{"id":121,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=121"},"modified":"2025-07-03T03:14:53","modified_gmt":"2025-07-03T03:14:53","slug":"quyen-18-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-2-dinh-suu-977","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-18-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-2-dinh-suu-977\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 18: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 2 (\u0110INH S\u1eecU, 977)","rendered":"QUY\u1ec2N 18: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 2 (\u0110INH S\u1eecU, 977)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft Tr\u00ecnh N\u0103ng, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Ph\u00f9ng To\u1ea3n, chia nhau qu\u1ea3n l\u00fd ba kho t\u1ea3 t\u00e0ng.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ti\u1ec1n t\u1ec7 v\u00e0 v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec1u do chung m\u1ed9t c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd, t\u00edch tr\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y n\u00ean d\u01b0 th\u1eeba nhi\u1ec1u, b\u00e8n sai t\u00e1ch ra qu\u1ea3n l\u00fd ri\u00eang. Nh\u00e0 Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn: <i>\"Tr\u1eabm v\u1edbi \u0111\u1ee9c m\u1ecfng, k\u1ebf th\u1eeba nghi\u1ec7p l\u1edbn. M\u1ecdi vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ch\u1eb3ng d\u00e1m t\u1ef1 \u00fd thay \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t th\u00eam quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch m\u1ed9t vi\u1ec7c.\"<\/i> Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung sau \u0111\u00f3 ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u0103ng Ch\u00e2u, t\u1eebng ki\u1ec3m tra c\u00e1c ph\u1ee7 s\u1ea3nh, th\u1ea5y m\u1ed9t ph\u00f2ng kh\u00f3a k\u1ef9, b\u00e8n sai m\u1edf kh\u00f3a xem, ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u, gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n v\u1ea1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1eeb cung th\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd L\u00fd, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, li\u1ec1n l\u00e0m bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1edd Ho\u00e0ng Trung li\u00eam khi\u1ebft v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec b\u1ea3o v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m lo\u1ea1n ph\u00e9p t\u1eafc v\u00e0 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n.\"<\/i> B\u00e8n ban th\u01b0\u1edfng 20 v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n<i>(Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u0103ng Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n th\u00ec l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 2, nay ghi ch\u00e9p ph\u1ee5 t\u1ea1i \u0111\u00e2y. \u2018T\u1eeb \u0110\u1ed9 qu\u1ed1c k\u1ef7\u2019 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng hai ng\u00e0y Canh T\u00fd, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9 t\u1eeb \u0111\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\n[2] Th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o bu\u00f4n b\u00e1n, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111i qua \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. Khi \u0111\u00e3 gi\u00e0u c\u00f3, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xa x\u1ec9 qu\u00e1 m\u1ee9c, nu\u00f4i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn con, t\u00f4i t\u1edb c\u0169ng h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea7u tri\u1ec1u, m\u1ea5y ch\u1ee5c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng th\u1ea7n v\u1eabn theo th\u00f3i c\u0169, Th\u00e1i T\u1ed5 lo l\u1eafng nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 xu\u1ea5t nh\u1eadp, mang theo h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9, ki\u1ebfm l\u1ee3i l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i bu\u00f4n b\u00e1n, tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n. Ai vi ph\u1ea1m, c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean r\u00f5 t\u00ean.\r\n\r\n[3] L\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n l\u00e0m tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u00e1c hi\u1ec7u \u00fay trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean b\u1ed5.\r\n\r\n<i>(L\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c phi\u00ean h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n l\u00e0m tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed v\u00e0 h\u1ed9i y\u1ebfu c\u00f9ng n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng trong Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y. Nay nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u1ea5m c\u00e1c quan l\u1ea1i tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n, ghi th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e2y. K\u1ef3 th\u1ef1c, l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba.)<\/i>\r\n\r\n[4] Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, th\u1ea5y l\u00e3nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, s\u1ed1 quan l\u1ea1i c\u00e0ng nhi\u1ec1u, mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng c\u01a1 h\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ed7 khuy\u1ebft, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i: <i>\"Tr\u1eabm mu\u1ed1n t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi qua c\u00e1c khoa c\u1eed, kh\u00f4ng d\u00e1m mong m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 tr\u1ecb qu\u1ed1c r\u1ed3i.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1eed h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn ba tr\u0103m c\u1ed1ng s\u0129, sai Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, tr\u1ef1c X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft Th\u1ea1ch Hi T\u1ea3i ch\u1ea5m thi ti\u1ebfn s\u0129, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu H\u1ea7u \u0110\u00e0o v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi c\u00e1c khoa, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung H\u1ea7u Tr\u1eafc gi\u00e1m s\u00e1t.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, L\u1ec5 b\u1ed9 tr\u00ecnh danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac kh\u1ea3o c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, quy \u0111\u1ecbnh v\u1ea7n ph\u00fa ph\u1ea3i lu\u00e2n phi\u00ean b\u1eb1ng tr\u1eafc, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ed7 M\u00f4ng \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc cao th\u1ea5p th\u00e0nh ba h\u1ea1ng, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u1edf H\u00e0 Nam v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ebb ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ph\u00fac kh\u1ea3o c\u00e1c khoa kh\u00e1c, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c hai tr\u0103m l\u1ebb b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7. L\u1ea1i ra chi\u1ebfu cho L\u1ec1 b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i h\u1ed3 s\u01a1 c\u1ed1ng s\u0129, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi m\u01b0\u1eddi l\u0103m khoa tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1eb1ng xu\u1ea5t th\u00e2n. C\u00f3 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi thi <i>\"C\u1eedu kinh\"<\/i> kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, Vua th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd gi\u00e0, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho b\u1eb1ng xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u01b0 <i>\"Tam truy\u1ec1n\"<\/i>. T\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o l\u1ee5c v\u00e0 v\u0103n b\u1eb1ng, r\u1ed3i m\u1edf y\u1ebfn \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, Vua t\u1ef1 l\u00e0m hai b\u00e0i th\u01a1 ban cho h\u1ecd.\r\n\r\n[5] D\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, sau khi L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 thi, c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 c\u00f9ng t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c t\u1ea1i Kh\u00fac Giang, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"V\u0103n h\u1ec9 y\u1ebfn\"<\/i>. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, ti\u1ec7c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n ho\u1eb7c danh vi\u00ean. D\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ra t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c. Vua sai Trung s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh, b\u00e0y bi\u1ec7n l\u1ed9ng l\u1eaby. Nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, h\u1ea1ng hai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00edn b\u1ed9 kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u. Nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 L\u1ea1i b\u1ed9, mi\u1ec5n qua kh\u00e2u tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u01b0u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 s\u01a1 c\u1ea5p nh\u01b0 Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 u\u00fd. S\u1ef1 \u01b0u \u0111\u00e3i n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 trong c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc. Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 qu\u00e1 g\u1ea5p g\u00e1p. Vua l\u00fac \u1ea5y \u0111ang mu\u1ed1n khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u0103n h\u00f3a, h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, n\u00ean kh\u00f4ng nghe theo. Khi Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e1o t\u1eeb, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tri\u1ec7u h\u1ecd l\u00ean \u0111i\u1ec7n, d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"Khi \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n cho d\u00e2n, h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng b\u00e1o l\u00ean.\"<\/i> R\u1ed3i ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n trang b\u1ecb.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u0103n h\u00f3a, h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, c\u0103n c\u1ee9 theo 'K\u00ea c\u1ed5 l\u1ee5c'. Ti\u1ec7c ban cho ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5. L\u1ec5 m\u1eb7c \u00e1o quan \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n. C\u00f3 m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng ba, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd. Nay g\u1ed9p l\u1ea1i k\u1ec3, kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' kh\u00e1c v\u1edbi 'Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed', nay theo 'b\u1ea3n ch\u00ed'.)<\/i>\r\n\r\nHo\u1eb7c n\u00f3i r\u1eb1ng, khi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00e2ng l\u00ean m\u01b0\u1eddi k\u1ebf s\u00e1ch g\u1ed3m: chi\u1ebfm th\u00e0nh T\u1ecbnh Ph\u1ea7n, l\u00e0m d\u00e2n gi\u00e0u, phong ki\u1ebfn, khuy\u00ean hi\u1ebfu, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, m\u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i h\u1ecdc, l\u00e0m l\u1ec5 T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ch\u1ecdn quan l\u1ea1i t\u1ed1t, tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian, th\u1eadn tr\u1ecdng h\u00ecnh ph\u1ea1t. Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o g\u1eb7p \u1edf ch\u1ed7 ng\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, h\u1ecfi han, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00f9ng tay v\u1ea1ch \u0111\u1ea5t, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec3m. Th\u00e1i T\u1ed5 khen b\u1ed1n k\u1ebf s\u00e1ch, nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft cho r\u1eb1ng c\u00e1c k\u1ebf kh\u00e1c \u0111\u1ec1u hay. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u1ed5i gi\u1eadn, l\u1ec7nh v\u1ec7 s\u0129 k\u00e9o \u00f4ng ra ngo\u00e0i. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i v\u1edbi Vua: <i>\"Ta \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, ch\u1ec9 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n. Ta kh\u00f4ng mu\u1ed1n ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng \u1ea5y ngay, ng\u00e0y sau ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 thu d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap m\u00ecnh.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n thi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, Vua nh\u1ea5t quy\u1ebft mu\u1ed1n x\u1ebfp \u00f4ng v\u00e0o h\u00e0ng cao, nh\u01b0ng quan ch\u1ee9c x\u1ebfp t\u00ean \u00f4ng v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed sau m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, Vua kh\u00f4ng vui, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho t\u1ea5t c\u1ea3 Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 h\u00e0ng nh\u00ec v\u00e0 C\u1eedu kinh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch '\u0110\u00f4ng Hi\u00ean K\u00fd' c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i m\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u00e1ng tin kh\u00f4ng, n\u00ean ghi l\u00e0 <i>\"ho\u1eb7c n\u00f3i\"<\/i>, t\u1ea1m gi\u1eef c\u1ea3 hai, \u0111\u1ee3i xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0m quan Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Ho\u00e0nh Ch\u00e2u, l\u00fac \u1ea5y ch\u00e2u x\u00e9t \u00e1n m\u01b0\u1eddi t\u00ean c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i ch\u1ebft. Khi \u00f4ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn, bi\u1ec7n h\u1ed9 cho h\u1ecd, c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Quan coi ng\u1ee5c v\u00e0 vi\u00ean Tri ch\u00e2u s\u1ee3 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"T\u00f4i m\u1edbi c\u00f3 ch\u00fat danh, h\u00e1 l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 m\u00ecnh l\u1eadp c\u00f4ng sao? Ch\u1ec9 c\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> T\u1eeb Giang L\u0103ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ebf Ch\u00e2u, c\u00f3 m\u1ea5y ngh\u00ecn h\u1ed9 phu tr\u1ea1m n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi v\u00e0 ki\u1ebfm c\u1ee7i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 c\u01a1m \u0103n \u00e1o m\u1eb7c. S\u00f4ng T\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u v\u1ef1c s\u00e2u v\u00e0 \u0111\u00e1 ng\u1ea7m hi\u1ec3m tr\u1edf, nh\u01b0ng th\u1eddi h\u1ea1n c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ea1i b\u1eb1ng v\u1edbi tr\u1ea1m b\u1ed9, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u00f3 to m\u01b0a l\u1edbn, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 phu m\u1ed7i tr\u1ea1m.\r\n\r\n[6] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai con l\u00e0 \u00d4n Ch\u00e2u Th\u1ee9 S\u1eed Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.\r\n\r\n[7] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u Du vi\u00ean c\u00f9ng huy\u1ec7n l\u1ec7nh, huy\u1ec7n b\u00e1, huy\u1ec7n \u00fay, \u0111\u1ec1u do Nam T\u00e0o c\u1ee7a L\u1ea1i B\u1ed9 c\u1ea5p \u1ea5n ch\u1ec9 v\u00e0 s\u1ed5 l\u1ecbch, c\u00f3 n\u01a1i c\u00f2n c\u1ea5p th\u00eam gi\u1ea5y c\u00f4ng c\u1ee9. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf gi\u1ea5y c\u00f4ng c\u1ee9, tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ghi ch\u00e9p l\u1ecbch tr\u00ecnh.\r\n\r\n[8] Vua cho r\u1eb1ng thu\u1ebf kho\u00e1 ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng, sai s\u1ee9 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng ra qu\u1ea3n l\u00fd.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea5y Th\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9.\r\n\r\nKhi Vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, Ph\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec3n kh\u00e1ch, n\u0103m ng\u00e0y sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn t\u1eeb H\u1eefu tri kh\u00e1ch \u00c1p nha \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9; Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n t\u1eeb ch\u1ee9c D\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n \u00c1p nha \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9; Tr\u1ea7n T\u00e1n t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 quan \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0110\u1ee9c t\u1eeb ch\u1ee9c Gi\u00e1m tr\u00f9 b\u1ed5 l\u00e0m Ng\u1ef1 tr\u00f9 ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111ang c\u00e1o b\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh, li\u1ec1n nh\u1eadn m\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\nDi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng Minh.\r\n\r\n<i>(Th\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch. Tr\u1ea7n T\u00e1n, c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban cho h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 Kh\u1ed5ng Th\u1ebf C\u01a1 c\u00f9ng b\u1ea3n khoa xu\u1ea5t th\u00e2n, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a Th\u00e1nh nh\u00e2n.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng qu\u1ed1c, sau \u0111\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1 ng\u1ef1 \u1edf \u0110\u00f4ng Hoa M\u00f4n xem \u0111\u00e8n.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, v\u01b0\u01a1ng phi n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t l\u00e0 T\u00f4n th\u1ecb qua \u0111\u1eddi, chi\u1ebfu l\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m \u0110i\u1ebfu t\u1ebf s\u1ee9.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1eb9p cho c\u00e1c hi\u1ec7u c\u0169 c\u1ee7a c\u1ea5m qu\u00e2n: Thi\u1ebft k\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Nh\u1eadt k\u1ecb, Kh\u1ed1ng h\u1ea1c \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Thi\u00ean v\u0169, Long k\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Long v\u1ec7, H\u1ed5 ti\u1ec7p \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Th\u1ea7n v\u1ec7.\r\n\r\n[14] T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1t c\u1ee9, t\u1ed9i nh\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ph\u1ed1i \u0111\u00e0y ra bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y B\u1eafc, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n sang \u0111\u1ea5t ngo\u00e0i, d\u1ee5 d\u1ed7 Kh\u01b0\u01a1ng Nhung g\u00e2y c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu t\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e0y s\u1ebd ph\u1ed1i \u0111\u00e0y v\u00e0o Qu\u1ea3ng Nam, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i \u0111\u00e0y \u1edf Ch\u00e2u T\u1ea7n, Ch\u00e2u Linh, qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00e1c.\r\n\r\n[15] Ch\u00e2u Ung t\u00e2u: <i>\"T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0 Th\u1ea3n X\u01b0\u1edbc N\u00f4ng D\u00e2n Ph\u00fa <i>(theo b\u1ea3n kh\u1ea3o ch\u1ee9ng trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' l\u00e0 Th\u1ea3n Th\u1ea3n X\u01b0\u1edbc N\u00f4ng D\u00e2n Ph\u00fa)<\/i> \u0111em chi\u1ebfu s\u1eafc m\u00e0 Vua Ng\u1ee5y H\u00e1n \u0111\u00e3 ban cho th\u1ee7 l\u0129nh 10 ch\u00e2u \u0111\u1ebfn d\u00e2ng hi\u1ebfn, mu\u1ed1n n\u1ed9i thu\u1ed9c nh\u01b0 Ch\u00e2u Th\u1ea5t Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Ch\u00e2u T\u01b0 L\u0103ng ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng. K\u00ednh mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed binh \u0111\u00e1nh Ch\u00e2u T\u01b0 L\u0103ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban cho Th\u1ea3n X\u01b0\u1edbc N\u00f4ng D\u00e2n Ph\u00fa ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u01b0 kh\u00f4ng <i>(theo b\u1ea3n kh\u1ea3o ch\u1ee9ng trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' l\u00e0 Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u01b0 kh\u00f4ng, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c)<\/i>, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ch\u00e2u Qu\u1ea3ng l\u00e0 T\u1eeb \u0110\u1ea1o chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd.\r\n\r\n<i>(T\u1eeb \u0110\u1ea1o, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn ao Gi\u1ea3ng V\u0169.\r\n\r\n[17] \u0110\u1ed5i ch\u00f9a Long H\u01b0ng m\u1edbi th\u00e0nh ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c.\r\n\r\n[18] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Giang Nam do quan ph\u1ee7 mua 8 ph\u1ea7n trong 10 ph\u1ea7n tr\u00e0, 2 ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u1ea1i thu th\u00eam 1 ph\u1ea7n 10 l\u00e0m thu\u1ebf, sau \u0111\u00f3 c\u1ea5p gi\u1ea5y ph\u00e9p, cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ee3i d\u1ee5ng k\u1ebd h\u1edf, v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t Ho\u00e0i, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1p lu\u1eadt trong n\u01b0\u1edbc. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng xin c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u0103ng gi\u00e1 mua \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n.\r\n\r\n[19] L\u00fd D\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng ti\u1ec1n s\u1eaft, g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 2, Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng xin \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c gi\u00e1m t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Th\u0103ng, Ng\u1ea1c, Nhi\u00eau,\u2026 \u0111\u00fac nhi\u1ec1u ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5m d\u00e2n khai th\u00e1c, l\u1ea5y h\u1ebft cho quan ph\u1ee7 \u0111\u00fac. S\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ra \u0111\u1ec3 mua v\u00e0ng l\u1ee5a, h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9 cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 trao \u0111\u1ed5i l\u00faa m\u00ec. Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng qua s\u00f4ng, th\u00eam v\u00e0o ti\u1ec1n m\u1edbi, ti\u1ec1n trong d\u00e2n c\u00e0ng nhi\u1ec1u, ti\u1ec1n s\u1eaft t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa, \u0111\u00fac h\u1ebft th\u00e0nh n\u00f4ng c\u1ee5, cung c\u1ea5p cho d\u00e2n l\u01b0u vong ph\u00eda B\u1eafc s\u00f4ng quy ph\u1ee5, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng qua s\u00f4ng. Chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin, d\u00e2n r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft th\u00e0nh n\u00f4ng c\u1ee5, b\u1ea3n ch\u00e9p kh\u00e1c trong Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i th\u00e1ng 7, nay ghi chung v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, trong l\u00fac L\u00fd D\u1ee5c d\u00f9ng binh, t\u1ea1m th\u1eddi thu thu\u1ebf, Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean th\u00e0nh thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, d\u00e2n r\u1ea5t o\u00e1n gi\u1eadn. Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng thu\u1edf nh\u1ecf ngh\u00e8o kh\u1ed5, t\u1eebng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u h\u1ecd H\u1ed3ng \u1edf D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m nh\u1ee5c, trong l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd H\u1ed3ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u t\u1ea1i qu\u1eadn, n\u1ee3 L\u00fd D\u1ee5c v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n s\u1eaft, Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng thu h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, h\u1ecd H\u1ed3ng g\u1ea7n nh\u01b0 ph\u00e1 s\u1ea3n.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng, trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' ghi l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u1edf quy\u1ec3n 15 v\u00e0 16 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[21] L\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri lam s\u1ef1 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 l\u1ee3i t\u1ee9c trong khu v\u1ef1c ph\u1ee7 Khai Phong.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1eadp huy\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng, ch\u00e2u Ng\u1ea1c th\u00e0nh qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng.\r\n\r\n[23] Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0 l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.\r\n\r\n[24] H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd D\u1ee5c t\u1ef1 n\u00f3i m\u00ecnh ngh\u00e8o.\r\n\r\nNg\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu ban th\u01b0\u1edfng ba tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n. D\u1ee5c tuy ngh\u00e8o, nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u1eabn \u0111\u00f2i h\u1ecfi, D\u1ee5c \u0111\u00e0nh \u0111\u01b0a cho K\u1ef5 m\u1ed9t b\u1ed9 \u0111\u1ed3 l\u00e0m l\u1ec5 b\u1eb1ng b\u1ea1c, K\u1ef5 t\u1ecf ra kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng. L\u00fac \u0111\u00f3, Phan Th\u1eadn Tu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p c\u1ee7a D\u1ee5c, K\u1ef5 nghi Th\u1eadn Tu \u0111\u00e3 ch\u1ec9 b\u1ea3o D\u1ee5c, v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Th\u1eadn Tu, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u0169ng d\u1ea7n xa c\u00e1ch.\r\n\r\n[25] Ban \u0111\u1ea7u, T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n Thao d\u00e1m th\u1eb3ng th\u1eafn b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c ngo\u1ea1i giao, Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, phong cho ch\u1ee9c Tri Linh Ch\u00e2u, giao ph\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\nTo\u00e0n Thao \u0111\u01b0a ng\u1ef1a quan \u0111i ti\u00eau th\u1ee5 h\u00e0ng n\u0103m, t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m th\u00f4 k\u00e9m cho c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ngo\u00e0i bi\u00ean, qu\u00e2n man t\u1ee9c gi\u1eadn kh\u00f4ng nh\u1eadn. To\u00e0n Thao b\u1eaft gi\u1ebft m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi, t\u1ecbch thu v\u0169 kh\u00ed, d\u00ea ng\u1ef1a c\u1ee7a h\u1ecd, g\u00e2y n\u00e1o lo\u1ea1n l\u1edbn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a an \u1ee7i ban th\u01b0\u1edfng cho b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00f3, k\u1ebft minh \u01b0\u1edbc, m\u1edbi y\u00ean. Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u To\u00e0n Thao b\u1ecf ng\u1ee5c, tra h\u1ecfi. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o H\u1ea3i \u0110i\u1ec3u s\u01a1n. To\u00e0n Thao l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang \u0110\u00f4ng.\r\n\r\n<i>(To\u00e0n Thao, ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0m Tri Quang H\u00f3a qu\u00e2n d\u00e2ng l\u1ee3i nhu\u1eadn th\u1eb7ng d\u01b0[footnote] '\u0110\u01b0\u01a1ng th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u01b0\u01a1ng th\u00ec', theo b\u1ea3n ch\u1ec9nh s\u1eeda[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[26] Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u00e2y S\u01a1n Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn t\u00e2u vi\u00ean Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 tr\u1ea1i H\u1ed3 \u0110\u00e0o c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 S\u1eed \u00d4n c\u00f9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n h\u1ed9, hai tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho quan trong tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i l\u00e0m T\u01b0 Ti\u1ebft tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n \u00e1o t\u00eda, quan l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ch\u00e2u, Ph\u00f2ng, \u0110o\u00e0n v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n \u00e1o \u0111\u1ecf, khi b\u00e3i ch\u1ee9c th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[28] Phong Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng qu\u00e2n An ph\u1ee7 s\u1ee9, Tri Vi\u1ec7t Ch\u00e2u Ti\u1ec1n Nghi l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 c\u00e1c Ch\u00e2u Th\u1eadn, Th\u1ee5y, S\u01b0, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Vi\u1ec7t Ch\u00e2u; Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c qu\u00e2n An ph\u1ee7 s\u1ee9, Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u Ti\u1ec1n T\u00edn l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 c\u00e1c Ch\u00e2u T\u00e2n, Quy, Nho, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u.\r\n\r\nNghi v\u00e0 T\u00edn \u0111\u1ec1u l\u00e0 em c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c. Nghi th\u00edch ng\u1ee7 ng\u00e0y, th\u01b0\u1eddng x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 v\u00e0 d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0o ban \u0111\u00eam, T\u00edn t\u1eebng xu\u1ea5t gia, sau tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m quan, nh\u00e2n l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u m\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n \u0111\u00f9a c\u1ee3t.\r\n\r\n[29] Khi Th\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n l\u00e0m T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, T\u1ea3 \u0110\u1ed3n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1c t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n m\u1ed9t tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n, nay ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1ea3 h\u1ebft.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c v\u00ec k\u1ef3 S\u01a1n l\u0103ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 vi\u1ebfng.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Qu\u00fd. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n, ch\u1ee9c quan v\u00e0 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i, t\u00ean c\u0169 hai ch\u1eef kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eang tr\u00e1nh.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf cung S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 m\u1edbi \u0111\u00e0o, ban th\u01b0\u1edfng cho ba v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n, m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia T\u00e2y Xuy\u00ean th\u00e0nh hai l\u1ed9 \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, m\u1ed7i l\u1ed9 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9. Lang trung Binh b\u1ed9 H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u00e2y, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Kh\u1ea3o c\u00f4ng \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 \u0110\u00f4ng. Trung Ch\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u1ea3i.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[36] H\u1eefu ty t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00e0, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n[footnote]Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'v\u1eadt', b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch vi\u1ebft 'v\u1ee5'. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 30, ghi: 'Thi\u1ebft l\u1eadp t\u00e1m c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng', 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 18 ph\u1ea7n Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 136 ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u0111\u1ec1u ghi: 'Thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i Giang L\u0103ng ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c'. N\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'v\u1ee5', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda ch\u1eefa.[\/footnote]. D\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5t gi\u1ea5u tr\u00e0 trong nh\u00e0, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ph\u00e1p l\u1ec7nh, ghi v\u00e0o lu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng khai b\u00e1o, cho ph\u00e9p h\u00e0ng x\u00f3m t\u1ed1 c\u00e1o, th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e2n lo\u1ea1i. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i quan tr\u1ecdng, treo ph\u00e1p l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u.