{"id":127,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=127"},"modified":"2025-07-03T03:03:00","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:00","slug":"quyen-21-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-5-canh-thin-980","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-21-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-5-canh-thin-980\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 21: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 5 (CANH TH\u00ccN, 980)","rendered":"QUY\u1ec2N 21: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 5 (CANH TH\u00ccN, 980)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, m\u00f9ng 1, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u1ea7u.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0111i s\u1ee9 Cao Ly.<\/p>\n\n<p>[3] L\u00fac \u0111\u1ea7u, khi L\u01b0u K\u1ebf Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u00e1c quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ee7a \u00f4ng ta ph\u1ea7n l\u1edbn tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng, l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a quy ph\u1ee5c. V\u00ec th\u1ebf, Vua ban chi\u1ebfu d\u1ee5, l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh di\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u1ee5a theo c\u1ea5p b\u1eadc, \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1ecfi \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i t\u00f9y theo \u0111\u00f3 m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed.<\/p>\n\n<p>[4] Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Vua x\u00e9t th\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u ng\u1ef1a chi\u1ebfn, chu\u1ea9n b\u1ecb B\u1eafc chinh, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o mua ng\u1ef1a c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n trong v\u00f9ng. Ai d\u00e1m gi\u1ea5u di\u1ebfm s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng B\u00e1 t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c ri\u00eang b\u1ecb Kh\u1ed5ng m\u1ee5c l\u1ea1i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean r\u1ea5t o\u00e1n h\u1eadn. Nh\u00e2n c\u00f3 l\u1ea1i vi\u00ean c\u00f3 ng\u1ef1a t\u1ed1t, C\u00f4ng B\u00e1 b\u1ea3o gi\u1ea5u \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y nghe theo, \u0111\u00e0o h\u1ea7m gi\u1ea5u ng\u1ef1a trong \u0111\u00f3, sau \u0111\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ecdi chuy\u1ec7n. C\u00f4ng B\u00e1 gi\u1ea3 v\u1edd m\u1eebng r\u1ee1, n\u00f3i v\u1edbi l\u1ea1i vi\u00ean: <i>\"Ta v\u00ec ng\u01b0\u01a1i t\u00ednh k\u1ebf, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i gi\u1eef k\u00edn, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ai bi\u1ebft, k\u1ebbo li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn ta.\"<\/i><\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, khi ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c mua ng\u1ef1a c\u1ee7a quan ph\u1ee7, C\u00f4ng B\u00e1 l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i l\u1ea1i vi\u00ean kia c\u00f3 ng\u1ef1a t\u1ed1t gi\u1ea5u \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, sai l\u00ednh \u0111\u1ebfn l\u1ea5y, b\u1eaft l\u1ea1i vi\u00ean giam v\u00e0o ng\u1ee5c. Vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u00e9t xong, C\u00f4ng B\u00e1 \u0111\u00e3 v\u1ed9i ch\u00e9m ch\u1ebft. Gia \u0111\u00ecnh l\u1ea1i vi\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o, tri\u1ec7u C\u00f4ng B\u00e1 v\u1ec1 kinh, Vua h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n. C\u00f4ng B\u00e1 c\u00e3i r\u1eb1ng ch\u1ec9 l\u00e0m theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 \u00fd gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, gi\u00e1ng C\u00f4ng B\u00e1 l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n V\u1ec7 Su\u1ea5t ph\u1ee7 Su\u1ea5t [footnote]Ch\u00fa th\u00edch: Theo l\u1ec7 v\u0103n s\u1eed, tr\u00ean ch\u1eef 'th\u1ee5' c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu ch\u1eef 'tr\u00e1ch'.[\/footnote]<\/p>\n\n<p>Khi m\u1edbi l\u1eadp qu\u1ed1c, ch\u1ec9 c\u00f3 hai vi\u1ec7n Phi Long do t\u1ea3, h\u1eefu Phi Long s\u1ee9 ph\u00e2n qu\u1ea3n. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u1ee9c gi\u00e1m m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, quan ch\u1ee9c m\u1ea5t \u0111i ch\u1ee9c tr\u00e1ch, ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f2n sinh s\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp hai v\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng ng\u1ef1a, l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c b\u1ed1n v\u1ee5 ng\u1ef1a c\u0169, d\u00f9ng l\u00e0m n\u01a1i ch\u0103n th\u1ea3, r\u1ed3i ph\u00e1i trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m mua ng\u1ef1a. T\u1eeb \u0111\u00f3, ng\u1ef1a trong c\u00e1c tr\u1ea1m nu\u00f4i d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>Sau khi Vua b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u00e1i Nguy\u00ean, li\u1ec1n xem x\u00e9t qu\u00e2n \u1edf Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i hai ngh\u00ecn ng\u1ef1a \u1edf Ph\u1ea7n T\u1ea5n v\u00e0 Y\u00ean K\u1ebf, ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia t\u0103ng l\u00ean nhi\u1ec1u. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00e2y m\u1edbi b\u1ed1n tr\u1ea1m nu\u00f4i ng\u1ef1a ngo\u00e0i c\u1eeda C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Thi\u00ean T\u1ee9 Gi\u00e1m, m\u1ed7i b\u00ean tr\u00e1i ph\u1ea3i hai tr\u1ea1m, l\u1ea5y Phi Long s\u1ee9 b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m Thi\u00ean C\u1ee9u s\u1ee9 b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i, \u0111\u1ed5i Nh\u00e0n C\u1ee9u s\u1ee9 th\u00e0nh S\u00f9ng Nghi s\u1ee9. Ng\u1ef1a trong c\u00e1c tr\u1ea1m nu\u00f4i trong cung \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u0103n d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i S\u00f9ng Nghi s\u1ee9, s\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, nay theo 'B\u1ea3n k\u1ef7', ghi ch\u00e9p chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ch\u00e2u H\u1ea5p b\u00e1o c\u00e1o l\u00faa ch\u00edn hai l\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea5y L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m V\u0103n Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. V\u0103n Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, t\u1ee9c l\u00e0 \u0110oan Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, khi m\u1edbi l\u1eadp qu\u1ed1c tuy \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u01b0ng ch\u1ee9c h\u1ecdc s\u0129 v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1ed5i. V\u0103n Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u00ecnh V\u0169.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec7nh Th\u1ee9 s\u1eed K\u00fd Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u01b0u T\u01b0 Ti\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7 qu\u00e2n Quan Nam.<\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ec7nh Th\u1ee9 s\u1eed Li\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 Nhi\u1ec7m Tri C\u1ea3o, Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7, Th\u1ee9 s\u1eed H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh c\u00e1c qu\u1eadn s\u1eeda \u0111\u00ea ba ch\u00e2u V\u1ec7, Thi\u1ec1n, B\u1ed9c; T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 l\u00e0 L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa, Su\u1ea5t ph\u1ee7 H\u1eefu N\u1ed9i Su\u1ea5t l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ph\u1ed5 s\u1eeda \u0111\u00ea ba ch\u00e2u T\u1ebf, B\u1ed1i, Tr\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, \u0110i\u1ec1n Ph\u1ed5, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu V\u1ec7 l\u00e0 S\u1eed Khu\u00ea \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c ba v\u1ea1n d\u00e2n \u0111inh trong kinh \u0111\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi ch\u00edn m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u1edf huy\u1ec7n U\u00fd Th\u1ecb, v\u00e0i tu\u1ea7n th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[10] Chia qu\u00e2n m\u00e3 v\u00e0 b\u1ed9 binh c\u00e1c ty l\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u th\u00e0nh ba vi\u1ec7n, m\u1ed7i vi\u1ec7n giao cho m\u1ed9t quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n\n<p>[11] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7, vi\u1ec7c d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 lao d\u1ecbch ch\u01b0a t\u1eebng ph\u00e2n th\u00e0nh b\u1eadc, e r\u1eb1ng c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t c\u00f4ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty sai quan \u0111\u1ecbnh l\u00e0m ch\u00edn b\u1eadc, b\u1ed1n b\u1eadc tr\u00ean th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i lao d\u1ecbch, n\u0103m b\u1eadc d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1ef1 m\u00ecnh x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n sai quan kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i t\u00ean Nam Bi\u1ec7n Ch\u00e2u th\u00e0nh H\u00f3a Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[13] Ch\u00e2u \u00d4n b\u1eaft gi\u1ea3i t\u00ean gi\u1eb7c \u0110\u1eb7ng \u00d4ng chuy\u00ean nu\u00f4i qu\u1ef7 h\u00e0nh ph\u00e1p tr\u00f9 ch\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. \u0110\u1eb7ng \u00d4ng b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa x\u00f4i hi\u1ec3m tr\u1edf.<\/p>\n\n<p>[14] C\u00e1c ch\u00e2u ng\u1ef1a ch\u1ebft nhi\u1ec1u, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u00fd Ng\u1ea1c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Gi\u00e1m m\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u H\u1ee9a, \u0103n tr\u1ed9m 250 h\u1ed9c l\u00faa c\u00f4ng, ng\u1ef1a ch\u1ebft 1.500 con, b\u1ecb tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, c\u00f9ng v\u1edbi n\u1ed9i th\u1ecb L\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung v\u00e0 ba vi\u00ean l\u1ea1i ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3.<\/p>\n\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam t\u00e2u r\u1eb1ng, kho\u1ea3ng 260 h\u1ed9 d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 g\u1ed3m 2.300 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(S\u1ed1 li\u1ec7u n\u00e0y theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 h\u1ed9i y\u1ebfu ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ch\u00e2u T\u1eeb gi\u1ea3i 45 t\u00ean y\u00eau t\u1eb7c L\u00fd T\u1ef1 \u0111\u1ebfn, b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa hi\u1ec3m.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng 89 h\u1ed9 d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 g\u1ed3m 632 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[18] B\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a.<\/p>\n\n<p>[19] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t m\u00f9ng 1, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam h\u00e0ng n\u0103m c\u1ed1ng n\u1ea1p t\u1ed5 ong kh\u00f4, r\u1ea5t h\u1ea1i sinh m\u1ea1ng v\u00e0 qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[20] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho b\u1ed9 ph\u1eadn li\u00ean quan x\u00e9t \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c \u0111\u00e1nh c\u1ea7u. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u00e1p d\u1ee5ng nghi th\u1ee9c n\u00e0y, tri\u1ec7u t\u1eadp qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u01a1i c\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh, Vua gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m.<\/p>\n\n<p>[21] T\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i S\u01b0, Nam Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng L\u01b0u S\u01b0\u1edfng qua \u0111\u1eddi, t\u1ea1m ng\u1eebng tri\u1ec1u ba ng\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Phan M\u1ef9 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb Tam Giao Kh\u1ea9u tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u1ea1i, g\u1eb7p 10 v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch x\u00e2m ph\u1ea1m Nh\u1ea1n M\u00f4n, li\u1ec1n l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p d\u1eabn v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh t\u1eeb T\u00e2y H\u00ecnh xu\u1ea5t ph\u00e1t, theo Ti\u1ec3u H\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u1eafc Kh\u1ea9u Nh\u1ea1n M\u00f4n, h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, gi\u1ebft ch\u1ebft Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3, Th\u1ecb trung Ti\u00eau \u0110o\u00e1t L\u00fd, b\u1eaft s\u1ed1ng M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd Tr\u1ecdng H\u1ed1i, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>Tr\u1ecdng H\u1ed1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kim Th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua l\u00e0m th\u01a1 'H\u1ec9 Xu\u00e2n V\u0169', l\u1ec7nh c\u1eadn th\u1ea7n h\u1ecda l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[24] Th\u00e1ng ba nhu\u1eadn, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, duy\u1ec7t l\u1ea1i k\u1ef3 thi do quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed Tr\u00ecnh V\u0169 v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 c\u1eed nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed3ng S\u01a1n c\u00f9ng 118 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, l\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 533 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u ph\u00e2n th\u1ee9 h\u1ea1ng Gi\u00e1p \u1ea4t, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n tham d\u1ef1.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m th\u1eeba T\u01b0\u1edbng t\u00e1c, th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c qu\u1eadn phi\u00ean; h\u1ea1ng hai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u00ecnh s\u1ef1 \u0110\u1ea1i L\u00fd, tri l\u1ec7nh, l\u1ee5c s\u1ef1; c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u01a1 \u0111\u1eb3ng c\u00f9ng ph\u00e1n, ty, b\u1ea1, u\u00fd. Khi \u1ea5y, L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, Nhan Minh Vi\u1ec5n <i>(Minh Vi\u1ec5n, qu\u00ea qu\u00e1n ch\u01b0a r\u00f5)<\/i>, Tr\u01b0\u01a1ng Quan ng\u01b0\u1eddi T\u00ec L\u0103ng, Nh\u1ea1c S\u1eed ng\u01b0\u1eddi Nghi Ho\u00e0ng, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed tham gia thi ti\u1ebfn s\u0129, Vua ti\u1ebfc kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ed7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd \u1edf c\u00e1c phi\u00ean g\u1ea7n[footnote] 'Th\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ee5', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote]. \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eebng c\u00f3 l\u1ec7 s\u1eafc ch\u1ec9 ban \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o tr\u1edf \u0111i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u trong k\u1ef3 thi do Vua ch\u1ee7 tr\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n kh\u00f4ng qua thi c\u1eed, ho\u1eb7c nh\u1edd d\u00e2ng v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c thi ri\u00eang, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc ban ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7[footnote] 'D\u0129' nguy\u00ean l\u00e0 'Di\u1ec7c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n ba s\u1eeda.[\/footnote], ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c danh m\u1ee5c nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ban cho Nh\u1ea1c S\u1eed \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, v\u1eabn x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi h\u1ea1ng nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Kinh H\u1ed3, L\u0129nh Nam t\u00ednh gi\u00e1 tang v\u1eadt b\u1eb1ng l\u1ee5a, theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a Giang, Chi\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng, b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00f4i ch\u1ee9c, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u01a1i x\u1ea3y ra ph\u1ea3i tra x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t \u1edf Cam Ch\u00e2u, Sa Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[28] Ch\u00e9m ho\u1ea1n quan Ph\u00f9ng Ng\u1ea1n S\u00e2m, v\u00ec t\u1ed9i tu s\u1eeda \u0111\u1ed3n l\u0169y t\u1ef1 \u00fd t\u1ecbch thu ng\u00f3i g\u1ed7 c\u1ee7a quan, b\u00e1n l\u1ea5y ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[29] Tam Giao Kh\u1ea9u t\u00e2u r\u1eb1ng 234 h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Nhung, g\u1ed3m 5.037 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb, \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[30] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy Ngh\u0129a qu\u00e2n T\u00e0o Nguy\u00ean Trung m\u1ea5t, con \u00f4ng l\u00e0 Di\u00ean L\u1ed9c t\u1ef1 x\u01b0ng Quy\u1ec1n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 binh m\u00e3 l\u01b0u h\u1eadu, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu truy t\u1eb7ng Nguy\u00ean Trung t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4n Ho\u00e0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, phong Di\u00ean L\u1ed9c l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy Ngh\u0129a qu\u00e2n, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m em \u00f4ng l\u00e0 Di\u00ean Th\u1ecbnh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ch\u00e2u Qua, Di\u00ean Th\u1ee5y l\u00e0m Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu[footnote]Di\u00ean Th\u1ee5y l\u00e0m Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu: 'Di\u00ean Thu\u1ef5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Di\u00ean \u0110oan', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' phi\u00ean di 5\/1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 490, ngo\u1ea1i qu\u1ed1c truy\u1ec7n, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Sa Ch\u00e2u m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]; m\u1eb9 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 T\u1ea7n qu\u1ed1c Th\u00e1i phu nh\u00e2n, v\u1ee3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn phu nh\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[31] Sai Cung ph\u1ee5ng quan L\u01b0 T\u1eadp \u0111i s\u1ee9 Giao Ch\u00e2u. L\u00fac n\u00e0y, \u0110inh Li\u1ec5n v\u00e0 cha \u00f4ng l\u00e0 B\u1ed9 L\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t, em c\u1ee7a Li\u1ec5n l\u00e0 Tuy\u00ean c\u00f2n nh\u1ecf, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, quy\u1ec1n l\u0129nh qu\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1. \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng L\u00ea Ho\u00e0n l\u1ed9ng quy\u1ec1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng r\u1ea5t m\u1ea1nh, d\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf, b\u1eaft \u00e9p \u0111\u01b0a Tuy\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ed9t dinh th\u1ef1 kh\u00e1c, giam c\u1ea7m c\u1ea3 gia t\u1ed9c, t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1ed1ng l\u0129nh binh m\u00e3.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: Vua nghe tin Ho\u00e0n \u00e9p bu\u1ed9c chuy\u1ec3n ch\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u1ea3o ph\u1ea1t. X\u00e9t r\u1eb1ng vi\u1ec7c binh l\u00ednh Giao Ch\u00e2u l\u00e0 do H\u1ea7u V\u0103n B\u1ea3o kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4 v\u1ebd, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[32] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tri\u1ec7u Qu\u1ed1c X\u01b0\u01a1ng xin \u1ee9ng thi khoa B\u00e1ch thi\u00ean. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua th\u00e2n h\u00e0nh ra \u0111\u1ec1 thi, \u0111\u01b0a ra hai m\u01b0\u01a1i ch\u1eef t\u1ea1p \u0111\u1ec1, y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u0103m b\u00e0i, m\u1ed7i b\u00e0i t\u00e1m c\u00e2u. \u0110\u1ebfn chi\u1ec1u t\u1ed1i, ch\u1ec9 ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c b\u00e0i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Vua th\u1ea5y khoa n\u00e0y b\u1ecf l\u00e2u, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho h\u1ecdc v\u1ecb \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau, l\u1ea1i ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan, t\u1eeb nay ai \u1ee9ng thi khoa B\u00e1ch thi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u1ec1 n\u00e0y l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng b\u00e1o r\u1eb1ng d\u00e2n huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ef1 Nguy\u00ean n\u0103m \u0111\u1eddi c\u00f9ng chung s\u1ed1ng, trong nh\u00e0 kh\u00f4ng chia b\u1ebfp ri\u00eang, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u1eeda nh\u00e0. C\u1ef1 Nguy\u00ean t\u1eebng h\u1ecdc s\u00e1ch h\u00ecnh danh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho h\u1ecdc v\u1ecb Minh ph\u00e1p.<\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i b\u00e1o r\u1eb1ng hai tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Nhung g\u1ed3m hai ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 kh\u1ea9u \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[35] Ban \u0111\u1ea7u, khi L\u01b0u K\u1ebf Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Vua l\u1ec7nh cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u00fay h\u1eadu, V\u0169 Th\u00e1i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00f4i H\u00e0n v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 an \u1ee7i, v\u00e0 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang t\u00e0i v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ra kh\u1ecfi th\u00e0nh. L\u00fac \u1ea5y, T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f9ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i k\u1ef5 binh \u0111\u1ecbnh vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, Th\u00f4i H\u00e0n qu\u00e1t ng\u0103n l\u1ea1i. \u0110\u00ecnh M\u1ef9 o\u00e1n gi\u1eadn, b\u00e8n gi\u00e8m pha v\u1edbi Vua. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Th\u00f4i H\u00e0n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1ea3m \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[36] Vua ra chi\u1ebfu l\u1ea5p s\u00f4ng Ph\u1ea7n v\u00e0 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0111\u1ec1n T\u1ea5n T\u1eeb \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi v\u00e0o th\u00e0nh c\u0169 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"Nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc ch\u1ec9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ho\u1eb7c do L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 M\u1ea1c ch\u1ee9c, L\u1ec7nh l\u1ee5c, T\u01b0 l\u00fd, Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 u\u00fd, t\u1eeb nay tr\u1eeb khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p, L\u0129nh Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n hai th\u00e1ng. Ai vi ph\u1ea1m, ch\u00e2u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, s\u1ebd b\u1ecb xo\u00e1 t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i. N\u1ebfu b\u1ecb b\u1ec7nh, ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01a1n t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3, quan tr\u01b0\u1edfng x\u00e9t nghi\u1ec7m v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn. N\u1ebfu b\u1ec7nh n\u1eb7ng ch\u01b0a kh\u1ecfi, ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(N\u0103m Thu\u1ea7n Ho\u00e1 th\u1ee9 ba, th\u00e1ng b\u1ea3y l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, kh\u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n\n<p>[38] Th\u1ee7 l\u0129nh m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng \u1edf Th\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng B\u1ea3o \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, phong D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng B\u1ea3o l\u00e0m Th\u00e0nh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m ngo\u00e1i, trong ph\u1ea7n b\u1ea3n k\u1ef7 c\u00f3 ghi th\u1ee7 l\u0129nh m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng U\u1ea9n, n\u0103m nay trong Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ghi l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng B\u1ea3o, kh\u00f4ng r\u00f5 ai \u0111\u00fang. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ghi c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[39] \u0110\u1ea7u th\u00e1ng n\u00e0y, Vua ban nh\u00e0 L\u1ec5 Hi\u1ec1n cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, Th\u1ee5c d\u00e2ng ba tr\u0103m c\u00e2n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n\n<p>[40] L\u1ec7nh cho quan h\u1eefu ty \u0111\u1ecbnh ra quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c quan ph\u1ea9m chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(Ph\u1ea7n ch\u00ed ghi v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0, nh\u00e2n ti\u1ec7n ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[41] Th\u00e1ng n\u0103m, m\u01b0a l\u1edbn k\u00e9o d\u00e0i, Vua l\u1ec7nh c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00f9a, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n, mi\u1ebfu v\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u t\u1ea1nh.<\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Lan Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, v\u00ec trong khi ch\u1ec9 huy qu\u00e2n ch\u1ed1ng gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, h\u1eafn t\u1ecf ra nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, N\u1ed9i cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9, Thu\u1eadn Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed L\u00fd Ph\u00fac Vinh b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu n\u1ed9i su\u1ea5t ph\u1ee7 ph\u00f3 su\u1ea5t, v\u00ec trong khi h\u1ed9 t\u1ed1ng qu\u00e2n bi\u00ean ph\u00f2ng, h\u1eafn \u0111\u00e3 vi ph\u1ea1m qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7u \u0110oan C\u1ee7ng.<\/p>\n\n<p>[45] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ch\u00e2u D\u0129nh b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u0129nh tr\u00e0n, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Cao Ly v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Minh Kh\u1edfi, ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c thu\u1ed9c Giang ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Chi\u1ebft T\u00edn, Ch\u00e2u Th\u00e1i. \u0110\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda nam n\u00fai L\u01b0 S\u01a1n, th\u01b0\u1eddng t\u1eadp h\u1ee3p m\u1ea5y tr\u0103m h\u1ecdc sinh.<\/p>\n<p>Th\u1eddi L\u00fd D\u1ee5c ti\u1ebfm v\u1ecb, \u0111\u00e3 c\u1eaft v\u00e0i ch\u1ee5c kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng t\u1ed1t, h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho h\u1ecd; ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o kinh s\u00e1ch \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng, h\u00e0ng ng\u00e0y gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho h\u1ecdc sinh. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Minh Kh\u1edfi d\u00e2ng l\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111em ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan t\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[48] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri ch\u00e2u Ung l\u00e0 H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u1ea3o, v\u00ec cha l\u00e0 H\u1ea7u \u00cdch \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nh\u00e0 l\u1edbn v\u00e0 ru\u1ed9ng t\u1ed1t, s\u1ed1ng nh\u00e0n nh\u00e3 t\u1ef1 t\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c quan. V\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, l\u00fac Ph\u1ed5 l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Nh\u00e2n B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n v\u1ec1 T\u00e2y Kinh. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Ph\u1ed5, b\u00e8n t\u00e2u Vua cho Nh\u00e2n B\u1ea3o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung.<\/p>\n<p><i>(Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 s\u00e1u, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111i s\u1ee9 Giang Nam, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau l\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Nh\u00e2n B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0110a T\u1ed1n ch\u01b0a ph\u1ea3n. 'Truy\u1ec7n' ch\u00e9p r\u1eb1ng khi \u0110a T\u1ed1n tham ch\u00ednh, li\u1ec1n c\u1eed Nh\u00e2n B\u1ea3o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung, e l\u00e0 nh\u1ea7m, nay xin s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u00edn n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay ch\u1ee9c. Nh\u00e2n B\u1ea3o s\u1ee3 c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u: <i>\"Ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Giao ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1i, n\u1ed9i b\u1ed9 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y lo\u1ea1n, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n nh\u1ecf chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, xin cho ph\u00e9p th\u1ea7n v\u1ec1 kinh t\u00e2u b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y chi ti\u1ebft.\"<\/i> S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, Vua r\u1ea5t m\u1eebng, li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh g\u1ecdi v\u1ec1 tri\u1ec1u [footnote]'g\u1ecdi v\u1ec1 tri\u1ec1u', b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi v\u1ec1', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 254, 'Truy\u1ec7n H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u1ea3o' ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi v\u1ec1', 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 10 ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi'.[\/footnote], ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111i, \u0110a T\u1ed1n v\u1ed9i t\u1ea5u: <i>\"Giao Ch\u1ec9 trong n\u01b0\u1edbc r\u1ed1i lo\u1ea1n, \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi c\u01a1 tr\u1eddi mu\u1ed1n di\u1ec7t n\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean xu\u1ea5t k\u1ef3 b\u1ea5t \u00fd d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ea5m s\u00e9t kh\u00f4ng k\u1ecbp b\u1ecbt tai. N\u1ebfu gi\u1edd tri\u1ec7u Nh\u00e2n B\u1ea3o v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eafc ch\u1eafn k\u1ebf ho\u1ea1ch s\u1ebd b\u1ecb l\u1ed9, gi\u1eb7c bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai bi\u1ec3n ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Chi b\u1eb1ng giao cho Nh\u00e2n B\u1ea3o nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 lo li\u1ec7u vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t hai v\u1ea1n qu\u00e2n Kinh H\u1ed3, ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi ch\u1eafc ch\u1eafn th\u1eafng l\u1ee3i, d\u1ec5 nh\u01b0 ch\u1ebb tre v\u1eady.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>[49] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y Nh\u00e2n B\u1ea3o l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 l\u1ed9 Giao Ch\u00e2u, T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Lan, H\u00e1c Th\u1ee7 Tu\u1ea5n l\u00e0m B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9, Tr\u1ea7n Kh\u00e2m T\u1ed9 l\u00e0m An b\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9, Th\u00f4i L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Ung Ch\u00e2u; L\u01b0u Tr\u1eebng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ninh, Gi\u1ea3 Th\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1, V\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Li\u00eam Ch\u00e2u, c\u00f9ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, To\u00e0n H\u01b0ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh \u0111\u01b0a ti\u1ec5n t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u00e0nh doanh \u1edf v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. Th\u1ee5c l\u00e0 con c\u1ee7a Di\u1ec5m.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2y Xuy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i bu\u00f4n mu\u1ed1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh th\u00e0nh. T\u1eeb nay, ph\u1ea1m d\u01b0\u1edbi m\u01b0\u1eddi c\u00e2n, giao cho ch\u00e2u ph\u1ee7 kh\u00e9p t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt; c\u00f2n t\u1eeb m\u01b0\u1eddi c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh.\"<\/i> L\u1ec7nh n\u00e0y theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Nam l\u00e0 H\u01b0\u1edbng H\u00e0nh M\u00e3nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u01b0\u01a1ng xa.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u: ngo\u00e0i nh\u1eefng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u0169 \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n, c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi ban b\u1ed1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u00ean ch\u00e9p theo th\u1ee9 t\u1ef1[footnote] 'S\u1edf th\u1ee5 tuy\u00ean s\u1eafc t\u1ecbnh y th\u1ee9 bi\u00ean l\u1ee5c', ch\u1eef 'Tuy\u00ean s\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u1eafc nghi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u1ed5 c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], khi ch\u1ee9c quan t\u1eeb Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng thay \u0111\u1ed5i, ph\u1ea3i chuy\u1ec3n giao cho ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf nhi\u1ec7m. L\u1ec7nh n\u00e0y theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Binh m\u00e3 Gi\u00e1m \u00e1p ch\u00e2u \u0110\u00e0m l\u00e0 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[53] Ch\u00e2u T\u1ebf t\u00e2u r\u1eb1ng: Gia \u0111\u00ecnh L\u00fd Di\u00ean, d\u00e2n huy\u1ec7n Kim H\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0169 \u0110\u1ee9c nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng chung m\u1ed9t nh\u00e0, cho \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf b\u00ean m\u1ed3 m\u1ea3, khi cha m\u1eb9 b\u1ec7nh th\u00ec c\u1eaft ng\u00f3n tay, x\u1ebbo th\u1ecbt \u0111\u00f9i, l\u1ea5y m\u00e1u vi\u1ebft kinh Ph\u1eadt. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, ban cho l\u1ee5a v\u00e0 th\u00f3c.<\/p>\n\n<p>[54] B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9 \u0110o\u00e0n Nh\u00e2n H\u1ed1i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tu s\u1eeda Thi\u00ean t\u1ee9 gi\u00e1m, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng, l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 c\u1eeda C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e1 b\u1ecf, Nh\u00e2n H\u1ed1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng ch\u1ee9c S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[55] L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung Bi\u00ean T\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, phong Bi\u00ean T\u1ecbch l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n<p>Bi\u00ean T\u1ecbch khi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, v\u1eeba \u0111\u1ebfn Qu\u1ebf Ch\u00e2u g\u1eb7p vi\u1ec7c Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ee5ng qua \u0111\u1eddi. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ee5ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Duy Ch\u00e2u. Theo quy ch\u1ebf c\u0169, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p gia quy\u1ebfn \u0111i theo n\u00ean d\u00e2n ch\u00e2u ch\u00f4n \u00f4ng t\u1ea1m ngo\u00e0i th\u00e0nh, \u0111\u1ea7y t\u1edb v\u00e0 thi\u1ebfp th\u1ea5y l\u1ee3i t\u1eeb t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e8n chia nhau gi\u1ea5u \u0111i. Bi\u00ean T\u1ecbch tri\u1ec7u t\u1eadp quan l\u1ea1i n\u00f3i: 'Tr\u01b0\u01a1ng s\u1ee9 qu\u00e2n m\u1ea5t n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, vi\u1ec7c lo li\u1ec7u h\u1eadu s\u1ef1, ch\u00fang ta h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ra s\u1ee9c!' B\u00e8n sai quan truy l\u1ea5y l\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n, c\u00f9ng \u0111\u01b0a tang \u00f4ng v\u1ec1 Duy Ch\u00e2u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1ebf khen \u00f4ng l\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed. Nh\u1eefng qu\u1eadn th\u1ee7 v\u00e0 h\u1ed9 qu\u00e2n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch ch\u1ec9 cho \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7m s\u1edf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng x\u1eed ph\u00e1p.<\/p>\n\n<p>[56] L\u1ec7nh cho Tri Lai Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tr\u1ecbnh Tu\u1ea5n V\u0103n l\u00e0m Tri \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu L\u01b0u Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c c\u00f9ng Th\u00f4ng ph\u00e1n b\u1ea3n ch\u00e2u s\u1ef1, v\u00ec Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00e1i Nguy\u00ean D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn v\u00e0 L\u01b0 H\u00e1n U\u00e2n v\u1ec1 nh\u1eadm ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Tu\u1ea5n V\u0103n, Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c, H\u00e1n U\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ti\u1ec3u s\u1eed.)<\/i><\/p>\n\n<p>[57] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 M\u1ea1nh Du <i>(H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 M\u1ea1nh Du <i>\"M\u1ea1nh Du\"<\/i>, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 <i>\"M\u1ea1nh Du\"<\/i>)<\/i> l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n C\u1ed5 Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>M\u1ea1nh Du l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng Sa, t\u1eebng so\u1ea1n \u2018D\u00e3 s\u1eed\u2019 30 quy\u1ec3n. Khi Th\u1ea1ch Hi T\u1ea1i c\u00f2n \u1edf H\u1ed3 Nam, k\u1ebft giao th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi M\u1ea1nh Du, \u0111\u1ebfn nay \u00f4ng \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u00e1ch, Hi T\u1ea1i thay \u00f4ng t\u00e2u v\u1edbi Vua, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[58] Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam ph\u00e1n Tam ty V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m m\u1eadt t\u1ea5u: <i>\"C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 th\u00e2n th\u00edch th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111i mua tr\u00fac g\u1ed7 \u1edf v\u00f9ng T\u1ea7n, L\u0169ng, k\u1ebft th\u00e0nh b\u00e8 l\u1edbn \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, qua c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1ec1u n\u00eau l\u1ec7nh Vua \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n thu\u1ebf. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, l\u1ea1i d\u00f9ng h\u1eadu l\u1ec5 k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch, khi\u1ebfn h\u1ecd mua h\u1ebft v\u00e0o quan, r\u1ed3i thu l\u1ee3i l\u1edbn.