{"id":131,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=131"},"modified":"2025-08-20T10:05:38","modified_gmt":"2025-08-20T03:05:38","slug":"quyen-23-thai-binh-hung-quoc-nam-thu-7-nham-ngo-982","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-23-thai-binh-hung-quoc-nam-thu-7-nham-ngo-982\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 23: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 7 (NH\u00c2M NG\u1ecc, 982)","rendered":"QUY\u1ec2N 23: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 7 (NH\u00c2M NG\u1ecc, 982)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 xe c\u1ed9, qu\u1ea7n \u00e1o, tang l\u1ec5 cho s\u0129 d\u00e2n, giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan thi h\u00e0nh, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, phong H\u1eefu v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1ea7u U\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u. Khi U\u00e2n \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, \u00f4ng xem x\u00e9t b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, ban th\u01b0\u1edfng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, ng\u01b0\u1eddi r\u1ee3 vui v\u1ebb ph\u1ee5c t\u00f9ng, trong v\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. \u00d4ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc t\u1ed5ng c\u1ed9ng 10 n\u0103m, Vua tuy nh\u1edb U\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u00e0m quan nh\u01b0ng kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, cu\u1ed1i c\u00f9ng U\u00e2n qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf.\r\n\r\n[3] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i T\u1ed5 mi\u1ec5n thu\u1ebf gi\u1ea5y cho \u0110\u00e0m ch\u00e2u trong 10 n\u0103m. Khi k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e3 h\u1ebft c\u1ea7n thu thu\u1ebf l\u1ea1i, ch\u00e2u n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m, xin \u0111\u1ee3i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u1edbi n\u1ed9p, Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n lu\u00f4n.\r\n\r\n[4] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Tinh T\u1eed, ch\u00e2u Giang l\u00e0m Nam Khang qu\u00e2n.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn \u1edf Phong ch\u00e2u l\u00e0 Ho\u00e0ng La c\u00f9ng em l\u00e0 \u1ea4t B\u1ea1ng \u0111em ng\u1ef1a t\u1ed1t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[6] Vua ban chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n li\u00ean ti\u1ebfp, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u phi\u00eau t\u00e1n, n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5, khi\u1ebfn h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1. N\u1ebfu qu\u00e1 100 ng\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eadn c\u00e0y c\u1ea5y, l\u00e0m s\u1ea3n nghi\u1ec7p v\u0129nh vi\u1ec5n.\"<\/i>\r\n\r\n[7] Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00e1n tam ty V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c kinh t\u1ebf qu\u1ed1c gia g\u1ea7n ch\u1ee5c n\u0103m, dung t\u00fang thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m b\u1eady, \u1ef7 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, kh\u00f4ng ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. \u00d4ng c\u00f2n kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng v\u1ee5 \u00e1n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Ph\u1ea1m M\u00e2n, khi\u1ebfn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bi\u1ebfm ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng c\u1ef1u th\u1ea7n v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Vua t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Nam ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u00ean trong ngo\u00e0i c\u00e0ng s\u1ee3 uy c\u1ee7a \u00f4ng. L\u00fac \u1ea5y, T\u1ea3 th\u1eadp di Nam X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 c\u00f9ng Binh b\u1ed9 lang trung T\u1ed1ng K\u1ef3 c\u00f9ng ph\u00e1n x\u00e9t vi\u1ec7n, m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 thanh li\u00eam, kh\u00f4ng s\u1ee3 quy\u1ec1n th\u1ebf, b\u00e8n b\u00e0n vi\u1ec7c c\u01a1 quan, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, tranh c\u00e3i v\u1edbi nhau. Khi \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1ee9 ra t\u00e2u, Vua tra h\u1ecfi, Th\u1ee9 bi\u1ec7n lu\u1eadn s\u1eafc b\u00e9n, Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu khu\u1ea5t. Vua r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn.\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Nh\u00e2n Thi\u1ec7m b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n; K\u1ef3 c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Binh b\u1ed9 Lang trung L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1eddng, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Kim b\u1ed9 Lang trung H\u1ec1 T\u1ef1, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m B\u1ea3n t\u00e0o Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Du\u1eadt b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129.\r\n\r\nL\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung H\u1ea7u Tr\u1eafc, H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Minh[footnote]Ch\u1eef 'gi\u00e1n' trong 'H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Minh' nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u00e3 s\u1eeda. Xem '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 112, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 270 b\u1ea3n truy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i Minh l\u00fac n\u00e0y l\u00e0 H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu. B\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu', c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a.[\/footnote] c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Tam ty, vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n Tam ty b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1eafc v\u00e0 Minh. Binh b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u B\u1ea3o Hu\u00e2n coi vi\u1ec7c C\u00e2u vi\u1ec7n. Th\u0103ng Th\u1ee9 l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Di\u00eam thi\u1ebft Suy quan, C\u1ea3nh Ch\u1ea5n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Suy quan, Nguy\u00ean Di t\u1ea1m th\u1eddi coi vi\u1ec7c B\u1ea3n t\u00e0o Ph\u00e1n quan.\r\n\r\nK\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u c\u00f9ng Th\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean Vua, sau l\u1ea1i theo Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, n\u00ean c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, \u0111\u1ed5i Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, do c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i kh\u00e1c bi\u1ec7t. Nh\u00e2n Thi\u1ec7m t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb th\u00f9, n\u00ean u\u1ea5t \u1ee9c sinh b\u1ec7nh, v\u00e0i ng\u00e0y sau th\u00ec m\u1ea5t.\r\n\r\n[8] Sau \u0111\u00f3, Vua nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a Tam ty, b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u1ec3 cho thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m b\u1eady, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u che gi\u1ea5u ti\u1ec1n c\u00f4ng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u00e0n v\u1ea1n. Khi Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft, ph\u00e2n c\u00f4ng s\u1ee9 th\u1ea7n coi vi\u1ec7c \u1ea5y. Nh\u00e2n Thi\u1ec7m nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 b\u1ea5t ti\u1ec7n, Tr\u1eabm b\u1ea3o \u00f4ng \u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u1ebfu n\u0103m \u0111\u00f3 thu\u1ebf thu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u00e1ch \u00f4ng. \u0110\u1ebfn h\u1ebft m\u1ed9t n\u0103m, ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc thu m\u1ed9t ng\u00e0n quan nay t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t hai v\u1ea1n quan, ch\u1ed7 m\u1ed9t v\u1ea1n quan t\u0103ng l\u00ean s\u00e1u b\u1ea3y v\u1ea1n quan, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, chi ti\u00eau \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t hay h\u1ea1n h\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 mi\u1ec5n thu\u1ebf cho d\u00e2n. Nh\u00e2n Thi\u1ec7m t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh sai, trong l\u00f2ng c\u0169ng h\u1ed5 th\u1eb9n lo s\u1ee3, Tr\u1eabm c\u0169ng khoan dung v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua b\u00e0n v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Nh\u00e2n Thi\u1ec7m v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 8, nay chuy\u1ec3n v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[9] D\u00e2n L\u01b0\u1ee1ng xuy\u00ean chuy\u1ec3n c\u1ed1ng, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng trai tr\u00e1ng h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n, t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng b\u1eaft d\u00e2n khi\u00eang v\u00e1c. Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0 H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 t\u00e2u, cho r\u1eb1ng l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n b\u1eb1ng vi\u1ec7c sai d\u1ecbch qu\u00e1 m\u1ee9c, xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 T\u00e2y Xuy\u00ean, L\u0129nh Nam, Kinh H\u1ed3, Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m c\u1ed1ng n\u1ea1p ti\u1ec1n b\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u1ecbu v\u1eadn chuy\u1ec3n, d\u00f9ng qu\u00e2n truy\u1ec1n tr\u00ed \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i Quan Nam th\u00e0nh Cao D\u01b0\u01a1ng Quan.\r\n\r\n[11] D\u00e2n L\u01b0 ch\u00e2u thi\u1ebfu n\u1ee3 kho ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn th\u1ea1ch g\u1ea1o, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.\r\n\r\n[12] Tr\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft Huy\u1ec7n \u00fay Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1o l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea5n, v\u00ec t\u1ed9i b\u1ed9 h\u1ea1 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, tham \u00f4 n\u0103m tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i quan ti\u1ec1n.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, phong con g\u00e1i Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Y\u00ean l\u00e0 Cao th\u1ecb l\u00e0m huy\u1ec7n ch\u1ee7 Cao B\u00ecnh, con g\u00e1i th\u1ee9 l\u00e0m huy\u1ec7n ch\u1ee7 Ch\u00e2n Ninh.\r\n\r\n[14] Th\u00e1ng n\u00e0y, d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u1ec1 Tam Giao Tr\u1ea1i, c\u1eed Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 T\u1ecbnh Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Phan M\u1ef9, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y. Tam Giao Tr\u1ea1i t\u1ee9c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac.)<\/i>\r\n\r\n[15] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n[16] Tuy\u00ean Ch\u00e2u b\u1ecb s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1, h\u1ea1i l\u00faa d\u00e2u, chi\u1ebfu ch\u1ec9 mi\u1ec5n thu\u1ebf.\r\n\r\n[17] \u0110i\u1ec7n Th\u1ee7y T\u00e2m \u1edf Kim Minh Tr\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua \u0111\u1ecbnh \u0111i thuy\u1ec1n du ngo\u1ea1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e2m m\u01b0u nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y kh\u1edfi lo\u1ea1n[footnote]C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e2m m\u01b0u nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y kh\u1edfi lo\u1ea1n, '\u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u01b0u', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 8 'T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 t\u00edch' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f9ng t\u1ea3 h\u1eefu m\u01b0u'.[\/footnote], n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1ea3 v\u1edd b\u1ec7nh \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, \u0111\u1ee3i xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1ea1o ph\u1ea3n. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u01a1i b\u00e0y vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, b\u00e3i ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9, b\u1ed5 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 T\u00e2y Kinh. M\u1ed7i khi \u0110\u00ecnh M\u1ef9 t\u1eeb Nam ph\u1ee7 v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111i qua c\u1eeda Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, th\u1ea5y vi\u1ec7n \u0111\u00f3ng c\u1eeda, th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi qua c\u1eeda, quan Kh\u1ed5ng m\u1ee5c li\u1ec1n b\u00e1o t\u00ean, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7. H\u00f4m \u0111\u00f3, vi\u00ean H\u1ecdc s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c s\u1ee3 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 h\u1ecfi th\u00ec kh\u00f3 tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n m\u1edf toang c\u1eeda vi\u1ec7n, \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111i qua r\u1ed3i m\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u00f3ng l\u1ea1i.\r\n\r\n<i>(N\u00ean ki\u1ec3m tra t\u00ean H\u1ecdc s\u0129[footnote]N\u00ean ki\u1ec3m tra t\u00ean H\u1ecdc s\u0129, 'Ki\u1ec3m' nguy\u00ean l\u00e0 'hi\u1ec7u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00fac \u0111\u00f3 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ed7 M\u00f4ng, T\u1eeb Huy\u1ec1n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1ecdc s\u0129.)<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu Ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu L\u00fd Ph\u00f9 t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd ph\u1ee7 Khai Phong.