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 n\u00e0o, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 \u0111\u1ec1u b\u00e1c b\u1ecf s\u1eeda l\u1ea1i. H\u1ea7u Tr\u1eafc t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u1ed1n l\u00e0 h\u1ecdc s\u0129, ng\u1ea7m h\u00e3m h\u1ea1i T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u1ea7m k\u00eau g\u1ecdi V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 gi\u00fap m\u00ecnh, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 kh\u00f4ng nghe, b\u1ea3o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 V\u0103n Dung c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Thuy\u1ebft c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch. Tr\u01b0\u01a1ng Thuy\u1ebft b\u1ecb V\u0169 V\u0103n Dung gi\u00e8m pha m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, sau Tr\u01b0\u01a1ng Thuy\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c, c\u00f2n V\u0169 V\u0103n Dung th\u00ec \u0111\u1ea1i b\u1ea1i. &#8220;<\/i> Li\u1ec1n l\u1ea5y truy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n n\u00ean b\u1ecf qua, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng vui.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 v\u00ec vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u1ea7u Tr\u1eafc m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3.<\/p>\n<p><i>(T\u01b0 m\u00e3 nh\u1eadt k\u00fd ch\u00e9p r\u1eb1ng: V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 v\u00ec d\u00f9ng tr\u0103m l\u1eddi m\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0110\u1ea1i danh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh <a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ea1i danh' ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m '\u0110\u1ea1i minh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft tri\u1ec1u T\u1ed1ng v\u00e0 li\u1ec7t truy\u1ec7n Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh quy\u1ec3n 251, li\u1ec7t truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 quy\u1ec3n 269 trong \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-113-35\" href=\"#footnote-113-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a> kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, ngh\u1ecbch \u00fd Vua, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1ea7m v\u1eady. N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 2, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 d\u1eddi \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, m\u00e0 khi V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 b\u1ecb gi\u00e1ng, Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n<p>[124] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Khi\u1ebft \u0110an sai H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt \u00d4 Ch\u00ednh, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 Ti\u00eau H\u1ed9 L\u00ed Qu\u1ed1c, Th\u00f4ng s\u1ef1 T\u1ea3 Thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n Di\u00ean Ch\u00ednh sang m\u1eebng l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n n\u0103m sau.<\/p>\n<p>[125] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua t\u1eebng tri\u1ec7u Ti\u1ebfn t\u1ea5u s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t l\u00e0 Nhi\u1ec7m Tri Qu\u1ea3, b\u1ea3o truy\u1ec1n \u00fd ch\u1ec9 cho ch\u00faa c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Ti\u1ec1n Th\u00fac r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nguy\u00ean so\u00e1i d\u1eb9p B\u00ec L\u0103ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam xong, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Tr\u1eabm, \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00e2y n\u1ed7i nh\u1edb nhung, xong s\u1ebd v\u1ec1 ngay, kh\u00f4ng l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e2u. Tr\u1eabm ba l\u1ea7n c\u1ea7m khu\u00ea t\u1ebf l\u1ec5 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i th\u1ea5t t\u00edn sao!&#8221;<\/i> Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd c\u0169ng b\u1ea3o Ti\u1ec1n Th\u00fac r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ee7 th\u01b0\u1ee3ng anh d\u0169ng, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3. Nay t\u00ecnh h\u00ecnh thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 r\u00f5, gi\u1eef g\u00ecn to\u00e0n t\u1ed9c l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch cao nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> Ti\u1ec1n Th\u00fac nghe l\u1eddi \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ti\u1ec1n Th\u00fac xin \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u l\u1ec5 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ti\u1ebft, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[126] N\u0103m \u0111\u00f3, chi\u1ebfu t\u01b0 c\u00e1c c\u1ed1ng s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi, \u0111\u1eb7c mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ec9nh thi l\u1ea1i, cho ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn b\u1ed9 C\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[127] L\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00e0m b\u1eaft t\u1ed9i nh\u00e2n, ph\u1ea3i b\u00e1o cho quan ch\u1ee9c c\u1ea5p tr\u00ean, c\u01a1 quan c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c ti\u1ebfp sai b\u1eaft.<\/p>\n<p>[128] Chi\u1ebfu ca\u0301c quan thu\u1ed9c pha\u0309i xem xe\u0301t ky\u0303 l\u01b0\u01a1\u0303ng va\u0300 \u0111i\u0323nh la\u0323i m\u00e2\u0303u bi\u00ea\u0309u tra\u0323ng, ban ha\u0300nh kh\u0103\u0301p thi\u00ean ha\u0323, g\u00f4\u0300m ba m\u01b0\u01a1i ba \u0111i\u1ec1u. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Khai Phong ph\u1ee7, c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty ho\u1eb7c quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1\u0323c m\u00ea\u0323nh x\u01b0\u0309 a\u0301n, ngay l\u1eadp t\u1ee9c sao ch\u00e9p m\u1ed9t b\u1ea3n trao cho h\u1ecd. Ca\u0301c tr\u01b0\u01a1\u0309ng quan ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m c\u00f9ng ch\u00e2u vi\u1ec7n, T\u01b0 kh\u1ea5u vi\u1ec7n ph\u1ea3i kh\u1eafc ch\u1eef l\u1edbn l\u00ean b\u1ea3ng, d\u00e1n l\u00ean t\u01b0\u1eddng n\u01a1i x\u01b0\u0309 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 ghi hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m, nay g\u1ed9p l\u1ea1i v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m.)<\/i><\/p>\n<p>[129] Ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u thu\u1ed9c t\u1ed9c \u0110\u1ea1i Th\u1ea1ch v\u00e0 Ti\u1ec3u Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Th\u1ed5 M\u00f4n, b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0nh. Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng B\u00ednh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng B\u00ednh, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[130] Trong ni\u00ean hi\u1ec7u Chu Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn, tuy\u1ec3n h\u1ed9 n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf T\u1ea7n ch\u00e2u sung v\u00e0o qu\u00e2n B\u1ea3o Ngh\u1ecb, d\u1ea1y v\u00f5 ngh\u1ec7. N\u1ebfu b\u1ecf tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi canh t\u00e1c \u0111\u1ea5t \u0111ai thay th\u1ebf. Khi c\u00f3 chi\u1ebfn d\u1ecbch, quan c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f3 ng\u1ef1a th\u00ec c\u1ea5p c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 \u0111\u1eadu.<\/p>\n<p>N\u0103m n\u00e0y, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n hai huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Phan Nguy\u00ean thu\u1ed9c V\u1ecb ch\u00e2u \u0111\u00e0o h\u00e0o th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"'B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'B\u00ecnh Nguy\u00ean'. Theo s\u00e1ch 'Ho\u00e0n V\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 151 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, V\u1ecb ch\u00e2u c\u00f3 huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 190, binh ch\u00ed ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng ghi 'V\u1ecb ch\u00e2u B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng'. Ch\u1eef 'B\u00ecnh Nguy\u00ean' sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-113-36\" href=\"#footnote-113-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>. Xong vi\u1ec7c, l\u1eadp h\u1ecd th\u00e0nh qu\u00e2n B\u1ea3o Ngh\u1ecb cung ti\u1ec5n th\u1ee7, chia nhau tr\u1ea5n gi\u1eef c\u00e1c tr\u1ea1i. Ai t\u1ef1 s\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch, n\u1ebfu b\u1ecf tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft th\u00ec l\u1ea5y th\u00e2n thu\u1ed9c thay th\u1ebf. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u1eddi Qu\u1ea3ng Thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo <i>&#8220;L\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u binh ch\u1ebf&#8221;<\/i>.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-113-1\"> 'Nhu\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thu\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u2018\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n\u2019 quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-113-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-2\">ch\u1eef 'tri\u1ebfp' nguy\u00ean l\u00e0 'xuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-113-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-3\">ch\u1eef 'h\u00e0nh' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12307 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n, b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 15 ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng 10 m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-113-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-4\">C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa', ri\u00eang s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2 ch\u00e9p l\u00e0 'ban ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac th\u00ed'. Theo v\u0103n tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i 'Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ph\u00fac th\u00ed c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n h\u1ee3p c\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee9c', th\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean l\u00e0 'ph\u00fac th\u00ed' s\u1ebd h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1eef 'ph\u00fac' b\u1ecb thi\u1ebfu. <a href=\"#return-footnote-113-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-5\">'s\u1ef1 th\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'th\u1eddi s\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-113-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-6\">ch\u1eef 'nh\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-7\">Ch\u1eef '\u0111\u1ebfn' trong c\u00e2u 'khi t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc' c\u00f3 ch\u00e8n th\u00eam ch\u1eef 'gi\u1ea3i', d\u1ef1a theo b\u1ea3n ch\u00e9p tay v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec3 x\u00f3a. <a href=\"#return-footnote-113-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-8\">S\u1ed1 b\u1ea1c d\u01b0 th\u1eeba h\u00e0ng ch\u1ee5c c\u00e2n, ch\u1eef 'd\u01b0' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'm\u0129', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u1ed5 k\u1ef7, quy\u1ec3n 270 \u0110\u1ed5ng Xu truy\u1ec1n s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-113-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-9\">B\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, ch\u1eef 'l\u01b0u' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch n\u00f3i tr\u00ean b\u1ed5 sung v\u00e0o <a href=\"#return-footnote-113-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-10\">Nguy\u00ean b\u1ea3n 'mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m nay', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, b\u1ecf ch\u1eef 'n\u0103m nay', \u0111\u1ed5i 'thu\u1ebf' th\u00e0nh 'n\u1ee3'. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ea3n k\u1ef7': th\u00e1ng 5, 'ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 cho d\u00e2n m\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n V\u0169 C\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1eddng Sa b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m.' C\u00e2u d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng n\u00f3i 'mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u1ed9t n\u0103m', c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o ch\u1ee9ng c\u1ee9. <a href=\"#return-footnote-113-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-11\">Nguy\u00ean b\u1ea3n 'Ti\u1ebfn V\u0169', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 187, 'Binh ch\u00ed - C\u1ea5m qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng' ch\u00e9p: n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, 'Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, duy\u1ec7t binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, l\u1ea5y k\u1ef5 binh l\u00e0m Ki\u00eau H\u00f9ng, b\u1ed9 binh l\u00e0m H\u00f9ng V\u0169'; quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n': 'khi \u0111\u00e1nh Giang Nam, d\u1eabn ba tr\u0103m qu\u00e2n H\u00f9ng V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 ch\u00e2u Thi\u1ec7u.' S\u1ef1 vi\u1ec7c ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n n\u00e0y, v\u00ec th\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-12\">B\u1ea3n g\u1ed1c th\u1eeba ch\u1eef 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307. Xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n': 'Gi\u1eb7c Man m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf ph\u00eda nam Tr\u01b0\u1eddng Sa, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng.' C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-113-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-13\">Nguy\u00ean