{"id":123,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=123"},"modified":"2025-07-03T03:03:00","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:00","slug":"quyen-19-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-3-mau-dan-978","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-19-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-3-mau-dan-978\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 19: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 3 (M\u1eacU D\u1ea6N, 978)","rendered":"QUY\u1ec2N 19: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 3 (M\u1eacU D\u1ea6N, 978)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 ph\u00e1i con trai l\u00e0 T\u1ee5c l\u00e0m con tin sang Khi\u1ebft \u0110an, d\u00e2ng nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u vi\u1ec7n tr\u1ee3.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ch\u00e2u V\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Ho\u1eafc Qu\u1ef3nh t\u1ef1 x\u01b0ng nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u1ed9 qu\u00e2n, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Ng\u01b0ng. Vua ra l\u1ec7nh b\u1eaft giam \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, x\u00e9t ra s\u1ef1 th\u1eadt, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m ngang l\u01b0ng t\u1ea1i ch\u1ee3 th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man v\u00f9ng D\u00e3 Xuy\u00ean, n\u00fai T\u00e2y, ch\u00e2u Nh\u00e3 l\u00e0 M\u00e3 L\u1ec7nh M\u1ea1c c\u00f9ng 14 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[4] L\u1ec7nh cho ch\u00e2u R\u00e1ng n\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng Ph\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>[5] Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng d\u00e2ng t\u1ea5u, xin t\u1eeb Nam D\u01b0\u01a1ng, H\u1ea1 H\u01b0\u1edbng Kh\u1ea9u \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng B\u1ea1ch v\u00e0o Th\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng, Sa H\u00e0, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Th\u00e1i, ch\u1ea3y v\u1ec1 kinh s\u01b0, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m[footnote] \u00dd l\u00e0 th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m <i>('T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m', c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 17.1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 94 ph\u1ea7n H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed v\u00e0 '\u0110\u1ed9c s\u1eed ph\u01b0\u01a1ng d\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng d\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu')<\/i> quy\u1ec3n 79 ph\u1ea7n B\u1ea1ch H\u00e0 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m'. 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 l\u1ea1i ghi l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng H\u00e1n'. X\u00e9t theo c\u00e1c s\u00e1ch, k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Tr\u00ecnh N\u0103ng nh\u1eb1m th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng H\u00e1n, r\u1ed3i thu\u1eadn d\u00f2ng H\u00e1n Giang xu\u1ed1ng T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m. B\u1ea3n g\u1ed1c ghi 'T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m', l\u00e0 n\u00f3i g\u1ed9p c\u1ea3 hai[\/footnote]. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 nghe theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng, Nh\u1eef, D\u0129nh, H\u1ee9a, Th\u00e1i, Tr\u1ea7n, Tr\u1ecbnh c\u00f9ng binh l\u00ednh c\u00e1c ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, do Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng V\u0169 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Long, N\u1ed9i t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu, L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c. \u0110\u00e0o n\u00fai l\u1ea5p khe, qua B\u00e1c V\u1ecdng, La C\u1eeb, Ti\u1ec3u H\u1eefu S\u01a1n, d\u00e0i h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh, \u0111\u1ea5t cao, n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ea3y t\u1edbi[footnote] 'Ch\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Tr\u00ed', nh\u1ea7m do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ch\u1eef d\u01b0\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 17.1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 94 ph\u1ea7n H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n. G\u1eb7p l\u00fac n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao, \u0111\u1eadp \u0111\u00e1 b\u1ecb v\u1ee1, s\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecf d\u1edf. Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u00e2y Kinh H\u1eefu qu\u00e2n Tu\u1ea7n s\u1ee9, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba L\u00fd Chi T\u00e0i b\u1ecb t\u01b0\u1edbc danh t\u1ecbch, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o quan ch\u1ee9c. V\u00ec t\u1ed9i c\u00f9ng th\u01b0\u1eddng d\u00e2n L\u00fd Th\u1eeba Th\u1ee5y mang r\u01b0\u1ee3u v\u00e0o trong cung \u0111i\u1ec7n u\u1ed1ng, b\u1ecb Tu\u1ea7n ki\u1ec3m t\u1ed1 c\u00e1o, tra x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c kh\u00f3a s\u1eaft \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh Tr\u1ea7n Ch\u00e2u tr\u00ean s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i d\u1ecbch, thi\u1ebft l\u1eadp kh\u00f3a s\u1eaft \u0111\u1ec3 t\u00ednh thu\u1ebf t\u1eeb thuy\u1ec1n d\u00e2n, thuy\u1ec1n ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean tr\u0103m th\u1ea1ch b\u1ecb thu m\u1ed9t tr\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1edf h\u00e0ng h\u00f3a th\u00ec thu g\u1ea5p \u0111\u00f4i, khi\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay, Tr\u1ea7n Ch\u00e2u t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c \u1ea5y, [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] l\u1eadp t\u1ee9c ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u d\u1ecdc s\u00f4ng l\u1ea1i thi\u1ebft l\u1eadp kh\u00f3a s\u1eaft nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu c\u00e1c huy\u1ec7n l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 n\u1ea1o v\u00e9t c\u00e1c s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf, Hu\u1ec7 D\u00e2n v\u00e0 s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, ph\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam 17 s\u1ee9 gi\u1ea3 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba l\u0169 l\u1ee5t.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea1i huy \u0111\u1ed9ng th\u00eam m\u1ed9t ngh\u00ecn binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 n\u1ea1o v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n 'Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c', Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n Thang Duy\u1ec7t c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n 'Giang Bi\u1ec3u S\u1ef1 T\u00edch'.<\/p>\n<p><i>(Theo nguy\u00ean b\u1ea3n ghi L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda 'Giang Bi\u1ec3u S\u1ef1 T\u00edch'. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng S\u1eed', L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng bi\u00ean so\u1ea1n 'Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c', Thang Duy\u1ec7t bi\u00ean so\u1ea1n 'Giang Bi\u1ec3u S\u1ef1 T\u00edch'. Nay s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u Ch\u00e2u l\u00e0 Vi Thao b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, do t\u1ed9i tu\u1ea7n bi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi Thao tu\u1ea7n bi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n v\u00e0 \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh. Hai ng\u00e0y sau m\u01b0a \u0111\u1ee7, l\u1ea1i ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c ba t\u1ed9c n\u1ed9i thu\u1ed9c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu tha h\u1ebft t\u1ed9i cho h\u1ecd, t\u1eeb nay n\u1ebfu d\u00e1m x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, quan l\u1ea1i s\u1ebd b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[14] Ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf v\u00f9ng Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, m\u1ed7i c\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u1ea3i n\u1ed9p 480 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft.<\/p>\n\n<p>[15] N\u0103m Ki\u1ebfn Long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, s\u00e1ch v\u1edf do Tam qu\u00e1n l\u01b0u tr\u1eef ch\u1ec9 kho\u1ea3ng h\u01a1n 12 ngh\u00ecn quy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, thu h\u1ebft \u0111\u1ed3 th\u01b0, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf Th\u1ee5c v\u00e0 Giang Nam l\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 13 ngh\u00ecn quy\u1ec3n s\u00e1ch t\u1eeb Th\u1ee5c v\u00e0 h\u01a1n 20 ngh\u00ecn quy\u1ec3n t\u1eeb Giang Nam. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ebfn s\u00e1ch, t\u1eeb \u0111\u00f3, s\u00e1ch v\u1edf trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u1ea1i t\u1eadp trung v\u1ec1 Tam qu\u00e1n, s\u00e1ch v\u1edf d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n<p>T\u1eeb khi nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng d\u1eddi \u0111\u00f4 v\u1ec1 Bi\u1ec7n, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Minh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y m\u1ea5y ch\u1ee5c c\u0103n nh\u00e0 nh\u1ecf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m Tam Qu\u00e1n. N\u01a1i \u0111\u00e2y ch\u1eadt h\u1eb9p, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 che m\u01b0a ch\u1eafn gi\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf quanh co, l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 l\u00ednh h\u1ea7u qua l\u1ea1i \u1ed3n \u00e0o su\u1ed1t ng\u00e0y. M\u1ed7i khi c\u00e1c Nho th\u1ea7n nh\u1eadn chi\u1ebfu so\u1ea1n th\u1ea3o v\u0103n b\u1ea3n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i th\u0103m, nh\u00ecn quanh r\u1ed3i b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"N\u01a1i n\u00e0y t\u1ed3i t\u00e0n nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u gi\u1eef s\u00e1ch v\u1edf thi\u00ean h\u1ea1, chi\u00eau m\u1ed9 hi\u1ec1n t\u00e0i b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng?\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho quan ch\u1ee9c ch\u1ecdn khu \u0111\u1ea5t c\u0169 Vi\u1ec7n Xa L\u1ed9 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1eeda Th\u0103ng Long, x\u00e2y d\u1ef1ng ri\u00eang Tam Qu\u00e1n m\u1edbi, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ed1c th\u00fac th\u1ee3 thuy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ng\u00e0y \u0111\u00eam. Quy m\u00f4 ki\u1ebfn tr\u00fac \u0111\u1ec1u do ch\u00ednh Vua v\u1ea1ch ra. T\u1eeb khi kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00fac ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u0103m hai l\u1ea7n. T\u00f2a nh\u00e0 nguy nga tr\u00e1ng l\u1ec7, \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t trong n\u1ed9i \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 <i>(B\u00ednh Th\u00ecn)<\/i>, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 S\u00f9ng V\u0103n Vi\u1ec7n. Ph\u00eda t\u00e2y x\u00e2y th\u00eam c\u1eeda ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 Vua ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i. To\u00e0n b\u1ed9 s\u00e1ch c\u0169 t\u1eeb Tam Qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i \u0111\u00e2y. D\u00e3y ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n, d\u00e3y ph\u00eda nam l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a T\u1eadp Hi\u1ec1n Qu\u00e1n, d\u00e3y ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 b\u1ed1n kho, ph\u00e2n chia theo b\u1ed1n b\u1ed9 Kinh, S\u1eed, T\u1eed, T\u1eadp, l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a S\u1eed Qu\u00e1n. S\u00e1u kho s\u00e1ch g\u1ed3m b\u1ea3n ch\u00ednh v\u00e0 b\u1ea3n ph\u1ee5 t\u1ed5ng c\u1ed9ng t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n quy\u1ec3n, v\u0103n h\u00f3a trong ph\u1ee7 nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 r\u1ef1c r\u1ee1 thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n<p>[16] Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 x\u1ee9 c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, ban cho Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n l\u1ea1ng b\u1ea1c, n\u0103m ng\u00e0n t\u1ea5m g\u1ea5m hoa, l\u1ea1i ban cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ebf Long m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Quan ch\u1ee9c c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n khi ph\u00ea duy\u1ec7t s\u1ed5 s\u00e1ch do Nam T\u00e0o c\u1ea5p, n\u1ebfu d\u00e1m b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc, ba vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. D\u00f9 trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y, nh\u01b0ng theo l\u1ec7 ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i ghi r\u00f5 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ki\u1ec3m tra.\"<\/i> L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u00e1n s\u1eed b\u1ed9 Nam T\u00e0o \u0110\u1ed5ng Thu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Thu\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 ch\u00e9p trong 'V\u0103n uy\u1ec3n truy\u1ec7n', kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, Tr\u1ea1i s\u1ee9 ba d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Kh\u00e2m Th\u1ecd \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u0111\u00e1nh lui ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[19] C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng n\u0103m thu mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh[footnote]Ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng thu mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, ch\u1eef 'ng\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u0111\u1ea7u', s\u1eeda theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kh\u1ed1 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'Th\u1ef1c h\u00f3a' 23 ch\u01b0\u01a1ng 21, c\u00f9ng 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9[\/footnote]m\u1ed9t v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n, v\u1ed1n l\u00e0 do tri ch\u00e2u L\u00fd B\u1ed9i th\u1eddi Khai B\u1ea3o t\u00f9y \u00fd b\u00f3c l\u1ed9t, nh\u1eb1m \u0111\u1ea1t th\u00e0nh t\u00edch cao, b\u00e3i b\u1ecf ti\u1ec1n c\u1ee7i c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i, ngo\u00e0i h\u1ea1n m\u1ee9c h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n trong khu v\u1ef1c n\u1ea5u mu\u1ed1i. D\u00e2n kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c n\u00e0y, r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c, d\u00f9 ph\u00e1 s\u1ea3n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi di c\u01b0 sang qu\u1eadn kh\u00e1c, s\u1ed1 h\u1ed9 ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u00e1o l\u00ean. Nh\u01b0ng kho\u1ea3n thu \u0111\u00e3 t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf ngay n\u00ean mu\u1ed1n chia \u0111\u1ec1u cho c\u00e1c ch\u00e2u, t\u00ednh v\u00e0o ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o thu\u1ebf hai l\u1ea7n n\u1ed9p cho quan.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu th\u1ebf, v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i h\u1ecda.\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft, ri\u00eang hai gi\u1ebfng c\u0169 v\u1edbi h\u1ea1n m\u1ee9c hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i c\u00e2n, v\u1eabn b\u1eaft d\u00e2n n\u1ea5u mu\u1ed1i.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n ch\u00e2u T\u1eeb l\u00e0 T\u1eeb B\u00edch b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m n\u01a1i ch\u1ee3, do qu\u1ea3n kho th\u00f3c c\u1ee7a ch\u00e2u, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a d\u00e2n r\u1ed3i mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u1ea5p h\u01b0 kho\u00e1n cho h\u1ecd. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, B\u00edch v\u00e0 Nha hi\u1ec7u Cao Qu\u00fd \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i x\u1ea5u \u00e1c.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y L\u0103ng C\u1ea9m vi\u1ec7n, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem m\u00e1y d\u1ec7t trong x\u01b0\u1edfng. Tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n xem s\u00e1ch, cho c\u00e1c Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u1ef1 do tra c\u1ee9u, h\u1ecfi \u0111\u00e1p. L\u1ea1i tri\u1ec7u L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u1ebfn xem, Vua b\u1ea3o D\u1ee5c: <i>\"Nghe n\u00f3i khanh \u1edf Giang Nam r\u1ea5t ham \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, trong n\u00e0y nhi\u1ec1u s\u00e1ch c\u0169 l\u00e0 c\u1ee7a khanh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch kh\u00f4ng?\"<\/i> D\u1ee5c l\u1ea1y t\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c ban r\u01b0\u1ee3u \u1edf trung \u0111\u01b0\u1eddng, say r\u1ed3i m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, v\u00ec Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c s\u1eafp \u0111\u1ebfn, sai T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng H\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i T\u00e2y \u0111\u00f3n v\u00e0 \u1ee7y l\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o d\u00e2n Nhung c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 tr\u1ea1i Qu\u1ea3ng H\u00f2a Nh\u01b0\u01a1ng. Gi\u00e1m qu\u00e2n Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Minh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u v\u00e0i ch\u1ee5c t\u00ean Nhung \u0111em b\u00eau.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c n\u1ed9i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y B\u1eafc th\u01b0\u1eddng mang h\u00e0ng h\u00f3a, v\u1ea3i v\u00f3c \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ea7n, Giai \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, mang ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ea5u ch\u1ea3y \u0111\u00fac kh\u00ed c\u1ee5. T\u1eeb nay nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u1ea1i d\u00e2n n\u00e0o d\u00e1m \u0111\u01b0a l\u1eadu ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ra tr\u0103m quan tr\u1edf l\u00ean, t\u00f9y m\u1ee9c m\u00e0 x\u00e9t t\u1ed9i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[25] V\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, Vua ban chi\u1ebfu sai ba v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e0o h\u1ed3, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y \u0111\u1ed5 v\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ban th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t t\u00ean h\u1ed3 l\u00e0 Kim Minh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'B\u1ea3n k\u1ef7' n\u00f3i r\u1eb1ng th\u00e1ng n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0o h\u1ed3 l\u00e0 sai, th\u1ef1c ra ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban t\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[26] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, v\u00ec Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u00e0nh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, Vua sai con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n.<\/p>\n\n<p>[27] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, Th\u00e1i T\u1ed5 phong Chu Duy Gi\u1ea3n l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Duy Gi\u1ea3n t\u1eebng c\u00f3 \u00fd nguy\u1ec7n \u1ea9n c\u01b0 \u1edf Chung Nam, nh\u01b0ng v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u1ea1i nguy\u1ec7n, n\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ea1i ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u0169, xin t\u1eeb ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i l\u00e0m Ngu b\u1ed9 lang trung r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Duy Gi\u1ea3n th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed9c nu\u00f4i th\u00e2n, n\u00ean khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, \u00f4ng t\u1eeb v\u00f9ng \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xin v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u00e1c quan cho r\u1eb1ng quan \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p xin g\u1eb7p, n\u00ean Duy Gi\u1ea3n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua cho Duy Gi\u1ea3n gi\u1eef l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169, nh\u01b0ng gi\u1edbi s\u0129 phu khinh b\u1ec9 \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[28] Trung th\u01b0 l\u1ec7nh s\u1eed T\u1eadp Nguy\u00ean C\u00e1t \u0103n tr\u1ed9m \u1ea5n, gi\u1ea3 m\u1ea1o ph\u00e1t th\u01b0 c\u1ee7a c\u1eadn th\u1ea7n, l\u1ea5y 170 t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb tr\u1ea1m d\u1ecbch \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft b\u1eb1ng g\u1eady.<\/p>\n\n<p>[29] Ch\u00e2u Ninh b\u00e1o r\u1eb1ng b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp bi\u00ean gi\u1edbi, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 C\u1ea3nh Nh\u00e2n T\u01b0 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[30] \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u0169 D\u1ee5 c\u1ea7m qu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i M\u00f4n, nh\u01b0ng t\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf l\u1ea1i tham \u00f4, nh\u0169ng l\u1ea1m. Vua sai ch\u00e2u Dung \u0111i\u1ec1u tra s\u1ef1 vi\u1ec7c, r\u1ed3i L\u0129nh Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Chu V\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u00f4ng b\u1eb1ng g\u1eady.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp tr\u1ea1i B\u00e1t Lang, gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 L\u01b0u S\u00f9ng Nh\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang, b\u1eaft s\u1ed1ng th\u1ee7 l\u0129nh V\u01b0\u01a1ng Ninh Ch\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.<\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung L\u00fd Tr\u1ecdng Hu\u00e2n qua \u0111\u1eddi. Tr\u1ecdng Hu\u00e2n t\u1eebng c\u00f9ng Th\u00e1i T\u1ed5 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Chu Th\u00e1i T\u1ed5, \u00f4ng c\u1ea9n tr\u1ecdng, trung h\u1eadu, kh\u00f4ng ki\u1ec3u c\u00e1ch, n\u00ean Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t coi tr\u1ecdng, trao quy\u1ec1n binh v\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 sai B\u00ecnh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu v\u00e0o kinh t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, li\u1ec1n sai Th\u1eeba H\u1eefu \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c ty chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u00f3n ti\u1ebfp Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, l\u1ea1i sai T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u1edf ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u1edf v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 Vua l\u1ea1i m\u1edf ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c nh\u01b0 Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd, Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ti\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[34] Ch\u00e2u Kh\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng Tri ch\u00e2u M\u1ed9 Dung \u0110\u1ee9c Phong \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c t\u1ed9c H\u1ea1t D\u1ee5 L\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u1ee9c Phong l\u00e0 con c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau, \u1edf ch\u00e2u Kh\u00e1nh t\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u00edn n\u0103m, tr\u1ecb d\u00e2n b\u1eb1ng s\u1ef1 nghi\u00eam c\u1ea9n v\u00e0 y\u00ean t\u0129nh, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n\n<p>[35] Ch\u00e2u T\u1ea7n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng t\u1eadp k\u00edch gi\u1ebft h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean, \u0111\u1ed1t h\u01a1n hai ngh\u00ecn l\u1ec1u tr\u1ea1i, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi con ng\u1ef1a, ba ngh\u00ecn con tr\u00e2u d\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a s\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 3, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 m\u1edbi t\u1ea5u v\u1ec1 kinh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 3. 