\r\n\r\nH\u1ec5 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n xu\u1ea5t tr\u00e0, n\u1ebfu d\u00e2n ch\u00fang gi\u1eef l\u1ea1i ho\u1eb7c b\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 tr\u1ecb tr\u00ean m\u1ed9t ngh\u00ecn quan, s\u1ebd b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t \u0111\u00e0y v\u1ec1 kinh, \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u00ec ph\u1ed1i l\u00e0m th\u1ee3 r\u00e8n. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u1ee9a tr\u00e0 l\u1eadu gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda t\u1ed9i so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m ph\u00e1p. Quan l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n \u0103n c\u1eafp tr\u00e0 quan b\u00e1n ra, n\u1ebfu ti\u1ec1n d\u01b0\u1edbi n\u0103m tr\u0103m, th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e0y ba n\u0103m; tr\u00ean ba quan, th\u00ec x\u0103m m\u1eb7t \u0111\u00e0y v\u1ec1 kinh. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i c\u00e2y tr\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh, <i>(Theo 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o', vi\u1ebft l\u00e0 <i>\"c\u00e2y tr\u00e0\"<\/i>)<\/i>, t\u00ednh theo s\u1ed1 tr\u00e0 \u0111\u00e3 b\u00e1n ra, x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.\r\n\r\n[37] H\u1eefu ty l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"L\u1ee3i t\u1eeb vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u1ee3 chi ti\u00eau nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam minh ph\u00e1p c\u1ea5m, th\u00ec d\u00e2n gi\u00e0u s\u1ebd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng v\u00e0 \u0111\u1ea7m h\u1ed3 kh\u00f4ng th\u1ec3 thu h\u1ebft v\u00e0o kho v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7. N\u00ean c\u1ea5m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m d\u00e2n ch\u00fang \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1eb7n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 n\u1ea5u mu\u1ed1i, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1ed9i danh, ghi v\u00e0o s\u1eafc l\u1ec7nh. Nh\u1eefng gi\u00e1m s\u00e1t t\u1ea1i c\u00e1c tr\u00ec di\u00eam <i>(h\u1ed3 mu\u1ed1i)<\/i>, n\u1ebfu gi\u00e1m quan v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0103n c\u1eafp mu\u1ed1i quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1ee3i, c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u1ed9i n\u1ea5u mu\u1ed1i l\u1eadu. C\u00e1c n\u01a1i th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p c\u1ea5m, c\u00f9ng v\u1edbi mu\u1ed1i xanh tr\u1eafng \u1edf T\u00e2y l\u1ed9, ph\u1ea3i gi\u00e1m s\u00e1t l\u1eabn nhau, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 mu\u1ed1i l\u1eadu x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1ee3i \u00edch c\u00f4ng, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb m\u1ed9t l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn hai tr\u0103m c\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb lu\u1eadn t\u1ed9i theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9. T\u1eeb \u0111\u00f3 so v\u1edbi l\u1ec7nh c\u1ea5m th\u1eddi C\u00e0n \u0110\u1ee9c, t\u0103ng m\u1ee9c x\u1eed ph\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n tr\u00e1i ph\u00e9p t\u1eeb hai tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, n\u1ea5u ki\u1ec1m v\u00e0 quan ch\u1ee7 l\u1ea1i \u0103n c\u1eafp bu\u00f4n b\u00e1n t\u1eeb m\u1ed9t tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m nh\u1eadp v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb t\u1eeb n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 t\u1ed1ng giam.<\/i>\r\n\r\n<i><i>('T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c': Vi\u1ec7c d\u00e2n d\u00f9ng mu\u1ed1i, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 nh\u00e2n kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ed1i, mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch m\u00e0 c\u1ea5p, chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi xin tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc kia, quan cho d\u00e2n m\u01b0\u1ee3n mu\u1ed1i c\u00f4ng, khi vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m xong, d\u00f9ng t\u01a1 l\u1ee5a \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, g\u1ecdi l\u00e0 mu\u1ed1i t\u1eb1m. Mu\u1ed1i d\u00f9ng cho \u0103n, l\u1ec7nh d\u00e2n theo thu\u1ebf h\u1ea1 thu m\u00e0 n\u1ed9p ti\u1ec1n)<\/i>.\"<\/i>\r\n\r\n[38] Ban \u0111\u1ea7u, Ph\u00f3 su\u1ea5t V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n c\u1ee7a H\u1eefu Gi\u00e1m M\u00f4n V\u1ec7 Su\u1ea5t ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n c\u00f4ng cai qu\u1ea3n T\u00e2y Kinh, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng t\u00e0n b\u1ea1o, c\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1t con c\u00e1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb, n\u1ebfu kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd li\u1ec1n gi\u1ebft v\u00e0 \u0103n th\u1ecbt, d\u00f9ng h\u00f2m nh\u1ecf \u0111\u1ef1ng x\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i v\u1ee9t ra ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 b\u00e1n quan t\u00e0i ra v\u00e0o c\u1eeda \u00f4ng ta kh\u00f4ng d\u1ee9t, d\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ed5 s\u1edf nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. Khi c\u00f2n \u1edf phi\u00ean ph\u1ee7, nh\u00e0 Vua \u0111\u00e3 nghe nhi\u1ec1u v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u00ean ng\u00f4i, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c sai H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri lam s\u1ef1 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111i\u1ec1u tra. K\u1ebf Hu\u00e2n khai nh\u1eadn to\u00e0n b\u1ed9, t\u1eeb th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6 \u0111\u1ebfn nay, \u00f4ng ta \u0111\u00e3 t\u1ef1 tay gi\u1ebft h\u01a1n tr\u0103m th\u1ecb n\u1eef.\r\n\r\nNg\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb ch\u00e9m t\u1ea1i ch\u1ee3 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u00e9m t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb gi\u00fap K\u1ebf Hu\u00e2n c\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1t con c\u00e1i d\u00e2n ch\u00fang. Hu\u1ec7 Qu\u1ea3ng, nh\u00e0 s\u01b0 ch\u00f9a Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd, t\u1eebng c\u00f9ng K\u1ebf Hu\u00e2n \u0103n th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e0 Vua ra l\u1ec7nh b\u1ebb g\u00e3y ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m. D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, Th\u1ea9m Lu\u00e2n, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, c\u00f9ng xu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1ea1c ba tr\u0103m c\u00e2n. Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9, b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n H\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, b\u1ea1c hai tr\u0103m c\u00e2n.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u01b0u S\u01b0\u1edfng v\u00e0 L\u00fd D\u1ee5c, ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam c\u00e1c kho\u1ea3n c\u1ea5p kh\u00e1c.\r\n\r\n[41] Ban cho T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n; V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau n\u0103m ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n; H\u01b0ng Nguy\u00ean do\u00e3n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng ba ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a, ba tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng T\u00edn, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi s\u00e1u tr\u0103m c\u00e2n b\u1ea1c; \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd Tr\u1ecdng Hu\u00e2n, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u Ng\u1ed9, Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba tr\u0103m c\u00e2n b\u1ea1c. D\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, t\u1ee9c l\u00e0 Quang M\u1ef9.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c cho c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c ch\u1ee9c v\u00e0 quan ch\u00e2u huy\u1ec7n, gi\u00e1 c\u1ea3 v\u1eadt ph\u1ea9m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh theo th\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 thi\u1ec7t h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y ph\u1ea7n.\r\n\r\n[44] M\u1ea1nh Man, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1eadu Ch\u00e2u, v\u00ec s\u1ee3 xa c\u00e1ch n\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng khi\u1ebfu n\u1ea1i t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o H\u1ea3i \u0110i\u1ec3u S\u01a1n.\r\n\r\n<i>(Theo chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean c\u00f3 8 ch\u1eef <i>\"d\u1eabn s\u1ef1 ho\u1eb7c ch\u00fang, vu v\u00f5ng thi\u1ebft h\u1ea1i\"<\/i>, nghi l\u00e0 quan tu s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u00eam th\u1eaft, nay theo s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng t\u00e0u, ban th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i. Khi v\u1ec1, gh\u00e9 qua qu\u00e1n Ki\u1ebfn Long.\r\n\r\n[46] Khi Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u1eadn thi\u1ec1n v\u1ecb, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho con em h\u01b0\u1edfng \u1ea5m. Sau khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u c\u1eed con em mang l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Vua \u0111\u1ec1u phong cho ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m v\u00e0 tam ban. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m do \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00ednh quan tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. B\u1ea5y gi\u1edd, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i \u0110\u0129nh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1c, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00ed \u0110\u1ea1i L\u00fd B\u00ecnh s\u1ef1, d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"D\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, xin \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t, cho ph\u00e9p tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng 3, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 b\u1ea3y l\u1ea7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m m\u1edbi c\u00f3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1ea1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ed9 T\u1eeb c\u1ea5p s\u1edb cho t\u0103ng ni, m\u1ed7i s\u1edb ph\u1ea3i n\u1ed9p 100 ti\u1ec1n cho quan ch\u1ee9c. Xin b\u00e3i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. H\u00e0ng n\u0103m, c\u00e1c ch\u00e2u g\u1eedi danh s\u00e1ch t\u0103ng ni l\u00ean B\u1ed9 T\u1eeb, r\u1ed3i c\u1ea5p s\u1edb, giao cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u1ea5p.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ed1 l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tu c\u1ed1ng.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban h\u00e0nh l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u1ed3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam.\r\n\r\n[50] Nhi\u1ec7m Duy C\u00e1t, nguy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n Thi\u1ec3m Ch\u00e2u, b\u1ecb c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111i\u1ec1u tra th\u1ea5y c\u00f3 tang v\u1eadt. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t quan t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y \u0111i Nh\u1eef Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7, Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c H\u00e0nh Qu\u00e2n T\u01b0 M\u00e3, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Duy C\u00e1t, t\u1eebng l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, ti\u1ebfn c\u1eed Duy C\u00e1t, b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ea5t hai qu\u00fd b\u1ed5ng.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ti\u1ebft Thanh Minh, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban l\u1eeda m\u1edbi cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n.\r\n\r\n[52] Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh, v\u00e0o tri\u1ec1u, xin \u0111\u1ebfn l\u0103ng Th\u00e1i T\u1ed5. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o, l\u01b0u l\u1ea1i kinh s\u01b0.\r\n\r\n[53] H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed5ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m tri ch\u00e2u Ch\u00e2u Th\u1ea7n, t\u01b0 l\u1ee3i b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf d\u00e2n, m\u1ed7i c\u00e2n mu\u1ed1i \u0111\u1ed5i m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i, mu\u1ed1i ch\u1ec9 n\u1eb7ng m\u01b0\u1eddi hai l\u1ea1ng, m\u00e0 v\u1ea3i b\u1eaft bu\u1ed9c d\u00e0i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i th\u01b0\u1edbc, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ng\u1ee5c s\u1eed \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh, sau \u0111\u00f3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t K\u1ebf Nghi\u1ec7p gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m trung lang t\u01b0\u1edbng b\u1ea3n b\u1ed9.\r\n\r\n[54] H\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1 s\u1ee9 Cao \u0110\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ed1n d\u00e2ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, xin l\u1eadp c\u1ee5c chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c mua b\u00e1n, \u0111em h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, b\u1ea3o v\u1eadt trong quan kh\u1ed1 ra b\u00e1n, n\u00e2ng gi\u00e1 l\u00ean m\u1ed9t ch\u00fat, cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n d\u00f9ng v\u00e0ng l\u1ee5a mua v\u1ec1, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u1ed1c d\u1ee5ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi khi\u1ebfn h\u00e0ng h\u00f3a ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng. Vua nghe theo, trong m\u1ed9t n\u0103m qu\u1ea3 nhi\u00ean thu \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan. T\u1eeb \u0111\u00f3 h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u0103ng th\u00eam, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan.\r\n\r\n<i>(Theo 'H\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c': C\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n mua b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng xu\u1ea5t h\u00e0ng t\u1eeb quan kh\u1ed1.)<\/i>\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch lo\u1ea1i g\u1ed3m m\u1ed9t ngh\u00ecn quy\u1ec3n, ti\u1ec3u thuy\u1ebft g\u1ed3m n\u0103m tr\u0103m quy\u1ec3n.\r\n\r\n<i>(Theo 'T\u1ed1ng Tri\u1ec1u Y\u1ebfu L\u1ee5c': Chi\u1ebfu cho L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ed7 M\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c s\u00e1ch 'Ng\u1ef1 L\u00e3m', 'Ngh\u1ec7 V\u0103n Lo\u1ea1i T\u1ee5', 'V\u0103n T\u01b0 B\u00e1c Y\u1ebfu' c\u00f9ng c\u00e1c s\u00e1ch lo\u1ea1i th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e2n m\u00f4n lo\u1ea1i bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t ngh\u00ecn quy\u1ec3n. C\u00e1c s\u00e1ch d\u00e3 s\u1eed, truy\u1ec7n k\u00fd, c\u1ed1 s\u1ef1, ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean th\u00e0nh n\u0103m tr\u0103m quy\u1ec3n.)<\/i>\r\n\r\n[56] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em l\u00e0m nha hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u1edd c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c v\u00e0 t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a cha anh, th\u01b0\u1eddng ki\u00eau ng\u1ea1o, xa x\u1ec9, ngang ng\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf. \u1ede L\u1ea1c H\u1ea1 c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u00e0ng v\u00e3i n\u1ed9i, c\u00e0ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng ph\u00f3ng t\u00fang, con c\u1ee7a T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0110i\u1ec1n C\u1ea3nh H\u00e0m l\u00e0 \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Minh l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3.\r\n\r\nVua v\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y, m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 l\u1eadp danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, g\u1eedi v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n th\u1eeba ch\u1ec9, cho ch\u1ee9c th\u1ea5p \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u00e2n h\u1ecd. N\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Tri ch\u00e2u Giang Ch\u00e2u Chu Thu\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf \u0111\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c n\u00fai L\u01b0 S\u01a1n th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, xin ban cho 'C\u1eedu Kinh' \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ecdc t\u1eadp. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m c\u1ea5p s\u00e1ch, r\u1ed3i chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ebfn n\u01a1i.\r\n\r\n[58] B\u1ed9 ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1edf t\u1ed9c An Gia \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm tr\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Vi Thao \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang \u0111i.\r\n\r\n[59] Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Khi\u1ebft \u0110an tuy cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd. Th\u00e1ng n\u00e0y, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, D\u1ecbch, H\u00f9ng, B\u00e1, Th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan chuy\u00ean tr\u00e1ch bu\u00f4n b\u00e1n <i>(g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"gi\u00e1c v\u1ee5\"<\/i>)<\/i>, c\u1eed quan tham ch\u00ednh c\u00f9ng th\u00e1i gi\u00e1m c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd, v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, t\u00ea gi\u00e1c, ng\u00e0 voi c\u00f9ng tr\u00e0 \u0111\u1ec3 giao th\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n<i>(Theo 'H\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c': Sau khi c\u00f3 chi\u1ebfn d\u1ecbch Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, kh\u00f4ng giao th\u01b0\u01a1ng n\u1eefa.)<\/i>\r\n\r\n[60] Ph\u00f3 s\u1ee9 B\u00e1t t\u00e1c K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Khu\u00ea xin ngh\u1ec9 \u1ed1m h\u1ebft h\u1ea1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1ecb x\u00f3a t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5, khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1eadp ban. Tuy\u00ean huy s\u1ee9 Phan M\u1ef9 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t gi\u1ea3m ba th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng; \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Th\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5ng v\u00e0 T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c th\u00e0nh nh\u00e0n c\u1ee9u s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t t\u00f9y m\u1ee9c \u0111\u1ed9.\r\n\r\n<i>(N\u0103m \u0111\u00f3 th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Th\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o, nay ghi ch\u00e9p cu\u1ed1i th\u00e1ng ba, ch\u1edd xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[61] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng m\u1ed9t, H\u1eefu th\u1eadp di Qu\u00e1ch B\u00ed t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Ki\u1ebfm Nam, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u00e1n mu\u1ed1i v\u1edbi gi\u00e1 70 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2n. Nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa gian ngoan c\u00f9ng nhau th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, mua mu\u1ed1i r\u1ebb t\u1eeb quan r\u1ed3i b\u00e1n \u0111\u1eaft cho d\u00e2n, gi\u00e1 l\u00ean \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2n. Xin t\u0103ng gi\u00e1 l\u00ean 150 \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0 v\u1eady k\u1ebb gian kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 d\u00e2n v\u1eabn mua \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i r\u1ebb.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[62] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[63] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf v\u00f9ng Lo\u1ea1n Li\u1ec5u Th\u1ea1ch ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u L\u1ed9. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 qu\u00e2n Uy Th\u1eafng.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ed5i tr\u1ea1i Qu\u1ea3ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ea5n th\u00e0nh qu\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n V\u0129nh An \u1edf ch\u00e2u Di\u00ean th\u00e0nh qu\u00e2n B\u1ea3o An.\r\n\r\n[66] \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u01b0u T\u1ecbch b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i, v\u00ec khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ki\u1ebfm c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng, L\u01b0u T\u1ecbch treo th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c, r\u1ed3i xin th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng L\u01b0u T\u1ecbch kh\u00f4ng chuy\u00ean t\u00e2m b\u1eaft tr\u1ed9m, t\u1ef1 \u00fd treo th\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c.)<\/i>\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2y Xuy\u00ean ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 5.000 \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Khi\u1ebft \u0110an sai H\u1ed3ng l\u01b0 thi\u1ebfu khanh Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tham d\u1ef1 tang l\u1ec5.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, an t\u00e1ng Th\u00e1i T\u1ed5 Anh V\u0169 Th\u00e1nh V\u0103n Th\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf l\u0103ng V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[70] Th\u00e1i t\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.\r\n\r\nPh\u01b0\u1edfng v\u1ec1, b\u1ea3o c\u00e1c con l\u00e0 T\u00f4ng Ng\u1ea1c r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c l\u1ea1i trong tri\u1ec1u kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n th\u1eeba lang m\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ef1 hay kh\u00f4ng? N\u1ebfu n\u00f3i qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ef1, th\u00ec t\u1eeb th\u1eeba tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn b\u1ea1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ri\u00eang quan ch\u1ee9c? Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, th\u1eeba lang ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u1ee5c kh\u00e1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ho\u1eb7c quan cao th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c quan, ho\u1eb7c quan th\u1ea5p th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ebft vi\u1ec7c quan, ho\u1eb7c ch\u01b0a ch\u00ednh th\u1ee9c th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 quy\u1ec1n bi\u1ebft vi\u1ec7c quan, ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 ki\u1ec3m hi\u1ec7u vi\u1ec7c quan. Ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u00e1ch, ch\u01b0a t\u1eebng nghe ai c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng coi ta l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh l\u00e0 \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0110\u1eadu Nghi qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, Th\u00f4i T\u1ee5ng qu\u1ea3n l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\nT\u00f4ng Ng\u1ea1c h\u1ecfi: <i>\"Ph\u00e0m chi\u1ebfu s\u1eafc ban ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Nay n\u00f3i c\u00e1c l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, sao v\u1eady?\"<\/i>\r\n\r\nPh\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ed5 nhi\u1ec7m quan qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ef1, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m, ch\u1ec9 do c\u00e1c l\u1ea1i c\u1ee9 vi\u1ec7c n\u00eau g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00e0 k\u00fd t\u00ean th\u00f4i.\"<\/i> Ph\u01b0\u1edfng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb khi Th\u00e1i t\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i, tr\u0103m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ty kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n b\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea7n \u0111a kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c c\u0169, do \u0111\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u0169 c\u1ee7a \u0111\u00e0i t\u1ec9nh d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[71] D\u00e2n ch\u00fang \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u00f3i k\u00e9m, chi\u1ebfu ban cho hai v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, phong Trang Ki\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1ea3ng h\u1ecdc th\u1eddi Ti\u1ec1m Long, l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Toan T\u1ea3o, ban cho \u0111ai th\u1ebfp v\u00e0ng, y\u00ean ng\u1ef1a b\u1ea1c, b\u1ea1ch kim, ti\u1ec1n m\u1eabn.\r\n\r\n<i>(Trang Ki\u1ec7t, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[73] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n C\u1ea3nh Ph\u00fac.\r\n\r\n[74] Ban chi\u1ebfu quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn h\u00ecnh ph\u1ea1t. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng thi h\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[75] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau v\u1ec1 kh\u00ed t\u1ec7 cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p s\u1ef1 \u1edf l\u0103ng V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p h\u00e0nh vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c ty v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh s\u1ef1, B\u1ed9 L\u1ea1i s\u1ebd gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\r\n\r\n[76] Vua d\u1ed1c l\u00f2ng t\u00ecm \u0111\u1ea1o l\u00fd tr\u1ecb qu\u1ed1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 x\u00e9t \u00e1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, x\u1ebfp h\u1ea1ng \u01b0u khuy\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thanh tra quan l\u1ea1i.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Ph\u00e1p t\u00e0o tham qu\u00e2n ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0 Cao Phi, Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Y Khuy\u1ebft l\u00e0 Tr\u1ea1ch L\u00e2n, v\u00e0 L\u1ec7nh huy\u1ec7n Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh l\u00e0 Th\u00e2n \u0110\u00ecnh \u00d4n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ea5t t\u00e0i, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng ch\u00fa t\u00e2m c\u00f4ng vi\u1ec7c[footnote]ch\u1eef 's\u1ef1' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote], b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.\r\n\r\n[77] Khi Vua v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i, An Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng, V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, phong C\u1ee7ng v\u00e0 V\u0129nh \u0110\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 l\u00e0m T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m H\u1eefu ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, trong chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m phi\u1ec1n c\u00e1c b\u1eadc c\u1ef1u th\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\n[78] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, con g\u00e1i h\u1ecd L\u00fd \u1edf huy\u1ec7n Cung Kh\u00e2u, ch\u00e2u Duy\u1ec5n, t\u1eeb nh\u1ecf m\u1ea5t cha m\u1eb9, m\u1eafc b\u1ec7nh \u0111au tim. L\u00fd c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7n linh, r\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng su\u1ed1t n\u1eeda th\u00e1ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0103n ng\u0169 c\u1ed1c, kh\u00f4ng u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Qua t\u00e1m n\u0103m, b\u1ed7ng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0ng ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t nh\u00e0, l\u00ean n\u00fai d\u1ef1ng l\u1ec1u c\u1ecf s\u1ed1ng. Ch\u00e2u ph\u00e1i quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn xem, cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y gi\u1eef, b\u1ea3y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng, b\u00e8n t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u tha cho n\u00e0ng, \u0111\u1ec3 n\u00e0ng s\u1ed1ng theo \u00fd m\u00ecnh.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn Th\u1ee7y C\u1ed1i m\u1edbi, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ch\u00e2u Kinh b\u00e1o vi\u1ec7c v\u1ee3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n huy\u1ec7n An \u0110\u1ecbnh gi\u1eadn con d\u00e2u c\u1ee7a ch\u1ed3ng <i>(con c\u1ee7a v\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc)<\/i>, b\u00e8n c\u1eaft c\u1ed5 gi\u1ebft ch\u1ebft. Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i x\u00e9t t\u00ecnh c\u1ea3m. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc do l\u00fac k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ecba v\u1ecb ch\u00ednh th\u1ea5t, y\u00eau gh\u00e9t kh\u00e1c nhau, n\u00ean x\u1eed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, n\u1ebfu k\u1ebf m\u1eabu gi\u1ebft ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng con trai c\u1ee7a ch\u1ed3ng v\u00e0 con d\u00e2u, \u0111\u1ec1u x\u1eed nh\u01b0 gi\u1ebft ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu t\u1eebng l\u00e0m k\u1ebf m\u1eabu m\u00e0 ch\u1ed3ng ch\u1ebft r\u1ed3i \u0111i t\u00e1i gi\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm t\u00e0i s\u1ea3n nh\u00e0 ch\u1ed3ng, ph\u1ea3i giao h\u1ebft cho con ch\u00e1u c\u1ee7a ch\u1ed3ng, n\u1ebfu c\u00f2n nh\u1ecf th\u00ec quan ph\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd, \u0111\u1ee3i l\u1edbn r\u1ed3i trao l\u1ea1i, vi ph\u1ea1m s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 \u0103n tr\u1ed9m.\"<\/i>\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u1eed Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111i s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an, ph\u00e1i H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu M\u1ee5c B\u1ecb l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, nghe tin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang b\u00e0n k\u1ebf ho\u1ea1ch xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, th\u1ef1c ch\u1ea5t d\u1ef1a v\u00e0o Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0m vi\u1ec7n binh, n\u00ean ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, d\u00e2ng t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng xin ch\u1ec9 th\u1ecb. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i.\r\n\r\nKhi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 h\u1ecfi: <i>\"Nghe n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh trung nguy\u00ean c\u00f3 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn l\u00e0 d\u0169ng t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn c\u00f3 bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi?\"<\/i> Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111\u00e1p: <i>\"Danh t\u01b0\u1edbng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i nh\u01b0 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfm xu\u1ec3!\"<\/i> Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 mu\u1ed1n gi\u1eef \u00f4ng l\u1ea1i, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"L\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn \u0111\u1ec3 gi\u1eef ngh\u0129a, ngh\u0129a kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 bi\u1ebft \u00f4ng gi\u1eef kh\u00ed ti\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 lay chuy\u1ec3n, b\u00e8n h\u1eadu \u0111\u00e3i r\u1ed3i cho v\u1ec1. Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111i s\u1ee9 n\u01a1i xa, th\u00f4ng th\u1ea1o th\u1eddi c\u01a1, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 m\u1ec7nh Vua. N\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u1eefa[footnote]N\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u1eefa, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ng\u01b0\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], th\u00ec ta c\u00f2n lo g\u00ec?\"<\/i>\r\n\r\n[82] H\u00f4m \u0111\u00f3, m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c.\r\n\r\n[83] Cai Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n thi\u00eau r\u1ee5i g\u1ea7n h\u1ebft kho c\u00f4ng kh\u1ed1 ch\u1ee9a h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, ng\u1ecdc trai, s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c v\u00e0 ng\u00e0 voi. Di\u00ean Ph\u1ea1m t\u1ea5u tr\u00ecnh kh\u00f4ng trung th\u1ef1c, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ba t\u00ean n\u00f4 t\u00e0i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9. Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee5 \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u00e9m ba t\u00ean n\u00f4 \u1ea5y \u1edf ch\u1ee3 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, c\u00e1ch ch\u1ee9c Di\u00ean Ph\u1ea1m, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ed9 qu\u1ed1c H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3.\r\n\r\n[84] Ban \u0111\u1ea7u, T\u00e0o H\u00e0n gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Giang Ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t ai, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n \u1edf Giang B\u1eafc chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch xa g\u1ea7n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n. Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ebf nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a l\u00e1i bu\u00f4n, che gi\u1ea5u s\u1ef1 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng tr\u1ea3 h\u1ebft cho d\u00e2n, d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, T\u1ebf b\u1ecb x\u1eed \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o \u0110i\u1ec3u S\u01a1n.\r\n\r\n[85] \u1ede Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, d\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i r\u1eb1ng quan l\u1ea1i b\u1eaft con g\u00e1i l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n sung v\u00e0o h\u1eadu cung, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang hoang mang, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi g\u1ea3 con g\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n mai m\u1ed1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh b\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb loan tin \u0111\u1ed3n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1eeb Thuy\u00ean v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0o th\u1edd ph\u1ee5ng \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, nh\u1ea1c mi\u1ebfu g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh chi v\u0169\"<\/i>, d\u00f9ng Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng H\u1eadu h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ed1i th\u1edd, l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng H\u1eadu h\u1ecd Ph\u00f9, Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng H\u1eadu h\u1ecd Do\u00e3n v\u00e0o th\u1edd ph\u1ee5ng \u1edf Bi\u1ec7t Mi\u1ebfu.\r\n\r\n<i>(Trong 'H\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c' c\u00f2n ghi th\u00eam Hi\u1ebfu Hu\u1ec7, \u00dd \u0110\u1ee9c, Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ba Ho\u00e0ng H\u1eadu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf Bi\u1ec7t Mi\u1ebfu.)<\/i>\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu tu s\u1eeda B\u1eafc \u0110\u1ebf Cung \u1edf n\u00fai Chung Nam thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, cung n\u00e0y do Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, B\u00ecnh H\u1ea3i Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ea1o v\u00e0o tri\u1ec1u.\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho Th\u00e1i T\u1eed Trung X\u00e1 Tr\u1ea7n Ng\u1ea1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i b\u1ed9 'Ng\u1ecdc Thi\u00ean' v\u00e0 'Thi\u1ebft V\u1eadn'.\r\n\r\n<i>(Trong 'Ngh\u1ec7 V\u0103n Ch\u00ed' ghi r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ng\u1ea1c c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i 'Thi\u00ean', 'V\u1eadn' v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Ung Hy, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong 'B\u1ea3n K\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1ef1c L\u1ee5c', s\u1ee3 r\u1eb1ng 'Ch\u00ed' c\u00f3 sai s\u00f3t n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9.)<\/i>\r\n\r\n[90] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ch\u00e2u T\u1eeb t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n B\u1ea3o An c\u00f3 lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0111en bay th\u00e0nh \u0111\u00e0n, ban \u0111\u00eam bay ra, ban ng\u00e0y \u1ea9n n\u1ea5p, \u0103n s\u1ea1ch l\u00e1 d\u00e2u, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u00e2u.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tri Ch\u00e2u T\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n nh\u1eadn chi\u1ebfu b\u00e1n th\u00f3c trong kho cho d\u00e2n ngh\u00e8o, nh\u01b0ng s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u01b0u V\u0103n B\u1ea3o l\u1ea1i mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn b\u1ea3o th\u1ea7n d\u1eebng vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u00e2n \u0111\u00f3i c\u00e0ng th\u00eam n\u1eb7ng, k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. Th\u1ea7n c\u00f9ng V\u0103n B\u1ea3o \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd m\u1edf kho, c\u1ee9u nguy cho d\u00e2n, xin nh\u1eadn t\u1ed9i.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i.\r\n\r\n[92] Ch\u00e2u To\u00e0n, ch\u00e2u D\u0129nh t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0169 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Phi Long, ban cho c\u00e1c quan t\u00f9y t\u00f9ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a.\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ty Chuy\u1ec3n V\u1eadn l\u1ed9 Giang Nam T\u00e2y t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u thi\u1ebfu t\u01a1 l\u1ee5a m\u00e0 gi\u00e1 v\u00e0ng l\u1ea1i kh\u00e1 th\u1ea5p, nay n\u1ebfu t\u00ednh thu\u1ebf theo l\u1ee5a th\u00ec \u01b0\u1edbc t\u00ednh qu\u00e1 th\u1ea5p s\u1ebd h\u1ea1i d\u00e2n, c\u00f2n \u01b0\u1edbc t\u00ednh v\u00e0ng qu\u00e1 cao s\u1ebd h\u1ea1i quan. V\u00e0ng lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u01b0\u1edbc t\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea1ng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n, nay xin \u01b0\u1edbc t\u00ednh t\u00e1m ng\u00e0n. L\u1ee5a lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i t\u1ea5m m\u1ed9t ng\u00e0n, nay xin \u01b0\u1edbc t\u00ednh m\u1ed9t ng\u00e0n ba tr\u0103m. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i t\u0103ng gi\u1ea3m t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[95] Th\u00e1ng b\u1ea3y m\u00f9a thu, ban chi\u1ebfu tr\u1ea3 l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1edbn \u1edf ch\u1ee3 D\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh thu\u1ed9c ch\u00e2u Hoa.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, x\u1eed ch\u00e9m ho\u1ea1n quan Chu Di\u00ean Ti\u00eau, v\u00ec t\u1ed9i mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ed1ng gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c mua th\u00f3c, t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i mua th\u00f3c v\u00e0o th\u00e0nh u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, l\u00e0m th\u1ea5t l\u1ea1c chi\u1ebfu th\u01b0.\r\n\r\n[97] Cu\u1ed1i n\u0103m Khai B\u1ea3o, khi \u1ea5y Vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y mua ng\u1ef1a. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ngh\u1ec9 \u0111\u00eam b\u00ean \u0111\u1ec1n Y\u1ebfu S\u00e1ch t\u01b0u, n\u1eeda \u0111\u00eam m\u1ed9ng th\u1ea5y th\u1ea7n nh\u00e2n b\u1ea3o: <i>\"T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00ean ng\u00f4i r\u1ed3i, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 kinh.\"<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh Tri\u1ec7u, qu\u1ea3 nhi\u00ean nghe tin Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0.\r\n\r\nTh\u00e1ng 5 n\u0103m \u1ea5y, T\u0129nh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ed1ng Ng\u1ecd l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"R\u1ed3ng tr\u1eafng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong h\u1ed3 \u0111\u1ec1n Y\u1ebfu S\u00e1ch, d\u00e0i m\u1ea5y tr\u01b0\u1ee3ng, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng phun m\u00e2y xanh tr\u1eafng.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu phong th\u1ea7n t\u01b0u l\u00e0 Ph\u1ed5 T\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Hi\u1ec3n Th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng, tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m xu\u00e2n thu c\u00fang t\u1ebf, l\u1ea1i d\u1ef1ng bia ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[98] H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n \u00d4n, Tr\u1ecbnh ch\u00e2u t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch. Chi\u1ebfu sai kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 huy \u0111\u1ed9ng 1.500 d\u00e2n phu v\u00e0 1.000 qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ecbnh ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp l\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Thi\u1ec1n ch\u00e2u t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf \u0110\u1ed1n Kh\u00e2u, Ho\u1ea1t ch\u00e2u t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf B\u1ea1ch M\u00e3, \u0110\u1ea1o ch\u00e2u t\u00e2u n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 d\u00e2n.\r\n\r\n[100] C\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u1eefng k\u1ebb coi gi\u1eef kho th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng m\u00f3c c\u00e2u gian l\u1eadn, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ch\u1ecbu n\u1ee3 c\u00f4ng, c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u00e1 s\u1ea3n m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 n\u1ed5i. Vua nghe v\u1eady, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y n\u00e0o ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i cho thi\u00ean h\u1ea1!\"<\/i> Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho kho T\u1ea3 t\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c kho kh\u00e1c ti\u1ebfp nh\u1eadn v\u1eadt ph\u1ea9m tri\u1ec1u c\u1ed1ng t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 v\u00e0ng, b\u1ea1c, t\u01a1 l\u1ee5a, b\u00f4ng v\u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00e1c, gi\u00e1m quan ph\u1ea3i gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ea9n th\u1eadn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u1eeba l\u1ecdc t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, k\u1ebb vi ph\u1ea1m, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e2n v\u00e0 k\u1ebb gi\u1eef kho \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m, gi\u00e1m quan c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Th\u1eadt l\u1ee5c' v\u00e0 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ch\u00e9p chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 b\u00e0n v\u1ec1 d\u01b0 th\u1eeba l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Quang Thao, c\u00f3 l\u1ebd do s\u1eed quan tu s\u1eeda, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i, ch\u1ec9 ghi vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[101] Ban \u0111\u1ea7u, Chu Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Ng\u01b0 S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Khi \u1ea5y, m\u1eb9 S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u1edf l\u1ea1i Thi\u1ec3m ch\u00e2u, \u00f4ng xin t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban l\u1ec7nh cho ngh\u1ec9 d\u00e0i ng\u00e0y. Ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u1ed3i v\u00e0 an \u1ee7i, l\u1ea1i ban cho m\u1eb9 \u00f4ng qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ea5t h\u1eadu h\u0129nh. Khi h\u1ebft th\u1eddi gian ngh\u1ec9 100 ng\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang, r\u1ed3i l\u1ea1i l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh \u00f4ng \u0111\u01b0a m\u1eb9 v\u1ec1 kinh. S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u00fd do l\u00e0 m\u1eb9 gi\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt, kh\u00f4ng mu\u1ed1n r\u1eddi qu\u00ea nh\u00e0, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi cu\u1ed1i n\u0103m gi\u00e1 r\u00e9t, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n m\u1edbi v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, nghe tin Chu Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, \u00f4ng v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.\r\n\r\nTh\u1ebf T\u00f4ng thi h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 h\u1ee9a v\u1edbi th\u1ea7n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i xu\u00e2n m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u1ebfu v\u00ec ch\u1ea1y tang m\u00e0 v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u1eadn m\u1ec7nh, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 nghi.\"<\/i> \u00d4ng ki\u00ean quy\u1ebft xin theo l\u1eddi h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a m\u1eb9 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ebf T\u00f4ng \u0111i \u0111\u00e1nh Cao B\u00ecnh, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0110\u00e0o C\u1ed1c b\u00e0n t\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, c\u00f3 \u00fd ch\u1edd \u0111\u1ee3i.\"<\/i> Th\u1ebf T\u00f4ng nghi ng\u1edd \u00f4ng. S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1eb9 \u1ed1m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ph\u00e9p \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i Thi\u1ec3m ch\u00e2u ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9, su\u1ed1t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 kh\u00f4ng ra l\u00e0m quan.\r\n\r\nVua nghe ti\u1ebfng \u00f4ng t\u1eeb l\u00e2u, mu\u1ed1n tri\u1ec7u ki\u1ebfn, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec b\u1ec7nh. Vua kh\u00f4ng \u00e9p, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong \u00f4ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang r\u1ed3i cho v\u1ec1 h\u01b0u.\r\n\r\n<i>(S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u1ea3i, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng th\u1ee9 4.)<\/i>\r\n\r\n[102] Ban \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i T\u1ed5 c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i c\u1ee7a nguy\u00ean Tuy ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed L\u00fd X\u1eed V\u00e2n cho Vua. Sau khi \u0111\u00e3 n\u1ed9p l\u1ec5 c\u01b0\u1edbi, g\u1eb7p l\u00fac Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, m\u00e3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu m\u1edbi nh\u1eadp cung.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, sai T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 t\u1eeb Thi\u1ec3m ch\u00e2u \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, L\u1ec7 ch\u00e2u, xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh s\u00f4ng ng\u00f2i, ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng, mau ch\u00f3ng s\u1eeda ch\u1eefa. Ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i do l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.\r\n\r\n[104] T\u1eeb khi Giang Nam \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, h\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u1ec1 kinh s\u01b0, kho t\u0103ng th\u00eam di\u1ec7n t\u00edch, sai Th\u01b0\u1eddng tham quan qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c xu\u1ea5t nh\u1eadp, N\u1ed9i th\u1ecb ph\u1ee5 t\u00e1. Vua lo s\u1ee3 quan l\u1ea1i c\u00e2n \u0111o kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u00e8n sai qu\u00e2n Ho\u00e0ng th\u00e0nh c\u1ea3i trang \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t. Khi \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 ng\u01b0\u1eddi \u1edf kho V\u0129nh Phong nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m. Gi\u00e1m th\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m T\u00f2ng Gi\u1ea3n c\u00f9ng 4 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00e1c N\u1ed9i th\u1ecb c\u00f9ng gi\u00e1m qu\u1ea3n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Huy\u1ec7n \u00fay Kim \u0110\u00e0n l\u00e0 Chu S\u1edf v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ch\u1ee3.\r\n\r\n[106] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u t\u00ecm ki\u1ebfm b\u00fat t\u00edch v\u00e0 tranh v\u1ebd c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean hi\u1ec1n.\r\n\r\n<i>(Nh\u00e2n th\u00e1ng T\u00e2n D\u1eadu, T\u1ed5 L\u1ec7nh T\u00f4n d\u00e2ng s\u00e1ch m\u00f4 ph\u1ecfng c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Hy Chi, chi\u1ebfu ban v\u00e0o ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi.)<\/i>\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng b\u1ea3y nhu\u1eadn, v\u00ec Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u1eafp v\u00e0o tri\u1ec1u, sai H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u0111\u1ebfn T\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u00f3n ti\u1ebfp.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0111\u1eb7t Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0110\u00e0o thu\u1ed9c T\u00e0o Ch\u00e2u l\u00e0m Qu\u1ea3ng T\u1ebf qu\u00e2n.\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn c\u1ea7u B\u1ea1ch H\u1ea1c, <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' ghi l\u00e0 c\u1ea7u B\u1ea1ch C\u1ed1t)<\/i> b\u00ean s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y.\r\n\r\n[110] \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Ng\u00f4 Thu\u1ea5n Khanh nh\u1eadn chi\u1ebfu m\u1ed9 binh \u1edf v\u00f9ng Nghi, Duy\u1ec5n, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m T\u1ee9 Th\u1ee7y, say r\u01b0\u1ee3u, gi\u1ebft t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, Duy\u1ec7n Ch\u00e2u t\u00e2u l\u00ean, Vua sai tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, tr\u01b0\u1edbc ch\u1eb7t hai ch\u00e2n, sau \u0111\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u.\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1ed5i B\u00ecnh Nam qu\u00e2n th\u00e0nh Th\u00e1i B\u00ecnh ch\u00e2u.\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u0111i s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t.\r\n\r\n[113] S\u00f4ng Bi\u1ec7n tr\u00e0n, l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u00ea \u0110\u1ea1i Ninh \u1edf Khai Phong, ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n, h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, chi\u1ebfu sai huy \u0111\u1ed9ng 3.500 d\u00e2n \u0111inh \u1edf Ho\u00e0i, M\u1ea1nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.\r\n\r\n[114] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh h\u01a1n t\u00e1m n\u0103m, v\u00ec b\u1ec7nh xin v\u1ec1 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng ch\u1eefa tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, l\u1ea1i ban m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u ti\u1ec1n, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 h\u01b0u, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c phong Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u.\r\n\r\nK\u1ebf Hu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ea5n gi\u1eef c\u00e1c phi\u00ean l\u1edbn, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 ch\u1ea5t ph\u00e1c, th\u1eb3ng th\u1eafn. T\u00ednh t\u1eb1n ti\u1ec7n, \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3n d\u1ecb, r\u1ea5t s\u00f9ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, m\u1ed7i khi x\u00e2y ch\u00f9a c\u00fang t\u0103ng th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ebfc ti\u1ec1n. V\u00ec c\u00f3 t\u00ecnh ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ee7ng \u00e1i. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau th\u00ec m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong t\u01b0\u1edbc L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Trang V\u0169.\r\n\r\n[115] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, phong th\u01b0\u1eddng d\u00e2n T\u00f4n Th\u1ee7 B\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu l\u0129nh v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u1ec1 h\u01b0u, l\u00fac \u0111\u00f3 con g\u00e1i Th\u1ee7 B\u00e2n m\u1edbi v\u00e0o cung.\r\n\r\n[116] Th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ea3 gi\u00e1p ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng Mai S\u01a1n l\u00e0 Bao H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, th\u1ee7 l\u0129nh h\u1eefu gi\u00e1p l\u00e0 H\u00e1n L\u0103ng d\u1eabn qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng gi\u1eb7c v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng, b\u00e8n sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111em qu\u00e2n \u0110\u00e0m Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, h\u1eefu ty d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nhu\u1eadn n\u0103m do c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ed1ng n\u1ea1p. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh cho thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ed1ng n\u1ea1p b\u1ea3n \u0111\u1ed3, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00e2ng l\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh. Th\u1eddi \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia, l\u1ea5y n\u0103m nhu\u1eadn l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, nh\u1eb1m n\u1eafm r\u00f5 \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf hay b\u1eb1ng ph\u1eb3ng c\u1ee7a n\u00fai s\u00f4ng, c\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u hay \u00edt.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 \u1edf ph\u1ea7n sau c\u00f3 ghi: L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, T\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n tr\u0103m quy\u1ec3n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y sai l\u1ea7m l\u1edbn. Tra c\u1ee9u \u2018\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u2019, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi Ung Hi, nay b\u1ecf \u0111i. \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019 c\u0169ng ghi gi\u1ed1ng \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019.)<\/i>\r\n\r\n[118] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ch\u00faa man L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf v\u00f9ng S\u01a1n H\u1eadu ch\u00e2u L\u00ea l\u00e0 Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u1eadt Ni, Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u1eadt Nhi, sai s\u1ee9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng t\u1eed Ty Th\u00e1i, Ph\u00f3 s\u1ee9 M\u00e2u C\u00e1i, Qu\u1ef7 ch\u1ee7 Ho\u00e0n T\u1ed5 c\u00f9ng b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p ng\u1ef1a qu\u00fd, xin ban l\u1ecbch ch\u00ednh th\u1ee9c. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, phong V\u1eadt Ni l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c cho V\u1eadt Ni di\u1ec5n ra v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft chung.)<\/i>\r\n\r\n[119] Vua l\u1ea1i ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Bao H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 th\u1ee7 ch\u1ed1ng c\u1ef1, kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, m\u01b0a l\u1edbn \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, cung n\u1ecf \u1ea9m \u01b0\u1edbt, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u00f4m sau, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00fac giao chi\u1ebfn, Th\u1ee7 T\u1ed1 ra l\u1ec7nh trong \u0111\u00eam \u0111\u1ebdo g\u1ed7 l\u00e0m n\u1ecf. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1eafn t\u00ean giao chi\u1ebfn, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u1eeba th\u1eafng truy k\u00edch, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh h\u1ebft s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan l\u1edbn v\u00e0 ph\u00fa h\u00e0o \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u00e0m, Thi\u1ec7u \u0111\u1ec1u qua l\u1ea1i v\u1edbi H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng. Sau n\u00e0y, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00fang, Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u1ed1t h\u1ebft, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb ng\u1ea7m ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i tr\u1ecdng th\u1ecb, ban ti\u1ec1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n, b\u1ea1c tr\u1eafng m\u1ed9t v\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng, l\u1ee5a m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m.\r\n\r\n[121] Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea5y Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m Cao B\u1ea3o D\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ho\u00e0i.\r\n\r\nCh\u00e2u Ho\u00e0i v\u1ed1n thu\u1ed9c H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. B\u1ea3o D\u1ea7n v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Ph\u1ed5, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c b\u1ecb Ph\u1ed5 \u1ee9c ch\u1ebf, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng ph\u1ee5c, n\u00ean d\u00e2ng s\u1edb xin b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ti\u1ebft tr\u1ea5n ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Ho\u00e0i tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh \u0111\u00f4, quan l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e2u vi\u1ec7c.\r\n\r\n[122] Khi \u0111\u00f3, Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 <i>(X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> t\u1ed1 c\u00e1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Ti\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebfu s\u00f3t. Vua ban chi\u1ebfu sai H\u1eefu Th\u1eadp Di l\u00e0 L\u00fd H\u00e3n <i>(L\u00fd H\u00e3n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111i \u0111i\u1ec1u tra. H\u00e3n nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c tr\u1ea5n l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn nh\u1ecf[footnote]'Ti\u1ebft tr\u1ea5n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 3 s\u1eeda.[\/footnote], th\u01b0\u1eddng b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00e2n l\u1ea1i qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 ch\u1ee3 b\u00faa, g\u00e2y nhi\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, l\u00e0m \u00e1ch t\u1eafc h\u00e0ng h\u00f3a trong thi\u00ean h\u1ea1. Xin \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 quy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n chia quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, t\u00f4n v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t, c\u0169ng l\u00e0 thu\u1eadt m\u1ea1nh g\u1ed1c y\u1ebfu ng\u1ecdn v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u1eadn nh\u1ecf. Th\u00e1i T\u1ed5 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh H\u1ed3 Nam, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 \u0110\u00e0m, L\u00e3ng tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, quan tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e2u vi\u1ec7c. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1edbn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, nh\u01b0 Tam Tuy\u1ec1n c\u1ee7a H\u01b0ng Nguy\u00ean v\u1eady. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua nghe theo l\u1eddi H\u00e3n, ban chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 B\u00e2n, Ninh, Kinh, Nguy\u00ean, Ph\u00f9, Ph\u01b0\u1eddng, Di\u00ean, \u0110an, Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, T\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e2n, Ph\u00f2ng, Ph\u1ee5c, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng, Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u1ed1ng, H\u00e0o, V\u1eadn, T\u1ebf, Th\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ee9c, T\u00e0o, \u0110\u01a1n, Thanh, Truy, Duy\u1ec5n, Nghi, B\u1ed1i, K\u00fd, Ho\u1ea1t, V\u1ec7, Tr\u1ea5n, Th\u00e2m, Tri\u1ec7u, \u0110\u1ecbnh, K\u1ef3 \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c tr\u1ea5n trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u0129nh qu\u1eadn nh\u1ecf n\u1eefa.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft vi\u1ec7c c\u00e1c tr\u1ea5n l\u0129nh qu\u1eadn nh\u1ecf, nh\u01b0ng trong 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' n\u0103m H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u1ea1i ghi chi\u1ebfu l\u1ec7nh ch\u00e2u Kinh tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao? Nay b\u1ecf qua kh\u00f4ng ghi, nh\u01b0ng c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u1ed5i ch\u00f9a B\u00e1o Ti\u00ean th\u00e0nh ch\u00f9a C\u00e0n Minh, cho tu s\u1eeda l\u1ea1i.\r\n\r\n[124] Tri ch\u00e2u T\u01b0 l\u00e0 Th\u00e0nh T\u00fac t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Xuy\u00ean, Thi\u1ec3m ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp t\u00ednh b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ee7 s\u00e1u ngh\u00ecn \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed. Ti\u1ec1n s\u1eaft Xuy\u00ean, Thi\u1ec3m b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, xin quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng c\u00e1c quan, xin l\u1ea5y m\u1ed9t l\u1ea1ng b\u1ea1c l\u00e0m m\u1ee9c chu\u1ea9n. Tr\u1ed9m c\u1eafp tang v\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t ngh\u00ecn, ho\u1eb7c ph\u1ea1m t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, th\u00ec x\u00e9t x\u1eed, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[125] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, n\u1ed9i ph\u1ea9m V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, t\u1ed9i l\u1ed7i l\u00e0 do gi\u00e1m qu\u1ea3n kho r\u01b0\u1ee3u ph\u00e1p, \u0111\u00e1nh c\u1eafp 300 b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u quan, b\u1ecb th\u1ee3 c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh N\u0103ng t\u1ed1 gi\u00e1c. Ban cho C\u1ea3nh N\u0103ng \u00e1o t\u00eda, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 n\u0103m x\u1ea5p l\u1ee5a.\r\n\r\n[126] X\u00e2y d\u1ef1ng cung S\u00f9ng Th\u00e1nh.\r\n\r\n[127] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ef1 s\u1eafp v\u00e0o ch\u1ea7u, tr\u01b0\u1edbc sai con trai l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho h\u1ed9 b\u1ed9 lang trung H\u1ea7u Tr\u1eafc \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ch\u00e2u \u0111\u00f3n v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng. Khi Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft.\r\n\r\n[128] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n ch\u1ebf t\u1ea1o cung t\u00ean, ban th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 th\u1ea7y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u00ecn \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i. L\u1ea1i ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Tam qu\u00e1n m\u1edbi s\u1eeda, ban th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 phu s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch.\r\n\r\n[129] Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Thi\u00ean H\u1ef1u, do lo\u1ea1n l\u1ea1c, khan hi\u1ebfm, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh l\u1ea5y 85 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u1ed9t tr\u0103m. \u0110\u1ebfn th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng Thi\u00ean Th\u00e0nh l\u1ea1i gi\u1ea3m n\u0103m \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea7u th\u1eddi H\u00e1n C\u00e0n H\u1ef1u, l\u1ea1i gi\u1ea3m ba \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c tri\u1ec1u, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, vi\u1ec7c n\u1ed9p quan c\u0169ng d\u00f9ng 80 ho\u1eb7c 85 \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00e2u ri\u00eang v\u1eabn t\u00f9y theo t\u1ee5c l\u1ec7, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 n\u01a1i l\u1ea5y 48 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u1ed9t tr\u0103m. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 77 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u1ed9t tr\u0103m, m\u1ed7i ngh\u00ecn \u0111\u1ed3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 n\u1eb7ng b\u1ed1n c\u00e2n r\u01b0\u1ee1i tr\u1edf l\u00ean. C\u1ea5m ti\u1ec1n nh\u1ecf m\u1edbi \u0111\u00fac \u1edf Giang Nam. D\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5t gi\u1eef, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p quan, quan c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ed3ng m\u00e0 t\u00ednh gi\u00e1.\r\n\r\n[130] Ban \u0111\u1ea7u, b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed9i M\u1ecb Xuy\u00ean \u1edf L\u0129nh Nam, c\u1ea5m d\u00e2n m\u00f2 ng\u1ecdc trai. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, quan l\u1ea1i t\u1ef1 m\u00f2. Ch\u00e2u Dung c\u0169ng c\u00f3 ng\u1ecdc trai, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t quan coi vi\u1ec7c. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u00e2u Dung b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ed1ng n\u1ea1p m\u1ed9t tr\u0103m c\u00e2n ng\u1ecdc trai, ban th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi khi\u00eang v\u00e1c \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n.\r\n\r\n[131] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ee7y c\u1ed1i, ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 l\u1ee5a th\u00eau cho th\u1ee3 phu. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 ph\u00eda T\u00e2y y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.\r\n\r\n[132] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, quan nam tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u1ee9ng ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i tri\u1ec1u, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i u\u00fd, Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1 qu\u00ea an t\u00e1ng.\r\n\r\n[133] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua n\u01b0\u1edbc B\u1ed9t N\u00ea sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u00f4ng hi\u1ebfu.\r\n\r\n[134] Vua ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, m\u1ed7i khi tan tri\u1ec1u, li\u1ec1n \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n ho\u1eb7c v\u01b0\u1eddn sau t\u1ef1 xem x\u00e9t qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh sung v\u00e0o qu\u00e2n th\u00e2n, gi\u1ea3i t\u00e1n nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, gi\u00e0 nua, ph\u00e2n ph\u1ed1i h\u1ebft ra ngo\u1ea1i ch\u00e2u. T\u1eeb \u0111\u00f3, qu\u00e2n phi\u00ean v\u1ec7 ng\u00e0y c\u00e0ng tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd.\r\n\r\n[135] Nh\u00e0 Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e0i Gi\u1ea3ng V\u0169 t\u1ea1i th\u00f4n D\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn, nh\u00e0 Vua c\u00f9ng c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 quan t\u00f9y t\u00f9ng l\u00ean \u0111\u00e0i quan s\u00e1t. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng T\u00edn ban \u0111\u1ea7u ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng v\u00ec T\u00edn b\u1ecb b\u1ec7nh c\u00e2m kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u00e0 Vua li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Thi\u00ean V\u0169 t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Th\u00f4i H\u00e1n thay th\u1ebf. H\u00e1n b\u1ed1 tr\u00ed qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb nam \u0111\u1ebfn b\u1eafc hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, d\u1ef1ng c\u1edd ng\u0169 s\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. T\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00ecn c\u1edd hi\u1ec7u m\u00e0 ti\u1ebfn tho\u00e1i, m\u1ed7i khi c\u1edd ch\u1ec9 h\u01b0\u1edbng, h\u00e0ng ng\u00e0n xe v\u1ea1n ng\u1ef1a xoay chuy\u1ec3n nh\u01b0 m\u1ed9t, s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh c\u1ee7a binh l\u00ednh, th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec s\u00e1nh b\u1eb1ng.\r\n\r\nNh\u00e0 Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt ban cho H\u00e1n m\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111ai v\u00e0ng, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt m\u00e0 Tr\u1eabm t\u1eebng d\u00f9ng khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean.\"<\/i> R\u1ed3i b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Th\u00f4i H\u00e1n, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng l\u00e0m quan cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 T\u1ea5n.\"<\/i> \u00dd n\u00f3i r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng l\u0129nh tri\u1ec1u T\u1ea5n ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u00e0i n\u0103ng, qu\u00e2n ch\u00ednh h\u1ed7n lo\u1ea1n.\r\n\r\nD\u01b0\u01a1ng T\u00edn ch\u00ednh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean Vua n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean.\r\n\r\n[136] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, nh\u00e0 Vua l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, l\u00e0m th\u01a1 ban cho qu\u1ea7n th\u1ea7n, l\u1ec7nh h\u1ecd h\u1ecda l\u1ea1i.\r\n\r\n[137] Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u00e1ch Th\u1ee9 Ti\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ecb giam c\u1ea7m. Th\u1ee9 Ti\u00ean ch\u00ednh l\u00e0 Qu\u00e1ch Trung Th\u1ee9.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u1edf Can ch\u00e2u, h\u1ebft h\u1ea1n quan ch\u1ee9c, b\u1ecf quan kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u1eefa. \u00d4ng ngao du kh\u1eafp v\u00f9ng K\u1ef3, Ung, Thi\u1ec3m, L\u1ea1c, c\u00f3 khi c\u1ea3 th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0103n, gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 n\u1eafng g\u1eaft \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi n\u1eafng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i, m\u00f9a \u0111\u00f4ng gi\u00e1 l\u1ea1nh \u0111\u1ee5c b\u0103ng \u0111\u1ec3 t\u1eafm, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. Th\u1ee9 Ti\u00ean r\u1ea5t gi\u1ecfi h\u1ed9i h\u1ecda, ai \u0111\u01b0\u1ee3c tranh c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u00e0m c\u1ee7a qu\u00fd.\r\n\r\nVua t\u1eebng nghe danh Th\u1ee9 Ti\u00ean, sau khi l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u v\u00e0o l\u00e0m ch\u1ee9c Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, sai \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc san \u0111\u1ecbnh c\u00e1c s\u00e1ch ch\u1eef qua c\u00e1c \u0111\u1eddi.\r\n\r\nN\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban \u0110\u1eadu Th\u1ea7n H\u01b0ng t\u1eebng m\u1eddi \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i. Th\u1ee9 Ti\u00ean c\u00f3 r\u00e2u \u0111\u1eb9p, m\u1ed9t h\u00f4m b\u1ed7ng nhi\u00ean nh\u1ed5 h\u1ebft, Th\u1ea7n H\u01b0ng kinh ng\u1ea1c h\u1ecfi nguy\u00ean do, Th\u1ee9 Ti\u00ean n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc kh\u1ed5 t\u00e2m m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Th\u1ea7n H\u01b0ng gi\u1eadn d\u1eef, t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng Th\u1ee9 Ti\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, bu\u00f4ng th\u1ea3 th\u00e1i qu\u00e1, Vua d\u1ea7n xa l\u00e1nh.\r\n\r\nTh\u1ee9 Ti\u00ean l\u1ea1i c\u00e0ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u v\u00f4 \u0111\u1ed9, bu\u00f4ng l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ch\u00ea bai, l\u1ea1i c\u00f2n t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u00e1n v\u1eadt quan \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00ean m\u1edbi g\u1eb7p h\u1ecda. Th\u1ee9 Ti\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn L\u00e2m \u1ea4p, n\u00f3i v\u1edbi vi\u00ean l\u1ea1i theo h\u1ed9 t\u1ed1ng: <i>\"Ta \u0111i \u0111\u00e2y.\"<\/i> R\u1ed3i b\u1edbi \u0111\u1ea5t l\u00e0m h\u1ea7m, \u0111o\u00e1n v\u1eeba \u0111\u1ee7 khu\u00f4n m\u1eb7t, c\u00fai xu\u1ed1ng nh\u00ecn r\u1ed3i m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n s\u01a1 s\u00e0i b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Sau n\u00e0y khi c\u1ea3i t\u00e1ng, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ecm th\u1ea5y qu\u1ea7n \u00e1o, ch\u0103n g\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng \u0111\u00e3 h\u00f3a th\u00e2n m\u00e0 r\u1eddi \u0111i.\r\n\r\n[138] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua sai T\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Qu\u00fd, T\u1ea7m, Ho\u00e0nh, Kh\u00e2m, T\u00e2n, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111i Qu\u1ef3nh ch\u00e2u, Nhai ch\u00e2u, \u0110am ch\u00e2u, V\u1ea1n ch\u00e2u. Qu\u00e2n s\u0129 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ph\u1ea3i \u0111i theo, S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111em h\u1ebft kh\u00ed d\u1ee5ng, v\u00e0ng b\u1ea1c, tr\u1ecb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n, chia h\u1ebft cho h\u1ecd, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m k\u00edch vui m\u1eebng.\r\n\r\nL\u00fac \u1ea5y gi\u1eb7c L\u00ea qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng v\u1ed7 v\u1ec1 khuy\u00ean nh\u1ee7, l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1eb7ng cho t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u qui ph\u1ee5c. \u00d4ng \u1edf v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u v\u00e0 tr\u00ean bi\u1ec3n t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n n\u0103m n\u0103m, v\u1eabn th\u01b0 th\u00e1i kh\u00f4ng lo ngh\u0129 v\u1ec1 c\u1ea3nh qu\u00ea m\u00f9a n\u00f3ng b\u1ee9c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi qua bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n ch\u1edd gi\u00f3 thu\u1eadn, c\u00f3 khi h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, c\u00f3 khi c\u1ea3 th\u00e1ng. S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111i l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00e0 qua, kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo c\u0169ng kh\u00f4ng ai g\u1eb7p n\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c thu\u1ea7n h\u1eadu c\u1ee7a \u00f4ng.\r\n\r\n[139] Khi\u1ebft \u0111an sai s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Ma L\u00fd \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 C\u00e0n Minh ti\u1ebft.\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn g\u00f3c ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc kinh th\u00e0nh, xem c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an thi b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, l\u1ea1i tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u1ea7n c\u1eadn v\u00e0 L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, L\u00fd D\u1ee5c c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn y\u1ebfn ti\u1ec7c trong v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, thi b\u1eafn cung.\r\n\r\n[141] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng t\u00e2u xin \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n v\u1ec1 r\u01b0\u1ee3u \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, Ho\u1ea1t, Th\u00e1i, D\u0129nh, T\u00f9y, D\u0129nh, Qu\u00e2n, \u0110\u1eb7ng, Kim, Ph\u00f2ng v\u00e0 qu\u00e2n T\u00edn D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Ph\u00f9ng \u0110\u1ecbch c\u00f9ng m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i ph\u1ea9m c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Ph\u00f9ng \u0110\u1ecbch, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[142] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Man ch\u1ee7 v\u00f9ng L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf ph\u00eda sau n\u00fai L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 V\u1eadt Nhi sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.\r\n\r\n[143] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n xin m\u1edf nh\u1ea1c l\u1ec5, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[144] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng b\u00f3i to\u00e1n \u1edf hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd th\u00f4ng thu\u1ed9c, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u m\u01a1 h\u1ed3, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1eddi gi\u1ea3 d\u1ed1i n\u00f3i h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i k\u1ebb t\u1ee5c, ki\u1ebfm ti\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i. T\u1eeb nay, tr\u1eeb ph\u00e9p xem nh\u00e0 \u0111\u1ea5t v\u00e0 b\u00f3i d\u1ecbch, nh\u1eefng s\u00e1ch v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n, t\u01b0\u1edbng thu\u1eadt, l\u1ee5c nh\u00e2m, \u0111\u1ed9n gi\u00e1p, tam m\u1ec7nh v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u00e2m d\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng k\u1ec3 t\u1eeb khi chi\u1ebfu ban \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan.\"<\/i>\r\n\r\n[145] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.\r\n\r\n[146] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu chia Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00e0nh hai ty, l\u1ea5y Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u1edf Kinh T\u00e2y, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Vi V\u1ee5 Th\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u1edf Kinh T\u00e2y.\r\n\r\n<i>(Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[147] Chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n[148] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, m\u00f9ng 1, nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n.\r\n\r\n[149] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed. Vua ng\u1ef1 \u1edf C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng, sau \u0111\u00f3 ng\u1ef1 \u1edf \u0110\u1ea1i Minh \u0111i\u1ec7n, d\u00e2ng l\u1ec5 th\u1ecd, l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1ea1c c\u1ee7a gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[150] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1ec7nh Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd \u0110\u1ed9c v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u1ecbnh V\u0129 l\u00e0m Ch\u00ednh \u0111\u00e1n s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Khi\u1ebft \u0110an.\r\n\r\n[151] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 th\u1eeba ch\u1eef 'D\u0129' \u1edf tr\u00ean 'Thi\u00ean B\u00ecnh', theo s\u00e1ch 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 m\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf.[\/footnote], gi\u1eef ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh v\u00e0 T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7.\r\n\r\nTh\u1ee7 T\u00edn tr\u1ea5n gi\u1eef V\u1eadn Ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 17 n\u0103m kh\u00f4ng th\u0103ng chuy\u1ec3n, chuy\u00ean ch\u0103m vi\u1ec7c thu gom c\u1ee7a c\u1ea3i, t\u00edch l\u0169y t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. \u00d4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u00f9ng Ph\u1eadt gi\u00e1o, cho x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a \u1edf T\u00e2y Kinh, b\u1eaft d\u00e2n ch\u1edf g\u1ed7 ng\u00f3i \u0111\u1ebfn, gi\u1ee5c gi\u00e3 g\u1ea5p g\u00e1p, nh\u01b0ng ti\u1ec1n c\u00f4ng tr\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[152] Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\nTi\u1ebfn n\u1eafm quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ea5m v\u1ec7 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 12 n\u0103m, th\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n tra trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu th\u1ea5y ai nu\u00f4i chim qu\u00fd th\u00fa l\u1ea1, \u00f4ng li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft th\u1ea3 \u0111i, m\u1eafng r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u00f4ng mua th\u1ecbt ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9, l\u1ea1i \u0111i nu\u00f4i chim th\u00fa sao!\"<\/i>\r\n\r\nKhi \u1ea5y, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111ang \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, c\u00f3 m\u1ed9t con chim \u01b0ng n\u1ed5i ti\u1ebfng, th\u00e2n t\u00edn nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn. Ti\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng v\u00e0 \u0111\u1ecbnh b\u1eaft th\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ecbnh ch\u1ea1y \u0111i b\u00e1o v\u1edbi T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, Ti\u1ebfn li\u1ec1n ng\u0103n l\u1ea1i, \u0111\u01b0a ti\u1ec1n b\u1ea3o mua th\u1ecbt, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y coi ch\u1eebng n\u00f3, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 n\u00f3 b\u1ecb v\u1eadt kh\u00e1c l\u00e0m h\u1ea1i!\"<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y truy\u1ec1n ra kinh th\u00e0nh, ai nghe c\u0169ng c\u01b0\u1eddi.\r\n\r\nKhi Ti\u1ebfn tr\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ea5t H\u1ee9a, n\u1ebfu thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 c\u00f3 ch\u00fat g\u00ec tr\u00e1i \u00fd, \u00f4ng li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi t\u00e1t v\u00e0o m\u1eb7t h\u1ecd. T\u00ednh c\u00e1ch gian tr\u00e1 th\u00f4 b\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady. \u00d4ng t\u1eebng l\u00e0 gia n\u00f4 c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Uy, v\u1ec1 sau con ch\u00e1u Tr\u1ecdng Uy ngh\u00e8o kh\u00f3, Ti\u1ebfn h\u00e0ng th\u00e1ng tr\u00edch l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[153] H\u1ea1 Th\u00e1i huy\u1ec7n ch\u1ee7 b\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i D\u1ee5ng, gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0 anh m\u00ecnh \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u00ean B\u1ec9nh \u0111\u1ec3 xin ti\u1ebfn c\u1eed. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u giam gi\u1eef.\r\n\r\n[154] H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung H\u1ea7u Tr\u1eafc ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gian l\u1eadn trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, Tr\u1eafc ph\u1ea3i li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu t\u1ed9i. Quan tri lam s\u1ef1 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh t\u1ea5u h\u1eb7c \u00f4ng, Tr\u1eafc li\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf t\u1ef1 th\u00fa. Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha t\u1ed9i cho \u00f4ng. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, phong \u00f4ng l\u00e0m H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[155] Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Ng\u1ef1 Long, Cung Ti\u1ec5n tr\u1ef1c t\u00e2n ban vi\u1ec7n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u1ee5a cho qu\u00e2n s\u0129 t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc. Tr\u1edf v\u1ec1, trong v\u01b0\u1eddn ho\u00e0ng cung t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c b\u1eafn cung.\r\n\r\n[156] Chi\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7 quan gi\u00e1m l\u00e2m, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5u vi\u1ec7c. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghe th\u1ea5y, cho ph\u00e9p g\u1eedi th\u01b0 ni\u00eam phong k\u00e8m theo v\u0103n th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e1o. Ai c\u1ea7n m\u1eb7t t\u1ea5u ri\u00eang, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu ch\u1ec9.\r\n\r\n[157] C\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft thi\u00ean v\u0103n, t\u01b0\u1edbng thu\u1eadt, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 351 ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 \u0110inh T\u1ef5, chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho 68 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Ty Thi\u00ean \u0110\u00e0i, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o \u0110i\u1ec3u S\u01a1n.\r\n\r\n[158] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n ch\u1ea5m thi b\u1ed1n \u0111\u1eb3ng, ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh t\u1ed1t x\u1ea5u.\r\n\r\n[159] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua \u0111i s\u0103n g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111i theo.\r\n\r\n[160] H\u1eefu ty t\u00e2u r\u1eb1ng quan qu\u1ea3n l\u00fd ph\u00e8n b\u00e1n ph\u00e8n n\u0103m nay kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, xin nghi\u00eam c\u1ea5m. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu ph\u00e8n ngo\u1ea1i h\u00f3a tr\u00ean 3 c\u00e2n, hay n\u1ea5u l\u1eadu v\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp tr\u00ean 10 c\u00e2n, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed. S\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh roi r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y. Ai \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed m\u00e0 t\u00e1i ph\u1ea1m, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u1ed9i theo lu\u1eadt, c\u0169ng \u0111\u00e1nh roi r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y; n\u1ebfu v\u1ec1 r\u1ed3i ph\u1ea1m l\u1ea1i, th\u00ec x\u1eed t\u1eed.\"<\/i>\r\n\r\n[161] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Giang Nam ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, k\u1ebb v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng tr\u1ed9m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e8o thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y.\r\n\r\n[162] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua Cao Ly l\u00e0 Tr\u1ee5 sai con l\u00e0 Nguy\u00ean Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.\r\n\r\n[163] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed Th\u00e1i B\u1ed9c Khanh Gia Lu\u1eadt Tuy\u1ec3n Li\u1ec7t <i>(theo <i>\"Li\u00eau s\u1eed\"<\/i> l\u00e0 Th\u00e1i B\u1ea3o Tuy\u1ec3n Li\u1ec7t C\u00e1t)<\/i> v\u00e0 L\u1ec5 T\u00e2n Ph\u00f3 S\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Anh \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft n\u0103m sau.\r\n\r\n[164] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 \u0110inh Li\u1ec5n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.\r\n\r\n[165] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 d\u00e2n l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n, n\u1ebfu c\u00f3 l\u00e3i th\u00ec thu v\u00e0o ri\u00eang. \u0110\u00e3 c\u00f3 quan gi\u00e1m l\u00e2m sai ph\u00e1i, nh\u01b0ng k\u1ebb ch\u1ee7 qu\u1ea3n ph\u1ea1m t\u1ed9i, c\u01a1 quan ph\u00e1p lu\u1eadt x\u1eed nh\u01b0 t\u1ed9i t\u1ef1 \u0111\u1ea1o, th\u1eadm ch\u00ed x\u1eed t\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi lu\u1eadt trung dung, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ea1o, ch\u1ec9 l\u01b0u \u0111\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i chi\u1ebfu: <i>\"K\u1ebb c\u1ea7m dao \u0111\u00e0o t\u01b0\u1eddng, ph\u00e1p lu\u1eadt x\u1eed nh\u01b0 c\u01b0\u1edbp. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf dao b\u00ean ngo\u00e0i, kh\u00f4ng tay v\u00e0o nh\u00e0, kh\u00f3 x\u00e1c minh, th\u1ef1c t\u1ebf khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb gian. T\u1eeb nay x\u1eed nh\u01b0 t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp.\"<\/i> T\u1ea5t c\u1ea3 theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Quy\u1ec1n \u0110\u1ea1i L\u00fd Thi\u1ebfu Khanh Tri\u1ec7u T\u1ec1. <i>(T\u1ec1, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>.\r\n\r\n[166] N\u0103m \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf Linh ch\u00e2u, Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111o\u00e0n v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ee7a quan ph\u1ee7. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u An Th\u1ee7 Trung v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n s\u1ee9 \u0110\u1ed5ng Tu\u00e2n H\u1ed1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Khi Tu\u00e2n H\u1ed1i s\u1eafp xu\u1ea5t qu\u00e2n, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean s\u1ee3 h\u00e3i, tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ebft nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, c\u1edfi tr\u1ea7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Tu\u00e2n H\u1ed1i li\u1ec1n an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1 h\u1ecd. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t m\u1ea3y may. Vua sai Tu\u00e2n H\u1ed1i ki\u00eam ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m l\u1ed9 Linh ch\u00e2u. \u00d4ng \u1edf Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n n\u0103m.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111o\u00e0n v\u1eadn chuy\u1ec3n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, x\u1ea3y ra n\u0103m \u0111\u00f3, n\u00ean ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. Ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a Tu\u00e2n H\u1ed1i n\u00f3i r\u1eb1ng Vua sai Th\u1ee7 Trung v\u00e0 Tu\u00e2n H\u1ed1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 Th\u1ee7 Trung kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p g\u00ec, c\u00f2n ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 Tu\u00e2n H\u1ed1i th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n, e r\u1eb1ng ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng c\u00f3 sai l\u1ea7m, nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i>\r\n\r\n[167] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Nam H\u00e1n chi\u1ebfm Chi\u00eau ch\u00e2u, thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00e0n b\u1ea1o, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 c\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i.\r\n\r\nChu V\u1ecb d\u1eabn s\u00e1u tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea v\u01b0\u1ee3t n\u00fai tr\u00e1nh n\u1ea1n \u0111\u1ebfn Linh L\u0103ng. Ch\u01b0a t\u1edbi n\u01a1i, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng ph\u1ea3i quay v\u1ec1 Cung th\u00e0nh[footnote]'Cung th\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u00f4ng th\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft th\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 304 truy\u1ec7n v\u1ec1 Chu V\u1ecb, s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u1ea5y nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u00e3 ch\u00e1y th\u00e0nh tro t\u00e0n, li\u1ec1n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1o ch\u00e2u, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh \u00fap. Chu V\u1ecb ho\u1ea3ng h\u1ed1t ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ee3 l\u00e0 M\u1ea1c Thuy\u00ean. Hai con trai c\u00f2n nh\u1ecf, \u1edf l\u1ea1i v\u1edbi Thuy\u00ean. Thuy\u00ean l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n tr\u1ebb, cha m\u1eb9 mu\u1ed1n g\u1ea3 ch\u1ed3ng kh\u00e1c, Thuy\u00ean kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ec1 quy\u1ebft: <i>\"Chu V\u1ecb kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb b\u1ecb kh\u1ed1n c\u00f9ng l\u00e2u d\u00e0i, nay ly bi\u1ec7t xa x\u1ee9 ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd t\u1ef1 m\u00ecnh ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u.\"<\/i> R\u1ed3i b\u00e0 t\u1ef1 tay d\u1ec7t v\u1ea3i, gi\u00e3 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng qua ng\u00e0y, nu\u00f4i d\u1ea1y hai con th\u00e0nh gia l\u1eadp nghi\u1ec7p, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u n\u0103m.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Chu V\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm, g\u1eb7p l\u1ea1i Thuy\u00ean. L\u00fac \u0111\u00f3, Chu V\u1ecb \u0111\u00e3 t\u00e1i h\u00f4n, mu\u1ed1n \u0111\u00f3n Thuy\u00ean v\u1ec1, nh\u01b0ng b\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ch\u00e0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 theo n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, ta v\u1edbi con ch\u00e1u \u0111\u00e3 \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e2u, kh\u00f4ng n\u00ean r\u1eddi b\u1ecf.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe tin \u0111\u1ec1u ca ng\u1ee3i, vi\u1ebft s\u00e1ch \u2018M\u1ea1c Ti\u1ebft Ph\u1ee5 Truy\u1ec7n\u2019. Chu V\u1ecb c\u0169ng t\u1ea5u tr\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu phong t\u01b0\u1edbc cho b\u00e0 v\u00e0 ban ch\u1ee9c quan cho c\u1ea3 hai con trai.\r\n\r\n<i>(Nam H\u00e1n chi\u1ebfm Chi\u00eau ch\u00e2u v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng V\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1eddi Chu.)<\/i>\r\n\r\n[168] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u1ea5y, qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea5n, L\u1ed9, H\u00ecnh, Minh, Tr\u1ea5n, K\u00fd \u0111\u1ec1u ch\u1ebf t\u1ea1o v\u0169 kh\u00ed c\u00f9ng c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Vua B\u1eafc H\u00e1n V\u00f4 C\u1ef1c v\u00f4 c\u00f9ng lo s\u1ee3.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft Tr\u00ecnh N\u0103ng, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Ph\u00f9ng To\u1ea3n, chia nhau qu\u1ea3n l\u00fd ba kho t\u1ea3 t\u00e0ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ti\u1ec1n t\u1ec7 v\u00e0 v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec1u do chung m\u1ed9t c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd, t\u00edch tr\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y n\u00ean d\u01b0 th\u1eeba nhi\u1ec1u, b\u00e8n sai t\u00e1ch ra qu\u1ea3n l\u00fd ri\u00eang. Nh\u00e0 Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1edbi \u0111\u1ee9c m\u1ecfng, k\u1ebf th\u1eeba nghi\u1ec7p l\u1edbn. M\u1ecdi vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ch\u1eb3ng d\u00e1m t\u1ef1 \u00fd thay \u0111\u1ed5i. Nh\u01b0ng c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t th\u00eam quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch m\u1ed9t vi\u1ec7c.&#8221;<\/i> Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung sau \u0111\u00f3 ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u0103ng Ch\u00e2u, t\u1eebng ki\u1ec3m tra c\u00e1c ph\u1ee7 s\u1ea3nh, th\u1ea5y m\u1ed9t ph\u00f2ng kh\u00f3a k\u1ef9, b\u00e8n sai m\u1edf kh\u00f3a xem, ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u, gi\u00e1 tr\u1ecb \u01b0\u1edbc t\u00ednh l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n v\u1ea1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1eeb cung th\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd L\u00fd, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, li\u1ec1n l\u00e0m bi\u1ec3u t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1edd Ho\u00e0ng Trung li\u00eam khi\u1ebft v\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn, th\u00ec b\u1ea3o v\u1eadt c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m lo\u1ea1n ph\u00e9p t\u1eafc v\u00e0 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n.