\r\n\r\n[18] Chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u ch\u00e2u L\u00ea \u0111\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn \u1edf s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c T\u00e2y Nam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban t\u1eb7ng T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e1o l\u1ec5, \u0111ai ng\u00e0 th\u00f4ng, m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n, m\u1ed7i lo\u1ea1i v\u1ea3i g\u1ea5m m\u01b0\u1eddi ngh\u00ecn t\u1ea5m, m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f9ng m\u1ed9t khu nh\u00e0 l\u1edbn t\u1ea1i T\u00e2y Kinh. L\u1ea1i ban cho L\u01b0u th\u1ee7 ph\u00e1n quan Di\u00eam C\u1ee7 v\u00e0 H\u00e0 Nam ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng Du\u1eadt m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[20] Ban \u0111\u1ea7u, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u0129nh Nam H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean sau khi \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n nam chinh, vi\u1ebft h\u1ecbch d\u1ee5 ch\u00e2u Giao, ph\u00f4 b\u00e0y uy t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh s\u1edbm t\u00e1i chinh ph\u1ea1t.\r\n\r\nL\u00ea Ho\u00e0n c\u0169ng lo s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ti\u1ebfn h\u00e0nh ti\u00eau di\u1ec7t, n\u00ean ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea1i thay m\u1eb7t \u0110inh To\u00e0n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 t\u1ed9i v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m.\r\n\r\n<i>(Truy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u00e2u V\u1ecb c\u0169ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp vi\u1ec7c \u00f4ng vi\u1ebft h\u1ecbch cho ch\u00e2u Giao, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ghi nh\u1eadn Tr\u1ecdng Tuy\u00ean. B\u1edfi Tr\u1ecdng Tuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu m\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, c\u00f4ng lao n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n B\u1eafc D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u sinh s\u00f4i, nh\u01b0ng m\u1ea5y v\u1ea1n chim bay \u0111\u1ebfn \u0103n s\u1ea1ch.\r\n\r\n[22] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ng\u00e0y m\u00f9ng 1, Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n ti\u1ec5n T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ph\u00eda T\u00e2y.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1ea3 Ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu X\u01b0ng v\u00e0 Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Qu\u00e1ch Ch\u00ed gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, tham gia qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1.\r\n\r\nVua h\u1ecfi X\u01b0ng: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00ec sao m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady?\"<\/i> X\u01b0ng \u0111\u00e1p: <i>\"Nh\u1edd B\u1ec7 h\u1ea1 nh\u1edb t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u0169 \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng th\u1eb3ng th\u1eafn b\u00e1c b\u1ecf Gi\u1ea3 Di\u1ec5m, n\u00ean ta th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u01a1i s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng.\"<\/i> X\u01b0ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.\r\n\r\n[24] B\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9; H\u00e0n l\u00e2m ph\u00f3 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u1ea5t l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9. Th\u1ee7 Nh\u1ea5t t\u1ee9c l\u00e0 Th\u1ee7 T\u1ed1, \u00f4ng c\u00f9ng V\u0169 T\u00edch t\u1ed1 c\u00e1o \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Ch\u1ee9c Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 th\u00eam ch\u1eef <i>\"\u0110\u00f4\"<\/i> b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Th\u1ee7 Nh\u1ea5t.\r\n\r\n<i>(Tri\u1ec7u Dung c\u00f9ng T\u01b0\u01a1ng L\u00fd Hu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed1 c\u00e1o \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9. Nh\u01b0ng Hu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec7n, Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c Dung nh\u1eadn ch\u1ee9c, n\u00ean l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Tri T\u00edn l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 Hu\u1ec7 Di\u00ean Ch\u00e2n l\u00e0m Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, c\u1ea5m qu\u00e2n li\u1ec7t hi\u1ec7u h\u0129nh nh\u00e2n Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 K\u1ebf Minh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m Nh\u1eef ch\u00e2u m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tri\u1ec7u <i>(ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3o C\u01b0\u1eddng)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, V\u01b0\u01a1ng Vinh <i>(ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ecbnh)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m B\u1ed9c ch\u00e2u gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i giao th\u00f4ng v\u1edbi T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eadn t\u01b0 l\u1ec5 c\u1ee7a \u00f4ng ta.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng Vinh ch\u01b0a \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng ta t\u1eebng n\u00f3i cu\u1ed3ng ng\u00f4n v\u1edbi th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9: <i>\"Ta ch\u1eb3ng bao l\u00e2u n\u1eefa s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf b\u1ecb t\u01b0\u1edbc t\u1ecbch v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o.\r\n\r\n<i>(Trong <i>\"Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i> c\u00f3 ghi vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f2n c\u00f3 L\u01b0u L\u1ec7nh Uy v\u00e0 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, nh\u01b0ng t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i n\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, cho Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ed1ng K\u1ef3 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Khai Phong ph\u1ee7. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf kinh ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u1ed1ng K\u1ef3.\r\n\r\n[27] Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t an. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u00e1m ch\u1ec9 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n n\u00ean lui v\u1ec1, nh\u01b0ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n tham quy\u1ec1n c\u1ed1 v\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft.\r\n\r\nKhi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n giao th\u00f4ng v\u1edbi T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, gi\u00e1ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed, b\u1eaft gi\u1eef Trung th\u01b0 th\u1ee7 \u0111\u01b0\u01a1ng quan Tri\u1ec7u B\u1ea1ch, Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan c\u1ee7a ph\u1ee7 T\u1ea7n l\u00e0 Di\u00eam M\u1eadt, c\u00f9ng ti\u1ec3u l\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh, Tri\u1ec7u Ho\u00e0i L\u1ed9c, Di\u00eam Ho\u00e0i Trung, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ecdc s\u0129 H\u1ed7 M\u00f4ng, V\u1ec7 \u00fay khanh Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd, Thi\u1ec7n b\u1ed9 lang trung tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed.\r\n\r\n\u0110a T\u1ed1n t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai Tri\u1ec7u B\u1ea1ch l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt trong Trung th\u01b0 b\u00e1o c\u00e1o m\u1eadt cho \u0110\u00ecnh M\u1ef9, th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i, l\u1ea1i b\u1ea3o Tri\u1ec7u B\u1ea1ch n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u00ecnh M\u1ef9 r\u1eb1ng: <i>\"Mong cung xa s\u1edbm b\u0103ng h\u00e0, h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u1ea1i sai Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh b\u00e1o cho \u0110a T\u1ed1n r\u1eb1ng: <i>\"L\u1eddi th\u1eeba ch\u1ec9 v\u1eeba h\u1ee3p \u00fd ta, ta c\u0169ng mong cung xa s\u1edbm b\u0103ng h\u00e0.\"<\/i> Ri\u00eang t\u1eb7ng \u0110a T\u1ed1n cung t\u00ean, \u0110a T\u1ed1n nh\u1eadn l\u1ea5y. Di\u00eam M\u1eadt ban \u0111\u1ea7u h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh \u0110\u00ecnh M\u1ef9, Th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, v\u1eabn thu\u1ed9c T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, ngang ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u00e1p, l\u1eddi n\u00f3i nhi\u1ec1u ch\u1ec9 tr\u00edch.\r\n\r\n\u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tin c\u1eady V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, th\u01b0\u1eddng sai \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm k\u1ef9 n\u1eef, K\u1ebf Hu\u00e2n c\u1eady th\u1ebf vay m\u01b0\u1ee3n, tham \u00f4 b\u1eeba b\u00e3i. Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh v\u1ed1n th\u01b0\u1eddng giao du v\u1edbi Tri\u1ec7u B\u1ea1ch, \u0110a T\u1ed1n nh\u1edd \u0111\u00f3 k\u1ebft giao v\u1edbi \u0110\u00ecnh M\u1ef9.\r\n\r\n\u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai Tri\u1ec7u Ho\u00e0i L\u1ed9c b\u00ed m\u1eadt g\u1ecdi em c\u00f9ng m\u1eb9 l\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n. Di\u00eam Ho\u00e0i Trung t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00ecnh M\u1ef9 sai \u0111i, \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c xin \u0111ai ng\u1ecdc t\u00ea, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1eb1ng v\u00e0ng, Ho\u00e0i Trung nh\u1eadn c\u1ee7a Th\u1ee5c ri\u00eang t\u1eb7ng tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim, \u0111\u1ed3 kh\u1ea3m[footnote]\u0110\u1ed3 kh\u1ea3m nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'ch\u00ec kh\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 264 truy\u1ec7n L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n s\u1eeda. X\u00e9t b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ghi '\u0111\u1ed3 b\u1ea1c', s\u00e1ch Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ed5n m\u1ea1t quy\u1ec3n 8 chuy\u1ec7n T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 244 truy\u1ec7n Ng\u1ee5y v\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 trong T\u1ed1ng s\u1eed \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u0111\u1ed3 v\u00e0ng'.[\/footnote], qu\u1ea1t l\u1ee5a, \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u1ea1i t\u1eebng sai Ho\u00e0i Trung mang ch\u00e9n b\u1ea1c, g\u1ea5m v\u00f3c, r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea[footnote]R\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u00ean trong Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ed5n m\u1ea1t, T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f9ng quy\u1ec3n b\u1ed5 sung.[\/footnote]\u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i c\u1ee7a cha v\u1ee3 l\u00e0 Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Khai Phong Phan L\u00e2n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c qu\u00e2n hi\u1ec7u.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i.\r\n\r\nNg\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u h\u1ecdp b\u00e0n t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 c\u00f9ng 74 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng \u0110a T\u1ed1n v\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f3 \u00fd tr\u00f4ng ng\u00f3ng, nguy\u1ec1n r\u1ee7a, \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch b\u1ea5t \u0111\u1ea1o, n\u00ean x\u1eed t\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u00ednh danh ph\u00e1p lu\u1eadt; Tri\u1ec7u B\u1ea1ch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin x\u1eed ch\u00e9m.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0110a T\u1ed1n, \u0111\u00e0y c\u1ea3 gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nhai Ch\u00e2u; \u0110\u00ecnh M\u1ef9 b\u1ecb b\u1eaft v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang; Tri\u1ec7u B\u1ea1ch, Di\u00eam M\u1eadt, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh, Tri\u1ec7u Ho\u00e0i L\u1ed9c, Di\u00eam Ho\u00e0i Trung \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m \u1edf ngo\u00e0i c\u1ed5ng th\u00e0nh, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c ch\u00e9m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tri\u1ec7u B\u1ea1ch di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, nh\u01b0ng [s\u1eed gia] ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n\u0110a T\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed3 m\u1ea3 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, s\u1ea5m s\u00e9t thi\u00eau r\u1ee5i h\u1ebft c\u00e2y c\u1ed1i \u1edf \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1.\r\n\r\nKhi \u0110a T\u1ed1n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00e0y, d\u1eebng l\u1ea1i \u0103n \u1edf qu\u00e1n tr\u1ecd b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p m\u1ed9t b\u00e0 l\u00e3o k\u1ec3 chuy\u1ec7n c\u0169 \u1edf kinh th\u00e0nh. \u0110a T\u1ed1n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi b\u00e0, nh\u01b0ng b\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i l\u00e0 \u0110a T\u1ed1n. \u0110a T\u1ed1n h\u1ecfi: <i>\"B\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn, sao l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y?\"<\/i> B\u00e0 l\u00e3o kh\u1ebd th\u1edf d\u00e0i: <i>\"T\u00f4i v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 quan \u1edf Trung Nguy\u00ean, c\u00f3 con l\u00e0m quan. L\u00fac L\u01b0 m\u1ed7 l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, b\u1eaft con t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i \u0111\u1ea1o. Con t\u00f4i kh\u00f4ng nghe, L\u01b0 m\u1ed7 li\u1ec1n d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt h\u00e3m h\u1ea1i, c\u1ea3 nh\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y xu\u1ed1ng ph\u00eda nam. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u1ec1u qua \u0111\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00f4i l\u01b0u l\u1ea1c n\u01a1i n\u00fai r\u1eebng. Nay t\u00f4i t\u1ea1m tr\u00fa b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 \u00fd ri\u00eang. L\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kia, h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, c\u1eady quy\u1ec1n th\u1ebf, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u00eang k\u1ef5, r\u1ed3i c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng nam. May m\u1eafn ch\u01b0a ch\u1ebft, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110a T\u1ed1n im l\u1eb7ng, v\u1ed9i v\u00e3 r\u1eddi \u0111i. Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u ph\u00e1i nha t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n l\u00fd Nhai Ch\u00e2u, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1ea7u h\u00f4n v\u1edbi \u0110a T\u1ed1n. \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u1ecb x\u00fac ph\u1ea1m v\u00e0 \u0111e d\u1ecda, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu h\u00f4n s\u1ef1.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Vi Ti\u1ebfn Thao b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu V\u1ec7 Su\u1ea5t ph\u1ee7 Su\u1ea5t, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u keo ki\u1ec7t, kh\u00f4ng mua r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt khao qu\u00e2n, khi\u1ebfn h\u1ecfa ho\u1ea1n thi\u00eau r\u1ee5i nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 l\u1ea7u c\u1ed5ng th\u00e0nh, m\u00e0 Ti\u1ebfn Thao kh\u00f4ng hay bi\u1ebft.\r\n\r\n[29] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng con trai con g\u00e1i c\u1ee7a T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9 n\u00ean g\u1ecdi \u0111\u00fang t\u00ean, Qu\u00fd Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Cung v\u1eabn l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, con g\u00e1i l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a H\u00e0n th\u1ecb b\u1ecb b\u1ecf t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng ch\u00faa, H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u00e0n S\u00f9ng Nghi\u1ec7p b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, ph\u00e2n ty t\u1ea1i T\u00e2y Kinh, b\u1ecf t\u01b0\u1edbc Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay, v\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 T\u00e2y Kinh, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9 an tr\u00ed.\r\n\r\n[30] Ban l\u1ec7nh Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 quy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1ee9c Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7. V\u00ec n\u0103m h\u1ea1n h\u00e1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c khan hi\u1ebfm, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, Th\u01b0\u1ee3ng lo l\u1eafng. Khi Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u00ecnh h\u00ecnh d\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\n[31] T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Th\u1ea9m Lu\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh h\u01a1n m\u1ea5y th\u00e1ng, th\u01b0\u1eddng xin ngh\u1ec9. L\u00fac L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n s\u1eafp b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c, Lu\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. Th\u01b0\u1ee3ng cho r\u1eb1ng \u0110a T\u1ed1n \u1ea9n ch\u1ee9a \u00fd \u0111\u1ed3 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, m\u00e0 Lu\u00e2n c\u00f9ng l\u00e0m quan kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn ra, n\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a con trai l\u00e0 \u0110\u00f4 quan lang trung Th\u1ea9m K\u1ebf T\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ed5 b\u1ed9.\r\n\r\nLu\u00e2n v\u1ed1n thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, n\u00ean m\u1ed7i khi xa gi\u00e1 ra ngo\u00e0i, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u1edf l\u1ea1i tr\u00f4ng coi. Song m\u01b0\u1eddi n\u0103m l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ec9 bi\u1ebft kh\u00fam n\u00fam gi\u1eef l\u1ea5y \u00e2n s\u1ee7ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. \u00d4ng r\u1ea5t tin v\u00e0o thuy\u1ebft nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o, th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i trong nh\u00e0 gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8, \u0111\u1ec3 mu\u1ed7i \u0111\u1ed1t l\u1ea5y ph\u00fac. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng m\u01b0\u1ee3n l\u00faa \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn h\u1ed9c, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, Lu\u00e2n \u0111\u1ed1t h\u1ebft gi\u1ea5y n\u1ee3. Khi c\u00f2n ngh\u00e8o, v\u1ee3 gi\u00e0 v\u00e0 x\u1ea5u, c\u00f3 thi\u1ebfp l\u00e0 \u0110i\u1ec1n th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t s\u1ee7ng \u00e1i. Khi \u0111\u00e3 gi\u00e0u, x\u00e2y nh\u00e0 \u1edf Th\u00e1i Khang, \u0111\u1ec3 v\u1ee3 c\u0169 \u1edf \u0111\u00f3, v\u00e0 phong \u0110i\u1ec1n th\u1ecb l\u00e0m L\u1ed7 qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[32] Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd M\u1ee5c v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n. Khi T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 ra l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7, b\u00e0i t\u1eeb bi\u1ec7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh do M\u1ee5c so\u1ea1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i, v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, M\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.\r\n\r\n[33] Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang L\u01b0u T\u00edch qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, t\u1ef1 \u00fd cho T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u01b0\u1ee3n m\u1ea5y ngh\u00ecn h\u1ed9c g\u1ea1o. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u T\u00edch \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, T\u00edch d\u1eadp \u0111\u1ea7u x\u01b0ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, sai l\u00ednh c\u1ea7m roi \u0111\u00e1nh T\u00edch m\u1ea5y ch\u1ee5c l\u1ea7n, T\u00edch ki\u1ec7t s\u1ee9c r\u1ed3i th\u00f4i.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Tri\u1ec7u H\u00f2a v\u00e0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba Tri\u1ec7u Tri Vi c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n giam c\u1ea7m, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh c\u1ee7a Tri\u1ec7u B\u1ea1ch.\r\n\r\n[35] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n Giang Nam \u0111\u00fac ti\u1ec1n ch\u00ec thi\u1ebfc t\u01b0 nh\u00e2n c\u00f9ng ti\u1ec1n nh\u1ecf nh\u1eb9, l\u00e0m lo\u1ea1n ph\u00e1p c\u1ea5m. T\u1eeb nay, c\u00f4ng t\u01b0 d\u00f9ng ti\u1ec1n, m\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n ph\u1ea3i \u0111\u1ea1t b\u1ed1n c\u00e2n, k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u00edch tr\u1eef tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p quan.\"<\/i>\r\n\r\n[36] Nhu\u1eadn ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110an \u0110\u1ed3ng b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn h\u1ea1i m\u00f9a, chi\u1ebfu cho mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n[37] Th\u00e1ng 5 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan L\u01b0u th\u1ee7 T\u00e2y Kinh Di\u00eam C\u1ee7 l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Ph\u00f9 ch\u00e2u, Ti\u1ec1n Suy quan Khai Phong ph\u1ee7 T\u00f4n T\u1ef1 l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Dung ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 thu\u1ed9c quan c\u1ee7a T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng d\u1ea1y d\u1ed7 ch\u1ec9 b\u1ea3o.\r\n\r\n[38] Th\u1ee9 s\u1eed Tuy ch\u00e2u, T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 T\u00e2y Kinh L\u00fd Kh\u1eafc V\u0103n, l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a K\u1ebf B\u1ed5ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i K\u1ebf B\u1ed5ng kh\u00f4ng n\u00ean k\u1ebf th\u1eeba, xin c\u1eed s\u1ee9 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn H\u1ea1 ch\u00e2u d\u1ee5 K\u1ebf B\u1ed5ng v\u00e0o tri\u1ec1u. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y Kh\u1eafc V\u0103n quy\u1ec1n tri H\u1ea1 ch\u00e2u, Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng Do\u00e3n Hi\u1ebfn \u0111\u1ed3ng tri ch\u00e2u s\u1ef1.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, d\u00e2n phu T\u00e2y S\u1eb1n v\u1ee5 H\u1ea1 Ng\u1ed9 say r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ri\u00eang, Vua th\u00e2n h\u1ecfi, Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn khai ph\u1ee5c c\u00f9ng ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ng\u01b0u Ng\u1ea1c v\u1ed1n ghen gh\u00e9t H\u1ea1 Ng\u1ed9, b\u1ecba chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 vu c\u00e1o. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ch\u00e9m Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, \u0111\u1ea7y Ng\u1ea1c ra \u0111\u1ea3o, th\u0103ng H\u1ea1 Ng\u1ed9 l\u00e0m Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng, ban l\u1ee5a, d\u00e2y b\u1ea1c \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u00ean l\u1ea1i Cao Ti\u1ebfn vu c\u00e1o d\u00e2n phu Chu Hy, Vua g\u1ecdi h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u00ec ra Cao Ti\u1ebfn t\u1eebng \u0111\u00f2i ti\u1ec1n h\u1ed1i l\u1ed9, nh\u01b0ng Hy kh\u00f4ng cho, n\u00ean vu c\u00e1o. Vua \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng Cao Ti\u1ebfn, \u0111\u1ea7y ra \u0111\u1ea3o, tha cho Chu Hy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m phu. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan cho r\u1eb1ng Vua th\u00e2n x\u1eed c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u1ecf, th\u1ea5y r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u k\u00edn \u0111\u00e1o, c\u00f9ng nhau ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[40] Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm m\u1ed7i khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ef1 t\u00f4n ki\u00eau ng\u1ea1o, ng\u1ed3i y\u00ean trong cung uy nghi\u00eam, ai d\u00e1m tr\u00e1i m\u1eb7t t\u00e2u vi\u1ec7c? N\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ea1 m\u00ecnh ti\u1ebfp nh\u1eadn, \u1eaft l\u00e0 t\u1ef1 b\u1ecbt m\u1eaft m\u00ecnh. Ho\u1eb7c vui th\u00ec th\u01b0\u1edfng, gi\u1eadn th\u00ec ph\u1ea1t, l\u00e0m sao thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng thi\u00ean h\u1ea1?\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f4ng minh, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebd h\u1edf, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng, tr\u00ean t\u00ecm l\u1ebd ph\u1ea3i, d\u01b0\u1edbi h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh, d\u1ea7n d\u1ea7n s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c kh\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i h\u1ecfi: <i>\"\u0110\u1ea1o tr\u1ecb d\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p g\u00ec?\"<\/i>\r\n\r\nPh\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129 cho d\u00e2n, m\u1ed7i khi nghe \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c thi h\u00e0nh, t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau d\u00e2n c\u1ee7a th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Trong s\u00e1ch 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n', hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 t\u00e1m. B\u1ea3n kh\u00e1c c\u0169ng ghi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn v\u00e0 Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u00ean t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Nay theo 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n' g\u00e1n cho Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7t sau s\u1ef1 ki\u1ec7n Vua t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n. N\u1ebfu l\u00e0 th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, th\u00ec Ph\u1ed5 s\u1eafp r\u1eddi ch\u1ee9c.)<\/i>\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, L\u00fd K\u1ebf B\u1ed5ng, L\u01b0u h\u1eadu c\u1ee7a \u0110\u1ecbnh Nan qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.\r\n\r\nT\u1ed5 ti\u00ean K\u1ebf B\u1ed5ng, tr\u1ea3i qua b\u1ed1n \u0111\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng v\u00e0o tri\u1ec1u, K\u1ebf B\u1ed5ng \u0111\u1ebfn, Vua m\u1eebng, ban cho ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1eafng, ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n. B\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed9c C\u00f4 th\u1ecb d\u00e2ng m\u1ed9t \u0111\u0129a ng\u1ecdc v\u00e0 ba \u0111\u0129a v\u00e0ng, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. K\u1ebf B\u1ed5ng t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00fa v\u00e0 anh em trong nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng o\u00e1n gh\u00e9t nhau, nguy\u1ec7n xin \u1edf l\u1ea1i kinh th\u00e0nh, b\u00e8n d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed1n ch\u00e2u v\u00e0 t\u00e1m huy\u1ec7n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n. Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u1ea1 ch\u00e2u, \u0111\u00f3n th\u00e2n thu\u1ed9c trong v\u00f2ng tang t\u1ee5ng c\u1ee7a K\u1ebf B\u1ed5ng v\u1ec1 kinh, c\u00e1c huy\u1ec7n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n b\u1ecb ti\u1ebfp \u0111\u00e3i.\r\n\r\n[42] Ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh t\u00e2u c\u00e1o c\u00f3 d\u1ecbch ch\u00e2u ch\u1ea5u xu\u1ea5t hi\u1ec7n.