{"id":115,"date":"2025-07-03T02:48:42","date_gmt":"2025-07-03T02:48:42","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=115"},"modified":"2026-01-17T09:02:03","modified_gmt":"2026-01-17T02:02:03","slug":"quyen-17-nam-khai-bao-thu-9-binh-ty-976","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-17-nam-khai-bao-thu-9-binh-ty-976\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 17: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 9 (B\u00cdNH T\u00dd, 976)","rendered":"QUY\u1ec2N 17: N\u0102M KHAI B\u1ea2O TH\u1ee8 9 (B\u00cdNH T\u00dd, 976)"},"content":{"raw":"<em>(Theo l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch 'T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m', ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u0103m sau l\u00e0m chu\u1ea9n. N\u0103m V\u0169 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m V\u0169 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u1ed5, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m Ngh\u0129a Ninh th\u1ee9 hai \u0111\u1eddi T\u00f9y. N\u0103m Thi\u00ean Th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Minh Ho\u00e0ng, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m C\u1ea3nh V\u00e2n th\u1ee9 ba. N\u0103m Khai B\u00ecnh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m Thi\u00ean H\u1eefu th\u1ee9 t\u01b0 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. X\u00e9t th\u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 10 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 12 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i qua n\u0103m, kh\u00e1c v\u1edbi th\u00f4ng l\u1ec7 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, n\u00ean v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9.)<\/em>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, m\u00f9ng 1, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebfp ch\u1ea7u.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, T\u00e0o B\u00e2n sai H\u00e0n l\u00e2m ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n d\u00e2ng t\u1edd l\u1ed9 b\u1ed1, \u0111em qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Nam l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5c c\u00f9ng con em, quan thu\u1ed9c t\u1ed5ng c\u1ed9ng 55 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn hi\u1ebfn. Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c nh\u1eadn l\u1ec5 hi\u1ebfn, D\u1ee5c v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tr\u1eafng ch\u1ecbu t\u1ed9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, ban cho \u00e1o m\u0169, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ti\u1ec1n nong, ng\u1ef1a xe tu\u1ef3 th\u1ee9 b\u1eadc. Khi \u1ea5y, quan c\u00f3 ty b\u00e0n l\u1ec5 hi\u1ebfn phu nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, Vua n\u00f3i: <i>\"D\u1ee5c t\u1eebng ch\u1ecbu ch\u00ednh s\u00f3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi S\u01b0\u1edfng.\"<\/i> R\u1ed3i cho d\u1eebng vi\u1ec7c tuy\u00ean \u0111\u1ecdc l\u1ed9 b\u1ed1.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, D\u1ee5c v\u00ec kh\u00e1ng m\u1ec7nh, trong l\u00f2ng lo s\u1ee3, kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 di\u1ec7n ki\u1ebfn Vua, Th\u1ee7 V\u0103n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n n\u00f3i v\u1edbi D\u1ee5c: <i>\"Qu\u1ed1c gia ch\u1ec9 mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5, d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd tr\u00e1ch c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau sao?\"<\/i> D\u1ee5c nghe v\u1eady l\u00f2ng m\u1edbi y\u00ean.\r\n\r\nT\u1eeb Huy\u1ec1n theo D\u1ee5c \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn Huy\u1ec1n, tr\u00e1ch vi\u1ec7c kh\u00f4ng s\u1edbm khuy\u00ean D\u1ee5c quy thu\u1eadn, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t nghi\u00eam kh\u1eafc. Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Nam, n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi g\u00ec kh\u00e1c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eadt l\u00e0 trung th\u1ea7n. H\u00e3y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tr\u1eabm nh\u01b0 t\u1eebng ph\u1ee5ng s\u1ef1 h\u1ecd L\u00fd.\"<\/i> R\u1ed3i ban cho ng\u1ed3i, an \u1ee7i ph\u1ee7 d\u1ee5.\r\n\r\nL\u1ea1i tr\u00e1ch Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i d\u1ea1y L\u00fd D\u1ee5c kh\u00f4ng h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i n\u00e0y.\"<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y ra b\u1ee9c th\u01b0 l\u1ee5a cho xem, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0 trong vi\u00ean s\u00e1p g\u1ecdi qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n khi qu\u00e2n tri\u1ec1u v\u00e2y th\u00e0nh do K\u1ef5 vi\u1ebft. K\u1ef5 c\u00fai \u0111\u1ea7u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, n\u00f3i: <i>\"Th\u01b0 qu\u1ea3 l\u00e0 th\u1ea7n vi\u1ebft. Ch\u00f3 s\u1ee7a kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ee7, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft l\u00e0 ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ea7n.\"<\/i> N\u00e9t m\u1eb7t kh\u00f4ng bi\u1ebfn s\u1eafc. Ban \u0111\u1ea7u Vua mu\u1ed1n gi\u1ebft K\u1ef5, nh\u01b0ng khi \u1ea5y l\u1ea1i th\u1ea5y l\u1ea1, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Khanh th\u1eadt c\u00f3 gan, Tr\u1eabm kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i khanh. T\u1eeb nay h\u00e3y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tr\u1eabm, \u0111\u1eebng thay \u0111\u1ed5i l\u00f2ng trung x\u01b0a.\"<\/i>\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban \u00e2n x\u00e1, gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh xu\u1ed1ng t\u1ed9i l\u01b0u, t\u1ed9i l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha, nam n\u1eef b\u1ecb \u0111\u00e0y l\u00e0m phu d\u1ecbch cho t\u1ef1 do v\u1ec1 nh\u00e0.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, phong L\u00fd D\u1ee5c l\u00e0m H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u01b0\u1edbc Vi M\u1ec7nh h\u1ea7u. Con em \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u01b0 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong D\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, Tri t\u1ea3 h\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed s\u1ef1 Thang Duy\u1ec7t gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu chi\u00eam s\u1ef1, Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o T\u1eeb Du v\u00e0 T\u1ea3 n\u1ed9i s\u1eed th\u1ecb lang T\u1eeb Huy\u1ec1n l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed su\u1ea5t canh l\u1ec7nh, H\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Trinh gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n.\r\n\r\nKh\u1eafc Trinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n \u0110\u1ed3, \u1edf Giang Nam gi\u1eef \u0111\u1ea1o trung l\u1eadp, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc khen l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3.\r\n\r\nT\u1eeb Huy\u1ec1n t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng gi\u1ea3 d\u1ed1i. C\u00f3 vi\u00ean ch\u1ee7 b\u1ea1 h\u1ecd T\u1ea1 t\u00ean Nh\u1ea1c, v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ea1n c\u0169 c\u1ee7a Huy\u1ec1n. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn <i>(c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh)<\/i>, ai \u0111\u1ee7 70 tu\u1ed5i th\u00ec ph\u1ea3i ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Nh\u1ea1c v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc Ch\u00e2u, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng Nh\u1ea1c \u0111\u00e3 qu\u00e1 tu\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c v\u1ee5. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, m\u1ed7i khi c\u00f3 nghi v\u1ea5n v\u1ec1 tu\u1ed5i t\u00e1c hay ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 nh\u00e2n Giang Nam, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1edd T\u1eeb Huy\u1ec1n x\u00e1c minh. Nh\u1ea1c c\u1ea7u xin: <i>\"Tu\u1ed5i gi\u00e0 c\u1ee7a t\u00f4i, ng\u00e0i r\u00f5 h\u01a1n ai h\u1ebft. Nh\u00e0 t\u00f4i ngh\u00e8o, l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ea7n lo li\u1ec7u, n\u1ebfu m\u1ea5t ch\u1ee9c n\u00e0y th\u00ec s\u1ebd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng, xin ng\u00e0i n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft.\"<\/i> Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c t\u00f4i bi\u1ebft m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 ph\u1ec9nh g\u1ea1t tr\u1eddi cao.\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean L\u1ea1i b\u1ed9 li\u1ec1n c\u00e1ch ch\u1ee9c Nh\u1ea1c. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con ch\u00e1u b\u1ea1n c\u0169 v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng ngh\u00e8o kh\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd Huy\u1ec1n, \u00f4ng \u0111\u1ec1u chia b\u1ed5ng l\u1ed9c, m\u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n h\u1ecd.\r\n\r\n[6] Phong Th\u1ea9m Th\u1eeba L\u1ec5, \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, gi\u1eef ch\u1ee9c Uy V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh Nhu\u1eadn Ch\u00e2u, binh s\u0129 trong th\u00e0nh \u0111\u00eam khuya k\u00e9o ra \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean Th\u1eeba L\u1ec5 n\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, nh\u01b0ng \u00f4ng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c '\u0111\u00e1nh \u0111\u00f4ng nam ph\u00f2ng t\u00e2y b\u1eafc' trong binh ph\u00e1p.\"<\/i> \u00d4ng ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 m\u1eb7c gi\u00e1p \u0111\u1ee9ng im. Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i ti\u1ebfn c\u00f4ng c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u1ec1u b\u1ed1i r\u1ed1i, duy ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u1eeba L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, k\u1ebb \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f2m ng\u00f3.\r\n\r\n[7] Khi L\u01b0 R\u00e1ng \u0111ang \u1edf Tuy\u00ean ch\u00e2u, nghe tin Kim L\u0103ng th\u1ea5t th\u1ee7, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Ph\u00fac Ki\u1ebfn, mu\u1ed1n chi\u1ebfm c\u1ee9 v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u. \u0110\u1ebfn H\u1ea5p ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed Cung Th\u1eadn Nghi \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh ch\u1ed1ng c\u1ef1, R\u00e1ng n\u1ed5i gi\u1eadn, \u0111\u00e1nh h\u1ea1 th\u00e0nh, gi\u1ebft Th\u1eadn Nghi, ph\u00f3ng h\u1ecfa c\u01b0\u1edbp b\u00f3c kh\u1eafp n\u01a1i, n\u01a1i n\u00e0o \u0111i qua \u0111\u1ec1u b\u1ecb kinh \u0111\u1ed9ng. Truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111\u1ebfn Ph\u00fac ch\u00e2u, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan Tra Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e9m s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a R\u00e1ng.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua nghe tin R\u00e1ng l\u00e0m ph\u1ea3n, sai em trai [footnote] khi\u1ec3n k\u00ec \u0111\u1ec7 t\u1eadp: ch\u1eef 't\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'cung', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 123, B\u00e1t C\u1eadp L\u1ee5c Du trong Nam \u0110\u01b0\u1eddng Th\u01b0 quy\u1ec3n 14, Th\u1eadp Qu\u1ed1c Xu\u00e2n Thu quy\u1ec3n 3, v\u00e0 L\u01b0 R\u00e1ng Truy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i [\/footnote] <i>(ch\u01b0a r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a em trai l\u00fac \u0111\u00f3)<\/i> mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn chi\u00eau d\u1ee5.\r\n\r\n[8] \u0110\u1ebfn th\u0103m T\u1ea3 Phi Long vi\u1ec7n, xem b\u1eafn cung c\u1ee7a v\u1ec7 s\u0129, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u0103m B\u1eafc Uy\u1ec3n, sai v\u1ec7 s\u0129 c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an thi b\u1eafn cung.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu \u0111i T\u00e2y Kinh, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao.\r\n\r\n[10] T\u1ebf ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 t\u1eeb Th\u1ea5p ch\u00e2u d\u00f9ng ki\u1ec7u tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0. Vua sai trung s\u1ee9 mang thu\u1ed1c thang \u0111\u1ebfn ban t\u1eb7ng, l\u1ea1i sai th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m. Khi\u00eam B\u1ea1c nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, \u00f4ng m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban th\u00eam l\u1ec5 t\u1eb7ng, lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5 b\u1eb1ng ng\u00e2n s\u00e1ch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed7 M\u00f4ng, L\u00fd M\u1ee5c c\u00f9ng t\u1ea1i L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n duy\u1ec7t x\u00e9t 478 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u1ec1 h\u1ea1ng hi\u1ebfu \u0111\u1ec7, l\u1ef1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n v\u00f5. Khi thi, h\u1ecfi v\u1ec1 nghi\u1ec7p v\u1ee5, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Ri\u00eang B\u1ed9c ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed 270 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu \u0111\u1ec7, Vua kinh ng\u1ea1c v\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3ng V\u0169 \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi, ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0 chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u. H\u1ecd v\u1eabn t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 luy\u1ec7n v\u00f5, l\u1ea1i thi b\u1eafn cung, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u v\u1ea5p ng\u00e3. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1ed5 binh m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c xin tha. Vua b\u00e8n cho h\u1ecd lui h\u1ebft, v\u00e0 x\u00e9t t\u1ed9i c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn c\u1eed thi\u1ebfu nghi\u00eam t\u00fac.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Ng\u1ee5y H\u00e0m Hi \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf c\u1ee7a ba h\u1ea1ng nh\u00e2n h\u1ed9. H\u00e0m Hi l\u00e0 con c\u1ee7a Nh\u00e2n Ph\u1ed1.\r\n\r\n[13] \u0110\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c.\r\n\r\n[14] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 'Nh\u1ea5t Th\u1ed1ng Th\u00e1i B\u00ecnh'. Vua n\u00f3i: <i>\"Y\u00ean, T\u1ea5n ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c, sao \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 Nh\u1ea5t Th\u1ed1ng Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Qu\u1ea7n th\u1ea7n xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 'L\u1eadp C\u1ef1c C\u01b0 T\u00f4n', Vua b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[15] Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n Cao D\u1ecbch T\u00f2ng, Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea9y m\u00e3 Th\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed D\u1ee5ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c Th\u00e1i B\u1ed9c t\u1ef1, l\u00fac \u1ea5y \u0111ang b\u00e0n vi\u1ec7c t\u1ebf giao, n\u00ean giao cho h\u1ecd tu s\u1eeda xe c\u1ed9.\r\n\r\n<i>(Cao D\u1ecbch T\u00f2ng, Th\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed D\u1ee5ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Tuy\u00ean huy Nam Vi\u1ec7n s\u1ee9, Ngh\u0129a Th\u00e0nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, ki\u00eam l\u0129nh Trung V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Khu m\u1eadt ki\u00eam l\u0129nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u00e0o B\u00e2n.\r\n\r\nS\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phan M\u1ef9 l\u00e0m Tuy\u00ean huy B\u1eafc Vi\u1ec7n s\u1ee9. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh Tuy\u00ean huy b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Phan M\u1ef9.\r\n\r\nTh\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh ki\u00eam l\u0129nh Ch\u1ea5n V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u1ed9 Qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u Ng\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u1ea1 Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, ph\u1ee5 tr\u00e1ch T\u1ee9 Ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh Ph\u1ea7n Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh ki\u00eam l\u0129nh Ph\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, T\u00e2y \u0110\u1ea7u Cung Ph\u1ee5ng Quan L\u00fd K\u1ebf Long l\u00e0m Trang Tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao \u0111\u00e1nh Giang Nam.\r\n\r\n[17] T\u00e0o B\u00e2n t\u1eeb Giang Nam tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn C\u00e1p M\u00f4n d\u00e2ng t\u1edd kh\u1ea3i n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ee5ng s\u1eafc sai \u0111i Giang Nam gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00f4ng v\u1ee5, nay tr\u1edf v\u1ec1.\"<\/i> Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi khen ng\u1ee3i \u00f4ng kh\u00f4ng khoe khoang.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, khi T\u00e0o B\u00e2n ra \u0111i, Vua h\u1ee9a s\u1ebd th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u00e0o B\u00e2n: <i>\"Hi\u1ec7n nay c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng c\u00f2n ch\u01b0a h\u00e0ng ph\u1ee5c, khanh l\u00e0m S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng, ph\u1ea9m v\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111i\u1ec3m, li\u1ec7u c\u00f2n ch\u1ecbu g\u1eafng s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng? H\u00e3y t\u1ea1m th\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, sau l\u1ea1i gi\u00fap ta l\u1ea5y Th\u00e1i Nguy\u00ean.\"<\/i> R\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt ban cho n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n. T\u00e0o B\u00e2n ch\u1ea7n ch\u1eeb tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u1ea5y ti\u1ec1n ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y ph\u00f2ng, b\u00e8n than r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e0m quan t\u1ed1t c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ti\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i, c\u1ea7n g\u00ec ch\u1ee9c S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng?\"<\/i> Vua ti\u1ebft ch\u1ebf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n ban ph\u00e1t, th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'H\u1ed9i Y\u1ebfu' ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00e0o B\u00e2n v\u00ec c\u00f4ng b\u00ecnh Giang Nam, kh\u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn th\u00ec b\u1ecb t\u01b0\u1edbc.)<\/i>\r\n\r\nPh\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Th\u1ecb trung, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o chi\u1ebfu ch\u1ec9. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 sau, h\u1ecd kh\u00f4ng tham gia ch\u00ednh s\u1ef1. Khi tri\u1ec1u h\u1ed9i, th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng ri\u00eang, c\u00e1c quan kh\u00e1c th\u00ec g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, khi v\u00e0o ch\u1ea7u hay t\u1ea1 \u01a1n \u1edf ch\u00ednh nha th\u00ec \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf, cu\u1ed1i chi\u1ebfu ch\u1ec9 ghi t\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00fd t\u00ean, b\u00ean c\u1ea1nh ghi ch\u00fa ch\u1eef <i>\"s\u1ee9\"<\/i>[footnote]\u0110o\u1ea1n n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n l\u1eabn v\u00e0o ch\u00fa th\u00edch, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ed3i l\u1ea1i th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0103n. L\u1ea1i theo Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 2, d\u01b0\u1edbi 'c\u00e1c quan kh\u00e1c th\u00ec g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'ban'. Cu\u1ed1i \u0111o\u1ea1n, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef nh\u1ecf 'theo H\u1ed9i Y\u1ebfu ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o'.[\/footnote].\r\n\r\n[18] Vua nghe tin Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c s\u1eafp v\u00e0o tri\u1ec1u, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, sai ho\u00e0ng t\u1eed H\u01b0ng Nguy\u00ean do\u00e3n \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u0111\u1ebfn Tuy D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3n ti\u1ebfp.\r\n\r\n[19] Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Th\u00e1i b\u1ed9c khanh Gia Lu\u1eadt Di\u00ean Ninh \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.\r\n\r\n[20] M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Ngh\u1ecb Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed S\u1eed Khu\u00ea ph\u1ea1m t\u1ed9i ti\u1ebft l\u1ed9 l\u1eddi n\u00f3i trong cung, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Quang Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.\r\n\r\n[21] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u1ef7 th\u1ebf c\u1eady quy\u1ec1n, kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t binh l\u00ednh, tham lam v\u00f4 \u0111\u1ed9. Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0110\u1ee9c D\u1ee5 b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Ph\u00f2ng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, b\u00e3i ch\u1ee9c kh\u1edfi ph\u1ee5c.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c c\u00f9ng con trai l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, h\u1ed9i y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u1ebfn L\u1ec5 Hi\u1ec1n tr\u1ea1ch, xem x\u00e9t c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng b\u00e0y bi\u1ec7n[footnote]'Xem x\u00e9t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 's\u01b0u t\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.[\/footnote]. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Vua li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho Th\u1ee5c \u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f3. \u00c2n s\u1ee7ng ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m Th\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean c\u0169ng t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Th\u00e2n, m\u1edf ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh.\r\n\r\nB\u1ed1n ng\u00e0y sau, Vua tri\u1ec7u Th\u1ee5c v\u00e0 Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o v\u01b0\u1eddn y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.\r\n\r\nBa ng\u00e0y sau, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn L\u1ec5 Hi\u1ec1n tr\u1ea1ch.\r\n\r\n[24] Ban \u0111\u1ea7u, khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Phi \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ea3o: <i>\"X\u01b0\u1edfng ch\u1ebf t\u1ea1o l\u00e2u nay t\u00edch t\u1ee5 nhi\u1ec1u t\u1ec7 n\u1ea1n, khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm s\u1eeda sang l\u1ea1i.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c phong Phi l\u00e0m T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\nNg\u1ee5y Phi t\u1ea1i ch\u1ee9c r\u1ea5t h\u1ebft l\u00f2ng, \u1edf v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0y t\u00e1m n\u0103m, sau th\u0103ng l\u00e0m T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u00ednh s\u1ee9. Khi Vua \u0111\u00e1nh Tr\u1ea1ch L\u1ed9, Duy D\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1 Kinh, Qu\u1ea3ng, thu ph\u1ee5c Xuy\u00ean, H\u1ea1p, chinh ph\u1ea1t H\u00e0 \u0110\u00f4ng, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi h\u1ea1n ban d\u1ee5 ch\u1ec9, l\u1ec7nh ch\u1ebf t\u1ea1o binh kh\u00ed, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng ho\u00e0n h\u1ea3o. N\u1ecf gi\u01b0\u1eddng c\u0169 b\u1eafn xa ch\u1ec9 700 b\u01b0\u1edbc, Ng\u1ee5y Phi c\u1ea3i ti\u1ebfn ch\u1ebf t\u1ea1o n\u1ecf b\u1eafn xa t\u1edbi 1000 b\u01b0\u1edbc. Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, cho Ng\u1ee5y Phi ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng. Khi \u1ea5y kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 T\u00e1c vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean. Binh kh\u00ed do T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u1ebf t\u1ea1o, m\u1ed7i tu\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, Vua \u0111\u00edch th\u00e2n xem x\u00e9t, \u0111\u1eb7t n\u0103m kho \u0111\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i chia T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng th\u00e0nh Nam v\u00e0 B\u1eafc, ri\u00eang l\u1eadp Cung n\u1ed7 vi\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c chia T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng th\u00e0nh Nam B\u1eafc v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn. L\u1eadp Cung n\u1ed7 vi\u1ec7n, theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu' c\u0169ng v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, cho ph\u00e9p Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c mang ki\u1ebfm l\u00ean \u0111i\u1ec7n, chi\u1ebfu th\u01b0 kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, phong v\u1ee3 c\u1ee7a Th\u1ee5c l\u00e0 Hi\u1ec1n \u0110\u1ee9c Thu\u1eadn M\u1ee5c phu nh\u00e2n T\u00f4n th\u1ecb l\u00e0m Ng\u00f4 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c V\u01b0\u01a1ng phi. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 phong v\u1ee3 c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00e1c h\u1ecd l\u00e0m V\u01b0\u01a1ng phi, Vua b\u1ea3o: <i>\"L\u1ec7nh n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai con trai c\u1ee7a Th\u1ee5c l\u00e0 Duy Tu\u1ea5n mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban cho.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u Th\u1ee5c c\u00f9ng Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 uy\u1ec3n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng d\u1ef1, Th\u1ee5c l\u1ea1y, th\u01b0\u1eddng sai th\u1ecb v\u1ef1c \u0111\u1ee1 d\u1eady, Th\u1ee5c c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. L\u1ea1i t\u1eebng l\u1ec7nh Th\u1ee5c c\u00f9ng T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Quang Ngh\u0129a, Kinh Tri\u1ec7u do\u00e3n \u0110\u00ecnh M\u1ef9 h\u00e0nh l\u1ec5 huynh \u0111\u1ec7, Th\u1ee5c qu\u1ef3 g\u1ed1i l\u1ea1y t\u1eeb ch\u1ed1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng Vua m\u1edbi th\u00f4i.\r\n\r\n[26] Vua chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, Ti\u1ec1n Th\u1ee5c kh\u1ea9n thi\u1ebft xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i theo, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u00e8n cho l\u01b0u l\u1ea1i con trai l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ec3 tham gia t\u1ebf l\u1ec5, v\u00e0 cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.\r\n\r\nNg\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, n\u00f3i v\u1edbi Ti\u1ec1n Th\u1ee5c: <i>\"Phong th\u1ed5 ph\u01b0\u01a1ng Nam v\u00e0 B\u1eafc kh\u00e1c nhau, s\u1eafp v\u00e0o m\u00f9a n\u00f3ng n\u1ef1c, khanh n\u00ean s\u1edbm l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.\"<\/i> Ti\u1ec1n Th\u1ee5c kh\u00f3c l\u00f3c, nguy\u1ec7n c\u1ee9 ba n\u0103m v\u00e0o tri\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng xa c\u00e1ch tr\u1edf, \u0111\u1ee3i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 h\u00e3y \u0111\u1ebfn.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng nghe. Sau \u0111\u00f3, Vua sai l\u1ea5y m\u1ed9t g\u00f3i v\u1ea3i m\u00e0u v\u00e0ng ban cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, ni\u00eam phong r\u1ea5t k\u1ef9, v\u00e0 d\u1eb7n: <i>\"Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i n\u00ean m\u1edf xem k\u00edn \u0111\u00e1o.\"<\/i> Khi m\u1edf ra, to\u00e0n l\u00e0 c\u00e1c s\u1edb c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n xin l\u01b0u l\u1ea1i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, \u00f4ng c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00e0 lo s\u1ee3. Sau khi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng ra l\u1ec7nh d\u1eddi ch\u1ed7 ng\u1ed3i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"H\u01b0\u1edbng t\u00e2y b\u1eafc, l\u00e0 n\u01a1i kinh \u0111\u00f4 thi\u00eang li\u00eang ng\u1ef1 tr\u1ecb, uy tr\u1eddi kh\u00f4ng c\u00e1ch xa n\u00e9t m\u1eb7t, ta sao d\u00e1m y\u00ean t\u0129nh ng\u1ed3i m\u1ed9t ch\u1ed7?\"<\/i> \u00d4ng c\u00e0ng d\u00e2ng hi\u1ebfn nhi\u1ec1u xe c\u1ed9, qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i, ch\u1ebf t\u00e1c tinh x\u1ea3o. M\u1ed7i khi tu c\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u b\u00e0y ra s\u00e2n, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i m\u1edbi g\u1eedi \u0111i.\r\n\r\n<i>(Ti\u1ec1n Th\u1ee5c th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u1ec9 v\u00e0o tri\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00e1c s\u00e1ch 'K\u00fd V\u0103n' v\u00e0 '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean L\u1ee5c' c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng khi Giang Nam ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0o tri\u1ec1u, Th\u00e1i T\u1ed5 cho v\u1ec1, sau khi Giang Nam b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 sai l\u1ea7m. 'Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed' l\u1ea1i ch\u00e9p: Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, d\u00e2ng hi\u1ebfn nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3 qu\u00fd hi\u1ebfm, kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i trong kho c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00e2ng!\"<\/i> X\u00e9t Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c r\u1ea5t h\u1eadu, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y. L\u1eddi n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb vi\u1ec7c Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf C\u1ea5p ph\u00e1 Th\u1ee5c, c\u00f3 l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u00e3 nh\u1ea7m l\u1eabn. Nay kh\u00f4ng ch\u00e9p theo.)<\/i>\r\n\r\n[27] Theo nghi l\u1ec5 c\u0169, tr\u01b0\u1edbc khi h\u00e0nh l\u1ec5 \u1edf Nam Giao, ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i T\u00e2y Kinh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n mang theo c\u00e1c b\u00e0i v\u1ecb th\u1ea7n ch\u1ee7.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua th\u00e2n h\u00e0nh b\u00e1o c\u00e1o \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, ng\u1ed3i ki\u1ec7u, b\u00e1 quan \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u1edf s\u00e2n mi\u1ebfu, kh\u00f4ng b\u00e0y nh\u1ea1c kh\u00ed, ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng h\u00e0nh l\u1ec5 r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac, kh\u00f4ng t\u1ebf b\u1ea3y v\u1ecb th\u1ea7n. Khi h\u00e0nh l\u1ec5 \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u t\u1ea1i T\u00e2y Kinh, hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ea1i sai l\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh b\u00e1o c\u00e1o \u1edf mi\u1ebfu Tuy\u00ean T\u1ed5.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, phong Ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Qu\u00fd Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.\r\n\r\n[29] D\u00f9ng Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh, ki\u00eam \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed. T\u1ea3 V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' l\u00e0 H\u1eefu V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n)<\/i> V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m quy\u1ec1n Ph\u00e1n l\u01b0u ty Tam ty, ki\u00eam Tri Khai Phong ph\u1ee7.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xa gi\u00e1 kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb kinh s\u01b0.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, d\u1eebng ch\u00e2n t\u1ea1i Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn An l\u0103ng, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt kh\u00f3c than, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u kh\u00f3c. Sau \u0111\u00f3, Vua l\u00ean \u0111\u00e0i Khuy\u1ebft[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u0103ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'ch\u00ed'; ch\u1eef 'khuy\u1ebft' nguy\u00ean t\u00e1c 't\u1ecbch', \u0111\u1ec1u theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 8 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], h\u01b0\u1edbng t\u00e2y b\u1eafc b\u1eafn t\u00ean vang, ch\u1ec9 ch\u1ed7 \u1ea5y n\u00f3i: <i>\"Sau n\u00e0y ta s\u1ebd an t\u00e1ng \u1edf \u0111\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\nBan cho d\u00e2n ph\u1ee7 H\u00e0 Nam \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n n\u1eeda thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay, l\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ed9 ph\u1ee5ng th\u1edd l\u0103ng m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' ch\u00e9p Vua t\u1eeb T\u00e2y Kinh tr\u1edf v\u1ec1 m\u1edbi \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn An l\u0103ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. Nay theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'Ch\u00ednh s\u1eed'.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, th\u1ea5y cung th\u1ea5t L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng nguy nga tr\u00e1ng l\u1ec7, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, tri\u1ec7u Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0 H\u1eefu V\u0169 V\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(b\u1ea3n g\u1ed1c ch\u00e9p l\u00e0 <i>\"H\u1eefu V\u0169 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\"<\/i>, nh\u01b0ng 'T\u1ed1ng s\u1eed ch\u1ee9c quan ch\u00ed' kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean hi\u1ec7u n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1eef <i>\"V\u1ec7\"<\/i> b\u1ecb l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf, c\u1ea7n th\u00eam v\u00e0o, nay xin th\u00eam v\u00e0o.)<\/i> Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u1ebfn khen ng\u1ee3i, gia phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c. Con g\u00e1i K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 phu nh\u00e2n c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, c\u0169ng do nh\u1edd \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng K\u1ebf Hu\u00e2n t\u00ednh keo ki\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng c\u1eaft gi\u1ea3m chi ti\u00eau trong c\u00f4ng ph\u1ee7, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Ngh\u0129a Ch\u00e2u, L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9 l\u00e0m B\u00e1t t\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, tri\u1ec7u Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m ki\u00eam \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed, Khai Phong suy quan l\u00e0 T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu qu\u00ea Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Gi\u1ea3 Di\u1ec5m l\u00e0m quy\u1ec1n Tri ph\u1ee7 s\u1ef1.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n kh\u1eafp c\u1ea7u \u0111\u1ea3o t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong th\u00e0nh, v\u00ec m\u01b0a d\u1ea7m l\u00e2u ng\u00e0y.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Qu\u1ea3ng H\u00f3a \u1edf Long M\u00f4n, m\u1edf th\u00e1p v\u00f4 \u00fay tam t\u1ea1ng.\r\n\r\n[38] M\u00f9a xu\u00e2n, t\u1ea1m \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi c\u1eed.\r\n\r\n[39] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n s\u0129, t\u1eeb c\u1ea7u Th\u00e1i Th\u1ecb \u1edf th\u00e0nh L\u1ea1c \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u00e0o d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[40] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ch\u1ec9 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf cho ph\u1ea7n ru\u1ed9ng h\u1ecd c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ee3i n\u0103m n\u0103m m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u1ee9c thu\u1ebf c\u0169, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m h\u1ecd th\u01b0\u1eddng b\u1ecf tr\u1ed1n. V\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e1i ph\u1ea1m b\u1ecf tr\u1ed1n s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n.\r\n\r\n[41] C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u: <i>\"Theo l\u1ec7nh, trong t\u00f4ng mi\u1ebfu, \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, cung huy\u1ec1n c\u00f3 30 c\u1ed7, \u1edf giao x\u00e3 c\u00f3 20 c\u1ed7, \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh th\u00eam 12 \u00e1n c\u1ed5 x\u00fay[footnote]'\u00c1n' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5' quy\u1ec3n 17 v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 126 L\u1ea1c Ch\u00ed m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. Trong l\u1ec5 giao t\u1ebf n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u01b0[footnote]'T\u1ef1' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'X\u00e3', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], \u0111\u00e3 nh\u1ea7m d\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a t\u00f4ng mi\u1ebfu. N\u0103m nay, khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf giao, xin d\u00f9ng l\u1ec5 c\u0169.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng Vi\u00ean Kh\u00e2u th\u00eam 16 c\u1ed7, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u01b0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao. <i>(Qu\u1ed1c s\u1eed \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 Vu t\u1ebf, s\u1ee3 sai s\u1ef1 th\u1eadt, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c m\u00e0 ch\u00ednh s\u1eeda.)<\/i> Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ng\u0169 Ph\u1ee5ng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean t\u00f4n hi\u1ec7u, nh\u01b0ng Vua ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng nh\u1eadn.