'B\u1ea3n k\u1ef7' ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, phong Nh\u00e0n c\u1ee9u s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9; H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m ty c\u00f4ng s\u1ef1; Ng\u1ef1 tr\u00f9 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ng\u1ef1 tr\u00f9 s\u1ee9, Cung ph\u1ee5ng quan Ki\u1ec1u B\u00e2n <i>(B\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m ph\u00f3; Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u00e1n l\u00e0m T\u00e2y l\u0103ng c\u1ea9m s\u1ee9, Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch <i>(D\u1ecbch, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>, Ph\u1ee5 th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng c\u00f9ng l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; Tri\u1ec7u Tu\u1ea5n <i>(Tu\u1ea5n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m An b\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; Hu\u1ec7 Di\u00ean Ch\u00e2n <i>(Di\u00ean Ch\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i danh S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m ph\u00f3 s\u1ee9; ng\u01b0\u1eddi Thanh Tr\u00ec Nh\u1ecb \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m T\u1eedu ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u1eeb Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00e1c phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, nh\u1edd \u00e2n c\u0169 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[37] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea4t M\u00e3o, Vua tri\u1ec7u v\u1ecb \u0111\u1ea1o s\u0129 Hoa S\u01a1n \u0110inh Thi\u1ebfu Vi \u1edf \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Thi\u1ebfu Vi gi\u1ecfi ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng kh\u00ed, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 h\u01a1n tr\u0103m, \u1ea9n c\u01b0 t\u1ea1i Hoa \u0110\u1ed3ng c\u1ed1c, c\u00f9ng Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n n\u1ed5i ti\u1ebfng ngang nhau. \u0110o\u00e0n c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n Nguy\u00ean, nh\u01b0ng Thi\u1ebfu Vi ch\u00ed h\u01b0\u1edbng thanh cao, chuy\u00ean t\u00e2m theo \u0111\u1ea1o nghi\u1ec7p, c\u00f2n \u0110o\u00e0n th\u00edch r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 ph\u00f3ng t\u00fang, tuy \u1edf g\u1ea7n nhau nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng qua l\u1ea1i. Thi\u1ebfu Vi d\u00e2ng kim \u0111an, c\u1ef1 th\u1eafng, nam chi, huy\u1ec1n chi..., Vua l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ea5y th\u00e1ng r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Thi\u1ebfu Vi d\u00e2ng kim \u0111an, c\u1ef1 th\u1eafng... x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0 khi \u00f4ng l\u1ea1i v\u00e0o tri\u1ec1u, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ra l\u1ec7nh t\u1eeb th\u00e1ng hai \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft c\u00e1, chim, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p><i>(Gi\u1ed1ng v\u1edbi chi\u1ebfu th\u01b0 th\u00e1ng hai n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng kh\u00e1c \u1edf ch\u1ed7 x\u1eed ph\u1ea1t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u1ea7n, L\u0169ng Ch\u00e2u Chu Th\u1eeba T\u1ea5n t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u00e1m tr\u0103m k\u1ef5 binh r\u1ee3 \u0111\u1ed9t k\u00edch tr\u1ea1i Cung M\u00f4n, \u00f4ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, v\u00e0 ch\u00e9m ch\u00edn t\u00ean qu\u00e2n kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh ngay t\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[40] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea1i m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0111\u00e3i Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n, ban y ph\u1ee5c, ti\u1ec1n b\u1ea1ch cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu chia Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh T\u00e2y th\u00e0nh hai, c\u00e1c ch\u00e2u M\u1ea1nh, Ho\u1ea1t, V\u1ec7, Tr\u1ea7n, D\u0129nh, H\u1ee9a, Th\u00e1i, Nh\u1eef do Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd; c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e2n, Ph\u00f2ng, Ph\u1ee5c, D\u0129nh, Kim, T\u00f9y, An, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f9ng qu\u00e2n T\u00edn D\u01b0\u01a1ng do Ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u1ea3i qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111\u1ed5i ch\u00e2u Gi\u00e1m L\u0129nh Nam th\u00e0nh ch\u00e2u Ki\u00eam, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u00ecnh H\u1ea3i l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00f9ng k\u1ebf c\u1ee7a m\u1ea1c li\u00eau l\u00e0 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Nam An, d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c 14 huy\u1ec7n, 151.978 h\u1ed9, 18.727 binh[footnote] '18.727 binh', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi '18.827 binh', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 3 th\u01b0\u1ee3ng, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4 'Th\u00e1i T\u00f4ng k\u1ef7' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 4 n\u0103m K\u1ef7 M\u00e3o d\u00f9ng k\u1ebf m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e9p theo '\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c', chi ti\u1ebft ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ch\u00e2u Ho\u00e0i b\u00e1o s\u00f4ng v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Ho\u1ea1ch Gia.<\/p>\n\n<p>[47] Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh xem g\u1eb7t l\u00faa m\u00ec.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ch\u00e9m th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Th\u1eeba T\u1ef1, v\u00ec khi gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ecbnh, \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi l\u1ea1i vi\u00ean tham \u00f4 ti\u1ec1n c\u00f4ng kh\u1ed5ng l\u1ed3. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, Vua sai tra x\u00e9t, x\u00e1c minh s\u1ef1 th\u1eadt, c\u00e1c quan cho r\u1eb1ng theo lu\u1eadt n\u00ean x\u1eed gi\u1ea3o, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u00f9ng 7 l\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ban b\u1ed1 kh\u1eafp ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e c\u00e1c quan l\u1ea1i, treo \u1edf t\u01b0\u1eddng n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, cho Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Ninh, \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, con trai c\u1ee7a H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1o, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ph\u00f2ng; Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00fac, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Thu\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u \u0110\u0103ng. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i cho ph\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u00ecnh H\u1ea3i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec3n l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Th\u00f4ng, v\u1eabn coi vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u Tuy\u1ec1n; \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 nha n\u1ed9i ch\u00e2u Tuy\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u1eeb[footnote] 'Ch\u00e2u Tr\u1eeb', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'ch\u00e2u T\u1eeb', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1eddi v\u00e0 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 93 'Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129 truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u1eabn coi vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u0103n Hi\u1ec3n, V\u0103n Ngh\u0129 v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, nay h\u1ee3p l\u1ea1i ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5, n\u0103m \u1ea4t D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u. Ban \u00e2n x\u00e1 cho hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf 1 n\u0103m.<\/p>\n\n<p>[51] Ban \u0111\u1ea7u, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111em h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i trong ph\u1ee7 ch\u1edf theo, chia l\u00e0m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1ed1ng, g\u1ed3m t\u00ea gi\u00e1c, ng\u00e0 voi, g\u1ea5m v\u00f3c, v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u00e2u b\u00e1u, tr\u00e0, b\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n m\u1ea5y v\u1ea1n. Th\u1ee5c ng\u1ea7m mu\u1ed1n ph\u1ee5c qu\u1ed1c, n\u00ean t\u0103ng c\u1ed1ng ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eeba l\u00f2ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n khuy\u00ean nh\u00e0 Vua gi\u1eef Th\u1ee5c l\u1ea1i, kh\u00f4ng cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Su\u1ed1t h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1ed1ng, v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5. \u0110\u1ebfn khi Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, Th\u1ee5c s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n \u0111\u0103ng k\u00fd binh kh\u00ed qu\u1ed1c gia d\u00e2ng l\u00ean. H\u00f4m \u1ea5y, Th\u1ee5c l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin b\u00e3i b\u1ecf t\u01b0\u1edbc v\u1ecb Ng\u00f4 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c, t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i nguy\u00ean s\u00fay thi\u00ean h\u1ea1 binh m\u00e3, b\u1ecf l\u1ec7nh chi\u1ebfu th\u01b0 kh\u00f4ng x\u01b0ng t\u00ean, v\u00e0 xin v\u1ec1 qu\u00ea, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Th\u1ee5c kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m sao, Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd n\u00f3i: <i>\"\u00dd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 r\u00f5, n\u1ebfu \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, h\u1ecda \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ebfn.\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu c\u1ee7a Th\u1ee5c \u0111\u1ec1u n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean, Nh\u00e2n K\u00fd l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: <i>\"Nay ch\u00fang ta \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong tay ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1ch qu\u1ed1c gia ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1nh m\u1edbi bay \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Th\u1ee5c m\u1ed9t m\u00ecnh c\u00f9ng Nh\u00e2n K\u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin hi\u1ebfn m\u01b0\u1eddi ba ch\u00e2u v\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n', theo b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. C\u1ee9 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, quy\u1ec3n ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c nh\u1ea5t chi ba, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed ghi, S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n l\u00e0 t\u00ean c\u0169 th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 tu s\u1eeda, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh C\u00e0n Nguy\u00ean.[\/footnote] \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp nh\u1eadn tri\u1ec1u ki\u1ebfn, theo nghi l\u1ec5 m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Th\u1ee5c lui tri\u1ec1u, t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 m\u1edbi bi\u1ebft, h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c n\u00f3i: <i>\"Vua ch\u00fang ta kh\u00f4ng v\u1ec1 n\u1eefa r\u1ed3i.\"<\/i> T\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u huy\u1ec7n, n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00e1m h\u1ed9, m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u binh l\u00ednh.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Th\u00f4i Hi\u1ebfn, t\u01b0\u1edbc ba ch\u1ee9c, ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ee9a K\u1ef3 b\u1ecb x\u00f3a s\u1ed5, tr\u1ee5c xu\u1ea5t v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, t\u1ecbch thu n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u00e3 ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do h\u1ecd y\u1ebfu k\u00e9m, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n vi\u1ec7c c\u00f2n do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, tra x\u00e9t th\u1ef1c t\u1ebf n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. Hi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[53] Ban l\u1ec7nh cho Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung Ph\u1ea1m M\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft; T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu H\u1ea7u \u0110\u00e0o, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Th\u00f4i K\u1ebf T\u00f4ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft; H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u00e2y Nam l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, T\u00f4ng ch\u00ednh th\u1eeba Tri\u1ec7u T\u1ec1 l\u00e0m ph\u00f3; T\u1eeb b\u1ed9 lang trung L\u01b0u B\u1ea3o Hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 \u0110\u00f4ng B\u1eafc l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, H\u1eefu Th\u1eadp di Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng[footnote] Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u1ecbnh Nh\u01b0\u1ee3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng: M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 l\u00e0 S\u0129 Long, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u1edf quy\u1ec3n 301; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 l\u00e0 Ti\u1ec1m \u00d4ng, ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ecdc S\u01a1n, T\u00edn Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u1edf quy\u1ec3n 448, ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c.[\/footnote] l\u00e0m ph\u00f3; H\u1eefu V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1ea7u U\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111i ki\u1ec3m tra kho l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4 d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft; T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu M\u1ea1nh Di T\u00f4n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n x\u1eed l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft.<\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, M\u00e2n t\u1eeb Ho\u00e0i Nam tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, Vua n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eefa Giang, Ho\u00e0i, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n li\u00ean t\u1ee5c, l\u00e0m \u0111\u1ea7y kho l\u1eabm c\u1ee7a ta, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a khanh.\"<\/i> M\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"V\u00e0o th\u1eddi Trinh Nguy\u00ean nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0i Nam m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 n\u1ed9p m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o, nay m\u1ed7i n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u1eddi Trinh Nguy\u00ean.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ta bi\u1ebft khanh c\u00f3 c\u00f4ng lao.\"<\/i> \u0110\u1ecbnh d\u00f9ng M\u00e2n l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, nh\u01b0ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n n\u00f3i H\u00e0ng Ch\u00e2u v\u1eeba thu ph\u1ee5c, kh\u00f4ng c\u00f3 M\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u00e8n b\u1ea3o M\u00e2n: <i>\"Khanh h\u00e3y \u0111i thay ta, r\u1ed3i ta s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1.\"<\/i><\/p>\n<p>H\u1ecd Ti\u1ec1n chi\u1ebfm c\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ed1ng n\u1ea1p nhi\u1ec1u, b\u00ean trong s\u1ed1ng xa x\u1ec9, \u0111\u1ea5t h\u1eb9p d\u00e2n \u0111\u00f4ng, thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1, t\u1eeb g\u00e0 c\u00e1 \u0111\u1ebfn rau c\u1ecf, th\u1ee9 g\u00ec c\u0169ng thu, ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu m\u1ed9t \u0111\u1ea5u g\u1ea1o c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi. M\u1ed7i l\u1ea7n ph\u1ea1t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c quan l\u1ea1i c\u1ea7m s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ee9ng \u1edf s\u00e2n[footnote] S\u1eeda '\u00c1n' th\u00e0nh '\u00c1n' theo b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ec9 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 4, Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i quy\u1ec3n 2.[\/footnote], \u0111\u1ecdc t\u1eebng s\u1ed5, c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 thi\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 roi, \u0111\u00e1nh xong l\u1ea1i \u0111\u1ecdc s\u1ed5 kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ti\u1ebfp, \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft s\u1ed5 m\u1edbi th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00ec b\u1ecb v\u00e0i ch\u1ee5c roi, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m roi. \u0110\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc b\u1ecb di\u1ec7t, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 v\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u00f3. M\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin b\u00e3i b\u1ecf, Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, d\u1eddi phong Ti\u1ec1n Th\u1ee5c l\u00e0m Ho\u00e0i H\u1ea3i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, phong con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Duy Tr\u1ecb l\u00e0m Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u00ecnh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu l\u00e0m Th\u00e1i Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Uy V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u1ea9m Th\u1eeba L\u1ec5 l\u00e0m An Ho\u00e1 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Chi\u1ebft Giang T\u00e2y \u0111\u1ea1o Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd l\u00e0m Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u00e2n K\u00fd v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, nay ghi chung t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 cho c\u00e1c ch\u00e2u trong khu v\u1ef1c L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, c\u1eed T\u1ea3 B\u1ed5 Khuy\u1ebft L\u00fd C\u00e1t \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, Th\u00f4ng S\u1ef1 X\u00e1 Nh\u00e2n Ti\u1ebft V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(Theo truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Ti\u1ebft, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m Th\u00f4ng S\u1ef1 X\u00e1 Nh\u00e2n, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[57] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, H\u1ea1 Ch\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Nan L\u00fd Kh\u1eafc Du\u1ec7 m\u1ea5t, con \u00f4ng l\u00e0 Nha n\u1ed9i Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Qu\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd ch\u00e2u s\u1ef1. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, phong L\u00fd K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu \u0110\u1ecbnh Nan.<\/p>\n\n<p>[59] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Tr\u1ea5n Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng T\u00edn m\u1edbi n\u1eafm binh quy\u1ec1n th\u00ec \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u1ecb m\u1ea5t ti\u1ebfng, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi \u1ed1m n\u1eb7ng, b\u1ed7ng nhi\u00ean gi\u1ecdng n\u00f3i tr\u1edf l\u1ea1i. Vua v\u1ed9i \u0111\u1ebfn t\u1eadn ph\u1ee7 th\u0103m h\u1ecfi. D\u01b0\u01a1ng T\u1ee9c k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft tu\u00f4n tr\u00e0n, l\u1ea1i c\u00fai \u0111\u1ea7u xin nh\u00e0 Vua c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi. Vua an \u1ee7i \u00f4ng v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. H\u00f4m sau, D\u01b0\u01a1ng T\u00edn qua \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n<p>[60] Tr\u01b0\u1edbc kia, Ph\u00e1n quan Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ea7n Ch\u00e2u L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Ngu c\u00f3 con trai t\u00ean L\u00fd Phi H\u00f9ng, t\u00ednh t\u00ecnh hung hi\u1ec3m, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, b\u1ecb gia \u0111\u00ecnh ru\u1ed3ng b\u1ecf, th\u01b0\u1eddng ngao du \u1edf kinh th\u00e0nh, Ng\u1ee5y, B\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi l\u0169 du \u0111\u00e3ng x\u1ea5u xa r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c. V\u00ec cha l\u00e0m quan \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, L\u00fd Phi H\u00f9ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh kho t\u00e0ng, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m y\u1ebfu v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh l\u00ednh \u1edf \u0111\u00f3. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd Anh, l\u00e0m ch\u1ee9c U\u00fd \u1edf huy\u1ec7n Chu Ch\u1ea5t, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, l\u00e0 cha v\u1ee3 c\u1ee7a L\u00fd Phi H\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1eeb kinh th\u00e0nh, L\u00fd Phi H\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u0103m Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd Anh, l\u00e9n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a c\u1ee7a \u00f4ng ta, gi\u1ea3 l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn chu\u1ed3ng ng\u1ef1a, g\u1ecdi l\u00ednh g\u00e1c \u0111\u00f2i ng\u1ef1a. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ea7m \u0111u\u1ed1c ra xem, L\u00fd Phi H\u00f9ng l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra chi\u1ebfc tua ng\u1ef1a mua ri\u00eang \u0111\u1ec3 th\u1ecb oai, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean li\u1ec1n trao ng\u1ef1a. L\u00fd Phi H\u00f9ng b\u1ea3o m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh \u0111i h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, r\u1ed3i gi\u1ea3 m\u1ec7nh Vua l\u1ea5y danh ngh\u0129a tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1eaft gi\u1eef \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c tu\u1ea7n d\u1ecbch Di\u00eau Th\u1eeba To\u1ea1i, \u0111\u1ebfn L\u0169ng Ch\u00e2u b\u1eaft gi\u00e1m qu\u00e2n Cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Ng\u00f4 S\u01a1n b\u1eaft Huy\u1ec7n u\u00fd L\u01b0 T\u00e1n, \u0111\u1ec1u b\u1eaft h\u1ecd \u0111i theo.<\/p>\n\n<p>L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u n\u1ed5i lo\u1ea1n, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Chu Th\u1eeba T\u1ea5n c\u00f9ng v\u1edbi \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng <i>(Nh\u00e2n L\u00e3ng c\u0169ng l\u00e0 \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 T\u1ea7n Ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y xem cu\u1ed1i th\u00e1ng ba.)<\/i>, L\u01b0u V\u0103n D\u1ee5 <i>(V\u0103n D\u1ee5 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 hai, v\u1edbi ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 N\u1ed9i Cung Ti\u1ec5n Kh\u1ed1, ra l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u1ea7n, L\u0169ng.)<\/i>, V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n <i>(S\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m \u0110\u00f4ng \u0110\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, th\u0103ng ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, hi\u1ec7n kh\u00f4ng r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5.)<\/i>, L\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng T\u00e1n <i>(S\u00f9ng T\u00e1n, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>, Vi Thao, M\u00e3 Tri Ti\u1ebft <i>(Tri Ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m T\u00e2y \u0110\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan.)