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n: <i>\"Nay l\u00faa m\u1ea1ch s\u1eafp ch\u00edn[footnote] 'T\u00fac m\u1ea1ch' trong b\u1ea3n g\u1ed1c, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u00fac m\u1ea1ch'. Theo 'H\u00e1n th\u01b0' quy\u1ec3n 6 'V\u0169 \u0110\u1ebf k\u1ef7' v\u00e0 quy\u1ec3n 24 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', ch\u00fa c\u1ee7a S\u01b0 C\u1ed5: 'L\u00faa gieo v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng, qua n\u0103m m\u1edbi ch\u00edn, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u00fac m\u1ea1ch.' L\u1ea1i n\u00f3i: 'T\u00fac m\u1ea1ch l\u00e0 lo\u1ea1i l\u00faa c\u00f3 m\u1ea7m qua \u0111\u00f4ng.' 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182 chi\u1ebfu th\u00e1ng 5 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 c\u0169ng ghi l\u00e0 'T\u00fac m\u1ea1ch', theo b\u1ea3n g\u1ed1c.[\/footnote], n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi t\u00edch tr\u1eef. H\u00e3y b\u1ea3o d\u00e2n l\u00e0ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c h\u00e0ng n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nu\u00f4i ch\u00f3 l\u1ee3n ho\u1eb7c l\u00e0m nhi\u1ec1u r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi xin, tang ma ph\u1ea3i theo n\u1ebfp gi\u1ea3n d\u1ecb. Nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp c\u1edd b\u1ea1c, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, h\u00e3y b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan.\"<\/i>\r\n\r\n[44] Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 th\u1ea5y vi\u1ec7c T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y L\u1ea1c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n b\u1ea3o Tri Khai Phong ph\u1ee7 L\u00fd Ph\u00fa t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00ecnh M\u1ef9 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i, c\u00f2n o\u00e1n h\u1eadn, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn qu\u1eadn xa \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng bi\u1ebfn c\u1ed1.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, gi\u00e1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f9 L\u0103ng huy\u1ec7n c\u00f4ng, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Ph\u00f2ng Ch\u00e2u an tr\u00ed. Sai S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Tri Ph\u00f2ng Ch\u00e2u[footnote] 'S\u00f9ng nghi' trong b\u1ea3n g\u1ed1c ghi l\u00e0 'S\u00f9ng ngh\u1ecb', theo 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 244 'Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Vi\u00ean Khu\u1ebfch l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ba tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c.\r\n\r\nKhu\u1ebfch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1eed \u0110\u1ed3ng.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c kinh k\u1ef3, m\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 h\u00f2a, h\u00e3y \u0111\u1ec3 d\u00e2n k\u1ecbp th\u1eddi gieo tr\u1ed3ng. \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea7y l\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p thu\u1ebf n\u00ean \u0111\u1ee3i tr\u1eddi t\u1ea1nh, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u00e9p.\"<\/i>\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu c\u1ea5m vi\u1ec7c vi\u1ebft th\u01b0 n\u1eb7c danh t\u1ed1 c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb tung tin \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m, b\u1ecba chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang, ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t, \u0111\u1ed1t ngay nh\u1eefng b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3, ai t\u1ed1 gi\u00e1c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n.\r\n\r\n[47] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an ba v\u1ea1n k\u1ef5 binh chia l\u00e0m nhi\u1ec1u ng\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m: m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u00e1nh \u00fap Nh\u1ea1n M\u00f4n, Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m ba ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, truy k\u00edch \u0111\u1ebfn t\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a ch\u00fang, ph\u00e1 h\u1ee7y ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ed3n l\u0169y, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb, thu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m v\u1ea1n con tr\u00e2u ng\u1ef1a; m\u1ed9t c\u00e1nh t\u1ea5n c\u00f4ng Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang \u1edf tr\u1ea1i T\u00e2n Tr\u1ea1ch, ch\u00e9m b\u1ea3y tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 c\u1eebu ng\u1ef1a; m\u1ed9t c\u00e1nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang \u1edf c\u1eeda \u0110\u01b0\u1eddng H\u01b0ng, ch\u00e9m hai ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n v\u0169 kh\u00ed c\u00f9ng c\u1eebu ng\u1ef1a.\r\n\r\n<i>(C\u00e1o b\u00e1o t\u1eeb Cao D\u01b0\u01a1ng Quan \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, t\u1eeb Nh\u1ea1n M\u00f4n \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, t\u1eeb Ph\u1ee7 Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, nh\u01b0ng b\u1ecf qua ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3.)<\/i>\r\n\r\n[48] Thi\u1ec3m Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u xu\u1ea5t hi\u1ec7n, Th\u00e1i B\u00ecnh Ch\u00e2u c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.\r\n\r\n[49] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111i s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd, giao l\u1ea1i cho c\u1ea5p tr\u00ean ghi ch\u00e9p th\u1ef1c tr\u1ea1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng gi\u1ea3m c\u00f4ng t\u1ed9i, l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec1 tr\u00ean. Nh\u1eefng quan li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p n\u00e0y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00fd t\u00ean, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.\"<\/i>\r\n\r\n[50] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, T\u1ec1 Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n L\u00e2m T\u1ebf.\r\n\r\n[51] Ban \u0111\u1ea7u, Vua th\u1ea5y ch\u1eef vi\u1ebft m\u00ecnh sai l\u1ec7ch, mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa cho \u0111\u00fang, nh\u01b0ng h\u1ecdc s\u0129 \u00edt ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed Ch\u1ee7 b\u1ea1 Long B\u00ecnh, Tri\u1ec7u Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t Th\u00e0nh \u0110\u00f4, con ch\u00e1u \u0110\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1edbng Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh, c\u00f3 gia ph\u00e1p v\u1ec1 th\u01b0 ph\u00e1p, b\u00e8n tri\u1ec7u \u00f4ng l\u00e0m Th\u1eeba V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1, Th\u1ecb h\u1eadu S\u1eed qu\u00e1n, sai \u00f4ng hi\u1ec7u \u0111\u00ednh s\u00e1ch v\u1ea7n. \u00d4ng \u1edf S\u1eed qu\u00e1n h\u01a1n b\u1ed1n n\u0103m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, ki\u00eam ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb th\u01b0.\r\n\r\nKhi r\u1ea3nh r\u1ed7i nghe ch\u00ednh s\u1ef1, Vua th\u01b0\u1eddng ch\u00fa \u00fd xem s\u00e1ch v\u00e0 b\u00fat ph\u00e1p, c\u00e1c l\u1ed1i ch\u1eef \u0111\u1ec1u th\u1ea5u \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 tinh di\u1ec7u. Vua sai Trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Du\u1ec7 \u0111em ng\u1ef1 tr\u00e1t cho \u00f4ng xem, \u00f4ng n\u00f3i: <i>\"Ch\u01b0a th\u1eadt t\u1ed1t.\"<\/i> Vua c\u00e0ng ch\u0103m h\u1ecdc, l\u1ea1i \u0111\u01b0a ch\u1eef cho \u00f4ng xem, \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u00e1p nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n Du\u1ec7 h\u1ecfi nguy\u00ean do, \u00f4ng n\u00f3i: <i>\"B\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi h\u1ecdc ch\u1eef, n\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u1ed9i, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ec3 t\u00e2m n\u1eefa.\"<\/i> L\u00e2u sau, Vua l\u1ea1i \u0111\u01b0a ch\u1eef cho \u00f4ng xem, \u00f4ng n\u00f3i: <i>\"C\u00f4ng phu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i n\u00e0y s\u00e1nh k\u1ecbp.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng k\u1ec3 chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, khen ng\u1ee3i V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 bi\u1ebft khuy\u00ean r\u0103n, b\u1ed5 \u00edch, trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ecb th\u01b0 v\u00e0 \u0111\u00e3i chi\u1ebfu, kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng \u00f4ng.\r\n\r\n[52] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ea1i huy\u1ec7n Ho\u00e0i Ninh, Th\u01b0 ch\u00e2u, c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb s\u01b0 gi\u00e0 gh\u00e9 th\u0103m nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0 Kha Th\u00e1t, r\u1ed3i d\u1eabn Th\u00e1t l\u00ean n\u00fai V\u1ea1n Tu\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1ea3o v\u1eadt. V\u1ecb s\u01b0 d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e0o d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y t\u00f9ng c\u1ed5 v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t phi\u1ebfn \u0111\u00e1 \u0111en, tr\u00ean kh\u1eafc l\u1eddi ghi c\u1ee7a Ch\u00ed C\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>\"Ta xem qua b\u1ed1n n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i sau, \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, h\u1ecd Tri\u1ec7u x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 v\u1ecb Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t, k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf ch\u00e2n qu\u00e2n C\u1eedu Thi\u00ean Ty M\u1ec7nh \u1edf n\u00fai Ti\u1ec1m, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u1ebd v\u0129nh vi\u1ec5n an l\u00e0nh.\"<\/i> V\u1ecb s\u01b0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean bi\u1ebfn m\u1ea5t, Kha Th\u00e1t mang phi\u1ebfn \u0111\u00e1 kh\u1eafc \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u00ean. Do \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u01b0 ch\u00e2u tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd ch\u00e2n qu\u00e2n Ty M\u1ec7nh, Ho\u00e0ng m\u00f4n K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 630 khu, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>\"Linh Ti\u00ean Qu\u00e1n\"<\/i>.\r\n\r\n<i>(K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn, c\u00f3 ph\u1ee5 truy\u1ec1n v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 qu\u1eadn \u1ea5p.)<\/i>\r\n\r\n[53] L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd b\u1ea3o c\u1eed ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m hai b\u1eadc \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed, v\u00e0 ghi v\u00e0o lu\u1eadt.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u1ec1 ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft giam Huy\u1ec7n \u00fay L\u00e2m T\u1ebf l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3n c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Khi v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t xong, m\u1ed9t \u0111\u00eam m\u01b0a to gi\u00f3 l\u1edbn l\u00e0m s\u1eadp c\u1eeda ng\u1ee5c, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3n v\u00e0 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e8 ch\u1ebft.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban l\u1ec7nh ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u cho vay ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 m\u1ee9c l\u00e3i g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb t\u1ecbch thu.\r\n\r\n[56] Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb sau ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean H\u00f2a, kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ecbch kinh Ph\u1eadt. N\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng binh \u1edf Giang Nam, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Ph\u00e1p Thi\u00ean t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ma Gi\u00e0 Di <i>(Trung Thi\u00ean Tr\u00fac)<\/i> \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Phu, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 s\u01b0 Ph\u00e1p Ti\u1ebfn \u1edf H\u00e0 Trung, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1ea1n ng\u1eef, c\u00f9ng d\u1ecbch kinh Ph\u1eadt, b\u1eaft \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t b\u1ea3n hai b\u1ed9 kinh 'V\u00f4 L\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd' v\u00e0 'T\u00f4n Th\u1eafng', c\u00f9ng v\u1edbi 'Th\u1ea5t Ph\u1eadt T\u00e1n', Ph\u00e1p Ti\u1ebfn ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ghi ch\u00e9p v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, Tri ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Quy T\u00f2ng hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 trau chu\u1ed1t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, sau \u0111\u00f3 c\u1eed Ph\u00e1p Thi\u00ean v\u00e0 Ph\u00e1p Ti\u1ebfn d\u00e2ng kinh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u00e1i t\u1ed5 tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 an \u1ee7i, ban cho \u00e1o c\u00e0 sa m\u00e0u t\u00edm. Ph\u00e1p Thi\u00ean xin \u0111i du ngo\u1ea1n c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nN\u0103m th\u1ee9 n\u0103m sau khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Thi\u00ean T\u1ee9c Tai t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ca Th\u1ea5p Di La <i>(B\u1eafc Thi\u00ean Tr\u00fac)<\/i> v\u00e0 nh\u00e0 s\u01b0 Th\u00ed H\u1ed9 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc \u00d4 \u0110i\u1ec1n N\u00e3ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn. Ph\u00e1p Thi\u00ean nghe tin Thi\u00ean T\u1ee9c Tai \u0111\u1ebfn, c\u0169ng quay v\u1ec1 kinh s\u01b0. Nh\u00e0 Vua v\u1ed1n t\u00f4n s\u00f9ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, li\u1ec1n tri\u1ec7u ki\u1ebfn Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ra l\u1ec7nh xem x\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n kinh Ph\u1ea1n m\u00e0 T\u00e2y V\u1ef1c \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n \u0110\u1ee9c[footnote] 'Ph\u1ea1n gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u1ea1n kinh', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu, quy\u1ec3n \u0110\u1ea1o Th\u00edch II.5 c\u00f9ng n\u1ed9i dung th\u00e1ng b\u1ea3y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng H\u00e1n, nh\u00e0 Vua b\u00e8n c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u1ecbch kinh, b\u00e8n sai n\u1ed9i th\u1ecb Tr\u1ecbnh Th\u1ee7 Qu\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh t\u1ea1i ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c.