b\u1ea3n 'Kh\u00e1nh V\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 9 v\u00e0 '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 20, 'L\u00fd X\u1eed V\u00e2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-14\"> 'M\u1ec7nh' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Thu\u1eadn', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-15\"> 'Tr\u1ea1i', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 's\u00e1ch'. <a href=\"#return-footnote-113-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-16\">Ch\u1eef 'h\u1ea1' trong 'vi b\u1ed9 h\u1ea1 s\u1edf t\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, c\u00f9ng truy\u1ec7n H\u1ea7u Tr\u1eafc trong T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 270. <a href=\"#return-footnote-113-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-17\">Ch\u1eef 'h\u00f2a' trong 'd\u0129 c\u00f4ng b\u00e1 vi ho\u00e0 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'tri', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307. <a href=\"#return-footnote-113-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-18\">Tr\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu ch\u1eef 'M\u00f4n', theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb v\u00e0 'Li\u00eau s\u1eed' quy\u1ec3n 47, ph\u1ea7n B\u00e1ch quan ch\u00ed, b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-19\">Y\u00eau ng\u00f4n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc 'h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p 'thi\u1ebft h\u1ea1i', b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ch\u00e9p 'Ho\u1eb7c ch\u00fang'. <a href=\"#return-footnote-113-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-20\">Trong 'Ng\u0169 \u0111\u1ea1i s\u1eed' v\u00e0 '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n', ch\u1eef 'c\u1ed1' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-21\">'D\u00f2 x\u00e9t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'H\u00e3nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 8 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-113-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-22\">T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1eadp ba tr\u1ea1i t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, ch\u1eef 'c\u00f4ng th\u00e0nh' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch c\u00f9ng t\u00ean v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-23\">'H\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi', nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'm\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307, 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 3, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-24\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef '\u0111\u1ed9n' \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda th\u00e0nh 'th\u00edch' theo s\u00e1ch tr\u00ean. <a href=\"#return-footnote-113-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-25\"> 'Th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc?' Ch\u1eef \u2018qu\u1ed1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12307 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-26\"> K\u1ef5 b\u00e8n th\u01b0a v\u1edbi Qu\u1ed1c ch\u1ee7 r\u1eb1ng 'b\u00e8n' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef \u2018d\u0129\u2019, ch\u1eef \u2018qu\u1ed1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ecf b\u1edbt v\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-27\"> 'Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec1u c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt' Ch\u1eef \u2018c\u01a1\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \u2018qu\u1ed1c\u2019, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-113-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-28\"> K\u1ef5 c\u00f9ng Ki\u1ec1u v\u1eabn c\u00f9ng g\u1eb7p Qu\u1ed1c ch\u1ee7 Ch\u1eef \u2018v\u1eabn\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-29\"> K\u1ef5 th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebft Ch\u1eef \u2018th\u1ef1c\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \u2018c\u1ed1\u2019, theo c\u00e1c s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-113-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-30\"> Ch\u1eef 's\u1edf' trong 'm\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u00f9ng \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12307, Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-113-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-31\">'M\u0169 gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'm\u00e3o', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 257 truy\u1ec7n L\u00fd K\u1ebf Long s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-113-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-32\">'S\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 3 b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-113-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-33\">tha cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t Giang Nam m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1, ch\u1eef 'qu\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'doanh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, S\u00e1ch d\u00e0i bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-34\"> m\u1edbi ki\u00eam vi\u1ec7c t\u00e0o v\u1eadn, ch\u1eef 'ki\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ki\u1ebfn', theo b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-35\">'\u0110\u1ea1i danh' ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m '\u0110\u1ea1i minh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft tri\u1ec1u T\u1ed1ng v\u00e0 li\u1ec7t truy\u1ec7n Ph\u00f9 Ng\u1ea1n Khanh quy\u1ec3n 251, li\u1ec7t truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 quy\u1ec3n 269 trong \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-113-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-113-36\">'B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'B\u00ecnh Nguy\u00ean'. Theo s\u00e1ch 'Ho\u00e0n V\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 151 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, V\u1ecb ch\u00e2u c\u00f3 huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 190, binh ch\u00ed ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng ghi 'V\u1ecb ch\u00e2u B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng'. Ch\u1eef 'B\u00ecnh Nguy\u00ean' sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-113-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":16,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-113","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/113\/revisions\/114"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/113\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=113"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=113"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}