\"<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e8n giao Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1m M\u00e2n, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan \u0110\u1ed7 T\u1ea3i, Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan L\u00e3 \u0110oan cho quan l\u1ea1i x\u00e9t. Ph\u1ea1m M\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1ed7 T\u1ea3i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i l\u1eeba d\u1ed1i tr\u00ean, mua tre g\u1ed7 nh\u1eadp quan. L\u00e3 \u0110oan v\u00ec th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 l\u00e0 Ki\u1ec1u Li\u1ec5n m\u00e0 nh\u1edd v\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, gi\u00e1ng Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u1edf Ph\u00f2ng ch\u00e2u, \u0110\u1ed7 T\u1ea3i v\u1ec1 Quy ch\u00e2u, L\u00e3 \u0110oan xu\u1ed1ng Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee9c Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n. Ph\u00e1n T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, V\u0169 \u0111\u1ee9c s\u1ee9 L\u01b0u Tri T\u00edn, H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Khu\u00ea, N\u1ed9i th\u1ecb V\u0169 \u0111\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1eadu Nh\u00e2n B\u1ea3o, Nh\u1eadt k\u1ecb Thi\u00ean v\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tri\u1ec7u Di\u00ean B\u1ea1c, T\u1ea3 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Hu\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n, Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t n\u0103m. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o c\u00f4ng th\u1ef1 Tam ty[footnote]T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o c\u00f4ng th\u1ef1 Tam ty. Hai ch\u1eef 'v\u0103n v\u00f5' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 10 m\u00e0 b\u1ed5.[\/footnote], c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u01b0 t\u1eeb nh\u1edd v\u1ea3 vi\u1ec7c c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn ki\u1ec3m tra, ai vi ph\u1ea1m th\u00ec b\u00e1o l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u01b0u Tri T\u00edn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00ecnh ch\u00e2u, m\u1eb9 \u00f4ng l\u00e0 em g\u00e1i Chi\u00eau Hi\u1ebfn Th\u00e1i h\u1eadu. \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Khu\u00ea l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh.<\/p>\n\n<p>[59] Ch\u1ee7 v\u00f9ng T\u00e2y Nam l\u00e0 Long Qu\u1ef3nh C\u01b0 sai con l\u00e0 La Nh\u01b0\u1ee3c T\u00f2ng c\u00f9ng 734 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c ch\u00e2u man d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u00e0 ng\u1ef1a danh ti\u1ebfng.<\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c th\u0103m b\u1ec7nh, ban cho Th\u1ee5c m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1ng v\u00e0ng, l\u1ea1i ban cho c\u00e1c con c\u1ee7a Th\u1ee5c l\u00e0 Duy Tu\u1ea5n, Duy Tr\u1ecb m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n<p>[61] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, S\u1eed qu\u00e1n d\u00e2ng l\u00ean Vua b\u1ed9 'Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c l\u1ee5c' g\u1ed3m 50 quy\u1ec3n.<\/p>\n<p><i>(Trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o th\u00e1ng n\u00e0y, Giao Ch\u00e2u sai s\u1ee9 Giang C\u1ef1 T\u1ee5 mang v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Canh T\u00fd th\u00e1ng 11 l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110inh To\u00e0n d\u00e2ng bi\u1ec3u. Bi\u1ec3u c\u1ee7a \u0110inh To\u00e0n c\u00f9ng v\u1edbi Giang C\u1ef1 T\u1ee5 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 v\u00e0o ng\u00e0y Canh T\u00fd th\u00e1ng 11, kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c sai Giang C\u1ef1 T\u1ee5 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u1ed9. Nghi r\u1eb1ng 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' c\u00f3 sai s\u00f3t. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' c\u0169ng t\u1ef1 ch\u00e9p bi\u1ec3u c\u1ee7a \u0110inh To\u00e0n, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t l\u1ea1i. Nay t\u1ea1m l\u1ea5y bi\u1ec3u v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' l\u00e0m ch\u1ee9ng, ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c Giang C\u1ef1 T\u1ee5 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u00ecnh N\u0103ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu; Ph\u00e1n quan, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Th\u1eddi T\u00e1i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba. H\u1ecd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec dung t\u00fang cho Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p g\u1ed7 tre m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[63] Ban th\u01b0\u1edfng cho Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ee5 3.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n\n<p>[64] Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ed7i khi tham d\u1ef1 tri\u1ec1u h\u1ed9i, ph\u1ea3i gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 cung k\u00ednh; v\u00e0o ng\u00e0y kh\u1edfi c\u01b0 n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, ph\u1ea3i nhanh ch\u00f3ng ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1eeda, ch\u1ec9nh t\u1ec1 v\u00e0o h\u00e0ng; n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n thi\u1ebfu nghi\u00eam t\u00fac, s\u1ebd b\u1ecb t\u1ea5u tr\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u00e8 s\u1ef1 khinh nh\u1eddn.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n\n<p>[66] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba T\u1ed1ng K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m tri ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng gi\u00e1m, Vua tri\u1ec7u v\u1ec1, \u0111\u1ecbnh th\u0103ng ch\u1ee9c nh\u01b0ng b\u1ecb L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n ng\u0103n c\u1ea3n. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 quan lang trung, ra nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Khi chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban cho \u00e1o v\u00e0ng. V\u00ec l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n t\u1eeb th\u1eddi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho \u00f4ng \u0111i xa, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111i, sau \u0111\u00f3 l\u1ec7nh cho \u00f4ng l\u00e0m Ph\u00e1n quan Tam ty c\u00e2u vi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[67] Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an g\u1eedi th\u01b0 cho th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9, y\u00eau c\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bu\u00f4n b\u00e1n ng\u1ef1a v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c. Th\u1eeba M\u1ef9 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, t\u00e2u tr\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an n\u1ed5i gi\u1eadn, \u0111em qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 h\u01a1n 300 tr\u1ea1i d\u00e2n t\u1ed9c ph\u00eda t\u00e2y quan \u1ea3i Phong Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[68] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho Th\u1ee9 s\u1eed Lai Ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, Th\u1ee9 s\u1eed Nghi Ch\u00e2u Mao K\u1ebf M\u0129 <i>(Mao K\u1ebf M\u0129, Th\u00e1i Ng\u1ecdc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Quan Nam; Th\u1ee9 s\u1eed B\u1ea1c Ch\u00e2u Th\u00e1i Ng\u1ecdc, Th\u1ee9 s\u1eed T\u1ebf Ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh S\u01a1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u; Th\u1ee9 s\u1eed \u0110an Ch\u00e2u L\u01b0 H\u00e1n U\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n\n<p>[69] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ng\u00e0y H\u1ea1 nguy\u00ean, kinh th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u treo \u0111\u00e8n nh\u01b0 ng\u00e0y Trung nguy\u00ean.<\/p>\n\n<p>[70] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, <i>(tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh)<\/i> d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng x\u1eed t\u1eed Huy\u1ec7n l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng V\u0169 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Hi V\u0129nh. T\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng ta l\u00e0 c\u00f9ng vi\u00ean l\u1ea1i coi vi\u1ec7c chuy\u00ean b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u00e1n tr\u01b0\u1edbc sau \u0103n c\u1eafp s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng th\u1eeba l\u00e0 234 quan \u0111\u01b0a v\u00e0o t\u00fai ri\u00eang, tra h\u1ecfi ra s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean c\u1ea3 \u00f4ng ta v\u00e0 T\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[71] Vua s\u1ebd \u0111i tu\u1ea7n du bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u H\u00f9ng, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang d\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1eeda ch\u1ed7 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n<p>[72] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u1ea3 th\u1eadp di Vi V\u1ee5 Th\u0103ng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, do khi gi\u1eef ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y B\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n t\u01b0 nh\u00e2n tre g\u1ed7, kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n<p>[73] L\u1ec7nh cho M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 M\u1ec5 T\u00edn, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 U\u00e2n, Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 L\u00fd B\u00e2n, Nghi loan ph\u00f3 s\u1ee9 Giang Qu\u00e2n c\u00f9ng tr\u00f4ng coi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa t\u1ea1i Ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ee7 U\u00e2n, B\u00e2n, Qu\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[74] Ban t\u1eb7ng tr\u00e0, d\u00ea, r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong h\u00e0nh dinh \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[75] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty C\u01a1 vi\u1ec7n l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Theo \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019.)<\/i><\/p>\n\n<p>[76] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Canh T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u00ea Ho\u00e0n ph\u00e1i nha hi\u1ec7u Giang C\u1ef1 T\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u1ed9 \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi thay m\u1eb7t \u0110inh To\u00e0n d\u00e2ng bi\u1ec3u, t\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n[footnote] T\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n: Nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 't\u00ecnh', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean.[\/footnote], \u0111\u00e3 t\u1ea1m quy\u1ec1n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, t\u1ea1m cai qu\u1ea3n vi\u1ec7c qu\u00e2n ph\u1ee7, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban m\u1ec7nh l\u1ec7nh ch\u00ednh th\u1ee9c. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111em qu\u00e2n xu\u1ea5t chinh \u0111\u00e3 qu\u00e1 th\u1eddi gian, Vua nh\u1eadn th\u1ea5y \u00fd c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ec9 mu\u1ed1n ho\u00e3n binh, n\u00ean b\u1ecf qua m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, phong H\u1ea1 ch\u00e2u nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Ph\u1ee7ng l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Nan qu\u00e2n l\u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n\n<p>[78] Khi\u1ebft \u0110an c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 H\u00f9ng Ch\u00e2u, <i>(s\u00e1ch 'Th\u1ef1c L\u1ee5c', 'B\u1ea3n K\u1ef7' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ec9 trong 'Khi\u1ebft \u0110an Truy\u1ec7n' th\u00e1ng 11 c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn.)<\/i> Qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u00ea Long Loan, Ph\u00f3 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Long M\u00e3nh l\u00e0 Kinh T\u1ef1 d\u1eabn ngh\u00ecn qu\u00e2n, giao chi\u1ebfn \u00e1c li\u1ec7t \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng. Khi c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn H\u00f9ng Ch\u00e2u ki\u1ec3m tra th\u00e0nh l\u0169y, ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch li\u1ec1n bao v\u00e2y. C\u00e1c qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, Kinh T\u1ef1 c\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb l\u1ea1c nhau trong \u0111\u00eam, \u0111\u1ebfn canh ba m\u1edbi ph\u00e1 v\u00e2y ch\u1ea1y v\u1ec1 M\u1ea1c Ch\u00e2u. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch b\u1eafc c\u1ea7u qua s\u00f4ng Gi\u1edbi \u0111\u1ec3 qua s\u00f4ng, Kinh T\u1ef1 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch chi\u1ebfm H\u00f9ng Ch\u00e2u, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5, ch\u1ec9 trong 'Kinh T\u1ef1 Truy\u1ec7n' c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, nay t\u1ea1m ch\u1ec9nh s\u1eeda ghi ch\u00e9p ph\u1ee5 v\u00e0o, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ea5y T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh; Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1[footnote]Ch\u1eef '\u0110\u00f4' trong '\u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4 'Th\u00e1i T\u00f4ng K\u1ef7' b\u1ed5 sung.[\/footnote], Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban chi\u1ebfu tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb kinh s\u01b0.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Quan Nam b\u00e1o ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n ba ngh\u00ecn t\u00ean. Li\u1ec1n l\u1ea5y H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Quan Nam Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf \u0110\u1ee9c Thanh qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[85] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7.<\/p>\n\n<p>[86] H\u00f9ng Ch\u00e2u b\u00e1o qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 r\u00fat lui.<\/p>\n\n<p>[87] Cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft \u0110\u1eadu X\u01b0ng l\u00e0m Ph\u00e1n quan Khai Phong ph\u1ee7, c\u00f9ng Suy quan Gi\u1ea3 Di\u1ec5m c\u00f9ng ph\u1ee5c v\u1ee5 Vua. Gi\u1ea3 Di\u1ec5m xu n\u1ecbnh, bi\u1ebft \u0111\u00f3n \u00fd Vua, X\u01b0ng th\u01b0\u1eddng gh\u00e9t. Khi Vua c\u00f9ng c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung, Di\u1ec5m h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh Vua, khen ng\u1ee3i \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a Vua qu\u00e1 m\u1ee9c, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u khoa tr\u01b0\u01a1ng, X\u01b0ng m\u1eafng r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ebb h\u1ecd Gi\u1ea3 kh\u00e9o n\u00f3i, \u0111\u1eb9p m\u1eb7t, l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ea5y h\u1ed5 th\u1eb9n sao?\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn s\u1eafc, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng vui, b\u00e8n t\u1ea1m d\u1eebng h\u1ed9i, t\u00e2u v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5 cho X\u01b0ng ra l\u00e0m Ph\u00e1n quan Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua nh\u1edb X\u01b0ng, v\u1ed9i tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, phong \u0110\u1eadu X\u01b0ng l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung. Khi \u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1eafc chinh, X\u01b0ng li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, cho qu\u00e2n s\u0129 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ng\u1ef1a, t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh k\u1ebf sau, nh\u00e0 Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y. Khi tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb \u0110\u1ea1i danh, phong X\u01b0ng l\u00e0m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. X\u01b0ng l\u00e0 em c\u1ee7a \u0110\u1eadu Nghi.<\/p>\n\n<p>[89] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, s\u0103n b\u1eafn \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, nh\u00e2n d\u1ecbp duy\u1ec7t binh, ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c hi\u1ec7u \u00fay c\u1ea5m qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 s\u0129. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m s\u0103n b\u1eafn tr\u00e1i ph\u00e9p, c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ec7 s\u0129 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con s\u00f3c, vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu Tr\u1eabm gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, \u0111\u1eddi sau \u1eaft s\u1ebd n\u00f3i Tr\u1eabm coi tr\u1ecdng th\u00fa v\u1eadt h\u01a1n con ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> B\u00e8n tha t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[91] M\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn trong tr\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, phong Tr\u1ecbnh ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p ki\u00eam nhi\u1ec7m V\u00e2n ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n Tr\u1ecbnh ch\u00e2u, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u0110\u1ea1i ch\u00e2u. T\u1eeb sau tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Nh\u1ea1n M\u00f4n, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an r\u1ea5t s\u1ee3 D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p, h\u1ec5 th\u1ea5y c\u1edd c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat lui. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng ch\u1ee7 tr\u00ec bi\u00ean \u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ghen gh\u00e9t \u00f4ng, c\u00f3 k\u1ebb \u00e2m th\u1ea7m d\u00e2ng th\u01b0 gi\u00e8m pha, ch\u1ec9 tr\u00edch khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng nh\u00e0 Vua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi, m\u00e0 phong k\u00edn nh\u1eefng th\u01b0 \u1ea5y giao cho D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p.<\/p>\n\n<p>[93] Vua nh\u00e2n d\u1ecbp qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an r\u00fat lui, b\u00e8n mu\u1ed1n ti\u1ebfn c\u00f4ng U Ch\u00e2u. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ea5y B\u1ea3o T\u0129nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u01b0u Ng\u1ed9 sung ch\u1ee9c U Ch\u00e2u T\u00e2y L\u1ed9 h\u00e0nh dinh h\u00e0o tr\u1ea1i binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, M\u1ee5c Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m; Uy T\u1eafc ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e1n sung ch\u1ee9c U Ch\u00e2u \u0110\u00f4ng L\u1ed9 h\u00e0nh dinh h\u00e0o tr\u1ea1i binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, \u0110\u0103ng Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Di\u00ean B\u1ea1c l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u1ed7 M\u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 n\u00ean l\u00e0m hay kh\u00f4ng. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed1i h\u1ecda, th\u1eeba c\u01a1 m\u00f9a thu x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, vi\u1ec7c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra. B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecbu gi\u00f3 d\u1ea7m m\u01b0a, x\u00f4ng pha gi\u00e1 r\u00e9t, th\u00e2n m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ecda cho d\u00e2n. K\u1ebb \u0111\u1ecbch kinh s\u1ee3, v\u00ec uy th\u1ebf c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ea1y, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang, d\u1ec5 nh\u01b0 b\u1ebb c\u00e0nh kh\u00f4. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea5t U K\u1ebf t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 r\u01a1i v\u00e0o tay \u0111\u1ecbch, l\u00f2ng mong h\u00f3a l\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111ang nh\u01b0 treo ng\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t c\u1ea5p thi\u1ebft. Nay n\u1ebfu d\u1eabn tr\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh, c\u1ee9u v\u1edbt d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111ang tr\u00f4ng ch\u1edd, h\u1ee3p l\u1ef1c ti\u1ebfn c\u00f4ng, th\u00ec vi\u1ec7c d\u1eb9p y\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh trong th\u1eddi gian ng\u1eafn.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eadp trung, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cung c\u1ea5p, m\u00e0 v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ea5t v\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e0y x\u00e9o, c\u00e0ng th\u00eam ti\u00eau \u0111i\u1ec1u. D\u00f9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a nh\u1ecf, c\u0169ng e kh\u00f3 kham n\u1ed5i vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. L\u1ea1i th\u00eam m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea1nh gi\u00e1, s\u1ee9c d\u00e2n c\u00e0ng m\u1ec7t m\u1ecfi. Hu\u1ed1ng chi nay gi\u1eb7c nh\u1ecf \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y ban \u0111\u00eam, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh, n\u1ebfu Ng\u00e0i th\u00e2n chinh ra ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy th\u1ebf, tuy \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khi\u1ebfp s\u1ee3 b\u1ecdn t\u00e0n qu\u00e2n, nh\u01b0ng c\u0169ng e s\u1ebd v\u1ea5t v\u1ea3 cho vi\u1ec7c huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1i binh.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m mong B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho qu\u00e2n h\u1ed9 v\u1ec7, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 tinh nhu\u1ec7, hu\u1ea5n luy\u1ec7n tinh th\u00f4ng, nghi\u00eam l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi, t\u00edch tr\u1eef qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nghi\u00ean c\u1ee9u binh ph\u00e1p, s\u1eeda sang v\u0169 kh\u00ed, \u0111\u1ee3i khi kho t\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang no \u1ea5m, qua v\u00e0i th\u00e1ng n\u0103m n\u1eefa, d\u00f9ng binh c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp thu l\u1eddi t\u1ea5u \u1ea5y, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 nam.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Ng\u1ecdc H\u1ed3 D\u00e3 S\u1eed' ch\u00e9p vi\u1ec7c Th\u00e1i T\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00e1nh Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng d\u00e2ng s\u1edb kh\u00e1ng bi\u1ec7n, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e1 th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y. S\u00e1ch \u1ea5y l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1ea5u s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng \u00f4n h\u00f2a, n\u00ean khi s\u1edb n\u00e0y d\u00e2ng l\u00ean, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c. Sau \u0111\u00f3, vi\u1ec7c B\u1eafc ph\u1ea1t qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh, Th\u00e1i T\u00f4ng khen ng\u1ee3i m\u1edbi ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng kh\u00e1c v\u1edbi ch\u00ednh s\u1eed, nay theo ch\u00ednh s\u1eed.)<\/i><\/p>\n\n<p>[94] L\u1ec7nh cho T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1ed1c th\u00fac s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n H\u00f9ng, B\u00e1, B\u00ecnh Nhung, Ph\u00e1 L\u1ed7, C\u00e0n Ninh. Khai s\u00f4ng Nam, t\u1eeb H\u00f9ng ch\u00e2u th\u00f4ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1c ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tuy\u1ebfn v\u1eadn chuy\u1ec3n. \u0110\u1eafp \u0111\u00ea l\u1edbn ng\u0103n n\u01b0\u1edbc, huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00e2n phu, ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ecbch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1eb7t c\u00e2y l\u1ea5y g\u1ed7 s\u1eed d\u1ee5ng. C\u1eed n\u0103m k\u1ef5 binh l\u00e0m trinh s\u00e1t, trao cho ng\u0169 s\u1eafc c\u1edd, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m m\u1ed9t c\u1edd, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 r\u1eebng c\u00e2y th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd xanh, c\u00f3 kh\u00f3i l\u1eeda th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd \u0111\u1ecf, c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd tr\u1eafng, c\u00f3 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd \u0111en, c\u00f3 \u0111\u1ed3i n\u00fai th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t kh\u00f3i b\u00e1o hi\u1ec7u, H\u00e0n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1t kh\u00f3i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ecbch nghi ng\u1edd c\u00f3 ph\u1ee5c binh, l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat lui, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean \u1ea3i. Thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y g\u1ed7 l\u1edbn, mang v\u1ec1, gi\u00fap \u00edch r\u1ea5t nhi\u1ec1u cho vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00e0i tu\u1ea7n sau, c\u00f4ng vi\u1ec7c ho\u00e0n t\u1ea5t, tri\u1ec7u v\u1ec1 D\u0129nh ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xa gi\u00e1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i s\u0103n.<\/p>\n\n<p>[96] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, doanh tr\u1ea1i Giao ch\u00e2u b\u00e1o ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u00e9m h\u01a1n hai ngh\u00ecn ba tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[98] Vua \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, c\u00e1c quan ngh\u1ecb b\u00e0n n\u00ean nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm U, K\u1ebf. T\u1ea3 Th\u1eadp Di, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"Hi\u1ec7n nay thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00f4 s\u1ef1. \u0110i\u1ec1u khi\u1ebfn Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo ngh\u0129, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f2n \u0111\u00f4ng, U Y\u1ebfn ch\u01b0a h\u1ea1, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ec7t nh\u1ecdc, v\u00e0 lo cho sinh m\u1ea1ng d\u00e2n ch\u00fang sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng suy \u0111o\u00e1n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i. T\u1eeb khi H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u1ea7n t\u1ea1m gi\u1eef ch\u1ee9c tri H\u00e3n ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c quan l\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an ph\u1ee5 tr\u00e1ch thu n\u1ea1p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n t\u1eeb ph\u00eda sau n\u00fai \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf cho H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo th\u1ea7n \u0111o\u00e1n, n\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 lo l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng t\u1eadn l\u1ef1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn thu\u1ed9c v\u1ec1 ta, l\u00e0 v\u00ec s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, l\u00f2ng d\u00e2n ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, Lam, Hi\u1ebfn, H\u00e3n, \u0110\u1ea1i ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, n\u1ebfu b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng m\u1ea5t ngay, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u00e1ng lo, nh\u01b0ng h\u1ecd l\u1ea1i b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ed1ng qua ng\u00e0y, s\u1ee3 uy t\u1ef1 gi\u1eef. Khi qu\u1ed1c gia gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, t\u0103ng th\u00eam l\u0169y th\u00e0nh, b\u00ean tr\u00e1i kh\u1ed1ng ch\u1ebf, b\u00ean ph\u1ea3i ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng, vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u00e2n t\u00edn \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh, l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1n M\u00f4n D\u01b0\u01a1ng V\u0169 c\u1ed1c tranh gi\u00e0nh l\u1ee3i nh\u1ecf, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, tr\u0103m tr\u1eadn tr\u0103m th\u1eafng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 th\u1eafng. N\u1ebfu coi tr\u1ecdng v\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng, Khi\u1ebft \u0110an kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t, Y\u00ean K\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u do k\u1ebb \u0111\u1ecbch, m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do quan l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng g\u00e2y r\u1ed1i m\u00e0 ra. N\u1ebfu c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ed1t, ch\u1ec9 c\u1ea7n x\u00e2y th\u00e0nh cao, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, t\u00edch l\u0169y s\u1ee9c m\u1ea1nh, d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c ch\u1edd th\u1eddi, l\u1ea5y s\u1ef1 nh\u00e0n nh\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3, khi\u1ebfn k\u1ebb \u0111\u1ecbch ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch m\u00e0 L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u. Ch\u1ecdn binh kh\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, d\u00f9ng s\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n gi\u1ea3m, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n gi\u1ea3m th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00ec ngh\u1ec1 n\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u1eb1m t\u01a1 d\u1ec7t l\u1ee5a m\u1edf r\u1ed9ng, ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, th\u1ea7n \u0111o\u00e1n l\u00f2ng \u0111\u1ecbch, h\u1ecd c\u0169ng ch\u1ecdn l\u1ee3i tr\u00e1nh h\u1ea1i, h\u00e1 l\u1ea1i d\u00e1m lao v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft \u0111\u1ec3 g\u00e2y h\u1ecda sao!<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea3i l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m t\u00e2m, \u0111\u00e2u ch\u1ec9 tranh gi\u00e0nh t\u1eebng t\u1ea5c \u0111\u1ea5t, so k\u00e8 m\u1ea1nh y\u1ebfu m\u00e0 th\u00f4i! V\u00ec v\u1eady, Th\u00e1nh nh\u00e2n coi tr\u1ecdng g\u1ed1c r\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc, ng\u1ecdn ng\u00e0nh sau, an \u0111\u1ecbnh trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u00ean ngo\u00e0i. D\u00e2n ch\u00fang l\u00e0 g\u1ed1c, c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5 l\u00e0 ng\u1ecdn. Ng\u0169 \u0110\u1ebf, Tam V\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng coi tr\u1ecdng g\u1ed1c r\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft. \u0110\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 l\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i ban \u01a1n cho d\u00e2n ch\u00fang trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 th\u00f4i. Ban \u01a1n l\u00e0 g\u00ec? L\u00e0 l\u00e0m cho d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. D\u00e2n \u0111\u00e3 an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb xa s\u1ebd t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5c. T\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau d\u00e2n, v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 nh\u01b0 Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n lo r\u1eb1ng, nh\u1eefng g\u00ec qu\u1ea7n th\u1ea7n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ee3i l\u1ed9c nh\u1ecf nhoi, c\u00e1ch h\u00e0 kh\u1eafc v\u1edbi d\u00e2n, b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, h\u1ecd l\u00e0m theo c\u00e1ch \u0111\u00f3, th\u00f3i quen \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, th\u1ea5y nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ea5y, nghe nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe, t\u00edch t\u1ee5 o\u00e1n h\u1eadn, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/i><p>\n\n<p><i>K\u00ednh mong ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng b\u1eadc nho h\u1ecdc th\u00f4ng th\u1ea1o, ph\u00e2n chia l\u1ed9 tr\u00ecnh \u0111i th\u0103m d\u00f2 kh\u1eafp L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Giang Nam, Kinh H\u1ed3, T\u00e2y Xuy\u00ean, L\u0129nh Nam, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, n\u01a1i n\u00e0o d\u01b0\u1edbi th\u1eddi ng\u1ee5y tri\u1ec1u c\u00f3 thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1[footnote]'thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 '\u0111i\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Uy\u1ec3n Di\u1ec5m T\u1eadp' c\u1ee7a \u0110\u1ed7 \u0110\u1ea1i Khu\u00ea, quy\u1ec3n h\u1ea1, ch\u01b0\u01a1ng 2, truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, c\u00f9ng 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], h\u00e3y s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 t\u1ea1o ra l\u1ee3i \u00edch, khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng su\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng l\u00e2u d\u00e0i, l\u00e0m th\u00e0nh ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng t\u1ec7 x\u01b0a.<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ede c\u00e1c ch\u00e2u trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho d\u00e2n, giao cho quan tr\u00ean t\u00e2u tr\u00ecnh. N\u1ebfu d\u00e1m theo th\u00f3i c\u0169 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. Khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1[footnote]'l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u00e2m', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], nh\u1edb \u01a1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi xa, l\u1ea5y \u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1ea1o l\u1ee3i cho d\u00e2n, th\u00ec s\u1ef1 quy ph\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi xa c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Lu\u1eadn c\u1ee7a T\u1ec1 Hi\u1ec1n qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 bi\u1ebft g\u1ed1c r\u1ec5. Tuy nhi\u00ean, T\u1ec1 Hi\u1ec1n ch\u1ec9 bi\u1ebft Khi\u1ebft \u0110an ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u00e1nh, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft Y\u1ebfn K\u1ebf l\u00e0 n\u01a1i c\u1ea7n l\u1ea5y. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 T\u1ec1 Hi\u1ec1n kh\u00f4ng bi\u1ebft, m\u00e0 c\u1ea3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, \u0110i\u1ec1n T\u00edch, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft.)<\/i><p>\n\n<p>[99] T\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n thu\u1ed9c \u0110\u0103ng Ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1ea3o H\u1ea3i M\u00f4n thu\u1ed9c Th\u00f4ng Ch\u00e2u[footnote]'H\u1ea3i M\u00f4n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Sa M\u00f4n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'K\u1ef7 Th\u1eafng' quy\u1ec3n 41, m\u1ee5c H\u1ea3i M\u00f4n \u0110\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa qu\u1ea3n l\u00fd. Trong \u0111\u1ea3o Th\u00f4ng Ch\u00e2u c\u00f3 hai n\u01a1i: nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o kh\u00f3 ki\u1ec1m ch\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n S\u00f9ng Minh, k\u1ebb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i th\u00ec \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u00f4ng B\u1eafc, c\u1ea3 hai n\u01a1i \u0111\u1ec1u do quan n\u1ea5u mu\u1ed1i.<\/p>\n<p>N\u0103m \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e0y ph\u1ea3i ph\u00e2n ra l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1m mu\u1ed1i[footnote]'ph\u00e2n ra' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu ch\u1eef 'ph\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 201, m\u1ee5c H\u00ecnh Ph\u00e1p Ch\u00ed m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], c\u00f2n \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, m\u00f9ng 1, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Nguy\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0111i s\u1ee9 Cao Ly.<\/p>\n<p>[3] L\u00fac \u0111\u1ea7u, khi L\u01b0u K\u1ebf Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u00e1c quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ee7a \u00f4ng ta ph\u1ea7n l\u1edbn tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai r\u1eebng, l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a quy ph\u1ee5c. V\u00ec th\u1ebf, Vua ban chi\u1ebfu d\u1ee5, l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh di\u1ec7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u1ee5a theo c\u1ea5p b\u1eadc, \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1ecfi \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i t\u00f9y theo \u0111\u00f3 m\u00e0 x\u1eed tr\u00ed.<\/p>\n<p>[4] Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, Vua x\u00e9t th\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u ng\u1ef1a chi\u1ebfn, chu\u1ea9n b\u1ecb B\u1eafc chinh, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o mua ng\u1ef1a c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n trong v\u00f9ng. Ai d\u00e1m gi\u1ea5u di\u1ebfm s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ed3 C\u00f4ng B\u00e1 t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c ri\u00eang b\u1ecb Kh\u1ed5ng m\u1ee5c l\u1ea1i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean r\u1ea5t o\u00e1n h\u1eadn. Nh\u00e2n c\u00f3 l\u1ea1i vi\u00ean c\u00f3 ng\u1ef1a t\u1ed1t, C\u00f4ng B\u00e1 b\u1ea3o gi\u1ea5u \u0111i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y nghe theo, \u0111\u00e0o h\u1ea7m gi\u1ea5u ng\u1ef1a trong \u0111\u00f3, sau \u0111\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ecdi chuy\u1ec7n. C\u00f4ng B\u00e1 gi\u1ea3 v\u1edd m\u1eebng r\u1ee1, n\u00f3i v\u1edbi l\u1ea1i vi\u00ean: <i>&#8220;Ta v\u00ec ng\u01b0\u01a1i t\u00ednh k\u1ebf, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i gi\u1eef k\u00edn, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ai bi\u1ebft, k\u1ebbo li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn ta.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, khi ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c mua ng\u1ef1a c\u1ee7a quan ph\u1ee7, C\u00f4ng B\u00e1 l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i l\u1ea1i vi\u00ean kia c\u00f3 ng\u1ef1a t\u1ed1t gi\u1ea5u \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, sai l\u00ednh \u0111\u1ebfn l\u1ea5y, b\u1eaft l\u1ea1i vi\u00ean giam v\u00e0o ng\u1ee5c. Vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u00e9t xong, C\u00f4ng B\u00e1 \u0111\u00e3 v\u1ed9i ch\u00e9m ch\u1ebft. Gia \u0111\u00ecnh l\u1ea1i vi\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o, tri\u1ec7u C\u00f4ng B\u00e1 v\u1ec1 kinh, Vua h\u1ecfi t\u1ed9i \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n. C\u00f4ng B\u00e1 c\u00e3i r\u1eb1ng ch\u1ec9 l\u00e0m theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 \u00fd gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, gi\u00e1ng C\u00f4ng B\u00e1 l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n V\u1ec7 Su\u1ea5t ph\u1ee7 Su\u1ea5t <a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00fa th\u00edch: Theo l\u1ec7 v\u0103n s\u1eed, tr\u00ean ch\u1eef 'th\u1ee5' c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu ch\u1eef 'tr\u00e1ch'.