&#8221;<\/i> B\u00e8n ban th\u01b0\u1edfng 20 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u0103ng Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n th\u00ec l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 2, nay ghi ch\u00e9p ph\u1ee5 t\u1ea1i \u0111\u00e2y. \u2018T\u1eeb \u0110\u1ed9 qu\u1ed1c k\u1ef7\u2019 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng hai ng\u00e0y Canh T\u00fd, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9 t\u1eeb \u0111\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o bu\u00f4n b\u00e1n, nh\u1eefng n\u01a1i \u0111i qua \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. Khi \u0111\u00e3 gi\u00e0u c\u00f3, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng xa x\u1ec9 qu\u00e1 m\u1ee9c, nu\u00f4i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn con, t\u00f4i t\u1edb c\u0169ng h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea7u tri\u1ec1u, m\u1ea5y ch\u1ee5c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng th\u1ea7n v\u1eabn theo th\u00f3i c\u0169, Th\u00e1i T\u1ed5 lo l\u1eafng nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 xu\u1ea5t nh\u1eadp, mang theo h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9, ki\u1ebfm l\u1ee3i l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i bu\u00f4n b\u00e1n, tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n. Ai vi ph\u1ea1m, c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean r\u00f5 t\u00ean.<\/p>\n<p>[3] L\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n l\u00e0m tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u00e1c hi\u1ec7u \u00fay trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean b\u1ed5.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c phi\u00ean h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n l\u00e0m tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed v\u00e0 h\u1ed9i y\u1ebfu c\u00f9ng n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng trong Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y. Nay nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u1ea5m c\u00e1c quan l\u1ea1i tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n, ghi th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e2y. K\u1ef3 th\u1ef1c, l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 ba.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, th\u1ea5y l\u00e3nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, s\u1ed1 quan l\u1ea1i c\u00e0ng nhi\u1ec1u, mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng c\u01a1 h\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ed7 khuy\u1ebft, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i: <i>&#8220;Tr\u1eabm mu\u1ed1n t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi qua c\u00e1c khoa c\u1eed, kh\u00f4ng d\u00e1m mong m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 tr\u1ecb qu\u1ed1c r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1eed h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn ba tr\u0103m c\u1ed1ng s\u0129, sai Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, tr\u1ef1c X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft Th\u1ea1ch Hi T\u1ea3i ch\u1ea5m thi ti\u1ebfn s\u0129, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu H\u1ea7u \u0110\u00e0o v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi c\u00e1c khoa, H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung H\u1ea7u Tr\u1eafc gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, L\u1ec5 b\u1ed9 tr\u00ecnh danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, ra \u0111\u1ec1 thi th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 ph\u00fac kh\u1ea3o c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, quy \u0111\u1ecbnh v\u1ea7n ph\u00fa ph\u1ea3i lu\u00e2n phi\u00ean b\u1eb1ng tr\u1eafc, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ed7 M\u00f4ng \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc cao th\u1ea5p th\u00e0nh ba h\u1ea1ng, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u1edf H\u00e0 Nam v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ebb ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ph\u00fac kh\u1ea3o c\u00e1c khoa kh\u00e1c, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c hai tr\u0103m l\u1ebb b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7. L\u1ea1i ra chi\u1ebfu cho L\u1ec1 b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i h\u1ed3 s\u01a1 c\u1ed1ng s\u0129, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi m\u01b0\u1eddi l\u0103m khoa tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1eb1ng xu\u1ea5t th\u00e2n. C\u00f3 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi thi <i>&#8220;C\u1eedu kinh&#8221;<\/i> kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, Vua th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd gi\u00e0, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho b\u1eb1ng xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u01b0 <i>&#8220;Tam truy\u1ec1n&#8221;<\/i>. T\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o l\u1ee5c v\u00e0 v\u0103n b\u1eb1ng, r\u1ed3i m\u1edf y\u1ebfn \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, Vua t\u1ef1 l\u00e0m hai b\u00e0i th\u01a1 ban cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[5] D\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, sau khi L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 thi, c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 c\u00f9ng t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c t\u1ea1i Kh\u00fac Giang, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;V\u0103n h\u1ec9 y\u1ebfn&#8221;<\/i>. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, ti\u1ec7c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a chi\u1ec1n ho\u1eb7c danh vi\u00ean. D\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ra t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c. Vua sai Trung s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh, b\u00e0y bi\u1ec7n l\u1ed9ng l\u1eaby. Nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, h\u1ea1ng hai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00edn b\u1ed9 kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u. Nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 L\u1ea1i b\u1ed9, mi\u1ec5n qua kh\u00e2u tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u01b0u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 s\u01a1 c\u1ea5p nh\u01b0 Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 u\u00fd. S\u1ef1 \u01b0u \u0111\u00e3i n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 trong c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc. Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 qu\u00e1 g\u1ea5p g\u00e1p. Vua l\u00fac \u1ea5y \u0111ang mu\u1ed1n khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u0103n h\u00f3a, h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, n\u00ean kh\u00f4ng nghe theo. Khi Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e1o t\u1eeb, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tri\u1ec7u h\u1ecd l\u00ean \u0111i\u1ec7n, d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n cho d\u00e2n, h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng b\u00e1o l\u00ean.&#8221;<\/i> R\u1ed3i ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n trang b\u1ecb.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u0103n h\u00f3a, h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;K\u00ea c\u1ed5 l\u1ee5c&#8217;. Ti\u1ec7c ban cho ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5. L\u1ec5 m\u1eb7c \u00e1o quan \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n. C\u00f3 m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng ba, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd. Nay g\u1ed9p l\u1ea1i k\u1ec3, kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; kh\u00e1c v\u1edbi &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed&#8217;, nay theo &#8216;b\u1ea3n ch\u00ed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>Ho\u1eb7c n\u00f3i r\u1eb1ng, khi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00e2ng l\u00ean m\u01b0\u1eddi k\u1ebf s\u00e1ch g\u1ed3m: chi\u1ebfm th\u00e0nh T\u1ecbnh Ph\u1ea7n, l\u00e0m d\u00e2n gi\u00e0u, phong ki\u1ebfn, khuy\u00ean hi\u1ebfu, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, m\u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i h\u1ecdc, l\u00e0m l\u1ec5 T\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ch\u1ecdn quan l\u1ea1i t\u1ed1t, tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian, th\u1eadn tr\u1ecdng h\u00ecnh ph\u1ea1t. Th\u00e1i T\u1ed5 tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o g\u1eb7p \u1edf ch\u1ed7 ng\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, h\u1ecfi han, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00f9ng tay v\u1ea1ch \u0111\u1ea5t, tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec3m. Th\u00e1i T\u1ed5 khen b\u1ed1n k\u1ebf s\u00e1ch, nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft cho r\u1eb1ng c\u00e1c k\u1ebf kh\u00e1c \u0111\u1ec1u hay. Th\u00e1i T\u1ed5 n\u1ed5i gi\u1eadn, l\u1ec7nh v\u1ec7 s\u0129 k\u00e9o \u00f4ng ra ngo\u00e0i. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i v\u1edbi Vua: <i>&#8220;Ta \u0111\u1ebfn T\u00e2y Kinh, ch\u1ec9 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n. Ta kh\u00f4ng mu\u1ed1n ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng \u1ea5y ngay, ng\u00e0y sau ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 thu d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap m\u00ecnh.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n thi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, Vua nh\u1ea5t quy\u1ebft mu\u1ed1n x\u1ebfp \u00f4ng v\u00e0o h\u00e0ng cao, nh\u01b0ng quan ch\u1ee9c x\u1ebfp t\u00ean \u00f4ng v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed sau m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, Vua kh\u00f4ng vui, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho t\u1ea5t c\u1ea3 Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 h\u00e0ng nh\u00ec v\u00e0 C\u1eedu kinh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch &#8216;\u0110\u00f4ng Hi\u00ean K\u00fd&#8217; c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i m\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u00e1ng tin kh\u00f4ng, n\u00ean ghi l\u00e0 <i>&#8220;ho\u1eb7c n\u00f3i&#8221;<\/i>, t\u1ea1m gi\u1eef c\u1ea3 hai, \u0111\u1ee3i xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0m quan Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Ho\u00e0nh Ch\u00e2u, l\u00fac \u1ea5y ch\u00e2u x\u00e9t \u00e1n m\u01b0\u1eddi t\u00ean c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i ch\u1ebft. Khi \u00f4ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn, bi\u1ec7n h\u1ed9 cho h\u1ecd, c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Quan coi ng\u1ee5c v\u00e0 vi\u00ean Tri ch\u00e2u s\u1ee3 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4i m\u1edbi c\u00f3 ch\u00fat danh, h\u00e1 l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 m\u00ecnh l\u1eadp c\u00f4ng sao? Ch\u1ec9 c\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> T\u1eeb Giang L\u0103ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ebf Ch\u00e2u, c\u00f3 m\u1ea5y ngh\u00ecn h\u1ed9 phu tr\u1ea1m n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1 ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi v\u00e0 ki\u1ebfm c\u1ee7i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 c\u01a1m \u0103n \u00e1o m\u1eb7c. S\u00f4ng T\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u v\u1ef1c s\u00e2u v\u00e0 \u0111\u00e1 ng\u1ea7m hi\u1ec3m tr\u1edf, nh\u01b0ng th\u1eddi h\u1ea1n c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ea1i b\u1eb1ng v\u1edbi tr\u1ea1m b\u1ed9, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u00f3 to m\u01b0a l\u1edbn, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 phu m\u1ed7i tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai con l\u00e0 \u00d4n Ch\u00e2u Th\u1ee9 S\u1eed Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[7] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u Du vi\u00ean c\u00f9ng huy\u1ec7n l\u1ec7nh, huy\u1ec7n b\u00e1, huy\u1ec7n \u00fay, \u0111\u1ec1u do Nam T\u00e0o c\u1ee7a L\u1ea1i B\u1ed9 c\u1ea5p \u1ea5n ch\u1ec9 v\u00e0 s\u1ed5 l\u1ecbch, c\u00f3 n\u01a1i c\u00f2n c\u1ea5p th\u00eam gi\u1ea5y c\u00f4ng c\u1ee9. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf gi\u1ea5y c\u00f4ng c\u1ee9, tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ghi ch\u00e9p l\u1ecbch tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>[8] Vua cho r\u1eb1ng thu\u1ebf kho\u00e1 ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng, sai s\u1ee9 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng ra qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea5y Th\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9.<\/p>\n<p>Khi Vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, Ph\u01b0\u1ee3ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec3n kh\u00e1ch, n\u0103m ng\u00e0y sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn t\u1eeb H\u1eefu tri kh\u00e1ch \u00c1p nha \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9; Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n t\u1eeb ch\u1ee9c D\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n \u00c1p nha \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9; Tr\u1ea7n T\u00e1n t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 quan \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0110\u1ee9c t\u1eeb ch\u1ee9c Gi\u00e1m tr\u00f9 b\u1ed5 l\u00e0m Ng\u1ef1 tr\u00f9 ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111ang c\u00e1o b\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh, li\u1ec1n nh\u1eadn m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Di\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng Minh.<\/p>\n<p><i>(Th\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1ee3ng, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch. Tr\u1ea7n T\u00e1n, c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban cho h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 Kh\u1ed5ng Th\u1ebf C\u01a1 c\u00f9ng b\u1ea3n khoa xu\u1ea5t th\u00e2n, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a Th\u00e1nh nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng qu\u1ed1c, sau \u0111\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1 ng\u1ef1 \u1edf \u0110\u00f4ng Hoa M\u00f4n xem \u0111\u00e8n.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, v\u01b0\u01a1ng phi n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t l\u00e0 T\u00f4n th\u1ecb qua \u0111\u1eddi, chi\u1ebfu l\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m \u0110i\u1ebfu t\u1ebf s\u1ee9.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1eb9p cho c\u00e1c hi\u1ec7u c\u0169 c\u1ee7a c\u1ea5m qu\u00e2n: Thi\u1ebft k\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Nh\u1eadt k\u1ecb, Kh\u1ed1ng h\u1ea1c \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Thi\u00ean v\u0169, Long k\u1ecb \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Long v\u1ec7, H\u1ed5 ti\u1ec7p \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Th\u1ea7n v\u1ec7.<\/p>\n<p>[14] T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1t c\u1ee9, t\u1ed9i nh\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ph\u1ed1i \u0111\u00e0y ra bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y B\u1eafc, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n sang \u0111\u1ea5t ngo\u00e0i, d\u1ee5 d\u1ed7 Kh\u01b0\u01a1ng Nhung g\u00e2y c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu t\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e0y s\u1ebd ph\u1ed1i \u0111\u00e0y v\u00e0o Qu\u1ea3ng Nam, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i \u0111\u00e0y \u1edf Ch\u00e2u T\u1ea7n, Ch\u00e2u Linh, qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[15] Ch\u00e2u Ung t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0 Th\u1ea3n X\u01b0\u1edbc N\u00f4ng D\u00e2n Ph\u00fa <i>(theo b\u1ea3n kh\u1ea3o ch\u1ee9ng trong &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; l\u00e0 Th\u1ea3n Th\u1ea3n X\u01b0\u1edbc N\u00f4ng D\u00e2n Ph\u00fa)<\/i> \u0111em chi\u1ebfu s\u1eafc m\u00e0 Vua Ng\u1ee5y H\u00e1n \u0111\u00e3 ban cho th\u1ee7 l\u0129nh 10 ch\u00e2u \u0111\u1ebfn d\u00e2ng hi\u1ebfn, mu\u1ed1n n\u1ed9i thu\u1ed9c nh\u01b0 Ch\u00e2u Th\u1ea5t Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Ch\u00e2u T\u01b0 L\u0103ng ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng. K\u00ednh mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed binh \u0111\u00e1nh Ch\u00e2u T\u01b0 L\u0103ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban cho Th\u1ea3n X\u01b0\u1edbc N\u00f4ng D\u00e2n Ph\u00fa ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u01b0 kh\u00f4ng <i>(theo b\u1ea3n kh\u1ea3o ch\u1ee9ng trong &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; l\u00e0 Ki\u1ec3m hi\u1ec7u T\u01b0 kh\u00f4ng, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 qu\u1ed1c)<\/i>, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ch\u00e2u Qu\u1ea3ng l\u00e0 T\u1eeb \u0110\u1ea1o chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(T\u1eeb \u0110\u1ea1o, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y M\u00e3o, Vua \u0111\u1ebfn ao Gi\u1ea3ng V\u0169.<\/p>\n<p>[17] \u0110\u1ed5i ch\u00f9a Long H\u01b0ng m\u1edbi th\u00e0nh ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[18] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Giang Nam do quan ph\u1ee7 mua 8 ph\u1ea7n trong 10 ph\u1ea7n tr\u00e0, 2 ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u1ea1i thu th\u00eam 1 ph\u1ea7n 10 l\u00e0m thu\u1ebf, sau \u0111\u00f3 c\u1ea5p gi\u1ea5y ph\u00e9p, cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1ee3i d\u1ee5ng k\u1ebd h\u1edf, v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t Ho\u00e0i, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1p lu\u1eadt trong n\u01b0\u1edbc. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng xin c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u0103ng gi\u00e1 mua \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[19] L\u00fd D\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng ti\u1ec1n s\u1eaft, g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n cho d\u00e2n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 2, Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng xin \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c gi\u00e1m t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Th\u0103ng, Ng\u1ea1c, Nhi\u00eau,\u2026 \u0111\u00fac nhi\u1ec1u ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u00ean n\u00fai c\u00f3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5m d\u00e2n khai th\u00e1c, l\u1ea5y h\u1ebft cho quan ph\u1ee7 \u0111\u00fac. S\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t ra \u0111\u1ec3 mua v\u00e0ng l\u1ee5a, h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9 cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 trao \u0111\u1ed5i l\u00faa m\u00ec. Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng qua s\u00f4ng, th\u00eam v\u00e0o ti\u1ec1n m\u1edbi, ti\u1ec1n trong d\u00e2n c\u00e0ng nhi\u1ec1u, ti\u1ec1n s\u1eaft t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa, \u0111\u00fac h\u1ebft th\u00e0nh n\u00f4ng c\u1ee5, cung c\u1ea5p cho d\u00e2n l\u01b0u vong ph\u00eda B\u1eafc s\u00f4ng quy ph\u1ee5, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng qua s\u00f4ng. Chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin, d\u00e2n r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft th\u00e0nh n\u00f4ng c\u1ee5, b\u1ea3n ch\u00e9p kh\u00e1c trong Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i th\u00e1ng 7, nay ghi chung v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, trong l\u00fac L\u00fd D\u1ee5c d\u00f9ng binh, t\u1ea1m th\u1eddi thu thu\u1ebf, Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean th\u00e0nh thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, d\u00e2n r\u1ea5t o\u00e1n gi\u1eadn. Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng thu\u1edf nh\u1ecf ngh\u00e8o kh\u1ed5, t\u1eebng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u h\u1ecd H\u1ed3ng \u1edf D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m nh\u1ee5c, trong l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd H\u1ed3ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u t\u1ea1i qu\u1eadn, n\u1ee3 L\u00fd D\u1ee5c v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n s\u1eaft, Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng thu h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, h\u1ecd H\u1ed3ng g\u1ea7n nh\u01b0 ph\u00e1 s\u1ea3n.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng, trong &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217; ghi l\u00e0 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u1edf quy\u1ec3n 15 v\u00e0 16 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[21] L\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri lam s\u1ef1 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u00e0 l\u1ee3i t\u1ee9c trong khu v\u1ef1c ph\u1ee7 Khai Phong.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1eadp huy\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng, ch\u00e2u Ng\u1ea1c th\u00e0nh qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng.<\/p>\n<p>[23] Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0 l\u1ec5 Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.<\/p>\n<p>[24] H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd D\u1ee5c t\u1ef1 n\u00f3i m\u00ecnh ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu ban th\u01b0\u1edfng ba tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n. D\u1ee5c tuy ngh\u00e8o, nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u1eabn \u0111\u00f2i h\u1ecfi, D\u1ee5c \u0111\u00e0nh \u0111\u01b0a cho K\u1ef5 m\u1ed9t b\u1ed9 \u0111\u1ed3 l\u00e0m l\u1ec5 b\u1eb1ng b\u1ea1c, K\u1ef5 t\u1ecf ra kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng. L\u00fac \u0111\u00f3, Phan Th\u1eadn Tu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p c\u1ee7a D\u1ee5c, K\u1ef5 nghi Th\u1eadn Tu \u0111\u00e3 ch\u1ec9 b\u1ea3o D\u1ee5c, v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Th\u1eadn Tu, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u0169ng d\u1ea7n xa c\u00e1ch.<\/p>\n<p>[25] Ban \u0111\u1ea7u, T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung Tr\u01b0\u01a1ng To\u00e0n Thao d\u00e1m th\u1eb3ng th\u1eafn b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c ngo\u1ea1i giao, Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, phong cho ch\u1ee9c Tri Linh Ch\u00e2u, giao ph\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>To\u00e0n Thao \u0111\u01b0a ng\u1ef1a quan \u0111i ti\u00eau th\u1ee5 h\u00e0ng n\u0103m, t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m th\u00f4 k\u00e9m cho c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ngo\u00e0i bi\u00ean, qu\u00e2n man t\u1ee9c gi\u1eadn kh\u00f4ng nh\u1eadn. To\u00e0n Thao b\u1eaft gi\u1ebft m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi, t\u1ecbch thu v\u0169 kh\u00ed, d\u00ea ng\u1ef1a c\u1ee7a h\u1ecd, g\u00e2y n\u00e1o lo\u1ea1n l\u1edbn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em v\u00e0ng l\u1ee5a an \u1ee7i ban th\u01b0\u1edfng cho b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00f3, k\u1ebft minh \u01b0\u1edbc, m\u1edbi y\u00ean. Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u To\u00e0n Thao b\u1ecf ng\u1ee5c, tra h\u1ecfi. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o H\u1ea3i \u0110i\u1ec3u s\u01a1n. To\u00e0n Thao l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(To\u00e0n Thao, ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0m Tri Quang H\u00f3a qu\u00e2n d\u00e2ng l\u1ee3i nhu\u1eadn th\u1eb7ng d\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u01b0\u01a1ng th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u01b0\u01a1ng th\u00ec', theo b\u1ea3n ch\u1ec9nh s\u1eeda\" id=\"return-footnote-121-1\" href=\"#footnote-121-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u00e2y S\u01a1n Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn t\u00e2u vi\u00ean Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 tr\u1ea1i H\u1ed3 \u0110\u00e0o c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n l\u00e0 S\u1eed \u00d4n c\u00f9ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n h\u1ed9, hai tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho quan trong tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i l\u00e0m T\u01b0 Ti\u1ebft tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n \u00e1o t\u00eda, quan l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ch\u00e2u, Ph\u00f2ng, \u0110o\u00e0n v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n \u00e1o \u0111\u1ecf, khi b\u00e3i ch\u1ee9c th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[28] Phong Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng qu\u00e2n An ph\u1ee7 s\u1ee9, Tri Vi\u1ec7t Ch\u00e2u Ti\u1ec1n Nghi l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 c\u00e1c Ch\u00e2u Th\u1eadn, Th\u1ee5y, S\u01b0, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Vi\u1ec7t Ch\u00e2u; Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c qu\u00e2n An ph\u1ee7 s\u1ee9, Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u Ti\u1ec1n T\u00edn l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9 c\u00e1c Ch\u00e2u T\u00e2n, Quy, Nho, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Nghi v\u00e0 T\u00edn \u0111\u1ec1u l\u00e0 em c\u1ee7a Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c. Nghi th\u00edch ng\u1ee7 ng\u00e0y, th\u01b0\u1eddng x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 v\u00e0 d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0o ban \u0111\u00eam, T\u00edn t\u1eebng xu\u1ea5t gia, sau tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m quan, nh\u00e2n l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u m\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n \u0111\u00f9a c\u1ee3t.<\/p>\n<p>[29] Khi Th\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n l\u00e0m T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, T\u1ea3 \u0110\u1ed3n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1c t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n m\u1ed9t tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n, nay ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1ea3 h\u1ebft.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c v\u00ec k\u1ef3 S\u01a1n l\u0103ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 vi\u1ebfng.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Qu\u00fd. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n, ch\u1ee9c quan v\u00e0 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i, t\u00ean c\u0169 hai ch\u1eef kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eang tr\u00e1nh.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn \u1edf cung S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 m\u1edbi \u0111\u00e0o, ban th\u01b0\u1edfng cho ba v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n, m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3, Vua \u0111\u1ebfn h\u1ed3 Gi\u1ea3ng V\u0169, y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia T\u00e2y Xuy\u00ean th\u00e0nh hai l\u1ed9 \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, m\u1ed7i l\u1ed9 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9. Lang trung Binh b\u1ed9 H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u00e2y, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Kh\u1ea3o c\u00f4ng \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 \u0110\u00f4ng. Trung Ch\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u1ea3i.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[36] H\u1eefu ty t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00e0, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'v\u1eadt', b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch vi\u1ebft 'v\u1ee5'. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 30, ghi: 'Thi\u1ebft l\u1eadp t\u00e1m c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng', 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 18 ph\u1ea7n Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 136 ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u0111\u1ec1u ghi: 'Thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i Giang L\u0103ng ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c'. N\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'v\u1ee5', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda ch\u1eefa.\" id=\"return-footnote-121-2\" href=\"#footnote-121-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. D\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5t gi\u1ea5u tr\u00e0 trong nh\u00e0, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ph\u00e1p l\u1ec7nh, ghi v\u00e0o lu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng khai b\u00e1o, cho ph\u00e9p h\u00e0ng x\u00f3m t\u1ed1 c\u00e1o, th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e2n lo\u1ea1i. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i quan tr\u1ecdng, treo ph\u00e1p l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u.<\/p>\n<p>H\u1ec5 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n xu\u1ea5t tr\u00e0, n\u1ebfu d\u00e2n ch\u00fang gi\u1eef l\u1ea1i ho\u1eb7c b\u00e1n v\u1edbi gi\u00e1 tr\u1ecb tr\u00ean m\u1ed9t ngh\u00ecn quan, s\u1ebd b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t \u0111\u00e0y v\u1ec1 kinh, \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u00ec ph\u1ed1i l\u00e0m th\u1ee3 r\u00e8n. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u1ee9a tr\u00e0 l\u1eadu gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda t\u1ed9i so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m ph\u00e1p. Quan l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n \u0103n c\u1eafp tr\u00e0 quan b\u00e1n ra, n\u1ebfu ti\u1ec1n d\u01b0\u1edbi n\u0103m tr\u0103m, th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00e0y ba n\u0103m; tr\u00ean ba quan, th\u00ec x\u0103m m\u1eb7t \u0111\u00e0y v\u1ec1 kinh. Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng tr\u00e0 h\u1ee7y ho\u1ea1i c\u00e2y tr\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh, <i>(Theo 'V\u0103n hi\u1ebfn th\u00f4ng kh\u1ea3o', vi\u1ebft l\u00e0 <i>\"c\u00e2y tr\u00e0\"<\/i>)<\/i>, t\u00ednh theo s\u1ed1 tr\u00e0 \u0111\u00e3 b\u00e1n ra, x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[37] H\u1eefu ty l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"L\u1ee3i t\u1eeb vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u1ee3 chi ti\u00eau nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghi\u00eam minh ph\u00e1p c\u1ea5m, th\u00ec d\u00e2n gi\u00e0u s\u1ebd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng v\u00e0 \u0111\u1ea7m h\u1ed3 kh\u00f4ng th\u1ec3 thu h\u1ebft v\u00e0o kho v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7. N\u00ean c\u1ea5m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m d\u00e2n ch\u00fang \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1eb7n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 n\u1ea5u mu\u1ed1i, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1ed9i danh, ghi v\u00e0o s\u1eafc l\u1ec7nh. Nh\u1eefng gi\u00e1m s\u00e1t t\u1ea1i c\u00e1c tr\u00ec di\u00eam <i>(h\u1ed3 mu\u1ed1i)<\/i>, n\u1ebfu gi\u00e1m quan v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0103n c\u1eafp mu\u1ed1i quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1ee3i, c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u1ed9i n\u1ea5u mu\u1ed1i l\u1eadu. C\u00e1c n\u01a1i th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p c\u1ea5m, c\u00f9ng v\u1edbi mu\u1ed1i xanh tr\u1eafng \u1edf T\u00e2y l\u1ed9, ph\u1ea3i gi\u00e1m s\u00e1t l\u1eabn nhau, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 mu\u1ed1i l\u1eadu x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1ee3i \u00edch c\u00f4ng, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb m\u1ed9t l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn hai tr\u0103m c\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb lu\u1eadn t\u1ed9i theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9. T\u1eeb \u0111\u00f3 so v\u1edbi l\u1ec7nh c\u1ea5m th\u1eddi C\u00e0n \u0110\u1ee9c, t\u0103ng m\u1ee9c x\u1eed ph\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n tr\u00e1i ph\u00e9p t\u1eeb hai tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, n\u1ea5u ki\u1ec1m v\u00e0 quan ch\u1ee7 l\u1ea1i \u0103n c\u1eafp bu\u00f4n b\u00e1n t\u1eeb m\u1ed9t tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m nh\u1eadp v\u00e0o th\u00e0nh th\u1ecb t\u1eeb n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 t\u1ed1ng giam.