\r\n\r\n[43] L\u00fac \u0111\u1ea7u, m\u01b0a k\u00e9o d\u00e0i c\u1ea3 th\u00e1ng kh\u00f4ng d\u1ee9t, Vua sai trung s\u1ee9 mang ba th\u1ecfi g\u1ed7 \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi th\u1ea7n n\u00fai r\u1eb1ng, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn ng\u00e0y trai gi\u1edbi m\u01b0a v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1ea1nh, s\u1ebd b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c. L\u1ea1i sai c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf th\u00e1p Tam T\u1ea1ng V\u00f4 \u00day, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1eddi h\u1ee9a th\u00ec s\u1ebd ph\u00e1 h\u1ee7y. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n th\u00ec tr\u1eddi quang m\u00e2y t\u1ea1nh, nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u1ec5 th\u00e0nh. D\u00e2n ch\u00fang \u1edf kinh \u0111\u00f4, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f3c b\u1ea1c b\u1ea3o nhau: <i>\"Ch\u00fang ta t\u1eeb nh\u1ecf tr\u1ea3i qua lo\u1ea1n ly, kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u00e0y nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng th\u1ea5y nghi tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed th\u00e1i b\u00ecnh.\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u01a1i l\u1ec7.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, m\u1edf \u0111\u1ea1i y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Th\u1ecd.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, phong S\u00f9ng Ngh\u0129a l\u01b0u h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Chi\u00eau Ho\u00e1 l\u01b0u h\u1eadu Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Vua b\u1ea3o To\u00e0n B\u00e2n: <i>\"Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Giang T\u1ea3 ch\u01b0a b\u00ecnh, lo r\u1eb1ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chinh ph\u1ea1t ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng gi\u1eef k\u1ef7 lu\u1eadt, n\u00ean \u0111\u00e3 ng\u0103n khanh m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u1ec3 v\u00ec Tr\u1eabm \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p. Nay \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kim L\u0103ng, tr\u1ea3 l\u1ea1i cho khanh c\u1edd ti\u1ebft.\"<\/i> L\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.\r\n\r\n[46] Vua sinh ra \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, y\u00eau th\u00edch phong th\u1ed5 n\u01a1i \u0111\u00e2y, t\u1eebng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u1eddi \u0111\u00f4. Khi m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, Kh\u1edfi c\u01b0 lang L\u00fd Ph\u00fa d\u00e2ng th\u01b0, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00e1m \u0111i\u1ec1u kh\u00f3: <i>\"Kinh \u1ea5p suy t\u00e0n, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 nh\u1ea5t. Cung khuy\u1ebft ch\u01b0a ho\u00e0n ch\u1ec9nh, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 hai. Giao mi\u1ebfu ch\u01b0a tu s\u1eeda, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 ba. B\u00e1ch quan ch\u01b0a \u0111\u1ee7, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 t\u01b0. D\u00e2n trong kinh k\u1ef3 kh\u1ed1n kh\u1ed5, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 n\u0103m. L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 s\u00e1u. Th\u00e0nh l\u0169y ch\u01b0a x\u00e2y d\u1ef1ng, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 b\u1ea3y. Ngh\u00ecn xe v\u1ea1n ng\u1ef1a, \u0111i trong m\u00f9a h\u00e8 oi b\u1ee9c, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 t\u00e1m.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe theo.\r\n\r\nSau khi t\u1ebf l\u1ec5 xong, Vua v\u1eabn mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0y, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng ai d\u00e1m can gi\u00e1n. Thi\u1ebft k\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd Ho\u00e0i Trung nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f4ng Kinh c\u00f3 k\u00eanh Bi\u1ec7n v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, m\u1ed7i n\u0103m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i h\u00e0ng tri\u1ec7u h\u1ed9c, qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4 m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1ed1ng. B\u1ec7 h\u1ea1 \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 d\u00f9ng? H\u01a1n n\u1eefa, kho t\u00e0ng v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u1ec1u \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng, c\u0103n b\u1ea3n v\u1eefng ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng th\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu v\u1ed9i d\u1eddi \u0111\u00f4, th\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u n\u00e0o thu\u1eadn l\u1ee3i.\"<\/i> Vua c\u0169ng kh\u00f4ng nghe theo.\r\n\r\nT\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i: <i>\"D\u1eddi \u0111\u00f4 kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"D\u1eddi v\u1ec1 H\u00e0 Nam ch\u01b0a xong, l\u00e2u ng\u00e0y r\u1ed3i s\u1ebd d\u1eddi \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u1ea9n thi\u1ebft can gi\u00e1n. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y kh\u00f4ng v\u00ec \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 mu\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a n\u00fai s\u00f4ng m\u00e0 b\u1edbt qu\u00e2n \u0111\u1ed9i th\u1eeba, theo g\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu, nh\u00e0 H\u00e1n, \u0111\u1ec3 y\u00ean thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ee9c ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u1edf hi\u1ec3m.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng ra ngo\u00e0i, Vua quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"L\u1eddi c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng tuy \u0111\u00fang, nh\u01b0ng nay t\u1ea1m nghe theo. Kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u0103m n\u0103m, s\u1ee9c d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd c\u1ea1n ki\u1ec7t.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(L\u00fd Ho\u00e0i Trung l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00fa Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. S\u00e1ch 'Tam tri\u1ec1u th\u00e1nh ch\u00ednh l\u1ee5c' g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 l\u00e0 sai. Vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng d\u1ef1a theo s\u00e1ch 'Ki\u1ebfn Long di s\u1ef1' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng, ch\u00ednh s\u1eed kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1 chi\u1ebfu v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan \u0111i theo t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn H\u1ed9i Ti\u1ebft, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 qua ph\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng L\u1ee3i, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb9p, \u0111\u00e3 ph\u00e1 b\u1ecf nh\u00e0 d\u00e2n l\u1ea5n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng.\r\n\r\n[49] Vua sai Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 c\u00f9ng c\u00e1c quan tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[50] Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh m\u1ea5t.\r\n\r\nD\u01b0 Kh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u00e3i ch\u1ee9c, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh trao cho quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac \u00f4ng b\u1ec7nh, vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tr\u1ea5n Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, b\u00e3i tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u1eed trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, xa gi\u00e1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng cung.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Tr\u1ecbnh ch\u00e2u.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Kinh.\r\n\r\n[54] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd D\u1ee5c h\u00e0ng, T\u00e0o B\u00e2n sai D\u1ee5c vi\u1ebft th\u01b0 khuy\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh \u1edf Giang Nam \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quy thu\u1eadn. Duy hi\u1ec7u \u00fay H\u1ed3 T\u1eafc \u1edf Giang Ch\u00e2u c\u00f9ng nha hi\u1ec7u T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c Minh gi\u1ebft th\u1ee9 s\u1eed, chi\u1ebfm th\u00e0nh kh\u00f4ng h\u00e0ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chi\u00eau an tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9[footnote]Chi\u1ebfu phong Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chi\u00eau an tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, ch\u1eef 's\u1ee9' \u1edf sau 'tu\u1ea7n ki\u1ec3m' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3 m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], mang qu\u00e2n th\u1ea3o ph\u1ea1t. Th\u00e0nh Giang Ch\u00e2u hi\u1ec3m tr\u1edf ki\u00ean c\u1ed1, H\u00e0n \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1, t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1, qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eabn c\u00f2n gi\u00e0nh gi\u1eadt t\u1eebng ng\u00f5. L\u00fac \u1ea5y T\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111ang n\u1eb1m tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng, H\u00e0n b\u1eaft tr\u00f3i, tr\u00e1ch c\u1ee9 vi\u1ec7c ch\u1ed1ng m\u1ec7nh. T\u1eafc \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u00f3 s\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1, c\u1edb sao C\u00f4ng l\u1ea1i ng\u1ea1c nhi\u00ean?\"<\/i> H\u00e0n sai ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ebft lu\u00f4n \u0110\u1ee9c Minh.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ebf nh\u1eadn ch\u1ee9c tri C\u1eedu Giang, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh. Qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u00e0 d\u00e2n, d\u00e2n khi\u1ebfu ki\u1ec7n v\u1edbi T\u1ebf, T\u1ebf tra x\u00e9t v\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ebft qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0n. H\u00e0n v\u00ec d\u00e2n Giang Ch\u00e2u kh\u00e1ng c\u1ef1, l\u1ea1i c\u0103m gi\u1eadn vi\u1ec7c d\u00e2n khi\u1ebfu ki\u1ec7n d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1ecb gi\u1ebft, n\u00ean n\u1ed5i gi\u1eadn t\u00e0n s\u00e1t c\u1ea3 th\u00e0nh. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, thi th\u1ec3 b\u1ecb v\u1ee9t xu\u1ed1ng gi\u1ebfng, gi\u1ebfng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng. H\u00e0n vu c\u00e1o T\u1ebf, khi\u1ebfn T\u1ebf b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m ch\u1ee9c tri Nhi\u00eau Ch\u00e2u. T\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n gi\u00e1 tr\u1ecb h\u00e0ng v\u1ea1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb H\u00e0n chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t.\r\n\r\n<i>(T\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch.)<\/i>\r\n\r\nVua nghe tin Giang Ch\u00e2u s\u1eafp b\u1ecb h\u1ea1, sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban cho H\u00e0n, c\u1ea5m vi\u1ec7c gi\u1ebft ch\u00f3c. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9c Th\u1ee5 Ph\u1ed5, g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 qua s\u00f4ng, khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00e0n s\u00e1t r\u1ed3i. H\u00e0n nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin ch\u1edf 500 t\u01b0\u1ee3ng La H\u00e1n b\u1eb1ng s\u1eaft t\u1eeb ch\u00f9a \u0110\u00f4ng L\u00e2m tr\u00ean n\u00fai L\u01b0 S\u01a1n v\u1ec1, \u0111\u1ebfn D\u0129nh Ch\u00e2u x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a m\u1edbi. B\u00e8n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn, ch\u1edf \u0111\u1ea7y v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng s\u1eaft tr\u00ean \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"\u00c1p C\u01b0\u01a1ng La H\u00e1n\"<\/i>[footnote]Ch\u00fa th\u00edch: T\u1eeb '\u00c1p' \u1edf d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Kim', \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 m\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf.[\/footnote].\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng th\u00ec b\u00e1 quan \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Th\u00e1i t\u1eed Trung du\u1eabn H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kh\u1edfi c\u01b0 lang L\u00fd Ph\u00f9 l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1ea3 B\u1ed5 khuy\u1ebft, Quy\u1ec1n tri Th\u0103ng Ch\u00e2u ki\u00eam Giang Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng[footnote]Nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc T\u01b0\u01a1ng', \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed quy\u1ec3n 270 truy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 162, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0m Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ec1u v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[57] Khi Giang Nam ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, Tri H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n L\u00fd Th\u1ee9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1ee9 l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf Gi\u1ea3ng V\u0169 \u0111i\u1ec7n, m\u1eddi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c c\u1eed s\u1ee9 sang c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[60] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Th\u1ee7y cai, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Phi Long vi\u1ec7n, xem \u0111\u00e1nh c\u00e1 tr\u00ean s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y.\r\n\r\n[61] L\u01b0 R\u00e1ng nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u00e0o tri\u1ec1u, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00e1u trai c\u1ee7a Cung Th\u1eadn Nghi l\u00e0 Cung D\u0129nh, gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, g\u1eb7p R\u00e1ng \u1edf tri\u1ec1u, li\u1ec1n ch\u1ea5t v\u1ea5n: <i>\"Gi\u1eb7c ph\u1ea3n, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 gi\u1ebft ch\u1ebft ch\u00fa ta, ta \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y sao?\"<\/i> B\u00e8n b\u1eaft R\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o oan. Vua giao R\u00e1ng cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed. Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng R\u00e1ng d\u0169ng c\u1ea3m, xin tha t\u1ed9i ch\u1ebft. Vua n\u00f3i: <i>\"Di\u1ec7n m\u1ea1o R\u00e1ng r\u1ea5t gi\u1ed1ng H\u1ea7u B\u00e1 Vinh, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng?\"<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u R\u00e1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ch\u1ee3.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c L\u01b0 R\u00e1ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, \u0111o\u1ea1n n\u00e0y d\u1ef1a theo 'T\u00e2n l\u1ee5c', 'B\u1ea3n k\u1ef7' l\u1ea1i n\u00f3i ch\u00e9m R\u00e1ng \u1edf T\u00e2y Kinh, kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n. X\u00e9t th\u1ea5y R\u00e1ng ch\u1ebft \u1edf C\u1ed1 T\u1eed Pha, ch\u00f4n t\u1ea1i Di M\u00f4n S\u01a1n, c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf T\u00e2y Kinh, h\u01a1n n\u1eefa xa gi\u00e1 l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng, sao l\u1ea1i ch\u00e9m \u1edf T\u00e2y Kinh, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 sai ch\u1eef. 'Giang Nam D\u00e3 L\u1ee5c' ghi R\u00e1ng quy h\u00e0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ef1c s\u1ef1 do T\u00e0o H\u00e0n \u00e1p gi\u1ea3i. Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u1ea5t v\u1ea5n R\u00e1ng v\u00ec sao kh\u00f4ng h\u00e0ng ngay, R\u00e1ng \u0111\u00e1p r\u1eb1ng L\u00fd D\u1ee5c ch\u01b0a nh\u1eadn t\u01b0\u1edbc V\u01b0\u01a1ng n\u00ean kh\u00f4ng h\u00e0ng, Th\u00e1i T\u1ed5 khen ng\u1ee3i l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n phong l\u00e0m K\u00fd Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. \u0110\u1ebfn khi Cung D\u0129nh t\u1ed1 oan, T\u00e0o H\u00e0n l\u1ea1i t\u00e2u R\u00e1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, n\u00ean gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n v\u1ec1 thi\u1ebft kho\u00e1n, chi\u00ean nh\u1ee5c, \u0111\u1ec1u kh\u00e1c v\u1edbi qu\u1ed1c s\u1eed, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng. Tuy nhi\u00ean, qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00e9p truy\u1ec7n R\u00e1ng gi\u1ed1ng v\u1edbi 'C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed', c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n xem vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y.\r\n\r\n[63] T\u1ed1ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00f3 l\u1edbn ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a quan d\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 4.600 gian.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, gi\u00e1ng Th\u00e2n Ch\u00e2u th\u00e0nh Ngh\u0129a D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u1eed \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 K\u00ec sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Ph\u00f2ng Ng\u1ea1n Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(Ng\u1ea1n Qu\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[66] T\u1ea5n Ch\u00e2u d\u00e2ng 29 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 ba ch\u00e2u Lam, Hi\u1ebfn, Th\u1ea1ch c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng V\u0169.\r\n\r\n<i>(H\u1ed3ng V\u0169, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, T\u1ea3 Ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed7 M\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n qu\u1ea3n Kinh Nam ph\u1ee7, do L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n gh\u00e9t \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao m\u00e0 gh\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[68] C\u1eed Ty Hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00f2a Hi\u1ec3m \u0111i th\u0103m d\u00f2 Giang Nam \u0111\u1ea1o.\r\n\r\n[69] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u D\u0129nh l\u00e0 T\u00e0o H\u00e1n l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ebf, v\u1eabn ki\u00eam ph\u00e1n ch\u00e2u D\u0129nh, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam.\r\n\r\n[70] Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u1edf c\u1ee7a T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Quang Ngh\u0129a cao r\u00e1o, n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111i b\u1ed9 t\u1eeb c\u1eeda T\u1ea3 D\u1ecbch \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng, sai th\u1ee3 l\u00e0m b\u00e1nh xe l\u1edbn, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y v\u00e0o trong ph\u1ee7, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, th\u00fac gi\u1ee5c ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng t\u00ednh nh\u00e2n hi\u1ebfu, Vua r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, coi vi\u1ec7c \u1edf Kinh 15 n\u0103m, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda sang, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, ban \u00e2n l\u1ec5 r\u1ea5t h\u1eadu. Khi V\u01b0\u01a1ng b\u1ec7nh n\u1eb7ng, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, Vua v\u1ed9i t\u1edbi th\u0103m, t\u1ef1 tay ch\u00e2m ng\u1ea3i, V\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au, Vua c\u0169ng l\u1ea5y ng\u1ea3i t\u1ef1 \u0111\u1ed1t, t\u1eeb gi\u1edd Th\u00ecn \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i r\u1ed3i t\u1ec9nh l\u1ea1i, Vua m\u1edbi v\u1ec1. Khi b\u1ec7nh kh\u1ecfi h\u1eb3n, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u0103m, ban cho ch\u0103n \u0111\u1ec7m c\u00f3 h\u00ecnh r\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\nL\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n d\u1ef1 ti\u1ec7c trong cung, V\u01b0\u01a1ng say, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, Vua \u0111\u1ee9ng l\u00ean ti\u1ec5n \u0111\u1ebfn th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n, t\u1ef1 tay \u0111\u1ee1. Qu\u00e2n s\u0129 d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao Qu\u1ef3nh \u1edf M\u00f4ng Th\u00e0nh tay tr\u00e1i n\u1eafm y\u00ean ng\u1ef1a \u0111\u01b0a ra, Vua tr\u00f4ng th\u1ea5y, b\u00e8n ban cho Qu\u1ef3nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn \u00e1o, \u0111ai v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, b\u1ea3o h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5c v\u1ee5. C\u00f3 l\u1ea7n b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbc \u0111i nh\u01b0 r\u1ed3ng nh\u01b0 h\u1ed5, l\u1ea1i sinh ra c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u1ea1, \u1eaft l\u00e0 Vua th\u00e1i b\u00ecnh, ph\u00fac \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ta m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Qu\u1ef3 Ch\u00e2u tr\u1ef1c b\u00fat' c\u1ee7a Th\u00e1i \u0110\u00f4n ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 l\u1ea5y T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng coi vi\u1ec7c \u1edf Kinh, khi xong vi\u1ec7c, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y ng\u1ef1a c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, d\u1eaft t\u1edbi xem.\"<\/i> R\u1ed3i truy\u1ec1n g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i ng\u1ef1a d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n, ra l\u1ec7nh cho T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1ee1i l\u00ean ng\u1ef1a tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. Th\u00e1i T\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i t\u1eeb ch\u1ed1i, [Th\u00e1i T\u1ed5] b\u00e8n b\u1ea3o ri\u00eang r\u1eb1ng: <i>\"Sau n\u00e0y ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng l\u00ean xu\u1ed1ng ch\u1ed7 n\u00e0y, t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0m g\u00ec?\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng s\u1ee3 \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i, v\u1ed9i b\u01b0\u1edbc ra. Th\u00e1i T\u1ed5 sai th\u1ecb v\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i, \u0111\u01b0a l\u00ean ng\u1ef1a. V\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n l\u1ea1y hai l\u1ea7n, r\u1ed3i c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i v\u00f2ng quanh s\u00e2n \u0111i\u1ec7n m\u00e0 ra. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1ecf \u00fd s\u1ebd truy\u1ec1n ng\u00f4i. X\u00e9t \u00fd truy\u1ec1n ng\u00f4i c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng Chi\u00eau Hi\u1ebfn r\u1ed3i, nay kh\u00f4ng thu\u1eadt l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t l\u00e0 Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai s\u1ee9 v\u00e0o c\u1ed1ng, t\u1ea1 \u01a1n v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u ki\u1ebfn v\u00e0 ban l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[72] V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n qua \u0111\u1eddi. To\u00e0n B\u00e2n coi nh\u1eb9 c\u1ee7a c\u1ea3i, tr\u1ecdng \u0111\u00e3i s\u0129 t\u1eed, kh\u00f4ng c\u1ea7u danh ti\u1ebfng hi\u1ec3n h\u00e1ch, khoan dung v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, binh s\u0129 \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1. \u00d4ng b\u1ecb bi\u1ebfm tr\u00edch \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1eadn g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m[footnote]'k\u1ef7' t\u1ef1 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung.[\/footnote], v\u1eabn an nhi\u00ean t\u1ef1 t\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i \u00f4ng.\r\n\r\n[73] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, xem n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o h\u1ed3 m\u1edbi.\r\n\r\n[74] Ban \u0111\u1ea7u, l\u01b0u h\u1eadu c\u1ee7a V\u0129nh An l\u00e0 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Hu\u00e2n nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao \u1edf T\u00e2y L\u1ea1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u1ec5. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Ng\u1ef1 Hu\u00e2n l\u00e0m l\u01b0u h\u1eadu c\u1ee7a Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n, tri\u1ec7u em c\u1ee7a Ng\u1ef1 Hu\u00e2n l\u00e0 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 nh\u00e0n c\u1ee9u, coi qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[75] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a Kinh Tri\u1ec7u Do\u00e3n l\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 th\u0103m b\u1ec7nh, hai ng\u00e0y sau l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1eefa.\r\n\r\n[76] B\u00ecnh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u00ec Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u00e0o tri\u1ec1u n\u00ean kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, sai con l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1o \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 xin v\u00e0o ch\u1ea7u, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p. H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ebfn Nam Ki\u1ebfm Ch\u00e2u, nghe tin trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 tang, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c tang l\u1ec5.\r\n\r\n[77] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u b\u00e1n mu\u1ed1i, gi\u00e1 m\u1ed7i c\u00e2n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng gi\u1ea3m xu\u1ed1ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng gi\u1ea3m xu\u1ed1ng ba m\u01b0\u01a1i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, mu\u1ed1i h\u1ea1t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng c\u00f2n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ec7nh gi\u1ea3m th\u00eam b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[78] Sai c\u00e1c quan c\u1ea7u t\u1ea1nh m\u01b0a \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ea7n n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u1eefa g\u1ea7n v\u1edbi huy\u1ec7n, tr\u1ea5n th\u00ec d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3.\r\n\r\n[80] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n h\u00ecnh ng\u1ee5c trong thi\u00ean h\u1ea1 do \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed chi ti\u1ebft, c\u00f2n h\u00ecnh b\u1ed9 xem x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\nN\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0o m\u00f9a thu, t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh hai c\u01a1 quan n\u00e0y th\u1ea3o lu\u1eadn c\u00f9ng nhau r\u1ed3i t\u1ea5u tr\u00ecnh. Khi \u0111\u00f3, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t ph\u1ee5 tr\u00e1ch h\u00ecnh b\u1ed9, T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Ph\u00f9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0110\u1ea1i L\u00fd. Ph\u00f9 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng r\u1eafn, th\u01b0\u1eddng n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau trong vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt, T\u1ea5t th\u01b0\u1eddng b\u00e1c b\u1ecf v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eabn \u0111\u1ebfn tranh c\u00e3i, h\u1ed3 s\u01a1 v\u1ee5 \u00e1n b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n. T\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb xin kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, b\u00e8n xin nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i tri\u1ec1u.\r\n\r\nTh\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, T\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quy\u1ec1n tri Vinh ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1ea3 nh\u1eadn ch\u1ee9c ngo\u00e0i khi v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n d\u1eb7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n. \u0110\u1ebfn khi T\u1ea5t t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u00f3 khanh kh\u00f4ng c\u1ea7n Tr\u1eabm d\u1eb7n d\u00f2, n\u00ean Tr\u1eabm m\u1edbi c\u1ea5t nh\u1eafc khanh.\"<\/i> T\u1ea5t t\u1ea1i ch\u00e2u qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c hai c\u01a1 quan c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed v\u0103n \u00e1n, theo s\u1edb c\u1ee7a T\u1ea5t l\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00e1ng 7 n\u0103m ngo\u00e1i, nh\u01b0ng trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'B\u1ea3n k\u1ef7' kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, nay nh\u00e2n vi\u1ec7c T\u1ea5t ra ngo\u00e0i, ghi l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Long H\u01b0ng m\u1edbi.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u1eb3ng Gi\u00e1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u00f4ng Nhi\u1ec5m, ban ti\u1ec1n cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn doanh Kh\u1ed1ng H\u1ea1c, xem k\u1ef5 s\u0129 b\u1eafn cung, ban l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, xem kho kinh s\u00e1ch.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, l\u1ea5y Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o h\u00e0nh doanh m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m, H\u1ed5 ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ti\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u00e2n ph\u1ee5c, \u0111ai v\u00e0ng, ng\u1ef1a y\u00ean v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[84] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, Th\u1ee9 s\u1eed Vi\u00ean ch\u00e2u L\u01b0u M\u1eadu Trung c\u00f9ng Th\u1ee9 s\u1eed C\u00e1t ch\u00e2u \u0110\u1ed3 L\u1ec7nh Ki\u00ean h\u1eb9n nhau kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh. G\u1eb7p l\u00fac L\u1ec7nh Ki\u00ean ch\u1ebft, Gi\u00e1m qu\u00e2n Th\u1ecb K\u1ef3 Trinh quy\u1ec1n tri C\u00e1t ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e0nh b\u1ecf d\u1edf, r\u1ed3i M\u1eadu Trung c\u00f9ng Trinh v\u00e0o tri\u1ec1u. M\u1eadu Trung th\u01b0\u1eddng hay x\u00e2m l\u1ea5n bi\u00ean gi\u1edbi, Vua tr\u00e1ch h\u1ecfi, M\u1eadu Trung n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n ph\u1ee5ng s\u1ef1 L\u00fd D\u1ee5c ch\u1ec9 lo h\u1ebft s\u1ee9c, d\u00f9 B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e2n chinh, th\u1ea7n c\u0169ng li\u1ec1u th\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfc.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m M\u1eadu Trung l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u0103ng ch\u00e2u, Trinh l\u00e0m Nh\u00e0n c\u1ee9u s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(Trinh, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[85] T\u1ea1i T\u1ea5n ch\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Tri\u1ec7u Hu\u1ea5n, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, Vua tha t\u1ed9i kh\u00f4ng gi\u1ebft, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i th\u1ea3 v\u1ec1.\r\n\r\n[86] B\u00e3i b\u1ecf Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam do ng\u1ee5y tri\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra[footnote]B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1ea1o do c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam \u0111\u1eb7t ra <i>(ch\u1eef 'th\u1ef1' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'hi\u1ec7u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12308 trong \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>.[\/footnote].\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf T\u00e2y S\u01a1n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n ch\u00e2u, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u1edf Minh ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m qu\u00e2n m\u00e3 b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e3n, \u0110\u1ea1i thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o H\u00e0 \u0110\u00f4ng.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5[footnote]L\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 <i>(ch\u1eef 'd\u0129' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 quy\u1ec3n 12308 trong \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 6-44 s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>.[\/footnote], H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ki\u00eam ph\u00e1n Tam ty V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m c\u00f9ng chia qu\u1ea3n vi\u1ec7c Tuy\u00ean huy Nam B\u1eafc vi\u1ec7n. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, khi ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy s\u1ee9 khuy\u1ebft, li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n s\u1ef1.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tuy\u00ean huy s\u1ee9 sau n\u00e0y kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c ban \u0111\u1ea7u n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ra chi\u1ebfu chia qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n:\r\n\r\n- T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 H\u00e1c S\u00f9ng T\u00edn c\u00f9ng Gi\u1ea3i ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung ti\u1ebfn ra Ph\u1ea7n ch\u00e2u;\r\n\r\n- N\u1ed9i y kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng Tr\u1ea1ch ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed T\u1ec1 Si\u00eau <i>(Si\u00eau, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> ti\u1ebfn ra S\u1ea5m ch\u00e2u;\r\n\r\n- N\u1ed9i y kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Y\u1ebfn Tuy\u00ean <i>(Y\u1ebfn Tuy\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> c\u00f9ng B\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed An Th\u1ee7 Trung ti\u1ebfn ra Li\u00eau ch\u00e2u;\r\n\r\n- D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ec1 Di\u00ean S\u00e2m <i>(Di\u00ean S\u00e2m, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> c\u00f9ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea5n, Th\u1ea5p, Nh\u1eef ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed M\u1ee5c Ng\u1ea1n Ch\u01b0\u01a1ng <i>(Ng\u1ea1n Ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> ti\u1ebfn ra Th\u1ea1ch ch\u00e2u;\r\n\r\n- L\u1ea1c uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ea7u M\u1ef9 c\u00f9ng Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ti\u1ebfn ra H\u00e3n, \u0110\u1ea1i.\r\n\r\n[90] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn L\u0103ng c\u1ea9m vi\u1ec7n.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 ng\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n giam gi\u1eef.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho ph\u00e9p c\u00e1c Th\u1ee9 s\u1eed, Lang trung, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 v\u00e0o ng\u00e0y k\u1ef5 ri\u00eang.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ea5y Kh\u1ed1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u00f4ng vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn th\u1ee7y l\u1ee5c k\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i Nam c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, H\u1ea3i, Ngh\u1ec7 thu\u1ed9c Ho\u00e0i B\u1eafc. Vua b\u1ea3o M\u00e2n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm giao cho khanh tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1eeb b\u1ecf n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1eebng vi\u1ec7c m\u1ed9t[footnote]Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1eebng vi\u1ec7c m\u1ed9t, ch\u1eef 'trung' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 249 truy\u1ec7n Ph\u1ea1m M\u00e2n m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. V\u1ea3 l\u1ea1i, Tr\u1eabm nghe n\u00f3i khanh v\u1ed1n ngh\u00e8o, n\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec c\u1ea7n d\u00f9ng, c\u1ee9 l\u1ea5y ti\u1ec1n quan m\u00e0 d\u00f9ng.\"<\/i> M\u00e2n m\u1ed7i n\u0103m v\u1eadn h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u th\u1ea1ch g\u1ea1o cung c\u1ea5p cho kinh s\u01b0, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[94] Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau m\u1ea5t. Con trai \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 t\u1ea1m th\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, sai s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u00f4n L\u1ec5 sang c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u00e0 xin phong m\u1ec7nh.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u00e0, Ph\u1ea7n, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u1ef1a v\u00e0 h\u01a1n s\u00e1u tr\u0103m b\u1ed9 v\u0169 kh\u00ed.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 L\u01b0u Hi C\u1ed5 m\u1ea5t.\r\n\r\n[97] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, sai Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7t l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Ki\u1ec1n, theo T\u00e0o B\u00e2n nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u00e2n binh. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Qu\u00e1ch T\u1ea3i H\u01b0ng <i>(T\u1ea3i H\u01b0ng, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> \u0111ang c\u1ed1 th\u1ee7 v\u1edbi qu\u00e2n m\u00ecnh, Tri\u1ec7t m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i, d\u00f9ng uy t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khuy\u00ean b\u1ea3o, T\u1ea3i H\u01b0ng li\u1ec1n trao \u1ea5n t\u00edn v\u00e0 nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ec7nh cho T\u1ea3i H\u01b0ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u H\u1ea3i, Tri\u1ec7t ch\u1ecdn l\u1ea5y n\u0103m tr\u0103m qu\u00e2n s\u0129 d\u0169ng c\u1ea3m trong th\u00e0nh l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0. Th\u1ed5 h\u00e0o h\u1ecd L\u00ea v\u00e0 h\u1ecd La, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp l\u00e0m lo\u1ea1n, Tri\u1ec7t \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean th\u1ee7 l\u0129nh, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh.\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e3n, \u0110\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda sau n\u00fai c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ao ph\u00eda nam th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn L\u1ec5 Hi\u1ec1n tr\u1ea1ch, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[100] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0110\u1ecbnh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd Quang Du\u1ec7 d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00f3ng \u1edf hai c\u1eeda \u1ea3i Thi\u00ean Tri\u1ec1u v\u00e0 \u0110\u1ecbnh Tri\u1ec1u, sai s\u1ee9 b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u1ee3i s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u00f3ng b\u0103ng s\u1ebd ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, An Th\u1ee7 Trung t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi M\u00e3 K\u1ebf \u00c2n, Gi\u00e1m \u00e1p binh m\u00e3 tr\u1ea1i L\u1ea1c La, <i>(K\u1ebf \u00c2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n ra \u0111\u01b0\u1eddng Li\u00eau Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i tr\u1ea1i c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng tr\u00e2u d\u00ea.\r\n\r\n<i>(Theo ghi ch\u00e9p th\u00e1ng 8, sai N\u1ed9i y kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Y\u1ebfn Tuy\u00ean c\u00f9ng B\u1ed9c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed An Th\u1ee7 Trung theo \u0111\u01b0\u1eddng Li\u00eau Ch\u00e2u ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Truy\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ee7 Trung c\u0169ng ch\u00e9p r\u1eb1ng Th\u1ee7 Trung l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Li\u00eau Ch\u00e2u, c\u00f9ng M\u00e3 K\u1ebf \u00c2n ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi, nh\u01b0ng C\u1ef1u l\u1ee5c l\u1ea1i n\u00f3i: Tri ch\u00e2u Li\u00eau Ch\u00e2u T\u1ec1 Si\u00eau t\u00e2u vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. T\u1ec1 Si\u00eau th\u1ef1c l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, theo \u0111\u01b0\u1eddng S\u1ea5m Ch\u00e2u ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Li\u00eau Ch\u00e2u. T\u00e2n l\u1ee5c ch\u1ec9 ghi l\u00e0 Li\u00eau Ch\u00e2u, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra sai s\u00f3t c\u1ee7a C\u1ef1u l\u1ee5c n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i, nay ghi th\u1eb3ng l\u00e0 An Th\u1ee7 Trung.)<\/i>\r\n\r\n[102] T\u1ec1 Si\u00eau t\u00e2u r\u1eb1ng d\u1eabn qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng S\u1ea5m Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i n\u0103m tr\u0103m qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft s\u1ed1ng ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Theo B\u1ea3n k\u1ef7. T\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 C\u1ef1u l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi, nghi ng\u1edd Th\u1ef1c l\u1ee5c b\u1ecb thi\u1ebfu s\u00f3t, ho\u1eb7c c\u00f9ng ng\u00e0y t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u1edbi An Th\u1ee7 Trung. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, xem qu\u00e2n s\u0129 Phi S\u01a1n b\u1eafn \u0111\u00e1 b\u1eb1ng m\u00e1y.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u1ec7n Th\u1ecd D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ch\u00edn m\u01b0\u01a1i d\u00e2n.\r\n\r\n[105] \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean.\r\n\r\n[106] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan ch\u00e2u Kinh Ch\u00e2u h\u00e0ng n\u0103m mua ng\u1ef1a, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1c t\u0103ng gi\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u01b0 l\u1ee3i, t\u00edch l\u0169y \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi s\u00e1u v\u1ea1n quan, l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd m\u01b0\u1ee3n h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng kh\u1ed1, l\u1ea1m d\u1ee5ng s\u00e1u ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m b\u00e1nh r\u01b0\u1ee3u quan. Vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, b\u1ecb tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, ch\u00e2u n\u00e0y xi\u1ec1ng x\u00edch con trai \u00f4ng l\u00e0 B\u1ea3o Th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng th\u00e2n l\u1ea1i T\u1ed1ng T\u1eadp.\r\n\r\nVua v\u00ec \u0110\u1ea1c l\u00e0 b\u1eadc c\u1ed1 c\u1ef1u, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng ta chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb. B\u1ea3o Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u1eadp c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, phong Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1c l\u00e0m T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u0110\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 S\u00f3c.\r\n\r\n[107] Ban \u0111\u1ea7u, c\u00f3 v\u1ecb th\u1ea7n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng nh\u00e0 d\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n Chu Ch\u1ea5t, t\u1ef1 x\u01b0ng: <i>\"Ta l\u00e0 t\u00f4n th\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eddi, hi\u1ec7u l\u00e0 H\u1eafc S\u00e1t T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ph\u1ee5 t\u00e1 c\u1ee7a Ng\u1ecdc \u0110\u1ebf.\"<\/i> Th\u1ee7 Ch\u00e2n m\u1ed7i khi trai gi\u1edbi c\u1ea7u kh\u1ea9n, th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng xu\u1ed1ng trong ph\u00f2ng, gi\u00f3 l\u1eb7ng y\u00ean, ti\u1ebfng n\u00f3i nh\u01b0 tr\u1ebb con, ch\u1ec9 m\u00ecnh Th\u1ee7 Ch\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng l\u1eddi ti\u00ean \u0111o\u00e1n v\u1ec1 h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec1u r\u1ea5t linh nghi\u1ec7m. Th\u1ee7 Ch\u00e2n t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1o s\u0129.\r\n\r\nL\u00fac Vua kh\u00f4ng kho\u1ebb, cho ng\u01b0\u1eddi ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u Th\u1ee7 Ch\u00e2n v\u00e0o cung.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai n\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n trai \u1edf qu\u00e1n Ki\u1ebfn Long, l\u1eadp \u0111\u00e0n ho\u00e0ng l\u1ee5c, khi\u1ebfn Th\u1ee7 Ch\u00e2n tri\u1ec7u th\u1ea7n. Th\u1ea7n n\u00f3i: <i>\"Cung khuy\u1ebft tr\u00ean tr\u1eddi \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, kho\u00e1 ng\u1ecdc m\u1edf. \u0110\u1ea5ng T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n.\"<\/i> N\u00f3i xong, th\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u1eefa.\r\n\r\n<i>(Theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a 'Qu\u1ed1c s\u1eed Ph\u00f9 Th\u1ee5y ch\u00ed', c\u00f3 th\u00eam t\u1eeb '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c. '\u0110\u00e0m uy\u1ec3n' l\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Th\u00e1i T\u1ed5 nghe l\u1eddi Th\u1ee7 Ch\u00e2n cho l\u00e0 y\u00eau qu\u00e1i, \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac b\u0103ng h\u00e0.\"<\/i> S\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i>\r\n\r\nVua nghe l\u1eddi \u1ea5y, li\u1ec1n \u0111\u00eam tri\u1ec7u T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, giao ph\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ec1 sau.\r\n\r\nT\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec, ch\u1ec9 t\u1eeb xa tr\u00f4ng th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1ebfn, T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng th\u1ec9nh tho\u1ea3ng r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ed7 ng\u1ed3i, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111ang nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3. Sau \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7m chi\u1ebfc r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t[footnote]Sau \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7m chi\u1ebfc r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. 'R\u00ecu g\u1ed7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'g\u1ed7 r\u00ecu', ch\u1eef 'ch\u1eb7n' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 2, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 s\u1eeda b\u1ed5.[\/footnote], l\u1edbn ti\u1ebfng b\u1ea3o T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: <i>\"H\u00e3y l\u00e0m t\u1ed1t vi\u1ec7c n\u00e0y. <i>(H\u1ea3o vi chi)<\/i>.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c' c\u1ee7a nh\u00e0 s\u01b0 Ng\u00f4 V\u0103n O\u00e1nh, ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p. D\u00e3 L\u1ee5c ch\u00e9p r\u1eb1ng: Khi t\u1ed5 ti\u00ean c\u00f2n \u1ea9n c\u01b0, th\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u01a1i v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u0129 tr\u00ean s\u00f4ng Quan H\u00e0, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ed7n \u0110\u1ed9n, ho\u1eb7c c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u00e2n V\u00f4. M\u1ed7i khi thi\u1ebfu th\u1ed1n, \u0111\u1ea1o s\u0129 l\u1ea1i th\u00f2 tay v\u00e0o t\u00fai, v\u00e0ng c\u00e0ng l\u1ea5y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Ba ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u say m\u00e8m. \u0110\u1ea1o s\u0129 th\u00edch h\u00e1t b\u00e0i B\u1ed9 H\u01b0 l\u00e0m tr\u00f2[footnote]\u0110\u1ea1o s\u0129 th\u00edch h\u00e1t b\u00e0i B\u1ed9 H\u01b0 l\u00e0m tr\u00f2. B\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c c\u1ee7a nh\u00e0 s\u01b0 V\u0103n O\u00e1nh vi\u1ebft 'th\u00edch' th\u00e0nh 'gi\u1ecfi'.[\/footnote], c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ecdng cao v\u00fat t\u1eeb ch\u1ed1n u u minh minh. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng m\u1ed9t hai c\u00e2u, theo gi\u00f3 tr\u1eddi bay xu\u1ed1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ed5 ti\u00ean nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1eb1ng: <i>\"Kim H\u1ea7u H\u1ed5 \u0110\u1ea7u T\u1ee9, Ch\u00e2n Long \u0110\u1eafc Ch\u00e2n V\u1ecb.\"<\/i> Khi t\u1ec9nh l\u1ea1i h\u1ecfi th\u00ec \u0111\u1ea1o s\u0129 n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi n\u00f3i trong c\u01a1n say, h\u00e1 \u0111\u00e1ng tin sao?\"<\/i> \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Canh Th\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng g\u1eb7p l\u1ea1i \u0111\u1ea1o s\u0129 n\u1eefa, b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho t\u00ecm ki\u1ebfm kh\u1eafp n\u01a1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y \u0111\u1ea1o s\u0129 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0n Vi\u00ean, ho\u1eb7c \u1edf Tung S\u01a1n, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u0103m Khai B\u1ea3o \u1ea4t H\u1ee3i. Ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1 l\u1ec5 t\u1ea9y tr\u1ea7n, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn T\u00e2y Chi\u1ec3u, th\u1ea5y \u0111\u1ea1o s\u0129 say ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00e2y b\u00ean b\u1edd, c\u01b0\u1eddi ch\u00e0o Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb ng\u00e0y chia tay, ng\u00e0i m\u1ea1nh kh\u1ecfe ch\u1ee9?\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng m\u1eebng l\u1eafm, l\u1eadp t\u1ee9c sai ng\u01b0\u1eddi b\u00ed m\u1eadt d\u1eabn \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0o h\u1eadu cung, s\u1ee3 \u0111\u1ea1o s\u0129 b\u1ecf \u0111i, v\u1ed9i v\u00e0ng tr\u1edf l\u1ea1i g\u1eb7p, m\u1ecdi chuy\u1ec7n nh\u01b0 x\u01b0a, c\u00f9ng nhau u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecfa th\u00edch.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o \u0111\u1ea1o s\u0129: <i>\"Ta t\u1eeb l\u00e2u mu\u1ed1n g\u1eb7p ng\u01b0\u01a1i, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t vi\u1ec7c, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, ta c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u n\u1eefa?\"<\/i> \u0110\u1ea1o s\u0129 n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00eam 20 th\u00e1ng 10 n\u0103m nay tr\u1eddi quang, th\u00ec ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam m\u1ed9t k\u1ef7, n\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u00ec ph\u1ea3i s\u1edbm chu\u1ea9n b\u1ecb.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>Th\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf l\u1ea1i, cho ngh\u1ec9 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn sau. Quan l\u1ea1i v\u01b0\u1eddn th\u1ec9nh tho\u1ea3ng th\u1ea5y \u0111\u1ea1o s\u0129 ng\u1ee7 tr\u00ean ng\u1ecdn c\u00e2y trong t\u1ed5 chim, ho\u1eb7c m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u0103m. Th\u01b0\u1ee3ng lu\u00f4n kh\u1eafc ghi l\u1eddi \u0111\u1ea1o s\u0129, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam h\u1eb9n, ng\u1ef1 t\u1ea1i Th\u00e1i Thanh c\u00e1c \u0111\u1ec3 xem thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u00eam \u0111\u00f3 tr\u1eddi quang, sao s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1, Th\u01b0\u1ee3ng vui m\u1eebng. Th\u00ecnh l\u00ecnh m\u00e2y \u0111en \u00f9n \u00f9n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t b\u1ed7ng \u0111\u1ed5i, m\u01b0a tuy\u1ebft \u0111\u00e1 b\u1ea5t ng\u1edd tr\u00fat xu\u1ed1ng[footnote]M\u01b0a tuy\u1ebft \u0111\u00e1 b\u1ea5t ng\u1edd tr\u00fat xu\u1ed1ng. 'Tuy\u1ebft \u0111\u00e1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ea5m ch\u1edbp', T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'tuy\u1ebft \u0111\u00e1'. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, v\u00e0 \u0111o\u1ea1n sau c\u00f3 c\u00e2u 'd\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n tuy\u1ebft \u0111\u00e3 d\u00e0y v\u00e0i t\u1ea5c', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u01b0a th\u1eadt ch\u00ednh x\u00e1c, nay c\u0103n c\u1ee9 theo D\u00e3 L\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda.[\/footnote], Th\u01b0\u1ee3ng d\u1eddi g\u1eady xu\u1ed1ng c\u00e1c. V\u1ed9i truy\u1ec1n m\u1edf c\u1eeda cung, tri\u1ec7u Khai Phong Do\u00e3n, t\u1ee9c Th\u00e1i T\u00f4ng. M\u1eddi v\u00e0o cung l\u1edbn, c\u00f9ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Ho\u1ea1n quan, cung n\u1eef \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e1nh \u0111i, ch\u1ec9 t\u1eeb xa th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1ebfn, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ec9nh tho\u1ea3ng tr\u00e1nh ch\u1ed7 ng\u1ed3i, c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. U\u1ed1ng xong, canh ba, tuy\u1ebft d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u00e0y v\u00e0i t\u1ea5c. Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ea7m r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n tuy\u1ebft, quay l\u1ea1i b\u1ea3o Th\u00e1i T\u00f4ng: <i>\"H\u00e3y l\u00e0m t\u1ed1t, l\u00e0m t\u1ed1t! <i>(H\u1ea3o t\u1ed1, h\u1ea3o t\u1ed1!)<\/i>\"<\/i> R\u1ed3i c\u1edfi \u0111ai \u0111i ng\u1ee7, ti\u1ebfng th\u1edf nh\u01b0 s\u1ea5m.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, Th\u00e1i T\u00f4ng \u1edf l\u1ea1i ngh\u1ec9 trong c\u1ea5m cung, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn canh n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i th\u1ea5y y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec[footnote]ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i th\u1ea5y y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec 'ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i', b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ch\u00f2i', s\u00e1ch 'T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c' ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i', c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo 'D\u00e3 L\u1ee5c'. B\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' th\u00ec ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ng\u1ee7 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec', xem ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi d\u1eabn l\u1eddi Th\u00e1i \u0110\u00f4n trong 'Tr\u1ef1c B\u00fat' c\u00f3 c\u00e2u 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ng\u1ee7 nghe ti\u1ebfng th\u1edf kh\u00e1c l\u1ea1', nghi ng\u1edd b\u1ea3n 'To\u00e1t Y\u1ebfu' c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa.[\/footnote], Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u0103ng h\u00e0. Th\u00e1i T\u00f4ng ti\u1ebfp nh\u1eadn di chi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc linh c\u1eefu l\u00ean ng\u00f4i. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, l\u00ean Minh \u0110\u01b0\u1eddng, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc xong di chi\u1ebfu, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, d\u1eabn c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e2y quanh \u00e1o ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi th\u1ec3, s\u1eafc m\u1eb7t t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng nh\u01b0 v\u1eeba t\u1eafm g\u1ed9i xong.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u00e1i T\u1ed5 anh minh v\u0169 d\u0169ng, th\u00f4ng hi\u1ec3u sinh m\u1ec7nh, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. V\u0103n O\u00e1nh h\u1eb3n kh\u00f4ng n\u00f3i sai, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. Tuy nhi\u00ean, V\u0103n O\u00e1nh n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o s\u0129 m\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n? Ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u0129 kh\u00e1c. E r\u1eb1ng V\u0103n O\u00e1nh nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb l\u1eddi \u0111\u1ed3n, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn, nh\u01b0 n\u00f3i \"\u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00e2y b\u00ean h\u1ed3 T\u00e2y c\u01b0\u1eddi ch\u00e0o Th\u00e1i T\u1ed5\", \"ngh\u1ec9 \u0111\u00eam trong t\u1ed5 chim \u1edf v\u01b0\u1eddn sau\", n\u00f3i \"\u0111\u00eam 20 th\u00e1ng 10 tr\u1eddi quang, th\u00ec tu\u1ed5i th\u1ecd c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam m\u1ed9t k\u1ef7\", nghi ng\u1edd \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi th\u00eau d\u1ec7t c\u1ee7a k\u1ebb th\u00edch chuy\u1ec7n l\u1ea1, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 th\u1eadt. L\u1ea1i n\u00f3i \"Th\u00e1i T\u00f4ng \u1edf l\u1ea1i ngh\u1ec9 trong c\u1ea5m cung\", \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng sai l\u1ea7m. Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfe, h\u00e1 l\u1ea1i t\u1ef1 l\u00ean l\u1ea7u, h\u01a1n n\u1eefa c\u00f2n ra s\u00e2n gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e1nh tuy\u1ebft sao? Nay xin l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda, ch\u1edd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u1ed1 m\u1ec7nh, l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u00ednh s\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Th\u00e1i \u0110\u00f4n trong 'Tr\u1ef1c b\u00fat' vi\u1ebft: Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n v\u00e0o tri\u1ec1u, h\u1ecfi v\u1ec1 tu\u1ed5i th\u1ecd, \u0110o\u00e0n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u00eam ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 10 n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, n\u1ebfu th\u1ea5y tuy\u1ebft r\u01a1i th\u00ec ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ebf ho\u1ea1ch ra \u0111i, n\u1ebfu tr\u1eddi quang \u0111\u00e3ng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam 12 n\u0103m. \u0110\u1ebfn \u0111\u00eam h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, Vua kh\u00f4ng ng\u1ee7. Ban \u0111\u1ea7u, sai cung nh\u00e2n ra xem, v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng tinh t\u00fa s\u00e1ng r\u1ef1c. \u0110\u1ebfn canh chuy\u1ec3n, l\u1ea1i sai ra xem, l\u1ea7n n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1eddi \u00e2m u, ti\u1ebfp \u0111\u00f3 b\u00e1o tuy\u1ebft r\u01a1i, li\u1ec1n m\u1edf kh\u00f3a c\u1ea5m cung, sai trung s\u1ee9 tri\u1ec7u Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ed1i, l\u1ec7nh d\u1ecdn r\u01b0\u1ee3u, trao b\u00fat ng\u1ef1 b\u00fat ph\u00f3 th\u00e1c vi\u1ec7c k\u1ebf v\u1ecb, n\u1eeda \u0111\u00eam lui v\u1ec1. Vua v\u00e0o ng\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u nghe ti\u1ebfng th\u1edf kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, l\u1eadp t\u1ee9c xem th\u00ec Vua \u0111\u00e3 b\u0103ng h\u00e0. Th\u00e1i T\u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0110\u00f4n ghi ch\u00e9p, g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi V\u0103n O\u00e1nh, ch\u1ec9 kh\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o s\u0129 \u0111\u00f3 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110o\u00e0n v\u00e0 '\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n', c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0110o\u00e0n ch\u01b0a t\u1eebng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn trong tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, e r\u1eb1ng \u0110\u00f4n c\u0169ng nh\u1ea7m, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong 'Ki\u1ebfn Long Di S\u1ef1' vi\u1ebft: Vua s\u1eafp b\u0103ng h\u00e0, h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, sai trung s\u1ee9 g\u1ea5p tri\u1ec7u t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0o cung, g\u1eb7p \u1edf ph\u00f2ng ng\u1ef1. Vua n\u00f3i: \"Ta bi\u1ebft b\u1ec7nh n\u00e0y kh\u00f4ng qua kh\u1ecfi, g\u1ecdi c\u00e1c khanh v\u00e0o kh\u00f4ng v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f3 m\u1ea5y vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m, c\u00e1c khanh h\u00e3y l\u1ea5y b\u00fat nghi\u00ean, theo l\u1eddi ta vi\u1ebft ra, sau khi ta m\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i thi h\u00e0nh, ta nh\u1eafm m\u1eaft kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn.\" Li\u1ec1n trao b\u00fat nghi\u00ean cho Ph\u1ed5, Vua t\u1ef1 thu\u1eadt, Ph\u1ed5 ch\u00e9p theo l\u1eddi, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee9u \u0111\u1eddi an d\u00e2n. Ph\u1ed5 kh\u00f3c n\u00f3i: \"Xin tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Nh\u01b0ng c\u00f2n m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1edbn, ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1ec7 h\u1ea1 x\u1eed tr\u00ed.\" Vua h\u1ecfi: \"Vi\u1ec7c g\u00ec?\" Ph\u1ed5 n\u00f3i: \"Ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng may b\u0103ng, n\u00ean l\u1eadp ai trong c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng?\" Vua \u0111\u00e1p: \"C\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng.\" Ph\u1ed5 l\u1ea1i n\u00f3i: \"B\u1ec7 h\u1ea1 v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u1edfi nghi\u1ec7p, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u0103ng b\u00ecnh, t\u1ef1 c\u00f3 Th\u00e1nh t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i[footnote] 'Th\u00e1nh t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i', ch\u1eef 'th\u1ee5' ban \u0111\u1ea7u thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung.[\/footnote], kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn huynh \u0111\u1ec7. Th\u1ea7n e r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i s\u1ef1 m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 qua, kh\u00f3 m\u00e0 quay l\u1ea1i, b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9.\" Vua n\u00f3i: \"Ta tr\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u00e1i l\u1eddi gi\u00e1o hu\u1ea5n t\u1eeb \u00e1i c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu, d\u01b0\u1edbi v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eeba b\u1eaft \u0111\u1ea7u y\u00ean \u1ed5n, mong c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an, \u00fd ta \u0111\u00e3 quy\u1ebft, mong c\u00e1c khanh h\u00e3y gi\u00fap \u0111\u1ee1 T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng.\" Li\u1ec1n xu\u1ea5t ch\u00e2u ng\u1ecdc v\u00e0ng b\u1ea1c trong ng\u1ef1 ph\u1ee7 ban cho Ph\u1ed5, l\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7. H\u00f4m sau, Vua b\u0103ng h\u00e0 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Do \u0111\u00f3, T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1ea5u ngh\u1ecb n\u00e0y, n\u00ean v\u00f4 c\u00f9ng o\u00e1n h\u1eadn. Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, v\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0 T\u1ea7n ph\u1ee7, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 ch\u1ebft \u1edf L\u0129nh Bi\u1ec3u. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 nh\u1edd m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cung n\u1eef l\u1ea5y l\u00f2ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft trong \"Ki\u1ebfn Long Di S\u1ef1\" g\u1ed3m 13 ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 11, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c qu\u00e1 v\u00f4 l\u00fd v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin. B\u1edfi v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, ba n\u0103m sau khi Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, l\u00fac \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng? H\u01a1n n\u1eefa, ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 7 c\u1ee7a \"Di S\u1ef1\" n\u00f3i r\u1eb1ng: \"\u0110\u1ed7 Th\u00e1i H\u1eadu v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng, Nam D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng th\u1ecfa thu\u1eadn truy\u1ec1n ng\u00f4i, \u0110\u00e0o C\u1ed1c so\u1ea1n th\u1ec7 th\u01b0, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u1ebf c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu.\" \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u00fang. N\u1ebfu nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa thu\u1eadn t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1eddi Ki\u1ebfn Long, th\u00ec cu\u1ed1i th\u1eddi Khai B\u1ea3o, vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u00f2n c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i th\u1ec9nh c\u1ea7u? D\u00f9 c\u00f3 th\u1ec9nh c\u1ea7u, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, \"Di S\u1ef1\" l\u00e0 do m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i n\u00ean th\u1ed1ng nh\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u01b0\u01a1ng 7 \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1eady, ch\u01b0\u01a1ng 11 l\u1ea1i n\u00f3i v\u1eady, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn sao? Th\u1ea7n \u0110\u1ea1o t\u1eebng xem x\u00e9t k\u1ef9 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, \u0111\u00e2y ch\u1eafc h\u1eb3n l\u00e0 do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, mu\u1ed1n vu kh\u1ed1ng, n\u00ean m\u1ea1o t\u00ean V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o \"Di S\u1ef1\", th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i do V\u0169 X\u1ee9ng vi\u1ebft. V\u0169 X\u1ee9ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 Th\u00e1i T\u00f4ng, v\u00ec th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ee3i d\u1ee5ng, nh\u01b0ng V\u0169 X\u1ee9ng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o l\u00fd, trung ngh\u0129a, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, b\u00f4i nh\u1ecd qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 v\u1eady. H\u01a1n n\u1eefa, trong t\u1eadp c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng c\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng thay m\u1eb7t Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng n\u00f3i r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1ea5t qu\u00fd tr\u1ecdng V\u0169 X\u1ee9ng, d\u00f9 V\u0169 X\u1ee9ng c\u00f3 vi\u1ebft x\u1ea5u v\u1ec1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e1c minh s\u1ef1 th\u1eadt.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf ng\u00f4i t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu ai ch\u1eb3ng bi\u1ebft, m\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f9ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0o cung, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i do V\u0169 X\u1ee9ng vi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. H\u1eb3n l\u00e0 do nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ecba \u0111\u1eb7t m\u00e0 th\u00f4i. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u00e1ng ng\u1edd, c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang, b\u1edfi V\u0169 X\u1ee9ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi trong \"Di S\u1ef1\" l\u1ea1i qu\u00e1 th\u00f4 t\u1ee5c, kh\u00e1c xa v\u1edbi phong c\u00e1ch th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u1ee7a \u00f4ng. V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n [L\u00fd] \u0110\u00e0o nghi ng\u1edd, ch\u1ec9 tin v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e1ng tin. C\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ea1i phu th\u1ea5y s\u00e1ch m\u1ea1o danh V\u0169 X\u1ee9ng li\u1ec1n tin ngay, kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ea1i \u0111\u1ea1o ngh\u0129a. V\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y \u0111\u1eddi sau.)<\/i>\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua b\u0103ng h\u00e0 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00eam \u0111\u00e3 khuya kho\u1ea3ng gi\u1edd T\u00fd th\u1ee9 t\u01b0, T\u1ed1ng Ho\u00e0ng h\u1eadu sai V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111i tri\u1ec7u Qu\u00fd Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng. K\u1ebf \u00c2n bi\u1ebft \u00fd \u0111\u1ecbnh truy\u1ec1n ng\u00f4i v\u1ec1 T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111i t\u00ecm \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong tri\u1ec7u T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, g\u1eb7p T\u1ea3 \u00e1p nha Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u0111ang ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda ph\u1ee7. \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch, gi\u1ecfi ngh\u1ec1 y. K\u1ebf \u00c2n h\u1ecfi, \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>\"T\u00f4i ngh\u1ec9 t\u1ea1i ph\u01b0\u1eddng T\u00edn L\u0103ng, v\u00e0o gi\u1edd S\u1eedu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi c\u1eeda r\u1ea5t g\u1ea5p r\u1eb1ng: \u2018T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec7u.\u2019 Ra xem th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y ai, l\u1eb7p l\u1ea1i ba l\u1ea7n nh\u01b0 v\u1eady. T\u00f4i s\u1ee3 T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ec7nh n\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y.\"<\/i> K\u1ebf \u00c2n l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u00e8n vi\u1ec7n c\u1edb c\u00e1o t\u1eeb, r\u1ed3i g\u00f5 c\u1eeda c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1ed5ng \u0111i v\u00e0o g\u1eb7p v\u00e0 truy\u1ec1n tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\nT\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, do d\u1ef1 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, n\u00f3i: <i>\"Ta ph\u1ea3i b\u00e0n v\u1edbi gia nh\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\nV\u00e0o l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng ra, K\u1ebf \u00c2n th\u00fac gi\u1ee5c: <i>\"Vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, e s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 tuy\u1ebft l\u1edbn, b\u00e8n c\u00f9ng T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111i b\u1ed9 trong tuy\u1ebft \u0111\u1ebfn cung.\r\n\r\nK\u1ebf \u00c2n m\u1eddi T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng d\u1eebng \u1edf nh\u00e0 tr\u1ef1c, n\u00f3i: <i>\"Xin V\u01b0\u01a1ng h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u1edf \u0111\u00e2y, th\u1ea7n s\u1ebd v\u00e0o b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ea3i ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o, c\u00f2n \u0111\u1ee3i g\u00ec n\u1eefa!\"<\/i> R\u1ed3i c\u00f9ng T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n.\r\n\r\nHo\u00e0ng h\u1eadu nghe K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn, h\u1ecfi: <i>\"\u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u01b0a?\"<\/i>\r\n\r\nK\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn.\"<\/i>\r\n\r\nHo\u00e0ng h\u1eadu th\u1ea5y T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, ng\u1ea1c nhi\u00ean, v\u1ed9i g\u1ecdi <i>\"Quan gia\"<\/i>, n\u00f3i: <i>\"M\u1eb9 con t\u00f4i xin g\u1eedi t\u00ednh m\u1ec7nh v\u00e0o tay Quan gia.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng kh\u00f3c m\u00e0 r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00fang ta c\u00f9ng gi\u1eef ph\u00fa qu\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y theo s\u00e1ch 'K\u00fd V\u0103n' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, nh\u1ea7m V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n l\u00e0 K\u1ebf Long, Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n l\u00e0 Gi\u1ea3 \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, nay c\u0103n c\u1ee9 'Qu\u1ed1c S\u1eed' m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u00fa: Ho\u00e0ng h\u1eadu Khai B\u1ea3o nh\u1eadp cung v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i c\u1ee7a Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u00e1m, xu\u1ea5t c\u00e1p l\u00fac m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y tu\u1ed5i. Truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u00e9p m\u1eb9 l\u00e0 Ho\u00e0ng h\u1eadu Khai B\u1ea3o, truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00f3 con l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng[footnote]Truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00f3 con l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng, hai ch\u1eef '\u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n \u2018T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018\u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n\u2019 quy\u1ec3n 12308 m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nghi ng\u1edd \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i con c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu T\u1ed1ng. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo \u2018Qu\u1ed1c S\u1eed - Ph\u01b0\u01a1ng K\u1ef9 Truy\u1ec1n\u2019: M\u00e3 Thi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh K\u00edch, h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n tam th\u1ee9c. N\u0103m Khai B\u1ea3o, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00e0m T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng coi gi\u1eef kinh \u1ea5p, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban l\u1ec7nh c\u1ea5m t\u01b0 h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n. Thi\u1ec1u v\u1ed1n th\u00e2n v\u1edbi th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00e0 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean Thi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. \u0110\u00eam 19 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn, Thi\u1ec1u b\u1ed7ng \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n r\u1ea5t s\u1ee3, h\u1ecfi t\u1ea1i sao \u0111\u1ebfn, Thi\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"Mai l\u00e0 ng\u00e0y T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i ki\u1ebfn.\"<\/i> \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n ho\u1ea3ng h\u1ed1t, b\u00e8n gi\u1eef Thi\u1ec1u \u1edf m\u1ed9t ph\u00f2ng, v\u1ed9i v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Th\u00e1i T\u00f4ng. Th\u00e1i T\u00f4ng sai \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2ng th\u1ee7, \u0111\u1ecbnh t\u00e2u v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0o di\u1ec7n ki\u1ebfn, qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u1eadn di chi\u1ebfu l\u00ean ng\u00f4i. V\u00e0i ng\u00e0y sau, Thi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y so v\u1edbi truy\u1ec7n v\u1ec1 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n ch\u00e9p vi\u1ec7c \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00edn L\u0103ng, \u0111\u00eam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi c\u1eeda g\u1ea5p r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 kh\u00e1c nhau, h\u1eb3n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai. Nay ch\u1ec9 theo truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n v\u00e0 s\u00e1ch 'K\u00fd V\u0103n' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch 'Ung d\u1eefu nh\u00e0n b\u00ecnh' b\u00e0n: T\u1eebng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch 'Ki\u1ebfn Long Di S\u1ef1' do V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng so\u1ea1n, ch\u00e9p \u0111o\u1ea1n l\u1eadp T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb \u0110\u1ed7 Th\u00e1i H\u1eadu. \u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc ch\u00e9p Th\u00e1i T\u1ed5 mu\u1ed1n l\u1eadp Th\u00e1i T\u00f4ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Th\u00e1i H\u1eadu b\u00e8n sai Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 so\u1ea1n th\u1ec7 th\u01b0, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong cung, sau \u0111\u00f3 Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i. \u0110o\u1ea1n sau ch\u00e9p l\u00fac Th\u00e1i T\u1ed5 s\u1eafp b\u0103ng, m\u1eddi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0o \u0111i\u1ec7n ng\u1ee7, l\u00fac Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 mu\u1ed1n l\u1eadp con c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 m\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 kh\u00f4ng cho, r\u1ed3i l\u1eadp Th\u00e1i T\u00f4ng, v\u1ec1 sau Th\u00e1i T\u00f4ng nghe chuy\u1ec7n n\u00e0y, n\u00ean x\u1ea3y ra hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. Vi\u1ec7c trong s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc sau ch\u00e9p c\u00f9ng m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00e1c nhau nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea1i sao v\u1eady?)