\" id=\"return-footnote-127-1\" href=\"#footnote-127-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Khi m\u1edbi l\u1eadp qu\u1ed1c, ch\u1ec9 c\u00f3 hai vi\u1ec7n Phi Long do t\u1ea3, h\u1eefu Phi Long s\u1ee9 ph\u00e2n qu\u1ea3n. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u1ee9c gi\u00e1m m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, quan ch\u1ee9c m\u1ea5t \u0111i ch\u1ee9c tr\u00e1ch, ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f2n sinh s\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp hai v\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng ng\u1ef1a, l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c b\u1ed1n v\u1ee5 ng\u1ef1a c\u0169, d\u00f9ng l\u00e0m n\u01a1i ch\u0103n th\u1ea3, r\u1ed3i ph\u00e1i trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi m\u1ed7i n\u0103m mua ng\u1ef1a. T\u1eeb \u0111\u00f3, ng\u1ef1a trong c\u00e1c tr\u1ea1m nu\u00f4i d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>Sau khi Vua b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u00e1i Nguy\u00ean, li\u1ec1n xem x\u00e9t qu\u00e2n \u1edf Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i hai ngh\u00ecn ng\u1ef1a \u1edf Ph\u1ea7n T\u1ea5n v\u00e0 Y\u00ean K\u1ebf, ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia t\u0103ng l\u00ean nhi\u1ec1u. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00e2y m\u1edbi b\u1ed1n tr\u1ea1m nu\u00f4i ng\u1ef1a ngo\u00e0i c\u1eeda C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Thi\u00ean T\u1ee9 Gi\u00e1m, m\u1ed7i b\u00ean tr\u00e1i ph\u1ea3i hai tr\u1ea1m, l\u1ea5y Phi Long s\u1ee9 b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m Thi\u00ean C\u1ee9u s\u1ee9 b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i, \u0111\u1ed5i Nh\u00e0n C\u1ee9u s\u1ee9 th\u00e0nh S\u00f9ng Nghi s\u1ee9. Ng\u1ef1a trong c\u00e1c tr\u1ea1m nu\u00f4i trong cung \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u0103n d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i S\u00f9ng Nghi s\u1ee9, s\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, nay theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;, ghi ch\u00e9p chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ch\u00e2u H\u1ea5p b\u00e1o c\u00e1o l\u00faa ch\u00edn hai l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea5y L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u00ecnh V\u0169 l\u00e0m V\u0103n Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. V\u0103n Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, t\u1ee9c l\u00e0 \u0110oan Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, khi m\u1edbi l\u1eadp qu\u1ed1c tuy \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n nh\u01b0ng ch\u1ee9c h\u1ecdc s\u0129 v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1ed5i. V\u0103n Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u00ecnh V\u0169.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ec7nh Th\u1ee9 s\u1eed K\u00fd Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u01b0u T\u01b0 Ti\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7 qu\u00e2n Quan Nam.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ec7nh Th\u1ee9 s\u1eed Li\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 Nhi\u1ec7m Tri C\u1ea3o, Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1eafc Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7, Th\u1ee9 s\u1eed H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh c\u00e1c qu\u1eadn s\u1eeda \u0111\u00ea ba ch\u00e2u V\u1ec7, Thi\u1ec1n, B\u1ed9c; T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 l\u00e0 L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ng\u1ea1n Hoa, Su\u1ea5t ph\u1ee7 H\u1eefu N\u1ed9i Su\u1ea5t l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ph\u1ed5 s\u1eeda \u0111\u00ea ba ch\u00e2u T\u1ebf, B\u1ed1i, Tr\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, \u0110i\u1ec1n Ph\u1ed5, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu V\u1ec7 l\u00e0 S\u1eed Khu\u00ea \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c ba v\u1ea1n d\u00e2n \u0111inh trong kinh \u0111\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi ch\u00edn m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u1edf huy\u1ec7n U\u00fd Th\u1ecb, v\u00e0i tu\u1ea7n th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i.<\/p>\n<p>[10] Chia qu\u00e2n m\u00e3 v\u00e0 b\u1ed9 binh c\u00e1c ty l\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u th\u00e0nh ba vi\u1ec7n, m\u1ed7i vi\u1ec7n giao cho m\u1ed9t quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[11] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u00ecnh N\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7, vi\u1ec7c d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 lao d\u1ecbch ch\u01b0a t\u1eebng ph\u00e2n th\u00e0nh b\u1eadc, e r\u1eb1ng c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t c\u00f4ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty sai quan \u0111\u1ecbnh l\u00e0m ch\u00edn b\u1eadc, b\u1ed1n b\u1eadc tr\u00ean th\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i lao d\u1ecbch, n\u0103m b\u1eadc d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1ef1 m\u00ecnh x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n sai quan kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i t\u00ean Nam Bi\u1ec7n Ch\u00e2u th\u00e0nh H\u00f3a Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[13] Ch\u00e2u \u00d4n b\u1eaft gi\u1ea3i t\u00ean gi\u1eb7c \u0110\u1eb7ng \u00d4ng chuy\u00ean nu\u00f4i qu\u1ef7 h\u00e0nh ph\u00e1p tr\u00f9 ch\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. \u0110\u1eb7ng \u00d4ng b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa x\u00f4i hi\u1ec3m tr\u1edf.<\/p>\n<p>[14] C\u00e1c ch\u00e2u ng\u1ef1a ch\u1ebft nhi\u1ec1u, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u00fd Ng\u1ea1c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Gi\u00e1m m\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u H\u1ee9a, \u0103n tr\u1ed9m 250 h\u1ed9c l\u00faa c\u00f4ng, ng\u1ef1a ch\u1ebft 1.500 con, b\u1ecb tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, c\u00f9ng v\u1edbi n\u1ed9i th\u1ecb L\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung v\u00e0 ba vi\u00ean l\u1ea1i ch\u1ee7 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam t\u00e2u r\u1eb1ng, kho\u1ea3ng 260 h\u1ed9 d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 g\u1ed3m 2.300 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(S\u1ed1 li\u1ec7u n\u00e0y theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 h\u1ed9i y\u1ebfu ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ch\u00e2u T\u1eeb gi\u1ea3i 45 t\u00ean y\u00eau t\u1eb7c L\u00fd T\u1ef1 \u0111\u1ebfn, b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa hi\u1ec3m.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, qu\u00e2n Kh\u1ea3 Lam l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng 89 h\u1ed9 d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 g\u1ed3m 632 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[18] B\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Thu\u1eadn H\u00f3a.<\/p>\n<p>[19] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t m\u00f9ng 1, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam h\u00e0ng n\u0103m c\u1ed1ng n\u1ea1p t\u1ed5 ong kh\u00f4, r\u1ea5t h\u1ea1i sinh m\u1ea1ng v\u00e0 qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[20] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ec7nh cho b\u1ed9 ph\u1eadn li\u00ean quan x\u00e9t \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c \u0111\u00e1nh c\u1ea7u. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u00e1p d\u1ee5ng nghi th\u1ee9c n\u00e0y, tri\u1ec7u t\u1eadp qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u01a1i c\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Minh, Vua gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m.<\/p>\n<p>[21] T\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i S\u01b0, Nam Vi\u1ec7t V\u01b0\u01a1ng L\u01b0u S\u01b0\u1edfng qua \u0111\u1eddi, t\u1ea1m ng\u1eebng tri\u1ec1u ba ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Phan M\u1ef9 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb Tam Giao Kh\u1ea9u tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u1ea1i, g\u1eb7p 10 v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch x\u00e2m ph\u1ea1m Nh\u1ea1n M\u00f4n, li\u1ec1n l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p d\u1eabn v\u00e0i tr\u0103m k\u1ef5 binh t\u1eeb T\u00e2y H\u00ecnh xu\u1ea5t ph\u00e1t, theo Ti\u1ec3u H\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u1eafc Kh\u1ea9u Nh\u1ea1n M\u00f4n, h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, gi\u1ebft ch\u1ebft Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3, Th\u1ecb trung Ti\u00eau \u0110o\u00e1t L\u00fd, b\u1eaft s\u1ed1ng M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd Tr\u1ecdng H\u1ed1i, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>Tr\u1ecdng H\u1ed1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kim Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua l\u00e0m th\u01a1 &#8216;H\u1ec9 Xu\u00e2n V\u0169&#8217;, l\u1ec7nh c\u1eadn th\u1ea7n h\u1ecda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[24] Th\u00e1ng ba nhu\u1eadn, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, duy\u1ec7t l\u1ea1i k\u1ef3 thi do quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed Tr\u00ecnh V\u0169 v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 c\u1eed nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed3ng S\u01a1n c\u00f9ng 118 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, l\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 533 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u ph\u00e2n th\u1ee9 h\u1ea1ng Gi\u00e1p \u1ea4t, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n tham d\u1ef1.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m th\u1eeba T\u01b0\u1edbng t\u00e1c, th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c qu\u1eadn phi\u00ean; h\u1ea1ng hai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u00ecnh s\u1ef1 \u0110\u1ea1i L\u00fd, tri l\u1ec7nh, l\u1ee5c s\u1ef1; c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u01a1 \u0111\u1eb3ng c\u00f9ng ph\u00e1n, ty, b\u1ea1, u\u00fd. Khi \u1ea5y, L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, Nhan Minh Vi\u1ec5n <i>(Minh Vi\u1ec5n, qu\u00ea qu\u00e1n ch\u01b0a r\u00f5)<\/i>, Tr\u01b0\u01a1ng Quan ng\u01b0\u1eddi T\u00ec L\u0103ng, Nh\u1ea1c S\u1eed ng\u01b0\u1eddi Nghi Ho\u00e0ng, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed tham gia thi ti\u1ebfn s\u0129, Vua ti\u1ebfc kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ed7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd \u1edf c\u00e1c phi\u00ean g\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ee5', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-127-2\" href=\"#footnote-127-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eebng c\u00f3 l\u1ec7 s\u1eafc ch\u1ec9 ban \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o tr\u1edf \u0111i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u trong k\u1ef3 thi do Vua ch\u1ee7 tr\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n kh\u00f4ng qua thi c\u1eed, ho\u1eb7c nh\u1edd d\u00e2ng v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c thi ri\u00eang, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc ban ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"'D\u0129' nguy\u00ean l\u00e0 'Di\u1ec7c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n ba s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-127-3\" href=\"#footnote-127-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c danh m\u1ee5c nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ban cho Nh\u1ea1c S\u1eed \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, v\u1eabn x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi h\u1ea1ng nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Kinh H\u1ed3, L\u0129nh Nam t\u00ednh gi\u00e1 tang v\u1eadt b\u1eb1ng l\u1ee5a, theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a Giang, Chi\u1ebft.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng, b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00f4i ch\u1ee9c, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, n\u01a1i x\u1ea3y ra ph\u1ea3i tra x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t \u1edf Cam Ch\u00e2u, Sa Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[28] Ch\u00e9m ho\u1ea1n quan Ph\u00f9ng Ng\u1ea1n S\u00e2m, v\u00ec t\u1ed9i tu s\u1eeda \u0111\u1ed3n l\u0169y t\u1ef1 \u00fd t\u1ecbch thu ng\u00f3i g\u1ed7 c\u1ee7a quan, b\u00e1n l\u1ea5y ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[29] Tam Giao Kh\u1ea9u t\u00e2u r\u1eb1ng 234 h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Nhung, g\u1ed3m 5.037 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb, \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[30] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy Ngh\u0129a qu\u00e2n T\u00e0o Nguy\u00ean Trung m\u1ea5t, con \u00f4ng l\u00e0 Di\u00ean L\u1ed9c t\u1ef1 x\u01b0ng Quy\u1ec1n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 binh m\u00e3 l\u01b0u h\u1eadu, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu truy t\u1eb7ng Nguy\u00ean Trung t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4n Ho\u00e0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, phong Di\u00ean L\u1ed9c l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Quy Ngh\u0129a qu\u00e2n, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m em \u00f4ng l\u00e0 Di\u00ean Th\u1ecbnh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ch\u00e2u Qua, Di\u00ean Th\u1ee5y l\u00e0m Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu<a class=\"footnote\" title=\"Di\u00ean Th\u1ee5y l\u00e0m Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu: 'Di\u00ean Thu\u1ef5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Di\u00ean \u0110oan', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' phi\u00ean di 5\/1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 490, ngo\u1ea1i qu\u1ed1c truy\u1ec7n, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Sa Ch\u00e2u m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-127-4\" href=\"#footnote-127-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>; m\u1eb9 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 T\u1ea7n qu\u1ed1c Th\u00e1i phu nh\u00e2n, v\u1ee3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0 L\u0169ng T\u00e2y qu\u1eadn phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[31] Sai Cung ph\u1ee5ng quan L\u01b0 T\u1eadp \u0111i s\u1ee9 Giao Ch\u00e2u. L\u00fac n\u00e0y, \u0110inh Li\u1ec5n v\u00e0 cha \u00f4ng l\u00e0 B\u1ed9 L\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t, em c\u1ee7a Li\u1ec5n l\u00e0 Tuy\u00ean c\u00f2n nh\u1ecf, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, quy\u1ec1n l\u0129nh qu\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1. \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng L\u00ea Ho\u00e0n l\u1ed9ng quy\u1ec1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng r\u1ea5t m\u1ea1nh, d\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf, b\u1eaft \u00e9p \u0111\u01b0a Tuy\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ed9t dinh th\u1ef1 kh\u00e1c, giam c\u1ea7m c\u1ea3 gia t\u1ed9c, t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1ed1ng l\u0129nh binh m\u00e3.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: Vua nghe tin Ho\u00e0n \u00e9p bu\u1ed9c chuy\u1ec3n ch\u1ee7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u1ea3o ph\u1ea1t. X\u00e9t r\u1eb1ng vi\u1ec7c binh l\u00ednh Giao Ch\u00e2u l\u00e0 do H\u1ea7u V\u0103n B\u1ea3o kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4 v\u1ebd, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[32] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Tri\u1ec7u Qu\u1ed1c X\u01b0\u01a1ng xin \u1ee9ng thi khoa B\u00e1ch thi\u00ean. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua th\u00e2n h\u00e0nh ra \u0111\u1ec1 thi, \u0111\u01b0a ra hai m\u01b0\u01a1i ch\u1eef t\u1ea1p \u0111\u1ec1, y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u0103m b\u00e0i, m\u1ed7i b\u00e0i t\u00e1m c\u00e2u. \u0110\u1ebfn chi\u1ec1u t\u1ed1i, ch\u1ec9 ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c b\u00e0i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Vua th\u1ea5y khoa n\u00e0y b\u1ecf l\u00e2u, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho h\u1ecdc v\u1ecb \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau, l\u1ea1i ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan, t\u1eeb nay ai \u1ee9ng thi khoa B\u00e1ch thi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u1ec1 n\u00e0y l\u00e0m chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng b\u00e1o r\u1eb1ng d\u00e2n huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ef1 Nguy\u00ean n\u0103m \u0111\u1eddi c\u00f9ng chung s\u1ed1ng, trong nh\u00e0 kh\u00f4ng chia b\u1ebfp ri\u00eang, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u1eeda nh\u00e0. C\u1ef1 Nguy\u00ean t\u1eebng h\u1ecdc s\u00e1ch h\u00ecnh danh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho h\u1ecdc v\u1ecb Minh ph\u00e1p.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i b\u00e1o r\u1eb1ng hai tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Nhung g\u1ed3m hai ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 kh\u1ea9u \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>[35] Ban \u0111\u1ea7u, khi L\u01b0u K\u1ebf Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Vua l\u1ec7nh cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 \u00fay h\u1eadu, V\u0169 Th\u00e1i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00f4i H\u00e0n v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 an \u1ee7i, v\u00e0 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang t\u00e0i v\u1eadt b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ra kh\u1ecfi th\u00e0nh. L\u00fac \u1ea5y, T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f9ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i k\u1ef5 binh \u0111\u1ecbnh vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, Th\u00f4i H\u00e0n qu\u00e1t ng\u0103n l\u1ea1i. \u0110\u00ecnh M\u1ef9 o\u00e1n gi\u1eadn, b\u00e8n gi\u00e8m pha v\u1edbi Vua. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Th\u00f4i H\u00e0n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1ea3m \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[36] Vua ra chi\u1ebfu l\u1ea5p s\u00f4ng Ph\u1ea7n v\u00e0 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0111\u1ec1n T\u1ea5n T\u1eeb \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi v\u00e0o th\u00e0nh c\u0169 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc ch\u1ec9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ho\u1eb7c do L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 M\u1ea1c ch\u1ee9c, L\u1ec7nh l\u1ee5c, T\u01b0 l\u00fd, Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 u\u00fd, t\u1eeb nay tr\u1eeb khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p, L\u0129nh Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n hai th\u00e1ng. Ai vi ph\u1ea1m, ch\u00e2u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, s\u1ebd b\u1ecb xo\u00e1 t\u00ean kh\u1ecfi s\u1ed5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i. N\u1ebfu b\u1ecb b\u1ec7nh, ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u01a1n t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3, quan tr\u01b0\u1edfng x\u00e9t nghi\u1ec7m v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn. N\u1ebfu b\u1ec7nh n\u1eb7ng ch\u01b0a kh\u1ecfi, ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(N\u0103m Thu\u1ea7n Ho\u00e1 th\u1ee9 ba, th\u00e1ng b\u1ea3y l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, kh\u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i n\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[38] Th\u1ee7 l\u0129nh m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng \u1edf Th\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng B\u1ea3o \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, phong D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng B\u1ea3o l\u00e0m Th\u00e0nh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m ngo\u00e1i, trong ph\u1ea7n b\u1ea3n k\u1ef7 c\u00f3 ghi th\u1ee7 l\u0129nh m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng U\u1ea9n, n\u0103m nay trong Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ghi l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng B\u1ea3o, kh\u00f4ng r\u00f5 ai \u0111\u00fang. B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ghi c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[39] \u0110\u1ea7u th\u00e1ng n\u00e0y, Vua ban nh\u00e0 L\u1ec5 Hi\u1ec1n cho Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, Th\u1ee5c d\u00e2ng ba tr\u0103m c\u00e2n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>[40] L\u1ec7nh cho quan h\u1eefu ty \u0111\u1ecbnh ra quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c quan ph\u1ea9m chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(Ph\u1ea7n ch\u00ed ghi v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0, nh\u00e2n ti\u1ec7n ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[41] Th\u00e1ng n\u0103m, m\u01b0a l\u1edbn k\u00e9o d\u00e0i, Vua l\u1ec7nh c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00f9a, \u0111\u1ea1o qu\u00e1n, mi\u1ebfu v\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u t\u1ea1nh.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Lan Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, v\u00ec trong khi ch\u1ec9 huy qu\u00e2n ch\u1ed1ng gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, h\u1eafn t\u1ecf ra nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, N\u1ed9i cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9, Thu\u1eadn Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed L\u00fd Ph\u00fac Vinh b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu n\u1ed9i su\u1ea5t ph\u1ee7 ph\u00f3 su\u1ea5t, v\u00ec trong khi h\u1ed9 t\u1ed1ng qu\u00e2n bi\u00ean ph\u00f2ng, h\u1eafn \u0111\u00e3 vi ph\u1ea1m qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7u \u0110oan C\u1ee7ng.<\/p>\n<p>[45] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ch\u00e2u D\u0129nh b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u0129nh tr\u00e0n, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a d\u00e2n.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Cao Ly v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Minh Kh\u1edfi, ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c thu\u1ed9c Giang ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Chi\u1ebft T\u00edn, Ch\u00e2u Th\u00e1i. \u0110\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda nam n\u00fai L\u01b0 S\u01a1n, th\u01b0\u1eddng t\u1eadp h\u1ee3p m\u1ea5y tr\u0103m h\u1ecdc sinh.<\/p>\n<p>Th\u1eddi L\u00fd D\u1ee5c ti\u1ebfm v\u1ecb, \u0111\u00e3 c\u1eaft v\u00e0i ch\u1ee5c kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng t\u1ed1t, h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cho h\u1ecd; ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o kinh s\u00e1ch \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng, h\u00e0ng ng\u00e0y gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho h\u1ecdc sinh. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Minh Kh\u1edfi d\u00e2ng l\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111em ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 tr\u1ea3 l\u1ea1i cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan t\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed9ng B\u1ea1ch L\u1ed9c t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf.<\/p>\n<p>[48] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri ch\u00e2u Ung l\u00e0 H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u1ea3o, v\u00ec cha l\u00e0 H\u1ea7u \u00cdch \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nh\u00e0 l\u1edbn v\u00e0 ru\u1ed9ng t\u1ed1t, s\u1ed1ng nh\u00e0n nh\u00e3 t\u1ef1 t\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c quan. V\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, l\u00fac Ph\u1ed5 l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Nh\u00e2n B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n v\u1ec1 T\u00e2y Kinh. L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Ph\u1ed5, b\u00e8n t\u00e2u Vua cho Nh\u00e2n B\u1ea3o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 s\u00e1u, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111i s\u1ee9 Giang Nam, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau l\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Nh\u00e2n B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0110a T\u1ed1n ch\u01b0a ph\u1ea3n. &#8216;Truy\u1ec7n&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng khi \u0110a T\u1ed1n tham ch\u00ednh, li\u1ec1n c\u1eed Nh\u00e2n B\u1ea3o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ung, e l\u00e0 nh\u1ea7m, nay xin s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u00edn n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay ch\u1ee9c. Nh\u00e2n B\u1ea3o s\u1ee3 c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Giao ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1i, n\u1ed9i b\u1ed9 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y lo\u1ea1n, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n nh\u1ecf chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, xin cho ph\u00e9p th\u1ea7n v\u1ec1 kinh t\u00e2u b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y chi ti\u1ebft.&#8221;<\/i> S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, Vua r\u1ea5t m\u1eebng, li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh g\u1ecdi v\u1ec1 tri\u1ec1u <a class=\"footnote\" title=\"'g\u1ecdi v\u1ec1 tri\u1ec1u', b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi v\u1ec1', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 254, 'Truy\u1ec7n H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u1ea3o' ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi v\u1ec1', 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 10 ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi'.\" id=\"return-footnote-127-5\" href=\"#footnote-127-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111i, \u0110a T\u1ed1n v\u1ed9i t\u1ea5u: <i>&#8220;Giao Ch\u1ec9 trong n\u01b0\u1edbc r\u1ed1i lo\u1ea1n, \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi c\u01a1 tr\u1eddi mu\u1ed1n di\u1ec7t n\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean xu\u1ea5t k\u1ef3 b\u1ea5t \u00fd d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ea5m s\u00e9t kh\u00f4ng k\u1ecbp b\u1ecbt tai. N\u1ebfu gi\u1edd tri\u1ec7u Nh\u00e2n B\u1ea3o v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eafc ch\u1eafn k\u1ebf ho\u1ea1ch s\u1ebd b\u1ecb l\u1ed9, gi\u1eb7c bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai bi\u1ec3n ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Chi b\u1eb1ng giao cho Nh\u00e2n B\u1ea3o nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 lo li\u1ec7u vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t hai v\u1ea1n qu\u00e2n Kinh H\u1ed3, ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi ch\u1eafc ch\u1eafn th\u1eafng l\u1ee3i, d\u1ec5 nh\u01b0 ch\u1ebb tre v\u1eady.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[49] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y Nh\u00e2n B\u1ea3o l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 l\u1ed9 Giao Ch\u00e2u, T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Lan, H\u00e1c Th\u1ee7 Tu\u1ea5n l\u00e0m B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9, Tr\u1ea7n Kh\u00e2m T\u1ed9 l\u00e0m An b\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9, Th\u00f4i L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Ung Ch\u00e2u; L\u01b0u Tr\u1eebng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ninh, Gi\u1ea3 Th\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1, V\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 Li\u00eam Ch\u00e2u, c\u00f9ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, To\u00e0n H\u01b0ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh \u0111\u01b0a ti\u1ec5n t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u00e0nh doanh \u1edf v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n. Th\u1ee5c l\u00e0 con c\u1ee7a Di\u1ec5m.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2y Xuy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i bu\u00f4n mu\u1ed1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh th\u00e0nh. T\u1eeb nay, ph\u1ea1m d\u01b0\u1edbi m\u01b0\u1eddi c\u00e2n, giao cho ch\u00e2u ph\u1ee7 kh\u00e9p t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt; c\u00f2n t\u1eeb m\u01b0\u1eddi c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh.&#8221;<\/i> L\u1ec7nh n\u00e0y theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Nam l\u00e0 H\u01b0\u1edbng H\u00e0nh M\u00e3nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u01b0\u01a1ng xa.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u: ngo\u00e0i nh\u1eefng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u0169 \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n, c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi ban b\u1ed1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u00ean ch\u00e9p theo th\u1ee9 t\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"'S\u1edf th\u1ee5 tuy\u00ean s\u1eafc t\u1ecbnh y th\u1ee9 bi\u00ean l\u1ee5c', ch\u1eef 'Tuy\u00ean s\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u1eafc nghi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u1ed5 c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-127-6\" href=\"#footnote-127-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, khi ch\u1ee9c quan t\u1eeb Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng thay \u0111\u1ed5i, ph\u1ea3i chuy\u1ec3n giao cho ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf nhi\u1ec7m. L\u1ec7nh n\u00e0y theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Binh m\u00e3 Gi\u00e1m \u00e1p ch\u00e2u \u0110\u00e0m l\u00e0 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft.<\/p>\n<p>[53] Ch\u00e2u T\u1ebf t\u00e2u r\u1eb1ng: Gia \u0111\u00ecnh L\u00fd Di\u00ean, d\u00e2n huy\u1ec7n Kim H\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0169 \u0110\u1ee9c nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng chung m\u1ed9t nh\u00e0, cho \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m nh\u00e0 \u1edf b\u00ean m\u1ed3 m\u1ea3, khi cha m\u1eb9 b\u1ec7nh th\u00ec c\u1eaft ng\u00f3n tay, x\u1ebbo th\u1ecbt \u0111\u00f9i, l\u1ea5y m\u00e1u vi\u1ebft kinh Ph\u1eadt. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, ban cho l\u1ee5a v\u00e0 th\u00f3c.<\/p>\n<p>[54] B\u00e1t t\u00e1c s\u1ee9 \u0110o\u00e0n Nh\u00e2n H\u1ed1i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tu s\u1eeda Thi\u00ean t\u1ee9 gi\u00e1m, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng, l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 c\u1eeda C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e1 b\u1ecf, Nh\u00e2n H\u1ed1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng ch\u1ee9c S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[55] L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung Bi\u00ean T\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, phong Bi\u00ean T\u1ecbch l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n<p>Bi\u00ean T\u1ecbch khi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, v\u1eeba \u0111\u1ebfn Qu\u1ebf Ch\u00e2u g\u1eb7p vi\u1ec7c Tri ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ee5ng qua \u0111\u1eddi. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ee5ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Duy Ch\u00e2u. Theo quy ch\u1ebf c\u0169, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p gia quy\u1ebfn \u0111i theo n\u00ean d\u00e2n ch\u00e2u ch\u00f4n \u00f4ng t\u1ea1m ngo\u00e0i th\u00e0nh, \u0111\u1ea7y t\u1edb v\u00e0 thi\u1ebfp th\u1ea5y l\u1ee3i t\u1eeb t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e8n chia nhau gi\u1ea5u \u0111i. Bi\u00ean T\u1ecbch tri\u1ec7u t\u1eadp quan l\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;Tr\u01b0\u01a1ng s\u1ee9 qu\u00e2n m\u1ea5t n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, vi\u1ec7c lo li\u1ec7u h\u1eadu s\u1ef1, ch\u00fang ta h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ra s\u1ee9c!&#8217; B\u00e8n sai quan truy l\u1ea5y l\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n, c\u00f9ng \u0111\u01b0a tang \u00f4ng v\u1ec1 Duy Ch\u00e2u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1ebf khen \u00f4ng l\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed. Nh\u1eefng qu\u1eadn th\u1ee7 v\u00e0 h\u1ed9 qu\u00e2n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch ch\u1ec9 cho \u0111\u1ed5i nhi\u1ec7m s\u1edf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng x\u1eed ph\u00e1p.<\/p>\n<p>[56] L\u1ec7nh cho Tri Lai Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tr\u1ecbnh Tu\u1ea5n V\u0103n l\u00e0m Tri \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, T\u1ea3 T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu L\u01b0u Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c c\u00f9ng Th\u00f4ng ph\u00e1n b\u1ea3n ch\u00e2u s\u1ef1, v\u00ec Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00e1i Nguy\u00ean D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn v\u00e0 L\u01b0 H\u00e1n U\u00e2n v\u1ec1 nh\u1eadm ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Tu\u1ea5n V\u0103n, Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c, H\u00e1n U\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ti\u1ec3u s\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 M\u1ea1nh Du <i>(H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng ti\u1ebfn s\u0129 M\u1ea1nh Du <i>&#8220;M\u1ea1nh Du&#8221;<\/i>, T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 <i>&#8220;M\u1ea1nh Du&#8221;<\/i>)<\/i> l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n C\u1ed5 Th\u1ee7y.<\/p>\n<p>M\u1ea1nh Du l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng Sa, t\u1eebng so\u1ea1n \u2018D\u00e3 s\u1eed\u2019 30 quy\u1ec3n. Khi Th\u1ea1ch Hi T\u1ea1i c\u00f2n \u1edf H\u1ed3 Nam, k\u1ebft giao th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi M\u1ea1nh Du, \u0111\u1ebfn nay \u00f4ng \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u00e1ch, Hi T\u1ea1i thay \u00f4ng t\u00e2u v\u1edbi Vua, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[58] Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam ph\u00e1n Tam ty V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m m\u1eadt t\u1ea5u: <i>&#8220;C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00e0 th\u00e2n th\u00edch th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111i mua tr\u00fac g\u1ed7 \u1edf v\u00f9ng T\u1ea7n, L\u0169ng, k\u1ebft th\u00e0nh b\u00e8 l\u1edbn \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, qua c\u1eeda quan, b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u0111\u1ec1u n\u00eau l\u1ec7nh Vua \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n thu\u1ebf. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, l\u1ea1i d\u00f9ng h\u1eadu l\u1ec5 k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch, khi\u1ebfn h\u1ecd mua h\u1ebft v\u00e0o quan, r\u1ed3i thu l\u1ee3i l\u1edbn.&#8221;<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e8n giao Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1m M\u00e2n, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan \u0110\u1ed7 T\u1ea3i, Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan L\u00e3 \u0110oan cho quan l\u1ea1i x\u00e9t. Ph\u1ea1m M\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1ed7 T\u1ea3i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i l\u1eeba d\u1ed1i tr\u00ean, mua tre g\u1ed7 nh\u1eadp quan. L\u00e3 \u0110oan v\u00ec th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 l\u00e0 Ki\u1ec1u Li\u1ec5n m\u00e0 nh\u1edd v\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, gi\u00e1ng Ph\u1ea1m M\u00e2n l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n \u1edf Ph\u00f2ng ch\u00e2u, \u0110\u1ed7 T\u1ea3i v\u1ec1 Quy ch\u00e2u, L\u00e3 \u0110oan xu\u1ed1ng Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee9c Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n. Ph\u00e1n T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ef1 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n, V\u0169 \u0111\u1ee9c s\u1ee9 L\u01b0u Tri T\u00edn, H\u00e0n l\u00e2m s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Khu\u00ea, N\u1ed9i th\u1ecb V\u0169 \u0111\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1eadu Nh\u00e2n B\u1ea3o, Nh\u1eadt k\u1ecb Thi\u00ean v\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tri\u1ec7u Di\u00ean B\u1ea1c, T\u1ea3 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n K\u1ef3 \u0110\u00ecnh Hu\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Di\u1ec5n, Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t, Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t n\u0103m. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o c\u00f4ng th\u1ef1 Tam ty<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o c\u00f4ng th\u1ef1 Tam ty. Hai ch\u1eef 'v\u0103n v\u00f5' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 10 m\u00e0 b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-127-7\" href=\"#footnote-127-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u01b0 t\u1eeb nh\u1edd v\u1ea3 vi\u1ec7c c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn ki\u1ec3m tra, ai vi ph\u1ea1m th\u00ec b\u00e1o l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u01b0u Tri T\u00edn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00ecnh ch\u00e2u, m\u1eb9 \u00f4ng l\u00e0 em g\u00e1i Chi\u00eau Hi\u1ebfn Th\u00e1i h\u1eadu. \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Khu\u00ea l\u00e0 con c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Qu\u1ef3nh.