<\/i> \u0111\u1ec1u nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n Thanh Th\u1ee7y. V\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00ecn th\u00e1ng t\u01b0, Phi H\u00f9ng \u0111\u1ebfn Thanh Th\u1ee7y, gi\u1ea3 m\u1ea1o chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1eaft tr\u00f3i t\u1ea5t c\u1ea3. Th\u1eeba T\u1ea5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u1ea5y Di\u00eau Th\u1eeba To\u1ea1i c\u00f9ng v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u1edbi, kh\u00f4ng hay bi\u1ebft l\u00e0 k\u1ebf gi\u1ea3, ch\u1ec9 c\u00f3 Nh\u00e2n L\u00e3ng kh\u00f3c l\u00f3c xin xem chi\u1ebfu ch\u1ec9. Phi H\u00f9ng n\u1ed5i gi\u1eadn qu\u00e1t: <i>\"Ta nh\u1eadn m\u1eadt ch\u1ec9, v\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i do d\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh, l\u1ec7nh tru di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. H\u00e1 ch\u1eb3ng nghe chuy\u1ec7n Phong Ch\u00e2u gi\u1ebft L\u00fd H\u1ea1c sao, chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 xem \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1o xem x\u00e9t quan l\u1ea1i t\u1ed1t x\u1ea5u, b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean. S\u1ee9 gi\u1ea3 L\u0129nh Nam t\u00e2u r\u1eb1ng Tri Phong Ch\u00e2u L\u00fd H\u1ea1c kh\u00f4ng tu\u00e2n ph\u00e9p, vu c\u00e1o qu\u00e2n l\u1ea1i m\u01b0u ph\u1ea3n, Vua ra l\u1ec7nh gi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng tra h\u1ecfi, n\u00ean Phi H\u00f9ng m\u1edbi l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1eddi \u0111e d\u1ecda. \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0a Th\u1eeba T\u1ea5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u x\u1eed t\u1eed, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u01b0u c\u01b0\u1edbp binh l\u00ednh canh gi\u1eef, chi\u1ebfm th\u00e0nh l\u00e0m lo\u1ea1n.<\/p>\n\n<p>Phi H\u00f9ng v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb gi\u1ea3 danh x\u01b0ng ch\u1ebf, t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n t\u1eeb th\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u1edf Nam ph\u1ee7, g\u1eb7p L\u01b0u V\u0103n D\u1ee5 k\u00eau kh\u00f3c b\u1ea3o Phi H\u00f9ng r\u1eb1ng: <i>\"T\u00f4i c\u0169ng t\u1eebng ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u1ee1 l\u00f2ng n\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ee9u gi\u00fap t\u00f4i sao?\"<\/i><\/p>\n<p>Phi H\u00f9ng b\u00e8n \u0111u\u1ed5i t\u1ea3 h\u1eefu, b\u1ea3o V\u0103n D\u1ee5: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng ta h\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u0103n D\u1ee5 bi\u1ebft h\u1eafn gian tr\u00e1, gi\u1ea3 v\u1edd \u0111\u1ed3ng \u00fd, Phi H\u00f9ng li\u1ec1n c\u1edfi tr\u00f3i cho \u00f4ng. V\u0103n D\u1ee5 th\u00fac ng\u1ef1a ti\u1ebfn l\u00ean, n\u00f3i th\u1ea7m v\u00e0o tai \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng, Nh\u00e2n L\u00e3ng li\u1ec1n gi\u1ea3 v\u1edd ng\u00e3 ng\u1ef1a nh\u01b0 ng\u1ea5t x\u1ec9u. Phi H\u00f9ng c\u00f9ng b\u1ecdn t\u00f9y t\u00f9ng \u0111\u1ebfn xem, l\u1ea1i c\u1edfi tr\u00f3i cho \u00f4ng. Nh\u00e2n L\u00e3ng b\u1ea5t ng\u1edd v\u00f9ng d\u1eady \u0111\u00e1nh Phi H\u00f9ng, c\u00f9ng v\u1edbi V\u0103n D\u1ee5 v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eef h\u1eafn. Phi H\u00f9ng v\u1eabn k\u00eau l\u00ean: <i>\"\u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng m\u01b0u ph\u1ea3n, gi\u1ebft s\u1ee9 gi\u1ea3!\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, h\u1eafn b\u1ecb giam v\u00e0o ng\u1ee5c T\u1ea7n ch\u00e2u, b\u1ecb tra h\u1ecfi v\u00e0 khai ra h\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh.<\/p>\n<p>C\u00f3 chi\u1ebfu tru di tam t\u1ed9c, b\u1eaft lu\u00f4n nh\u1eefng k\u1ebb t\u1eebng th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Phi H\u00f9ng nh\u01b0 H\u00e0 \u0110\u1ea1i C\u1eed v\u00e0 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed, c\u00f9ng v\u1edbi Di\u00eau Th\u1eeba To\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m ngang l\u01b0ng \u1edf ch\u1ee3 T\u1ea7n ch\u00e2u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao ng\u1ef1a v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1ef1a cho Phi H\u00f9ng c\u0169ng b\u1ecb tru di t\u1ed9c. V\u0103n D\u1ee5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1ea3o T\u1eafc.<\/p>\n<p><i>(Chuy\u1ec7n M\u00e3 Tri Ti\u1ebft ch\u00e9p r\u1eb1ng: Tri Ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra s\u1ef1 gian tr\u00e1 c\u1ee7a Phi H\u00f9ng, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi V\u0103n D\u1ee5, kh\u00e1c v\u1edbi chuy\u1ec7n V\u0103n D\u1ee5, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[61] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea5y vi\u1ec7c Phi H\u00f9ng ra b\u1ed1 c\u00e1o thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ec7nh r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay c\u00e1c con em trong gia \u0111\u00ecnh quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, ai c\u00f3 l\u00f2ng d\u1eef t\u1ee3n, h\u00e0nh vi kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc, d\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean r\u0103n m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda \u0111\u1ed5i, th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n, gi\u1ea3i giao v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, s\u1ebd ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa x\u00f4i hi\u1ec3m ngh\u00e8o. Ai bao che kh\u00f4ng b\u00e1o, s\u1ebd li\u00ean \u0111\u1edbi b\u1ecb t\u1ed9i t\u1eeb b\u1eadc 'C\u00f4ng' tr\u1edf l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[62] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ra chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f4ng v\u1ee5 b\u1eb1ng ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u00e0i b\u1ea1c\"<\/i>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f2n s\u01a1 s\u00e0i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i ch\u1ec9 do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00ec vi\u1ec7c Phi H\u00f9ng, m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[63] Vua ch\u00fa tr\u1ecdng tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc t\u1eeb g\u1ed1c, nghi\u00eam tr\u1ecb tham quan. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 10 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u[footnote]Kinh tri\u1ec1u, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. B\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 3 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kinh quan'.[\/footnote], M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, d\u00f9 g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1, n\u1ebfu \u0111\u00e3 tha v\u1ec1 th\u00ec c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ch\u00e2u Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng theo chi\u1ebfu t\u00ecm hi\u1ec3u s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Linh, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c h\u1ecda ch\u00e2n dung v\u00e0 9 quy\u1ec3n v\u0103n t\u1eadp, d\u00e2ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ch\u00e2u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Ninh L\u0103ng, Vua li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh huy \u0111\u1ed9ng 4.500 d\u00e2n \u0111inh t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ed1ng, B\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, sai T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u1ea1i huy \u0111\u1ed9ng 3.200 d\u00e2n \u0111inh trong v\u00f9ng kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp ch\u1ed7 s\u00f4ng Bi\u1ec7n b\u1ecb v\u1ee1, giao cho Ph\u00e1n t\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng Ho\u1ea3ng \u0111\u1ed1c th\u00fac.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, sai t\u0103ng l\u1eef ngo\u1ea1i qu\u1ed1c l\u00e0 Man Th\u00f9 Th\u1ea5t L\u1ee3i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Theo ph\u00e1p t\u1ee5c Thi\u00ean Tr\u00fac, khi Vua ch\u1ebft, th\u00e1i t\u1eed k\u1ebf v\u1ecb, c\u00e1c con kh\u00e1c \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t gia l\u00e0m t\u0103ng, kh\u00f4ng \u1edf trong n\u01b0\u1edbc. Man Th\u00f9 Th\u1ea5t L\u1ee3i v\u1ed1n l\u00e0 con trai c\u1ee7a Vua Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p>Th\u1eddi Khai B\u1ea3o, \u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c, Th\u00e1i T\u1ed5 sai cho \u1edf t\u1ea1i ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c. \u00d4ng gi\u1eef gi\u1edbi lu\u1eadt nghi\u00eam c\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi kinh \u0111\u00f4 quy h\u01b0\u1edbng, c\u00fang d\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ea7y nh\u00e0. C\u00e1c t\u0103ng ch\u00fang \u0111\u1ed1 k\u1ef5, nh\u00e2n \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng Hoa, b\u00e8n gi\u1ea3 m\u1ea1o t\u1edd t\u1ea5u xin cho \u00f4ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, \u00f4ng m\u1edbi kinh ng\u1ea1c v\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn, c\u00e1c t\u0103ng \u0111em \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua khuy\u00ean gi\u1ea3i, \u00f4ng \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i th\u00eam v\u00e0i th\u00e1ng r\u1ed3i \u0111i. \u00d4ng t\u1ef1 n\u00f3i s\u1ebd \u0111\u1ebfn Nam H\u1ea3i, \u0111i theo th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng r\u00f5 k\u1ebft c\u1ee5c ra sao.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi v\u0103n c\u0169 c\u1ee7a s\u1eed s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc. Vua T\u1ed1ng th\u1ed1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, sao c\u00f2n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng? Nay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>\"ti\u1ebfng Hoa\"<\/i>)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[67] Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 d\u01b0\u1edbi 500 h\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1, ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c L\u1ec7nh v\u00e0 \u00day.<\/p>\n\n<p>[68] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, phong Tr\u1ea5n V\u0169 Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9, \u0110i\u1ec7n Ti\u1ec1n \u0110\u00f4 Ngu H\u1eadu B\u1ea1ch Ti\u1ebfn Si\u00eau l\u00e0m \u0110i\u1ec7n Ti\u1ec1n Ph\u00f3 \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9. Ti\u1ebfn Si\u00eau qu\u00ea \u1edf M\u00e3 \u1ea4p, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u1ed5i b\u1eadt, ch\u1ec9 nh\u1edd c\u1ea9n th\u1eadn, k\u00edn \u0111\u00e1o, bi\u1ebft ch\u0103m lo cho qu\u00e2n s\u0129 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng su\u00fd.<\/p>\n\n<p>[69] Ban t\u1eb7ng V\u0169 Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho mua nh\u00e0.<\/p>\n\n<p>[70] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ec5 Th\u1ea5t t\u1ecbch l\u00e0 ng\u00e0y l\u00e0nh, \u0111\u00e3 ghi trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. Nay t\u1eadp t\u1ee5c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng ng\u00e0y m\u00f9ng 6, kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. N\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ng\u00e0y m\u00f9ng 7.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[71] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng L\u00fd D\u1ee5c m\u1ea5t, Vua cho ngh\u1ec9 tri\u1ec1u ba ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, con c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa l\u00e0 V\u0103n B\u1ea3o, l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 lang d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u L\u00fd D\u1ee5c, khi quy tri\u1ec1u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169. L\u00fd D\u1ee5c l\u00fac \u0111\u00f3 b\u1ecb giam gi\u1eef, V\u0103n B\u1ea3o mu\u1ed1n g\u1eb7p m\u1ed9t l\u1ea7n, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi canh ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8n kho\u00e1c \u00e1o t\u01a1i \u0111\u1ed9i n\u00f3n gi\u1ea3 l\u00e0m ng\u01b0 ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o r\u1ed3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 khuy\u00ean L\u00fd D\u1ee5c n\u00ean c\u1ea9n tr\u1ecdng, v\u00e2ng theo \u00fd Vua khoan h\u1ed3ng, \u0111\u1eebng lo ng\u1ea1i chuy\u1ec7n kh\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u khen l\u00f2ng trung c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Phi H\u00f9ng th\u1ea5t b\u1ea1i, b\u1eaft gi\u1eef th\u00e2n \u0111\u1ea3ng h\u1ecd L\u00fd. H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft, v\u00ec c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi cha c\u1ee7a Phi H\u00f9ng l\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c Ngu, l\u1ea1i c\u00f9ng t\u00ean, n\u00ean Vua nghi l\u00e0 anh em, khi tra h\u1ecfi, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n quen c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Ngu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n th\u00edch, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u1ecbch, l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n. Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n Ni\u00ean.<\/p>\n\n<p>[73] Nh\u00e2n d\u1ecbp Trung nguy\u00ean ti\u1ebft, Vua sai quan \u0111\u1ed1c \u0111\u1eb7t n\u00fai \u0111\u00e8n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Ti Th\u00edch, b\u00e0y nh\u1ea1c m\u00faa \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n<p><i>(Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c trong s\u00e1ch 'Lam ch\u00ed' ch\u00e9p vi\u1ec7c d\u00e2ng ti\u1ec1n mua \u0111\u00e8n, t\u1ee9c l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e0y. H\u01b0u Ph\u1ee5c nh\u1ea7m cho l\u00e0 h\u1ed9i th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y ch\u00e2u L\u01b0 Ch\u00e2u l\u00e0m qu\u00e2n V\u00f4 Vi.<\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c th\u00e0nh \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng m\u00f4n.<\/p>\n\n<p>[76] Trung th\u01b0 l\u1ec7nh s\u1eed L\u00fd Tri C\u1ed5 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, t\u1ef1 \u00fd s\u1eeda lu\u1eadt c\u1ee7a h\u00ecnh b\u1ed9, tha t\u1ed9i nh\u00e2n, b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, khi tra x\u00e9t \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. L\u1ea1i ph\u00f2ng h\u00ecnh T\u00f4n Ph\u1ee7 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 8, Qu\u00fd S\u1eedu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf Nam giao v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u1ec9 huy c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee5 thu\u1ed9c, t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 8 tr\u1edf \u0111i, quan d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec1u x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng n\u1eb1m trong ph\u1ea1m vi \u00e2n x\u00e1.<\/p>\n\n<p>[79] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho hai ch\u00e2u Chi\u1ebft ph\u00e1t th\u00e2n th\u00edch t\u1eeb h\u00e0ng Ti ma tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Ti Th\u00edch v\u00e0 quan l\u1ea1i trong khu v\u1ef1c \u0111\u1ec1u v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, t\u1ea5t c\u1ea3 1044 thuy\u1ec1n, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang L\u01b0 B\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed t\u1eed t\u1ea1i ch\u1ee3. B\u1ed9i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u1edf ch\u00e2u Th\u0103ng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng t\u1ed1 c\u00e1o h\u1eafn tham \u00f4 gian l\u1eadn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu tra x\u00e9t, h\u1eafn \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n tham nh\u0169ng l\u00e0 190 quan[footnote]s\u1ed1 ti\u1ec1n tham nh\u0169ng l\u00e0 190 quan, ch\u1eef 'tham' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], n\u00ean b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u1ed9 t\u1ed9c man \u1edf ch\u00e2u Di l\u00e0 Nhi\u1ec7m L\u00e3ng Ch\u00ednh c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[82] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0o tri\u1ec1u, Vua sai con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t. M\u1ed9t \u0111\u00eam, x\u1ea3y ra ch\u00e1y \u1edf chu\u1ed3ng ng\u1ef1a, Duy Tr\u1ecb \u0111em qu\u00e2n l\u00ean cao quan s\u00e1t, sai m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m ra l\u1ec7nh: <i>\"Ai d\u00e1m ngo\u00e1i l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m\"<\/i>, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1eeda t\u1eaft. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd v\u1ee3, v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 trong qu\u00e2n, \u1ef7 th\u1ebf th\u00e2n quen m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p, Duy Tr\u1ecb ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh roi v\u00e0o l\u01b0ng \u1edf c\u1ed5ng ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Duy Tr\u1ecb \u0111em to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ed5 s\u00e1ch qu\u00e2n d\u00e2n, ch\u00eca kh\u00f3a kho t\u00e0ng trao cho Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u Ph\u1ea1m M\u00e2n, r\u1ed3i c\u00f9ng c\u00e1c em l\u00e0 Duy Di\u1ec5n, Duy H\u1ea1o l\u00ean kinh \u0111\u00f4. Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng y ph\u1ee5c, ng\u1ef1a, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Duy Tr\u1ecb t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c chuy\u1ec3n sang Tr\u1ea5n qu\u1ed1c l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng n\u0103m, l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a v\u00e0o tri\u1ec1u. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p l\u00e0 sau khi v\u00e0o tri\u1ec1u, sai l\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Chi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 th\u1eeba T\u1eeb Thi\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft b\u1eb1ng roi, v\u00ec \u00f4ng ta khi \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf ch\u00e2u B\u1ed9c \u0111\u00e3 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ecb l\u1ea1i d\u1ecbch t\u1ed1 c\u00e1o, tra x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang n\u00ean b\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ban t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 <i>\"\u1ee8ng v\u1eadn th\u1ed1ng thi\u00ean th\u00e1nh minh v\u0103n v\u0169\"<\/i>, d\u00e2ng ba l\u1ea7n, Vua m\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[85] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n v\u01b0\u1edbng l\u1ea1i trong tr\u01b0\u1eddng thi, n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 \u1edf k\u1ef3 thi n\u0103m ngo\u00e1i, ngo\u1ea1i tr\u1eeb c\u00e1c m\u00f4n Tam L\u1ec5, Tam Truy\u1ec1n, H\u1ecdc C\u1ee9u, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0o m\u00f9a thu.<\/p>\n\n<p>[86] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 thi ph\u00fac h\u1ea1ch cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi tr\u01b0\u1edbc. Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam m\u1ed9t b\u00e0i lu\u1eadn, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y ba \u0111\u1ec1 l\u00e0m chu\u1ea9n. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 74 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 70 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c khoa kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 t\u1eed, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m th\u1ee9 hai. Theo l\u1ec7 c\u0169, b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u1ec9 c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, nay thi v\u00e0o m\u00f9a thu, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/p>\n\n<p>[87] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay, t\u1ea1i Qu\u1ea3ng V\u0103n Qu\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7, k\u1ef3 thi Ti\u1ebfn s\u0129 v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00fa \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u1ea7n theo quy t\u1eafc b\u00ecnh tr\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u0111\u1ed5i t\u00ean qu\u00e2n Y C\u1ea9m \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a.<\/p>\n\n<p>[89] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9n <i>(theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', quy\u1ec3n 431, ph\u1ee5 truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u00e2n V\u0103n Duy\u1ec7t ghi l\u00e0 <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9n\"<\/i>, c\u00f2n quy\u1ec3n 4, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u00f4ng ghi l\u00e0 <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9n\"<\/i>)<\/i> l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, ph\u1ee7 Khai Phong, v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u00e1n l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n B\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u Thi\u1ec1n. Khi Vua c\u00f2n h\u00e0n vi, t\u1eebng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0ng. \u0110\u1ebfn nay, h\u1ecd t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn kinh xin vi\u1ec7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n<p>[90] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed Th\u00e1i b\u1ed9c khanh Gia Lu\u1eadt H\u00e0i L\u00fd v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 kho tr\u00e0 r\u01b0\u1ee3u V\u01b0\u01a1ng S\u00e2m \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y l\u1ec5 Can Minh.<\/p>\n\n<p>[91] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, r\u1ed3i gh\u00e9 th\u0103m ph\u1ee7 c\u1ee7a T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9. Ban cho \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a. \u0110\u1ee9c Chi\u00eau v\u00e0 H\u01b0ng Nguy\u00ean do\u00e3n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an d\u1ef1 y\u1ebfn trong v\u01b0\u1eddn.<\/p>\n\n<p>[93] Ty n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba Kh\u1ed5ng Nghi, sau khi v\u1ec1 t\u1eeb huy\u1ec7n Tinh T\u1eed, d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u00e0i v\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh. Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, h\u1ecfi v\u1ec1 h\u1eadu du\u1ec7 h\u1ecd Kh\u1ed5ng, r\u1ed3i th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc V\u0103n Tuy\u00ean C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf cho gia \u0111\u00ecnh t\u1eadp phong V\u0103n Tuy\u00ean C\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a Th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nh\u00e0 Chu, sai s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00ean h\u1ecd b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng bi\u00ean h\u1ed9. Nay h\u1ecd Kh\u1ed5ng ki\u1ec7n l\u00ean ch\u00e2u, ch\u00e2u t\u00e2u l\u00ean, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Kh\u1ed5ng Nghi t\u1eadp phong \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong 'H\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 3, tr\u01b0\u1edbc khi mi\u1ec5n thu\u1ebf, nay ghi ch\u00e9p k\u00e8m.)<\/i><\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ch\u00e2u Ho\u1ea1t t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng \u1edf huy\u1ec7n Linh H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1eafp l\u1ea1i b\u1ecb v\u1ee1 ti\u1ebfp. Vua sai T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Th\u1ee7 V\u0103n gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y di\u1ec5n ra v\u00e0o th\u00e1ng ch\u1ea1p, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. Th\u1ee7 V\u0103n c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n, Th\u1ea1ch Ch\u1ea5n gi\u00e1m s\u00e1t, nay ch\u1ec9 ch\u00e9p t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n\n<p>[96] D\u00e2n ch\u00e2u L\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, Th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Thao b\u00e8n gi\u1ebft ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, m\u1ed5 l\u1ea5y tim gan. Gia \u0111\u00ecnh n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khi\u1ebfu ki\u1ec7n. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Ng\u1ea1n Thao b\u1ecb x\u1eed \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra Ho\u00e0i T\u00e2y v\u00e0 b\u1ecb giam c\u1ea7m.<\/p>\n\n<p>[97] S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Gia Lu\u1eadt H\u00e0i L\u00fd t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Vua sai Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u01b0a ti\u1ec5n.<\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ba t\u00ean l\u00ednh Ki\u00eau Ti\u1ec7p l\u00e0 T\u1eeb T\u1ed1 b\u1ecb ch\u00e9m v\u00ec t\u1ed9i vu c\u00e1o ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Nhung Hi Ng\u1ea1c \u00e2m m\u01b0u h\u1ecdc t\u1eadp thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m g\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Vua ban cho Hi Ng\u1ea1c \u00e1o t\u00eda, \u0111ai b\u1ea1c, v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 an \u1ee7i.