<\/i>\r\n\r\n[109] Gi\u00e1p D\u1ea7n, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf gian \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf, Vua kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft, ng\u1ea5t \u0111i.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng ai kh\u00f4ng n\u1eb1m trong ph\u1ea1m vi \u00e2n x\u00e1 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb. L\u1ec7nh: <i>\"C\u1ea5m qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ef1 \u00fd t\u1ee5 t\u1eadp binh l\u00ednh ho\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. N\u1ebfu qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u mu\u1ed1n b\u00e0n lu\u1eadn ho\u1eb7c d\u00e2ng bi\u1ec3u, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7; n\u1ebfu c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ea5u tr\u00ecnh tr\u1ef1c ti\u1ebfp, s\u1ee9 gi\u1ea3 C\u00e1p M\u00f4n s\u1ebd ngay l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. N\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a phong h\u00f3a l\u1ea5y hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 l\u00e0m \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t hi\u1ebfu v\u1edbi cha anh, t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi kh\u1ecfi gia t\u1ed9c \u0111\u1ec3 l\u1eadp h\u1ed9 ri\u00eang, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i ti\u1ebfn h\u00e0nh ki\u1ec3m tra x\u1eed l\u00fd. Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc su\u1ed1t hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i. Tr\u1eabm mong r\u1eb1ng b\u00e1ch quan v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u nghi\u00eam t\u00fac tu\u00e2n theo, th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i>\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua ra coi ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u00e0o g\u1eb7p Vua, c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u1ea9n thi\u1ebft th\u1ec9nh c\u1ea7u, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, b\u1ea3o Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng quan tr\u1ecdng, ch\u00ednh s\u1ef1 mu\u00f4n v\u00e0n, n\u00ean theo \u0111\u00fang quy c\u0169 c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i.\"<\/i>\r\n\r\n[112] B\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong, Tr\u1ee9 t\u00e1c lang L\u1ee5c Tr\u1ea1ch Tr\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n coi ph\u1ee7 Khai Phong, Suy quan, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Gi\u1ea3 Di\u1ec5m l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, m\u00f4n nh\u00e2n huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p Qu\u00e1ch Ch\u00ed l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang. Ch\u00ednh gi\u00e1n t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean Vua n\u00ean \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n[113] Ban ph\u00e1t v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[114] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9, ch\u1ee9c V\u0129nh H\u01b0ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung, l\u00e0m Khai Phong Do\u00e3n, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, phong l\u00e0m T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng; ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, ch\u1ee9c S\u01a1n Nam T\u00e2y \u0110\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, l\u00e0m V\u0129nh H\u01b0ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung, phong l\u00e0m V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng; Qu\u00fd Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m S\u01a1n Nam T\u00e2y \u0110\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 kh\u00e1c bi\u1ec7t, n\u00ean sai chi\u1ebfu cho ba c\u00f4ng ch\u00faa h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, h\u1ecd Th\u1ea1ch v\u00e0 h\u1ecd Ng\u1ee5y[footnote]B\u1ea3n g\u1ed1c ch\u1eef 'th\u1ea1ch' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'h\u1eadu'. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', quy\u1ec3n 8, ph\u1ea7n 4, m\u1ee5c 6, v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 248, truy\u1ec7n v\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng D\u1eadn c\u00f3 s\u00e1u con g\u00e1i, trong \u0111\u00f3 ba c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u0129nh \u0111\u1ec1u m\u1ea5t s\u1edbm; Chi\u00eau Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, V\u0129nh Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn. Ch\u1eef 'h\u1eadu' l\u00e0 sai so v\u1edbi ch\u1eef 'th\u1ea1ch'. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 12308 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean danh x\u01b0ng l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 ho\u00e0ng n\u1eef.\r\n\r\n[115] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, Th\u1ea9m Lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. Th\u1ea9m Lu\u00e2n t\u1ee9c l\u00e0 Ngh\u0129a Lu\u00e2n. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0m Trung th\u01b0 Th\u1ecb lang, ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00e0o B\u00e2n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, ki\u00eam Trung V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c. <i>(Vi\u1ec7c T\u00e0o B\u00e2n gia h\u00e0m B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 v\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng ghi r\u00f5, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam)<\/i>.\r\n\r\n[116] Sai T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u00e0m S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, s\u1eafc phong Chi\u00eau Kh\u00e1nh C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, Di\u00ean Kh\u00e1nh C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m H\u1ee9a Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, V\u0129nh Kh\u00e1nh C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Qu\u1eafc Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa.\r\n\r\n[118] L\u00fd Quang Du\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i Ng\u00f4 B\u1ea3o[footnote]B\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu ch\u1eef 'Ng\u00f4'. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 12308 v\u00e0 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu', quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung.[\/footnote], ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng tr\u1ea1i ch\u1ee7 H\u1ea7u Ng\u1ed9, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n tr\u00e2u d\u00ea c\u00f9ng kh\u00ed gi\u1edbi, \u00e1o gi\u00e1p. Quang Du\u1ec7 sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Kh\u1eafc Du\u1ec7.\r\n\r\n[119] C\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m, ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u00f9ng v\u1edbi ch\u1eef d\u01b0\u1edbi trong t\u00ean Vua, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i. Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1 qu\u00e2n, Ngh\u0129a Th\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh V\u0169 Th\u00e0nh qu\u00e2n, B\u1ea3o Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh B\u1ea3o B\u00ecnh qu\u00e2n, C\u1ea3m Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh C\u1ea3m \u0110\u1ee9c qu\u00e2n, Ngh\u0129a V\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh V\u0169 qu\u00e2n, Chi\u00eau Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Chi\u00eau \u0110\u1ee9c qu\u00e2n, S\u00f9ng Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e2n, Quy Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Quy Ho\u00e1 qu\u00e2n, \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn qu\u00e2n, Ngh\u0129a Ch\u00e2u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Nghi Ch\u00e2u, Nam Ngh\u0129a Ch\u00e2u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Nam Nghi Ch\u00e2u, Ngh\u0129a D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh T\u00edn D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u01b0u Quang Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng, V\u0169 \u0110\u1ecbnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00ecnh Hu\u1ea5n.\r\n\r\n[120] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u c\u00f3 m\u1ee9c thu\u1ebf \u00edt, b\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n gi\u00e0u ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, d\u00e2n th\u01b0\u1eddng t\u0103ng m\u1ee9c thu \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ee3i, n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t thu kho\u1ea3n th\u01b0\u1eddng thu\u1ebf, b\u00e8n t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp. Do \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu l\u1ea5y m\u1ee9c thu\u1ebf n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u00e1m l\u00e0m \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n t\u0103ng th\u00eam.\r\n\r\n[121] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>\"Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ngo\u00e0i d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn xin ch\u1ec9 d\u1ee5, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, h\u00e3y \u0111\u1ec3 cho b\u1ed9 L\u1ea1i xem x\u00e9t, n\u1ebfu v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m v\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt th\u00ec y theo ph\u1ea9m h\u00e0m b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c L\u1ec7nh, L\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m B\u1ea1, \u00day, th\u00ec cho kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u1ea9m h\u00e0m, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 qua ch\u1ee9c xa n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn m\u00e0 b\u1ecb l\u1ec7nh ch\u1edd tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u0169ng cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn d\u1ef1.\"<\/i>\r\n\r\n[122] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, truy phong Do\u00e3n th\u1ecb l\u00e0m Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, Vi\u1ec7t qu\u1ed1c phu nh\u00e2n h\u1ecd Ph\u00f9 l\u00e0m \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu. B\u00e0 Do\u00e3n th\u1ecb l\u00e0 ch\u1ecb g\u00e1i c\u1ee7a S\u00f9ng Kha, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua c\u01b0\u1edbi khi c\u00f2n h\u00e0n vi.\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed \u1edf tr\u00ean Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ee9c ho\u00e1 c\u1ee7a \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u1ea5y th\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0m \u0111\u1ea7u; ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Chu, x\u1ebfp h\u1ecd kh\u00e1c v\u1ec1 sau. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong c\u00e1c bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i, T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, v\u1ecb tr\u00ed n\u00ean \u1edf tr\u00ean Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[124] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i th\u0103ng gi\u00e1ng, t\u1eeb nay ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eeb t\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c quan ngh\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u00e2y l\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.\r\n\r\n[125] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh d\u00e2ng t\u00ean l\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua chu\u1ea9n y.\r\n\r\n[126] M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y ngh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0m g\u1ed1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quy \u0111\u1ecbnh h\u1ed9 ph\u1ee5ng ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng, vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u1ea5t v\u1ea3, nay \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. L\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5p b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f4ng, cho ph\u00e9p b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ph\u1ea7n, v\u1eabn theo chi\u1ebfu th\u00e1ng 12 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 tri\u1ec1u Chu, t\u0103ng c\u1ea5p th\u00eam g\u1ea1o v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch.\"<\/i>\r\n\r\n[127] Ph\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ban cho ch\u01b0 h\u1ea7u b\u00ean ngo\u00e0i.\r\n\r\n[128] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ea5y L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau, ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u1ec1 ch\u00e2u, l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 V\u00e2n ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n T\u1ec1 ch\u00e2u, v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa t\u1ea1i Quan Nam[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n vi\u1ebft 'H\u00e1n Nam', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu', 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 16, '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 29, truy\u1ec7n L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau, s\u1eeda l\u1ea1i. Trong ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a b\u1ea3n n\u00e0y, 'Quan Nam' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'Quan T\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308, s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]; Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Minh ch\u00e2u, nh\u1eadn ch\u1ee9c Quan s\u00e1t s\u1ee9 \u1ee8ng ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00ecnh ch\u00e2u, v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00f9ng T\u00e2y S\u01a1n. L\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u00e1c v\u00f9ng T\u1ecbnh, \u00cdch, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng \u0111\u1ebf hi\u1ec7u, c\u00f2n c\u00e1c v\u00f9ng Kinh H\u1ed3, Giang Bi\u1ec3u ch\u1ec9 d\u00e2ng c\u1ed1ng ph\u1ea9m, trong khi v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc ch\u01b0a quy thu\u1eadn.\r\n\r\nTh\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ph\u00e2n c\u00f4ng L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau v\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ch\u1ec9 huy ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc. Gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu h\u0129nh; l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho h\u1ecd, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 kinh doanh bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf khi qua l\u1ea1i; \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129 l\u00e0m th\u00e2n t\u00edn, m\u1ecdi vi\u1ec7c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh; m\u1ed7i khi v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, ban cho ch\u1ed7 ng\u1ed3i v\u00e0 ti\u1ec7c y\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i m\u1edbi cho v\u1ec1. Nh\u1edd v\u1eady, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gi\u00e0u c\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n, d\u00f9ng gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, n\u1eafm r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, m\u1ed7i khi c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb, b\u1ed1 tr\u00ed mai ph\u1ee5c \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u01b0\u1eddng d\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i. V\u00ec th\u1ebf, su\u1ed1t th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, kh\u00f4ng lo l\u1eafng v\u1ec1 ph\u00eda T\u00e2y B\u1eafc, c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ph\u1ea3n lo\u1ea1n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, v\u00f5 c\u00f4ng l\u1eebng l\u1eaby. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1edd thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c anh h\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t l\u00f2ng tin v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Trong c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m <i>\"Qu\u1ed1c S\u1eed Lu\u1eadn\"<\/i>, <i>\"T\u1ed5 T\u00f4ng C\u1ed1 S\u1ef1\"<\/i>, <i>\"Kinh V\u0169 Th\u00e1nh L\u01b0\u1ee3c\"<\/i>, li\u1ec7t k\u00ea 14 t\u01b0\u1edbng l\u0129nh. L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Quan Nam, M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 ph\u00f2ng th\u1ee7 Doanh ch\u00e2u, H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n tr\u1ea5n gi\u1eef Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n, H\u1ea1 Duy Trung b\u1ea3o v\u1ec7 D\u1ecbch ch\u00e2u, H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n tr\u1ea5n gi\u1eef L\u1ec7 ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an. Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00f9ng T\u00e2y S\u01a1n, V\u0169 Th\u1ee7 K\u00ec tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u1ea5n ch\u00e2u, L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c ph\u00f2ng th\u1ee7 Th\u1ea5p ch\u00e2u, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n tr\u1ea5n gi\u1eef Chi\u00eau Ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n. Tri\u1ec7u T\u00e1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Di\u00ean ch\u00e2u, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 Kh\u00e1nh ch\u00e2u, \u0110\u1ed5ng Tu\u00e2n H\u1ed1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ho\u00e0n ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng ph\u00f2ng th\u1ee7 Nguy\u00ean ch\u00e2u, Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p tr\u1ea5n gi\u1eef Linh V\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb T\u00e2y Nhung. Trong s\u1ed1 13 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng t\u00edch ri\u00eang, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c V\u0169 Th\u1ee7 K\u00ec tr\u1ea5n gi\u1eef T\u1ea5n ch\u00e2u ch\u01b0a r\u00f5, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, gi\u00e1m qu\u00e2n B\u00e1 Ch\u00e2u. Nh\u00e2n V\u0169 tuy xem H\u00e1n Si\u00eau nh\u01b0 anh nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n ph\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 \u0111\u1ecbch, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 gia s\u00fac, khi\u1ebfn hai t\u01b0\u1edbng tr\u1edf m\u1eb7t v\u1edbi nhau. Vua lo s\u1ee3 x\u1ea3y ra xung \u0111\u1ed9t bi\u00ean gi\u1edbi, li\u1ec1n sai s\u1ee9 mang v\u00e0ng l\u1ee5a ban cho H\u00e1n Si\u00eau v\u00e0 Nh\u00e2n V\u0169[footnote]L\u1eddi ch\u00fa: Ch\u1eef 't\u1ee9c' trong 't\u1ee9c khi\u1ec3n s\u1ee9' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308[\/footnote], ra l\u1ec7nh b\u00e0y ti\u1ec7c \u0111\u1ec3 h\u00f2a gi\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3, Nh\u00e2n V\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m tri ch\u00e2u Li\u00eau.\r\n\r\nH\u00e1n Si\u00eau tr\u1ea5n gi\u1eef T\u1ec1 Ch\u00e2u su\u1ed1t 17 n\u0103m, cai tr\u1ecb gi\u1ea3n d\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c quan d\u00e2n tin y\u00eau. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 xin d\u1ef1ng bia \u0111\u1ec3 ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u00e1i t\u1eed su\u1ea5t canh l\u1ec7nh T\u1eeb Huy\u1ec1n vi\u1ebft v\u0103n bia. \u00d4ng chia s\u1ebb ng\u1ecdt b\u00f9i v\u1edbi binh l\u00ednh, \u0111\u1ebfn khi qua \u0111\u1eddi, c\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c d\u1ef1ng bia cho H\u00e1n Si\u00eau di\u1ec5n ra v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 8, nay ghi ch\u00e9p t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\nQu\u00e1ch Ti\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u00e2y S\u01a1n su\u1ed1t 20 n\u0103m. Thu\u1edf nh\u1ecf \u00f4ng ngh\u00e8o h\u00e8n, v\u00f4 l\u1ea1i, n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd nh\u00e0 gi\u00e0u \u1edf C\u1ef1 L\u1ed9c. Con trai nh\u00e0 gi\u00e0u mu\u1ed1n gi\u1ebft \u00f4ng, may nh\u1edd v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 Tr\u00fac Th\u1ecb b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o tin, \u00f4ng m\u1edbi tho\u00e1t ch\u1ebft. Khi l\u00e0m quan \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u, \u00f4ng li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm Tr\u00fac Th\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3 Tr\u00fac Th\u1ecb \u0111\u00e3 m\u1ea5t, gia \u0111\u00ecnh l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh c\u00f9ng kh\u1ed1n, \u00f4ng b\u00e8n \u0111\u00f3n con g\u00e1i b\u00e0 v\u1ec1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 con \u0111\u1ebb. Khi \u0111\u1ecbnh g\u1ea3 c\u00f4 \u1ea5y l\u00e0m v\u1ee3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u, c\u00f4 t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u00e0 n\u00f4ng, Ti\u1ebfn b\u00e8n ch\u1ecdn con trai m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh b\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00e0nh th\u00e2n. Khi \u1edf Minh Ch\u00e2u, \u00f4ng cho tr\u1ed3ng li\u1ec5u kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda th\u00e0nh, trong h\u00e0o tr\u1ed3ng sen, s\u00fang, b\u1ed3, v\u0129, v\u1ec1 sau c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong ch\u00e2u tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u01a1i l\u1ec7, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 do Qu\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ed3ng[footnote]L\u1eddi ch\u00fa: Ch\u1eef 'th\u1eed' trong 'th\u1eed qu\u00e1ch c\u00f4ng s\u1edf ch\u1ee7ng d\u00e3' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 3[\/footnote].\"<\/i>\r\n\r\n[129] Sai c\u00e1c ch\u00e2u t\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o thi\u00ean v\u0103n, thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, ai d\u00e1m che gi\u1ea5u s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, k\u1ebb n\u00e0o t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[130] Chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i xem x\u00e9t v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n, gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5, kinh tri\u1ec1u quan trong b\u1ed9 m\u00ecnh[footnote]ch\u1eef 's\u00e1t' trong 'c\u00e1c s\u00e1t c\u1eed b\u1ed9 n\u1ed9i tri ch\u00e2u th\u00f4ng ph\u00e1n gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5 kinh tri\u1ec1u quan \u0111\u1eb3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u00e1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 2, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u0103ng l\u1ef1c: ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ednh t\u00edch xu\u1ea5t s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1m \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng trung, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm ch\u1ea1p, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng h\u1ea1. Cu\u1ed1i n\u0103m b\u00e1o c\u00e1o, s\u1ebd c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u1edbn.\r\n\r\n[131] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m th\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 l\u00e0m Cao Ly qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[132] L\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu chi\u00eam s\u1ef1 \u0110\u01b0\u1eddng Duy\u1ec7t, Su\u1ea5t canh l\u1ec7nh T\u1eeb Huy\u1ec1n c\u00f9ng l\u00e0m Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n. Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 l\u00e0m Tr\u1ef1c x\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tr\u1ef1c x\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb K\u1ef5.\r\n\r\n[133] L\u1ea5y Cung ph\u1ee5ng quan Ti\u1ebft Duy C\u00e1t l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea9m K\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 L\u01b0 Ung c\u00f9ng l\u00e0m Th\u1ee7y b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.\r\n\r\nUng l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m quan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1edbi K\u1ebf T\u00f4ng. \u0110a T\u1ed1n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau qu\u00fd, n\u00ean Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban ch\u1ee9c, kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[134] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, sai Tr\u1ee9 t\u00e1c lang Ph\u00f9ng Ch\u00ednh, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4n \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, th\u00f4ng b\u00e1o vi\u1ec7c k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i v\u1ecb. <i>(Ch\u00ednh, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch)<\/i>.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai T\u1ea3 Ty ng\u1ef1 ph\u00f3 su\u1ea5t Vu Di\u00ean Si\u00eau, Ty n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba T\u1eeb Chi\u00eau V\u0103n \u0111i s\u1ee9 Cao Ly. <i>(Chi\u00eau V\u0103n, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch)<\/i>.\r\n\r\n[136] Chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c lo\u1ea1i tuy\u1ec3n nh\u00e2n, nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i x\u00e9t duy\u1ec7t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[137] Th\u00e1ng n\u00e0y, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m V\u1ec7 qu\u1ed1c c\u00f4ng, L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn c\u00f4ng. D\u1ee5c b\u1ecf hi\u1ec7u Vi M\u1ec7nh h\u1ea7u.\r\n\r\n[138] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 m\u00f9ng 1, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng d\u00e2ng th\u1ee5y hi\u1ec7u cho \u0111\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 Anh V\u0169 Th\u00e1nh V\u0103n Th\u1ea7n \u0110\u1ee9c, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5.\r\n\r\n[139] Vua khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u t\u1eeb h\u00e0nh doanh tr\u1edf v\u1ec1 kinh. <i>('Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean' ch\u00e9p r\u1eb1ng th\u00e1ng 11 qu\u00e2n T\u1ed1ng th\u1ea5t b\u1ea1i, \u0111\u1ed1t doanh tr\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1. Kh\u00e1c v\u1edbi chuy\u1ec7n n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam)<\/i>.\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00e1c nh\u00e0 l\u1ed9 thi\u00ean tr\u00ean t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1eed.\r\n\r\n[141] S\u00e1ch 'Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u00ed nh\u00e2n \u1ee9ng \u0111\u1ea1o th\u1ea7n c\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c v\u0103n v\u0169 du\u1ec7 li\u1ec7t \u0111\u1ea1i minh qu\u1ea3ng hi\u1ebfu ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u1ef7 nh\u1ea5t'.\r\n\r\n<i>(Theo l\u1ec7 c\u1ee7a 'T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m', v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay \u0111\u00e3 n\u00ean l\u1eadp 'Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u1ef7', nh\u01b0ng v\u00ec Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i qua n\u0103m, kh\u00e1c v\u1edbi th\u00f4ng l\u1ec7, n\u00ean nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp k\u1ef7 v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u1ec3 trong quy\u1ec3n n\u00e0y, kh\u00f4ng t\u00e1ch ra ri\u00eang.)<\/i>\r\n\r\n[142] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1ee5 tri\u1ec1u, treo c\u1edd m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea5u nh\u1ea1c. Ra l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u. Nh\u1eefng quan v\u0103n th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf, xanh \u0111\u00e3 20 n\u0103m, c\u00e1c c\u01a1 quan d\u00e2ng t\u00ean l\u00ean. C\u00e1c quan \u1edf kinh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c. Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng ch\u00fac m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh. Vua v\u00ec m\u1edbi th\u00e2n ch\u00ednh h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0m m\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[143] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu Gi\u1ea3 Di\u1ec5m l\u00e0m Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9. Tam ty \u0111\u1eb7t ph\u00f3 s\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Gi\u1ea3 Di\u1ec5m.\r\n\r\n[144] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 An b\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 Ti\u00eau B\u1ed3 C\u1ed1t Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn tu s\u1eeda l\u1ec5 ph\u00fang vi\u1ebfng, Vua sai D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 K\u1ef3 ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, ban th\u00eam t\u1eb7ng ph\u1ea9m r\u1ed3i ti\u1ec5n v\u1ec1.\r\n\r\n[145] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, hai l\u1ed9 Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p \u0111\u1eb7t chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, mu\u1ed1i t\u1eeb Hi\u1ec7p chuy\u1ec3n h\u1ebft v\u1ec1 Kinh Nam, d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thi\u1ebfu \u0103n. Th\u00e1i T\u1ed5 sai s\u1ee9 x\u00e9t t\u1ed9i hai chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111\u1ebfn khi Vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ec1u tha. L\u00fac n\u00e0y l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean Th\u00e2n V\u0103n V\u0129 ki\u00eam nhi\u1ebfp l\u1ed9 Hi\u1ec7p, chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 l\u1ed9 Hi\u1ec7p H\u00e0n Kh\u1ea3 Bi\u1ec1n[footnote]'L\u1ed9 Hi\u1ec7p' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung.[\/footnote] ki\u00eam nhi\u1ebfp l\u1ed9 T\u00e2y Xuy\u00ean, \u0111\u1ec3 mu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Th\u00e2n V\u0103n V\u0129, xem n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. H\u00e0n Kh\u1ea3 Bi\u1ec1n, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[146] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 ao Gi\u1ea3ng V\u0169, r\u1ed3i ng\u1ef1 v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba An L\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u1ecbch l\u00e0m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, v\u00ec khi l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0110\u1ea1o nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 ph\u1ea1m ph\u00e1p.\r\n\r\n[147] N\u0103m \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Cao Ly l\u00e0 Kim H\u00e0nh Th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m.","rendered":"<p><em>(Theo l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch &#8216;T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217;, ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u0103m sau l\u00e0m chu\u1ea9n. N\u0103m V\u0169 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m V\u0169 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u1ed5, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m Ngh\u0129a Ninh th\u1ee9 hai \u0111\u1eddi T\u00f9y. N\u0103m Thi\u00ean Th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Minh Ho\u00e0ng, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m C\u1ea3nh V\u00e2n th\u1ee9 ba. N\u0103m Khai B\u00ecnh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m Thi\u00ean H\u1eefu th\u1ee9 t\u01b0 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. X\u00e9t th\u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 10 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 12 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i qua n\u0103m, kh\u00e1c v\u1edbi th\u00f4ng l\u1ec7 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, n\u00ean v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9.)<\/em><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, m\u00f9ng 1, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean ti\u1ebfp ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, T\u00e0o B\u00e2n sai H\u00e0n l\u00e2m ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n d\u00e2ng t\u1edd l\u1ed9 b\u1ed1, \u0111em qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Nam l\u00e0 L\u00fd D\u1ee5c c\u00f9ng con em, quan thu\u1ed9c t\u1ed5ng c\u1ed9ng 55 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn hi\u1ebfn. Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c nh\u1eadn l\u1ec5 hi\u1ebfn, D\u1ee5c v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tr\u1eafng ch\u1ecbu t\u1ed9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, ban cho \u00e1o m\u0169, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, ti\u1ec1n nong, ng\u1ef1a xe tu\u1ef3 th\u1ee9 b\u1eadc. Khi \u1ea5y, quan c\u00f3 ty b\u00e0n l\u1ec5 hi\u1ebfn phu nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u1ee5c t\u1eebng ch\u1ecbu ch\u00ednh s\u00f3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi S\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> R\u1ed3i cho d\u1eebng vi\u1ec7c tuy\u00ean \u0111\u1ecdc l\u1ed9 b\u1ed1.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, D\u1ee5c v\u00ec kh\u00e1ng m\u1ec7nh, trong l\u00f2ng lo s\u1ee3, kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 di\u1ec7n ki\u1ebfn Vua, Th\u1ee7 V\u0103n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n n\u00f3i v\u1edbi D\u1ee5c: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia ch\u1ec9 mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5, d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd tr\u00e1ch c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau sao?&#8221;<\/i> D\u1ee5c nghe v\u1eady l\u00f2ng m\u1edbi y\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1eeb Huy\u1ec1n theo D\u1ee5c \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn Huy\u1ec1n, tr\u00e1ch vi\u1ec7c kh\u00f4ng s\u1edbm khuy\u00ean D\u1ee5c quy thu\u1eadn, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t nghi\u00eam kh\u1eafc. Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Nam, n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi g\u00ec kh\u00e1c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eadt l\u00e0 trung th\u1ea7n. H\u00e3y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tr\u1eabm nh\u01b0 t\u1eebng ph\u1ee5ng s\u1ef1 h\u1ecd L\u00fd.&#8221;<\/i> R\u1ed3i ban cho ng\u1ed3i, an \u1ee7i ph\u1ee7 d\u1ee5.<\/p>\n<p>L\u1ea1i tr\u00e1ch Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i d\u1ea1y L\u00fd D\u1ee5c kh\u00f4ng h\u00e0ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i n\u00e0y.&#8221;<\/i> R\u1ed3i l\u1ea5y ra b\u1ee9c th\u01b0 l\u1ee5a cho xem, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u01b0 trong vi\u00ean s\u00e1p g\u1ecdi qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n khi qu\u00e2n tri\u1ec1u v\u00e2y th\u00e0nh do K\u1ef5 vi\u1ebft. K\u1ef5 c\u00fai \u0111\u1ea7u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u01b0 qu\u1ea3 l\u00e0 th\u1ea7n vi\u1ebft. Ch\u00f3 s\u1ee7a kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ee7, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft l\u00e0 ph\u1eadn c\u1ee7a th\u1ea7n.&#8221;<\/i> N\u00e9t m\u1eb7t kh\u00f4ng bi\u1ebfn s\u1eafc. Ban \u0111\u1ea7u Vua mu\u1ed1n gi\u1ebft K\u1ef5, nh\u01b0ng khi \u1ea5y l\u1ea1i th\u1ea5y l\u1ea1, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh th\u1eadt c\u00f3 gan, Tr\u1eabm kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i khanh. T\u1eeb nay h\u00e3y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tr\u1eabm, \u0111\u1eebng thay \u0111\u1ed5i l\u00f2ng trung x\u01b0a.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban \u00e2n x\u00e1, gi\u1ea3m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh xu\u1ed1ng t\u1ed9i l\u01b0u, t\u1ed9i l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha, nam n\u1eef b\u1ecb \u0111\u00e0y l\u00e0m phu d\u1ecbch cho t\u1ef1 do v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, phong L\u00fd D\u1ee5c l\u00e0m H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u01b0\u1edbc Vi M\u1ec7nh h\u1ea7u. Con em \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u01b0 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong D\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, Tri t\u1ea3 h\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed s\u1ef1 Thang Duy\u1ec7t gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu chi\u00eam s\u1ef1, Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o T\u1eeb Du v\u00e0 T\u1ea3 n\u1ed9i s\u1eed th\u1ecb lang T\u1eeb Huy\u1ec1n l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed su\u1ea5t canh l\u1ec7nh, H\u1eefu n\u1ed9i s\u1eed x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Trinh gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n.<\/p>\n<p>Kh\u1eafc Trinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n \u0110\u1ed3, \u1edf Giang Nam gi\u1eef \u0111\u1ea1o trung l\u1eadp, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc khen l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3.<\/p>\n<p>T\u1eeb Huy\u1ec1n t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng gi\u1ea3 d\u1ed1i. C\u00f3 vi\u00ean ch\u1ee7 b\u1ea1 h\u1ecd T\u1ea1 t\u00ean Nh\u1ea1c, v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ea1n c\u0169 c\u1ee7a Huy\u1ec1n. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn <i>(c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh)<\/i>, ai \u0111\u1ee7 70 tu\u1ed5i th\u00ec ph\u1ea3i ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Nh\u1ea1c v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc Ch\u00e2u, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng Nh\u1ea1c \u0111\u00e3 qu\u00e1 tu\u1ed5i, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c v\u1ee5. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, m\u1ed7i khi c\u00f3 nghi v\u1ea5n v\u1ec1 tu\u1ed5i t\u00e1c hay ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 nh\u00e2n Giang Nam, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1edd T\u1eeb Huy\u1ec1n x\u00e1c minh. Nh\u1ea1c c\u1ea7u xin: <i>&#8220;Tu\u1ed5i gi\u00e0 c\u1ee7a t\u00f4i, ng\u00e0i r\u00f5 h\u01a1n ai h\u1ebft. Nh\u00e0 t\u00f4i ngh\u00e8o, l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ea7n lo li\u1ec7u, n\u1ebfu m\u1ea5t ch\u1ee9c n\u00e0y th\u00ec s\u1ebd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng, xin ng\u00e0i n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft.&#8221;<\/i> Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c t\u00f4i bi\u1ebft m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 ph\u1ec9nh g\u1ea1t tr\u1eddi cao.&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean L\u1ea1i b\u1ed9 li\u1ec1n c\u00e1ch ch\u1ee9c Nh\u1ea1c. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con ch\u00e1u b\u1ea1n c\u0169 v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng ngh\u00e8o kh\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd Huy\u1ec1n, \u00f4ng \u0111\u1ec1u chia b\u1ed5ng l\u1ed9c, m\u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n h\u1ecd.<\/p>\n<p>[6] Phong Th\u1ea9m Th\u1eeba L\u1ec5, \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, gi\u1eef ch\u1ee9c Uy V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, qu\u00e2n v\u00e2y th\u00e0nh Nhu\u1eadn Ch\u00e2u, binh s\u0129 trong th\u00e0nh \u0111\u00eam khuya k\u00e9o ra \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean Th\u1eeba L\u1ec5 n\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, nh\u01b0ng \u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c &#8216;\u0111\u00e1nh \u0111\u00f4ng nam ph\u00f2ng t\u00e2y b\u1eafc&#8217; trong binh ph\u00e1p.&#8221;<\/i> \u00d4ng ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129 m\u1eb7c gi\u00e1p \u0111\u1ee9ng im. Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i ti\u1ebfn c\u00f4ng c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u1ec1u b\u1ed1i r\u1ed1i, duy ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ee7a Th\u1eeba L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, k\u1ebb \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f2m ng\u00f3.<\/p>\n<p>[7] Khi L\u01b0 R\u00e1ng \u0111ang \u1edf Tuy\u00ean ch\u00e2u, nghe tin Kim L\u0103ng th\u1ea5t th\u1ee7, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Ph\u00fac Ki\u1ebfn, mu\u1ed1n chi\u1ebfm c\u1ee9 v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u. \u0110\u1ebfn H\u1ea5p ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed Cung Th\u1eadn Nghi \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh ch\u1ed1ng c\u1ef1, R\u00e1ng n\u1ed5i gi\u1eadn, \u0111\u00e1nh h\u1ea1 th\u00e0nh, gi\u1ebft Th\u1eadn Nghi, ph\u00f3ng h\u1ecfa c\u01b0\u1edbp b\u00f3c kh\u1eafp n\u01a1i, n\u01a1i n\u00e0o \u0111i qua \u0111\u1ec1u b\u1ecb kinh \u0111\u1ed9ng. Truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111\u1ebfn Ph\u00fac ch\u00e2u, Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan Tra Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e9m s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a R\u00e1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua nghe tin R\u00e1ng l\u00e0m ph\u1ea3n, sai em trai <a class=\"footnote\" title=\"khi\u1ec3n k\u00ec \u0111\u1ec7 t\u1eadp: ch\u1eef 't\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'cung', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 123, B\u00e1t C\u1eadp L\u1ee5c Du trong Nam \u0110\u01b0\u1eddng Th\u01b0 quy\u1ec3n 14, Th\u1eadp Qu\u1ed1c Xu\u00e2n Thu quy\u1ec3n 3, v\u00e0 L\u01b0 R\u00e1ng Truy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-115-1\" href=\"#footnote-115-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> <i>(ch\u01b0a r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a em trai l\u00fac \u0111\u00f3)<\/i> mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn chi\u00eau d\u1ee5.<\/p>\n<p>[8] \u0110\u1ebfn th\u0103m T\u1ea3 Phi Long vi\u1ec7n, xem b\u1eafn cung c\u1ee7a v\u1ec7 s\u0129, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u0103m B\u1eafc Uy\u1ec3n, sai v\u1ec7 s\u0129 c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an thi b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu \u0111i T\u00e2y Kinh, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao.<\/p>\n<p>[10] T\u1ebf ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 t\u1eeb Th\u1ea5p ch\u00e2u d\u00f9ng ki\u1ec7u tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0. Vua sai trung s\u1ee9 mang thu\u1ed1c thang \u0111\u1ebfn ban t\u1eb7ng, l\u1ea1i sai th\u00e1i y \u0111\u1ebfn kh\u00e1m. Khi\u00eam B\u1ea1c nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, \u00f4ng m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban th\u00eam l\u1ec5 t\u1eb7ng, lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5 b\u1eb1ng ng\u00e2n s\u00e1ch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed7 M\u00f4ng, L\u00fd M\u1ee5c c\u00f9ng t\u1ea1i L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n duy\u1ec7t x\u00e9t 478 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u1ec1 h\u1ea1ng hi\u1ebfu \u0111\u1ec7, l\u1ef1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n v\u00f5. Khi thi, h\u1ecfi v\u1ec1 nghi\u1ec7p v\u1ee5, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Ri\u00eang B\u1ed9c ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed 270 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu \u0111\u1ec7, Vua kinh ng\u1ea1c v\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3ng V\u0169 \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi, ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0 chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u. H\u1ecd v\u1eabn t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 luy\u1ec7n v\u00f5, l\u1ea1i thi b\u1eafn cung, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u v\u1ea5p ng\u00e3. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o s\u1ed5 binh m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c xin tha. Vua b\u00e8n cho h\u1ecd lui h\u1ebft, v\u00e0 x\u00e9t t\u1ed9i c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn c\u1eed thi\u1ebfu nghi\u00eam t\u00fac.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Ng\u1ee5y H\u00e0m Hi \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf c\u1ee7a ba h\u1ea1ng nh\u00e2n h\u1ed9. H\u00e0m Hi l\u00e0 con c\u1ee7a Nh\u00e2n Ph\u1ed1.<\/p>\n<p>[13] \u0110\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c.<\/p>\n<p>[14] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 &#8216;Nh\u1ea5t Th\u1ed1ng Th\u00e1i B\u00ecnh&#8217;. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Y\u00ean, T\u1ea5n ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c, sao \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 Nh\u1ea5t Th\u1ed1ng Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Qu\u1ea7n th\u1ea7n xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh &#8216;L\u1eadp C\u1ef1c C\u01b0 T\u00f4n&#8217;, Vua b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[15] Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n Cao D\u1ecbch T\u00f2ng, Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea9y m\u00e3 Th\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed D\u1ee5ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c Th\u00e1i B\u1ed9c t\u1ef1, l\u00fac \u1ea5y \u0111ang b\u00e0n vi\u1ec7c t\u1ebf giao, n\u00ean giao cho h\u1ecd tu s\u1eeda xe c\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Cao D\u1ecbch T\u00f2ng, Th\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed D\u1ee5ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Tuy\u00ean huy Nam Vi\u1ec7n s\u1ee9, Ngh\u0129a Th\u00e0nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, ki\u00eam l\u0129nh Trung V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Khu m\u1eadt ki\u00eam l\u0129nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u00e0o B\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phan M\u1ef9 l\u00e0m Tuy\u00ean huy B\u1eafc Vi\u1ec7n s\u1ee9. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh Tuy\u00ean huy b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Phan M\u1ef9.<\/p>\n<p>Th\u1ecb v\u1ec7 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh ki\u00eam l\u0129nh Ch\u1ea5n V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u1ed9 Qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u Ng\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u1ea1 Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, ph\u1ee5 tr\u00e1ch T\u1ee9 Ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 ki\u00eam l\u0129nh Ph\u1ea7n Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh ki\u00eam l\u0129nh Ph\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, T\u00e2y \u0110\u1ea7u Cung Ph\u1ee5ng Quan L\u00fd K\u1ebf Long l\u00e0m Trang Tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao \u0111\u00e1nh Giang Nam.<\/p>\n<p>[17] T\u00e0o B\u00e2n t\u1eeb Giang Nam tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn C\u00e1p M\u00f4n d\u00e2ng t\u1edd kh\u1ea3i n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ee5ng s\u1eafc sai \u0111i Giang Nam gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00f4ng v\u1ee5, nay tr\u1edf v\u1ec1.&#8221;<\/i> Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi khen ng\u1ee3i \u00f4ng kh\u00f4ng khoe khoang.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, khi T\u00e0o B\u00e2n ra \u0111i, Vua h\u1ee9a s\u1ebd th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u00e0o B\u00e2n: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng c\u00f2n ch\u01b0a h\u00e0ng ph\u1ee5c, khanh l\u00e0m S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng, ph\u1ea9m v\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1ef1c \u0111i\u1ec3m, li\u1ec7u c\u00f2n ch\u1ecbu g\u1eafng s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng? H\u00e3y t\u1ea1m th\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, sau l\u1ea1i gi\u00fap ta l\u1ea5y Th\u00e1i Nguy\u00ean.&#8221;<\/i> R\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt ban cho n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n. T\u00e0o B\u00e2n ch\u1ea7n ch\u1eeb tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u1ea5y ti\u1ec1n ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y ph\u00f2ng, b\u00e8n than r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e0m quan t\u1ed1t c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ti\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i, c\u1ea7n g\u00ec ch\u1ee9c S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng?&#8221;<\/i> Vua ti\u1ebft ch\u1ebf ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n ban ph\u00e1t, th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i Y\u1ebfu&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng T\u00e0o B\u00e2n v\u00ec c\u00f4ng b\u00ecnh Giang Nam, kh\u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn th\u00ec b\u1ecb t\u01b0\u1edbc.)<\/i><\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c ki\u1ec3m hi\u1ec7u quan ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Th\u1ecb trung, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 S\u1ee9 T\u01b0\u1edbng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o chi\u1ebfu ch\u1ec9. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 sau, h\u1ecd kh\u00f4ng tham gia ch\u00ednh s\u1ef1. Khi tri\u1ec1u h\u1ed9i, th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng ri\u00eang, c\u00e1c quan kh\u00e1c th\u00ec g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, khi v\u00e0o ch\u1ea7u hay t\u1ea1 \u01a1n \u1edf ch\u00ednh nha th\u00ec \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf, cu\u1ed1i chi\u1ebfu ch\u1ec9 ghi t\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00fd t\u00ean, b\u00ean c\u1ea1nh ghi ch\u00fa ch\u1eef <i>&#8220;s\u1ee9&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"\u0110o\u1ea1n n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n l\u1eabn v\u00e0o ch\u00fa th\u00edch, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ed3i l\u1ea1i th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0103n. L\u1ea1i theo Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 2, d\u01b0\u1edbi 'c\u00e1c quan kh\u00e1c th\u00ec g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'ban'. Cu\u1ed1i \u0111o\u1ea1n, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef nh\u1ecf 'theo H\u1ed9i Y\u1ebfu ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o'.\" id=\"return-footnote-115-2\" href=\"#footnote-115-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[18] Vua nghe tin Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c s\u1eafp v\u00e0o tri\u1ec1u, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, sai ho\u00e0ng t\u1eed H\u01b0ng Nguy\u00ean do\u00e3n \u0110\u1ee9c Chi\u00eau \u0111\u1ebfn Tuy D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3n ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>[19] Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Th\u00e1i b\u1ed9c khanh Gia Lu\u1eadt Di\u00ean Ninh \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>[20] M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Ngh\u1ecb Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed S\u1eed Khu\u00ea ph\u1ea1m t\u1ed9i ti\u1ebft l\u1ed9 l\u1eddi n\u00f3i trong cung, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Quang Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[21] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110inh \u0110\u1ee9c D\u1ee5 gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n Ng\u00f4 Vi\u1ec7t b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, \u0110\u1ee9c D\u1ee5 \u1ef7 th\u1ebf c\u1eady quy\u1ec1n, kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t binh l\u00ednh, tham lam v\u00f4 \u0111\u1ed9. Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0110\u1ee9c D\u1ee5 b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Ph\u00f2ng Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, b\u00e3i ch\u1ee9c kh\u1edfi ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c c\u00f9ng con trai l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, h\u1ed9i y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u1ebfn L\u1ec5 Hi\u1ec1n tr\u1ea1ch, xem x\u00e9t c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng b\u00e0y bi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'Xem x\u00e9t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 's\u01b0u t\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-115-3\" href=\"#footnote-115-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Vua li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho Th\u1ee5c \u1edf t\u1ea1i \u0111\u00f3. \u00c2n s\u1ee7ng ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m Th\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean c\u0169ng t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, m\u1edf ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh.<\/p>\n<p>B\u1ed1n ng\u00e0y sau, Vua tri\u1ec7u Th\u1ee5c v\u00e0 Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o v\u01b0\u1eddn y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>Ba ng\u00e0y sau, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn L\u1ec5 Hi\u1ec1n tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[24] Ban \u0111\u1ea7u, khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Phi \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ea3o: <i>&#8220;X\u01b0\u1edfng ch\u1ebf t\u1ea1o l\u00e2u nay t\u00edch t\u1ee5 nhi\u1ec1u t\u1ec7 n\u1ea1n, khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm s\u1eeda sang l\u1ea1i.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c phong Phi l\u00e0m T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Ng\u1ee5y Phi t\u1ea1i ch\u1ee9c r\u1ea5t h\u1ebft l\u00f2ng, \u1edf v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0y t\u00e1m n\u0103m, sau th\u0103ng l\u00e0m T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u00ednh s\u1ee9. Khi Vua \u0111\u00e1nh Tr\u1ea1ch L\u1ed9, Duy D\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1 Kinh, Qu\u1ea3ng, thu ph\u1ee5c Xuy\u00ean, H\u1ea1p, chinh ph\u1ea1t H\u00e0 \u0110\u00f4ng, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi h\u1ea1n ban d\u1ee5 ch\u1ec9, l\u1ec7nh ch\u1ebf t\u1ea1o binh kh\u00ed, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng ho\u00e0n h\u1ea3o. N\u1ecf gi\u01b0\u1eddng c\u0169 b\u1eafn xa ch\u1ec9 700 b\u01b0\u1edbc, Ng\u1ee5y Phi c\u1ea3i ti\u1ebfn ch\u1ebf t\u1ea1o n\u1ecf b\u1eafn xa t\u1edbi 1000 b\u01b0\u1edbc. Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, cho Ng\u1ee5y Phi ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00fd T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng. Khi \u1ea5y kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 T\u00e1c vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean. Binh kh\u00ed do T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u1ebf t\u1ea1o, m\u1ed7i tu\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, Vua \u0111\u00edch th\u00e2n xem x\u00e9t, \u0111\u1eb7t n\u0103m kho \u0111\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i chia T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng th\u00e0nh Nam v\u00e0 B\u1eafc, ri\u00eang l\u1eadp Cung n\u1ed7 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c chia T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng th\u00e0nh Nam B\u1eafc v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn. L\u1eadp Cung n\u1ed7 vi\u1ec7n, theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; c\u0169ng v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, cho ph\u00e9p Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c mang ki\u1ebfm l\u00ean \u0111i\u1ec7n, chi\u1ebfu th\u01b0 kh\u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, phong v\u1ee3 c\u1ee7a Th\u1ee5c l\u00e0 Hi\u1ec1n \u0110\u1ee9c Thu\u1eadn M\u1ee5c phu nh\u00e2n T\u00f4n th\u1ecb l\u00e0m Ng\u00f4 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c V\u01b0\u01a1ng phi. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 phong v\u1ee3 c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00e1c h\u1ecd l\u00e0m V\u01b0\u01a1ng phi, Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;L\u1ec7nh n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c sai con trai c\u1ee7a Th\u1ee5c l\u00e0 Duy Tu\u1ea5n mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban cho.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u Th\u1ee5c c\u00f9ng Duy Tu\u1ea5n v\u00e0o v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 uy\u1ec3n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng d\u1ef1, Th\u1ee5c l\u1ea1y, th\u01b0\u1eddng sai th\u1ecb v\u1ef1c \u0111\u1ee1 d\u1eady, Th\u1ee5c c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. L\u1ea1i t\u1eebng l\u1ec7nh Th\u1ee5c c\u00f9ng T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Quang Ngh\u0129a, Kinh Tri\u1ec7u do\u00e3n \u0110\u00ecnh M\u1ef9 h\u00e0nh l\u1ec5 huynh \u0111\u1ec7, Th\u1ee5c qu\u1ef3 g\u1ed1i l\u1ea1y t\u1eeb ch\u1ed1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng Vua m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>[26] Vua chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, Ti\u1ec1n Th\u1ee5c kh\u1ea9n thi\u1ebft xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i theo, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u00e8n cho l\u01b0u l\u1ea1i con trai l\u00e0 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ec3 tham gia t\u1ebf l\u1ec5, v\u00e0 cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, n\u00f3i v\u1edbi Ti\u1ec1n Th\u1ee5c: <i>&#8220;Phong th\u1ed5 ph\u01b0\u01a1ng Nam v\u00e0 B\u1eafc kh\u00e1c nhau, s\u1eafp v\u00e0o m\u00f9a n\u00f3ng n\u1ef1c, khanh n\u00ean s\u1edbm l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> Ti\u1ec1n Th\u1ee5c kh\u00f3c l\u00f3c, nguy\u1ec7n c\u1ee9 ba n\u0103m v\u00e0o tri\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng xa c\u00e1ch tr\u1edf, \u0111\u1ee3i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 h\u00e3y \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng nghe. Sau \u0111\u00f3, Vua sai l\u1ea5y m\u1ed9t g\u00f3i v\u1ea3i m\u00e0u v\u00e0ng ban cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, ni\u00eam phong r\u1ea5t k\u1ef9, v\u00e0 d\u1eb7n: <i>&#8220;Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i n\u00ean m\u1edf xem k\u00edn \u0111\u00e1o.&#8221;<\/i> Khi m\u1edf ra, to\u00e0n l\u00e0 c\u00e1c s\u1edb c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n xin l\u01b0u l\u1ea1i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, \u00f4ng c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00e0 lo s\u1ee3. Sau khi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng ra l\u1ec7nh d\u1eddi ch\u1ed7 ng\u1ed3i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;H\u01b0\u1edbng t\u00e2y b\u1eafc, l\u00e0 n\u01a1i kinh \u0111\u00f4 thi\u00eang li\u00eang ng\u1ef1 tr\u1ecb, uy tr\u1eddi kh\u00f4ng c\u00e1ch xa n\u00e9t m\u1eb7t, ta sao d\u00e1m y\u00ean t\u0129nh ng\u1ed3i m\u1ed9t ch\u1ed7?&#8221;<\/i> \u00d4ng c\u00e0ng d\u00e2ng hi\u1ebfn nhi\u1ec1u xe c\u1ed9, qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i, ch\u1ebf t\u00e1c tinh x\u1ea3o. M\u1ed7i khi tu c\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u b\u00e0y ra s\u00e2n, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i m\u1edbi g\u1eedi \u0111i.<\/p>\n<p><i>(Ti\u1ec1n Th\u1ee5c th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u1ec9 v\u00e0o tri\u1ec1u m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00e1c s\u00e1ch &#8216;K\u00fd V\u0103n&#8217; v\u00e0 &#8216;\u0110\u00f4ng Hi\u00ean L\u1ee5c&#8217; c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng khi Giang Nam ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0o tri\u1ec1u, Th\u00e1i T\u1ed5 cho v\u1ec1, sau khi Giang Nam b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 sai l\u1ea7m. &#8216;Ng\u0169 \u0110\u1ea1i S\u1eed&#8217; l\u1ea1i ch\u00e9p: Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, d\u00e2ng hi\u1ebfn nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3 qu\u00fd hi\u1ebfm, kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i trong kho c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00e2ng!&#8221;<\/i> X\u00e9t Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c r\u1ea5t h\u1eadu, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y. L\u1eddi n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb vi\u1ec7c Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf C\u1ea5p ph\u00e1 Th\u1ee5c, c\u00f3 l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u00e3 nh\u1ea7m l\u1eabn. Nay kh\u00f4ng ch\u00e9p theo.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Theo nghi l\u1ec5 c\u0169, tr\u01b0\u1edbc khi h\u00e0nh l\u1ec5 \u1edf Nam Giao, ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i T\u00e2y Kinh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n mang theo c\u00e1c b\u00e0i v\u1ecb th\u1ea7n ch\u1ee7.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua th\u00e2n h\u00e0nh b\u00e1o c\u00e1o \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, ng\u1ed3i ki\u1ec7u, b\u00e1 quan \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u1edf s\u00e2n mi\u1ebfu, kh\u00f4ng b\u00e0y nh\u1ea1c kh\u00ed, ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng h\u00e0nh l\u1ec5 r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u, kh\u00f4ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac, kh\u00f4ng t\u1ebf b\u1ea3y v\u1ecb th\u1ea7n. Khi h\u00e0nh l\u1ec5 \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u t\u1ea1i T\u00e2y Kinh, hai ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ea1i sai l\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh b\u00e1o c\u00e1o \u1edf mi\u1ebfu Tuy\u00ean T\u1ed5.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, phong Ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Qu\u00fd Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[29] D\u00f9ng Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh, ki\u00eam \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed. T\u1ea3 V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; l\u00e0 H\u1eefu V\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n)<\/i> V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m quy\u1ec1n Ph\u00e1n l\u01b0u ty Tam ty, ki\u00eam Tri Khai Phong ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, xa gi\u00e1 kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, d\u1eebng ch\u00e2n t\u1ea1i Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn An l\u0103ng, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt kh\u00f3c than, t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u kh\u00f3c. Sau \u0111\u00f3, Vua l\u00ean \u0111\u00e0i Khuy\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u0103ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'ch\u00ed'; ch\u1eef 'khuy\u1ebft' nguy\u00ean t\u00e1c 't\u1ecbch', \u0111\u1ec1u theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 8 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-115-4\" href=\"#footnote-115-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y b\u1eafc b\u1eafn t\u00ean vang, ch\u1ec9 ch\u1ed7 \u1ea5y n\u00f3i: <i>&#8220;Sau n\u00e0y ta s\u1ebd an t\u00e1ng \u1edf \u0111\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ban cho d\u00e2n ph\u1ee7 H\u00e0 Nam \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n n\u1eeda thu\u1ebf ru\u1ed9ng n\u0103m nay, l\u1ea1i mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ed9 ph\u1ee5ng th\u1edd l\u0103ng m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; ch\u00e9p Vua t\u1eeb T\u00e2y Kinh tr\u1edf v\u1ec1 m\u1edbi \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn An l\u0103ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. Nay theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Ch\u00ednh s\u1eed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, th\u1ea5y cung th\u1ea5t L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng nguy nga tr\u00e1ng l\u1ec7, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, tri\u1ec7u Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0 H\u1eefu V\u0169 V\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n <i>(b\u1ea3n g\u1ed1c ch\u00e9p l\u00e0 <i>&#8220;H\u1eefu V\u0169 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n&#8221;<\/i>, nh\u01b0ng &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed ch\u1ee9c quan ch\u00ed&#8217; kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean hi\u1ec7u n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1eef <i>&#8220;V\u1ec7&#8221;<\/i> b\u1ecb l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf, c\u1ea7n th\u00eam v\u00e0o, nay xin th\u00eam v\u00e0o.)<\/i> Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u1ebfn khen ng\u1ee3i, gia phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c. Con g\u00e1i K\u1ebf Hu\u00e2n l\u00e0 phu nh\u00e2n c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, c\u0169ng do nh\u1edd \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng K\u1ebf Hu\u00e2n t\u00ednh keo ki\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng c\u1eaft gi\u1ea3m chi ti\u00eau trong c\u00f4ng ph\u1ee7, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Khu\u00ea l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Ngh\u0129a Ch\u00e2u, L\u00fd Nh\u00e2n T\u1ed9 l\u00e0m B\u00e1t t\u00e1c ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, tri\u1ec7u Th\u1ea9m Ngh\u0129a Lu\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m ki\u00eam \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed, Khai Phong suy quan l\u00e0 T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu qu\u00ea Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Gi\u1ea3 Di\u1ec5m l\u00e0m quy\u1ec1n Tri ph\u1ee7 s\u1ef1.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n kh\u1eafp c\u1ea7u \u0111\u1ea3o t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong th\u00e0nh, v\u00ec m\u01b0a d\u1ea7m l\u00e2u ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Qu\u1ea3ng H\u00f3a \u1edf Long M\u00f4n, m\u1edf th\u00e1p v\u00f4 \u00fay tam t\u1ea1ng.<\/p>\n<p>[38] M\u00f9a xu\u00e2n, t\u1ea1m \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[39] Th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n s\u0129, t\u1eeb c\u1ea7u Th\u00e1i Th\u1ecb \u1edf th\u00e0nh L\u1ea1c \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u1eeda T\u00e0o d\u00e0i hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[40] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ch\u1ec9 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf cho ph\u1ea7n ru\u1ed9ng h\u1ecd c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ee3i n\u0103m n\u0103m m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u1ee9c thu\u1ebf c\u0169, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m h\u1ecd th\u01b0\u1eddng b\u1ecf tr\u1ed1n. V\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e1i ph\u1ea1m b\u1ecf tr\u1ed1n s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[41] C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u: <i>&#8220;Theo l\u1ec7nh, trong t\u00f4ng mi\u1ebfu, \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, cung huy\u1ec1n c\u00f3 30 c\u1ed7, \u1edf giao x\u00e3 c\u00f3 20 c\u1ed7, \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh th\u00eam 12 \u00e1n c\u1ed5 x\u00fay<a class=\"footnote\" title=\"'\u00c1n' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5' quy\u1ec3n 17 v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 126 L\u1ea1c Ch\u00ed m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-115-5\" href=\"#footnote-115-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>. Trong l\u1ec5 giao t\u1ebf n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ef1' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'X\u00e3', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-115-6\" href=\"#footnote-115-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e3 nh\u1ea7m d\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a t\u00f4ng mi\u1ebfu. N\u0103m nay, khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf giao, xin d\u00f9ng l\u1ec5 c\u0169.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng Vi\u00ean Kh\u00e2u th\u00eam 16 c\u1ed7, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u01b0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao. <i>(Qu\u1ed1c s\u1eed \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 Vu t\u1ebf, s\u1ee3 sai s\u1ef1 th\u1eadt, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c m\u00e0 ch\u00ednh s\u1eeda.)<\/i> Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda Ng\u0169 Ph\u1ee5ng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean t\u00f4n hi\u1ec7u, nh\u01b0ng Vua ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[43] L\u00fac \u0111\u1ea7u, m\u01b0a k\u00e9o d\u00e0i c\u1ea3 th\u00e1ng kh\u00f4ng d\u1ee9t, Vua sai trung s\u1ee9 mang ba th\u1ecfi g\u1ed7 \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u1eb9n v\u1edbi th\u1ea7n n\u00fai r\u1eb1ng, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn ng\u00e0y trai gi\u1edbi m\u01b0a v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1ea1nh, s\u1ebd b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c. L\u1ea1i sai c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf th\u00e1p Tam T\u1ea1ng V\u00f4 \u00day, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1eddi h\u1ee9a th\u00ec s\u1ebd ph\u00e1 h\u1ee7y. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n th\u00ec tr\u1eddi quang m\u00e2y t\u1ea1nh, nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u1ec5 th\u00e0nh. D\u00e2n ch\u00fang \u1edf kinh \u0111\u00f4, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f3c b\u1ea1c b\u1ea3o nhau: <i>&#8220;Ch\u00fang ta t\u1eeb nh\u1ecf tr\u1ea3i qua lo\u1ea1n ly, kh\u00f4ng ng\u1edd ng\u00e0y nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4ng th\u1ea5y nghi tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed th\u00e1i b\u00ecnh.&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u01a1i l\u1ec7.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, m\u1edf \u0111\u1ea1i y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Qu\u1ea3ng Th\u1ecd.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, phong S\u00f9ng Ngh\u0129a l\u01b0u h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n l\u00e0m V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Chi\u00eau Ho\u00e1 l\u01b0u h\u1eadu Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Vua b\u1ea3o To\u00e0n B\u00e2n: <i>&#8220;Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Giang T\u1ea3 ch\u01b0a b\u00ecnh, lo r\u1eb1ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chinh ph\u1ea1t ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng gi\u1eef k\u1ef7 lu\u1eadt, n\u00ean \u0111\u00e3 ng\u0103n khanh m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u1ec3 v\u00ec Tr\u1eabm \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p. Nay \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kim L\u0103ng, tr\u1ea3 l\u1ea1i cho khanh c\u1edd ti\u1ebft.&#8221;<\/i> L\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.<\/p>\n<p>[46] Vua sinh ra \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, y\u00eau th\u00edch phong th\u1ed5 n\u01a1i \u0111\u00e2y, t\u1eebng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u1eddi \u0111\u00f4. Khi m\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, Kh\u1edfi c\u01b0 lang L\u00fd Ph\u00fa d\u00e2ng th\u01b0, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00e1m \u0111i\u1ec1u kh\u00f3: <i>&#8220;Kinh \u1ea5p suy t\u00e0n, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 nh\u1ea5t. Cung khuy\u1ebft ch\u01b0a ho\u00e0n ch\u1ec9nh, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 hai. Giao mi\u1ebfu ch\u01b0a tu s\u1eeda, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 ba. B\u00e1ch quan ch\u01b0a \u0111\u1ee7, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 t\u01b0. D\u00e2n trong kinh k\u1ef3 kh\u1ed1n kh\u1ed5, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 n\u0103m. L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 s\u00e1u. Th\u00e0nh l\u0169y ch\u01b0a x\u00e2y d\u1ef1ng, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 b\u1ea3y. Ngh\u00ecn xe v\u1ea1n ng\u1ef1a, \u0111i trong m\u00f9a h\u00e8 oi b\u1ee9c, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 th\u1ee9 t\u00e1m.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p>Sau khi t\u1ebf l\u1ec5 xong, Vua v\u1eabn mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i n\u01a1i n\u00e0y, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng ai d\u00e1m can gi\u00e1n. Thi\u1ebft k\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd Ho\u00e0i Trung nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f4ng Kinh c\u00f3 k\u00eanh Bi\u1ec7n v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, m\u1ed7i n\u0103m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i h\u00e0ng tri\u1ec7u h\u1ed9c, qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4 m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1ed1ng. B\u1ec7 h\u1ea1 \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 d\u00f9ng? H\u01a1n n\u1eefa, kho t\u00e0ng v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u1ec1u \u1edf \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng, c\u0103n b\u1ea3n v\u1eefng ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng th\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu v\u1ed9i d\u1eddi \u0111\u00f4, th\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u n\u00e0o thu\u1eadn l\u1ee3i.&#8221;<\/i> Vua c\u0169ng kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p>T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i: <i>&#8220;D\u1eddi \u0111\u00f4 kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u1eddi v\u1ec1 H\u00e0 Nam ch\u01b0a xong, l\u00e2u ng\u00e0y r\u1ed3i s\u1ebd d\u1eddi \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u1ea9n thi\u1ebft can gi\u00e1n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm mu\u1ed1n d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y kh\u00f4ng v\u00ec \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 mu\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a n\u00fai s\u00f4ng m\u00e0 b\u1edbt qu\u00e2n \u0111\u1ed9i th\u1eeba, theo g\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu, nh\u00e0 H\u00e1n, \u0111\u1ec3 y\u00ean thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ee9c ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u1edf hi\u1ec3m.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng ra ngo\u00e0i, Vua quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;L\u1eddi c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng tuy \u0111\u00fang, nh\u01b0ng nay t\u1ea1m nghe theo. Kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u0103m n\u0103m, s\u1ee9c d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd c\u1ea1n ki\u1ec7t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u00fd Ho\u00e0i Trung l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 l\u0129nh ch\u1ee9c Ph\u00fa Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. S\u00e1ch &#8216;Tam tri\u1ec1u th\u00e1nh ch\u00ednh l\u1ee5c&#8217; g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 l\u00e0 sai. Vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng d\u1ef1a theo s\u00e1ch &#8216;Ki\u1ebfn Long di s\u1ef1&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng, ch\u00ednh s\u1eed kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1 chi\u1ebfu v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan \u0111i theo t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn H\u1ed9i Ti\u1ebft, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 qua ph\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng L\u1ee3i, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb9p, \u0111\u00e3 ph\u00e1 b\u1ecf nh\u00e0 d\u00e2n l\u1ea5n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[49] Vua sai Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 c\u00f9ng c\u00e1c quan tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[50] Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh m\u1ea5t.