<\/p>\n<p>[59] Ch\u1ee7 v\u00f9ng T\u00e2y Nam l\u00e0 Long Qu\u1ef3nh C\u01b0 sai con l\u00e0 La Nh\u01b0\u1ee3c T\u00f2ng c\u00f9ng 734 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c ch\u00e2u man d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u00e0 ng\u1ef1a danh ti\u1ebfng.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c th\u0103m b\u1ec7nh, ban cho Th\u1ee5c m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u1ea1ng v\u00e0ng, l\u1ea1i ban cho c\u00e1c con c\u1ee7a Th\u1ee5c l\u00e0 Duy Tu\u1ea5n, Duy Tr\u1ecb m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>[61] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, S\u1eed qu\u00e1n d\u00e2ng l\u00ean Vua b\u1ed9 &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; g\u1ed3m 50 quy\u1ec3n.<\/p>\n<p><i>(Trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; c\u00f3 ch\u00e9p r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o th\u00e1ng n\u00e0y, Giao Ch\u00e2u sai s\u1ee9 Giang C\u1ef1 T\u1ee5 mang v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y Canh T\u00fd th\u00e1ng 11 l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110inh To\u00e0n d\u00e2ng bi\u1ec3u. Bi\u1ec3u c\u1ee7a \u0110inh To\u00e0n c\u00f9ng v\u1edbi Giang C\u1ef1 T\u1ee5 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0 v\u00e0o ng\u00e0y Canh T\u00fd th\u00e1ng 11, kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c sai Giang C\u1ef1 T\u1ee5 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u1ed9. Nghi r\u1eb1ng &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; c\u00f3 sai s\u00f3t. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; c\u0169ng t\u1ef1 ch\u00e9p bi\u1ec3u c\u1ee7a \u0110inh To\u00e0n, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t l\u1ea1i. Nay t\u1ea1m l\u1ea5y bi\u1ec3u v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; l\u00e0m ch\u1ee9ng, ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c Giang C\u1ef1 T\u1ee5 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u00ecnh N\u0103ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu; Ph\u00e1n quan, H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Th\u1eddi T\u00e1i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba. H\u1ecd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec dung t\u00fang cho Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p g\u1ed7 tre m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>[63] Ban th\u01b0\u1edfng cho Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ee5 3.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>[64] Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ed7i khi tham d\u1ef1 tri\u1ec1u h\u1ed9i, ph\u1ea3i gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 cung k\u00ednh; v\u00e0o ng\u00e0y kh\u1edfi c\u01b0 n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, ph\u1ea3i nhanh ch\u00f3ng ti\u1ebfn v\u00e0o c\u1eeda, ch\u1ec9nh t\u1ec1 v\u00e0o h\u00e0ng; n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n thi\u1ebfu nghi\u00eam t\u00fac, s\u1ebd b\u1ecb t\u1ea5u tr\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u00e8 s\u1ef1 khinh nh\u1eddn.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4.<\/p>\n<p>[66] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba T\u1ed1ng K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m tri ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng gi\u00e1m, Vua tri\u1ec7u v\u1ec1, \u0111\u1ecbnh th\u0103ng ch\u1ee9c nh\u01b0ng b\u1ecb L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n ng\u0103n c\u1ea3n. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 quan lang trung, ra nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Khi chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ban cho \u00e1o v\u00e0ng. V\u00ec l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n t\u1eeb th\u1eddi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho \u00f4ng \u0111i xa, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111i, sau \u0111\u00f3 l\u1ec7nh cho \u00f4ng l\u00e0m Ph\u00e1n quan Tam ty c\u00e2u vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[67] Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an g\u1eedi th\u01b0 cho th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9, y\u00eau c\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bu\u00f4n b\u00e1n ng\u1ef1a v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c. Th\u1eeba M\u1ef9 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, t\u00e2u tr\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an n\u1ed5i gi\u1eadn, \u0111em qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 h\u01a1n 300 tr\u1ea1i d\u00e2n t\u1ed9c ph\u00eda t\u00e2y quan \u1ea3i Phong Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[68] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho Th\u1ee9 s\u1eed Lai Ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn, Th\u1ee9 s\u1eed Nghi Ch\u00e2u Mao K\u1ebf M\u0129 <i>(Mao K\u1ebf M\u0129, Th\u00e1i Ng\u1ecdc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Quan Nam; Th\u1ee9 s\u1eed B\u1ea1c Ch\u00e2u Th\u00e1i Ng\u1ecdc, Th\u1ee9 s\u1eed T\u1ebf Ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea3ng Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh S\u01a1n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u; Th\u1ee9 s\u1eed \u0110an Ch\u00e2u L\u01b0 H\u00e1n U\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ng\u00e0y H\u1ea1 nguy\u00ean, kinh th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u treo \u0111\u00e8n nh\u01b0 ng\u00e0y Trung nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, <i>(tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh)<\/i> d\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3ng x\u1eed t\u1eed Huy\u1ec7n l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng V\u0169 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Hi V\u0129nh. T\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng ta l\u00e0 c\u00f9ng vi\u00ean l\u1ea1i coi vi\u1ec7c chuy\u00ean b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u00e1n tr\u01b0\u1edbc sau \u0103n c\u1eafp s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng th\u1eeba l\u00e0 234 quan \u0111\u01b0a v\u00e0o t\u00fai ri\u00eang, tra h\u1ecfi ra s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean c\u1ea3 \u00f4ng ta v\u00e0 T\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[71] Vua s\u1ebd \u0111i tu\u1ea7n du bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu t\u1eeb kinh s\u01b0 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u H\u00f9ng, huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang d\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1eeda ch\u1ed7 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, T\u1ea3 th\u1eadp di Vi V\u1ee5 Th\u0103ng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu t\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, do khi gi\u1eef ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y B\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n t\u01b0 nh\u00e2n tre g\u1ed7, kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[73] L\u1ec7nh cho M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 M\u1ec5 T\u00edn, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 U\u00e2n, Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 L\u00fd B\u00e2n, Nghi loan ph\u00f3 s\u1ee9 Giang Qu\u00e2n c\u00f9ng tr\u00f4ng coi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa t\u1ea1i Ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ee7 U\u00e2n, B\u00e2n, Qu\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ban t\u1eb7ng tr\u00e0, d\u00ea, r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong h\u00e0nh dinh \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n<p>[75] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty C\u01a1 vi\u1ec7n l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Theo \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019.)<\/i><\/p>\n<p>[76] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Canh T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, L\u00ea Ho\u00e0n ph\u00e1i nha hi\u1ec7u Giang C\u1ef1 T\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u1ed9 \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi thay m\u1eb7t \u0110inh To\u00e0n d\u00e2ng bi\u1ec3u, t\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n: Nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 't\u00ecnh', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean.\" id=\"return-footnote-127-8\" href=\"#footnote-127-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e3 t\u1ea1m quy\u1ec1n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, t\u1ea1m cai qu\u1ea3n vi\u1ec7c qu\u00e2n ph\u1ee7, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban m\u1ec7nh l\u1ec7nh ch\u00ednh th\u1ee9c. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, T\u00f4n To\u00e0n H\u01b0ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111em qu\u00e2n xu\u1ea5t chinh \u0111\u00e3 qu\u00e1 th\u1eddi gian, Vua nh\u1eadn th\u1ea5y \u00fd c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ec9 mu\u1ed1n ho\u00e3n binh, n\u00ean b\u1ecf qua m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, phong H\u1ea1 ch\u00e2u nha n\u1ed9i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Ph\u1ee7ng l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Nan qu\u00e2n l\u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>[78] Khi\u1ebft \u0110an c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 H\u00f9ng Ch\u00e2u, <i>(s\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217;, &#8216;B\u1ea3n K\u1ef7&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1ec9 trong &#8216;Khi\u1ebft \u0110an Truy\u1ec7n&#8217; th\u00e1ng 11 c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn.)<\/i> Qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u00ea Long Loan, Ph\u00f3 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Long M\u00e3nh l\u00e0 Kinh T\u1ef1 d\u1eabn ngh\u00ecn qu\u00e2n, giao chi\u1ebfn \u00e1c li\u1ec7t \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng. Khi c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn H\u00f9ng Ch\u00e2u ki\u1ec3m tra th\u00e0nh l\u0169y, ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch li\u1ec1n bao v\u00e2y. C\u00e1c qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, Kinh T\u1ef1 c\u00f9ng qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb l\u1ea1c nhau trong \u0111\u00eam, \u0111\u1ebfn canh ba m\u1edbi ph\u00e1 v\u00e2y ch\u1ea1y v\u1ec1 M\u1ea1c Ch\u00e2u. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch b\u1eafc c\u1ea7u qua s\u00f4ng Gi\u1edbi \u0111\u1ec3 qua s\u00f4ng, Kinh T\u1ef1 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch chi\u1ebfm H\u00f9ng Ch\u00e2u, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5, ch\u1ec9 trong &#8216;Kinh T\u1ef1 Truy\u1ec7n&#8217; c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, nay t\u1ea1m ch\u1ec9nh s\u1eeda ghi ch\u00e9p ph\u1ee5 v\u00e0o, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, l\u1ea5y T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 \u0110\u00f4ng Kinh; Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0110\u00f4' trong '\u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4 'Th\u00e1i T\u00f4ng K\u1ef7' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-127-9\" href=\"#footnote-127-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban chi\u1ebfu tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Quan Nam b\u00e1o ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u01a1n ba ngh\u00ecn t\u00ean. Li\u1ec1n l\u1ea5y H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Quan Nam Binh m\u00e3 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf \u0110\u1ee9c Thanh qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[86] H\u00f9ng Ch\u00e2u b\u00e1o qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 r\u00fat lui.<\/p>\n<p>[87] Cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft \u0110\u1eadu X\u01b0ng l\u00e0m Ph\u00e1n quan Khai Phong ph\u1ee7, c\u00f9ng Suy quan Gi\u1ea3 Di\u1ec5m c\u00f9ng ph\u1ee5c v\u1ee5 Vua. Gi\u1ea3 Di\u1ec5m xu n\u1ecbnh, bi\u1ebft \u0111\u00f3n \u00fd Vua, X\u01b0ng th\u01b0\u1eddng gh\u00e9t. Khi Vua c\u00f9ng c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung, Di\u1ec5m h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh Vua, khen ng\u1ee3i \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh c\u1ee7a Vua qu\u00e1 m\u1ee9c, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u khoa tr\u01b0\u01a1ng, X\u01b0ng m\u1eafng r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u1ebb h\u1ecd Gi\u1ea3 kh\u00e9o n\u00f3i, \u0111\u1eb9p m\u1eb7t, l\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ea5y h\u1ed5 th\u1eb9n sao?&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn s\u1eafc, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng vui, b\u00e8n t\u1ea1m d\u1eebng h\u1ed9i, t\u00e2u v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5 cho X\u01b0ng ra l\u00e0m Ph\u00e1n quan Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a ti\u1ebft \u0111\u1ed9. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Vua nh\u1edb X\u01b0ng, v\u1ed9i tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, phong \u0110\u1eadu X\u01b0ng l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung. Khi \u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1eafc chinh, X\u01b0ng li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, cho qu\u00e2n s\u0129 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ng\u1ef1a, t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh k\u1ebf sau, nh\u00e0 Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y. Khi tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb \u0110\u1ea1i danh, phong X\u01b0ng l\u00e0m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. X\u01b0ng l\u00e0 em c\u1ee7a \u0110\u1eadu Nghi.<\/p>\n<p>[89] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, s\u0103n b\u1eafn \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4, nh\u00e2n d\u1ecbp duy\u1ec7t binh, ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c hi\u1ec7u \u00fay c\u1ea5m qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 s\u0129. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m s\u0103n b\u1eafn tr\u00e1i ph\u00e9p, c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ec7 s\u0129 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con s\u00f3c, vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu Tr\u1eabm gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, \u0111\u1eddi sau \u1eaft s\u1ebd n\u00f3i Tr\u1eabm coi tr\u1ecdng th\u00fa v\u1eadt h\u01a1n con ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> B\u00e8n tha t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[91] M\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i th\u00e2n c\u1eadn trong tr\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, phong Tr\u1ecbnh ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p ki\u00eam nhi\u1ec7m V\u00e2n ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n Tr\u1ecbnh ch\u00e2u, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c \u0110\u1ea1i ch\u00e2u. T\u1eeb sau tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Nh\u1ea1n M\u00f4n, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an r\u1ea5t s\u1ee3 D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p, h\u1ec5 th\u1ea5y c\u1edd c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat lui. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng ch\u1ee7 tr\u00ec bi\u00ean \u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ghen gh\u00e9t \u00f4ng, c\u00f3 k\u1ebb \u00e2m th\u1ea7m d\u00e2ng th\u01b0 gi\u00e8m pha, ch\u1ec9 tr\u00edch khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng nh\u00e0 Vua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi, m\u00e0 phong k\u00edn nh\u1eefng th\u01b0 \u1ea5y giao cho D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>[93] Vua nh\u00e2n d\u1ecbp qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an r\u00fat lui, b\u00e8n mu\u1ed1n ti\u1ebfn c\u00f4ng U Ch\u00e2u. Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ea5y B\u1ea3o T\u0129nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 L\u01b0u Ng\u1ed9 sung ch\u1ee9c U Ch\u00e2u T\u00e2y L\u1ed9 h\u00e0nh dinh h\u00e0o tr\u1ea1i binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, M\u1ee5c Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Kh\u00e2m T\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m; Uy T\u1eafc ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o H\u00e1n sung ch\u1ee9c U Ch\u00e2u \u0110\u00f4ng L\u1ed9 h\u00e0nh dinh h\u00e0o tr\u1ea1i binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, \u0110\u0103ng Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Di\u00ean B\u1ea1c l\u00e0m \u0111\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u1ed7 M\u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 n\u00ean l\u00e0m hay kh\u00f4ng. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed1i h\u1ecda, th\u1eeba c\u01a1 m\u00f9a thu x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, vi\u1ec7c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra. B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecbu gi\u00f3 d\u1ea7m m\u01b0a, x\u00f4ng pha gi\u00e1 r\u00e9t, th\u00e2n m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ecda cho d\u00e2n. K\u1ebb \u0111\u1ecbch kinh s\u1ee3, v\u00ec uy th\u1ebf c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ea1y, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang, d\u1ec5 nh\u01b0 b\u1ebb c\u00e0nh kh\u00f4. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea5t U K\u1ebf t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 r\u01a1i v\u00e0o tay \u0111\u1ecbch, l\u00f2ng mong h\u00f3a l\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111ang nh\u01b0 treo ng\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t c\u1ea5p thi\u1ebft. Nay n\u1ebfu d\u1eabn tr\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh, c\u1ee9u v\u1edbt d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111ang tr\u00f4ng ch\u1edd, h\u1ee3p l\u1ef1c ti\u1ebfn c\u00f4ng, th\u00ec vi\u1ec7c d\u1eb9p y\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh trong th\u1eddi gian ng\u1eafn.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eadp trung, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cung c\u1ea5p, m\u00e0 v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ea5t v\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e0y x\u00e9o, c\u00e0ng th\u00eam ti\u00eau \u0111i\u1ec1u. D\u00f9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a nh\u1ecf, c\u0169ng e kh\u00f3 kham n\u1ed5i vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. L\u1ea1i th\u00eam m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea1nh gi\u00e1, s\u1ee9c d\u00e2n c\u00e0ng m\u1ec7t m\u1ecfi. Hu\u1ed1ng chi nay gi\u1eb7c nh\u1ecf \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y ban \u0111\u00eam, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh, n\u1ebfu Ng\u00e0i th\u00e2n chinh ra ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy th\u1ebf, tuy \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khi\u1ebfp s\u1ee3 b\u1ecdn t\u00e0n qu\u00e2n, nh\u01b0ng c\u0169ng e s\u1ebd v\u1ea5t v\u1ea3 cho vi\u1ec7c huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1i binh.