<\/p>\n\n<p>[99] H\u00e0ng Ch\u00e2u \u0111\u01b0a 81 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, Vua sai giao cho Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, sau \u0111\u00f3 tr\u1ea3 l\u1ea1i 36 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 H\u00e0ng Ch\u00e2u, c\u00f2n 45 ng\u01b0\u1eddi ban cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi r\u1eb1ng ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua sai hai ch\u00e2u Chi\u1ebft \u0111\u01b0a h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng c\u1ee7a Ho\u00e0i H\u1ea3i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 M\u00e3 An Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn giao cho Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, n\u1ebfu nh\u01b0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[100] Nh\u00e0 Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn kho T\u1ea3 t\u00e0ng, xem x\u00e9t kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef, n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"V\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai, d\u00f9ng sao cho h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? Ti\u00ean \u0111\u1ebf lu\u00f4n lo l\u1eafng, b\u1eadn t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c chi ti\u00eau, sao qu\u00e1 m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady!\"<\/i> Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan nghe l\u1eddi nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. B\u00e8n chia kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng th\u00e0nh kho N\u1ed9i t\u00e0ng, v\u00e0 l\u1ea5y kho Phong trang \u1edf sau \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng v\u0169 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean kho Phong trang th\u00e0nh kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c l\u1eadp kho N\u1ed9i t\u00e0ng, s\u00e1ch <i>\"Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i> kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. X\u00e9t: S\u00e1ch <i>\"Ch\u1ee9c quan ch\u00ed\"<\/i>, <i>\"Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\"<\/i> v\u00e0 <i>\"H\u1ed9i y\u1ebfu\"<\/i> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, nh\u00e2n ti\u1ec7n ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i T\u1ed5 l\u1eadp ri\u00eang kho Phong trang, t\u1eebng b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"H\u1ecd Th\u1ea1ch nh\u00e0 T\u1ea5n v\u00ec l\u1ee3i \u00edch ri\u00eang, \u0111\u00e3 c\u1eaft \u0111\u1ea5t U, K\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u00e2ng cho Khi\u1ebft \u0110an, khi\u1ebfn d\u00e2n m\u1ed9t v\u00f9ng ph\u1ea3i s\u1ed1ng ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i khi kho n\u00e0y t\u00edch l\u0169y \u0111\u01b0\u1ee3c 30 \u0111\u1ebfn 50 v\u1ea1n, s\u1ebd sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, n\u1ebfu h\u1ecd tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang cho ta[footnote]C\u1ea9u n\u0103ng quy ng\u00e3 th\u1ed5 \u0111\u1ecba d\u00e2n th\u1ee9 'C\u1ea9u n\u0103ng' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Kh\u1ea3 n\u0103ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00ec ta s\u1ebd d\u00f9ng h\u1ebft v\u00e0ng b\u1ea1c n\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 gi\u00e1 chu\u1ed9c. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, Tr\u1eabm s\u1ebd d\u00f9ng c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef, chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129, m\u01b0u vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm l\u1ea1i.\"<\/i> Nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ec nh\u00e0 Vua b\u0103ng h\u00e0.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u00fat k\u00fd c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng: Kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 kho Phong trang, Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh kho B\u1eafc t\u00e0ng, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i th\u00e0nh kho N\u1ed9i t\u00e0ng. X\u00e9t ra, kho N\u1ed9i t\u00e0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 chia t\u1eeb kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kho Phong trang, m\u00e0 kho Phong trang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng, thu\u1ed9c v\u00e0o kho N\u1ed9i t\u00e0ng, nghi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u1ea7m l\u1eabn. Kho Phong trang ch\u1ec9 t\u00edch tr\u1eef s\u1ed1 d\u01b0 ng\u00e2n s\u00e1ch h\u00e0ng n\u0103m, l\u00e0m sao trong m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m m\u00e0 v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c? V\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai, h\u1eb3n l\u00e0 \u1edf kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng, v\u00ec c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ti\u1ebfm ng\u1ee5y \u0111\u1ec1u nh\u1eadp v\u00e0o T\u1ea3 t\u00e0ng, n\u00ean kho B\u1eafc t\u00e0ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng v\u00e0ng b\u1ea1c l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ti\u1ebfm ng\u1ee5y \u0111\u1ec1u nh\u1eadp v\u00e0o kho Phong trang, ch\u00ednh do nh\u1ea7m l\u1eabn xem kho B\u1eafc t\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 kho Phong trang v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch <i>\"\u0110\u00f4ng Kinh k\u00fd\"<\/i> c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u n\u00f3i: \u0110\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, l\u1eadp kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u1ebfn n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 3 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh kho N\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n c\u00f3 kho Phong trang, n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, ban t\u00ean l\u00e0 kho T\u00e2y t\u00e0ng thu\u1ed9c N\u1ed9i t\u00e0ng, c\u00f2n c\u00f3 kho C\u1ea3nh ph\u00fac \u0111i\u1ec7n ph\u1ee5 thu\u1ed9c. M\u1eabn C\u1ea7u cho r\u1eb1ng kho N\u1ed9i t\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 kho C\u1ea3nh ph\u00fac, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong qu\u1ed1c s\u1eed, c\u00f3 th\u1ec3 M\u1eabn C\u1ea7u nh\u1ea7m l\u1eabn. Kho Phong trang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u00e0 kho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ri\u00eang t\u1eeb kho T\u00e2n y th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kho Phong trang th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ghi ch\u00e9p. Kho C\u1ea3nh ph\u00fac \u0111i\u1ec7n c\u0169ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng, \u0111\u00e3 n\u00f3i l\u00e0 ri\u00eang bi\u1ec7t, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng m\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i t\u00ean. Tuy nhi\u00ean, s\u00e1ch <i>\"Ch\u1ee9c quan ch\u00ed\"<\/i> ghi r\u1eb1ng kho N\u1ed9i t\u00e0ng n\u1eb1m ngo\u00e0i c\u1eeda Ng\u00e2n \u0110\u00e0i, c\u00f2n c\u00f3 kho T\u00e2y t\u00e0ng, kho C\u1ea3nh ph\u00fac \u0111i\u1ec7n ph\u1ee5 thu\u1ed9c, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p c\u1ee7a M\u1eabn C\u1ea7u. Nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch <i>\"Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\"<\/i>, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[101] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, sai Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu Ng\u00f4 Nguy\u00ean T\u1ea3i v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Th\u00e1i ch\u00fac V\u00f4 T\u00e2n C\u1ed5 l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Khi\u1ebft \u0110an. Nguy\u00ean T\u1ea3i l\u00e0 con c\u1ee7a Di\u00ean T\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(V\u00f4 T\u00e2n C\u1ed5 ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng khuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb n\u1ee3 c\u0169, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i Th\u00e1i mi\u1ebfu.<\/p>\n\n<p>[103] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf Nam Giao. Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i l\u1ea7u \u0110an Ph\u1ee5ng, ban \u0111\u1ea1i x\u00e1. L\u1ea1i nh\u1eadn s\u00e1ch phong t\u00f4n hi\u1ec7u t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean. T\u1eeb khi khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao b\u1ed1n l\u1ea7n c\u00f9ng l\u1ec5 t\u1ebf C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ea7n Ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ea3y l\u1ec5, \u0111\u1ec1u lu\u00e2n phi\u00ean d\u00f9ng b\u1ed1n v\u1ecb t\u1ed5 ti\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, ch\u1ec9 d\u00f9ng Tuy\u00ean T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 thay nhau ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Nay h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0a Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Thao d\u00e2ng b\u00e0i ca ng\u1ee3i Nam Giao, Vua vui l\u00f2ng, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i \u1edf Giang Nam c\u00f9ng ai ngang h\u00e0ng?\"<\/i> Thao \u0111\u00e1p: <i>\"C\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5.\"<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>\"K\u1ef5 nay l\u00e0m ch\u1ee9c g\u00ec?\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.\"<\/i> Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, li\u1ec1n phong Thao l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.<\/p>\n\n<p>[104] L\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 t\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng ngh\u0129a t\u00ecnh, c\u00f3 h\u00e0nh hi\u1ebfu h\u1ea1nh, tu\u1ed5i t\u1eeb t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec3 Vua th\u00e2n g\u1eb7p m\u1eb7t.<\/p>\n\n<p>[105] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n \u0111i s\u1ee9 Linh Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n c\u1ee7a ch\u1ee7 so\u00e1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hung h\u00e3n kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, e r\u1eb1ng v\u1ec1 l\u00e2u s\u1ebd sinh bi\u1ebfn, xin thay th\u1ebf to\u00e0n b\u1ed9. Vua b\u00e8n sai S\u00e2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c qu\u1eadn trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn thay. Binh l\u00ednh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi nghe tin b\u1ecb thay, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, S\u00e2n ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u r\u0103n \u0111e, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'B\u1ea3n k\u1ef7', ch\u1ec9 trong 'Truy\u1ec7n c\u1ee7a S\u00e2n' c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u01b0a s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi r\u1ed3i v\u1ec1, t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y. Nay x\u00e9t 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', S\u00e2n \u0111\u01b0a s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 12 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh c\u00f9ng Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n coi s\u00f3c vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Linh H\u00e0, v\u1eady vi\u1ec7c S\u00e2n \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda T\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd x\u1ea3y ra v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 11, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y. 'Truy\u1ec7n' l\u1ea1i n\u00f3i S\u00e2n trong m\u1ed9t n\u0103m qua l\u1ea1i ph\u00eda T\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n, d\u00e2ng nhi\u1ec1u k\u1ebf s\u00e1ch, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo. Vi\u1ec7c <i>\"m\u1ed9t n\u0103m\"<\/i> n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd bao g\u1ed3m c\u1ea3 th\u1eddi gian S\u00e2n \u1edf Thanh Th\u1ee7y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[106] Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ed5ng c\u1ed9ng 24 \u00e1n [footnote]Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ed5ng c\u1ed9ng 24 \u00e1n. Ch\u1eef '\u0110\u1ed9 chi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u01b0\u1edfng chi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1ch' quy\u1ec3n 8, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1i vi\u00ean. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c S\u1ee9, Ph\u00f3, Ph\u00e1n quan kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 b\u1ed1n \u00e1n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf, Tr\u1ee5, Kh\u00fac, M\u1ea1t di\u00eam l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 g\u1ea5p g\u00e1p nh\u1ea5t [footnote]B\u1ed1n \u00e1n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf, Tr\u1ee5, Kh\u00fac, M\u1ea1t di\u00eam kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 g\u1ea5p g\u00e1p nh\u1ea5t. Ch\u1eef 'Tr\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1eedu', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 162, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00f4i quan cho m\u1ed7i \u00e1n, sai T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Dung c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c \u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t Th\u00f4i quan ho\u1eb7c Tu\u1ea7n quan, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng quan l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n<p>[107] Trong ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n \u0110\u1ee9c, T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3 [footnote] T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. Ch\u1eef 'K\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00f4', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 264, b\u1ea3n truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0m Th\u00f4i quan ph\u1ee7 Khai Phong. Khi \u1ea5y, Vua l\u00e0m do\u00e3n kinh th\u00e0nh, ban \u0111\u1ea7u r\u1ea5t \u01b0u \u0111\u00e3i \u00f4ng. K\u1ef3 th\u00e2n v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7, th\u01b0\u1eddng lui t\u1edbi nh\u00e0 h\u1ecd, Vua kh\u00f4ng vui, t\u00e2u l\u00ean Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u01b0a \u00f4ng ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u0169ng, r\u1ed3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn L\u00e3ng Ch\u00e2u. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ed9 Qu\u1ed1c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u00ecnh V\u0169 v\u00e0 Gi\u1ea3 Di\u1ec5m t\u1eeb ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Vua leo l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec3n h\u00e1ch, c\u00f2n K\u1ef3 b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 tr\u00e1ch m\u1eafng, K\u1ef3 l\u1ea1y t\u1ea1, xin \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ed7i l\u00e0m l\u1ea1i, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3.<\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i Gi\u1ea3ng V\u0169 xem qu\u00e2n Phi S\u01a1n b\u1eafn m\u00e1y b\u1eafn \u0111\u00e1 v\u00e0 n\u1ecf li\u00ean ch\u00e2u. Vua chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, n\u00ean t\u1eadp luy\u1ec7n vi\u1ec7c v\u00f5 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>[109] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, th\u00e1ng ch\u1ea1p, c\u00e1c quan xin chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111i s\u0103n m\u00f9a \u0111\u00f4ng, Vua nghe theo, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i 'Ch\u1ea1y nh\u1ea3y s\u0103n b\u1eafn khi\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t cu\u1ed3ng', s\u00e1ch H\u1ea1 vi\u1ebft 'B\u00ean ngo\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eafn qu\u00e1 \u0111\u1ed9', ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c. Xem x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u00ea mu\u1ed9i v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn suy b\u1ea1i. Tr\u1eabm nay thu\u1eadn th\u1eddi \u0111i s\u0103n, v\u00ec d\u00e2n tr\u1eeb h\u1ea1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m vui.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u1ed5i qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng th\u00e0nh qu\u00e2n H\u01b0ng Qu\u1ed1c.<\/p>\n\n<p>[111] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 Ti\u00eau B\u1ed3 C\u1ed1t Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[112] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eadp trung ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed, nh\u01b0ng v\u00ec s\u1eafp th\u00e2n chinh H\u00e0 \u0110\u00f4ng n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u1ee9 c\u00e1ch m\u1ed9t ho\u1eb7c hai n\u0103m m\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1eed.<\/p>\n\n<p>[113] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, Vua li\u1ec1n l\u1ec7nh con \u00f4ng l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ec3n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u, b\u00e0n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Nam \u0110\u1ed1n Ki\u1ec1u Duy Nh\u1ea1c \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu kh\u1edfi d\u1ee5ng l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n. Duy Nh\u1ea1c v\u1eeba \u0111\u1ebfn, g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u1ecf \u1edf Ti\u00ean Du, Ph\u1ee7 \u0110i\u1ec1n, B\u00e1ch Tr\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, trong th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f3 ba ngh\u00ecn qu\u00e2n, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. Gi\u00e1m qu\u00e2n H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7, V\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o mu\u1ed1n t\u00e0n s\u00e1t c\u1ea3 th\u00e0nh, \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng r\u1ed3i b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Duy Nh\u1ea1c ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch an d\u00e2n, nay \u00e2n hu\u1ec7 ch\u01b0a th\u1ea5m kh\u1eafp, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u00e0n s\u00e1t \u0111\u1ed1t ph\u00e1, h\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd chi\u1ebfu ch\u1ec9 sao! Th\u1eeba C\u1ee7 b\u00e8n quy\u1ebft t\u00e2m c\u1ed1 th\u1ee7. L\u00fac \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft T\u00e2y Nam L\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111ang \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u, li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, v\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i. Gi\u00e1m qu\u00e2n Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng[footnote]Ch\u1eef 'kh\u1ed1' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 276 b\u1ed5 sung.[\/footnote] d\u1eabn hai tr\u0103m k\u1ef5 binh tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00eam ra truy k\u00edch, b\u1eaft h\u1ebft th\u1ee7 l\u0129nh, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, gi\u1eb7c c\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1eeba C\u1ee7 l\u00e0 con c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c cu\u1ed1i n\u0103m.)<\/i><\/p>\n\n<p>[114] N\u0103m \u0111\u00f3, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t V\u0103n T\u01b0 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed ghi n\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, nay theo H\u1ed9i y\u1ebfu. L\u00fd <i>(\u0111\u1ee9c, ch\u1eef <i>\"t\u00e2m\"<\/i> \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>\"th\u1ed5\"<\/i>)<\/i> Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu n\u0103m \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh bi\u00ean s\u1eafc Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, B\u1eafc H\u00e1n ch\u1ee7 ph\u00e1i con trai l\u00e0 T\u1ee5c l\u00e0m con tin sang Khi\u1ebft \u0110an, d\u00e2ng nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u vi\u1ec7n tr\u1ee3.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ch\u00e2u V\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Ho\u1eafc Qu\u1ef3nh t\u1ef1 x\u01b0ng nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u1ed9 qu\u00e2n, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Ng\u01b0ng. Vua ra l\u1ec7nh b\u1eaft giam \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, x\u00e9t ra s\u1ef1 th\u1eadt, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m ngang l\u01b0ng t\u1ea1i ch\u1ee3 th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man v\u00f9ng D\u00e3 Xuy\u00ean, n\u00fai T\u00e2y, ch\u00e2u Nh\u00e3 l\u00e0 M\u00e3 L\u1ec7nh M\u1ea1c c\u00f9ng 14 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[4] L\u1ec7nh cho ch\u00e2u R\u00e1ng n\u1ea1o v\u00e9t s\u00f4ng Ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[5] Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng d\u00e2ng t\u1ea5u, xin t\u1eeb Nam D\u01b0\u01a1ng, H\u1ea1 H\u01b0\u1edbng Kh\u1ea9u \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng B\u1ea1ch v\u00e0o Th\u1ea1ch \u0110\u01b0\u1eddng, Sa H\u00e0, h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Th\u00e1i, ch\u1ea3y v\u1ec1 kinh s\u01b0, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m<a class=\"footnote\" title=\"\u00dd l\u00e0 th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m ('T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m', c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 17.1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 94 ph\u1ea7n H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed v\u00e0 '\u0110\u1ed9c s\u1eed ph\u01b0\u01a1ng d\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng d\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu') quy\u1ec3n 79 ph\u1ea7n B\u1ea1ch H\u00e0 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m'. 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 l\u1ea1i ghi l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng H\u00e1n'. X\u00e9t theo c\u00e1c s\u00e1ch, k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Tr\u00ecnh N\u0103ng nh\u1eb1m th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng H\u00e1n, r\u1ed3i thu\u1eadn d\u00f2ng H\u00e1n Giang xu\u1ed1ng T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m. B\u1ea3n g\u1ed1c ghi 'T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m', l\u00e0 n\u00f3i g\u1ed9p c\u1ea3 hai\" id=\"return-footnote-123-1\" href=\"#footnote-123-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 nghe theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng, Nh\u1eef, D\u0129nh, H\u1ee9a, Th\u00e1i, Tr\u1ea7n, Tr\u1ecbnh c\u00f9ng binh l\u00ednh c\u00e1c ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, do Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng V\u0169 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Long, N\u1ed9i t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu, L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c. \u0110\u00e0o n\u00fai l\u1ea5p khe, qua B\u00e1c V\u1ecdng, La C\u1eeb, Ti\u1ec3u H\u1eefu S\u01a1n, d\u00e0i h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m. H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh, \u0111\u1ea5t cao, n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ea3y t\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Tr\u00ed', nh\u1ea7m do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ch\u1eef d\u01b0\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 17.1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 94 ph\u1ea7n H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-123-2\" href=\"#footnote-123-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n. G\u1eb7p l\u00fac n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao, \u0111\u1eadp \u0111\u00e1 b\u1ecb v\u1ee1, s\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecf d\u1edf. Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u00e2y Kinh H\u1eefu qu\u00e2n Tu\u1ea7n s\u1ee9, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba L\u00fd Chi T\u00e0i b\u1ecb t\u01b0\u1edbc danh t\u1ecbch, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o quan ch\u1ee9c. V\u00ec t\u1ed9i c\u00f9ng th\u01b0\u1eddng d\u00e2n L\u00fd Th\u1eeba Th\u1ee5y mang r\u01b0\u1ee3u v\u00e0o trong cung \u0111i\u1ec7n u\u1ed1ng, b\u1ecb Tu\u1ea7n ki\u1ec3m t\u1ed1 c\u00e1o, tra x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c kh\u00f3a s\u1eaft \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh Tr\u1ea7n Ch\u00e2u tr\u00ean s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i d\u1ecbch, thi\u1ebft l\u1eadp kh\u00f3a s\u1eaft \u0111\u1ec3 t\u00ednh thu\u1ebf t\u1eeb thuy\u1ec1n d\u00e2n, thuy\u1ec1n ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean tr\u0103m th\u1ea1ch b\u1ecb thu m\u1ed9t tr\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1edf h\u00e0ng h\u00f3a th\u00ec thu g\u1ea5p \u0111\u00f4i, khi\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n r\u1ea5t kh\u1ed5 s\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay, Tr\u1ea7n Ch\u00e2u t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c \u1ea5y, [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh] l\u1eadp t\u1ee9c ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u d\u1ecdc s\u00f4ng l\u1ea1i thi\u1ebft l\u1eadp kh\u00f3a s\u1eaft nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu c\u00e1c huy\u1ec7n l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 n\u1ea1o v\u00e9t c\u00e1c s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf, Hu\u1ec7 D\u00e2n v\u00e0 s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, ph\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam 17 s\u1ee9 gi\u1ea3 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba l\u0169 l\u1ee5t.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea1i huy \u0111\u1ed9ng th\u00eam m\u1ed9t ngh\u00ecn binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 n\u1ea1o v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217;, Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n Thang Duy\u1ec7t c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n &#8216;Giang Bi\u1ec3u S\u1ef1 T\u00edch&#8217;.<\/p>\n<p><i>(Theo nguy\u00ean b\u1ea3n ghi L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda &#8216;Giang Bi\u1ec3u S\u1ef1 T\u00edch&#8217;. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;T\u1ed1ng S\u1eed&#8217;, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng bi\u00ean so\u1ea1n &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217;, Thang Duy\u1ec7t bi\u00ean so\u1ea1n &#8216;Giang Bi\u1ec3u S\u1ef1 T\u00edch&#8217;. Nay s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u Ch\u00e2u l\u00e0 Vi Thao b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, do t\u1ed9i tu\u1ea7n bi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi Thao tu\u1ea7n bi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00f9a, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n v\u00e0 \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh. Hai ng\u00e0y sau m\u01b0a \u0111\u1ee7, l\u1ea1i ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>[13] Ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c ba t\u1ed9c n\u1ed9i thu\u1ed9c \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu tha h\u1ebft t\u1ed9i cho h\u1ecd, t\u1eeb nay n\u1ebfu d\u00e1m x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, quan l\u1ea1i s\u1ebd b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o.<\/p>\n<p>[14] Ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf v\u00f9ng Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, m\u1ed7i c\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u1ea3i n\u1ed9p 480 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft.<\/p>\n<p>[15] N\u0103m Ki\u1ebfn Long \u0111\u1ea7u ti\u00ean, s\u00e1ch v\u1edf do Tam qu\u00e1n l\u01b0u tr\u1eef ch\u1ec9 kho\u1ea3ng h\u01a1n 12 ngh\u00ecn quy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, thu h\u1ebft \u0111\u1ed3 th\u01b0, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf Th\u1ee5c v\u00e0 Giang Nam l\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 13 ngh\u00ecn quy\u1ec3n s\u00e1ch t\u1eeb Th\u1ee5c v\u00e0 h\u01a1n 20 ngh\u00ecn quy\u1ec3n t\u1eeb Giang Nam. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ebfn s\u00e1ch, t\u1eeb \u0111\u00f3, s\u00e1ch v\u1edf trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u1ea1i t\u1eadp trung v\u1ec1 Tam qu\u00e1n, s\u00e1ch v\u1edf d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>T\u1eeb khi nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng d\u1eddi \u0111\u00f4 v\u1ec1 Bi\u1ec7n, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Minh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y m\u1ea5y ch\u1ee5c c\u0103n nh\u00e0 nh\u1ecf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1eeda Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m Tam Qu\u00e1n. N\u01a1i \u0111\u00e2y ch\u1eadt h\u1eb9p, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 che m\u01b0a ch\u1eafn gi\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf quanh co, l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 l\u00ednh h\u1ea7u qua l\u1ea1i \u1ed3n \u00e0o su\u1ed1t ng\u00e0y. M\u1ed7i khi c\u00e1c Nho th\u1ea7n nh\u1eadn chi\u1ebfu so\u1ea1n th\u1ea3o v\u0103n b\u1ea3n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i th\u0103m, nh\u00ecn quanh r\u1ed3i b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;N\u01a1i n\u00e0y t\u1ed3i t\u00e0n nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u gi\u1eef s\u00e1ch v\u1edf thi\u00ean h\u1ea1, chi\u00eau m\u1ed9 hi\u1ec1n t\u00e0i b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng?&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho quan ch\u1ee9c ch\u1ecdn khu \u0111\u1ea5t c\u0169 Vi\u1ec7n Xa L\u1ed9 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1eeda Th\u0103ng Long, x\u00e2y d\u1ef1ng ri\u00eang Tam Qu\u00e1n m\u1edbi, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ed1c th\u00fac th\u1ee3 thuy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ng\u00e0y \u0111\u00eam. Quy m\u00f4 ki\u1ebfn tr\u00fac \u0111\u1ec1u do ch\u00ednh Vua v\u1ea1ch ra. T\u1eeb khi kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00fac ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u0103m hai l\u1ea7n. T\u00f2a nh\u00e0 nguy nga tr\u00e1ng l\u1ec7, \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t trong n\u1ed9i \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 <i>(B\u00ednh Th\u00ecn)<\/i>, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 S\u00f9ng V\u0103n Vi\u1ec7n. Ph\u00eda t\u00e2y x\u00e2y th\u00eam c\u1eeda ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 Vua ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i. To\u00e0n b\u1ed9 s\u00e1ch c\u0169 t\u1eeb Tam Qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i \u0111\u00e2y. D\u00e3y ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n, d\u00e3y ph\u00eda nam l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a T\u1eadp Hi\u1ec1n Qu\u00e1n, d\u00e3y ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 b\u1ed1n kho, ph\u00e2n chia theo b\u1ed1n b\u1ed9 Kinh, S\u1eed, T\u1eed, T\u1eadp, l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a S\u1eed Qu\u00e1n. S\u00e1u kho s\u00e1ch g\u1ed3m b\u1ea3n ch\u00ednh v\u00e0 b\u1ea3n ph\u1ee5 t\u1ed5ng c\u1ed9ng t\u00e1m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n quy\u1ec3n, v\u0103n h\u00f3a trong ph\u1ee7 nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 r\u1ef1c r\u1ee1 thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[16] Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 x\u1ee9 c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c C\u00f4ng ch\u00faa, ban cho Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n l\u1ea1ng b\u1ea1c, n\u0103m ng\u00e0n t\u1ea5m g\u1ea5m hoa, l\u1ea1i ban cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ebf Long m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Quan ch\u1ee9c c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n khi ph\u00ea duy\u1ec7t s\u1ed5 s\u00e1ch do Nam T\u00e0o c\u1ea5p, n\u1ebfu d\u00e1m b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc, ba vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. D\u00f9 trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y, nh\u01b0ng theo l\u1ec7 ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i ghi r\u00f5 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ki\u1ec3m tra.&#8221;<\/i> L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u00e1n s\u1eed b\u1ed9 Nam T\u00e0o \u0110\u1ed5ng Thu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Thu\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 ch\u00e9p trong &#8216;V\u0103n uy\u1ec3n truy\u1ec7n&#8217;, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, Tr\u1ea1i s\u1ee9 ba d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Kh\u00e2m Th\u1ecd \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u0111\u00e1nh lui ch\u00fang.<\/p>\n<p>[19] C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng n\u0103m thu mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng thu mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, ch\u1eef 'ng\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u0111\u1ea7u', s\u1eeda theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kh\u1ed1 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'Th\u1ef1c h\u00f3a' 23 ch\u01b0\u01a1ng 21, c\u00f9ng 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9\" id=\"return-footnote-123-3\" href=\"#footnote-123-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>m\u1ed9t v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n, v\u1ed1n l\u00e0 do tri ch\u00e2u L\u00fd B\u1ed9i th\u1eddi Khai B\u1ea3o t\u00f9y \u00fd b\u00f3c l\u1ed9t, nh\u1eb1m \u0111\u1ea1t th\u00e0nh t\u00edch cao, b\u00e3i b\u1ecf ti\u1ec1n c\u1ee7i c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ebfng mu\u1ed1i, ngo\u00e0i h\u1ea1n m\u1ee9c h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n trong khu v\u1ef1c n\u1ea5u mu\u1ed1i. D\u00e2n kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c n\u00e0y, r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c, d\u00f9 ph\u00e1 s\u1ea3n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi di c\u01b0 sang qu\u1eadn kh\u00e1c, s\u1ed1 h\u1ed9 ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u00e1o l\u00ean. Nh\u01b0ng kho\u1ea3n thu \u0111\u00e3 t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf ngay n\u00ean mu\u1ed1n chia \u0111\u1ec1u cho c\u00e1c ch\u00e2u, t\u00ednh v\u00e0o ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o thu\u1ebf hai l\u1ea7n n\u1ed9p cho quan.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu th\u1ebf, v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i h\u1ecda.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft, ri\u00eang hai gi\u1ebfng c\u0169 v\u1edbi h\u1ea1n m\u1ee9c hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i c\u00e2n, v\u1eabn b\u1eaft d\u00e2n n\u1ea5u mu\u1ed1i.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n ch\u00e2u T\u1eeb l\u00e0 T\u1eeb B\u00edch b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m n\u01a1i ch\u1ee3, do qu\u1ea3n kho th\u00f3c c\u1ee7a ch\u00e2u, nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a d\u00e2n r\u1ed3i mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u1ea5p h\u01b0 kho\u00e1n cho h\u1ecd. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, B\u00edch v\u00e0 Nha hi\u1ec7u Cao Qu\u00fd \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i x\u1ea5u \u00e1c.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y L\u0103ng C\u1ea9m vi\u1ec7n, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem m\u00e1y d\u1ec7t trong x\u01b0\u1edfng. Tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n xem s\u00e1ch, cho c\u00e1c Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u1ef1 do tra c\u1ee9u, h\u1ecfi \u0111\u00e1p. L\u1ea1i tri\u1ec7u L\u01b0u S\u01b0\u1edfng, L\u00fd D\u1ee5c \u0111\u1ebfn xem, Vua b\u1ea3o D\u1ee5c: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i khanh \u1edf Giang Nam r\u1ea5t ham \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, trong n\u00e0y nhi\u1ec1u s\u00e1ch c\u0169 l\u00e0 c\u1ee7a khanh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> D\u1ee5c l\u1ea1y t\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c ban r\u01b0\u1ee3u \u1edf trung \u0111\u01b0\u1eddng, say r\u1ed3i m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, v\u00ec Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c s\u1eafp \u0111\u1ebfn, sai T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng H\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i T\u00e2y \u0111\u00f3n v\u00e0 \u1ee7y l\u1ea1o.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o d\u00e2n Nhung c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 tr\u1ea1i Qu\u1ea3ng H\u00f2a Nh\u01b0\u01a1ng. Gi\u00e1m qu\u00e2n Nhi\u1ec7m \u0110\u1ee9c Minh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u v\u00e0i ch\u1ee5c t\u00ean Nhung \u0111em b\u00eau.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c n\u1ed9i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi T\u00e2y B\u1eafc th\u01b0\u1eddng mang h\u00e0ng h\u00f3a, v\u1ea3i v\u00f3c \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ea7n, Giai \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, mang ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ea5u ch\u1ea3y \u0111\u00fac kh\u00ed c\u1ee5. T\u1eeb nay nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u1ea1i d\u00e2n n\u00e0o d\u00e1m \u0111\u01b0a l\u1eadu ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ra tr\u0103m quan tr\u1edf l\u00ean, t\u00f9y m\u1ee9c m\u00e0 x\u00e9t t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[25] V\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, Vua ban chi\u1ebfu sai ba v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e0o h\u1ed3, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y \u0111\u1ed5 v\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ban th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t t\u00ean h\u1ed3 l\u00e0 Kim Minh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; n\u00f3i r\u1eb1ng th\u00e1ng n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0o h\u1ed3 l\u00e0 sai, th\u1ef1c ra ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban t\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, v\u00ec Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Ho\u00e0nh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, Vua sai con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i, Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n.<\/p>\n<p>[27] Khi m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giang Nam, Th\u00e1i T\u1ed5 phong Chu Duy Gi\u1ea3n l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Duy Gi\u1ea3n t\u1eebng c\u00f3 \u00fd nguy\u1ec7n \u1ea9n c\u01b0 \u1edf Chung Nam, nh\u01b0ng v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c to\u1ea1i nguy\u1ec7n, n\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ea1i ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u0169, xin t\u1eeb ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i l\u00e0m Ngu b\u1ed9 lang trung r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Duy Gi\u1ea3n th\u1ef1c l\u00f2ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed9c nu\u00f4i th\u00e2n, n\u00ean khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, \u00f4ng t\u1eeb v\u00f9ng \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xin v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u00e1c quan cho r\u1eb1ng quan \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p xin g\u1eb7p, n\u00ean Duy Gi\u1ea3n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua cho Duy Gi\u1ea3n gi\u1eef l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169, nh\u01b0ng gi\u1edbi s\u0129 phu khinh b\u1ec9 \u00f4ng.<\/p>\n<p>[28] Trung th\u01b0 l\u1ec7nh s\u1eed T\u1eadp Nguy\u00ean C\u00e1t \u0103n tr\u1ed9m \u1ea5n, gi\u1ea3 m\u1ea1o ph\u00e1t th\u01b0 c\u1ee7a c\u1eadn th\u1ea7n, l\u1ea5y 170 t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb tr\u1ea1m d\u1ecbch \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, \u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft b\u1eb1ng g\u1eady.<\/p>\n<p>[29] Ch\u00e2u Ninh b\u00e1o r\u1eb1ng b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp bi\u00ean gi\u1edbi, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 C\u1ea3nh Nh\u00e2n T\u01b0 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang.<\/p>\n<p>[30] \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u0169 D\u1ee5 c\u1ea7m qu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea3i M\u00f4n, nh\u01b0ng t\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf l\u1ea1i tham \u00f4, nh\u0169ng l\u1ea1m. Vua sai ch\u00e2u Dung \u0111i\u1ec1u tra s\u1ef1 vi\u1ec7c, r\u1ed3i L\u0129nh Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Chu V\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u00f4ng b\u1eb1ng g\u1eady.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ch\u00e2u T\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp tr\u1ea1i B\u00e1t Lang, gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 L\u01b0u S\u00f9ng Nh\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang, b\u1eaft s\u1ed1ng th\u1ee7 l\u0129nh V\u01b0\u01a1ng Ninh Ch\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung L\u00fd Tr\u1ecdng Hu\u00e2n qua \u0111\u1eddi. Tr\u1ecdng Hu\u00e2n t\u1eebng c\u00f9ng Th\u00e1i T\u1ed5 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Chu Th\u00e1i T\u1ed5, \u00f4ng c\u1ea9n tr\u1ecdng, trung h\u1eadu, kh\u00f4ng ki\u1ec3u c\u00e1ch, n\u00ean Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t coi tr\u1ecdng, trao quy\u1ec1n binh v\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 sai B\u00ecnh Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu v\u00e0o kinh t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, li\u1ec1n sai Th\u1eeba H\u1eefu \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c ty chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u00f3n ti\u1ebfp Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, l\u1ea1i sai T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u1edf ti\u1ec7c kho\u1ea3n \u0111\u00e3i Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u1edf v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 Vua l\u1ea1i m\u1edf ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c nh\u01b0 Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd, Ho\u00e0ng Di Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ti\u1ec7c.<\/p>\n<p>[34] Ch\u00e2u Kh\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng Tri ch\u00e2u M\u1ed9 Dung \u0110\u1ee9c Phong \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c t\u1ed9c H\u1ea1t D\u1ee5 L\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u1ee9c Phong l\u00e0 con c\u1ee7a Di\u00ean Chi\u00eau, \u1edf ch\u00e2u Kh\u00e1nh t\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u00edn n\u0103m, tr\u1ecb d\u00e2n b\u1eb1ng s\u1ef1 nghi\u00eam c\u1ea9n v\u00e0 y\u00ean t\u0129nh, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>[35] Ch\u00e2u T\u1ea7n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng t\u1eadp k\u00edch gi\u1ebft h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean, \u0111\u1ed1t h\u01a1n hai ngh\u00ecn l\u1ec1u tr\u1ea1i, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi con ng\u1ef1a, ba ngh\u00ecn con tr\u00e2u d\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a s\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 3, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 m\u1edbi t\u1ea5u v\u1ec1 kinh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 3. &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, phong Nh\u00e0n c\u1ee9u s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9; H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m ty c\u00f4ng s\u1ef1; Ng\u1ef1 tr\u00f9 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ng\u1ef1 tr\u00f9 s\u1ee9, Cung ph\u1ee5ng quan Ki\u1ec1u B\u00e2n <i>(B\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m ph\u00f3; Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u1ea7n T\u00e1n l\u00e0m T\u00e2y l\u0103ng c\u1ea9m s\u1ee9, Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch <i>(D\u1ecbch, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>, Ph\u1ee5 th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng c\u00f9ng l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; Tri\u1ec7u Tu\u1ea5n <i>(Tu\u1ea5n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m An b\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; Hu\u1ec7 Di\u00ean Ch\u00e2n <i>(Di\u00ean Ch\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i danh S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m ph\u00f3 s\u1ee9; ng\u01b0\u1eddi Thanh Tr\u00ec Nh\u1ecb \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m T\u1eedu ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u1eeb Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00e1c phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, nh\u1edd \u00e2n c\u0169 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea4t M\u00e3o, Vua tri\u1ec7u v\u1ecb \u0111\u1ea1o s\u0129 Hoa S\u01a1n \u0110inh Thi\u1ebfu Vi \u1edf \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Thi\u1ebfu Vi gi\u1ecfi ph\u00e9p d\u01b0\u1ee1ng kh\u00ed, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 h\u01a1n tr\u0103m, \u1ea9n c\u01b0 t\u1ea1i Hoa \u0110\u1ed3ng c\u1ed1c, c\u00f9ng Tr\u1ea7n \u0110o\u00e0n n\u1ed5i ti\u1ebfng ngang nhau. \u0110o\u00e0n c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n Nguy\u00ean, nh\u01b0ng Thi\u1ebfu Vi ch\u00ed h\u01b0\u1edbng thanh cao, chuy\u00ean t\u00e2m theo \u0111\u1ea1o nghi\u1ec7p, c\u00f2n \u0110o\u00e0n th\u00edch r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 ph\u00f3ng t\u00fang, tuy \u1edf g\u1ea7n nhau nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng qua l\u1ea1i. Thi\u1ebfu Vi d\u00e2ng kim \u0111an, c\u1ef1 th\u1eafng, nam chi, huy\u1ec1n chi&#8230;, Vua l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ea5y th\u00e1ng r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Thi\u1ebfu Vi d\u00e2ng kim \u0111an, c\u1ef1 th\u1eafng&#8230; x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0 khi \u00f4ng l\u1ea1i v\u00e0o tri\u1ec1u, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ra l\u1ec7nh t\u1eeb th\u00e1ng hai \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft c\u00e1, chim, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p><i>(Gi\u1ed1ng v\u1edbi chi\u1ebfu th\u01b0 th\u00e1ng hai n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng kh\u00e1c \u1edf ch\u1ed7 x\u1eed ph\u1ea1t.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u1ea7n, L\u0169ng Ch\u00e2u Chu Th\u1eeba T\u1ea5n t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u00e1m tr\u0103m k\u1ef5 binh r\u1ee3 \u0111\u1ed9t k\u00edch tr\u1ea1i Cung M\u00f4n, \u00f4ng d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, v\u00e0 ch\u00e9m ch\u00edn t\u00ean qu\u00e2n kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh ngay t\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea1i m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0111\u00e3i Ng\u00f4 Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua \u0111\u1ebfn T\u00e2y Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n, ban y ph\u1ee5c, ti\u1ec1n b\u1ea1ch cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu chia Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh T\u00e2y th\u00e0nh hai, c\u00e1c ch\u00e2u M\u1ea1nh, Ho\u1ea1t, V\u1ec7, Tr\u1ea7n, D\u0129nh, H\u1ee9a, Th\u00e1i, Nh\u1eef do Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd; c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, Qu\u00e2n, Ph\u00f2ng, Ph\u1ee5c, D\u0129nh, Kim, T\u00f9y, An, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f9ng qu\u00e2n T\u00edn D\u01b0\u01a1ng do Ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u T\u1ea3i qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111\u1ed5i ch\u00e2u Gi\u00e1m L\u0129nh Nam th\u00e0nh ch\u00e2u Ki\u00eam, sau \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u00ecnh H\u1ea3i l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00f9ng k\u1ebf c\u1ee7a m\u1ea1c li\u00eau l\u00e0 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Nam An, d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c 14 huy\u1ec7n, 151.978 h\u1ed9, 18.727 binh<a class=\"footnote\" title=\"'18.727 binh', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi '18.827 binh', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 3 th\u01b0\u1ee3ng, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4 'Th\u00e1i T\u00f4ng k\u1ef7' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-123-4\" href=\"#footnote-123-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 4 n\u0103m K\u1ef7 M\u00e3o d\u00f9ng k\u1ebf m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e9p theo &#8216;\u0110\u1ea1i \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c&#8217;, chi ti\u1ebft ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ch\u00e2u Ho\u00e0i b\u00e1o s\u00f4ng v\u1ee1 \u1edf huy\u1ec7n Ho\u1ea1ch Gia.