<\/p>\n<p>D\u01b0 Kh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u00e3i ch\u1ee9c, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh trao cho quy\u1ec1n ti\u1ebft vi\u1ec7t, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac \u00f4ng b\u1ec7nh, vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Tr\u1ea5n Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, b\u00e3i tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u1eed trung s\u1ee9 lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, xa gi\u00e1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng cung.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Tr\u1ecbnh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Kinh.<\/p>\n<p>[54] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd D\u1ee5c h\u00e0ng, T\u00e0o B\u00e2n sai D\u1ee5c vi\u1ebft th\u01b0 khuy\u00ean c\u00e1c th\u00e0nh \u1edf Giang Nam \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quy thu\u1eadn. Duy hi\u1ec7u \u00fay H\u1ed3 T\u1eafc \u1edf Giang Ch\u00e2u c\u00f9ng nha hi\u1ec7u T\u1ed1ng \u0110\u1ee9c Minh gi\u1ebft th\u1ee9 s\u1eed, chi\u1ebfm th\u00e0nh kh\u00f4ng h\u00e0ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chi\u00eau an tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu phong Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chi\u00eau an tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, ch\u1eef 's\u1ee9' \u1edf sau 'tu\u1ea7n ki\u1ec3m' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3 m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-115-7\" href=\"#footnote-115-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, mang qu\u00e2n th\u1ea3o ph\u1ea1t. Th\u00e0nh Giang Ch\u00e2u hi\u1ec3m tr\u1edf ki\u00ean c\u1ed1, H\u00e0n \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1, t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1, qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eabn c\u00f2n gi\u00e0nh gi\u1eadt t\u1eebng ng\u00f5. L\u00fac \u1ea5y T\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111ang n\u1eb1m tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng, H\u00e0n b\u1eaft tr\u00f3i, tr\u00e1ch c\u1ee9 vi\u1ec7c ch\u1ed1ng m\u1ec7nh. T\u1eafc \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u00f3 s\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1, c\u1edb sao C\u00f4ng l\u1ea1i ng\u1ea1c nhi\u00ean?&#8221;<\/i> H\u00e0n sai ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ebft lu\u00f4n \u0110\u1ee9c Minh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ebf nh\u1eadn ch\u1ee9c tri C\u1eedu Giang, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh. Qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u00e0 d\u00e2n, d\u00e2n khi\u1ebfu ki\u1ec7n v\u1edbi T\u1ebf, T\u1ebf tra x\u00e9t v\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ebft qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0n. H\u00e0n v\u00ec d\u00e2n Giang Ch\u00e2u kh\u00e1ng c\u1ef1, l\u1ea1i c\u0103m gi\u1eadn vi\u1ec7c d\u00e2n khi\u1ebfu ki\u1ec7n d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1ecb gi\u1ebft, n\u00ean n\u1ed5i gi\u1eadn t\u00e0n s\u00e1t c\u1ea3 th\u00e0nh. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, thi th\u1ec3 b\u1ecb v\u1ee9t xu\u1ed1ng gi\u1ebfng, gi\u1ebfng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng. H\u00e0n vu c\u00e1o T\u1ebf, khi\u1ebfn T\u1ebf b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m ch\u1ee9c tri Nhi\u00eau Ch\u00e2u. T\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n gi\u00e1 tr\u1ecb h\u00e0ng v\u1ea1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb H\u00e0n chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(T\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch.)<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe tin Giang Ch\u00e2u s\u1eafp b\u1ecb h\u1ea1, sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban cho H\u00e0n, c\u1ea5m vi\u1ec7c gi\u1ebft ch\u00f3c. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9c Th\u1ee5 Ph\u1ed5, g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 qua s\u00f4ng, khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00e0n s\u00e1t r\u1ed3i. H\u00e0n nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin ch\u1edf 500 t\u01b0\u1ee3ng La H\u00e1n b\u1eb1ng s\u1eaft t\u1eeb ch\u00f9a \u0110\u00f4ng L\u00e2m tr\u00ean n\u00fai L\u01b0 S\u01a1n v\u1ec1, \u0111\u1ebfn D\u0129nh Ch\u00e2u x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a m\u1edbi. B\u00e8n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn, ch\u1edf \u0111\u1ea7y v\u00e0ng b\u1ea1c, \u0111\u1eb7t t\u01b0\u1ee3ng s\u1eaft tr\u00ean \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;\u00c1p C\u01b0\u01a1ng La H\u00e1n&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00fa th\u00edch: T\u1eeb '\u00c1p' \u1edf d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Kim', \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 m\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-115-8\" href=\"#footnote-115-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng th\u00ec b\u00e1 quan \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Th\u00e1i t\u1eed Trung du\u1eabn H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kh\u1edfi c\u01b0 lang L\u00fd Ph\u00f9 l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1ea3 B\u1ed5 khuy\u1ebft, Quy\u1ec1n tri Th\u0103ng Ch\u00e2u ki\u00eam Giang Nam Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc T\u01b0\u01a1ng', \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed quy\u1ec3n 270 truy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 162, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-115-9\" href=\"#footnote-115-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a> l\u00e0m Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u1ec1u v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[57] Khi Giang Nam ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, Tri H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n L\u00fd Th\u1ee9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eabn qu\u00e2n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u1ee9 l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf Gi\u1ea3ng V\u0169 \u0111i\u1ec7n, m\u1eddi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c c\u1eed s\u1ee9 sang c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Th\u1ee7y cai, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Phi Long vi\u1ec7n, xem \u0111\u00e1nh c\u00e1 tr\u00ean s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>[61] L\u01b0 R\u00e1ng nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u00e0o tri\u1ec1u, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00e1u trai c\u1ee7a Cung Th\u1eadn Nghi l\u00e0 Cung D\u0129nh, gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, g\u1eb7p R\u00e1ng \u1edf tri\u1ec1u, li\u1ec1n ch\u1ea5t v\u1ea5n: <i>&#8220;Gi\u1eb7c ph\u1ea3n, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 gi\u1ebft ch\u1ebft ch\u00fa ta, ta \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y sao?&#8221;<\/i> B\u00e8n b\u1eaft R\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o oan. Vua giao R\u00e1ng cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed. Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng R\u00e1ng d\u0169ng c\u1ea3m, xin tha t\u1ed9i ch\u1ebft. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Di\u1ec7n m\u1ea1o R\u00e1ng r\u1ea5t gi\u1ed1ng H\u1ea7u B\u00e1 Vinh, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng?&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u R\u00e1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ch\u1ee3.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c L\u01b0 R\u00e1ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, \u0111o\u1ea1n n\u00e0y d\u1ef1a theo &#8216;T\u00e2n l\u1ee5c&#8217;, &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i ch\u00e9m R\u00e1ng \u1edf T\u00e2y Kinh, kh\u00f4ng r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n. X\u00e9t th\u1ea5y R\u00e1ng ch\u1ebft \u1edf C\u1ed1 T\u1eed Pha, ch\u00f4n t\u1ea1i Di M\u00f4n S\u01a1n, c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf T\u00e2y Kinh, h\u01a1n n\u1eefa xa gi\u00e1 l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0110\u1ea1i L\u01b0\u01a1ng, sao l\u1ea1i ch\u00e9m \u1edf T\u00e2y Kinh, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 sai ch\u1eef. &#8216;Giang Nam D\u00e3 L\u1ee5c&#8217; ghi R\u00e1ng quy h\u00e0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ef1c s\u1ef1 do T\u00e0o H\u00e0n \u00e1p gi\u1ea3i. Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u1ea5t v\u1ea5n R\u00e1ng v\u00ec sao kh\u00f4ng h\u00e0ng ngay, R\u00e1ng \u0111\u00e1p r\u1eb1ng L\u00fd D\u1ee5c ch\u01b0a nh\u1eadn t\u01b0\u1edbc V\u01b0\u01a1ng n\u00ean kh\u00f4ng h\u00e0ng, Th\u00e1i T\u1ed5 khen ng\u1ee3i l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n phong l\u00e0m K\u00fd Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. \u0110\u1ebfn khi Cung D\u0129nh t\u1ed1 oan, T\u00e0o H\u00e0n l\u1ea1i t\u00e2u R\u00e1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, n\u00ean gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n v\u1ec1 thi\u1ebft kho\u00e1n, chi\u00ean nh\u1ee5c, \u0111\u1ec1u kh\u00e1c v\u1edbi qu\u1ed1c s\u1eed, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng. Tuy nhi\u00ean, qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00e9p truy\u1ec7n R\u00e1ng gi\u1ed1ng v\u1edbi &#8216;C\u1eedu Qu\u1ed1c Ch\u00ed&#8217;, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n xem vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y.<\/p>\n<p>[63] T\u1ed1ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00f3 l\u1edbn ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a quan d\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 4.600 gian.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, gi\u00e1ng Th\u00e2n Ch\u00e2u th\u00e0nh Ngh\u0129a D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u1eed \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 K\u00ec sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Ph\u00f2ng Ng\u1ea1n Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Ng\u1ea1n Qu\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[66] T\u1ea5n Ch\u00e2u d\u00e2ng 29 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 ba ch\u00e2u Lam, Hi\u1ebfn, Th\u1ea1ch c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng V\u0169.<\/p>\n<p><i>(H\u1ed3ng V\u0169, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, T\u1ea3 Ty vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u1ed7 M\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n qu\u1ea3n Kinh Nam ph\u1ee7, do L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n gh\u00e9t \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao m\u00e0 gh\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[68] C\u1eed Ty Hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00f2a Hi\u1ec3m \u0111i th\u0103m d\u00f2 Giang Nam \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[69] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u D\u0129nh l\u00e0 T\u00e0o H\u00e1n l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ebf, v\u1eabn ki\u00eam ph\u00e1n ch\u00e2u D\u0129nh, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam.<\/p>\n<p>[70] Vua th\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u1edf c\u1ee7a T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng Quang Ngh\u0129a cao r\u00e1o, n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111i b\u1ed9 t\u1eeb c\u1eeda T\u1ea3 D\u1ecbch \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng, sai th\u1ee3 l\u00e0m b\u00e1nh xe l\u1edbn, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y v\u00e0o trong ph\u1ee7, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, th\u00fac gi\u1ee5c ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng t\u00ednh nh\u00e2n hi\u1ebfu, Vua r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, coi vi\u1ec7c \u1edf Kinh 15 n\u0103m, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda sang, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, ban \u00e2n l\u1ec5 r\u1ea5t h\u1eadu. Khi V\u01b0\u01a1ng b\u1ec7nh n\u1eb7ng, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, Vua v\u1ed9i t\u1edbi th\u0103m, t\u1ef1 tay ch\u00e2m ng\u1ea3i, V\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au, Vua c\u0169ng l\u1ea5y ng\u1ea3i t\u1ef1 \u0111\u1ed1t, t\u1eeb gi\u1edd Th\u00ecn \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i r\u1ed3i t\u1ec9nh l\u1ea1i, Vua m\u1edbi v\u1ec1. Khi b\u1ec7nh kh\u1ecfi h\u1eb3n, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u0103m, ban cho ch\u0103n \u0111\u1ec7m c\u00f3 h\u00ecnh r\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n d\u1ef1 ti\u1ec7c trong cung, V\u01b0\u01a1ng say, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, Vua \u0111\u1ee9ng l\u00ean ti\u1ec5n \u0111\u1ebfn th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n, t\u1ef1 tay \u0111\u1ee1. Qu\u00e2n s\u0129 d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Cao Qu\u1ef3nh \u1edf M\u00f4ng Th\u00e0nh tay tr\u00e1i n\u1eafm y\u00ean ng\u1ef1a \u0111\u01b0a ra, Vua tr\u00f4ng th\u1ea5y, b\u00e8n ban cho Qu\u1ef3nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn \u00e1o, \u0111ai v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, b\u1ea3o h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5c v\u1ee5. C\u00f3 l\u1ea7n b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbc \u0111i nh\u01b0 r\u1ed3ng nh\u01b0 h\u1ed5, l\u1ea1i sinh ra c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u1ea1, \u1eaft l\u00e0 Vua th\u00e1i b\u00ecnh, ph\u00fac \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ta m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Qu\u1ef3 Ch\u00e2u tr\u1ef1c b\u00fat&#8217; c\u1ee7a Th\u00e1i \u0110\u00f4n ch\u00e9p: Th\u00e1i T\u1ed5 l\u1ea5y T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng coi vi\u1ec7c \u1edf Kinh, khi xong vi\u1ec7c, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y ng\u1ef1a c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, d\u1eaft t\u1edbi xem.&#8221;<\/i> R\u1ed3i truy\u1ec1n g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i ng\u1ef1a d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n, ra l\u1ec7nh cho T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1ee1i l\u00ean ng\u1ef1a tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. Th\u00e1i T\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i t\u1eeb ch\u1ed1i, [Th\u00e1i T\u1ed5] b\u00e8n b\u1ea3o ri\u00eang r\u1eb1ng: <i>&#8220;Sau n\u00e0y ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng l\u00ean xu\u1ed1ng ch\u1ed7 n\u00e0y, t\u1eeb ch\u1ed1i l\u00e0m g\u00ec?&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng s\u1ee3 \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i, v\u1ed9i b\u01b0\u1edbc ra. Th\u00e1i T\u1ed5 sai th\u1ecb v\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i, \u0111\u01b0a l\u00ean ng\u1ef1a. V\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n l\u1ea1y hai l\u1ea7n, r\u1ed3i c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i v\u00f2ng quanh s\u00e2n \u0111i\u1ec7n m\u00e0 ra. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1ecf \u00fd s\u1ebd truy\u1ec1n ng\u00f4i. X\u00e9t \u00fd truy\u1ec1n ng\u00f4i c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng Chi\u00eau Hi\u1ebfn r\u1ed3i, nay kh\u00f4ng thu\u1eadt l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t l\u00e0 Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai s\u1ee9 v\u00e0o c\u1ed1ng, t\u1ea1 \u01a1n v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u ki\u1ebfn v\u00e0 ban l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[72] V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng To\u00e0n B\u00e2n qua \u0111\u1eddi. To\u00e0n B\u00e2n coi nh\u1eb9 c\u1ee7a c\u1ea3i, tr\u1ecdng \u0111\u00e3i s\u0129 t\u1eed, kh\u00f4ng c\u1ea7u danh ti\u1ebfng hi\u1ec3n h\u00e1ch, khoan dung v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, binh s\u0129 \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1. \u00d4ng b\u1ecb bi\u1ebfm tr\u00edch \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1eadn g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"'k\u1ef7' t\u1ef1 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-115-10\" href=\"#footnote-115-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, v\u1eabn an nhi\u00ean t\u1ef1 t\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i \u00f4ng.<\/p>\n<p>[73] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, xem n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o h\u1ed3 m\u1edbi.<\/p>\n<p>[74] Ban \u0111\u1ea7u, l\u01b0u h\u1eadu c\u1ee7a V\u0129nh An l\u00e0 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Hu\u00e2n nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebf giao \u1edf T\u00e2y L\u1ea1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u1ec5. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Ng\u1ef1 Hu\u00e2n l\u00e0m l\u01b0u h\u1eadu c\u1ee7a Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n, tri\u1ec7u em c\u1ee7a Ng\u1ef1 Hu\u00e2n l\u00e0 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 nh\u00e0n c\u1ee9u, coi qu\u1ea3n ph\u1ee7 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[75] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a Kinh Tri\u1ec7u Do\u00e3n l\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 th\u0103m b\u1ec7nh, hai ng\u00e0y sau l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1eefa.<\/p>\n<p>[76] B\u00ecnh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u00ec Giang Nam v\u00e0 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u00e0o tri\u1ec1u n\u00ean kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, sai con l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1o \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 xin v\u00e0o ch\u1ea7u, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p. H\u1ed3ng Ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ebfn Nam Ki\u1ebfm Ch\u00e2u, nghe tin trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 tang, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>[77] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u b\u00e1n mu\u1ed1i, gi\u00e1 m\u1ed7i c\u00e2n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng gi\u1ea3m xu\u1ed1ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng gi\u1ea3m xu\u1ed1ng ba m\u01b0\u01a1i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, mu\u1ed1i h\u1ea1t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng c\u00f2n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ec7nh gi\u1ea3m th\u00eam b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[78] Sai c\u00e1c quan c\u1ea7u t\u1ea1nh m\u01b0a \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ea7n n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u1eefa g\u1ea7n v\u1edbi huy\u1ec7n, tr\u1ea5n th\u00ec d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[80] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n h\u00ecnh ng\u1ee5c trong thi\u00ean h\u1ea1 do \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed chi ti\u1ebft, c\u00f2n h\u00ecnh b\u1ed9 xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0o m\u00f9a thu, t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh hai c\u01a1 quan n\u00e0y th\u1ea3o lu\u1eadn c\u00f9ng nhau r\u1ed3i t\u1ea5u tr\u00ecnh. Khi \u0111\u00f3, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t ph\u1ee5 tr\u00e1ch h\u00ecnh b\u1ed9, T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Ph\u00f9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0110\u1ea1i L\u00fd. Ph\u00f9 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng r\u1eafn, th\u01b0\u1eddng n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau trong vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt, T\u1ea5t th\u01b0\u1eddng b\u00e1c b\u1ecf v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eabn \u0111\u1ebfn tranh c\u00e3i, h\u1ed3 s\u01a1 v\u1ee5 \u00e1n b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n. T\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb xin kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, b\u00e8n xin nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, T\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quy\u1ec1n tri Vinh ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1ea3 nh\u1eadn ch\u1ee9c ngo\u00e0i khi v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n d\u1eb7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n. \u0110\u1ebfn khi T\u1ea5t t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u00f3 khanh kh\u00f4ng c\u1ea7n Tr\u1eabm d\u1eb7n d\u00f2, n\u00ean Tr\u1eabm m\u1edbi c\u1ea5t nh\u1eafc khanh.&#8221;<\/i> T\u1ea5t t\u1ea1i ch\u00e2u qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c hai c\u01a1 quan c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed v\u0103n \u00e1n, theo s\u1edb c\u1ee7a T\u1ea5t l\u00e0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00e1ng 7 n\u0103m ngo\u00e1i, nh\u01b0ng trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, nay nh\u00e2n vi\u1ec7c T\u1ea5t ra ngo\u00e0i, ghi l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Long H\u01b0ng m\u1edbi.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u1eb3ng Gi\u00e1c, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u00f4ng Nhi\u1ec5m, ban ti\u1ec1n cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn doanh Kh\u1ed1ng H\u1ea1c, xem k\u1ef5 s\u0129 b\u1eafn cung, ban l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, xem kho kinh s\u00e1ch.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, l\u1ea5y Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o h\u00e0nh doanh m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m, H\u1ed5 ti\u1ec7p h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Quang Ngh\u0129a l\u00e0m \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ti\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u00e2n ph\u1ee5c, \u0111ai v\u00e0ng, ng\u1ef1a y\u00ean v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[84] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, Th\u1ee9 s\u1eed Vi\u00ean ch\u00e2u L\u01b0u M\u1eadu Trung c\u00f9ng Th\u1ee9 s\u1eed C\u00e1t ch\u00e2u \u0110\u1ed3 L\u1ec7nh Ki\u00ean h\u1eb9n nhau kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh. G\u1eb7p l\u00fac L\u1ec7nh Ki\u00ean ch\u1ebft, Gi\u00e1m qu\u00e2n Th\u1ecb K\u1ef3 Trinh quy\u1ec1n tri C\u00e1t ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e0nh b\u1ecf d\u1edf, r\u1ed3i M\u1eadu Trung c\u00f9ng Trinh v\u00e0o tri\u1ec1u. M\u1eadu Trung th\u01b0\u1eddng hay x\u00e2m l\u1ea5n bi\u00ean gi\u1edbi, Vua tr\u00e1ch h\u1ecfi, M\u1eadu Trung n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n ph\u1ee5ng s\u1ef1 L\u00fd D\u1ee5c ch\u1ec9 lo h\u1ebft s\u1ee9c, d\u00f9 B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e2n chinh, th\u1ea7n c\u0169ng li\u1ec1u th\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfc.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m M\u1eadu Trung l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u0103ng ch\u00e2u, Trinh l\u00e0m Nh\u00e0n c\u1ee9u s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Trinh, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[85] T\u1ea1i T\u1ea5n ch\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 Tri\u1ec7u Hu\u1ea5n, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, Vua tha t\u1ed9i kh\u00f4ng gi\u1ebft, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n<p>[86] B\u00e3i b\u1ecf Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam do ng\u1ee5y tri\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra<a class=\"footnote\" title=\"B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1ea1o do c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam \u0111\u1eb7t ra (ch\u1eef 'th\u1ef1' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'hi\u1ec7u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12308 trong \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n s\u1eeda l\u1ea1i).\" id=\"return-footnote-115-11\" href=\"#footnote-115-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf T\u00e2y S\u01a1n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n ch\u00e2u, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u1edf Minh ch\u00e2u l\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m qu\u00e2n m\u00e3 b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u00e0nh dinh c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e3n, \u0110\u1ea1i thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 (ch\u1eef 'd\u0129' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 quy\u1ec3n 12308 trong \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 6-44 s\u1eeda l\u1ea1i).\" id=\"return-footnote-115-12\" href=\"#footnote-115-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ki\u00eam ph\u00e1n Tam ty V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m c\u00f9ng chia qu\u1ea3n vi\u1ec7c Tuy\u00ean huy Nam B\u1eafc vi\u1ec7n. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, khi ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy s\u1ee9 khuy\u1ebft, li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7n s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tuy\u00ean huy s\u1ee9 sau n\u00e0y kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c ban \u0111\u1ea7u n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ra chi\u1ebfu chia qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n:<\/p>\n<p>&#8211; T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 H\u00e1c S\u00f9ng T\u00edn c\u00f9ng Gi\u1ea3i ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh Trung ti\u1ebfn ra Ph\u1ea7n ch\u00e2u;<\/p>\n<p>&#8211; N\u1ed9i y kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn c\u00f9ng Tr\u1ea1ch ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed T\u1ec1 Si\u00eau <i>(Si\u00eau, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> ti\u1ebfn ra S\u1ea5m ch\u00e2u;<\/p>\n<p>&#8211; N\u1ed9i y kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Y\u1ebfn Tuy\u00ean <i>(Y\u1ebfn Tuy\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> c\u00f9ng B\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed An Th\u1ee7 Trung ti\u1ebfn ra Li\u00eau ch\u00e2u;<\/p>\n<p>&#8211; D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ec1 Di\u00ean S\u00e2m <i>(Di\u00ean S\u00e2m, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> c\u00f9ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea5n, Th\u1ea5p, Nh\u1eef ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed M\u1ee5c Ng\u1ea1n Ch\u01b0\u01a1ng <i>(Ng\u1ea1n Ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> ti\u1ebfn ra Th\u1ea1ch ch\u00e2u;<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea1c uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ea7u M\u1ef9 c\u00f9ng Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ti\u1ebfn ra H\u00e3n, \u0110\u1ea1i.<\/p>\n<p>[90] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn L\u0103ng c\u1ea9m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c nh\u00e0 ng\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n giam gi\u1eef.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho ph\u00e9p c\u00e1c Th\u1ee9 s\u1eed, Lang trung, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 v\u00e0o ng\u00e0y k\u1ef5 ri\u00eang.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ea5y Kh\u1ed1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u00f4ng vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn th\u1ee7y l\u1ee5c k\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0i Nam c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, H\u1ea3i, Ngh\u1ec7 thu\u1ed9c Ho\u00e0i B\u1eafc. Vua b\u1ea3o M\u00e2n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm giao cho khanh tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1eeb b\u1ecf n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1eebng vi\u1ec7c m\u1ed9t<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1eebng vi\u1ec7c m\u1ed9t, ch\u1eef 'trung' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 249 truy\u1ec7n Ph\u1ea1m M\u00e2n m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-115-13\" href=\"#footnote-115-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. V\u1ea3 l\u1ea1i, Tr\u1eabm nghe n\u00f3i khanh v\u1ed1n ngh\u00e8o, n\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec c\u1ea7n d\u00f9ng, c\u1ee9 l\u1ea5y ti\u1ec1n quan m\u00e0 d\u00f9ng.&#8221;<\/i> M\u00e2n m\u1ed7i n\u0103m v\u1eadn h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u th\u1ea1ch g\u1ea1o cung c\u1ea5p cho kinh s\u01b0, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[94] Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau m\u1ea5t. Con trai \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 t\u1ea1m th\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, sai s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u00f4n L\u1ec5 sang c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u00e0 xin phong m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh B\u1eafc H\u00e1n, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf ph\u00eda nam s\u00f4ng H\u00e0, Ph\u1ea7n, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u1ef1a v\u00e0 h\u01a1n s\u00e1u tr\u0103m b\u1ed9 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 L\u01b0u Hi C\u1ed5 m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[97] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, sai Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang ng\u01b0\u1eddi Ki\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7t l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Ki\u1ec1n, theo T\u00e0o B\u00e2n nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u00e2n binh. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Qu\u00e1ch T\u1ea3i H\u01b0ng <i>(T\u1ea3i H\u01b0ng, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p)<\/i> \u0111ang c\u1ed1 th\u1ee7 v\u1edbi qu\u00e2n m\u00ecnh, Tri\u1ec7t m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i, d\u00f9ng uy t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khuy\u00ean b\u1ea3o, T\u1ea3i H\u01b0ng li\u1ec1n trao \u1ea5n t\u00edn v\u00e0 nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ec7nh cho T\u1ea3i H\u01b0ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u H\u1ea3i, Tri\u1ec7t ch\u1ecdn l\u1ea5y n\u0103m tr\u0103m qu\u00e2n s\u0129 d\u0169ng c\u1ea3m trong th\u00e0nh l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0. Th\u1ed5 h\u00e0o h\u1ecd L\u00ea v\u00e0 h\u1ecd La, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp l\u00e0m lo\u1ea1n, Tri\u1ec7t \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean th\u1ee7 l\u0129nh, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e3n, \u0110\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ba v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda sau n\u00fai c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ao ph\u00eda nam th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn L\u1ec5 Hi\u1ec1n tr\u1ea1ch, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[100] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0110\u1ecbnh Nan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u00fd Quang Du\u1ec7 d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u00f3ng \u1edf hai c\u1eeda \u1ea3i Thi\u00ean Tri\u1ec1u v\u00e0 \u0110\u1ecbnh Tri\u1ec1u, sai s\u1ee9 b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u1ee3i s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u00f3ng b\u0103ng s\u1ebd ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, An Th\u1ee7 Trung t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi M\u00e3 K\u1ebf \u00c2n, Gi\u00e1m \u00e1p binh m\u00e3 tr\u1ea1i L\u1ea1c La, <i>(K\u1ebf \u00c2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n ra \u0111\u01b0\u1eddng Li\u00eau Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1t h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i tr\u1ea1i c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng tr\u00e2u d\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Theo ghi ch\u00e9p th\u00e1ng 8, sai N\u1ed9i y kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Y\u1ebfn Tuy\u00ean c\u00f9ng B\u1ed9c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed An Th\u1ee7 Trung theo \u0111\u01b0\u1eddng Li\u00eau Ch\u00e2u ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Truy\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ee7 Trung c\u0169ng ch\u00e9p r\u1eb1ng Th\u1ee7 Trung l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Li\u00eau Ch\u00e2u, c\u00f9ng M\u00e3 K\u1ebf \u00c2n ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi, nh\u01b0ng C\u1ef1u l\u1ee5c l\u1ea1i n\u00f3i: Tri ch\u00e2u Li\u00eau Ch\u00e2u T\u1ec1 Si\u00eau t\u00e2u vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. T\u1ec1 Si\u00eau th\u1ef1c l\u00e0 Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u, theo \u0111\u01b0\u1eddng S\u1ea5m Ch\u00e2u ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Li\u00eau Ch\u00e2u. T\u00e2n l\u1ee5c ch\u1ec9 ghi l\u00e0 Li\u00eau Ch\u00e2u, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra sai s\u00f3t c\u1ee7a C\u1ef1u l\u1ee5c n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i, nay ghi th\u1eb3ng l\u00e0 An Th\u1ee7 Trung.)<\/i><\/p>\n<p>[102] T\u1ec1 Si\u00eau t\u00e2u r\u1eb1ng d\u1eabn qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng S\u1ea5m Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i n\u0103m tr\u0103m qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft s\u1ed1ng ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Theo B\u1ea3n k\u1ef7. T\u00e2n l\u1ee5c v\u00e0 C\u1ef1u l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi, nghi ng\u1edd Th\u1ef1c l\u1ee5c b\u1ecb thi\u1ebfu s\u00f3t, ho\u1eb7c c\u00f9ng ng\u00e0y t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u1edbi An Th\u1ee7 Trung. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, xem qu\u00e2n s\u0129 Phi S\u01a1n b\u1eafn \u0111\u00e1 b\u1eb1ng m\u00e1y.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u1ec7n Th\u1ecd D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ch\u00edn m\u01b0\u01a1i d\u00e2n.<\/p>\n<p>[105] \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n B\u1eafc H\u00e1n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[106] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan ch\u00e2u Kinh Ch\u00e2u h\u00e0ng n\u0103m mua ng\u1ef1a, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1c t\u0103ng gi\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u01b0 l\u1ee3i, t\u00edch l\u0169y \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi s\u00e1u v\u1ea1n quan, l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd m\u01b0\u1ee3n h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n c\u00f4ng kh\u1ed1, l\u1ea1m d\u1ee5ng s\u00e1u ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m b\u00e1nh r\u01b0\u1ee3u quan. Vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, b\u1ecb tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, ch\u00e2u n\u00e0y xi\u1ec1ng x\u00edch con trai \u00f4ng l\u00e0 B\u1ea3o Th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng th\u00e2n l\u1ea1i T\u1ed1ng T\u1eadp.<\/p>\n<p>Vua v\u00ec \u0110\u1ea1c l\u00e0 b\u1eadc c\u1ed1 c\u1ef1u, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng ta chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb. B\u1ea3o Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u1eadp c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, phong Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1c l\u00e0m T\u1ea3 \u0111\u1ed3n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u0110\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 S\u00f3c.<\/p>\n<p>[107] Ban \u0111\u1ea7u, c\u00f3 v\u1ecb th\u1ea7n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng nh\u00e0 d\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n Chu Ch\u1ea5t, t\u1ef1 x\u01b0ng: <i>&#8220;Ta l\u00e0 t\u00f4n th\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eddi, hi\u1ec7u l\u00e0 H\u1eafc S\u00e1t T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ph\u1ee5 t\u00e1 c\u1ee7a Ng\u1ecdc \u0110\u1ebf.&#8221;<\/i> Th\u1ee7 Ch\u00e2n m\u1ed7i khi trai gi\u1edbi c\u1ea7u kh\u1ea9n, th\u1ea7n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng xu\u1ed1ng trong ph\u00f2ng, gi\u00f3 l\u1eb7ng y\u00ean, ti\u1ebfng n\u00f3i nh\u01b0 tr\u1ebb con, ch\u1ec9 m\u00ecnh Th\u1ee7 Ch\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng l\u1eddi ti\u00ean \u0111o\u00e1n v\u1ec1 h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec1u r\u1ea5t linh nghi\u1ec7m. Th\u1ee7 Ch\u00e2n t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea1o s\u0129.<\/p>\n<p>L\u00fac Vua kh\u00f4ng kho\u1ebb, cho ng\u01b0\u1eddi ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u Th\u1ee7 Ch\u00e2n v\u00e0o cung.