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m mong B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho qu\u00e2n h\u1ed9 v\u1ec7, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 tinh nhu\u1ec7, hu\u1ea5n luy\u1ec7n tinh th\u00f4ng, nghi\u00eam l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi, t\u00edch tr\u1eef qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nghi\u00ean c\u1ee9u binh ph\u00e1p, s\u1eeda sang v\u0169 kh\u00ed, \u0111\u1ee3i khi kho t\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang no \u1ea5m, qua v\u00e0i th\u00e1ng n\u0103m n\u1eefa, d\u00f9ng binh c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp thu l\u1eddi t\u1ea5u \u1ea5y, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 nam.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Ng\u1ecdc H\u1ed3 D\u00e3 S\u1eed&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c Th\u00e1i T\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u00e1nh Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng d\u00e2ng s\u1edb kh\u00e1ng bi\u1ec7n, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e1 th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y. S\u00e1ch \u1ea5y l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1ea5u s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng \u00f4n h\u00f2a, n\u00ean khi s\u1edb n\u00e0y d\u00e2ng l\u00ean, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c v\u00e0 k\u00ednh ph\u1ee5c. Sau \u0111\u00f3, vi\u1ec7c B\u1eafc ph\u1ea1t qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh, Th\u00e1i T\u00f4ng khen ng\u1ee3i m\u1edbi ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng kh\u00e1c v\u1edbi ch\u00ednh s\u1eed, nay theo ch\u00ednh s\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[94] L\u1ec7nh cho T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1ed1c th\u00fac s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n H\u00f9ng, B\u00e1, B\u00ecnh Nhung, Ph\u00e1 L\u1ed7, C\u00e0n Ninh. Khai s\u00f4ng Nam, t\u1eeb H\u00f9ng ch\u00e2u th\u00f4ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1c ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tuy\u1ebfn v\u1eadn chuy\u1ec3n. \u0110\u1eafp \u0111\u00ea l\u1edbn ng\u0103n n\u01b0\u1edbc, huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00e2n phu, ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ecbch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1eb7t c\u00e2y l\u1ea5y g\u1ed7 s\u1eed d\u1ee5ng. C\u1eed n\u0103m k\u1ef5 binh l\u00e0m trinh s\u00e1t, trao cho ng\u0169 s\u1eafc c\u1edd, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m m\u1ed9t c\u1edd, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 r\u1eebng c\u00e2y th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd xanh, c\u00f3 kh\u00f3i l\u1eeda th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd \u0111\u1ecf, c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd tr\u1eafng, c\u00f3 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd \u0111en, c\u00f3 \u0111\u1ed3i n\u00fai th\u00ec gi\u01a1 c\u1edd v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t kh\u00f3i b\u00e1o hi\u1ec7u, H\u00e0n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1t kh\u00f3i \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ecbch nghi ng\u1edd c\u00f3 ph\u1ee5c binh, l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat lui, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean \u1ea3i. Thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y g\u1ed7 l\u1edbn, mang v\u1ec1, gi\u00fap \u00edch r\u1ea5t nhi\u1ec1u cho vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00e0i tu\u1ea7n sau, c\u00f4ng vi\u1ec7c ho\u00e0n t\u1ea5t, tri\u1ec7u v\u1ec1 D\u0129nh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xa gi\u00e1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i s\u0103n.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, doanh tr\u1ea1i Giao ch\u00e2u b\u00e1o ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u00e9m h\u01a1n hai ngh\u00ecn ba tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[98] Vua \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, c\u00e1c quan ngh\u1ecb b\u00e0n n\u00ean nhanh ch\u00f3ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm U, K\u1ebf. T\u1ea3 Th\u1eadp Di, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Hi\u1ec7n nay thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00f4 s\u1ef1. \u0110i\u1ec1u khi\u1ebfn Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo ngh\u0129, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f2n \u0111\u00f4ng, U Y\u1ebfn ch\u01b0a h\u1ea1, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ec7t nh\u1ecdc, v\u00e0 lo cho sinh m\u1ea1ng d\u00e2n ch\u00fang sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng suy \u0111o\u00e1n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i. T\u1eeb khi H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u1ea7n t\u1ea1m gi\u1eef ch\u1ee9c tri H\u00e3n ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c quan l\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an ph\u1ee5 tr\u00e1ch thu n\u1ea1p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n t\u1eeb ph\u00eda sau n\u00fai \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf cho H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo th\u1ea7n \u0111o\u00e1n, n\u1ebfu Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 lo l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng t\u1eadn l\u1ef1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn thu\u1ed9c v\u1ec1 ta, l\u00e0 v\u00ec s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, l\u00f2ng d\u00e2n ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, Lam, Hi\u1ebfn, H\u00e3n, \u0110\u1ea1i ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, n\u1ebfu b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng m\u1ea5t ngay, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u00e1ng lo, nh\u01b0ng h\u1ecd l\u1ea1i b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ed1ng qua ng\u00e0y, s\u1ee3 uy t\u1ef1 gi\u1eef. Khi qu\u1ed1c gia gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, t\u0103ng th\u00eam l\u0169y th\u00e0nh, b\u00ean tr\u00e1i kh\u1ed1ng ch\u1ebf, b\u00ean ph\u1ea3i ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng, vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u00e2n t\u00edn \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh, l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1n M\u00f4n D\u01b0\u01a1ng V\u0169 c\u1ed1c tranh gi\u00e0nh l\u1ee3i nh\u1ecf, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, tr\u0103m tr\u1eadn tr\u0103m th\u1eafng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 th\u1eafng. N\u1ebfu coi tr\u1ecdng v\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng, Khi\u1ebft \u0110an kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t, Y\u00ean K\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u do k\u1ebb \u0111\u1ecbch, m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do quan l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng g\u00e2y r\u1ed1i m\u00e0 ra. N\u1ebfu c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ed1t, ch\u1ec9 c\u1ea7n x\u00e2y th\u00e0nh cao, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, t\u00edch l\u0169y s\u1ee9c m\u1ea1nh, d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c ch\u1edd th\u1eddi, l\u1ea5y s\u1ef1 nh\u00e0n nh\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3, khi\u1ebfn k\u1ebb \u0111\u1ecbch ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch m\u00e0 L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec7u. Ch\u1ecdn binh kh\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, d\u00f9ng s\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n gi\u1ea3m, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n gi\u1ea3m th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00ec ngh\u1ec1 n\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u1eb1m t\u01a1 d\u1ec7t l\u1ee5a m\u1edf r\u1ed9ng, ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, th\u1ea7n \u0111o\u00e1n l\u00f2ng \u0111\u1ecbch, h\u1ecd c\u0169ng ch\u1ecdn l\u1ee3i tr\u00e1nh h\u1ea1i, h\u00e1 l\u1ea1i d\u00e1m lao v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft \u0111\u1ec3 g\u00e2y h\u1ecda sao!<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea3i l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m t\u00e2m, \u0111\u00e2u ch\u1ec9 tranh gi\u00e0nh t\u1eebng t\u1ea5c \u0111\u1ea5t, so k\u00e8 m\u1ea1nh y\u1ebfu m\u00e0 th\u00f4i! V\u00ec v\u1eady, Th\u00e1nh nh\u00e2n coi tr\u1ecdng g\u1ed1c r\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc, ng\u1ecdn ng\u00e0nh sau, an \u0111\u1ecbnh trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u00ean ngo\u00e0i. D\u00e2n ch\u00fang l\u00e0 g\u1ed1c, c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5 l\u00e0 ng\u1ecdn. Ng\u0169 \u0110\u1ebf, Tam V\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng coi tr\u1ecdng g\u1ed1c r\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft. \u0110\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 l\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i ban \u01a1n cho d\u00e2n ch\u00fang trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 th\u00f4i. Ban \u01a1n l\u00e0 g\u00ec? L\u00e0 l\u00e0m cho d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. D\u00e2n \u0111\u00e3 an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb xa s\u1ebd t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5c. T\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau d\u00e2n, v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 nh\u01b0 Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n lo r\u1eb1ng, nh\u1eefng g\u00ec qu\u1ea7n th\u1ea7n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ee3i l\u1ed9c nh\u1ecf nhoi, c\u00e1ch h\u00e0 kh\u1eafc v\u1edbi d\u00e2n, b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng, h\u1ecd l\u00e0m theo c\u00e1ch \u0111\u00f3, th\u00f3i quen \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, th\u1ea5y nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ea5y, nghe nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe, t\u00edch t\u1ee5 o\u00e1n h\u1eadn, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>K\u00ednh mong ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng b\u1eadc nho h\u1ecdc th\u00f4ng th\u1ea1o, ph\u00e2n chia l\u1ed9 tr\u00ecnh \u0111i th\u0103m d\u00f2 kh\u1eafp L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Giang Nam, Kinh H\u1ed3, T\u00e2y Xuy\u00ean, L\u0129nh Nam, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, n\u01a1i n\u00e0o d\u01b0\u1edbi th\u1eddi ng\u1ee5y tri\u1ec1u c\u00f3 thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1<a class=\"footnote\" title=\"'thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 '\u0111i\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Uy\u1ec3n Di\u1ec5m T\u1eadp' c\u1ee7a \u0110\u1ed7 \u0110\u1ea1i Khu\u00ea, quy\u1ec3n h\u1ea1, ch\u01b0\u01a1ng 2, truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, c\u00f9ng 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-127-10\" href=\"#footnote-127-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, h\u00e3y s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 t\u1ea1o ra l\u1ee3i \u00edch, khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng su\u1ed1t, c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng l\u00e2u d\u00e0i, l\u00e0m th\u00e0nh ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng t\u1ec7 x\u01b0a.<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ede c\u00e1c ch\u00e2u trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho d\u00e2n, giao cho quan tr\u00ean t\u00e2u tr\u00ecnh. N\u1ebfu d\u00e1m theo th\u00f3i c\u0169 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o c\u00e1o, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. Khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"'l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u00e2m', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-127-11\" href=\"#footnote-127-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, nh\u1edb \u01a1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi xa, l\u1ea5y \u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1ea1o l\u1ee3i cho d\u00e2n, th\u00ec s\u1ef1 quy ph\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi xa c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Lu\u1eadn c\u1ee7a T\u1ec1 Hi\u1ec1n qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 bi\u1ebft g\u1ed1c r\u1ec5. Tuy nhi\u00ean, T\u1ec1 Hi\u1ec1n ch\u1ec9 bi\u1ebft Khi\u1ebft \u0110an ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u00e1nh, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft Y\u1ebfn K\u1ebf l\u00e0 n\u01a1i c\u1ea7n l\u1ea5y. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 T\u1ec1 Hi\u1ec1n kh\u00f4ng bi\u1ebft, m\u00e0 c\u1ea3 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, \u0110i\u1ec1n T\u00edch, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>[99] T\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c s\u01a1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n thu\u1ed9c \u0110\u0103ng Ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1ea3o H\u1ea3i M\u00f4n thu\u1ed9c Th\u00f4ng Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ea3i M\u00f4n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Sa M\u00f4n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'K\u1ef7 Th\u1eafng' quy\u1ec3n 41, m\u1ee5c H\u1ea3i M\u00f4n \u0110\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-127-12\" href=\"#footnote-127-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa qu\u1ea3n l\u00fd. Trong \u0111\u1ea3o Th\u00f4ng Ch\u00e2u c\u00f3 hai n\u01a1i: nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o kh\u00f3 ki\u1ec1m ch\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n S\u00f9ng Minh, k\u1ebb y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i th\u00ec \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u00f4ng B\u1eafc, c\u1ea3 hai n\u01a1i \u0111\u1ec1u do quan n\u1ea5u mu\u1ed1i.<\/p>\n<p>N\u0103m \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00e0y ph\u1ea3i ph\u00e2n ra l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1m mu\u1ed1i<a class=\"footnote\" title=\"'ph\u00e2n ra' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu ch\u1eef 'ph\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 201, m\u1ee5c H\u00ecnh Ph\u00e1p Ch\u00ed m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-127-13\" href=\"#footnote-127-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, c\u00f2n \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-127-1\">Ch\u00fa th\u00edch: Theo l\u1ec7 v\u0103n s\u1eed, tr\u00ean ch\u1eef 'th\u1ee5' c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu ch\u1eef 'tr\u00e1ch'. <a href=\"#return-footnote-127-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-2\"> 'Th\u1ee5' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ee5', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-127-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-3\"> 'D\u0129' nguy\u00ean l\u00e0 'Di\u1ec7c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n ba s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-127-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-4\">Di\u00ean Th\u1ee5y l\u00e0m Nha n\u1ed9i \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu: 'Di\u00ean Thu\u1ef5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Di\u00ean \u0110oan', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' phi\u00ean di 5\/1, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 490, ngo\u1ea1i qu\u1ed1c truy\u1ec7n, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Sa Ch\u00e2u m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-127-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-5\">'g\u1ecdi v\u1ec1 tri\u1ec1u', b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi v\u1ec1', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 254, 'Truy\u1ec7n H\u1ea7u Nh\u00e2n B\u1ea3o' ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi v\u1ec1', 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 10 ch\u00e9p l\u00e0 'g\u1ecdi'. <a href=\"#return-footnote-127-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-6\"> 'S\u1edf th\u1ee5 tuy\u00ean s\u1eafc t\u1ecbnh y th\u1ee9 bi\u00ean l\u1ee5c', ch\u1eef 'Tuy\u00ean s\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u1eafc nghi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u1ed5 c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-127-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-7\">T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o c\u00f4ng th\u1ef1 Tam ty. Hai ch\u1eef 'v\u0103n v\u00f5' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 10 m\u00e0 b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-127-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-8\"> T\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n: Nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 't\u00ecnh', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean. <a href=\"#return-footnote-127-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-9\">Ch\u1eef '\u0110\u00f4' trong '\u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4 'Th\u00e1i T\u00f4ng K\u1ef7' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-127-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-10\">'thu\u1ebf m\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 '\u0111i\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Uy\u1ec3n Di\u1ec5m T\u1eadp' c\u1ee7a \u0110\u1ed7 \u0110\u1ea1i Khu\u00ea, quy\u1ec3n h\u1ea1, ch\u01b0\u01a1ng 2, truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u1ecbnh C\u00f4ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, c\u00f9ng 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-127-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-11\">'l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u00e2m', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'Bi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-127-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-12\">'H\u1ea3i M\u00f4n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Sa M\u00f4n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'K\u1ef7 Th\u1eafng' quy\u1ec3n 41, m\u1ee5c H\u1ea3i M\u00f4n \u0110\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-127-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-127-13\">'ph\u00e2n ra' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu ch\u1eef 'ph\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 201, m\u1ee5c H\u00ecnh Ph\u00e1p Ch\u00ed m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-127-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":4,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-127","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":128,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/127\/revisions\/128"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/127\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=127"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=127"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}