\r\n\r\nTh\u00e1ng \u0111\u00f3, vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh ho\u00e0n th\u00e0nh, nh\u00e0 Vua ban chi\u1ebfu cho Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch m\u1ed9t b\u1ed9 kinh \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ecdn c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1ea1n ng\u1eef l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng C\u1ea9n, Thanh Chi\u1ec3u c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00e1p Ti\u1ebfn ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ghi ch\u00e9p v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, Quang L\u1ed9c Khanh Thang Duy\u1ec7t v\u00e0 Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 tham gia hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 trau chu\u1ed1t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, n\u1ed9i th\u1ecb L\u01b0u T\u1ed1 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m.\r\n\r\n[57] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh b\u00e1o r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i Ph\u1ea1m T\u1ebf Kh\u1ea9u.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, phong Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed \u0110\u1ee9c S\u00f9ng l\u00e0m V\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ee9c S\u00f9ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i ph\u00f3, \u0110\u1ee9c Minh nh\u1eadn ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[59] Thi\u1ebft l\u1eadp qu\u1eadn Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00ec thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u1eeb.\r\n\r\n<i>(Theo 'B\u1ea3n k\u1ef7'.)<\/i>\r\n\r\n[60] \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 K\u00fd ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u01b0u T\u01b0 Ti\u1ebfn ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Giang Nam, v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c, sai con trai \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban cho T\u01b0 Ti\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'Ch\u00ednh s\u1eed' trong truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u01b0 Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u sai.)<\/i>\r\n\r\n[61] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vi\u00ean Khu\u1ebfch nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1ea1i Ch\u00e2u V\u1eadn, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh, ng\u1eadp nh\u00e0 d\u00e2n. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng \u0111\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng b\u0103ng. Khu\u1ebfch huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ee5c b\u0103ng, d\u00f9ng ki\u1ec7u tre ch\u1edf ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, r\u1ea3i ra ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng. S\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn, khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c[footnote] Khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u2013 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019, quy\u1ec3n 276, \u2018Vi\u00ean Khu\u1ebfch truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p l\u00e0 'khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c'.[\/footnote], n\u00ean n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh, v\u1ec1 t\u00e2u l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh. Chi\u1ebfu ban khen ng\u1ee3i, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n b\u0103ng tan, \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u th\u1ea5p, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y t\u1eeb b\u1ed1n g\u00f3c v\u00e0o, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e0ng l\u00e2m c\u1ea3nh kh\u1ed1n kh\u1ed5. B\u1ea5y gi\u1edd n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao, \u00e9p s\u00f4ng Thanh nh\u1eadp Ch\u00e2u, th\u00e0nh s\u1eafp s\u1eadp, ph\u1ea3i b\u1ecbt c\u1eeda th\u00e0nh, g\u1ea5p b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u01b0u C\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi Giang Nam, gi\u1ecfi vi\u1ec7c tr\u1ecb th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu sai \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. C\u00e1t d\u1eabn d\u00e2n phu \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf Tr\u01b0\u01a1ng Thu, ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 B\u1eafc v\u00e0o B\u00ecnh \u00c2m, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Thanh r\u00fat, Ch\u00e2u V\u1eadn kh\u00f4ng b\u1ecb s\u1eadp.\r\n\r\n[62] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Th\u1eafng, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ecb trung Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9t H\u1ea3i qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\nHo\u00e0i \u0110\u1ee9c k\u1ebf th\u1eeba c\u00f4ng lao th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, t\u00ednh t\u00ecnh ki\u00eau ng\u1ea1o, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1. \u00d4ng gi\u1ecfi \u00e2m lu\u1eadt, t\u1ef1 s\u00e1ng t\u00e1c nh\u1ea1c m\u1edbi, so\u1ea1n kh\u00fac \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 tinh x\u1ea3o. \u00d4ng th\u00edch s\u0103n b\u1eafn, th\u01b0\u1eddng v\u00e0i ba ng\u00e0y ng\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3 th\u1ecf \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m con. M\u1ed7i khi ti\u1ebfp kh\u00e1ch, b\u1ed7ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady kh\u00f4ng ch\u00e0o, r\u1ed3i d\u1eabn v\u00e0i ch\u1ee5c k\u1ef5 binh ra c\u1eeda kh\u00e1c \u0111i s\u0103n ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[63] Quan h\u1eefu ty t\u00e2u r\u1eb1ng V\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng n\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 xem x\u00e9t vi\u1ec7c ch\u00ednh. Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"Hai v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 anh em, n\u00ean chia ng\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, chi\u1ebfu sai V\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y sau.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n D\u1ecbch Kinh, l\u1ea5y h\u1ebft c\u00e1c b\u1ea3n kinh Ph\u1ea1n trong c\u1ea5m th\u00e0nh, sai Thi\u00ean T\u1ee9c Tai \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ea3n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong t\u1ea1ng l\u1ee5c \u0111\u1ec3 d\u1ecbch.\r\n\r\n<i>('Th\u1ef1c l\u1ee5c' c\u00f9ng 'B\u1ea3n k\u1ec9' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n 'Ch\u00ed' c\u00f9ng 'H\u1ed9i y\u1ebfu' ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[65] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Th\u1ea9m Lu\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, khi \u1ea5y \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ec7nh n\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, l\u1ea1i d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 v\u00e0 cho v\u1ec1 h\u01b0u. Vua nh\u1edb \u00f4ng l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, c\u0169ng ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho con \u00f4ng l\u00e0 K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn, K\u1ebf T\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c.)<\/i>\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ee7a nh\u1eefng binh l\u00ednh bi\u00ean th\u00f9y \u0111\u00e3 hy sinh trong chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u.\r\n\r\n[67] Qu\u00e2n Ch\u00e2u v\u00e0 Nam Ki\u1ebfm Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u00e1o l\u0169 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y M\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 <i>(ng\u00e0y Canh Th\u00e2n)<\/i>, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, t\u1eb7ng Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ebfn l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'K\u00fd v\u0103n' n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i li\u1ec1n cho V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 ngh\u1ec9 h\u01b0u, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m. V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 khi \u1ea5y.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ng\u00f4 Ch\u00e2u b\u00e1o l\u0169 l\u1edbn.\r\n\r\n[70] Ph\u00f9 L\u0103ng Huy\u1ec7n c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111\u00e3 ra \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 s\u1ee3 L\u00fd Ph\u00fa l\u1ed9 chuy\u1ec7n, n\u00ean k\u1ebft t\u1ed9i Ph\u00fa d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang trong ph\u1ee7. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, gi\u00e1ng Ph\u00fa l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 qu\u00e2n Ninh Qu\u1ed1c.\r\n\r\n[71] L\u1ec7nh cho H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu Bi\u00ean T\u1ecbch quy\u1ec1n tri Khai Phong Ph\u1ee7, H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u01b0u Tri T\u00edn l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3 qu\u00e2n T\u0129nh Nan.\r\n\r\n[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1eb7t C\u1ed1 Qu\u00e2n \u1edf Lam Ch\u00e2u, khi B\u1eafc H\u00e1n m\u1ea5t, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Tuy\u00ean H\u00f3a Huy\u1ec7n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Ninh H\u00f3a Qu\u00e2n.\r\n\r\n[73] Ph\u00f3 s\u1ee9 Nghi loan l\u00e0 Giang Th\u1ee7 Qu\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng c\u1ea5p cao, do t\u1ef1 \u00fd m\u01b0\u1ee3n v\u00e0ng c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn v\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Uy Vi\u1ec5n T\u00e0o H\u00e3n, \u0111\u00e3 b\u1ecb tra ra s\u1ef1 th\u1eadt.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gia t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng cho quan l\u1ea1i B\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng Kh\u1ed1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t Ph\u00e1n quan Tam Ty v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[76] Trong ni\u00ean hi\u1ec7u Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1eddi H\u1eadu Th\u1ee5c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft. M\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111i k\u00e8m b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng[footnote]m\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111i k\u00e8m b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 11 ch\u00e9p v\u1ec1 ti\u1ec1n Th\u1ee5c vi\u1ebft: 'M\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng'. X\u00e9t vi\u1ec7c H\u1eadu Th\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft, v\u00e0o th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 18, sau khi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng chi\u1ebfm T\u1ea7n, Ph\u01b0\u1ee3ng, tham kh\u1ea3o 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 12, 'Truy\u1ec7n M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng', 'T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 292, 'H\u1eadu Chu k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c Xu\u00e2n Thu' quy\u1ec3n 49, 'H\u1eadu Ch\u1ee7 b\u1ea3n k\u1ef7'.[\/footnote], m\u1ed7i l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c gi\u00e1 m\u1ed9t ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m ti\u1ec1n, m\u1ed7i t\u1ea5m l\u1ee5a gi\u00e1 m\u1ed9t ngh\u00ecn hai tr\u0103m ti\u1ec1n, v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00fac tinh x\u1ea3o g\u1ea7n nh\u01b0 ngang v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng[footnote]v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00fac tinh x\u1ea3o g\u1ea7n nh\u01b0 ngang v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, ch\u1eef '\u0111\u00fac' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 's\u1eaft', theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa. L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch \u0111\u00f3 vi\u1ebft th\u00eam: 'Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c, Th\u1ea9m Lu\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thu h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 cung c\u1ea5p, v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a d\u00e2n', l\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi Thanh vi\u1ebft: 'Hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ch\u1eef tr\u00ean, s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean' b\u1ecb thi\u1ebfu'. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 180, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' c\u0169ng c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ch\u1eef n\u00e0y. X\u00e9t theo v\u0103n m\u1ea1ch, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean' b\u1ecb thi\u1ebfu.