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai n\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n trai \u1edf qu\u00e1n Ki\u1ebfn Long, l\u1eadp \u0111\u00e0n ho\u00e0ng l\u1ee5c, khi\u1ebfn Th\u1ee7 Ch\u00e2n tri\u1ec7u th\u1ea7n. Th\u1ea7n n\u00f3i: <i>&#8220;Cung khuy\u1ebft tr\u00ean tr\u1eddi \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, kho\u00e1 ng\u1ecdc m\u1edf. \u0110\u1ea5ng T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n.&#8221;<\/i> N\u00f3i xong, th\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(Theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed Ph\u00f9 Th\u1ee5y ch\u00ed&#8217;, c\u00f3 th\u00eam t\u1eeb &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c. &#8216;\u0110\u00e0m uy\u1ec3n&#8217; l\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Th\u00e1i T\u1ed5 nghe l\u1eddi Th\u1ee7 Ch\u00e2n cho l\u00e0 y\u00eau qu\u00e1i, \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac b\u0103ng h\u00e0.&#8221;<\/i> S\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe l\u1eddi \u1ea5y, li\u1ec1n \u0111\u00eam tri\u1ec7u T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, giao ph\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec, ch\u1ec9 t\u1eeb xa tr\u00f4ng th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1ebfn, T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng th\u1ec9nh tho\u1ea3ng r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ed7 ng\u1ed3i, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111ang nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3. Sau \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7m chi\u1ebfc r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t<a class=\"footnote\" title=\"Sau \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7m chi\u1ebfc r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. 'R\u00ecu g\u1ed7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'g\u1ed7 r\u00ecu', ch\u1eef 'ch\u1eb7n' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 2, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 s\u1eeda b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-115-14\" href=\"#footnote-115-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, l\u1edbn ti\u1ebfng b\u1ea3o T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00e3y l\u00e0m t\u1ed1t vi\u1ec7c n\u00e0y. <i>(H\u1ea3o vi chi)<\/i>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c&#8217; c\u1ee7a nh\u00e0 s\u01b0 Ng\u00f4 V\u0103n O\u00e1nh, ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p. D\u00e3 L\u1ee5c ch\u00e9p r\u1eb1ng: Khi t\u1ed5 ti\u00ean c\u00f2n \u1ea9n c\u01b0, th\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u01a1i v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u0129 tr\u00ean s\u00f4ng Quan H\u00e0, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ed7n \u0110\u1ed9n, ho\u1eb7c c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u00e2n V\u00f4. M\u1ed7i khi thi\u1ebfu th\u1ed1n, \u0111\u1ea1o s\u0129 l\u1ea1i th\u00f2 tay v\u00e0o t\u00fai, v\u00e0ng c\u00e0ng l\u1ea5y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Ba ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u say m\u00e8m. \u0110\u1ea1o s\u0129 th\u00edch h\u00e1t b\u00e0i B\u1ed9 H\u01b0 l\u00e0m tr\u00f2<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ea1o s\u0129 th\u00edch h\u00e1t b\u00e0i B\u1ed9 H\u01b0 l\u00e0m tr\u00f2. B\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c c\u1ee7a nh\u00e0 s\u01b0 V\u0103n O\u00e1nh vi\u1ebft 'th\u00edch' th\u00e0nh 'gi\u1ecfi'.\" id=\"return-footnote-115-15\" href=\"#footnote-115-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ecdng cao v\u00fat t\u1eeb ch\u1ed1n u u minh minh. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng m\u1ed9t hai c\u00e2u, theo gi\u00f3 tr\u1eddi bay xu\u1ed1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ed5 ti\u00ean nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kim H\u1ea7u H\u1ed5 \u0110\u1ea7u T\u1ee9, Ch\u00e2n Long \u0110\u1eafc Ch\u00e2n V\u1ecb.&#8221;<\/i> Khi t\u1ec9nh l\u1ea1i h\u1ecfi th\u00ec \u0111\u1ea1o s\u0129 n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi n\u00f3i trong c\u01a1n say, h\u00e1 \u0111\u00e1ng tin sao?&#8221;<\/i> \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Canh Th\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng g\u1eb7p l\u1ea1i \u0111\u1ea1o s\u0129 n\u1eefa, b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho t\u00ecm ki\u1ebfm kh\u1eafp n\u01a1i. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y \u0111\u1ea1o s\u0129 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0n Vi\u00ean, ho\u1eb7c \u1edf Tung S\u01a1n, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u0103m Khai B\u1ea3o \u1ea4t H\u1ee3i. Ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng d\u1ef1 l\u1ec5 t\u1ea9y tr\u1ea7n, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn T\u00e2y Chi\u1ec3u, th\u1ea5y \u0111\u1ea1o s\u0129 say ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00e2y b\u00ean b\u1edd, c\u01b0\u1eddi ch\u00e0o Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb ng\u00e0y chia tay, ng\u00e0i m\u1ea1nh kh\u1ecfe ch\u1ee9?&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng m\u1eebng l\u1eafm, l\u1eadp t\u1ee9c sai ng\u01b0\u1eddi b\u00ed m\u1eadt d\u1eabn \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u00e0o h\u1eadu cung, s\u1ee3 \u0111\u1ea1o s\u0129 b\u1ecf \u0111i, v\u1ed9i v\u00e0ng tr\u1edf l\u1ea1i g\u1eb7p, m\u1ecdi chuy\u1ec7n nh\u01b0 x\u01b0a, c\u00f9ng nhau u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecfa th\u00edch.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o \u0111\u1ea1o s\u0129: <i>&#8220;Ta t\u1eeb l\u00e2u mu\u1ed1n g\u1eb7p ng\u01b0\u01a1i, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t vi\u1ec7c, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, ta c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u n\u1eefa?&#8221;<\/i> \u0110\u1ea1o s\u0129 n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00eam 20 th\u00e1ng 10 n\u0103m nay tr\u1eddi quang, th\u00ec ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam m\u1ed9t k\u1ef7, n\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u00ec ph\u1ea3i s\u1edbm chu\u1ea9n b\u1ecb.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>Th\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf l\u1ea1i, cho ngh\u1ec9 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn sau. Quan l\u1ea1i v\u01b0\u1eddn th\u1ec9nh tho\u1ea3ng th\u1ea5y \u0111\u1ea1o s\u0129 ng\u1ee7 tr\u00ean ng\u1ecdn c\u00e2y trong t\u1ed5 chim, ho\u1eb7c m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u0103m. Th\u01b0\u1ee3ng lu\u00f4n kh\u1eafc ghi l\u1eddi \u0111\u1ea1o s\u0129, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam h\u1eb9n, ng\u1ef1 t\u1ea1i Th\u00e1i Thanh c\u00e1c \u0111\u1ec3 xem thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00eam \u0111\u00f3 tr\u1eddi quang, sao s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1, Th\u01b0\u1ee3ng vui m\u1eebng. Th\u00ecnh l\u00ecnh m\u00e2y \u0111en \u00f9n \u00f9n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t b\u1ed7ng \u0111\u1ed5i, m\u01b0a tuy\u1ebft \u0111\u00e1 b\u1ea5t ng\u1edd tr\u00fat xu\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"M\u01b0a tuy\u1ebft \u0111\u00e1 b\u1ea5t ng\u1edd tr\u00fat xu\u1ed1ng. 'Tuy\u1ebft \u0111\u00e1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ea5m ch\u1edbp', T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'tuy\u1ebft \u0111\u00e1'. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, v\u00e0 \u0111o\u1ea1n sau c\u00f3 c\u00e2u 'd\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n tuy\u1ebft \u0111\u00e3 d\u00e0y v\u00e0i t\u1ea5c', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u01b0a th\u1eadt ch\u00ednh x\u00e1c, nay c\u0103n c\u1ee9 theo D\u00e3 L\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-115-16\" href=\"#footnote-115-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, Th\u01b0\u1ee3ng d\u1eddi g\u1eady xu\u1ed1ng c\u00e1c. V\u1ed9i truy\u1ec1n m\u1edf c\u1eeda cung, tri\u1ec7u Khai Phong Do\u00e3n, t\u1ee9c Th\u00e1i T\u00f4ng. M\u1eddi v\u00e0o cung l\u1edbn, c\u00f9ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Ho\u1ea1n quan, cung n\u1eef \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e1nh \u0111i, ch\u1ec9 t\u1eeb xa th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1ebfn, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ec9nh tho\u1ea3ng tr\u00e1nh ch\u1ed7 ng\u1ed3i, c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. U\u1ed1ng xong, canh ba, tuy\u1ebft d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u00e0y v\u00e0i t\u1ea5c. Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ea7m r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n tuy\u1ebft, quay l\u1ea1i b\u1ea3o Th\u00e1i T\u00f4ng: <i>&#8220;H\u00e3y l\u00e0m t\u1ed1t, l\u00e0m t\u1ed1t! <i>(H\u1ea3o t\u1ed1, h\u1ea3o t\u1ed1!)<\/i>&#8220;<\/i> R\u1ed3i c\u1edfi \u0111ai \u0111i ng\u1ee7, ti\u1ebfng th\u1edf nh\u01b0 s\u1ea5m.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, Th\u00e1i T\u00f4ng \u1edf l\u1ea1i ngh\u1ec9 trong c\u1ea5m cung, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn canh n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i th\u1ea5y y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec<a class=\"footnote\" title=\"ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i th\u1ea5y y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec 'ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i', b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ch\u00f2i', s\u00e1ch 'T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c' ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i', c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo 'D\u00e3 L\u1ee5c'. B\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' th\u00ec ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ng\u1ee7 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec', xem ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi d\u1eabn l\u1eddi Th\u00e1i \u0110\u00f4n trong 'Tr\u1ef1c B\u00fat' c\u00f3 c\u00e2u 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ng\u1ee7 nghe ti\u1ebfng th\u1edf kh\u00e1c l\u1ea1', nghi ng\u1edd b\u1ea3n 'To\u00e1t Y\u1ebfu' c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa.\" id=\"return-footnote-115-17\" href=\"#footnote-115-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u0103ng h\u00e0. Th\u00e1i T\u00f4ng ti\u1ebfp nh\u1eadn di chi\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc linh c\u1eefu l\u00ean ng\u00f4i. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, l\u00ean Minh \u0110\u01b0\u1eddng, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc xong di chi\u1ebfu, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, d\u1eabn c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e2y quanh \u00e1o ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi th\u1ec3, s\u1eafc m\u1eb7t t\u01b0\u01a1i s\u00e1ng nh\u01b0 v\u1eeba t\u1eafm g\u1ed9i xong.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e1i T\u1ed5 anh minh v\u0169 d\u0169ng, th\u00f4ng hi\u1ec3u sinh m\u1ec7nh, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. V\u0103n O\u00e1nh h\u1eb3n kh\u00f4ng n\u00f3i sai, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y. Tuy nhi\u00ean, V\u0103n O\u00e1nh n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ea1o s\u0129 m\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n? Ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u0129 kh\u00e1c. E r\u1eb1ng V\u0103n O\u00e1nh nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb l\u1eddi \u0111\u1ed3n, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn, nh\u01b0 n\u00f3i &#8220;\u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00e2y b\u00ean h\u1ed3 T\u00e2y c\u01b0\u1eddi ch\u00e0o Th\u00e1i T\u1ed5&#8221;, &#8220;ngh\u1ec9 \u0111\u00eam trong t\u1ed5 chim \u1edf v\u01b0\u1eddn sau&#8221;, n\u00f3i &#8220;\u0111\u00eam 20 th\u00e1ng 10 tr\u1eddi quang, th\u00ec tu\u1ed5i th\u1ecd c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam m\u1ed9t k\u1ef7&#8221;, nghi ng\u1edd \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi th\u00eau d\u1ec7t c\u1ee7a k\u1ebb th\u00edch chuy\u1ec7n l\u1ea1, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 th\u1eadt. L\u1ea1i n\u00f3i &#8220;Th\u00e1i T\u00f4ng \u1edf l\u1ea1i ngh\u1ec9 trong c\u1ea5m cung&#8221;, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng sai l\u1ea7m. Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfe, h\u00e1 l\u1ea1i t\u1ef1 l\u00ean l\u1ea7u, h\u01a1n n\u1eefa c\u00f2n ra s\u00e2n gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e1nh tuy\u1ebft sao? Nay xin l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda, ch\u1edd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u1ed1 m\u1ec7nh, l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u00ednh s\u1eed \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Th\u00e1i \u0110\u00f4n trong &#8216;Tr\u1ef1c b\u00fat&#8217; vi\u1ebft: Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n v\u00e0o tri\u1ec1u, h\u1ecfi v\u1ec1 tu\u1ed5i th\u1ecd, \u0110o\u00e0n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u00eam ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 10 n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, n\u1ebfu th\u1ea5y tuy\u1ebft r\u01a1i th\u00ec ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ebf ho\u1ea1ch ra \u0111i, n\u1ebfu tr\u1eddi quang \u0111\u00e3ng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam 12 n\u0103m. \u0110\u1ebfn \u0111\u00eam h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, Vua kh\u00f4ng ng\u1ee7. Ban \u0111\u1ea7u, sai cung nh\u00e2n ra xem, v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng tinh t\u00fa s\u00e1ng r\u1ef1c. \u0110\u1ebfn canh chuy\u1ec3n, l\u1ea1i sai ra xem, l\u1ea7n n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1eddi \u00e2m u, ti\u1ebfp \u0111\u00f3 b\u00e1o tuy\u1ebft r\u01a1i, li\u1ec1n m\u1edf kh\u00f3a c\u1ea5m cung, sai trung s\u1ee9 tri\u1ec7u Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u1ed1i, l\u1ec7nh d\u1ecdn r\u01b0\u1ee3u, trao b\u00fat ng\u1ef1 b\u00fat ph\u00f3 th\u00e1c vi\u1ec7c k\u1ebf v\u1ecb, n\u1eeda \u0111\u00eam lui v\u1ec1. Vua v\u00e0o ng\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u nghe ti\u1ebfng th\u1edf kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, l\u1eadp t\u1ee9c xem th\u00ec Vua \u0111\u00e3 b\u0103ng h\u00e0. Th\u00e1i T\u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0110\u00f4n ghi ch\u00e9p, g\u1ea7n gi\u1ed1ng v\u1edbi V\u0103n O\u00e1nh, ch\u1ec9 kh\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o s\u0129 \u0111\u00f3 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110o\u00e0n v\u00e0 &#8216;\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n&#8217;, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0110o\u00e0n ch\u01b0a t\u1eebng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn trong tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, e r\u1eb1ng \u0110\u00f4n c\u0169ng nh\u1ea7m, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong &#8216;Ki\u1ebfn Long Di S\u1ef1&#8217; vi\u1ebft: Vua s\u1eafp b\u0103ng h\u00e0, h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, sai trung s\u1ee9 g\u1ea5p tri\u1ec7u t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0o cung, g\u1eb7p \u1edf ph\u00f2ng ng\u1ef1. Vua n\u00f3i: &#8220;Ta bi\u1ebft b\u1ec7nh n\u00e0y kh\u00f4ng qua kh\u1ecfi, g\u1ecdi c\u00e1c khanh v\u00e0o kh\u00f4ng v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f3 m\u1ea5y vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m, c\u00e1c khanh h\u00e3y l\u1ea5y b\u00fat nghi\u00ean, theo l\u1eddi ta vi\u1ebft ra, sau khi ta m\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i thi h\u00e0nh, ta nh\u1eafm m\u1eaft kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn.&#8221; Li\u1ec1n trao b\u00fat nghi\u00ean cho Ph\u1ed5, Vua t\u1ef1 thu\u1eadt, Ph\u1ed5 ch\u00e9p theo l\u1eddi, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ee9u \u0111\u1eddi an d\u00e2n. Ph\u1ed5 kh\u00f3c n\u00f3i: &#8220;Xin tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Nh\u01b0ng c\u00f2n m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1edbn, ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1ec7 h\u1ea1 x\u1eed tr\u00ed.&#8221; Vua h\u1ecfi: &#8220;Vi\u1ec7c g\u00ec?&#8221; Ph\u1ed5 n\u00f3i: &#8220;Ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng may b\u0103ng, n\u00ean l\u1eadp ai trong c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng?&#8221; Vua \u0111\u00e1p: &#8220;C\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng.&#8221; Ph\u1ed5 l\u1ea1i n\u00f3i: &#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u1edfi nghi\u1ec7p, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u0103ng b\u00ecnh, t\u1ef1 c\u00f3 Th\u00e1nh t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e1nh t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i', ch\u1eef 'th\u1ee5' ban \u0111\u1ea7u thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-115-18\" href=\"#footnote-115-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn huynh \u0111\u1ec7. Th\u1ea7n e r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i s\u1ef1 m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 qua, kh\u00f3 m\u00e0 quay l\u1ea1i, b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9.&#8221; Vua n\u00f3i: &#8220;Ta tr\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u00e1i l\u1eddi gi\u00e1o hu\u1ea5n t\u1eeb \u00e1i c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu, d\u01b0\u1edbi v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eeba b\u1eaft \u0111\u1ea7u y\u00ean \u1ed5n, mong c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an, \u00fd ta \u0111\u00e3 quy\u1ebft, mong c\u00e1c khanh h\u00e3y gi\u00fap \u0111\u1ee1 T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng.&#8221; Li\u1ec1n xu\u1ea5t ch\u00e2u ng\u1ecdc v\u00e0ng b\u1ea1c trong ng\u1ef1 ph\u1ee7 ban cho Ph\u1ed5, l\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1 ph\u1ee7. H\u00f4m sau, Vua b\u0103ng h\u00e0 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Do \u0111\u00f3, T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1ea5u ngh\u1ecb n\u00e0y, n\u00ean v\u00f4 c\u00f9ng o\u00e1n h\u1eadn. Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, v\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0 T\u1ea7n ph\u1ee7, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 ch\u1ebft \u1edf L\u0129nh Bi\u1ec3u. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 nh\u1edd m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cung n\u1eef l\u1ea5y l\u00f2ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft trong &#8220;Ki\u1ebfn Long Di S\u1ef1&#8221; g\u1ed3m 13 ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 11, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c qu\u00e1 v\u00f4 l\u00fd v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin. B\u1edfi v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, ba n\u0103m sau khi Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, l\u00fac \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111ang \u1edf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng? H\u01a1n n\u1eefa, ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 7 c\u1ee7a &#8220;Di S\u1ef1&#8221; n\u00f3i r\u1eb1ng: &#8220;\u0110\u1ed7 Th\u00e1i H\u1eadu v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng, Nam D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng th\u1ecfa thu\u1eadn truy\u1ec1n ng\u00f4i, \u0110\u00e0o C\u1ed1c so\u1ea1n th\u1ec7 th\u01b0, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u1ebf c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu.&#8221; \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u00fang. N\u1ebfu nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa thu\u1eadn t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1eddi Ki\u1ebfn Long, th\u00ec cu\u1ed1i th\u1eddi Khai B\u1ea3o, vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u00f2n c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i th\u1ec9nh c\u1ea7u? D\u00f9 c\u00f3 th\u1ec9nh c\u1ea7u, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, &#8220;Di S\u1ef1&#8221; l\u00e0 do m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i n\u00ean th\u1ed1ng nh\u1ea5t, nh\u01b0ng ch\u01b0\u01a1ng 7 \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1eady, ch\u01b0\u01a1ng 11 l\u1ea1i n\u00f3i v\u1eady, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn sao? Th\u1ea7n \u0110\u1ea1o t\u1eebng xem x\u00e9t k\u1ef9 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, \u0111\u00e2y ch\u1eafc h\u1eb3n l\u00e0 do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, mu\u1ed1n vu kh\u1ed1ng, n\u00ean m\u1ea1o t\u00ean V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o &#8220;Di S\u1ef1&#8221;, th\u1ef1c ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i do V\u0169 X\u1ee9ng vi\u1ebft. V\u0169 X\u1ee9ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 Th\u00e1i T\u00f4ng, v\u00ec th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ee3i d\u1ee5ng, nh\u01b0ng V\u0169 X\u1ee9ng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o l\u00fd, trung ngh\u0129a, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, b\u00f4i nh\u1ecd qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 v\u1eady. H\u01a1n n\u1eefa, trong t\u1eadp c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng c\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng thay m\u1eb7t Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng n\u00f3i r\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1ea5t qu\u00fd tr\u1ecdng V\u0169 X\u1ee9ng, d\u00f9 V\u0169 X\u1ee9ng c\u00f3 vi\u1ebft x\u1ea5u v\u1ec1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e1c minh s\u1ef1 th\u1eadt.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf ng\u00f4i t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu ai ch\u1eb3ng bi\u1ebft, m\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f9ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0o cung, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i do V\u0169 X\u1ee9ng vi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. H\u1eb3n l\u00e0 do nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u1ecba \u0111\u1eb7t m\u00e0 th\u00f4i. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u00e1ng ng\u1edd, c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u00fang, b\u1edfi V\u0169 X\u1ee9ng n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi trong &#8220;Di S\u1ef1&#8221; l\u1ea1i qu\u00e1 th\u00f4 t\u1ee5c, kh\u00e1c xa v\u1edbi phong c\u00e1ch th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u1ee7a \u00f4ng. V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n [L\u00fd] \u0110\u00e0o nghi ng\u1edd, ch\u1ec9 tin v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e1ng tin. C\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ea1i phu th\u1ea5y s\u00e1ch m\u1ea1o danh V\u0169 X\u1ee9ng li\u1ec1n tin ngay, kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ea1i \u0111\u1ea1o ngh\u0129a. V\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y \u0111\u1eddi sau.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua b\u0103ng h\u00e0 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00eam \u0111\u00e3 khuya kho\u1ea3ng gi\u1edd T\u00fd th\u1ee9 t\u01b0, T\u1ed1ng Ho\u00e0ng h\u1eadu sai V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111i tri\u1ec7u Qu\u00fd Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng. K\u1ebf \u00c2n bi\u1ebft \u00fd \u0111\u1ecbnh truy\u1ec1n ng\u00f4i v\u1ec1 T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111i t\u00ecm \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Khai Phong tri\u1ec7u T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, g\u1eb7p T\u1ea3 \u00e1p nha Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u0111ang ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda ph\u1ee7. \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch, gi\u1ecfi ngh\u1ec1 y. K\u1ebf \u00c2n h\u1ecfi, \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u00f4i ngh\u1ec9 t\u1ea1i ph\u01b0\u1eddng T\u00edn L\u0103ng, v\u00e0o gi\u1edd S\u1eedu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi c\u1eeda r\u1ea5t g\u1ea5p r\u1eb1ng: \u2018T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec7u.\u2019 Ra xem th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y ai, l\u1eb7p l\u1ea1i ba l\u1ea7n nh\u01b0 v\u1eady. T\u00f4i s\u1ee3 T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ec7nh n\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y.&#8221;<\/i> K\u1ebf \u00c2n l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u00e8n vi\u1ec7n c\u1edb c\u00e1o t\u1eeb, r\u1ed3i g\u00f5 c\u1eeda c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1ed5ng \u0111i v\u00e0o g\u1eb7p v\u00e0 truy\u1ec1n tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, do d\u1ef1 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, n\u00f3i: <i>&#8220;Ta ph\u1ea3i b\u00e0n v\u1edbi gia nh\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u00e0o l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng ra, K\u1ebf \u00c2n th\u00fac gi\u1ee5c: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, e s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 tuy\u1ebft l\u1edbn, b\u00e8n c\u00f9ng T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111i b\u1ed9 trong tuy\u1ebft \u0111\u1ebfn cung.<\/p>\n<p>K\u1ebf \u00c2n m\u1eddi T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng d\u1eebng \u1edf nh\u00e0 tr\u1ef1c, n\u00f3i: <i>&#8220;Xin V\u01b0\u01a1ng h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u1edf \u0111\u00e2y, th\u1ea7n s\u1ebd v\u00e0o b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ea3i ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o, c\u00f2n \u0111\u1ee3i g\u00ec n\u1eefa!&#8221;<\/i> R\u1ed3i c\u00f9ng T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ea9m \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng h\u1eadu nghe K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn, h\u1ecfi: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u01b0a?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng h\u1eadu th\u1ea5y T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, ng\u1ea1c nhi\u00ean, v\u1ed9i g\u1ecdi <i>&#8220;Quan gia&#8221;<\/i>, n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1eb9 con t\u00f4i xin g\u1eedi t\u00ednh m\u1ec7nh v\u00e0o tay Quan gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng kh\u00f3c m\u00e0 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00fang ta c\u00f9ng gi\u1eef ph\u00fa qu\u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y theo s\u00e1ch &#8216;K\u00fd V\u0103n&#8217; c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, nh\u1ea7m V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n l\u00e0 K\u1ebf Long, Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n l\u00e0 Gi\u1ea3 \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, nay c\u0103n c\u1ee9 &#8216;Qu\u1ed1c S\u1eed&#8217; m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. Ch\u00fa: Ho\u00e0ng h\u1eadu Khai B\u1ea3o nh\u1eadp cung v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i c\u1ee7a Ti\u00eau K\u1ebf Hu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u00e1m, xu\u1ea5t c\u00e1p l\u00fac m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y tu\u1ed5i. Truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u00e9p m\u1eb9 l\u00e0 Ho\u00e0ng h\u1eadu Khai B\u1ea3o, truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00f3 con l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00f3 con l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng, hai ch\u1eef '\u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n \u2018T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018\u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n\u2019 quy\u1ec3n 12308 m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-115-19\" href=\"#footnote-115-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, nghi ng\u1edd \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i con c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu T\u1ed1ng. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo \u2018Qu\u1ed1c S\u1eed &#8211; Ph\u01b0\u01a1ng K\u1ef9 Truy\u1ec1n\u2019: M\u00e3 Thi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh K\u00edch, h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n tam th\u1ee9c. N\u0103m Khai B\u1ea3o, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00e0m T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng coi gi\u1eef kinh \u1ea5p, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban l\u1ec7nh c\u1ea5m t\u01b0 h\u1ecdc thi\u00ean v\u0103n. Thi\u1ec1u v\u1ed1n th\u00e2n v\u1edbi th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00e0 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean Thi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. \u0110\u00eam 19 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn, Thi\u1ec1u b\u1ed7ng \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n r\u1ea5t s\u1ee3, h\u1ecfi t\u1ea1i sao \u0111\u1ebfn, Thi\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;Mai l\u00e0 ng\u00e0y T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i ki\u1ebfn.&#8221;<\/i> \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n ho\u1ea3ng h\u1ed1t, b\u00e8n gi\u1eef Thi\u1ec1u \u1edf m\u1ed9t ph\u00f2ng, v\u1ed9i v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Th\u00e1i T\u00f4ng. Th\u00e1i T\u00f4ng sai \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2ng th\u1ee7, \u0111\u1ecbnh t\u00e2u v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0o di\u1ec7n ki\u1ebfn, qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u1eadn di chi\u1ebfu l\u00ean ng\u00f4i. V\u00e0i ng\u00e0y sau, Thi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y so v\u1edbi truy\u1ec7n v\u1ec1 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n ch\u00e9p vi\u1ec7c \u1edf ph\u01b0\u1eddng T\u00edn L\u0103ng, \u0111\u00eam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi c\u1eeda g\u1ea5p r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 kh\u00e1c nhau, h\u1eb3n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai. Nay ch\u1ec9 theo truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n v\u00e0 s\u00e1ch &#8216;K\u00fd V\u0103n&#8217; c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch &#8216;Ung d\u1eefu nh\u00e0n b\u00ecnh&#8217; b\u00e0n: T\u1eebng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch &#8216;Ki\u1ebfn Long Di S\u1ef1&#8217; do V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng so\u1ea1n, ch\u00e9p \u0111o\u1ea1n l\u1eadp T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb \u0110\u1ed7 Th\u00e1i H\u1eadu. \u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc ch\u00e9p Th\u00e1i T\u1ed5 mu\u1ed1n l\u1eadp Th\u00e1i T\u00f4ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Th\u00e1i H\u1eadu b\u00e8n sai Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 so\u1ea1n th\u1ec7 th\u01b0, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong cung, sau \u0111\u00f3 Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i. \u0110o\u1ea1n sau ch\u00e9p l\u00fac Th\u00e1i T\u1ed5 s\u1eafp b\u0103ng, m\u1eddi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0o \u0111i\u1ec7n ng\u1ee7, l\u00fac Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 mu\u1ed1n l\u1eadp con c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 m\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 kh\u00f4ng cho, r\u1ed3i l\u1eadp Th\u00e1i T\u00f4ng, v\u1ec1 sau Th\u00e1i T\u00f4ng nghe chuy\u1ec7n n\u00e0y, n\u00ean x\u1ea3y ra hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. Vi\u1ec7c trong s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc sau ch\u00e9p c\u00f9ng m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00e1c nhau nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea1i sao v\u1eady?)<\/i><\/p>\n<p>[109] Gi\u00e1p D\u1ea7n, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf gian \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf, Vua kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft, ng\u1ea5t \u0111i.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng ai kh\u00f4ng n\u1eb1m trong ph\u1ea1m vi \u00e2n x\u00e1 th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb. L\u1ec7nh: <i>&#8220;C\u1ea5m qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ef1 \u00fd t\u1ee5 t\u1eadp binh l\u00ednh ho\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. N\u1ebfu qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u mu\u1ed1n b\u00e0n lu\u1eadn ho\u1eb7c d\u00e2ng bi\u1ec3u, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7; n\u1ebfu c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ea5u tr\u00ecnh tr\u1ef1c ti\u1ebfp, s\u1ee9 gi\u1ea3 C\u00e1p M\u00f4n s\u1ebd ngay l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. N\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a phong h\u00f3a l\u1ea5y hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 l\u00e0m \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t hi\u1ebfu v\u1edbi cha anh, t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi kh\u1ecfi gia t\u1ed9c \u0111\u1ec3 l\u1eadp h\u1ed9 ri\u00eang, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i ti\u1ebfn h\u00e0nh ki\u1ec3m tra x\u1eed l\u00fd. Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc su\u1ed1t hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i. Tr\u1eabm mong r\u1eb1ng b\u00e1ch quan v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u nghi\u00eam t\u00fac tu\u00e2n theo, th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua ra coi ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u00e0o g\u1eb7p Vua, c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u1ea9n thi\u1ebft th\u1ec9nh c\u1ea7u, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, b\u1ea3o Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng quan tr\u1ecdng, ch\u00ednh s\u1ef1 mu\u00f4n v\u00e0n, n\u00ean theo \u0111\u00fang quy c\u0169 c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[112] B\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong, Tr\u1ee9 t\u00e1c lang L\u1ee5c Tr\u1ea1ch Tr\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, quy\u1ec1n coi ph\u1ee7 Khai Phong, Suy quan, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Gi\u1ea3 Di\u1ec5m l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, m\u00f4n nh\u00e2n huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p Qu\u00e1ch Ch\u00ed l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang. Ch\u00ednh gi\u00e1n t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean Vua n\u00ean \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[113] Ban ph\u00e1t v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ea5y ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 l\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9, ch\u1ee9c V\u0129nh H\u01b0ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung, l\u00e0m Khai Phong Do\u00e3n, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, phong l\u00e0m T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng; ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, ch\u1ee9c S\u01a1n Nam T\u00e2y \u0110\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, l\u00e0m V\u0129nh H\u01b0ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung, phong l\u00e0m V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng; Qu\u00fd Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m S\u01a1n Nam T\u00e2y \u0110\u1ea1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 c\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 kh\u00e1c bi\u1ec7t, n\u00ean sai chi\u1ebfu cho ba c\u00f4ng ch\u00faa h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, h\u1ecd Th\u1ea1ch v\u00e0 h\u1ecd Ng\u1ee5y<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n g\u1ed1c ch\u1eef 'th\u1ea1ch' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'h\u1eadu'. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', quy\u1ec3n 8, ph\u1ea7n 4, m\u1ee5c 6, v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 248, truy\u1ec7n v\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng D\u1eadn c\u00f3 s\u00e1u con g\u00e1i, trong \u0111\u00f3 ba c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u0129nh \u0111\u1ec1u m\u1ea5t s\u1edbm; Chi\u00eau Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, V\u0129nh Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn. Ch\u1eef 'h\u1eadu' l\u00e0 sai so v\u1edbi ch\u1eef 'th\u1ea1ch'. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 12308 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-115-20\" href=\"#footnote-115-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean danh x\u01b0ng l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 ho\u00e0ng n\u1eef.<\/p>\n<p>[115] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, Th\u1ea9m Lu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1. Th\u1ea9m Lu\u00e2n t\u1ee9c l\u00e0 Ngh\u0129a Lu\u00e2n. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0m Trung th\u01b0 Th\u1ecb lang, ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1; Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u00e0o B\u00e2n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, ki\u00eam Trung V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u00e3i ch\u1ee9c. <i>(Vi\u1ec7c T\u00e0o B\u00e2n gia h\u00e0m B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 v\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, theo &#8216;T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng ghi r\u00f5, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam)<\/i>.