<\/p>\n<p>[47] Vua \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam kinh th\u00e0nh xem g\u1eb7t l\u00faa m\u00ec.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ch\u00e9m th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Th\u1eeba T\u1ef1, v\u00ec khi gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf ch\u00e2u Tr\u1ecbnh, \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi l\u1ea1i vi\u00ean tham \u00f4 ti\u1ec1n c\u00f4ng kh\u1ed5ng l\u1ed3. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, Vua sai tra x\u00e9t, x\u00e1c minh s\u1ef1 th\u1eadt, c\u00e1c quan cho r\u1eb1ng theo lu\u1eadt n\u00ean x\u1eed gi\u1ea3o, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u00f9ng 7 l\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3. L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ban b\u1ed1 kh\u1eafp ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e c\u00e1c quan l\u1ea1i, treo \u1edf t\u01b0\u1eddng n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, cho Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Ninh, \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, con trai c\u1ee7a H\u1ed3ng Ti\u1ebfn l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1o, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ph\u00f2ng; Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00fac, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Thu\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u \u0110\u0103ng. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i cho ph\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u00ecnh H\u1ea3i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec3n l\u00e0m \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Th\u00f4ng, v\u1eabn coi vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u Tuy\u1ec1n; \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 nha n\u1ed9i ch\u00e2u Tuy\u1ec1n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u1eeb<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u00e2u Tr\u1eeb', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'ch\u00e2u T\u1eeb', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1eddi v\u00e0 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 93 'Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129 truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-123-5\" href=\"#footnote-123-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, v\u1eabn coi vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u0103n Hi\u1ec3n, V\u0103n Ngh\u0129 v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, nay h\u1ee3p l\u1ea1i ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5, n\u0103m \u1ea4t D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u. Ban \u00e2n x\u00e1 cho hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n, mi\u1ec5n thu\u1ebf 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>[51] Ban \u0111\u1ea7u, Ng\u00f4 Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111em h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i trong ph\u1ee7 ch\u1edf theo, chia l\u00e0m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1ed1ng, g\u1ed3m t\u00ea gi\u00e1c, ng\u00e0 voi, g\u1ea5m v\u00f3c, v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u00e2u b\u00e1u, tr\u00e0, b\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n m\u1ea5y v\u1ea1n. Th\u1ee5c ng\u1ea7m mu\u1ed1n ph\u1ee5c qu\u1ed1c, n\u00ean t\u0103ng c\u1ed1ng ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eeba l\u00f2ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n khuy\u00ean nh\u00e0 Vua gi\u1eef Th\u1ee5c l\u1ea1i, kh\u00f4ng cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Su\u1ed1t h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1ed1ng, v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5. \u0110\u1ebfn khi Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, Th\u1ee5c s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n \u0111\u0103ng k\u00fd binh kh\u00ed qu\u1ed1c gia d\u00e2ng l\u00ean. H\u00f4m \u1ea5y, Th\u1ee5c l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin b\u00e3i b\u1ecf t\u01b0\u1edbc v\u1ecb Ng\u00f4 Vi\u1ec7t qu\u1ed1c, t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i nguy\u00ean s\u00fay thi\u00ean h\u1ea1 binh m\u00e3, b\u1ecf l\u1ec7nh chi\u1ebfu th\u01b0 kh\u00f4ng x\u01b0ng t\u00ean, v\u00e0 xin v\u1ec1 qu\u00ea, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Th\u1ee5c kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m sao, Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd n\u00f3i: <i>&#8220;\u00dd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 r\u00f5, n\u1ebfu \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, h\u1ecda \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu c\u1ee7a Th\u1ee5c \u0111\u1ec1u n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean, Nh\u00e2n K\u00fd l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: <i>&#8220;Nay ch\u00fang ta \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong tay ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1ch qu\u1ed1c gia ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1nh m\u1edbi bay \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Th\u1ee5c m\u1ed9t m\u00ecnh c\u00f9ng Nh\u00e2n K\u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin hi\u1ebfn m\u01b0\u1eddi ba ch\u00e2u v\u00e0 m\u1ed9t qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n', theo b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. C\u1ee9 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, quy\u1ec3n ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c nh\u1ea5t chi ba, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed ghi, S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n l\u00e0 t\u00ean c\u0169 th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 tu s\u1eeda, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh C\u00e0n Nguy\u00ean.\" id=\"return-footnote-123-6\" href=\"#footnote-123-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp nh\u1eadn tri\u1ec1u ki\u1ebfn, theo nghi l\u1ec5 m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Th\u1ee5c lui tri\u1ec1u, t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 m\u1edbi bi\u1ebft, h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f3c l\u00f3c n\u00f3i: <i>&#8220;Vua ch\u00fang ta kh\u00f4ng v\u1ec1 n\u1eefa r\u1ed3i.&#8221;<\/i> T\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u huy\u1ec7n, n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00e1m h\u1ed9, m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u binh l\u00ednh.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Th\u00f4i Hi\u1ebfn, t\u01b0\u1edbc ba ch\u1ee9c, ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ee9a K\u1ef3 b\u1ecb x\u00f3a s\u1ed5, tr\u1ee5c xu\u1ea5t v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, t\u1ecbch thu n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u00e3 ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do h\u1ecd y\u1ebfu k\u00e9m, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n vi\u1ec7c c\u00f2n do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, tra x\u00e9t th\u1ef1c t\u1ebf n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. Hi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[53] Ban l\u1ec7nh cho Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung Ph\u1ea1m M\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft; T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu H\u1ea7u \u0110\u00e0o, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Th\u00f4i K\u1ebf T\u00f4ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft; H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u00e2y Nam l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, T\u00f4ng ch\u00ednh th\u1eeba Tri\u1ec7u T\u1ec1 l\u00e0m ph\u00f3; T\u1eeb b\u1ed9 lang trung L\u01b0u B\u1ea3o Hu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 \u0110\u00f4ng B\u1eafc l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, H\u1eefu Th\u1eadp di Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u1ecbnh Nh\u01b0\u1ee3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng: M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 l\u00e0 S\u0129 Long, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u1edf quy\u1ec3n 301; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 l\u00e0 Ti\u1ec1m \u00d4ng, ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ecdc S\u01a1n, T\u00edn Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u1edf quy\u1ec3n 448, ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c.\" id=\"return-footnote-123-7\" href=\"#footnote-123-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> l\u00e0m ph\u00f3; H\u1eefu V\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1ea7u U\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111i ki\u1ec3m tra kho l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4 d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft; T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu M\u1ea1nh Di T\u00f4n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n x\u1eed l\u00fd c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, M\u00e2n t\u1eeb Ho\u00e0i Nam tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eefa Giang, Ho\u00e0i, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n li\u00ean t\u1ee5c, l\u00e0m \u0111\u1ea7y kho l\u1eabm c\u1ee7a ta, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a khanh.&#8221;<\/i> M\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;V\u00e0o th\u1eddi Trinh Nguy\u00ean nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0i Nam m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 n\u1ed9p m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o, nay m\u1ed7i n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u1eddi Trinh Nguy\u00ean.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ta bi\u1ebft khanh c\u00f3 c\u00f4ng lao.&#8221;<\/i> \u0110\u1ecbnh d\u00f9ng M\u00e2n l\u00e0m H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, nh\u01b0ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n n\u00f3i H\u00e0ng Ch\u00e2u v\u1eeba thu ph\u1ee5c, kh\u00f4ng c\u00f3 M\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u00e8n b\u1ea3o M\u00e2n: <i>&#8220;Khanh h\u00e3y \u0111i thay ta, r\u1ed3i ta s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u1ecd Ti\u1ec1n chi\u1ebfm c\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ed1ng n\u1ea1p nhi\u1ec1u, b\u00ean trong s\u1ed1ng xa x\u1ec9, \u0111\u1ea5t h\u1eb9p d\u00e2n \u0111\u00f4ng, thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1, t\u1eeb g\u00e0 c\u00e1 \u0111\u1ebfn rau c\u1ecf, th\u1ee9 g\u00ec c\u0169ng thu, ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu m\u1ed9t \u0111\u1ea5u g\u1ea1o c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi. M\u1ed7i l\u1ea7n ph\u1ea1t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c quan l\u1ea1i c\u1ea7m s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ee9ng \u1edf s\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"S\u1eeda '\u00c1n' th\u00e0nh '\u00c1n' theo b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ec9 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 4, Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i quy\u1ec3n 2.\" id=\"return-footnote-123-8\" href=\"#footnote-123-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ecdc t\u1eebng s\u1ed5, c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 thi\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 roi, \u0111\u00e1nh xong l\u1ea1i \u0111\u1ecdc s\u1ed5 kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ti\u1ebfp, \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft s\u1ed5 m\u1edbi th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00ec b\u1ecb v\u00e0i ch\u1ee5c roi, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m roi. \u0110\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc b\u1ecb di\u1ec7t, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 v\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u00f3. M\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin b\u00e3i b\u1ecf, Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, d\u1eddi phong Ti\u1ec1n Th\u1ee5c l\u00e0m Ho\u00e0i H\u1ea3i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, phong con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Duy Tu\u1ea5n l\u00e0m Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Duy Tr\u1ecb l\u00e0m Tr\u1ea5n Qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, B\u00ecnh Giang Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1eeba H\u1eefu l\u00e0m Th\u00e1i Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Uy V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u1ea9m Th\u1eeba L\u1ec5 l\u00e0m An Ho\u00e1 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Chi\u1ebft Giang T\u00e2y \u0111\u1ea1o Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd l\u00e0m Ho\u00e0i Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u00e2n K\u00fd v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, nay ghi chung t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 cho c\u00e1c ch\u00e2u trong khu v\u1ef1c L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, c\u1eed T\u1ea3 B\u1ed5 Khuy\u1ebft L\u00fd C\u00e1t \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an, Th\u00f4ng S\u1ef1 X\u00e1 Nh\u00e2n Ti\u1ebft V\u0103n B\u1ea3o l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(Theo truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Ti\u1ebft, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m Th\u00f4ng S\u1ef1 X\u00e1 Nh\u00e2n, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, H\u1ea1 Ch\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Nan L\u00fd Kh\u1eafc Du\u1ec7 m\u1ea5t, con \u00f4ng l\u00e0 Nha n\u1ed9i Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Qu\u00e2n t\u1ea1m quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd ch\u00e2u s\u1ef1. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, phong L\u00fd K\u1ebf Qu\u00e2n l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu \u0110\u1ecbnh Nan.<\/p>\n<p>[59] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Tr\u1ea5n Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng T\u00edn m\u1edbi n\u1eafm binh quy\u1ec1n th\u00ec \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u1ecb m\u1ea5t ti\u1ebfng, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi \u1ed1m n\u1eb7ng, b\u1ed7ng nhi\u00ean gi\u1ecdng n\u00f3i tr\u1edf l\u1ea1i. Vua v\u1ed9i \u0111\u1ebfn t\u1eadn ph\u1ee7 th\u0103m h\u1ecfi. D\u01b0\u01a1ng T\u1ee9c k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft tu\u00f4n tr\u00e0n, l\u1ea1i c\u00fai \u0111\u1ea7u xin nh\u00e0 Vua c\u1ee7ng c\u1ed1 ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi. Vua an \u1ee7i \u00f4ng v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. H\u00f4m sau, D\u01b0\u01a1ng T\u00edn qua \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung.<\/p>\n<p>[60] Tr\u01b0\u1edbc kia, Ph\u00e1n quan Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u1ea7n Ch\u00e2u L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Ngu c\u00f3 con trai t\u00ean L\u00fd Phi H\u00f9ng, t\u00ednh t\u00ecnh hung hi\u1ec3m, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, b\u1ecb gia \u0111\u00ecnh ru\u1ed3ng b\u1ecf, th\u01b0\u1eddng ngao du \u1edf kinh th\u00e0nh, Ng\u1ee5y, B\u00e1c, c\u00f9ng v\u1edbi l\u0169 du \u0111\u00e3ng x\u1ea5u xa r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c. V\u00ec cha l\u00e0m quan \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u, L\u00fd Phi H\u00f9ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh kho t\u00e0ng, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m y\u1ebfu v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh l\u00ednh \u1edf \u0111\u00f3. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd Anh, l\u00e0m ch\u1ee9c U\u00fd \u1edf huy\u1ec7n Chu Ch\u1ea5t, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, l\u00e0 cha v\u1ee3 c\u1ee7a L\u00fd Phi H\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1eeb kinh th\u00e0nh, L\u00fd Phi H\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u0103m Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd Anh, l\u00e9n c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a c\u1ee7a \u00f4ng ta, gi\u1ea3 l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn chu\u1ed3ng ng\u1ef1a, g\u1ecdi l\u00ednh g\u00e1c \u0111\u00f2i ng\u1ef1a. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ea7m \u0111u\u1ed1c ra xem, L\u00fd Phi H\u00f9ng l\u1ea1i \u0111\u01b0a ra chi\u1ebfc tua ng\u1ef1a mua ri\u00eang \u0111\u1ec3 th\u1ecb oai, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean li\u1ec1n trao ng\u1ef1a. L\u00fd Phi H\u00f9ng b\u1ea3o m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh \u0111i h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, r\u1ed3i gi\u1ea3 m\u1ec7nh Vua l\u1ea5y danh ngh\u0129a tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1eaft gi\u1eef \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c tu\u1ea7n d\u1ecbch Di\u00eau Th\u1eeba To\u1ea1i, \u0111\u1ebfn L\u0169ng Ch\u00e2u b\u1eaft gi\u00e1m qu\u00e2n Cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Ng\u00f4 S\u01a1n b\u1eaft Huy\u1ec7n u\u00fd L\u01b0 T\u00e1n, \u0111\u1ec1u b\u1eaft h\u1ecd \u0111i theo.<\/p>\n<p>L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u n\u1ed5i lo\u1ea1n, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Chu Th\u1eeba T\u1ea5n c\u00f9ng v\u1edbi \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng <i>(Nh\u00e2n L\u00e3ng c\u0169ng l\u00e0 \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 T\u1ea7n Ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y xem cu\u1ed1i th\u00e1ng ba.)<\/i>, L\u01b0u V\u0103n D\u1ee5 <i>(V\u0103n D\u1ee5 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 hai, v\u1edbi ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 N\u1ed9i Cung Ti\u1ec5n Kh\u1ed1, ra l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u1ea7n, L\u0169ng.)<\/i>, V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n <i>(S\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m \u0110\u00f4ng \u0110\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, th\u0103ng ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu, hi\u1ec7n kh\u00f4ng r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5.)<\/i>, L\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng T\u00e1n <i>(S\u00f9ng T\u00e1n, kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p.)<\/i>, Vi Thao, M\u00e3 Tri Ti\u1ebft <i>(Tri Ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m T\u00e2y \u0110\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan.)<\/i> \u0111\u1ec1u nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n Thanh Th\u1ee7y. V\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00ecn th\u00e1ng t\u01b0, Phi H\u00f9ng \u0111\u1ebfn Thanh Th\u1ee7y, gi\u1ea3 m\u1ea1o chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1eaft tr\u00f3i t\u1ea5t c\u1ea3. Th\u1eeba T\u1ea5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u1ea5y Di\u00eau Th\u1eeba To\u1ea1i c\u00f9ng v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u1edbi, kh\u00f4ng hay bi\u1ebft l\u00e0 k\u1ebf gi\u1ea3, ch\u1ec9 c\u00f3 Nh\u00e2n L\u00e3ng kh\u00f3c l\u00f3c xin xem chi\u1ebfu ch\u1ec9. Phi H\u00f9ng n\u1ed5i gi\u1eadn qu\u00e1t: <i>&#8220;Ta nh\u1eadn m\u1eadt ch\u1ec9, v\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i do d\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh, l\u1ec7nh tru di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. H\u00e1 ch\u1eb3ng nghe chuy\u1ec7n Phong Ch\u00e2u gi\u1ebft L\u00fd H\u1ea1c sao, chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 xem \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1o xem x\u00e9t quan l\u1ea1i t\u1ed1t x\u1ea5u, b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean. S\u1ee9 gi\u1ea3 L\u0129nh Nam t\u00e2u r\u1eb1ng Tri Phong Ch\u00e2u L\u00fd H\u1ea1c kh\u00f4ng tu\u00e2n ph\u00e9p, vu c\u00e1o qu\u00e2n l\u1ea1i m\u01b0u ph\u1ea3n, Vua ra l\u1ec7nh gi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng tra h\u1ecfi, n\u00ean Phi H\u00f9ng m\u1edbi l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1eddi \u0111e d\u1ecda. \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0a Th\u1eeba T\u1ea5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u x\u1eed t\u1eed, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u01b0u c\u01b0\u1edbp binh l\u00ednh canh gi\u1eef, chi\u1ebfm th\u00e0nh l\u00e0m lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>Phi H\u00f9ng v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb gi\u1ea3 danh x\u01b0ng ch\u1ebf, t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n t\u1eeb th\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng \u1edf Nam ph\u1ee7, g\u1eb7p L\u01b0u V\u0103n D\u1ee5 k\u00eau kh\u00f3c b\u1ea3o Phi H\u00f9ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00f4i c\u0169ng t\u1eebng ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u1ee1 l\u00f2ng n\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ee9u gi\u00fap t\u00f4i sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Phi H\u00f9ng b\u00e8n \u0111u\u1ed5i t\u1ea3 h\u1eefu, b\u1ea3o V\u0103n D\u1ee5: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng ta h\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u0103n D\u1ee5 bi\u1ebft h\u1eafn gian tr\u00e1, gi\u1ea3 v\u1edd \u0111\u1ed3ng \u00fd, Phi H\u00f9ng li\u1ec1n c\u1edfi tr\u00f3i cho \u00f4ng. V\u0103n D\u1ee5 th\u00fac ng\u1ef1a ti\u1ebfn l\u00ean, n\u00f3i th\u1ea7m v\u00e0o tai \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng, Nh\u00e2n L\u00e3ng li\u1ec1n gi\u1ea3 v\u1edd ng\u00e3 ng\u1ef1a nh\u01b0 ng\u1ea5t x\u1ec9u. Phi H\u00f9ng c\u00f9ng b\u1ecdn t\u00f9y t\u00f9ng \u0111\u1ebfn xem, l\u1ea1i c\u1edfi tr\u00f3i cho \u00f4ng. Nh\u00e2n L\u00e3ng b\u1ea5t ng\u1edd v\u00f9ng d\u1eady \u0111\u00e1nh Phi H\u00f9ng, c\u00f9ng v\u1edbi V\u0103n D\u1ee5 v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eef h\u1eafn. Phi H\u00f9ng v\u1eabn k\u00eau l\u00ean: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n L\u00e3ng m\u01b0u ph\u1ea3n, gi\u1ebft s\u1ee9 gi\u1ea3!&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, h\u1eafn b\u1ecb giam v\u00e0o ng\u1ee5c T\u1ea7n ch\u00e2u, b\u1ecb tra h\u1ecfi v\u00e0 khai ra h\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh.<\/p>\n<p>C\u00f3 chi\u1ebfu tru di tam t\u1ed9c, b\u1eaft lu\u00f4n nh\u1eefng k\u1ebb t\u1eebng th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Phi H\u00f9ng nh\u01b0 H\u00e0 \u0110\u1ea1i C\u1eed v\u00e0 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed, c\u00f9ng v\u1edbi Di\u00eau Th\u1eeba To\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m ngang l\u01b0ng \u1edf ch\u1ee3 T\u1ea7n ch\u00e2u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao ng\u1ef1a v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1ef1a cho Phi H\u00f9ng c\u0169ng b\u1ecb tru di t\u1ed9c. V\u0103n D\u1ee5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1ea3o T\u1eafc.