[\/footnote]. Vi\u1ec7c mua v\u00e0ng b\u1ea1c l\u00e0m \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c tr\u1edf n\u00ean l\u1ed9ng h\u00e0nh, l\u00e0m m\u1ea5t quy ch\u1ebf, v\u1eadt gi\u00e1 t\u0103ng cao. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u1ea5m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Xuy\u00ean, m\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eaft m\u1edbi \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\nN\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ee1 b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, cho d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eaft n\u1ed9p m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. L\u00fac n\u00e0y ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e3 c\u1ea1n ki\u1ec7t, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t c\u1ef1c kh\u1ed5, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tranh nhau \u0111\u01b0a ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Xuy\u00ean, giao d\u1ecbch v\u1edbi d\u00e2n. M\u1ed7i ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ti\u1ec1n s\u1eaft.\r\n\r\nN\u0103m sau, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc kia mua \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di, m\u1ed7i c\u00e2n tr\u1ea3 hai tr\u0103m ti\u1ec1n s\u1eaft, xin t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 thu l\u1ee3i l\u1edbn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ti\u1ec1n, t\u1ea1m cho n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, \u0111\u1ee3i khi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u, s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho ph\u00e9p mua \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di, nh\u01b0ng m\u1ed7i c\u00e2n ch\u1ec9 tr\u1ea3 n\u0103m tr\u0103m ti\u1ec1n.\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, \u0111\u1ed3ng v\u1eabn kh\u00f3 ki\u1ebfm, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh, c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng[footnote]Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'ph\u00e1n quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' b\u1ed5 sung.[\/footnote] \u0111\u1ec1u t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n th\u00edch n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, xin m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n, sau m\u01b0\u1eddi n\u0103m s\u1ebd n\u1ed9p to\u00e0n b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u. V\u1ecbnh v\u00e0 T\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua cho d\u00e2n[footnote]V\u1ecbnh v\u00e0 T\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua cho d\u00e2n, ch\u1eef 'V\u1ecbnh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], l\u1ea5y gi\u00e1 cao, khi\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u0103ng \u0111\u1ebfn ba ph\u1ea7n. D\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, c\u00e0ng c\u1ef1c kh\u1ed5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, ph\u00e1 h\u1ee7y \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u00e0o m\u1ed9 c\u1ed5, ch\u1ec9 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n n\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, b\u1ecb t\u1ed9i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\r\n\r\nTri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, chi\u1ebfu cho s\u1ee9 th\u1ea7n Ng\u00f4 Th\u1eeba Hu\u00e2n c\u1ea5p t\u1ed1c \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u00e0 m\u00f4n sinh c\u1ee7a Thi\u00ean T\u1eed, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u00e2u d\u00e0i, l\u1ea1i theo Nhi\u1ebfp B\u1ed5 khuy\u1ebft, Ph\u1ea1m B\u00ed th\u1eeba?\"<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, c\u1ee7a c\u1ea3i quan kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, th\u01b0\u1eddng b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u00e0ng th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 xin b\u00e3i b\u1ecf, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ef1 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u. Th\u1eeba Hu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 nh\u1eadn m\u1ec7nh.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ra chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Ki\u1ebfm Nam \u0111\u00f4ng t\u00e2y v\u00e0 H\u1ea1p L\u1ed9, d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 l\u1ee3i t\u1ee9c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u00eam ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. B\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, cho d\u00e2n l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u theo quy \u0111\u1ecbnh, b\u00e3i b\u1ecf s\u1ed1 ti\u1ec1n thu th\u00eam ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n men. C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd t\u0103ng gi\u00e1 h\u00e0ng h\u00f3a.\"<\/i> Tri\u1ec7u Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh, Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1ed1ng \u0110\u00e0m, \u0110\u1ed3ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn B\u1ed1c Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed. V\u1ecbnh, \u0110\u00e0m b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi v\u00e0o l\u01b0ng, ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m \u1edf T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m; T\u01b0\u1eddng, Lu\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. \u0110\u00e0m, Lu\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00f9ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng h\u00e0ng th\u00e1ng b\u00e1n cho d\u00e2n, l\u1ea5y gi\u00e1 cao n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y 'Qu\u1ed1c s\u1eed', 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5, tham kh\u1ea3o 'Th\u00e0nh \u0110\u00f4 k\u00fd' ch\u1ec9nh s\u1eeda. Theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' n\u0103m n\u00e0y v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba, \u0111\u1ec1u ghi T\u1ed1ng \u0110\u00e0m b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m, \u0110\u00e0m l\u00fac \u0111\u00f3 gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft. L\u1ea1i theo 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang cho con trai c\u1ed1 Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, Kinh Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m T\u1ed1ng \u0110\u00e0m l\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu trai lang Duy. \u0110\u00e0m l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean, t\u00edch l\u0169y quan h\u00e0m \u0111\u1ebfn H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i T\u00f4ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng b\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ea7n ch\u00e8n \u00e9p, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1ee9c Ch\u01b0 ty s\u1ee9, qu\u1ea3n l\u00fd ba ch\u00e2u T\u00fac, Qu\u1ebf, Th\u0103ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac m\u1ea5t, n\u00ean cho con trai h\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c v\u1ee5 kinh th\u00e0nh. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2y, th\u00ec T\u1ed1ng \u0110\u00e0m kh\u00f4ng b\u1ecb x\u1eed th\u1eadt, quy\u1ec1n th\u1ea7n n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ai.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i x\u00e9t 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c', th\u00e1ng 5 n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 t\u01b0 ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, phong B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan T\u1ed1ng \u0110\u00e0m l\u00e0m S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, c\u00f9ng th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean v\u00e0 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c n\u1ed9i tr\u00fa. \u0110\u00e0m b\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ea7n ch\u00e8n \u00e9p, Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i g\u00ec? N\u00ean l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 quy\u1ec1n th\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin. \u0110\u00e0m t\u1eeb khi m\u1ea5t ch\u1ee9c \u1edf \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, 'C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c Th\u1ef1c l\u1ee5c' kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, nghi ng\u1edd c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n, c\u1ea7n tra c\u1ee9u. \u0110\u00e0m v\u00e0 Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, B\u1ed1c Lu\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 12, nay ghi chung v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[77] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Xuy\u00ean, H\u1ea1p, c\u00f9ng c\u00e1c n\u01a1i mua b\u00e1n, d\u1ec7t v\u1ea3i, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c cung c\u1ea5p v\u1ea3i v\u00f3c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, c\u00e1c lo\u1ea1i g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, l\u1ee5a, l\u1ed9c thai, th\u1ea5u b\u1ed1i, l\u1ee5c th\u00f9, khi ch\u00ednh, quy x\u00e1c t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u1ea7n mua d\u1ec7t n\u1eefa, n\u1ebfu trong d\u00e2n gian c\u00f3 ai d\u1ec7t b\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m. Do \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o T\u00e2y Xuy\u00ean.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean L\u01b0u \u0110\u1ed9 xin quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 400 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u1ed5i 100 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. V\u1eeba nghe theo, Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u: <i>\"N\u1ebfu tr\u1ecdng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u00e0 khinh ti\u1ec1n s\u1eaft th\u00ec gi\u00e1 c\u1ea3 s\u1ebd c\u00e0ng \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf. Xin b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.\r\n\r\n[78] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft t\u00e2u: Trong b\u1ed9 n\u1ed9i, c\u00e1c ch\u00e2u giam gi\u1eef t\u00f9 nh\u00e2n \u0111\u1ea7y nh\u00e0 giam, c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng che gi\u1ea5u, b\u00e1o c\u00e1o gi\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e0 giam tr\u1ed1ng, v\u00ec s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tra h\u1ecfi vi\u1ec7c giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u n\u1ebfu d\u00e1m b\u00e1o c\u00e1o gi\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e0 giam tr\u1ed1ng ho\u1eb7c che gi\u1ea5u s\u1ed1 t\u00f9 nh\u00e2n, s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ai t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[79] Ch\u00e2u K\u00fd t\u00e2u: D\u00e2n huy\u1ec7n Nam Cung, ch\u00e2u K\u00fd l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u00e0n, m\u1eb9 b\u1ecb m\u00f9, \u00f4ng t\u1ef1 m\u00f3c m\u1eaft m\u00ecnh thay cho m\u1eb9, m\u1eaft m\u1eb9 l\u1ea1i s\u00e1ng nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[80] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu m\u00f9ng 1, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm \u0111ang mu\u1ed1n ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ph\u00fac l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia. X\u00e9t th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n xu\u1ea5t gia tu \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a quan ph\u1ee7, v\u1eady h\u00e3y cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa nguy\u1ec7n, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi danh trong s\u1ed5, ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb t\u00f3c d\u00e0i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch xu\u1ed1ng t\u00f3c, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.\"<\/i>\r\n\r\n[81] Ch\u00e2u Th\u00e2m, huy\u1ec7n L\u1ee5c Tr\u1ea1ch, d\u00e2n l\u00e0 H\u00ecnh Si\u00eau n\u1ee3 thu\u1ebf, l\u1ea1i t\u01b0 l\u00e0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i thu\u1ebf, c\u00e3i nhau v\u1edbi Si\u00eau, Si\u00eau \u0111\u00e1nh ch\u1ebft l\u1ea1i t\u01b0. Con Si\u00eau l\u00e0 Th\u1ea7n L\u01b0u, 16 tu\u1ed5i, \u0111\u1ebfn quan xin thay cha ch\u1ecbu t\u1ed9i. Ch\u00e2u b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ban cho nh\u00e0 l\u1ea1i t\u01b0 1 v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c ma chay.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, quy\u1ec1n tri Cao Ly qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, v\u00e0 xin r\u1eb1ng anh \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, xin \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf v\u1ecb.\r\n\r\n[83] Ch\u00e2u B\u00e2n t\u00e2u: N\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.\r\n\r\n[84] Vua th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1p nham, c\u00f3 k\u1ebb mang s\u00e1ch nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ed9, may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec th\u01b0\u1eddng vi ph\u1ea1m ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, mu\u1ed1n tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 c\u1ea3i c\u00e1ch. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ed1ng c\u1eed t\u1eeb nay tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u1ecdn quan kh\u1ea3o th\u00ed, ai \u0111\u1ed7 th\u00ec cho ti\u1ebfn c\u1eed. L\u1ea1i l\u1ec7nh b\u1ed9 L\u1ec5, t\u1eeb nay gi\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1ng, theo l\u1ec7 b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3o, n\u1ebfu c\u00f3 ai ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, th\u00ec c\u1ea3 b\u1ea3o \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu li\u00ean \u0111\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i thi.