<\/i><\/p>\n<p><i><i>('T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c': Vi\u1ec7c d\u00e2n d\u00f9ng mu\u1ed1i, quan ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 nh\u00e2n kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ed1i, mu\u1ed1i d\u00f9ng cho t\u1eb1m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch m\u00e0 c\u1ea5p, chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi xin tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc kia, quan cho d\u00e2n m\u01b0\u1ee3n mu\u1ed1i c\u00f4ng, khi vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m xong, d\u00f9ng t\u01a1 l\u1ee5a \u0111\u1ec3 tr\u1ea3, g\u1ecdi l\u00e0 mu\u1ed1i t\u1eb1m. Mu\u1ed1i d\u00f9ng cho \u0103n, l\u1ec7nh d\u00e2n theo thu\u1ebf h\u1ea1 thu m\u00e0 n\u1ed9p ti\u1ec1n)<\/i>.\"<\/i><\/p>\n<p>[38] Ban \u0111\u1ea7u, Ph\u00f3 su\u1ea5t V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n c\u1ee7a H\u1eefu Gi\u00e1m M\u00f4n V\u1ec7 Su\u1ea5t ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n c\u00f4ng cai qu\u1ea3n T\u00e2y Kinh, c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng t\u00e0n b\u1ea1o, c\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1t con c\u00e1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb, n\u1ebfu kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd li\u1ec1n gi\u1ebft v\u00e0 \u0103n th\u1ecbt, d\u00f9ng h\u00f2m nh\u1ecf \u0111\u1ef1ng x\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i v\u1ee9t ra ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 b\u00e1n quan t\u00e0i ra v\u00e0o c\u1eeda \u00f4ng ta kh\u00f4ng d\u1ee9t, d\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 c\u00f9ng kh\u1ed5 s\u1edf nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. Khi c\u00f2n \u1edf phi\u00ean ph\u1ee7, nh\u00e0 Vua \u0111\u00e3 nghe nhi\u1ec1u v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u00ean ng\u00f4i, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c sai H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri lam s\u1ef1 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111i\u1ec1u tra. K\u1ebf Hu\u00e2n khai nh\u1eadn to\u00e0n b\u1ed9, t\u1eeb th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6 \u0111\u1ebfn nay, \u00f4ng ta \u0111\u00e3 t\u1ef1 tay gi\u1ebft h\u01a1n tr\u0103m th\u1ecb n\u1eef.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, K\u1ebf Hu\u00e2n b\u1ecb ch\u00e9m t\u1ea1i ch\u1ee3 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u00e9m t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb gi\u00fap K\u1ebf Hu\u00e2n c\u01b0\u1ee1ng \u0111o\u1ea1t con c\u00e1i d\u00e2n ch\u00fang. Hu\u1ec7 Qu\u1ea3ng, nh\u00e0 s\u01b0 ch\u00f9a Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd, t\u1eebng c\u00f9ng K\u1ebf Hu\u00e2n \u0103n th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e0 Vua ra l\u1ec7nh b\u1ebb g\u00e3y ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m. D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh, Th\u1ea9m Lu\u00e2n, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, c\u00f9ng xu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n, S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1ea1c ba tr\u0103m c\u00e2n. Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9 Phan M\u1ef9, b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n H\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ec1n ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, b\u1ea1c hai tr\u0103m c\u00e2n.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u01b0u S\u01b0\u1edfng v\u00e0 L\u00fd D\u1ee5c, ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam c\u00e1c kho\u1ea3n c\u1ea5p kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[41] Ban cho T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n; V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau n\u0103m ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a, n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n; H\u01b0ng Nguy\u00ean do\u00e3n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng ba ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a, ba tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng T\u00edn, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi s\u00e1u tr\u0103m c\u00e2n b\u1ea1c; \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd Tr\u1ecdng Hu\u00e2n, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd H\u00e1n Qu\u1ef3nh, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu L\u01b0u Ng\u1ed9, Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ea3 h\u1eefu s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba tr\u0103m c\u00e2n b\u1ea1c. D\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, t\u1ee9c l\u00e0 Quang M\u1ef9.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c cho c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c ch\u1ee9c v\u00e0 quan ch\u00e2u huy\u1ec7n, gi\u00e1 c\u1ea3 v\u1eadt ph\u1ea9m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh theo th\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 thi\u1ec7t h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[44] M\u1ea1nh Man, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1eadu Ch\u00e2u, v\u00ec s\u1ee3 xa c\u00e1ch n\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng khi\u1ebfu n\u1ea1i t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o H\u1ea3i \u0110i\u1ec3u S\u01a1n.<\/p>\n<p><i>(Theo chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean c\u00f3 8 ch\u1eef <i>\"d\u1eabn s\u1ef1 ho\u1eb7c ch\u00fang, vu v\u00f5ng thi\u1ebft h\u1ea1i\"<\/i>, nghi l\u00e0 quan tu s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u00eam th\u1eaft, nay theo s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng t\u00e0u, ban th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i. Khi v\u1ec1, gh\u00e9 qua qu\u00e1n Ki\u1ebfn Long.<\/p>\n<p>[46] Khi Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u1eadn thi\u1ec1n v\u1ecb, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho con em h\u01b0\u1edfng \u1ea5m. Sau khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u c\u1eed con em mang l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Vua \u0111\u1ec1u phong cho ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m v\u00e0 tam ban. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m do \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00ednh quan tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. B\u1ea5y gi\u1edd, V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i \u0110\u0129nh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1c, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00ed \u0110\u1ea1i L\u00fd B\u00ecnh s\u1ef1, d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"D\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, xin \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t, cho ph\u00e9p tham gia tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng 3, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 b\u1ea3y l\u1ea7n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u1ee9c th\u00ed h\u00e0m m\u1edbi c\u00f3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1ea1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung l\u00e0 H\u1ea7u Tr\u1eafc t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ed9 T\u1eeb c\u1ea5p s\u1edb cho t\u0103ng ni, m\u1ed7i s\u1edb ph\u1ea3i n\u1ed9p 100 ti\u1ec1n cho quan ch\u1ee9c. Xin b\u00e3i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. H\u00e0ng n\u0103m, c\u00e1c ch\u00e2u g\u1eedi danh s\u00e1ch t\u0103ng ni l\u00ean B\u1ed9 T\u1eeb, r\u1ed3i c\u1ea5p s\u1edb, giao cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u1ea5p.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ed1 l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tu c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban h\u00e0nh l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u1ed3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam.<\/p>\n<p>[50] Nhi\u1ec7m Duy C\u00e1t, nguy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n Thi\u1ec3m Ch\u00e2u, b\u1ecb c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111i\u1ec1u tra th\u1ea5y c\u00f3 tang v\u1eadt. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t quan t\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0y \u0111i Nh\u1eef Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7, Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c H\u00e0nh Qu\u00e2n T\u01b0 M\u00e3, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Duy C\u00e1t, t\u1eebng l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, ti\u1ebfn c\u1eed Duy C\u00e1t, b\u1ecb ph\u1ea1t m\u1ea5t hai qu\u00fd b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ti\u1ebft Thanh Minh, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban l\u1eeda m\u1edbi cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[52] Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh, v\u00e0o tri\u1ec1u, xin \u0111\u1ebfn l\u0103ng Th\u00e1i T\u1ed5. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o, l\u01b0u l\u1ea1i kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[53] H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0110\u1ed5ng K\u1ebf Nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m tri ch\u00e2u Ch\u00e2u Th\u1ea7n, t\u01b0 l\u1ee3i b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf d\u00e2n, m\u1ed7i c\u00e2n mu\u1ed1i \u0111\u1ed5i m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i, mu\u1ed1i ch\u1ec9 n\u1eb7ng m\u01b0\u1eddi hai l\u1ea1ng, m\u00e0 v\u1ea3i b\u1eaft bu\u1ed9c d\u00e0i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i th\u01b0\u1edbc, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ng\u1ee5c s\u1eed \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh, sau \u0111\u00f3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t K\u1ebf Nghi\u1ec7p gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m trung lang t\u01b0\u1edbng b\u1ea3n b\u1ed9.<\/p>\n<p>[54] H\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1 s\u1ee9 Cao \u0110\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ed1n d\u00e2ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, xin l\u1eadp c\u1ee5c chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c mua b\u00e1n, \u0111em h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, b\u1ea3o v\u1eadt trong quan kh\u1ed1 ra b\u00e1n, n\u00e2ng gi\u00e1 l\u00ean m\u1ed9t ch\u00fat, cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n d\u00f9ng v\u00e0ng l\u1ee5a mua v\u1ec1, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u1ed1c d\u1ee5ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi khi\u1ebfn h\u00e0ng h\u00f3a ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng. Vua nghe theo, trong m\u1ed9t n\u0103m qu\u1ea3 nhi\u00ean thu \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan. T\u1eeb \u0111\u00f3 h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u0103ng th\u00eam, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan.<\/p>\n<p><i>(Theo 'H\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c': C\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n mua b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng xu\u1ea5t h\u00e0ng t\u1eeb quan kh\u1ed1.)<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch lo\u1ea1i g\u1ed3m m\u1ed9t ngh\u00ecn quy\u1ec3n, ti\u1ec3u thuy\u1ebft g\u1ed3m n\u0103m tr\u0103m quy\u1ec3n.<\/p>\n<p><i>(Theo 'T\u1ed1ng Tri\u1ec1u Y\u1ebfu L\u1ee5c': Chi\u1ebfu cho L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ed7 M\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c s\u00e1ch 'Ng\u1ef1 L\u00e3m', 'Ngh\u1ec7 V\u0103n Lo\u1ea1i T\u1ee5', 'V\u0103n T\u01b0 B\u00e1c Y\u1ebfu' c\u00f9ng c\u00e1c s\u00e1ch lo\u1ea1i th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e2n m\u00f4n lo\u1ea1i bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t ngh\u00ecn quy\u1ec3n. C\u00e1c s\u00e1ch d\u00e3 s\u1eed, truy\u1ec7n k\u00fd, c\u1ed1 s\u1ef1, ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean th\u00e0nh n\u0103m tr\u0103m quy\u1ec3n.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em l\u00e0m nha hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u1edd c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c v\u00e0 t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a cha anh, th\u01b0\u1eddng ki\u00eau ng\u1ea1o, xa x\u1ec9, ngang ng\u01b0\u1ee3c, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf. \u1ede L\u1ea1c H\u1ea1 c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u00e0ng v\u00e3i n\u1ed9i, c\u00e0ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng ph\u00f3ng t\u00fang, con c\u1ee7a T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0110i\u1ec1n C\u1ea3nh H\u00e0m l\u00e0 \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Minh l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Vua v\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y, m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 l\u1eadp danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, g\u1eedi v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ebfn n\u01a1i t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n th\u1eeba ch\u1ec9, cho ch\u1ee9c th\u1ea5p \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u00e2n h\u1ecd. N\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Tri ch\u00e2u Giang Ch\u00e2u Chu Thu\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 \u1edf \u0111\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c n\u00fai L\u01b0 S\u01a1n th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, xin ban cho 'C\u1eedu Kinh' \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ecdc t\u1eadp. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m c\u1ea5p s\u00e1ch, r\u1ed3i chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ebfn n\u01a1i.<\/p>\n<p>[58] B\u1ed9 ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1edf t\u1ed9c An Gia \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm tr\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Vi Thao \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang \u0111i.<\/p>\n<p>[59] Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Khi\u1ebft \u0110an tuy cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd. Th\u00e1ng n\u00e0y, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, D\u1ecbch, H\u00f9ng, B\u00e1, Th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan chuy\u00ean tr\u00e1ch bu\u00f4n b\u00e1n <i>(g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"gi\u00e1c v\u1ee5\"<\/i>)<\/i>, c\u1eed quan tham ch\u00ednh c\u00f9ng th\u00e1i gi\u00e1m c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd, v\u1eadn chuy\u1ec3n h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, t\u00ea gi\u00e1c, ng\u00e0 voi c\u00f9ng tr\u00e0 \u0111\u1ec3 giao th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Theo 'H\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c': Sau khi c\u00f3 chi\u1ebfn d\u1ecbch Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, kh\u00f4ng giao th\u01b0\u01a1ng n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ph\u00f3 s\u1ee9 B\u00e1t t\u00e1c K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Khu\u00ea xin ngh\u1ec9 \u1ed1m h\u1ebft h\u1ea1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1ecb x\u00f3a t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5, khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u m\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp nh\u1eadp ban. Tuy\u00ean huy s\u1ee9 Phan M\u1ef9 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t gi\u1ea3m ba th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng; \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Th\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5ng v\u00e0 T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c th\u00e0nh nh\u00e0n c\u1ee9u s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t t\u00f9y m\u1ee9c \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m \u0111\u00f3 th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Th\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o, nay ghi ch\u00e9p cu\u1ed1i th\u00e1ng ba, ch\u1edd xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[61] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng m\u1ed9t, H\u1eefu th\u1eadp di Qu\u00e1ch B\u00ed t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Ki\u1ebfm Nam, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u00e1n mu\u1ed1i v\u1edbi gi\u00e1 70 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2n. Nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa gian ngoan c\u00f9ng nhau th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, mua mu\u1ed1i r\u1ebb t\u1eeb quan r\u1ed3i b\u00e1n \u0111\u1eaft cho d\u00e2n, gi\u00e1 l\u00ean \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2n. Xin t\u0103ng gi\u00e1 l\u00ean 150 \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0 v\u1eady k\u1ebb gian kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 d\u00e2n v\u1eabn mua \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i r\u1ebb.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[62] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[63] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf v\u00f9ng Lo\u1ea1n Li\u1ec5u Th\u1ea1ch ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u L\u1ed9. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 qu\u00e2n Uy Th\u1eafng.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ed5i tr\u1ea1i Qu\u1ea3ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ea5n th\u00e0nh qu\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n V\u0129nh An \u1edf ch\u00e2u Di\u00ean th\u00e0nh qu\u00e2n B\u1ea3o An.<\/p>\n<p>[66] \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u01b0u T\u1ecbch b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i, v\u00ec khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ki\u1ebfm c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng, L\u01b0u T\u1ecbch treo th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c, r\u1ed3i xin th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng L\u01b0u T\u1ecbch kh\u00f4ng chuy\u00ean t\u00e2m b\u1eaft tr\u1ed9m, t\u1ef1 \u00fd treo th\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2y Xuy\u00ean ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 5.000 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Khi\u1ebft \u0110an sai H\u1ed3ng l\u01b0 thi\u1ebfu khanh Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn tham d\u1ef1 tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, an t\u00e1ng Th\u00e1i T\u1ed5 Anh V\u0169 Th\u00e1nh V\u0103n Th\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf l\u0103ng V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[70] Th\u00e1i t\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edfng v\u1ec1, b\u1ea3o c\u00e1c con l\u00e0 T\u00f4ng Ng\u1ea1c r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c l\u1ea1i trong tri\u1ec1u kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n th\u1eeba lang m\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ef1 hay kh\u00f4ng? N\u1ebfu n\u00f3i qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ef1, th\u00ec t\u1eeb th\u1eeba tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn b\u1ea1 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ri\u00eang quan ch\u1ee9c? Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, th\u1eeba lang ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u1ee5c kh\u00e1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ho\u1eb7c quan cao th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c quan, ho\u1eb7c quan th\u1ea5p th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 bi\u1ebft vi\u1ec7c quan, ho\u1eb7c ch\u01b0a ch\u00ednh th\u1ee9c th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 quy\u1ec1n bi\u1ebft vi\u1ec7c quan, ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 ki\u1ec3m hi\u1ec7u vi\u1ec7c quan. Ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u00e1ch, ch\u01b0a t\u1eebng nghe ai c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng coi ta l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh l\u00e0 \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0110\u1eadu Nghi qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, Th\u00f4i T\u1ee5ng qu\u1ea3n l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u00f4ng Ng\u1ea1c h\u1ecfi: <i>\"Ph\u00e0m chi\u1ebfu s\u1eafc ban ra, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Nay n\u00f3i c\u00e1c l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, sao v\u1eady?\"<\/i><\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ed5 nhi\u1ec7m quan qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ef1, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m, ch\u1ec9 do c\u00e1c l\u1ea1i c\u1ee9 vi\u1ec7c n\u00eau g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00e0 k\u00fd t\u00ean th\u00f4i.\"<\/i> Ph\u01b0\u1edfng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb khi Th\u00e1i t\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i, tr\u0103m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ty kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n b\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea7n \u0111a kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c c\u0169, do \u0111\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u0169 c\u1ee7a \u0111\u00e0i t\u1ec9nh d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf.\"<\/i><\/p>\n<p>[71] D\u00e2n ch\u00fang \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u00f3i k\u00e9m, chi\u1ebfu ban cho hai v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, phong Trang Ki\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1ea3ng h\u1ecdc th\u1eddi Ti\u1ec1m Long, l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Toan T\u1ea3o, ban cho \u0111ai th\u1ebfp v\u00e0ng, y\u00ean ng\u1ef1a b\u1ea1c, b\u1ea1ch kim, ti\u1ec1n m\u1eabn.<\/p>\n<p><i>(Trang Ki\u1ec7t, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[73] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n C\u1ea3nh Ph\u00fac.<\/p>\n<p>[74] Ban chi\u1ebfu quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn h\u00ecnh ph\u1ea1t. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng thi h\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[75] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau v\u1ec1 kh\u00ed t\u1ec7 cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p s\u1ef1 \u1edf l\u0103ng V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p h\u00e0nh vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c ty v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh s\u1ef1, B\u1ed9 L\u1ea1i s\u1ebd gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[76] Vua d\u1ed1c l\u00f2ng t\u00ecm \u0111\u1ea1o l\u00fd tr\u1ecb qu\u1ed1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 x\u00e9t \u00e1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, x\u1ebfp h\u1ea1ng \u01b0u khuy\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thanh tra quan l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Ph\u00e1p t\u00e0o tham qu\u00e2n ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0 Cao Phi, Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Y Khuy\u1ebft l\u00e0 Tr\u1ea1ch L\u00e2n, v\u00e0 L\u1ec7nh huy\u1ec7n Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh l\u00e0 Th\u00e2n \u0110\u00ecnh \u00d4n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ea5t t\u00e0i, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng ch\u00fa t\u00e2m c\u00f4ng vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 's\u1ef1' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-121-3\" href=\"#footnote-121-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[77] Khi Vua v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i, An Vi\u1ec5n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng C\u1ee7ng, V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0nh H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, phong C\u1ee7ng v\u00e0 V\u0129nh \u0110\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ef9 l\u00e0m T\u1ea3 ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, L\u01b0u \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m H\u1eefu ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, trong chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng l\u00e0m phi\u1ec1n c\u00e1c b\u1eadc c\u1ef1u th\u1ea7n.\"<\/i><\/p>\n<p>[78] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, con g\u00e1i h\u1ecd L\u00fd \u1edf huy\u1ec7n Cung Kh\u00e2u, ch\u00e2u Duy\u1ec5n, t\u1eeb nh\u1ecf m\u1ea5t cha m\u1eb9, m\u1eafc b\u1ec7nh \u0111au tim. L\u00fd c\u1ea7u kh\u1ea5n th\u1ea7n linh, r\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng su\u1ed1t n\u1eeda th\u00e1ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0103n ng\u0169 c\u1ed1c, kh\u00f4ng u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Qua t\u00e1m n\u0103m, b\u1ed7ng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0ng ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t nh\u00e0, l\u00ean n\u00fai d\u1ef1ng l\u1ec1u c\u1ecf s\u1ed1ng. Ch\u00e2u ph\u00e1i quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn xem, cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y gi\u1eef, b\u1ea3y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng, b\u00e8n t\u00e2u vi\u1ec7c l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u tha cho n\u00e0ng, \u0111\u1ec3 n\u00e0ng s\u1ed1ng theo \u00fd m\u00ecnh.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn Th\u1ee7y C\u1ed1i m\u1edbi, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc T\u00e2n vi\u00ean d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ch\u00e2u Kinh b\u00e1o vi\u1ec7c v\u1ee3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n huy\u1ec7n An \u0110\u1ecbnh gi\u1eadn con d\u00e2u c\u1ee7a ch\u1ed3ng <i>(con c\u1ee7a v\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc)<\/i>, b\u00e8n c\u1eaft c\u1ed5 gi\u1ebft ch\u1ebft. Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i x\u00e9t t\u00ecnh c\u1ea3m. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc do l\u00fac k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ecba v\u1ecb ch\u00ednh th\u1ea5t, y\u00eau gh\u00e9t kh\u00e1c nhau, n\u00ean x\u1eed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, n\u1ebfu k\u1ebf m\u1eabu gi\u1ebft ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng con trai c\u1ee7a ch\u1ed3ng v\u00e0 con d\u00e2u, \u0111\u1ec1u x\u1eed nh\u01b0 gi\u1ebft ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu t\u1eebng l\u00e0m k\u1ebf m\u1eabu m\u00e0 ch\u1ed3ng ch\u1ebft r\u1ed3i \u0111i t\u00e1i gi\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm t\u00e0i s\u1ea3n nh\u00e0 ch\u1ed3ng, ph\u1ea3i giao h\u1ebft cho con ch\u00e1u c\u1ee7a ch\u1ed3ng, n\u1ebfu c\u00f2n nh\u1ecf th\u00ec quan ph\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd, \u0111\u1ee3i l\u1edbn r\u1ed3i trao l\u1ea1i, vi ph\u1ea1m s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 \u0103n tr\u1ed9m.\"<\/i><\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u1eed Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111i s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an, ph\u00e1i H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu M\u1ee5c B\u1ecb l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, nghe tin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang b\u00e0n k\u1ebf ho\u1ea1ch xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, th\u1ef1c ch\u1ea5t d\u1ef1a v\u00e0o Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0m vi\u1ec7n binh, n\u00ean ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, d\u00e2ng t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng xin ch\u1ec9 th\u1ecb. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 h\u1ecfi: <i>\"Nghe n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh trung nguy\u00ean c\u00f3 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn l\u00e0 d\u0169ng t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn c\u00f3 bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi?\"<\/i> Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111\u00e1p: <i>\"Danh t\u01b0\u1edbng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i nh\u01b0 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfm xu\u1ec3!\"<\/i> Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 mu\u1ed1n gi\u1eef \u00f4ng l\u1ea1i, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u00f3i: <i>\"L\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn \u0111\u1ec3 gi\u1eef ngh\u0129a, ngh\u0129a kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 bi\u1ebft \u00f4ng gi\u1eef kh\u00ed ti\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 lay chuy\u1ec3n, b\u00e8n h\u1eadu \u0111\u00e3i r\u1ed3i cho v\u1ec1. Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u0111i s\u1ee9 n\u01a1i xa, th\u00f4ng th\u1ea1o th\u1eddi c\u01a1, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 m\u1ec7nh Vua. N\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u1eefa<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u1eefa, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ng\u01b0\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-121-4\" href=\"#footnote-121-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, th\u00ec ta c\u00f2n lo g\u00ec?\"<\/i><\/p>\n<p>[82] H\u00f4m \u0111\u00f3, m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[83] Cai Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n thi\u00eau r\u1ee5i g\u1ea7n h\u1ebft kho c\u00f4ng kh\u1ed1 ch\u1ee9a h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, ng\u1ecdc trai, s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c v\u00e0 ng\u00e0 voi. Di\u00ean Ph\u1ea1m t\u1ea5u tr\u00ecnh kh\u00f4ng trung th\u1ef1c, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ba t\u00ean n\u00f4 t\u00e0i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9. Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee5 \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh ch\u00e9m ba t\u00ean n\u00f4 \u1ea5y \u1edf ch\u1ee3 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, c\u00e1ch ch\u1ee9c Di\u00ean Ph\u1ea1m, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ed9 qu\u1ed1c H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3.<\/p>\n<p>[84] Ban \u0111\u1ea7u, T\u00e0o H\u00e0n gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Giang Ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t ai, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n \u1edf Giang B\u1eafc chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch xa g\u1ea7n c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n. Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ebf nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a l\u00e1i bu\u00f4n, che gi\u1ea5u s\u1ef1 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng tr\u1ea3 h\u1ebft cho d\u00e2n, d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, T\u1ebf b\u1ecb x\u1eed \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o \u0110i\u1ec3u S\u01a1n.<\/p>\n<p>[85] \u1ede Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, d\u00e2n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i r\u1eb1ng quan l\u1ea1i b\u1eaft con g\u00e1i l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n sung v\u00e0o h\u1eadu cung, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang hoang mang, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi g\u1ea3 con g\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n mai m\u1ed1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh b\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb loan tin \u0111\u1ed3n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1eeb Thuy\u00ean v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0o th\u1edd ph\u1ee5ng \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, nh\u1ea1c mi\u1ebfu g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh chi v\u0169\"<\/i>, d\u00f9ng Hi\u1ebfu Minh Ho\u00e0ng H\u1eadu h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ed1i th\u1edd, l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng H\u1eadu h\u1ecd Ph\u00f9, Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng H\u1eadu h\u1ecd Do\u00e3n v\u00e0o th\u1edd ph\u1ee5ng \u1edf Bi\u1ec7t Mi\u1ebfu.<\/p>\n<p><i>(Trong 'H\u00f9ng Kh\u1eafc C\u1eedu Tri\u1ec1u Th\u00f4ng L\u01b0\u1ee3c' c\u00f2n ghi th\u00eam Hi\u1ebfu Hu\u1ec7, \u00dd \u0110\u1ee9c, Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ba Ho\u00e0ng H\u1eadu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf Bi\u1ec7t Mi\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu tu s\u1eeda B\u1eafc \u0110\u1ebf Cung \u1edf n\u00fai Chung Nam thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, cung n\u00e0y do Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ch\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, B\u00ecnh H\u1ea3i Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 r\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ea1o v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho Th\u00e1i T\u1eed Trung X\u00e1 Tr\u1ea7n Ng\u1ea1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f9ng xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i b\u1ed9 'Ng\u1ecdc Thi\u00ean' v\u00e0 'Thi\u1ebft V\u1eadn'.<\/p>\n<p><i>(Trong 'Ngh\u1ec7 V\u0103n Ch\u00ed' ghi r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ng\u1ea1c c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i 'Thi\u00ean', 'V\u1eadn' v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Ung Hy, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong 'B\u1ea3n K\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1ef1c L\u1ee5c', s\u1ee3 r\u1eb1ng 'Ch\u00ed' c\u00f3 sai s\u00f3t n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[90] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ch\u00e2u T\u1eeb t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n B\u1ea3o An c\u00f3 lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng \u0111en bay th\u00e0nh \u0111\u00e0n, ban \u0111\u00eam bay ra, ban ng\u00e0y \u1ea9n n\u1ea5p, \u0103n s\u1ea1ch l\u00e1 d\u00e2u, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u00e2u.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tri Ch\u00e2u T\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n nh\u1eadn chi\u1ebfu b\u00e1n th\u00f3c trong kho cho d\u00e2n ngh\u00e8o, nh\u01b0ng s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u01b0u V\u0103n B\u1ea3o l\u1ea1i mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn b\u1ea3o th\u1ea7n d\u1eebng vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u00e2n \u0111\u00f3i c\u00e0ng th\u00eam n\u1eb7ng, k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. Th\u1ea7n c\u00f9ng V\u0103n B\u1ea3o \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd m\u1edf kho, c\u1ee9u nguy cho d\u00e2n, xin nh\u1eadn t\u1ed9i.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[92] Ch\u00e2u To\u00e0n, ch\u00e2u D\u0129nh t\u00e2u r\u1eb1ng l\u0169 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Phi Long, ban cho c\u00e1c quan t\u00f9y t\u00f9ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ty Chuy\u1ec3n V\u1eadn l\u1ed9 Giang Nam T\u00e2y t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u thi\u1ebfu t\u01a1 l\u1ee5a m\u00e0 gi\u00e1 v\u00e0ng l\u1ea1i kh\u00e1 th\u1ea5p, nay n\u1ebfu t\u00ednh thu\u1ebf theo l\u1ee5a th\u00ec \u01b0\u1edbc t\u00ednh qu\u00e1 th\u1ea5p s\u1ebd h\u1ea1i d\u00e2n, c\u00f2n \u01b0\u1edbc t\u00ednh v\u00e0ng qu\u00e1 cao s\u1ebd h\u1ea1i quan. V\u00e0ng lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u01b0\u1edbc t\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea1ng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n, nay xin \u01b0\u1edbc t\u00ednh t\u00e1m ng\u00e0n. L\u1ee5a lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i t\u1ea5m m\u1ed9t ng\u00e0n, nay xin \u01b0\u1edbc t\u00ednh m\u1ed9t ng\u00e0n ba tr\u0103m. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i t\u0103ng gi\u1ea3m t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[95] Th\u00e1ng b\u1ea3y m\u00f9a thu, ban chi\u1ebfu tr\u1ea3 l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1edbn \u1edf ch\u1ee3 D\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh thu\u1ed9c ch\u00e2u Hoa.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, x\u1eed ch\u00e9m ho\u1ea1n quan Chu Di\u00ean Ti\u00eau, v\u00ec t\u1ed9i mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ed1ng gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c mua th\u00f3c, t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i mua th\u00f3c v\u00e0o th\u00e0nh u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, l\u00e0m th\u1ea5t l\u1ea1c chi\u1ebfu th\u01b0.<\/p>\n<p>[97] Cu\u1ed1i n\u0103m Khai B\u1ea3o, khi \u1ea5y Vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y mua ng\u1ef1a. Khi tr\u1edf v\u1ec1, ngh\u1ec9 \u0111\u00eam b\u00ean \u0111\u1ec1n Y\u1ebfu S\u00e1ch t\u01b0u, n\u1eeda \u0111\u00eam m\u1ed9ng th\u1ea5y th\u1ea7n nh\u00e2n b\u1ea3o: <i>\"T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00ean ng\u00f4i r\u1ed3i, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 kinh.\"<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Kinh Tri\u1ec7u, qu\u1ea3 nhi\u00ean nghe tin Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 5 n\u0103m \u1ea5y, T\u0129nh Nam ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ed1ng Ng\u1ecd l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"R\u1ed3ng tr\u1eafng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong h\u1ed3 \u0111\u1ec1n Y\u1ebfu S\u00e1ch, d\u00e0i m\u1ea5y tr\u01b0\u1ee3ng, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng phun m\u00e2y xanh tr\u1eafng.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu phong th\u1ea7n t\u01b0u l\u00e0 Ph\u1ed5 T\u1ebf v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Hi\u1ec3n Th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng, tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m xu\u00e2n thu c\u00fang t\u1ebf, l\u1ea1i d\u1ef1ng bia ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[98] H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n \u00d4n, Tr\u1ecbnh ch\u00e2u t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch. Chi\u1ebfu sai kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 huy \u0111\u1ed9ng 1.500 d\u00e2n phu v\u00e0 1.000 qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ecbnh ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp l\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Thi\u1ec1n ch\u00e2u t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf \u0110\u1ed1n Kh\u00e2u, Ho\u1ea1t ch\u00e2u t\u00e2u s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf B\u1ea1ch M\u00e3, \u0110\u1ea1o ch\u00e2u t\u00e2u n\u01b0\u1edbc l\u0169 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 d\u00e2n.<\/p>\n<p>[100] C\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u1eefng k\u1ebb coi gi\u1eef kho th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng m\u00f3c c\u00e2u gian l\u1eadn, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ch\u1ecbu n\u1ee3 c\u00f4ng, c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u00e1 s\u1ea3n m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 n\u1ed5i. Vua nghe v\u1eady, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y n\u00e0o ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i cho thi\u00ean h\u1ea1!\"<\/i> Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho kho T\u1ea3 t\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c kho kh\u00e1c ti\u1ebfp nh\u1eadn v\u1eadt ph\u1ea9m tri\u1ec1u c\u1ed1ng t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 v\u00e0ng, b\u1ea1c, t\u01a1 l\u1ee5a, b\u00f4ng v\u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00e1c, gi\u00e1m quan ph\u1ea3i gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ea9n th\u1eadn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u1eeba l\u1ecdc t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, k\u1ebb vi ph\u1ea1m, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e2n v\u00e0 k\u1ebb gi\u1eef kho \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m, gi\u00e1m quan c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Th\u1eadt l\u1ee5c' v\u00e0 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ch\u00e9p chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 b\u00e0n v\u1ec1 d\u01b0 th\u1eeba l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Quang Thao, c\u00f3 l\u1ebd do s\u1eed quan tu s\u1eeda, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i, ch\u1ec9 ghi vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Ban \u0111\u1ea7u, Chu Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Ng\u01b0 S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Khi \u1ea5y, m\u1eb9 S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u1edf l\u1ea1i Thi\u1ec3m ch\u00e2u, \u00f4ng xin t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban l\u1ec7nh cho ngh\u1ec9 d\u00e0i ng\u00e0y. Ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u1ed3i v\u00e0 an \u1ee7i, l\u1ea1i ban cho m\u1eb9 \u00f4ng qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ea5t h\u1eadu h\u0129nh. Khi h\u1ebft th\u1eddi gian ngh\u1ec9 100 ng\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang, r\u1ed3i l\u1ea1i l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh \u00f4ng \u0111\u01b0a m\u1eb9 v\u1ec1 kinh. S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u00fd do l\u00e0 m\u1eb9 gi\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt, kh\u00f4ng mu\u1ed1n r\u1eddi qu\u00ea nh\u00e0, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi cu\u1ed1i n\u0103m gi\u00e1 r\u00e9t, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n m\u1edbi v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, nghe tin Chu Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, \u00f4ng v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>Th\u1ebf T\u00f4ng thi h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 h\u1ee9a v\u1edbi th\u1ea7n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i xu\u00e2n m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u1ebfu v\u00ec ch\u1ea1y tang m\u00e0 v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u1eadn m\u1ec7nh, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 nghi.\"<\/i> \u00d4ng ki\u00ean quy\u1ebft xin theo l\u1eddi h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a m\u1eb9 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ebf T\u00f4ng \u0111i \u0111\u00e1nh Cao B\u00ecnh, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0110\u00e0o C\u1ed1c b\u00e0n t\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, c\u00f3 \u00fd ch\u1edd \u0111\u1ee3i.\"<\/i> Th\u1ebf T\u00f4ng nghi ng\u1edd \u00f4ng. S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1eb9 \u1ed1m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ph\u00e9p \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i Thi\u1ec3m ch\u00e2u ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9, su\u1ed1t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 kh\u00f4ng ra l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>Vua nghe ti\u1ebfng \u00f4ng t\u1eeb l\u00e2u, mu\u1ed1n tri\u1ec7u ki\u1ebfn, S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec b\u1ec7nh. Vua kh\u00f4ng \u00e9p, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong \u00f4ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang r\u1ed3i cho v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p><i>(S\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc H\u1ea3i, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng th\u1ee9 4.)<\/i><\/p>\n<p>[102] Ban \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i T\u1ed5 c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i c\u1ee7a nguy\u00ean Tuy ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed L\u00fd X\u1eed V\u00e2n cho Vua. Sau khi \u0111\u00e3 n\u1ed9p l\u1ec5 c\u01b0\u1edbi, g\u1eb7p l\u00fac Th\u00e1i T\u1ed5 b\u0103ng h\u00e0, m\u00e3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu m\u1edbi nh\u1eadp cung.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, sai T\u1ea3 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 t\u1eeb Thi\u1ec3m ch\u00e2u \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, L\u1ec7 ch\u00e2u, xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh s\u00f4ng ng\u00f2i, ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng, mau ch\u00f3ng s\u1eeda ch\u1eefa. Ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i do l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[104] T\u1eeb khi Giang Nam \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, h\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u1ec1 kinh s\u01b0, kho t\u0103ng th\u00eam di\u1ec7n t\u00edch, sai Th\u01b0\u1eddng tham quan qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c xu\u1ea5t nh\u1eadp, N\u1ed9i th\u1ecb ph\u1ee5 t\u00e1. Vua lo s\u1ee3 quan l\u1ea1i c\u00e2n \u0111o kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u00e8n sai qu\u00e2n Ho\u00e0ng th\u00e0nh c\u1ea3i trang \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t. Khi \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 ng\u01b0\u1eddi \u1edf kho V\u0129nh Phong nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ed9 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m. Gi\u00e1m th\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m T\u00f2ng Gi\u1ea3n c\u00f9ng 4 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00e1c N\u1ed9i th\u1ecb c\u00f9ng gi\u00e1m qu\u1ea3n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Huy\u1ec7n \u00fay Kim \u0110\u00e0n l\u00e0 Chu S\u1edf v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed ch\u1ee3.<\/p>\n<p>[106] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u t\u00ecm ki\u1ebfm b\u00fat t\u00edch v\u00e0 tranh v\u1ebd c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean hi\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Nh\u00e2n th\u00e1ng T\u00e2n D\u1eadu, T\u1ed5 L\u1ec7nh T\u00f4n d\u00e2ng s\u00e1ch m\u00f4 ph\u1ecfng c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Hy Chi, chi\u1ebfu ban v\u00e0o ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi.)<\/i><\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng b\u1ea3y nhu\u1eadn, v\u00ec Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u1eafp v\u00e0o tri\u1ec1u, sai H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u0111\u1ebfn T\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u00f3n ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0111\u1eb7t Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0110\u00e0o thu\u1ed9c T\u00e0o Ch\u00e2u l\u00e0m Qu\u1ea3ng T\u1ebf qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn c\u1ea7u B\u1ea1ch H\u1ea1c, <i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' ghi l\u00e0 c\u1ea7u B\u1ea1ch C\u1ed1t)<\/i> b\u00ean s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>[110] \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Ng\u00f4 Thu\u1ea5n Khanh nh\u1eadn chi\u1ebfu m\u1ed9 binh \u1edf v\u00f9ng Nghi, Duy\u1ec5n, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m T\u1ee9 Th\u1ee7y, say r\u01b0\u1ee3u, gi\u1ebft t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, Duy\u1ec7n Ch\u00e2u t\u00e2u l\u00ean, Vua sai tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, tr\u01b0\u1edbc ch\u1eb7t hai ch\u00e2n, sau \u0111\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1ed5i B\u00ecnh Nam qu\u00e2n th\u00e0nh Th\u00e1i B\u00ecnh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u0111i s\u1ee9 Ng\u00f4 Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>[113] S\u00f4ng Bi\u1ec7n tr\u00e0n, l\u00e0m v\u1ee1 \u0111\u00ea \u0110\u1ea1i Ninh \u1edf Khai Phong, ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n, h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng, chi\u1ebfu sai huy \u0111\u1ed9ng 3.500 d\u00e2n \u0111inh \u1edf Ho\u00e0i, M\u1ea1nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>[114] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u00fd K\u1ebf Hu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh h\u01a1n t\u00e1m n\u0103m, v\u00ec b\u1ec7nh xin v\u1ec1 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng ch\u1eefa tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, l\u1ea1i ban m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u ti\u1ec1n, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 h\u01b0u, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c phong Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p>K\u1ebf Hu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ea5n gi\u1eef c\u00e1c phi\u00ean l\u1edbn, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 ch\u1ea5t ph\u00e1c, th\u1eb3ng th\u1eafn. T\u00ednh t\u1eb1n ti\u1ec7n, \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3n d\u1ecb, r\u1ea5t s\u00f9ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, m\u1ed7i khi x\u00e2y ch\u00f9a c\u00fang t\u0103ng th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ebfc ti\u1ec1n. V\u00ec c\u00f3 t\u00ecnh ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u1ee7ng \u00e1i. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau th\u00ec m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong t\u01b0\u1edbc L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Trang V\u0169.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, phong th\u01b0\u1eddng d\u00e2n T\u00f4n Th\u1ee7 B\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu l\u0129nh v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u1ec1 h\u01b0u, l\u00fac \u0111\u00f3 con g\u00e1i Th\u1ee7 B\u00e2n m\u1edbi v\u00e0o cung.<\/p>\n<p>[116] Th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ea3 gi\u00e1p ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf \u0111\u1ed9ng Mai S\u01a1n l\u00e0 Bao H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, th\u1ee7 l\u0129nh h\u1eefu gi\u00e1p l\u00e0 H\u00e1n L\u0103ng d\u1eabn qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng gi\u1eb7c v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng, b\u00e8n sai Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111em qu\u00e2n \u0110\u00e0m Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, h\u1eefu ty d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nhu\u1eadn n\u0103m do c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ed1ng n\u1ea1p. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh cho thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ed1ng n\u1ea1p b\u1ea3n \u0111\u1ed3, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00e2ng l\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh. Th\u1eddi \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia, l\u1ea5y n\u0103m nhu\u1eadn l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, nh\u1eb1m n\u1eafm r\u00f5 \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf hay b\u1eb1ng ph\u1eb3ng c\u1ee7a n\u00fai s\u00f4ng, c\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u hay \u00edt.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 \u1edf ph\u1ea7n sau c\u00f3 ghi: L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, T\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn d\u00e2ng b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n tr\u0103m quy\u1ec3n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y sai l\u1ea7m l\u1edbn. Tra c\u1ee9u \u2018\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u2019, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi Ung Hi, nay b\u1ecf \u0111i. \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019 c\u0169ng ghi gi\u1ed1ng \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019.)<\/i><\/p>\n<p>[118] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ch\u00faa man L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf v\u00f9ng S\u01a1n H\u1eadu ch\u00e2u L\u00ea l\u00e0 Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u1eadt Ni, Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u1eadt Nhi, sai s\u1ee9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng t\u1eed Ty Th\u00e1i, Ph\u00f3 s\u1ee9 M\u00e2u C\u00e1i, Qu\u1ef7 ch\u1ee7 Ho\u00e0n T\u1ed5 c\u00f9ng b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p ng\u1ef1a qu\u00fd, xin ban l\u1ecbch ch\u00ednh th\u1ee9c. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, phong V\u1eadt Ni l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c cho V\u1eadt Ni di\u1ec5n ra v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft chung.)<\/i><\/p>\n<p>[119] Vua l\u1ea1i ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Bao H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 th\u1ee7 ch\u1ed1ng c\u1ef1, kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, m\u01b0a l\u1edbn \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, cung n\u1ecf \u1ea9m \u01b0\u1edbt, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u00f4m sau, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00fac giao chi\u1ebfn, Th\u1ee7 T\u1ed1 ra l\u1ec7nh trong \u0111\u00eam \u0111\u1ebdo g\u1ed7 l\u00e0m n\u1ecf. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1eafn t\u00ean giao chi\u1ebfn, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u1eeba th\u1eafng truy k\u00edch, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh h\u1ebft s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan l\u1edbn v\u00e0 ph\u00fa h\u00e0o \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u00e0m, Thi\u1ec7u \u0111\u1ec1u qua l\u1ea1i v\u1edbi H\u00e1n D\u01b0\u01a1ng. Sau n\u00e0y, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tr\u0103m b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00fang, Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u1ed1t h\u1ebft, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb ng\u1ea7m ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i tr\u1ecdng th\u1ecb, ban ti\u1ec1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n, b\u1ea1c tr\u1eafng m\u1ed9t v\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng, l\u1ee5a m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m.<\/p>\n<p>[121] Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea5y Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m Cao B\u1ea3o D\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ho\u00e0i.<\/p>\n<p>Ch\u00e2u Ho\u00e0i v\u1ed1n thu\u1ed9c H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, l\u00fac \u0111\u00f3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. B\u1ea3o D\u1ea7n v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Ph\u1ed5, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c b\u1ecb Ph\u1ed5 \u1ee9c ch\u1ebf, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng ph\u1ee5c, n\u00ean d\u00e2ng s\u1edb xin b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ti\u1ebft tr\u1ea5n ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u Ho\u00e0i tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh \u0111\u00f4, quan l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[122] Khi \u0111\u00f3, Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 <i>(X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> t\u1ed1 c\u00e1o Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o B\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Ti\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebfu s\u00f3t. Vua ban chi\u1ebfu sai H\u1eefu Th\u1eadp Di l\u00e0 L\u00fd H\u00e3n <i>(L\u00fd H\u00e3n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111i \u0111i\u1ec1u tra. H\u00e3n nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c tr\u1ea5n l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn nh\u1ecf<a class=\"footnote\" title=\"'Ti\u1ebft tr\u1ea5n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-121-5\" href=\"#footnote-121-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, th\u01b0\u1eddng b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00e2n l\u1ea1i qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 ch\u1ee3 b\u00faa, g\u00e2y nhi\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, l\u00e0m \u00e1ch t\u1eafc h\u00e0ng h\u00f3a trong thi\u00ean h\u1ea1. Xin \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 quy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n chia quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, t\u00f4n v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t, c\u0169ng l\u00e0 thu\u1eadt m\u1ea1nh g\u1ed1c y\u1ebfu ng\u1ecdn v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u00e1c tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u1eadn nh\u1ecf. Th\u00e1i T\u1ed5 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh H\u1ed3 Nam, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 \u0110\u00e0m, L\u00e3ng tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, quan tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e2u vi\u1ec7c. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1edbn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, nh\u01b0 Tam Tuy\u1ec1n c\u1ee7a H\u01b0ng Nguy\u00ean v\u1eady. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua nghe theo l\u1eddi H\u00e3n, ban chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u nh\u01b0 B\u00e2n, Ninh, Kinh, Nguy\u00ean, Ph\u00f9, Ph\u01b0\u1eddng, Di\u00ean, \u0110an, Thi\u1ec3m, Qu\u1eafc, T\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e2n, Ph\u00f2ng, Ph\u1ee5c, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng, Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u1ed1ng, H\u00e0o, V\u1eadn, T\u1ebf, Th\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ee9c, T\u00e0o, \u0110\u01a1n, Thanh, Truy, Duy\u1ec5n, Nghi, B\u1ed1i, K\u00fd, Ho\u1ea1t, V\u1ec7, Tr\u1ea5n, Th\u00e2m, Tri\u1ec7u, \u0110\u1ecbnh, K\u1ef3 \u0111\u1ec1u tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c tr\u1ea5n trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u0129nh qu\u1eadn nh\u1ecf n\u1eefa.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft vi\u1ec7c c\u00e1c tr\u1ea5n l\u0129nh qu\u1eadn nh\u1ecf, nh\u01b0ng trong 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' n\u0103m H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u1ea1i ghi chi\u1ebfu l\u1ec7nh ch\u00e2u Kinh tr\u1ef1c thu\u1ed9c kinh, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao? Nay b\u1ecf qua kh\u00f4ng ghi, nh\u01b0ng c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u1ed5i ch\u00f9a B\u00e1o Ti\u00ean th\u00e0nh ch\u00f9a C\u00e0n Minh, cho tu s\u1eeda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[124] Tri ch\u00e2u T\u01b0 l\u00e0 Th\u00e0nh T\u00fac t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Xuy\u00ean, Thi\u1ec3m ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp t\u00ednh b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ee7 s\u00e1u ngh\u00ecn \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed. Ti\u1ec1n s\u1eaft Xuy\u00ean, Thi\u1ec3m b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, xin quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng c\u00e1c quan, xin l\u1ea5y m\u1ed9t l\u1ea1ng b\u1ea1c l\u00e0m m\u1ee9c chu\u1ea9n. Tr\u1ed9m c\u1eafp tang v\u1eadt ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t ngh\u00ecn, ho\u1eb7c ph\u1ea1m t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, th\u00ec x\u00e9t x\u1eed, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[125] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, n\u1ed9i ph\u1ea9m V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, t\u1ed9i l\u1ed7i l\u00e0 do gi\u00e1m qu\u1ea3n kho r\u01b0\u1ee3u ph\u00e1p, \u0111\u00e1nh c\u1eafp 300 b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u quan, b\u1ecb th\u1ee3 c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh N\u0103ng t\u1ed1 gi\u00e1c. Ban cho C\u1ea3nh N\u0103ng \u00e1o t\u00eda, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 n\u0103m x\u1ea5p l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[126] X\u00e2y d\u1ef1ng cung S\u00f9ng Th\u00e1nh.<\/p>\n<p>[127] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u1eb1ng Th\u1ef1 s\u1eafp v\u00e0o ch\u1ea7u, tr\u01b0\u1edbc sai con trai l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho h\u1ed9 b\u1ed9 lang trung H\u1ea7u Tr\u1eafc \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ch\u00e2u \u0111\u00f3n v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng. Khi Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft.<\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n ch\u1ebf t\u1ea1o cung t\u00ean, ban th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 th\u1ea7y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u00ecn \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i. L\u1ea1i ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Tam qu\u00e1n m\u1edbi s\u1eeda, ban th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 phu s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch.<\/p>\n<p>[129] Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Thi\u00ean H\u1ef1u, do lo\u1ea1n l\u1ea1c, khan hi\u1ebfm, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh l\u1ea5y 85 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u1ed9t tr\u0103m. \u0110\u1ebfn th\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng Thi\u00ean Th\u00e0nh l\u1ea1i gi\u1ea3m n\u0103m \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea7u th\u1eddi H\u00e1n C\u00e0n H\u1ef1u, l\u1ea1i gi\u1ea3m ba \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c tri\u1ec1u, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, vi\u1ec7c n\u1ed9p quan c\u0169ng d\u00f9ng 80 ho\u1eb7c 85 \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00e2u ri\u00eang v\u1eabn t\u00f9y theo t\u1ee5c l\u1ec7, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 n\u01a1i l\u1ea5y 48 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u1ed9t tr\u0103m. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 77 \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u1ed9t tr\u0103m, m\u1ed7i ngh\u00ecn \u0111\u1ed3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 n\u1eb7ng b\u1ed1n c\u00e2n r\u01b0\u1ee1i tr\u1edf l\u00ean. C\u1ea5m ti\u1ec1n nh\u1ecf m\u1edbi \u0111\u00fac \u1edf Giang Nam. D\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5t gi\u1eef, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111em n\u1ed9p quan, quan c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ed3ng m\u00e0 t\u00ednh gi\u00e1.