<\/p>\n<p><i>(Chuy\u1ec7n M\u00e3 Tri Ti\u1ebft ch\u00e9p r\u1eb1ng: Tri Ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra s\u1ef1 gian tr\u00e1 c\u1ee7a Phi H\u00f9ng, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi V\u0103n D\u1ee5, kh\u00e1c v\u1edbi chuy\u1ec7n V\u0103n D\u1ee5, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea5y vi\u1ec7c Phi H\u00f9ng ra b\u1ed1 c\u00e1o thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ec7nh r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay c\u00e1c con em trong gia \u0111\u00ecnh quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, ai c\u00f3 l\u00f2ng d\u1eef t\u1ee3n, h\u00e0nh vi kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc, d\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean r\u0103n m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda \u0111\u1ed5i, th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00f4n tr\u01b0\u1edfng b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n, gi\u1ea3i giao v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, s\u1ebd ph\u1ed1i l\u01b0u \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa x\u00f4i hi\u1ec3m ngh\u00e8o. Ai bao che kh\u00f4ng b\u00e1o, s\u1ebd li\u00ean \u0111\u1edbi b\u1ecb t\u1ed9i t\u1eeb b\u1eadc &#8216;C\u00f4ng&#8217; tr\u1edf l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[62] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u00f4ng v\u1ee5 b\u1eb1ng ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u00e0i b\u1ea1c&#8221;<\/i>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00f2n s\u01a1 s\u00e0i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i ch\u1ec9 do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00ec vi\u1ec7c Phi H\u00f9ng, m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p>[63] Vua ch\u00fa tr\u1ecdng tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc t\u1eeb g\u1ed1c, nghi\u00eam tr\u1ecb tham quan. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 10 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"Kinh tri\u1ec1u, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. B\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 3 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kinh quan'.\" id=\"return-footnote-123-9\" href=\"#footnote-123-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, d\u00f9 g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1, n\u1ebfu \u0111\u00e3 tha v\u1ec1 th\u00ec c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ch\u00e2u Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng theo chi\u1ebfu t\u00ecm hi\u1ec3u s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Linh, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c h\u1ecda ch\u00e2n dung v\u00e0 9 quy\u1ec3n v\u0103n t\u1eadp, d\u00e2ng l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ch\u00e2u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n Ninh L\u0103ng, Vua li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh huy \u0111\u1ed9ng 4.500 d\u00e2n \u0111inh t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ed1ng, B\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, sai T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y. L\u1ea1i huy \u0111\u1ed9ng 3.200 d\u00e2n \u0111inh trong v\u00f9ng kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp ch\u1ed7 s\u00f4ng Bi\u1ec7n b\u1ecb v\u1ee1, giao cho Ph\u00e1n t\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng Ho\u1ea3ng \u0111\u1ed1c th\u00fac.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, sai t\u0103ng l\u1eef ngo\u1ea1i qu\u1ed1c l\u00e0 Man Th\u00f9 Th\u1ea5t L\u1ee3i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Theo ph\u00e1p t\u1ee5c Thi\u00ean Tr\u00fac, khi Vua ch\u1ebft, th\u00e1i t\u1eed k\u1ebf v\u1ecb, c\u00e1c con kh\u00e1c \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t gia l\u00e0m t\u0103ng, kh\u00f4ng \u1edf trong n\u01b0\u1edbc. Man Th\u00f9 Th\u1ea5t L\u1ee3i v\u1ed1n l\u00e0 con trai c\u1ee7a Vua Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p>Th\u1eddi Khai B\u1ea3o, \u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c, Th\u00e1i T\u1ed5 sai cho \u1edf t\u1ea1i ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c. \u00d4ng gi\u1eef gi\u1edbi lu\u1eadt nghi\u00eam c\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi kinh \u0111\u00f4 quy h\u01b0\u1edbng, c\u00fang d\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ea7y nh\u00e0. C\u00e1c t\u0103ng ch\u00fang \u0111\u1ed1 k\u1ef5, nh\u00e2n \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng Hoa, b\u00e8n gi\u1ea3 m\u1ea1o t\u1edd t\u1ea5u xin cho \u00f4ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, \u00f4ng m\u1edbi kinh ng\u1ea1c v\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn, c\u00e1c t\u0103ng \u0111em \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua khuy\u00ean gi\u1ea3i, \u00f4ng \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i th\u00eam v\u00e0i th\u00e1ng r\u1ed3i \u0111i. \u00d4ng t\u1ef1 n\u00f3i s\u1ebd \u0111\u1ebfn Nam H\u1ea3i, \u0111i theo th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng r\u00f5 k\u1ebft c\u1ee5c ra sao.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi v\u0103n c\u0169 c\u1ee7a s\u1eed s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc. Vua T\u1ed1ng th\u1ed1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, sao c\u00f2n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng? Nay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>&#8220;ti\u1ebfng Hoa&#8221;<\/i>)<\/i>.<\/p>\n<p>[67] Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 d\u01b0\u1edbi 500 h\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1, ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c L\u1ec7nh v\u00e0 \u00day.<\/p>\n<p>[68] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, phong Tr\u1ea5n V\u0169 Ti\u1ebft \u0110\u1ed9 S\u1ee9, \u0110i\u1ec7n Ti\u1ec1n \u0110\u00f4 Ngu H\u1eadu B\u1ea1ch Ti\u1ebfn Si\u00eau l\u00e0m \u0110i\u1ec7n Ti\u1ec1n Ph\u00f3 \u0110\u00f4 Ch\u1ec9 Huy S\u1ee9. Ti\u1ebfn Si\u00eau qu\u00ea \u1edf M\u00e3 \u1ea4p, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u1ed5i b\u1eadt, ch\u1ec9 nh\u1edd c\u1ea9n th\u1eadn, k\u00edn \u0111\u00e1o, bi\u1ebft ch\u0103m lo cho qu\u00e2n s\u0129 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng su\u00fd.<\/p>\n<p>[69] Ban t\u1eb7ng V\u0169 Ninh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho mua nh\u00e0.<\/p>\n<p>[70] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ec5 Th\u1ea5t t\u1ecbch l\u00e0 ng\u00e0y l\u00e0nh, \u0111\u00e3 ghi trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. Nay t\u1eadp t\u1ee5c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng ng\u00e0y m\u00f9ng 6, kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. N\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ng\u00e0y m\u00f9ng 7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng L\u00fd D\u1ee5c m\u1ea5t, Vua cho ngh\u1ec9 tri\u1ec1u ba ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, con c\u1ee7a Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa l\u00e0 V\u0103n B\u1ea3o, l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 lang d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u L\u00fd D\u1ee5c, khi quy tri\u1ec1u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169. L\u00fd D\u1ee5c l\u00fac \u0111\u00f3 b\u1ecb giam gi\u1eef, V\u0103n B\u1ea3o mu\u1ed1n g\u1eb7p m\u1ed9t l\u1ea7n, s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi canh ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8n kho\u00e1c \u00e1o t\u01a1i \u0111\u1ed9i n\u00f3n gi\u1ea3 l\u00e0m ng\u01b0 ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o r\u1ed3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 khuy\u00ean L\u00fd D\u1ee5c n\u00ean c\u1ea9n tr\u1ecdng, v\u00e2ng theo \u00fd Vua khoan h\u1ed3ng, \u0111\u1eebng lo ng\u1ea1i chuy\u1ec7n kh\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u khen l\u00f2ng trung c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Phi H\u00f9ng th\u1ea5t b\u1ea1i, b\u1eaft gi\u1eef th\u00e2n \u0111\u1ea3ng h\u1ecd L\u00fd. H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft, v\u00ec c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi cha c\u1ee7a Phi H\u00f9ng l\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3c Ngu, l\u1ea1i c\u00f9ng t\u00ean, n\u00ean Vua nghi l\u00e0 anh em, khi tra h\u1ecfi, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n quen c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Ngu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n th\u00edch, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u1ecbch, l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n. Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi V\u1ea1n Ni\u00ean.<\/p>\n<p>[73] Nh\u00e2n d\u1ecbp Trung nguy\u00ean ti\u1ebft, Vua sai quan \u0111\u1ed1c \u0111\u1eb7t n\u00fai \u0111\u00e8n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Ti Th\u00edch, b\u00e0y nh\u1ea1c m\u00faa \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n<p><i>(Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c trong s\u00e1ch &#8216;Lam ch\u00ed&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c d\u00e2ng ti\u1ec1n mua \u0111\u00e8n, t\u1ee9c l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e0y. H\u01b0u Ph\u1ee5c nh\u1ea7m cho l\u00e0 h\u1ed9i th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 5.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y ch\u00e2u L\u01b0 Ch\u00e2u l\u00e0m qu\u00e2n V\u00f4 Vi.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u1ed5i t\u00ean c\u1eeda Minh \u0110\u1ee9c th\u00e0nh \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng m\u00f4n.<\/p>\n<p>[76] Trung th\u01b0 l\u1ec7nh s\u1eed L\u00fd Tri C\u1ed5 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, t\u1ef1 \u00fd s\u1eeda lu\u1eadt c\u1ee7a h\u00ecnh b\u1ed9, tha t\u1ed9i nh\u00e2n, b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, khi tra x\u00e9t \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. L\u1ea1i ph\u00f2ng h\u00ecnh T\u00f4n Ph\u1ee7 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 8, Qu\u00fd S\u1eedu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf Nam giao v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u1ec9 huy c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee5 thu\u1ed9c, t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 8 tr\u1edf \u0111i, quan d\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec1u x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng n\u1eb1m trong ph\u1ea1m vi \u00e2n x\u00e1.<\/p>\n<p>[79] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho hai ch\u00e2u Chi\u1ebft ph\u00e1t th\u00e2n th\u00edch t\u1eeb h\u00e0ng Ti ma tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Ti Th\u00edch v\u00e0 quan l\u1ea1i trong khu v\u1ef1c \u0111\u1ec1u v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, t\u1ea5t c\u1ea3 1044 thuy\u1ec1n, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang L\u01b0 B\u1ed9i b\u1ecb x\u1eed t\u1eed t\u1ea1i ch\u1ee3. B\u1ed9i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u1edf ch\u00e2u Th\u0103ng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n Nh\u01b0\u1ee3c B\u0103ng t\u1ed1 c\u00e1o h\u1eafn tham \u00f4 gian l\u1eadn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu tra x\u00e9t, h\u1eafn \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i, t\u1ed5ng s\u1ed1 ti\u1ec1n tham nh\u0169ng l\u00e0 190 quan<a class=\"footnote\" title=\"s\u1ed1 ti\u1ec1n tham nh\u0169ng l\u00e0 190 quan, ch\u1eef 'tham' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-123-10\" href=\"#footnote-123-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, n\u00ean b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, b\u1ed9 t\u1ed9c man \u1edf ch\u00e2u Di l\u00e0 Nhi\u1ec7m L\u00e3ng Ch\u00ednh c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[82] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c v\u00e0o tri\u1ec1u, Vua sai con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea5n qu\u1ed1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u1ec1n Duy Tr\u1ecb t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t. M\u1ed9t \u0111\u00eam, x\u1ea3y ra ch\u00e1y \u1edf chu\u1ed3ng ng\u1ef1a, Duy Tr\u1ecb \u0111em qu\u00e2n l\u00ean cao quan s\u00e1t, sai m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m ra l\u1ec7nh: <i>&#8220;Ai d\u00e1m ngo\u00e1i l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m&#8221;<\/i>, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1eeda t\u1eaft. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd v\u1ee3, v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 trong qu\u00e2n, \u1ef7 th\u1ebf th\u00e2n quen m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p, Duy Tr\u1ecb ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh roi v\u00e0o l\u01b0ng \u1edf c\u1ed5ng ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Duy Tr\u1ecb \u0111em to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ed5 s\u00e1ch qu\u00e2n d\u00e2n, ch\u00eca kh\u00f3a kho t\u00e0ng trao cho Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u Ph\u1ea1m M\u00e2n, r\u1ed3i c\u00f9ng c\u00e1c em l\u00e0 Duy Di\u1ec5n, Duy H\u1ea1o l\u00ean kinh \u0111\u00f4. Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng y ph\u1ee5c, ng\u1ef1a, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Duy Tr\u1ecb t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c chuy\u1ec3n sang Tr\u1ea5n qu\u1ed1c l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng n\u0103m, l\u00fac n\u00e0y ch\u01b0a v\u00e0o tri\u1ec1u. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p l\u00e0 sau khi v\u00e0o tri\u1ec1u, sai l\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Chi\u00eam s\u1ef1 ph\u1ee7 th\u1eeba T\u1eeb Thi\u00ean b\u1ecb \u0111\u00e1nh ch\u1ebft b\u1eb1ng roi, v\u00ec \u00f4ng ta khi \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf ch\u00e2u B\u1ed9c \u0111\u00e3 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ecb l\u1ea1i d\u1ecbch t\u1ed1 c\u00e1o, tra x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00fang n\u00ean b\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ban t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 <i>&#8220;\u1ee8ng v\u1eadn th\u1ed1ng thi\u00ean th\u00e1nh minh v\u0103n v\u0169&#8221;<\/i>, d\u00e2ng ba l\u1ea7n, Vua m\u1edbi ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[85] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n v\u01b0\u1edbng l\u1ea1i trong tr\u01b0\u1eddng thi, n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 \u1edf k\u1ef3 thi n\u0103m ngo\u00e1i, ngo\u1ea1i tr\u1eeb c\u00e1c m\u00f4n Tam L\u1ec5, Tam Truy\u1ec1n, H\u1ecdc C\u1ee9u, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0o m\u00f9a thu.<\/p>\n<p>[86] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 thi ph\u00fac h\u1ea1ch cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi tr\u01b0\u1edbc. Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam m\u1ed9t b\u00e0i lu\u1eadn, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y ba \u0111\u1ec1 l\u00e0m chu\u1ea9n. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 74 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 70 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c khoa kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 t\u1eed, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Ngh\u00eanh Xu\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m th\u1ee9 hai. Theo l\u1ec7 c\u0169, b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u1ec9 c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, nay thi v\u00e0o m\u00f9a thu, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/p>\n<p>[87] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay, t\u1ea1i Qu\u1ea3ng V\u0103n Qu\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7, k\u1ef3 thi Ti\u1ebfn s\u0129 v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00fa \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u1ea7n theo quy t\u1eafc b\u00ecnh tr\u1eafc.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, \u0111\u1ed5i t\u00ean qu\u00e2n Y C\u1ea9m \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u th\u00e0nh qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9n <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, quy\u1ec3n 431, ph\u1ee5 truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u00e2n V\u0103n Duy\u1ec7t ghi l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9n&#8221;<\/i>, c\u00f2n quy\u1ec3n 4, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u00f4ng ghi l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9n&#8221;<\/i>)<\/i> l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, ph\u1ee7 Khai Phong, v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u00e1n l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n B\u1ed9c D\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u Thi\u1ec1n. Khi Vua c\u00f2n h\u00e0n vi, t\u1eebng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0ng. \u0110\u1ebfn nay, h\u1ecd t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn kinh xin vi\u1ec7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[90] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed Th\u00e1i b\u1ed9c khanh Gia Lu\u1eadt H\u00e0i L\u00fd v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 kho tr\u00e0 r\u01b0\u1ee3u V\u01b0\u01a1ng S\u00e2m \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y l\u1ec5 Can Minh.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a V\u0169 C\u00f4ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, r\u1ed3i gh\u00e9 th\u0103m ph\u1ee7 c\u1ee7a T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9. Ban cho \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a. \u0110\u1ee9c Chi\u00eau v\u00e0 H\u01b0ng Nguy\u00ean do\u00e3n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Khi tr\u1edf v\u1ec1, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an d\u1ef1 y\u1ebfn trong v\u01b0\u1eddn.<\/p>\n<p>[93] Ty n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba Kh\u1ed5ng Nghi, sau khi v\u1ec1 t\u1eeb huy\u1ec7n Tinh T\u1eed, d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u00e0i v\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh. Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, h\u1ecfi v\u1ec1 h\u1eadu du\u1ec7 h\u1ecd Kh\u1ed5ng, r\u1ed3i th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc V\u0103n Tuy\u00ean C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf cho gia \u0111\u00ecnh t\u1eadp phong V\u0103n Tuy\u00ean C\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a Th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1eddi Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nh\u00e0 Chu, sai s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, n\u00ean h\u1ecd b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng bi\u00ean h\u1ed9. Nay h\u1ecd Kh\u1ed5ng ki\u1ec7n l\u00ean ch\u00e2u, ch\u00e2u t\u00e2u l\u00ean, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thu\u1ebf cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Kh\u1ed5ng Nghi t\u1eadp phong \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 3, tr\u01b0\u1edbc khi mi\u1ec5n thu\u1ebf, nay ghi ch\u00e9p k\u00e8m.)<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ch\u00e2u Ho\u1ea1t t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng \u1edf huy\u1ec7n Linh H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1eafp l\u1ea1i b\u1ecb v\u1ee1 ti\u1ebfp. Vua sai T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Th\u1ee7 V\u0103n gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y di\u1ec5n ra v\u00e0o th\u00e1ng ch\u1ea1p, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. Th\u1ee7 V\u0103n c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n, Th\u1ea1ch Ch\u1ea5n gi\u00e1m s\u00e1t, nay ch\u1ec9 ch\u00e9p t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.)<\/i><\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[96] D\u00e2n ch\u00e2u L\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, Th\u1ee9 s\u1eed Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Thao b\u00e8n gi\u1ebft ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, m\u1ed5 l\u1ea5y tim gan. Gia \u0111\u00ecnh n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khi\u1ebfu ki\u1ec7n. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Ng\u1ea1n Thao b\u1ecb x\u1eed \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra Ho\u00e0i T\u00e2y v\u00e0 b\u1ecb giam c\u1ea7m.<\/p>\n<p>[97] S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Gia Lu\u1eadt H\u00e0i L\u00fd t\u1eeb bi\u1ec7t v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Vua sai Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u01b0a ti\u1ec5n.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ba t\u00ean l\u00ednh Ki\u00eau Ti\u1ec7p l\u00e0 T\u1eeb T\u1ed1 b\u1ecb ch\u00e9m v\u00ec t\u1ed9i vu c\u00e1o ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Nhung Hi Ng\u1ea1c \u00e2m m\u01b0u h\u1ecdc t\u1eadp thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m g\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Vua ban cho Hi Ng\u1ea1c \u00e1o t\u00eda, \u0111ai b\u1ea1c, v\u00e0ng l\u1ee5a \u0111\u1ec3 an \u1ee7i.<\/p>\n<p>[99] H\u00e0ng Ch\u00e2u \u0111\u01b0a 81 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, Vua sai giao cho Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, sau \u0111\u00f3 tr\u1ea3 l\u1ea1i 36 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 H\u00e0ng Ch\u00e2u, c\u00f2n 45 ng\u01b0\u1eddi ban cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi r\u1eb1ng ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua sai hai ch\u00e2u Chi\u1ebft \u0111\u01b0a h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng c\u1ee7a Ho\u00e0i H\u1ea3i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 M\u00e3 An Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn giao cho Gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, n\u1ebfu nh\u01b0 &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[100] Nh\u00e0 Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn kho T\u1ea3 t\u00e0ng, xem x\u00e9t kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef, n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai, d\u00f9ng sao cho h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? Ti\u00ean \u0111\u1ebf lu\u00f4n lo l\u1eafng, b\u1eadn t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c chi ti\u00eau, sao qu\u00e1 m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady!&#8221;<\/i> Ti\u1ebft C\u01b0 Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan nghe l\u1eddi nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. B\u00e8n chia kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng th\u00e0nh kho N\u1ed9i t\u00e0ng, v\u00e0 l\u1ea5y kho Phong trang \u1edf sau \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng v\u0169 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ed5i t\u00ean kho Phong trang th\u00e0nh kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c l\u1eadp kho N\u1ed9i t\u00e0ng, s\u00e1ch <i>&#8220;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8221;<\/i> kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. X\u00e9t: S\u00e1ch <i>&#8220;Ch\u1ee9c quan ch\u00ed&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed&#8221;<\/i> v\u00e0 <i>&#8220;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8221;<\/i> \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, nh\u00e2n ti\u1ec7n ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i T\u1ed5 l\u1eadp ri\u00eang kho Phong trang, t\u1eebng b\u00ed m\u1eadt n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u1ecd Th\u1ea1ch nh\u00e0 T\u1ea5n v\u00ec l\u1ee3i \u00edch ri\u00eang, \u0111\u00e3 c\u1eaft \u0111\u1ea5t U, K\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u00e2ng cho Khi\u1ebft \u0110an, khi\u1ebfn d\u00e2n m\u1ed9t v\u00f9ng ph\u1ea3i s\u1ed1ng ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i khi kho n\u00e0y t\u00edch l\u0169y \u0111\u01b0\u1ee3c 30 \u0111\u1ebfn 50 v\u1ea1n, s\u1ebd sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb, n\u1ebfu h\u1ecd tr\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang cho ta<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea9u n\u0103ng quy ng\u00e3 th\u1ed5 \u0111\u1ecba d\u00e2n th\u1ee9 'C\u1ea9u n\u0103ng' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Kh\u1ea3 n\u0103ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-123-11\" href=\"#footnote-123-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, th\u00ec ta s\u1ebd d\u00f9ng h\u1ebft v\u00e0ng b\u1ea1c n\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 gi\u00e1 chu\u1ed9c. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, Tr\u1eabm s\u1ebd d\u00f9ng c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef, chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129, m\u01b0u vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ec nh\u00e0 Vua b\u0103ng h\u00e0.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u00fat k\u00fd c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng: Kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 kho Phong trang, Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh kho B\u1eafc t\u00e0ng, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed5i th\u00e0nh kho N\u1ed9i t\u00e0ng. X\u00e9t ra, kho N\u1ed9i t\u00e0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 chia t\u1eeb kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kho Phong trang, m\u00e0 kho Phong trang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng, thu\u1ed9c v\u00e0o kho N\u1ed9i t\u00e0ng, nghi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng nh\u1ea7m l\u1eabn. Kho Phong trang ch\u1ec9 t\u00edch tr\u1eef s\u1ed1 d\u01b0 ng\u00e2n s\u00e1ch h\u00e0ng n\u0103m, l\u00e0m sao trong m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m m\u00e0 v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c? V\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai, h\u1eb3n l\u00e0 \u1edf kho B\u1eafc t\u00e0ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng, v\u00ec c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ti\u1ebfm ng\u1ee5y \u0111\u1ec1u nh\u1eadp v\u00e0o T\u1ea3 t\u00e0ng, n\u00ean kho B\u1eafc t\u00e0ng ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng v\u00e0ng b\u1ea1c l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng n\u00f3i c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ti\u1ebfm ng\u1ee5y \u0111\u1ec1u nh\u1eadp v\u00e0o kho Phong trang, ch\u00ednh do nh\u1ea7m l\u1eabn xem kho B\u1eafc t\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 kho Phong trang v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch <i>&#8220;\u0110\u00f4ng Kinh k\u00fd&#8221;<\/i> c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u n\u00f3i: \u0110\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, l\u1eadp kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u1ebfn n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 3 \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh kho N\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n c\u00f3 kho Phong trang, n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, ban t\u00ean l\u00e0 kho T\u00e2y t\u00e0ng thu\u1ed9c N\u1ed9i t\u00e0ng, c\u00f2n c\u00f3 kho C\u1ea3nh ph\u00fac \u0111i\u1ec7n ph\u1ee5 thu\u1ed9c. M\u1eabn C\u1ea7u cho r\u1eb1ng kho N\u1ed9i t\u00e0ng ch\u00ednh l\u00e0 kho C\u1ea3nh ph\u00fac, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong qu\u1ed1c s\u1eed, c\u00f3 th\u1ec3 M\u1eabn C\u1ea7u nh\u1ea7m l\u1eabn. Kho Phong trang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u00e0 kho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ri\u00eang t\u1eeb kho T\u00e2n y th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kho Phong trang th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ghi ch\u00e9p. Kho C\u1ea3nh ph\u00fac \u0111i\u1ec7n c\u0169ng thu\u1ed9c T\u1ea3 t\u00e0ng, \u0111\u00e3 n\u00f3i l\u00e0 ri\u00eang bi\u1ec7t, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kho C\u1ea3nh ph\u00fac n\u1ed9i t\u00e0ng m\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i t\u00ean. Tuy nhi\u00ean, s\u00e1ch <i>&#8220;Ch\u1ee9c quan ch\u00ed&#8221;<\/i> ghi r\u1eb1ng kho N\u1ed9i t\u00e0ng n\u1eb1m ngo\u00e0i c\u1eeda Ng\u00e2n \u0110\u00e0i, c\u00f2n c\u00f3 kho T\u00e2y t\u00e0ng, kho C\u1ea3nh ph\u00fac \u0111i\u1ec7n ph\u1ee5 thu\u1ed9c, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p c\u1ee7a M\u1eabn C\u1ea7u. Nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch <i>&#8220;Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed&#8221;<\/i>, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, sai Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu Ng\u00f4 Nguy\u00ean T\u1ea3i v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Th\u00e1i ch\u00fac V\u00f4 T\u00e2n C\u1ed5 l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Khi\u1ebft \u0110an. Nguy\u00ean T\u1ea3i l\u00e0 con c\u1ee7a Di\u00ean T\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(V\u00f4 T\u00e2n C\u1ed5 ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng khuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb n\u1ee3 c\u0169, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng.)<\/i><\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i Th\u00e1i mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf Nam Giao. Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i l\u1ea7u \u0110an Ph\u1ee5ng, ban \u0111\u1ea1i x\u00e1. L\u1ea1i nh\u1eadn s\u00e1ch phong t\u00f4n hi\u1ec7u t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean. T\u1eeb khi khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao b\u1ed1n l\u1ea7n c\u00f9ng l\u1ec5 t\u1ebf C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf, Ho\u00e0ng \u0110\u1ecba K\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ea7n Ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ea3y l\u1ec5, \u0111\u1ec1u lu\u00e2n phi\u00ean d\u00f9ng b\u1ed1n v\u1ecb t\u1ed5 ti\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, ch\u1ec9 d\u00f9ng Tuy\u00ean T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 thay nhau ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Nay h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0a Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Thao d\u00e2ng b\u00e0i ca ng\u1ee3i Nam Giao, Vua vui l\u00f2ng, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i \u1edf Giang Nam c\u00f9ng ai ngang h\u00e0ng?&#8221;<\/i> Thao \u0111\u00e1p: <i>&#8220;C\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;K\u1ef5 nay l\u00e0m ch\u1ee9c g\u00ec?&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, li\u1ec1n phong Thao l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.<\/p>\n<p>[104] L\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 t\u00ecm nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng ngh\u0129a t\u00ecnh, c\u00f3 h\u00e0nh hi\u1ebfu h\u1ea1nh, tu\u1ed5i t\u1eeb t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec3 Vua th\u00e2n g\u1eb7p m\u1eb7t.<\/p>\n<p>[105] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng S\u00e2n \u0111i s\u1ee9 Linh Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n c\u1ee7a ch\u1ee7 so\u00e1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hung h\u00e3n kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, e r\u1eb1ng v\u1ec1 l\u00e2u s\u1ebd sinh bi\u1ebfn, xin thay th\u1ebf to\u00e0n b\u1ed9. Vua b\u00e8n sai S\u00e2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c qu\u1eadn trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn thay. Binh l\u00ednh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi nghe tin b\u1ecb thay, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, S\u00e2n ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u r\u0103n \u0111e, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;, ch\u1ec9 trong &#8216;Truy\u1ec7n c\u1ee7a S\u00e2n&#8217; c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u01b0a s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi r\u1ed3i v\u1ec1, t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y. Nay x\u00e9t &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, S\u00e2n \u0111\u01b0a s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 12 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh c\u00f9ng Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n coi s\u00f3c vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea Linh H\u00e0, v\u1eady vi\u1ec7c S\u00e2n \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda T\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd x\u1ea3y ra v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 11, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y. &#8216;Truy\u1ec7n&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i S\u00e2n trong m\u1ed9t n\u0103m qua l\u1ea1i ph\u00eda T\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n, d\u00e2ng nhi\u1ec1u k\u1ebf s\u00e1ch, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo. Vi\u1ec7c <i>&#8220;m\u1ed9t n\u0103m&#8221;<\/i> n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd bao g\u1ed3m c\u1ea3 th\u1eddi gian S\u00e2n \u1edf Thanh Th\u1ee7y.)<\/i><\/p>\n<p>[106] Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ed5ng c\u1ed9ng 24 \u00e1n <a class=\"footnote\" title=\"Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ed5ng c\u1ed9ng 24 \u00e1n. Ch\u1eef '\u0110\u1ed9 chi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u01b0\u1edfng chi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1ch' quy\u1ec3n 8, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-123-12\" href=\"#footnote-123-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1i vi\u00ean. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c S\u1ee9, Ph\u00f3, Ph\u00e1n quan kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 b\u1ed1n \u00e1n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf, Tr\u1ee5, Kh\u00fac, M\u1ea1t di\u00eam l\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 g\u1ea5p g\u00e1p nh\u1ea5t <a class=\"footnote\" title=\"B\u1ed1n \u00e1n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf, Tr\u1ee5, Kh\u00fac, M\u1ea1t di\u00eam kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 g\u1ea5p g\u00e1p nh\u1ea5t. Ch\u1eef 'Tr\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1eedu', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 162, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-123-13\" href=\"#footnote-123-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00f4i quan cho m\u1ed7i \u00e1n, sai T\u1ea3 t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Dung c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c \u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t Th\u00f4i quan ho\u1eb7c Tu\u1ea7n quan, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng quan l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[107] Trong ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n \u0110\u1ee9c, T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3 <a class=\"footnote\" title=\"T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. Ch\u1eef 'K\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00f4', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 264, b\u1ea3n truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-123-14\" href=\"#footnote-123-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a> l\u00e0m Th\u00f4i quan ph\u1ee7 Khai Phong. Khi \u1ea5y, Vua l\u00e0m do\u00e3n kinh th\u00e0nh, ban \u0111\u1ea7u r\u1ea5t \u01b0u \u0111\u00e3i \u00f4ng. K\u1ef3 th\u00e2n v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, Khu m\u1eadt s\u1ee9 L\u00fd S\u00f9ng C\u1ee7, th\u01b0\u1eddng lui t\u1edbi nh\u00e0 h\u1ecd, Vua kh\u00f4ng vui, t\u00e2u l\u00ean Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u01b0a \u00f4ng ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u0169ng, r\u1ed3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn L\u00e3ng Ch\u00e2u. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, t\u1eeb ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u1ed9 Qu\u1ed1c, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u00ecnh V\u0169 v\u00e0 Gi\u1ea3 Di\u1ec5m t\u1eeb ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Vua leo l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec3n h\u00e1ch, c\u00f2n K\u1ef3 b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 tr\u00e1ch m\u1eafng, K\u1ef3 l\u1ea1y t\u1ea1, xin \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ed7i l\u00e0m l\u1ea1i, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed t\u1ea9y m\u00e3.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i Gi\u1ea3ng V\u0169 xem qu\u00e2n Phi S\u01a1n b\u1eafn m\u00e1y b\u1eafn \u0111\u00e1 v\u00e0 n\u1ecf li\u00ean ch\u00e2u. Vua chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00e1nh B\u1eafc H\u00e1n, n\u00ean t\u1eadp luy\u1ec7n vi\u1ec7c v\u00f5 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, th\u00e1ng ch\u1ea1p, c\u00e1c quan xin chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 \u0111i s\u0103n m\u00f9a \u0111\u00f4ng, Vua nghe theo, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i &#8216;Ch\u1ea1y nh\u1ea3y s\u0103n b\u1eafn khi\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t cu\u1ed3ng&#8217;, s\u00e1ch H\u1ea1 vi\u1ebft &#8216;B\u00ean ngo\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u0103n b\u1eafn qu\u00e1 \u0111\u1ed9&#8217;, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c. Xem x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u00ea mu\u1ed9i v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn suy b\u1ea1i. Tr\u1eabm nay thu\u1eadn th\u1eddi \u0111i s\u0103n, v\u00ec d\u00e2n tr\u1eeb h\u1ea1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m vui.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u1ed5i qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng th\u00e0nh qu\u00e2n H\u01b0ng Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Khi\u1ebft \u0110an sai s\u1ee9 Ti\u00eau B\u1ed3 C\u1ed1t Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.<\/p>\n<p>[112] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u t\u1eadp trung ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed, nh\u01b0ng v\u00ec s\u1eafp th\u00e2n chinh H\u00e0 \u0110\u00f4ng n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u1ee9 c\u00e1ch m\u1ed9t ho\u1eb7c hai n\u0103m m\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[113] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, Vua li\u1ec1n l\u1ec7nh con \u00f4ng l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ec3n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u, b\u00e0n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Nam \u0110\u1ed1n Ki\u1ec1u Duy Nh\u1ea1c \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu kh\u1edfi d\u1ee5ng l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n. Duy Nh\u1ea1c v\u1eeba \u0111\u1ebfn, g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u1ecf \u1edf Ti\u00ean Du, Ph\u1ee7 \u0110i\u1ec1n, B\u00e1ch Tr\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, trong th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f3 ba ngh\u00ecn qu\u00e2n, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. Gi\u00e1m qu\u00e2n H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7, V\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u1ea3o mu\u1ed1n t\u00e0n s\u00e1t c\u1ea3 th\u00e0nh, \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng r\u1ed3i b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Duy Nh\u1ea1c ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch an d\u00e2n, nay \u00e2n hu\u1ec7 ch\u01b0a th\u1ea5m kh\u1eafp, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u00e0n s\u00e1t \u0111\u1ed1t ph\u00e1, h\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd chi\u1ebfu ch\u1ec9 sao! Th\u1eeba C\u1ee7 b\u00e8n quy\u1ebft t\u00e2m c\u1ed1 th\u1ee7. L\u00fac \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft T\u00e2y Nam L\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111ang \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u, li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, v\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i. Gi\u00e1m qu\u00e2n Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'kh\u1ed1' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 276 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-123-15\" href=\"#footnote-123-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> d\u1eabn hai tr\u0103m k\u1ef5 binh tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00eam ra truy k\u00edch, b\u1eaft h\u1ebft th\u1ee7 l\u0129nh, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, gi\u1eb7c c\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1eeba C\u1ee7 l\u00e0 con c\u1ee7a K\u1ebf Qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c cu\u1ed1i n\u0103m.)<\/i><\/p>\n<p>[114] N\u0103m \u0111\u00f3, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t V\u0103n T\u01b0 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed ghi n\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, nay theo H\u1ed9i y\u1ebfu. L\u00fd <i>(\u0111\u1ee9c, ch\u1eef <i>&#8220;t\u00e2m&#8221;<\/i> \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>&#8220;th\u1ed5&#8221;<\/i>)<\/i> Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu n\u0103m \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh bi\u00ean s\u1eafc Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-123-1\"> \u00dd l\u00e0 th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m <i>('T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m', c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 17.1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 94 ph\u1ea7n H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed v\u00e0 '\u0110\u1ed9c s\u1eed ph\u01b0\u01a1ng d\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng d\u01b0 k\u1ef7 y\u1ebfu')<\/i> quy\u1ec3n 79 ph\u1ea7n B\u1ea1ch H\u00e0 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m'. 'Th\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 l\u1ea1i ghi l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng H\u00e1n'. X\u00e9t theo c\u00e1c s\u00e1ch, k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Tr\u00ecnh N\u0103ng nh\u1eb1m th\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng H\u00e1n, r\u1ed3i thu\u1eadn d\u00f2ng H\u00e1n Giang xu\u1ed1ng T\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m. B\u1ea3n g\u1ed1c ghi 'T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00e0m', l\u00e0 n\u00f3i g\u1ed9p c\u1ea3 hai <a href=\"#return-footnote-123-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-2\"> 'Ch\u00ed' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Tr\u00ed', nh\u1ea7m do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ch\u1eef d\u01b0\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 17.1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 94 ph\u1ea7n H\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed v\u00e0 'T\u1ee5c Th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-123-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-3\">Ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng thu mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, ch\u1eef 'ng\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u0111\u1ea7u', s\u1eeda theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kh\u1ed1 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'Th\u1ef1c h\u00f3a' 23 ch\u01b0\u01a1ng 21, c\u00f9ng 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 9 <a href=\"#return-footnote-123-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-4\"> '18.727 binh', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi '18.827 binh', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 3 th\u01b0\u1ee3ng, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4 'Th\u00e1i T\u00f4ng k\u1ef7' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-123-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-5\"> 'Ch\u00e2u Tr\u1eeb', nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'ch\u00e2u T\u1eeb', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1eddi v\u00e0 'Th\u1eadp qu\u1ed1c xu\u00e2n thu' quy\u1ec3n 93 'Tr\u1ea7n V\u0103n Ngh\u0129 truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-123-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-6\">Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n', theo b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. C\u1ee9 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, quy\u1ec3n ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c nh\u1ea5t chi ba, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed ghi, S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111i\u1ec7n l\u00e0 t\u00ean c\u0169 th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 t\u01b0 tu s\u1eeda, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh C\u00e0n Nguy\u00ean. <a href=\"#return-footnote-123-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-7\"> Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u1ecbnh Nh\u01b0\u1ee3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng: M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 l\u00e0 S\u0129 Long, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u1edf quy\u1ec3n 301; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 l\u00e0 Ti\u1ec1m \u00d4ng, ng\u01b0\u1eddi Ng\u1ecdc S\u01a1n, T\u00edn Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p \u1edf quy\u1ec3n 448, ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch \u0111\u1ec1u kh\u00e1c nhau. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t Tr\u1ecbnh T\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c. <a href=\"#return-footnote-123-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-8\"> S\u1eeda '\u00c1n' th\u00e0nh '\u00c1n' theo b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ec9 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 4, Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i quy\u1ec3n 2. <a href=\"#return-footnote-123-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-9\">Kinh tri\u1ec1u, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. B\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 3 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kinh quan'. <a href=\"#return-footnote-123-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-10\">s\u1ed1 ti\u1ec1n tham nh\u0169ng l\u00e0 190 quan, ch\u1eef 'tham' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'thu\u1ebf', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-123-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-11\">C\u1ea9u n\u0103ng quy ng\u00e3 th\u1ed5 \u0111\u1ecba d\u00e2n th\u1ee9 'C\u1ea9u n\u0103ng' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'Kh\u1ea3 n\u0103ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-123-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-12\">Ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, H\u1ed9 b\u1ed9, \u0110\u1ed9 chi ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1ed5ng c\u1ed9ng 24 \u00e1n. Ch\u1eef '\u0110\u1ed9 chi' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u01b0\u1edfng chi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'Qu\u1ea7n th\u01b0 kh\u1ea3o s\u00e1ch' quy\u1ec3n 8, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1ed9 b\u1ed9 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-123-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-13\">B\u1ed1n \u00e1n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf, Tr\u1ee5, Kh\u00fac, M\u1ea1t di\u00eam kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 g\u1ea5p g\u00e1p nh\u1ea5t. Ch\u1eef 'Tr\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1eedu', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 162, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-123-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-14\"> T\u1ea3 b\u1ed5 khuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi K\u1ebf l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. Ch\u1eef 'K\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00f4', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 264, b\u1ea3n truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-123-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-123-15\">Ch\u1eef 'kh\u1ed1' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 276 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-123-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":2,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-123","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/123\/revisions\/124"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/123\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=123"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=123"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}