\r\n\r\n[85] Qu\u00fd phi h\u1ecd T\u00f4n m\u1ea5t. T\u00f4n th\u1ecb v\u00e0o cung n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 hai, n\u0103m sau phong l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n, sau \u0111\u01b0\u1ee3c ban hi\u1ec7u Qu\u00fd phi. Trong cung \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u00fd phi, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u00ednh th\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(N\u0103m th\u1ee9 hai th\u00e1ng t\u00e1m v\u00e0o cung, n\u0103m th\u1ee9 ba th\u00e1ng ba phong T\u00e0i nh\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\n[86] X\u00e2y d\u1ef1ng m\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[87] M\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, H\u1ea1 ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nhung ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, ph\u00e1t binh ch\u00e2u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00ea ng\u1ef1a.\r\n\r\n[88] Ban \u0111\u1ea7u, Vua v\u00ec Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1 l\u1eddi \u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn c\u1ee9u Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u00e8n th\u00e2n chinh Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1n thu l\u1ea1i \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Sau \u0111\u00f3 qu\u00e2n s\u1ef1 k\u00e9o d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n \u0111a s\u1ed1 xin ngh\u1ec9 s\u1ee9c d\u00e2n. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n ven bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i n\u01a1i lo gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, ch\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean quan, x\u00e2m ph\u1ea1m c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c v\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c s\u00fac v\u1eadt, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tu\u1ea7n tra, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed n\u1eb7ng, d\u00ea ng\u1ef1a v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a ra ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i.\r\n\r\nVua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Tr\u1eabm m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch L\u00e3o T\u1eed \u0111\u1ebfn c\u00e2u 'Binh gi\u1ecfi l\u00e0 v\u1eadt ch\u1eb3ng l\u00e0nh, th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00f9ng', ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng suy ngh\u0129 ba l\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1eddi r\u0103n. K\u1ebb l\u00e0m Vua tuy l\u1ea5y v\u00f5 c\u00f4ng d\u1eb9p lo\u1ea1n, nh\u01b0ng r\u1ed1t cu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u0103n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm m\u1ed7i khi lui tri\u1ec1u, kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u00fd mu\u1ed1n x\u00e9t th\u00e0nh b\u1ea1i \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m theo, \u0111\u1ec3 t\u1eadn l\u1ee3i b\u1ecf h\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Khi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u1ee7 Minh K\u00fd ch\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1eddi gian, nay ghi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m, v\u1ec1 sau s\u1ebd kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec, l\u00ean thuy\u1ec1n r\u1ed3ng xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh L\u00e2m Uy\u1ec3n y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh m\u1edbi.\r\n\r\n[91] S\u00f4ng Ho\u00e0i Ch\u00e2u v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n V\u0169 \u0110\u1ee9c, h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eadu X\u01b0ng qua \u0111\u1eddi, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng. Vua \u0111\u1ecbnh t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m sau, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[93] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ecbch '\u1ee8ng Thi\u00ean' c\u00f3 s\u1ef1 sai l\u1ec7ch v\u1ec1 kh\u00ed ti\u1ebft v\u00e0 ng\u00e0y s\u00f3c, Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty Thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng X\u1eed N\u1ed9t c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t l\u1ea1i. X\u1eed N\u1ed9t d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ecbch m\u1edbi, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu giao cho Ty Thi\u00ean gi\u00e1m t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. L\u00fac \u1ea5y, \u0110\u00f4ng quan ch\u00ednh Ng\u00f4 Chi\u00eau T\u1ed1, T\u1eeb O\u00e1nh v\u00e0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00eau C\u00e1t \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ecbch m\u1edbi. Khi X\u1eed N\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, b\u1ed9 l\u1ecbch c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng n\u1eefa.\r\n\r\nVua b\u00e8n sai n\u1ed9i th\u1ea7n Th\u1ea9m Nguy\u00ean \u1ee8ng t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan thu\u1ed9c v\u00e0 h\u1ecdc sinh c\u1ee7a Ty Thi\u00ean gi\u00e1m, so s\u00e1nh \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a ba b\u1ed9 l\u1ecbch do Chi\u00eau C\u00e1t v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng l\u00ean. Thu quan ch\u00ednh S\u1eed \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ecbch c\u1ee7a Chi\u00eau C\u00e1t c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, c\u00f2n l\u1ecbch c\u1ee7a Chi\u00eau T\u1ed1 v\u00e0 O\u00e1nh, khi \u0111em so s\u00e1nh v\u1edbi kh\u00ed ti\u1ebft v\u00e0 ng\u00e0y s\u00f3c trong 24 n\u0103m t\u1eeb n\u0103m Ki\u1ebfn Long Qu\u00fd H\u1ee3i \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ecbch c\u1ee7a Chi\u00eau T\u1ed1 l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i chu\u1ea9n, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u1ec7 \u00fay Thi\u1ebfu khanh Nguy\u00ean T\u01b0\u1ee3ng T\u00f4ng c\u00f9ng Nguy\u00ean \u1ee8ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u r\u00f5 v\u1ec1 l\u1ecbch ph\u00e1p c\u00f9ng xem x\u00e9t l\u1ea1i. T\u01b0\u1ee3ng T\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ecbch ph\u00e1p c\u1ee7a Chi\u00eau T\u1ed1 qua ki\u1ec3m nghi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e2u d\u00e0i. Vua b\u00e8n t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho b\u1ed9 l\u1ecbch, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 'C\u00e0n Nguy\u00ean L\u1ecbch', ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho Chi\u00eau T\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c b\u1eb1ng v\u1ea3i l\u1ee5a.\r\n\r\n[94] V\u00e0o th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1ea1m \u1edf kinh s\u01b0, giao cho \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4 l\u01b0u h\u1eadu\"<\/i>, sau \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>\"Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4 tri ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n\"<\/i>. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c ch\u00e2u nh\u1ecf kh\u00f4ng thu\u1ed9c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 l\u1eadp tr\u1ea1m, c\u00f2n thu\u1ed9c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u00ec ph\u1ea3i ki\u00eam nhi\u1ec7m.\r\n\r\nKhi m\u1edbi l\u1eadp qu\u1ed1c, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u, b\u1ea3n tr\u1ea5n l\u00e0m ti\u1ebfn t\u1ea5u quan; c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n gi\u00e1m, tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00ec c\u1eed tri h\u1eadu quan ho\u1eb7c ph\u00f3 tri ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Sau khi c\u00e1c ch\u00e2u nh\u1ecf kh\u00f4ng c\u00f2n thu\u1ed9c phi\u00ean tr\u1ea5n, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u1eadp tr\u1ea1m. Tuy nhi\u00ean, quan l\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 ngo\u1ea1i ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i kinh s\u01b0, n\u00ean c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh s\u01b0 ho\u1eb7c d\u00f9ng th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m vi\u1ec7c, bu\u1ed5i s\u00e1ng t\u1eadp trung t\u1ea1i h\u00e0nh lang ngo\u00e0i c\u1eeda H\u1eefu D\u1ecbch \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ec9 l\u1ec7nh v\u00e0 v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c ty, g\u1ea7n tr\u01b0a th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 t\u01b0 s\u1edf, g\u00e2y ra s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u00e0 l\u1ed9 th\u00f4ng tin.\r\n\r\nTh\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n X\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ki\u1ec3m tra ti\u1ebfn t\u1ea5u quan, tri h\u1eadu quan, ph\u00f3 tri, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m ti\u1ebfn t\u1ea5u quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd hai ho\u1eb7c ba ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n gi\u00e1m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n th\u00ec l\u00e0m ph\u00f3 tri v\u1edbi t\u00ean t\u01b0, b\u1ecf t\u00ean tri h\u1eadu. Thi\u1ebft l\u1eadp \u0110\u00f4 ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n g\u1ea7n \u0111\u1ea1i n\u1ed9i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n X\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch.\r\n\r\n[95] Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan nguy\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t tr\u0103m ch\u00e2u, nay tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n trong s\u1ed1 c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 khoa danh, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a xong, d\u1eabn ra y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 thi th\u00ed, n\u1ebfu am hi\u1ec3u c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf.\r\n\r\nN\u0103m n\u00e0y, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan Vu Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n H\u1ee9a ch\u00e2u Tr\u1ea7n Nh\u00e3, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Bi\u1ec7t gi\u00e1 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, V\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf.\r\n\r\n<i>(Theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu', s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 7, nay ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[96] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ea5y L\u00fd K\u1ebf Ph\u1ee7ng l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 ban chi\u1ebfu cho th\u1ee9 s\u1eed Tuy Ch\u00e2u L\u00fd Kh\u1eafc Hi\u1ebfn v\u00e0 th\u1ee9 s\u1eed Ng\u00e2n Ch\u00e2u L\u00fd Kh\u1eafc V\u0103n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 tri\u1ec1u, r\u1ed3i phong Kh\u1eafc Hi\u1ebfn l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, Kh\u1eafc V\u0103n l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed L\u1ec5 Ch\u00e2u. Kh\u1eafc Hi\u1ebfn ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu, c\u1eed th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n Vi\u00ean K\u1ebf Trung \u0111\u1ebfn tuy\u00ean ch\u1ec9, \u00f4ng li\u1ec1n c\u00f9ng K\u1ebf Trung \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, v\u1eabn l\u1ea5y Kh\u1eafc V\u0103n t\u1ea1m quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n H\u1ea1 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[97] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang trong th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 tang vui ch\u01a1i v\u00e0 tham gia c\u00e1c cu\u1ed9c r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, ai vi ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i b\u1ea5t hi\u1ebfu.\r\n\r\n[98] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n[99] Ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n Khai Phong n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00eam n\u1eeda th\u00e1ng so v\u1edbi th\u1eddi h\u1ea1n th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, v\u00ec tr\u1eddi m\u01b0a tuy\u1ebft.\r\n\r\n[100] Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh b\u00e1o c\u00f3 b\u00e3o l\u1edbn ph\u00e1 h\u1ee7y g\u1ea7n h\u1ebft c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a quan ph\u1ee7 v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, h\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong tri\u1ec1u ch\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p.\r\n\r\n<i>(Theo ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb m\u00e0 T\u00edch d\u00e2ng l\u00ean khi \u1edf M\u1ee5c Ch\u00e2u, ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, n\u00ean t\u00ecm l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00ednh c\u1ee7a T\u00edch \u0111\u1ec3 \u0111\u00ednh k\u00e8m. Ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a M\u1ee5c Ch\u00e2u, ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 6.)<\/i>\r\n\r\n[102] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Cao Mi\u1ec7n, d\u00e2ng l\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n trong ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m vi\u1ec7c. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb to\u00e0n b\u1ed9 thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n thu v\u00f4 danh th\u1eddi Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u l\u01b0\u1ee1ng tri\u1ebft, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 6, m\u00e0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n thu h\u1ed3i. Mi\u1ec7n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a T\u00edch.