<\/p>\n<p>[130] Ban \u0111\u1ea7u, b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed9i M\u1ecb Xuy\u00ean \u1edf L\u0129nh Nam, c\u1ea5m d\u00e2n m\u00f2 ng\u1ecdc trai. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, quan l\u1ea1i t\u1ef1 m\u00f2. Ch\u00e2u Dung c\u0169ng c\u00f3 ng\u1ecdc trai, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t quan coi vi\u1ec7c. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u00e2u Dung b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ed1ng n\u1ea1p m\u1ed9t tr\u0103m c\u00e2n ng\u1ecdc trai, ban th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi khi\u00eang v\u00e1c \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n.<\/p>\n<p>[131] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ee7y c\u1ed1i, ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 l\u1ee5a th\u00eau cho th\u1ee3 phu. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 ph\u00eda T\u00e2y y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, quan nam tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u1ee9ng ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd H\u00e1n Si\u00eau m\u1ea5t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i tri\u1ec1u, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i u\u00fd, Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1 qu\u00ea an t\u00e1ng.<\/p>\n<p>[133] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua n\u01b0\u1edbc B\u1ed9t N\u00ea sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u00f4ng hi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[134] Vua ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, m\u1ed7i khi tan tri\u1ec1u, li\u1ec1n \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n ho\u1eb7c v\u01b0\u1eddn sau t\u1ef1 xem x\u00e9t qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh sung v\u00e0o qu\u00e2n th\u00e2n, gi\u1ea3i t\u00e1n nh\u1eefng k\u1ebb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, gi\u00e0 nua, ph\u00e2n ph\u1ed1i h\u1ebft ra ngo\u1ea1i ch\u00e2u. T\u1eeb \u0111\u00f3, qu\u00e2n phi\u00ean v\u1ec7 ng\u00e0y c\u00e0ng tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd.<\/p>\n<p>[135] Nh\u00e0 Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e0i Gi\u1ea3ng V\u0169 t\u1ea1i th\u00f4n D\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, t\u1ed5 ch\u1ee9c duy\u1ec7t binh l\u1edbn, nh\u00e0 Vua c\u00f9ng c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 quan t\u00f9y t\u00f9ng l\u00ean \u0111\u00e0i quan s\u00e1t. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng T\u00edn ban \u0111\u1ea7u ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng v\u00ec T\u00edn b\u1ecb b\u1ec7nh c\u00e2m kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u00e0 Vua li\u1ec1n l\u1ec7nh cho Thi\u00ean V\u0169 t\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Th\u00f4i H\u00e1n thay th\u1ebf. H\u00e1n b\u1ed1 tr\u00ed qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb nam \u0111\u1ebfn b\u1eafc hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, d\u1ef1ng c\u1edd ng\u0169 s\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. T\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00ecn c\u1edd hi\u1ec7u m\u00e0 ti\u1ebfn tho\u00e1i, m\u1ed7i khi c\u1edd ch\u1ec9 h\u01b0\u1edbng, h\u00e0ng ng\u00e0n xe v\u1ea1n ng\u1ef1a xoay chuy\u1ec3n nh\u01b0 m\u1ed9t, s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh c\u1ee7a binh l\u00ednh, th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec s\u00e1nh b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt ban cho H\u00e1n m\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111ai v\u00e0ng, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt m\u00e0 Tr\u1eabm t\u1eebng d\u00f9ng khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean.\"<\/i> R\u1ed3i b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Th\u00f4i H\u00e1n, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng l\u00e0m quan cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 T\u1ea5n.\"<\/i> \u00dd n\u00f3i r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng l\u0129nh tri\u1ec1u T\u1ea5n ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u00e0i n\u0103ng, qu\u00e2n ch\u00ednh h\u1ed7n lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng T\u00edn ch\u00ednh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean Vua n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n<p>[136] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, nh\u00e0 Vua l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, l\u00e0m th\u01a1 ban cho qu\u1ea7n th\u1ea7n, l\u1ec7nh h\u1ecd h\u1ecda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[137] Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u00e1ch Th\u1ee9 Ti\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ecb giam c\u1ea7m. Th\u1ee9 Ti\u00ean ch\u00ednh l\u00e0 Qu\u00e1ch Trung Th\u1ee9.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u1edf Can ch\u00e2u, h\u1ebft h\u1ea1n quan ch\u1ee9c, b\u1ecf quan kh\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ee9c n\u1eefa. \u00d4ng ngao du kh\u1eafp v\u00f9ng K\u1ef3, Ung, Thi\u1ec3m, L\u1ea1c, c\u00f3 khi c\u1ea3 th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0103n, gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8 n\u1eafng g\u1eaft \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi n\u1eafng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i, m\u00f9a \u0111\u00f4ng gi\u00e1 l\u1ea1nh \u0111\u1ee5c b\u0103ng \u0111\u1ec3 t\u1eafm, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. Th\u1ee9 Ti\u00ean r\u1ea5t gi\u1ecfi h\u1ed9i h\u1ecda, ai \u0111\u01b0\u1ee3c tranh c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u00e0m c\u1ee7a qu\u00fd.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng nghe danh Th\u1ee9 Ti\u00ean, sau khi l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u v\u00e0o l\u00e0m ch\u1ee9c Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, sai \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc san \u0111\u1ecbnh c\u00e1c s\u00e1ch ch\u1eef qua c\u00e1c \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban \u0110\u1eadu Th\u1ea7n H\u01b0ng t\u1eebng m\u1eddi \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i. Th\u1ee9 Ti\u00ean c\u00f3 r\u00e2u \u0111\u1eb9p, m\u1ed9t h\u00f4m b\u1ed7ng nhi\u00ean nh\u1ed5 h\u1ebft, Th\u1ea7n H\u01b0ng kinh ng\u1ea1c h\u1ecfi nguy\u00ean do, Th\u1ee9 Ti\u00ean n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc kh\u1ed5 t\u00e2m m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Th\u1ea7n H\u01b0ng gi\u1eadn d\u1eef, t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng Th\u1ee9 Ti\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, bu\u00f4ng th\u1ea3 th\u00e1i qu\u00e1, Vua d\u1ea7n xa l\u00e1nh.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 Ti\u00ean l\u1ea1i c\u00e0ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u v\u00f4 \u0111\u1ed9, bu\u00f4ng l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ch\u00ea bai, l\u1ea1i c\u00f2n t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u00e1n v\u1eadt quan \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00ean m\u1edbi g\u1eb7p h\u1ecda. Th\u1ee9 Ti\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn L\u00e2m \u1ea4p, n\u00f3i v\u1edbi vi\u00ean l\u1ea1i theo h\u1ed9 t\u1ed1ng: <i>\"Ta \u0111i \u0111\u00e2y.\"<\/i> R\u1ed3i b\u1edbi \u0111\u1ea5t l\u00e0m h\u1ea7m, \u0111o\u00e1n v\u1eeba \u0111\u1ee7 khu\u00f4n m\u1eb7t, c\u00fai xu\u1ed1ng nh\u00ecn r\u1ed3i m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n s\u01a1 s\u00e0i b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Sau n\u00e0y khi c\u1ea3i t\u00e1ng, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ecm th\u1ea5y qu\u1ea7n \u00e1o, ch\u0103n g\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng \u0111\u00e3 h\u00f3a th\u00e2n m\u00e0 r\u1eddi \u0111i.<\/p>\n<p>[138] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua sai T\u1ea3 v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7 l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Qu\u00fd, T\u1ea7m, Ho\u00e0nh, Kh\u00e2m, T\u00e2n, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111i Qu\u1ef3nh ch\u00e2u, Nhai ch\u00e2u, \u0110am ch\u00e2u, V\u1ea1n ch\u00e2u. Qu\u00e2n s\u0129 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u s\u1ee3 ph\u1ea3i \u0111i theo, S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111em h\u1ebft kh\u00ed d\u1ee5ng, v\u00e0ng b\u1ea1c, tr\u1ecb gi\u00e1 \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n, chia h\u1ebft cho h\u1ecd, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m k\u00edch vui m\u1eebng.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y gi\u1eb7c L\u00ea qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng v\u1ed7 v\u1ec1 khuy\u00ean nh\u1ee7, l\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1eb7ng cho t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u qui ph\u1ee5c. \u00d4ng \u1edf v\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u v\u00e0 tr\u00ean bi\u1ec3n t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n n\u0103m n\u0103m, v\u1eabn th\u01b0 th\u00e1i kh\u00f4ng lo ngh\u0129 v\u1ec1 c\u1ea3nh qu\u00ea m\u00f9a n\u00f3ng b\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi qua bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n ch\u1edd gi\u00f3 thu\u1eadn, c\u00f3 khi h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, c\u00f3 khi c\u1ea3 th\u00e1ng. S\u00f9ng C\u1ee7 \u0111i l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00e0 qua, kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo c\u0169ng kh\u00f4ng ai g\u1eb7p n\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c thu\u1ea7n h\u1eadu c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[139] Khi\u1ebft \u0111an sai s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Ma L\u00fd \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 C\u00e0n Minh ti\u1ebft.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn g\u00f3c ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc kinh th\u00e0nh, xem c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an thi b\u1eafn c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, l\u1ea1i tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u1ea7n c\u1eadn v\u00e0 L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, L\u00fd D\u1ee5c c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn y\u1ebfn ti\u1ec7c trong v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, thi b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[141] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng t\u00e2u xin \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n v\u1ec1 r\u01b0\u1ee3u \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, Ho\u1ea1t, Th\u00e1i, D\u0129nh, T\u00f9y, D\u0129nh, Qu\u00e2n, \u0110\u1eb7ng, Kim, Ph\u00f2ng v\u00e0 qu\u00e2n T\u00edn D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Ph\u00f9ng \u0110\u1ecbch c\u00f9ng m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i ph\u1ea9m c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Ph\u00f9ng \u0110\u1ecbch, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[142] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Man ch\u1ee7 v\u00f9ng L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf ph\u00eda sau n\u00fai L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 V\u1eadt Nhi sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[143] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n xin m\u1edf nh\u1ea1c l\u1ec5, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[144] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng b\u00f3i to\u00e1n \u1edf hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd th\u00f4ng thu\u1ed9c, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u m\u01a1 h\u1ed3, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1eddi gi\u1ea3 d\u1ed1i n\u00f3i h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i k\u1ebb t\u1ee5c, ki\u1ebfm ti\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i. T\u1eeb nay, tr\u1eeb ph\u00e9p xem nh\u00e0 \u0111\u1ea5t v\u00e0 b\u00f3i d\u1ecbch, nh\u1eefng s\u00e1ch v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n, t\u01b0\u1edbng thu\u1eadt, l\u1ee5c nh\u00e2m, \u0111\u1ed9n gi\u00e1p, tam m\u1ec7nh v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch \u00e2m d\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng k\u1ec3 t\u1eeb khi chi\u1ebfu ban \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan.\"<\/i><\/p>\n<p>[145] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[146] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu chia Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00e0nh hai ty, l\u1ea5y Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u1edf Kinh T\u00e2y, T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Vi V\u1ee5 Th\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u1edf Kinh T\u00e2y.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[147] Chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[148] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, m\u00f9ng 1, nh\u1eadt th\u1ef1c to\u00e0n ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[149] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ng\u00e0y \u0111\u00f4ng ch\u00ed. Vua ng\u1ef1 \u1edf C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng, sau \u0111\u00f3 ng\u1ef1 \u1edf \u0110\u1ea1i Minh \u0111i\u1ec7n, d\u00e2ng l\u1ec5 th\u1ecd, l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1ea1c c\u1ee7a gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[150] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, l\u1ec7nh Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd \u0110\u1ed9c v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u1ecbnh V\u0129 l\u00e0m Ch\u00ednh \u0111\u00e1n s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n<p>[151] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Thi\u00ean B\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh Th\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u00edn b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 th\u1eeba ch\u1eef 'D\u0129' \u1edf tr\u00ean 'Thi\u00ean B\u00ecnh', theo s\u00e1ch 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 m\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-121-6\" href=\"#footnote-121-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, gi\u1eef ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh v\u00e0 T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 T\u00edn tr\u1ea5n gi\u1eef V\u1eadn Ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 17 n\u0103m kh\u00f4ng th\u0103ng chuy\u1ec3n, chuy\u00ean ch\u0103m vi\u1ec7c thu gom c\u1ee7a c\u1ea3i, t\u00edch l\u0169y t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. \u00d4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u00f9ng Ph\u1eadt gi\u00e1o, cho x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a \u1edf T\u00e2y Kinh, b\u1eaft d\u00e2n ch\u1edf g\u1ed7 ng\u00f3i \u0111\u1ebfn, gi\u1ee5c gi\u00e3 g\u1ea5p g\u00e1p, nh\u01b0ng ti\u1ec1n c\u00f4ng tr\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[152] Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u0110\u1ea3ng Ti\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Trung V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn n\u1eafm quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ea5m v\u1ec7 t\u1ed5ng c\u1ed9ng 12 n\u0103m, th\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n tra trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu th\u1ea5y ai nu\u00f4i chim qu\u00fd th\u00fa l\u1ea1, \u00f4ng li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft th\u1ea3 \u0111i, m\u1eafng r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u00f4ng mua th\u1ecbt ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9, l\u1ea1i \u0111i nu\u00f4i chim th\u00fa sao!\"<\/i><\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111ang \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, c\u00f3 m\u1ed9t con chim \u01b0ng n\u1ed5i ti\u1ebfng, th\u00e2n t\u00edn nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn. Ti\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng v\u00e0 \u0111\u1ecbnh b\u1eaft th\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ecbnh ch\u1ea1y \u0111i b\u00e1o v\u1edbi T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, Ti\u1ebfn li\u1ec1n ng\u0103n l\u1ea1i, \u0111\u01b0a ti\u1ec1n b\u1ea3o mua th\u1ecbt, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y coi ch\u1eebng n\u00f3, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 n\u00f3 b\u1ecb v\u1eadt kh\u00e1c l\u00e0m h\u1ea1i!\"<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y truy\u1ec1n ra kinh th\u00e0nh, ai nghe c\u0169ng c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Khi Ti\u1ebfn tr\u1ea5n gi\u1eef \u0111\u1ea5t H\u1ee9a, n\u1ebfu thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 c\u00f3 ch\u00fat g\u00ec tr\u00e1i \u00fd, \u00f4ng li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi t\u00e1t v\u00e0o m\u1eb7t h\u1ecd. T\u00ednh c\u00e1ch gian tr\u00e1 th\u00f4 b\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady. \u00d4ng t\u1eebng l\u00e0 gia n\u00f4 c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Uy, v\u1ec1 sau con ch\u00e1u Tr\u1ecdng Uy ngh\u00e8o kh\u00f3, Ti\u1ebfn h\u00e0ng th\u00e1ng tr\u00edch l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1, nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[153] H\u1ea1 Th\u00e1i huy\u1ec7n ch\u1ee7 b\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i D\u1ee5ng, gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0 anh m\u00ecnh \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u00ean B\u1ec9nh \u0111\u1ec3 xin ti\u1ebfn c\u1eed. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u giam gi\u1eef.<\/p>\n<p>[154] H\u1ed9 b\u1ed9 lang trung H\u1ea7u Tr\u1eafc ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gian l\u1eadn trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, Tr\u1eafc ph\u1ea3i li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu t\u1ed9i. Quan tri lam s\u1ef1 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh t\u1ea5u h\u1eb7c \u00f4ng, Tr\u1eafc li\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf t\u1ef1 th\u00fa. Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha t\u1ed9i cho \u00f4ng. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, phong \u00f4ng l\u00e0m H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[155] Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Ng\u1ef1 Long, Cung Ti\u1ec5n tr\u1ef1c t\u00e2n ban vi\u1ec7n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u1ee5a cho qu\u00e2n s\u0129 t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc. Tr\u1edf v\u1ec1, trong v\u01b0\u1eddn ho\u00e0ng cung t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[156] Chi\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7 quan gi\u00e1m l\u00e2m, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5u vi\u1ec7c. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghe th\u1ea5y, cho ph\u00e9p g\u1eedi th\u01b0 ni\u00eam phong k\u00e8m theo v\u0103n th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e1o. Ai c\u1ea7n m\u1eb7t t\u1ea5u ri\u00eang, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[157] C\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft thi\u00ean v\u0103n, t\u01b0\u1edbng thu\u1eadt, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 351 ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 \u0110inh T\u1ef5, chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho 68 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Ty Thi\u00ean \u0110\u00e0i, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o \u0110i\u1ec3u S\u01a1n.<\/p>\n<p>[158] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n ch\u1ea5m thi b\u1ed1n \u0111\u1eb3ng, ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh t\u1ed1t x\u1ea5u.<\/p>\n<p>[159] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua \u0111i s\u0103n g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Kim Ph\u01b0\u1ee3ng, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111i theo.<\/p>\n<p>[160] H\u1eefu ty t\u00e2u r\u1eb1ng quan qu\u1ea3n l\u00fd ph\u00e8n b\u00e1n ph\u00e8n n\u0103m nay kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, xin nghi\u00eam c\u1ea5m. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu ph\u00e8n ngo\u1ea1i h\u00f3a tr\u00ean 3 c\u00e2n, hay n\u1ea5u l\u1eadu v\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp tr\u00ean 10 c\u00e2n, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed. S\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh roi r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y. Ai \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed m\u00e0 t\u00e1i ph\u1ea1m, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u1ed9i theo lu\u1eadt, c\u0169ng \u0111\u00e1nh roi r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y; n\u1ebfu v\u1ec1 r\u1ed3i ph\u1ea1m l\u1ea1i, th\u00ec x\u1eed t\u1eed.\"<\/i><\/p>\n<p>[161] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Giang Nam ch\u01b0a b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, k\u1ebb v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng tr\u1ed9m v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e8o thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y.<\/p>\n<p>[162] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua Cao Ly l\u00e0 Tr\u1ee5 sai con l\u00e0 Nguy\u00ean Ph\u1ee5 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[163] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed Th\u00e1i B\u1ed9c Khanh Gia Lu\u1eadt Tuy\u1ec3n Li\u1ec7t <i>(theo <i>\"Li\u00eau s\u1eed\"<\/i> l\u00e0 Th\u00e1i B\u1ea3o Tuy\u1ec3n Li\u1ec7t C\u00e1t)<\/i> v\u00e0 L\u1ec5 T\u00e2n Ph\u00f3 S\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Anh \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft n\u0103m sau.<\/p>\n<p>[164] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9 T\u0129nh H\u1ea3i l\u00e0 \u0110inh Li\u1ec5n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u00fac m\u1eebng Vua l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p>[165] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 d\u00e2n l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n, n\u1ebfu c\u00f3 l\u00e3i th\u00ec thu v\u00e0o ri\u00eang. \u0110\u00e3 c\u00f3 quan gi\u00e1m l\u00e2m sai ph\u00e1i, nh\u01b0ng k\u1ebb ch\u1ee7 qu\u1ea3n ph\u1ea1m t\u1ed9i, c\u01a1 quan ph\u00e1p lu\u1eadt x\u1eed nh\u01b0 t\u1ed9i t\u1ef1 \u0111\u1ea1o, th\u1eadm ch\u00ed x\u1eed t\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi lu\u1eadt trung dung, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ea1o, ch\u1ec9 l\u01b0u \u0111\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i chi\u1ebfu: <i>\"K\u1ebb c\u1ea7m dao \u0111\u00e0o t\u01b0\u1eddng, ph\u00e1p lu\u1eadt x\u1eed nh\u01b0 c\u01b0\u1edbp. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf dao b\u00ean ngo\u00e0i, kh\u00f4ng tay v\u00e0o nh\u00e0, kh\u00f3 x\u00e1c minh, th\u1ef1c t\u1ebf khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb gian. T\u1eeb nay x\u1eed nh\u01b0 t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp.\"<\/i> T\u1ea5t c\u1ea3 theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Quy\u1ec1n \u0110\u1ea1i L\u00fd Thi\u1ebfu Khanh Tri\u1ec7u T\u1ec1. <i>(T\u1ec1, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>.<\/p>\n<p>[166] N\u0103m \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf Linh ch\u00e2u, Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111o\u00e0n v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ee7a quan ph\u1ee7. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u An Th\u1ee7 Trung v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n s\u1ee9 \u0110\u1ed5ng Tu\u00e2n H\u1ed1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Khi Tu\u00e2n H\u1ed1i s\u1eafp xu\u1ea5t qu\u00e2n, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean s\u1ee3 h\u00e3i, tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u1ebft nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, c\u1edfi tr\u1ea7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Tu\u00e2n H\u1ed1i li\u1ec1n an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1 h\u1ecd. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t m\u1ea3y may. Vua sai Tu\u00e2n H\u1ed1i ki\u00eam ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m l\u1ed9 Linh ch\u00e2u. \u00d4ng \u1edf Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111o\u00e0n v\u1eadn chuy\u1ec3n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, x\u1ea3y ra n\u0103m \u0111\u00f3, n\u00ean ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. Ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a Tu\u00e2n H\u1ed1i n\u00f3i r\u1eb1ng Vua sai Th\u1ee7 Trung v\u00e0 Tu\u00e2n H\u1ed1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 Th\u1ee7 Trung kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p g\u00ec, c\u00f2n ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 Tu\u00e2n H\u1ed1i th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n, e r\u1eb1ng ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng c\u00f3 sai l\u1ea7m, nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i><\/p>\n<p>[167] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Nam H\u00e1n chi\u1ebfm Chi\u00eau ch\u00e2u, thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00e0n b\u1ea1o, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 c\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i.<\/p>\n<p>Chu V\u1ecb d\u1eabn s\u00e1u tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea v\u01b0\u1ee3t n\u00fai tr\u00e1nh n\u1ea1n \u0111\u1ebfn Linh L\u0103ng. Ch\u01b0a t\u1edbi n\u01a1i, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng ph\u1ea3i quay v\u1ec1 Cung th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"'Cung th\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u00f4ng th\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft th\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 304 truy\u1ec7n v\u1ec1 Chu V\u1ecb, s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-121-7\" href=\"#footnote-121-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, th\u1ea5y nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u00e3 ch\u00e1y th\u00e0nh tro t\u00e0n, li\u1ec1n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1o ch\u00e2u, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh \u00fap. Chu V\u1ecb ho\u1ea3ng h\u1ed1t ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ee3 l\u00e0 M\u1ea1c Thuy\u00ean. Hai con trai c\u00f2n nh\u1ecf, \u1edf l\u1ea1i v\u1edbi Thuy\u00ean. Thuy\u00ean l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n tr\u1ebb, cha m\u1eb9 mu\u1ed1n g\u1ea3 ch\u1ed3ng kh\u00e1c, Thuy\u00ean kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ec1 quy\u1ebft: <i>\"Chu V\u1ecb kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb b\u1ecb kh\u1ed1n c\u00f9ng l\u00e2u d\u00e0i, nay ly bi\u1ec7t xa x\u1ee9 ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd t\u1ef1 m\u00ecnh ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u.\"<\/i> R\u1ed3i b\u00e0 t\u1ef1 tay d\u1ec7t v\u1ea3i, gi\u00e3 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng qua ng\u00e0y, nu\u00f4i d\u1ea1y hai con th\u00e0nh gia l\u1eadp nghi\u1ec7p, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u n\u0103m.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Chu V\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm, g\u1eb7p l\u1ea1i Thuy\u00ean. L\u00fac \u0111\u00f3, Chu V\u1ecb \u0111\u00e3 t\u00e1i h\u00f4n, mu\u1ed1n \u0111\u00f3n Thuy\u00ean v\u1ec1, nh\u01b0ng b\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ch\u00e0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 theo n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, ta v\u1edbi con ch\u00e1u \u0111\u00e3 \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e2u, kh\u00f4ng n\u00ean r\u1eddi b\u1ecf.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe tin \u0111\u1ec1u ca ng\u1ee3i, vi\u1ebft s\u00e1ch \u2018M\u1ea1c Ti\u1ebft Ph\u1ee5 Truy\u1ec7n\u2019. Chu V\u1ecb c\u0169ng t\u1ea5u tr\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu phong t\u01b0\u1edbc cho b\u00e0 v\u00e0 ban ch\u1ee9c quan cho c\u1ea3 hai con trai.<\/p>\n<p><i>(Nam H\u00e1n chi\u1ebfm Chi\u00eau ch\u00e2u v\u00e0o n\u0103m Qu\u1ea3ng V\u1eadn th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1eddi Chu.)<\/i><\/p>\n<p>[168] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u1ea5y, qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e1n b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea5n, L\u1ed9, H\u00ecnh, Minh, Tr\u1ea5n, K\u00fd \u0111\u1ec1u ch\u1ebf t\u1ea1o v\u0169 kh\u00ed c\u00f9ng c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, l\u1ea1i chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Vua B\u1eafc H\u00e1n V\u00f4 C\u1ef1c v\u00f4 c\u00f9ng lo s\u1ee3.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-121-1\"> '\u0110\u01b0\u01a1ng th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u01b0\u01a1ng th\u00ec', theo b\u1ea3n ch\u1ec9nh s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-121-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-121-2\">Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'v\u1eadt', b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch vi\u1ebft 'v\u1ee5'. Theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 30, ghi: 'Thi\u1ebft l\u1eadp t\u00e1m c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng ven s\u00f4ng', 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 18 ph\u1ea7n Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 136 ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u0111\u1ec1u ghi: 'Thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea1i Giang L\u0103ng ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c'. N\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'v\u1ee5', nay c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda ch\u1eefa. <a href=\"#return-footnote-121-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-121-3\">ch\u1eef 's\u1ef1' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-121-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-121-4\">N\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 n\u1eefa, ch\u1eef '\u0111\u01b0\u1ee3c' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ng\u01b0\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-121-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-121-5\">'Ti\u1ebft tr\u1ea5n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-121-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-121-6\">Nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 th\u1eeba ch\u1eef 'D\u0129' \u1edf tr\u00ean 'Thi\u00ean B\u00ecnh', theo s\u00e1ch 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 m\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-121-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-121-7\">'Cung th\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u00f4ng th\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft th\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 304 truy\u1ec7n v\u1ec1 Chu V\u1ecb, s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-121-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-121","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/121\/revisions\/172"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/121\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=121"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=121"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}