<\/p>\n<p>[116] Sai T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u00e0m S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, s\u1eafc phong Chi\u00eau Kh\u00e1nh C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, Di\u00ean Kh\u00e1nh C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m H\u1ee9a Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, V\u0129nh Kh\u00e1nh C\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Qu\u1eafc Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n<p>[118] L\u00fd Quang Du\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i Ng\u00f4 B\u1ea3o<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu ch\u1eef 'Ng\u00f4'. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 12308 v\u00e0 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu', quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-115-21\" href=\"#footnote-115-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng tr\u1ea1i ch\u1ee7 H\u1ea7u Ng\u1ed9, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n tr\u00e2u d\u00ea c\u00f9ng kh\u00ed gi\u1edbi, \u00e1o gi\u00e1p. Quang Du\u1ec7 sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Kh\u1eafc Du\u1ec7.<\/p>\n<p>[119] C\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m, ch\u00e2u huy\u1ec7n tr\u00f9ng v\u1edbi ch\u1eef d\u01b0\u1edbi trong t\u00ean Vua, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i. Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Ch\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1 qu\u00e2n, Ngh\u0129a Th\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh V\u0169 Th\u00e0nh qu\u00e2n, B\u1ea3o Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh B\u1ea3o B\u00ecnh qu\u00e2n, C\u1ea3m Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh C\u1ea3m \u0110\u1ee9c qu\u00e2n, Ngh\u0129a V\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh V\u0169 qu\u00e2n, Chi\u00eau Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Chi\u00eau \u0110\u1ee9c qu\u00e2n, S\u00f9ng Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e2n, Quy Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Quy Ho\u00e1 qu\u00e2n, \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn qu\u00e2n, Ngh\u0129a Ch\u00e2u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Nghi Ch\u00e2u, Nam Ngh\u0129a Ch\u00e2u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Nam Nghi Ch\u00e2u, Ngh\u0129a D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed5i th\u00e0nh T\u00edn D\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u01b0u Quang Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng, V\u0169 \u0110\u1ecbnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00ecnh Hu\u1ea5n.<\/p>\n<p>[120] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u c\u00f3 m\u1ee9c thu\u1ebf \u00edt, b\u00e8n chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n gi\u00e0u ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, d\u00e2n th\u01b0\u1eddng t\u0103ng m\u1ee9c thu \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ee3i, n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t thu kho\u1ea3n th\u01b0\u1eddng thu\u1ebf, b\u00e8n t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp. Do \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu l\u1ea5y m\u1ee9c thu\u1ebf n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 t\u00e1m l\u00e0m \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n t\u0103ng th\u00eam.<\/p>\n<p>[121] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ngo\u00e0i d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn xin ch\u1ec9 d\u1ee5, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, h\u00e3y \u0111\u1ec3 cho b\u1ed9 L\u1ea1i xem x\u00e9t, n\u1ebfu v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m v\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt th\u00ec y theo ph\u1ea9m h\u00e0m b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c L\u1ec7nh, L\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m B\u1ea1, \u00day, th\u00ec cho kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u1ea9m h\u00e0m, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 qua ch\u1ee9c xa n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn m\u00e0 b\u1ecb l\u1ec7nh ch\u1edd tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u0169ng cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn d\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[122] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, truy phong Do\u00e3n th\u1ecb l\u00e0m Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, Vi\u1ec7t qu\u1ed1c phu nh\u00e2n h\u1ecd Ph\u00f9 l\u00e0m \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu. B\u00e0 Do\u00e3n th\u1ecb l\u00e0 ch\u1ecb g\u00e1i c\u1ee7a S\u00f9ng Kha, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua c\u01b0\u1edbi khi c\u00f2n h\u00e0n vi.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed \u1edf tr\u00ean Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c ho\u00e1 c\u1ee7a \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u1ea5y th\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0m \u0111\u1ea7u; ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Chu, x\u1ebfp h\u1ecd kh\u00e1c v\u1ec1 sau. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong c\u00e1c bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i, T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, v\u1ecb tr\u00ed n\u00ean \u1edf tr\u00ean Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[124] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i th\u0103ng gi\u00e1ng, t\u1eeb nay ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n t\u1eeb t\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1c quan ngh\u1ecb t\u1ed9i. \u0110\u00e2y l\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p>[125] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh d\u00e2ng t\u00ean l\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[126] M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y ngh\u1ec1 n\u00f4ng l\u00e0m g\u1ed1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quy \u0111\u1ecbnh h\u1ed9 ph\u1ee5ng ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng, vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u1ea5t v\u1ea3, nay \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. L\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5p b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f4ng, cho ph\u00e9p b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ph\u1ea7n, v\u1eabn theo chi\u1ebfu th\u00e1ng 12 n\u0103m Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5 tri\u1ec1u Chu, t\u0103ng c\u1ea5p th\u00eam g\u1ea1o v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[127] Ph\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ban cho ch\u01b0 h\u1ea7u b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ea5y L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau, ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u1ec1 ch\u00e2u, l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 V\u00e2n ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n T\u1ec1 ch\u00e2u, v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa t\u1ea1i Quan Nam<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n vi\u1ebft 'H\u00e1n Nam', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu', 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 16, '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 29, truy\u1ec7n L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau, s\u1eeda l\u1ea1i. Trong ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a b\u1ea3n n\u00e0y, 'Quan Nam' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'Quan T\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308, s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-115-22\" href=\"#footnote-115-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>; Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, ch\u1ee9c Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Minh ch\u00e2u, nh\u1eadn ch\u1ee9c Quan s\u00e1t s\u1ee9 \u1ee8ng ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00ecnh ch\u00e2u, v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00f9ng T\u00e2y S\u01a1n. L\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u00e1c v\u00f9ng T\u1ecbnh, \u00cdch, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng \u0111\u1ebf hi\u1ec7u, c\u00f2n c\u00e1c v\u00f9ng Kinh H\u1ed3, Giang Bi\u1ec3u ch\u1ec9 d\u00e2ng c\u1ed1ng ph\u1ea9m, trong khi v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc ch\u01b0a quy thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ph\u00e2n c\u00f4ng L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau v\u00e0 Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ch\u1ec9 huy ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc. Gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu h\u0129nh; l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho h\u1ecd, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 kinh doanh bu\u00f4n b\u00e1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf khi qua l\u1ea1i; \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129 l\u00e0m th\u00e2n t\u00edn, m\u1ecdi vi\u1ec7c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh; m\u1ed7i khi v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, ban cho ch\u1ed7 ng\u1ed3i v\u00e0 ti\u1ec7c y\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh r\u1ed3i m\u1edbi cho v\u1ec1. Nh\u1edd v\u1eady, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gi\u00e0u c\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n, d\u00f9ng gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, n\u1eafm r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, m\u1ed7i khi c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb, b\u1ed1 tr\u00ed mai ph\u1ee5c \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u01b0\u1eddng d\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i. V\u00ec th\u1ebf, su\u1ed1t th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, kh\u00f4ng lo l\u1eafng v\u1ec1 ph\u00eda T\u00e2y B\u1eafc, c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ph\u1ea3n lo\u1ea1n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, v\u00f5 c\u00f4ng l\u1eebng l\u1eaby. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1edd thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c anh h\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t l\u00f2ng tin v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Trong c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m <i>&#8220;Qu\u1ed1c S\u1eed Lu\u1eadn&#8221;<\/i>, <i>&#8220;T\u1ed5 T\u00f4ng C\u1ed1 S\u1ef1&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Kinh V\u0169 Th\u00e1nh L\u01b0\u1ee3c&#8221;<\/i>, li\u1ec7t k\u00ea 14 t\u01b0\u1edbng l\u0129nh. L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Quan Nam, M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 ph\u00f2ng th\u1ee7 Doanh ch\u00e2u, H\u00e0n L\u1ec7nh Kh\u00f4n tr\u1ea5n gi\u1eef Th\u01b0\u1eddng S\u01a1n, H\u1ea1 Duy Trung b\u1ea3o v\u1ec7 D\u1ecbch ch\u00e2u, H\u00e0 K\u1ebf Qu\u00e2n tr\u1ea5n gi\u1eef L\u1ec7 ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an. Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00f9ng T\u00e2y S\u01a1n, V\u0169 Th\u1ee7 K\u00ec tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u1ea5n ch\u00e2u, L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c ph\u00f2ng th\u1ee7 Th\u1ea5p ch\u00e2u, L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n tr\u1ea5n gi\u1eef Chi\u00eau Ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi B\u1eafc H\u00e1n. Tri\u1ec7u T\u00e1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Di\u00ean ch\u00e2u, Di\u00eau N\u1ed9i B\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 Kh\u00e1nh ch\u00e2u, \u0110\u1ed5ng Tu\u00e2n H\u1ed1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Ho\u00e0n ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Th\u0103ng ph\u00f2ng th\u1ee7 Nguy\u00ean ch\u00e2u, Ph\u00f9ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p tr\u1ea5n gi\u1eef Linh V\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb T\u00e2y Nhung. Trong s\u1ed1 13 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng t\u00edch ri\u00eang, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c V\u0169 Th\u1ee7 K\u00ec tr\u1ea5n gi\u1eef T\u1ea5n ch\u00e2u ch\u01b0a r\u00f5, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n V\u0169 tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, gi\u00e1m qu\u00e2n B\u00e1 Ch\u00e2u. Nh\u00e2n V\u0169 tuy xem H\u00e1n Si\u00eau nh\u01b0 anh nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, t\u1ef1 ti\u1ec7n ph\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 \u0111\u1ecbch, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 gia s\u00fac, khi\u1ebfn hai t\u01b0\u1edbng tr\u1edf m\u1eb7t v\u1edbi nhau. Vua lo s\u1ee3 x\u1ea3y ra xung \u0111\u1ed9t bi\u00ean gi\u1edbi, li\u1ec1n sai s\u1ee9 mang v\u00e0ng l\u1ee5a ban cho H\u00e1n Si\u00eau v\u00e0 Nh\u00e2n V\u0169<a class=\"footnote\" title=\"L\u1eddi ch\u00fa: Ch\u1eef 't\u1ee9c' trong 't\u1ee9c khi\u1ec3n s\u1ee9' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308\" id=\"return-footnote-115-23\" href=\"#footnote-115-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, ra l\u1ec7nh b\u00e0y ti\u1ec7c \u0111\u1ec3 h\u00f2a gi\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3, Nh\u00e2n V\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m tri ch\u00e2u Li\u00eau.<\/p>\n<p>H\u00e1n Si\u00eau tr\u1ea5n gi\u1eef T\u1ec1 Ch\u00e2u su\u1ed1t 17 n\u0103m, cai tr\u1ecb gi\u1ea3n d\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c quan d\u00e2n tin y\u00eau. \u00d4ng t\u1eebng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 xin d\u1ef1ng bia \u0111\u1ec3 ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u00e1i t\u1eed su\u1ea5t canh l\u1ec7nh T\u1eeb Huy\u1ec1n vi\u1ebft v\u0103n bia. \u00d4ng chia s\u1ebb ng\u1ecdt b\u00f9i v\u1edbi binh l\u00ednh, \u0111\u1ebfn khi qua \u0111\u1eddi, c\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c d\u1ef1ng bia cho H\u00e1n Si\u00eau di\u1ec5n ra v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 8, nay ghi ch\u00e9p t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u00e2y S\u01a1n su\u1ed1t 20 n\u0103m. Thu\u1edf nh\u1ecf \u00f4ng ngh\u00e8o h\u00e8n, v\u00f4 l\u1ea1i, n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd nh\u00e0 gi\u00e0u \u1edf C\u1ef1 L\u1ed9c. Con trai nh\u00e0 gi\u00e0u mu\u1ed1n gi\u1ebft \u00f4ng, may nh\u1edd v\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 Tr\u00fac Th\u1ecb b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o tin, \u00f4ng m\u1edbi tho\u00e1t ch\u1ebft. Khi l\u00e0m quan \u1edf H\u00ecnh Ch\u00e2u, \u00f4ng li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm Tr\u00fac Th\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3 Tr\u00fac Th\u1ecb \u0111\u00e3 m\u1ea5t, gia \u0111\u00ecnh l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh c\u00f9ng kh\u1ed1n, \u00f4ng b\u00e8n \u0111\u00f3n con g\u00e1i b\u00e0 v\u1ec1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 con \u0111\u1ebb. Khi \u0111\u1ecbnh g\u1ea3 c\u00f4 \u1ea5y l\u00e0m v\u1ee3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u, c\u00f4 t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u00e0 n\u00f4ng, Ti\u1ebfn b\u00e8n ch\u1ecdn con trai m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh b\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00e0nh th\u00e2n. Khi \u1edf Minh Ch\u00e2u, \u00f4ng cho tr\u1ed3ng li\u1ec5u kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda th\u00e0nh, trong h\u00e0o tr\u1ed3ng sen, s\u00fang, b\u1ed3, v\u0129, v\u1ec1 sau c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong ch\u00e2u tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u01a1i l\u1ec7, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 do Qu\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ed3ng<a class=\"footnote\" title=\"L\u1eddi ch\u00fa: Ch\u1eef 'th\u1eed' trong 'th\u1eed qu\u00e1ch c\u00f4ng s\u1edf ch\u1ee7ng d\u00e3' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 3\" id=\"return-footnote-115-24\" href=\"#footnote-115-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[129] Sai c\u00e1c ch\u00e2u t\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o thi\u00ean v\u0103n, thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, ai d\u00e1m che gi\u1ea5u s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, k\u1ebb n\u00e0o t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[130] Chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i xem x\u00e9t v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n, gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5, kinh tri\u1ec1u quan trong b\u1ed9 m\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 's\u00e1t' trong 'c\u00e1c s\u00e1t c\u1eed b\u1ed9 n\u1ed9i tri ch\u00e2u th\u00f4ng ph\u00e1n gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5 kinh tri\u1ec1u quan \u0111\u1eb3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u00e1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 2, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-115-25\" href=\"#footnote-115-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u0103ng l\u1ef1c: ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00ednh t\u00edch xu\u1ea5t s\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1m \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng trung, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm ch\u1ea1p, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng h\u1ea1. Cu\u1ed1i n\u0103m b\u00e1o c\u00e1o, s\u1ebd c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u1edbn.<\/p>\n<p>[131] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m th\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 l\u00e0m Cao Ly qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[132] L\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu chi\u00eam s\u1ef1 \u0110\u01b0\u1eddng Duy\u1ec7t, Su\u1ea5t canh l\u1ec7nh T\u1eeb Huy\u1ec1n c\u00f9ng l\u00e0m Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n. Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 l\u00e0m Tr\u1ef1c x\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tr\u1ef1c x\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb K\u1ef5.<\/p>\n<p>[133] L\u1ea5y Cung ph\u1ee5ng quan Ti\u1ebft Duy C\u00e1t l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Th\u1ea9m K\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0 H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 L\u01b0 Ung c\u00f9ng l\u00e0m Th\u1ee7y b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>Ung l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m quan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u00f9ng ch\u1ee9c v\u1edbi K\u1ebf T\u00f4ng. \u0110a T\u1ed1n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau qu\u00fd, n\u00ean Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban ch\u1ee9c, kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[134] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, sai Tr\u1ee9 t\u00e1c lang Ph\u00f9ng Ch\u00ednh, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4n \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, th\u00f4ng b\u00e1o vi\u1ec7c k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i v\u1ecb. <i>(Ch\u00ednh, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch)<\/i>.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai T\u1ea3 Ty ng\u1ef1 ph\u00f3 su\u1ea5t Vu Di\u00ean Si\u00eau, Ty n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba T\u1eeb Chi\u00eau V\u0103n \u0111i s\u1ee9 Cao Ly. <i>(Chi\u00eau V\u0103n, kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch)<\/i>.<\/p>\n<p>[136] Chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c lo\u1ea1i tuy\u1ec3n nh\u00e2n, nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i x\u00e9t duy\u1ec7t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[137] Th\u00e1ng n\u00e0y, L\u01b0u S\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m V\u1ec7 qu\u1ed1c c\u00f4ng, L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn c\u00f4ng. D\u1ee5c b\u1ecf hi\u1ec7u Vi M\u1ec7nh h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[138] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 m\u00f9ng 1, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng d\u00e2ng th\u1ee5y hi\u1ec7u cho \u0111\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00e0 Anh V\u0169 Th\u00e1nh V\u0103n Th\u1ea7n \u0110\u1ee9c, mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5.<\/p>\n<p>[139] Vua khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9, Th\u1ecb v\u1ec7 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u t\u1eeb h\u00e0nh doanh tr\u1edf v\u1ec1 kinh. <i>(&#8216;Th\u1eadp Qu\u1ed1c K\u1ef7 Ni\u00ean&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng th\u00e1ng 11 qu\u00e2n T\u1ed1ng th\u1ea5t b\u1ea1i, \u0111\u1ed1t doanh tr\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1. Kh\u00e1c v\u1edbi chuy\u1ec7n n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam)<\/i>.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00e1c nh\u00e0 l\u1ed9 thi\u00ean tr\u00ean t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam s\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1eed.<\/p>\n<p>[141] S\u00e1ch &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u00ed nh\u00e2n \u1ee9ng \u0111\u1ea1o th\u1ea7n c\u00f4ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c v\u0103n v\u0169 du\u1ec7 li\u1ec7t \u0111\u1ea1i minh qu\u1ea3ng hi\u1ebfu ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u1ef7 nh\u1ea5t&#8217;.<\/p>\n<p><i>(Theo l\u1ec7 c\u1ee7a &#8216;T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m&#8217;, v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay \u0111\u00e3 n\u00ean l\u1eadp &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u1ef7&#8217;, nh\u01b0ng v\u00ec Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i qua n\u0103m, kh\u00e1c v\u1edbi th\u00f4ng l\u1ec7, n\u00ean nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp k\u1ef7 v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u1ec3 trong quy\u1ec3n n\u00e0y, kh\u00f4ng t\u00e1ch ra ri\u00eang.)<\/i><\/p>\n<p>[142] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1ee5 tri\u1ec1u, treo c\u1edd m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea5u nh\u1ea1c. Ra l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u. Nh\u1eefng quan v\u0103n th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf, xanh \u0111\u00e3 20 n\u0103m, c\u00e1c c\u01a1 quan d\u00e2ng t\u00ean l\u00ean. C\u00e1c quan \u1edf kinh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c. Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng ch\u00fac m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh. Vua v\u00ec m\u1edbi th\u00e2n ch\u00ednh h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0m m\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[143] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu Gi\u1ea3 Di\u1ec5m l\u00e0m Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9. Tam ty \u0111\u1eb7t ph\u00f3 s\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Gi\u1ea3 Di\u1ec5m.<\/p>\n<p>[144] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 An b\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 Ti\u00eau B\u1ed3 C\u1ed1t Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn tu s\u1eeda l\u1ec5 ph\u00fang vi\u1ebfng, Vua sai D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Th\u1ee7 K\u1ef3 ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, ban th\u00eam t\u1eb7ng ph\u1ea9m r\u1ed3i ti\u1ec5n v\u1ec1.<\/p>\n<p>[145] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, hai l\u1ed9 Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p \u0111\u1eb7t chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, mu\u1ed1i t\u1eeb Hi\u1ec7p chuy\u1ec3n h\u1ebft v\u1ec1 Kinh Nam, d\u00e2n T\u00e2y Xuy\u00ean thi\u1ebfu \u0103n. Th\u00e1i T\u1ed5 sai s\u1ee9 x\u00e9t t\u1ed9i hai chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111\u1ebfn khi Vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ec1u tha. L\u00fac n\u00e0y l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean Th\u00e2n V\u0103n V\u0129 ki\u00eam nhi\u1ebfp l\u1ed9 Hi\u1ec7p, chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 l\u1ed9 Hi\u1ec7p H\u00e0n Kh\u1ea3 Bi\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ed9 Hi\u1ec7p' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-115-26\" href=\"#footnote-115-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a> ki\u00eam nhi\u1ebfp l\u1ed9 T\u00e2y Xuy\u00ean, \u0111\u1ec3 mu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e2n V\u0103n V\u0129, xem n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. H\u00e0n Kh\u1ea3 Bi\u1ec1n, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[146] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 ao Gi\u1ea3ng V\u0169, r\u1ed3i ng\u1ef1 v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba An L\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u1ecbch l\u00e0m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, v\u00ec khi l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0110\u1ea1o nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 ph\u1ea1m ph\u00e1p.<\/p>\n<p>[147] N\u0103m \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Cao Ly l\u00e0 Kim H\u00e0nh Th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-115-1\"> khi\u1ec3n k\u00ec \u0111\u1ec7 t\u1eadp: ch\u1eef 't\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'cung', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 123, B\u00e1t C\u1eadp L\u1ee5c Du trong Nam \u0110\u01b0\u1eddng Th\u01b0 quy\u1ec3n 14, Th\u1eadp Qu\u1ed1c Xu\u00e2n Thu quy\u1ec3n 3, v\u00e0 L\u01b0 R\u00e1ng Truy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i  <a href=\"#return-footnote-115-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-2\">\u0110o\u1ea1n n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n l\u1eabn v\u00e0o ch\u00fa th\u00edch, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ed3i l\u1ea1i th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0103n. L\u1ea1i theo Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 2, d\u01b0\u1edbi 'c\u00e1c quan kh\u00e1c th\u00ec g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'ban'. Cu\u1ed1i \u0111o\u1ea1n, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef nh\u1ecf 'theo H\u1ed9i Y\u1ebfu ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o'. <a href=\"#return-footnote-115-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-3\">'Xem x\u00e9t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 's\u01b0u t\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-115-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-4\">Ch\u1eef '\u0111\u0103ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'ch\u00ed'; ch\u1eef 'khuy\u1ebft' nguy\u00ean t\u00e1c 't\u1ecbch', \u0111\u1ec1u theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 8 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-115-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-5\">'\u00c1n' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'C\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng Nh\u00e2n C\u00e1ch L\u1ec5' quy\u1ec3n 17 v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 126 L\u1ea1c Ch\u00ed m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-115-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-6\">'T\u1ef1' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'X\u00e3', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-115-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-7\">Chi\u1ebfu phong Ti\u00ean phong \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e0n l\u00e0m Chi\u00eau an tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, ch\u1eef 's\u1ee9' \u1edf sau 'tu\u1ea7n ki\u1ec3m' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 3 m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-115-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-8\">Ch\u00fa th\u00edch: T\u1eeb '\u00c1p' \u1edf d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Kim', \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 m\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-115-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-9\">Nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc T\u01b0\u01a1ng', \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng S\u1eed quy\u1ec3n 270 truy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 162, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-115-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-10\">'k\u1ef7' t\u1ef1 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-115-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-11\">B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 gi\u1ea3 m\u1ea1o do c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Giang Nam \u0111\u1eb7t ra <i>(ch\u1eef 'th\u1ef1' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'hi\u1ec7u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 12308 trong \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>. <a href=\"#return-footnote-115-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-12\">L\u1ea5y Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 <i>(ch\u1eef 'd\u0129' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 quy\u1ec3n 12308 trong \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 6-44 s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>. <a href=\"#return-footnote-115-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-13\">Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1eebng vi\u1ec7c m\u1ed9t, ch\u1eef 'trung' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 249 truy\u1ec7n Ph\u1ea1m M\u00e2n m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-115-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-14\">Sau \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7m chi\u1ebfc r\u00ecu g\u1ed7 ch\u1eb7n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. 'R\u00ecu g\u1ed7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'g\u1ed7 r\u00ecu', ch\u1eef 'ch\u1eb7n' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308, Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 2, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 2 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 s\u1eeda b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-115-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-15\">\u0110\u1ea1o s\u0129 th\u00edch h\u00e1t b\u00e0i B\u1ed9 H\u01b0 l\u00e0m tr\u00f2. B\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c c\u1ee7a nh\u00e0 s\u01b0 V\u0103n O\u00e1nh vi\u1ebft 'th\u00edch' th\u00e0nh 'gi\u1ecfi'. <a href=\"#return-footnote-115-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-16\">M\u01b0a tuy\u1ebft \u0111\u00e1 b\u1ea5t ng\u1edd tr\u00fat xu\u1ed1ng. 'Tuy\u1ebft \u0111\u00e1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ea5m ch\u1edbp', T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m T\u1eaft T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'tuy\u1ebft \u0111\u00e1'. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, v\u00e0 \u0111o\u1ea1n sau c\u00f3 c\u00e2u 'd\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n tuy\u1ebft \u0111\u00e3 d\u00e0y v\u00e0i t\u1ea5c', nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u01b0a th\u1eadt ch\u00ednh x\u00e1c, nay c\u0103n c\u1ee9 theo D\u00e3 L\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-115-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-17\">ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i th\u1ea5y y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec 'ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i', b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n gi\u1ed1ng nhau, b\u1ea3n T\u1ed1ng ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ch\u00f2i', s\u00e1ch 'T\u1ee5c T\u01b0\u01a1ng S\u01a1n D\u00e3 L\u1ee5c' ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi canh ch\u00f2i', c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo 'D\u00e3 L\u1ee5c'. B\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' th\u00ec ghi l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ng\u1ee7 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec', xem ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi d\u1eabn l\u1eddi Th\u00e1i \u0110\u00f4n trong 'Tr\u1ef1c B\u00fat' c\u00f3 c\u00e2u 'ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ng\u1ee7 nghe ti\u1ebfng th\u1edf kh\u00e1c l\u1ea1', nghi ng\u1edd b\u1ea3n 'To\u00e1t Y\u1ebfu' c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa. <a href=\"#return-footnote-115-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-18\"> 'Th\u00e1nh t\u1eed n\u1ed1i ng\u00f4i', ch\u1eef 'th\u1ee5' ban \u0111\u1ea7u thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-115-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-19\">Truy\u1ec7n v\u1ec1 Ho\u00e0ng h\u1eadu c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i c\u00f3 con l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng, hai ch\u1eef '\u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n \u2018T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018\u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n\u2019 quy\u1ec3n 12308 m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-115-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-20\">B\u1ea3n g\u1ed1c ch\u1eef 'th\u1ea1ch' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'h\u1eadu'. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', quy\u1ec3n 8, ph\u1ea7n 4, m\u1ee5c 6, v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 248, truy\u1ec7n v\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng D\u1eadn c\u00f3 s\u00e1u con g\u00e1i, trong \u0111\u00f3 ba c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Th\u00e2n, n\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc V\u0129nh \u0111\u1ec1u m\u1ea5t s\u1edbm; Chi\u00eau Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n, Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, V\u0129nh Kh\u00e1nh c\u00f4ng ch\u00faa g\u1ea3 cho Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn. Ch\u1eef 'h\u1eadu' l\u00e0 sai so v\u1edbi ch\u1eef 'th\u1ea1ch'. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 12308 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-115-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-21\">B\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu ch\u1eef 'Ng\u00f4'. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n', quy\u1ec3n 12308 v\u00e0 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu', quy\u1ec3n 1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-115-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-22\">Nguy\u00ean v\u0103n vi\u1ebft 'H\u00e1n Nam', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu', 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 16, '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 29, truy\u1ec7n L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau, s\u1eeda l\u1ea1i. Trong ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a b\u1ea3n n\u00e0y, 'Quan Nam' vi\u1ebft nh\u1ea7m th\u00e0nh 'Quan T\u00e2y', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308, s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-115-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-23\">L\u1eddi ch\u00fa: Ch\u1eef 't\u1ee9c' trong 't\u1ee9c khi\u1ec3n s\u1ee9' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec3n quy\u1ec3n 12308 <a href=\"#return-footnote-115-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-24\">L\u1eddi ch\u00fa: Ch\u1eef 'th\u1eed' trong 'th\u1eed qu\u00e1ch c\u00f4ng s\u1edf ch\u1ee7ng d\u00e3' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb s\u00f3t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c quy\u1ec3n 3 <a href=\"#return-footnote-115-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-25\">ch\u1eef 's\u00e1t' trong 'c\u00e1c s\u00e1t c\u1eed b\u1ed9 n\u1ed9i tri ch\u00e2u th\u00f4ng ph\u00e1n gi\u00e1m l\u00e2m v\u1eadt v\u1ee5 kinh tri\u1ec1u quan \u0111\u1eb3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft '\u00e1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 2, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-115-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-115-26\">'L\u1ed9 Hi\u1ec7p' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o '\u0110\u1ea1i \u0111i\u1ec3n' quy\u1ec3n 12308 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-115-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":17,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-115","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":59,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2545,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/115\/revisions\/2545"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/59"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/115\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=115"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=115"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}