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, phong cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef ng\u00f4i Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0m Cao Ly qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, sai Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd C\u1ef1 Nguy\u00ean <i>(C\u1ef1 Nguy\u00ean ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t x\u1ee9)<\/i> v\u00e0 Tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c t\u00e1 lang, tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u01a1n Di Kh\u00e1nh l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3.\r\n\r\nVua th\u00edch t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ban \u0111\u1ea7u t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c Tri\u1ec7u C\u01a1 K\u1ef7 \u1edf Tu Th\u00e0nh, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u01b0\u1edfng ch\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00e0i th\u00e1ng sau th\u00ec qua \u0111\u1eddi. Vua than th\u1edf v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea7n h\u00e0n c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n h\u1ecfi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf C\u01a1 K\u1ef7, D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft v\u1edbi Di Kh\u00e1nh, \u0111\u00e3 m\u1ea1nh m\u1ebd ti\u1ebfn c\u1eed, t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u1ee7 b\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e2m th\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n, sai Trung th\u01b0 x\u00e9t v\u0103n t\u00e0i, h\u1ee3p \u00fd Vua, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan. Vua bi\u1ebft Di Kh\u00e1nh ngh\u00e8o, n\u00ean sai \u00f4ng l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 cho C\u1ef1 Nguy\u00ean \u0111i Cao Ly. Di Kh\u00e1nh l\u1ea5y c\u1edb m\u1eb9 gi\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i, b\u00e8n \u1edf l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111i. Ban chi\u1ebfu l\u1ea5y Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Kh\u1ed5ng Duy \u1edf Ung Kh\u00e2u thay th\u1ebf.\r\n\r\nDi Kh\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Lai Ch\u00e2u.\r\n\r\nCao Ly v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb h\u1ecfi v\u1ec1 l\u1ec5 nghi v\u1edbi Duy, Duy \u0111\u00e1p b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o l\u00fd qu\u00e2n th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u1eed, th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00f4n ti nghi\u00eam ng\u1eb7t. Tr\u1ecb vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"H\u00f4m nay ta l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p b\u1eadc phu t\u1eed c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.\"<\/i>\r\n\r\n[104] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i: <i>\"C\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ea khai r\u00f5 r\u00e0ng qu\u00ea qu\u00e1n, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua, tu\u1ed5i t\u00e1c, l\u1eadp s\u1ed5 t\u1ecbch tr\u00ecnh l\u00ean. N\u1ebfu l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, th\u00ec ph\u1ea3i ghi r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n g\u1ed1c. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t th\u1ef1c, cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, giao cho c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng xem x\u00e9t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf T\u00e2y Th\u1ee5c, L\u0129nh Bi\u1ec3u, Kinh H\u1ed3, Giang, Chi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00e1c trong khu v\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh.\"<\/i>\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, H\u1eefu Ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung l\u00e0 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\n[106] Th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 b\u00e1o r\u1eb1ng 11 t\u1ed9c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an g\u1ed3m Nh\u1eadt L\u1ee3i, Nguy\u1ec7t \u00cdch, M\u1ed9t T\u1ebf, Ng\u1ed9t Dao, v\u1edbi h\u01a1n 70.000 tr\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn; l\u1ea1i giao chi\u1ebfn v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hai ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0 Vi Th\u00e1i[footnote]Vi Th\u00e1i: C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 254, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ec1u ghi nh\u01b0 v\u1eady. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0 Ti\u00eau Th\u00e1i.[\/footnote] c\u00f9ng v\u00e0i v\u1ea1n ng\u1ef1a, binh kh\u00ed, sai em l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Ngh\u0129a \u0111em t\u00f9 binh \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Vua ban cho Th\u1eeba Ngh\u0129a \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a.\r\n\r\n[107] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Giao Ch\u00e2u \u0111\u1ecbnh d\u00e2ng 93 t\u00f9 binh Chi\u00eam Th\u00e0nh, Vua sai Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u gi\u1eef l\u1ea1i t\u00f9 binh, c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0a v\u1ec1 Chi\u00eam Th\u00e0nh, ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Vua Chi\u00eam Th\u00e0nh. Do \u0111\u00f3, Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u01b0\u1ee1i voi mang s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, Vua l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 voi l\u1ea1i Nam H\u1ea3i.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh T\u00e2n Ki\u1ebfn l\u00e0 Chu T\u0129nh v\u00ec t\u1ee9c gi\u1eadn m\u00e0 x\u1eed t\u1eed d\u00e2n trong h\u1ea1t, b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n v\u00e0 giam c\u1ea7m.\r\n\r\n[109] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i Gi\u1ea3ng V\u0169, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan \u0111i theo.\r\n\r\n[110] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u: Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giam t\u1ea1i lao th\u00e0nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n t\u00e2u l\u00ean \u00e1n t\u1ee5ng, l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i.\r\n\r\n[111] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng L\u01b0, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Th\u00e1i ch\u00fac \u0110i\u00eau Kh\u00e1n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:\r\n\r\n<i>\"Nh\u1eefng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n b\u1ea1o, tr\u00e1i v\u1edbi lu\u1eadt ph\u00e1p, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169, n\u00ean giao cho b\u1ed9 ph\u1eadn ph\u00e1p quan th\u1ea9m v\u1ea5n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n h\u00e0nh h\u1ea1.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u01b0a kia, k\u1ebb gian \u00e1c b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng xa, nay ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i xa \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, ph\u1ee5c d\u1ecbch lao \u0111\u1ed9ng, th\u1eadt kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. \u0110\u1ea5t th\u1ea7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, l\u00e0 n\u01a1i Vua \u1edf, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 t\u00f9 nh\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e0y t\u1eadp trung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e2y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1ed9i nh\u00e2n \u1edf ngo\u1ea1i \u0111\u1ecba, xin kh\u00f4ng cho gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i ph\u1ee5c d\u1ecbch. L\u1ec5 l\u1ea1i ch\u00e9p: 'H\u00e0nh h\u00ecnh \u1edf ch\u1ee3, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft m\u00e0 tr\u00e1nh.' V\u1eady n\u00ean bi\u1ebft cung v\u00e0ng \u0111i\u1ec7n ng\u1ecdc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin t\u1eeb nay \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua kh\u00f4ng thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0110\u00ecnh \u00fay tr\u00f4ng nom, roi v\u1ecdt l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0110\u00ecnh \u00fay. Kinh ph\u1ee7 ho\u1eb7c ph\u00e1i trung s\u1ee9, ho\u1eb7c c\u1eed ph\u00e1p quan, theo nghi l\u1ec5 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd Vua coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n. C\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec ch\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111inh, rao l\u1ec7nh \u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n ngu mu\u1ed9i kh\u00f4ng hi\u1ec3u lu\u1eadt ph\u00e1p, v\u00ec c\u01a1m \u00e1o m\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi l\u00e0m \u00e1c, ngh\u0129a kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u1ecb h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i phong h\u00f3a. C\u0169ng xin gi\u1ea3m b\u1edbt h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u00e0y. Nh\u01b0 v\u1eady, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd kh\u00f4ng kinh s\u1ee3, y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, h\u00f2a kh\u00ed kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nVua xem s\u1edb r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\nKh\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Th\u0103ng. Ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m quan d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u L\u00fd D\u1ee5c, gi\u1eef ch\u1ee9c Tr\u1ef1c thanh huy \u0111i\u1ec7n, duy\u1ec7t c\u00e1c t\u1edd tr\u1ea7n t\u1ea5u trong ngo\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng. Khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i ch\u00fac. \u00d4ng c\u00e1o b\u1ec7nh, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 th\u00ec r\u1eddi b\u1ecf quan t\u1ecbch, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf kinh \u0111\u00f4 m\u1ea5y n\u0103m. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u1ed7 M\u00f4ng \u1edf H\u00e0n l\u00e2m khuy\u00ean \u00f4ng ra l\u00e0m quan, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u00f4ng d\u00e2ng b\u00e0i <i>\"Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c t\u1ee5ng\"<\/i>, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169. Ra l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf \u0110\u1ed3ng L\u01b0[footnote]'\u0110\u1ed3ng L\u01b0' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng L\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], su\u1ed1t b\u1ea3y n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 phu \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c s\u1ef1 thu\u1ea7n khi\u1ebft, thanh nh\u00e3 c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n.\r\n\r\n<i>(M\u00f9a thu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u00e2u vi\u1ec7c, ch\u1eafc r\u1eb1ng t\u1edd bi\u1ec3u c\u1ee7a Kh\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 c\u1ee5 th\u1ec3 th\u1eddi gian n\u00e0o, n\u00ean ghi k\u00e8m sau chi\u1ebfu \u0110inh D\u1eadu, e r\u1eb1ng chi\u1ebfu n\u00e0y th\u1eadt ra l\u00e0 do \u0110i\u00eau Kh\u00e1n v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu d\u1ee5: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf hai kinh, h\u00e3y ch\u1ecdn d\u00e2n trong h\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o am hi\u1ec3u vi\u1ec7c canh t\u00e1c, bi\u1ebft r\u00f5 c\u00e1ch tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, b\u1ed5 l\u00e0m N\u00f4ng s\u01b0, m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec7nh cho h\u1ecd xem x\u00e9t ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 hay c\u1eb1n c\u1ed7i, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh lo\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng th\u00edch h\u1ee3p, ch\u1ec9 r\u00f5 n\u01a1i n\u00e0o th\u00edch tr\u1ed3ng c\u00e2y g\u00ec, nh\u00e0 n\u00e0o c\u00f3 gi\u1ed1ng, h\u1ed9 n\u00e0o c\u00f3 \u0111inh nam[footnote]'H\u1ed9 n\u00e0o c\u00f3 \u0111inh nam', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 173, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ph\u1ea7n 1 ch\u01b0\u01a1ng 16 vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed9 n\u00e0o hi\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0111inh', 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c N\u00f4ng s\u01b0 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed9 n\u00e0o thi\u1ebfu \u0111inh nam'.[\/footnote], ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 tr\u00e2u c\u00e0y. L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh cho Tam l\u00e3o trong l\u00e0ng c\u00f9ng L\u00fd t\u01b0 v\u00e0 N\u00f4ng s\u01b0 khuy\u00ean d\u00e2n chia \u0111\u1ea5t hoang m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt[footnote]'Chia \u0111\u1ea5t hoang m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt', 'tr\u1ed3ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'gi\u00e1', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ee3i m\u00f9a m\u00e0ng thu ho\u1ea1ch, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m N\u00f4ng s\u01b0 ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 kh\u00e1c. D\u00e2n trong l\u00e0ng c\u00f3 k\u1ebb ham m\u00ea r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, c\u1edd b\u1ea1c, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng, th\u00ec N\u00f4ng s\u01b0 ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc x\u00e9t h\u1ecfi, tr\u00ecnh b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 lu\u1eadn t\u1ed9i, nh\u1eb1m r\u0103n \u0111e k\u1ebb l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1ee7a ri\u00eang, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng thu thu\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ra l\u1ec7nh tha t\u1ed9i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Ng\u00e2n, H\u1ea1.\r\n\r\n[114] N\u0103m \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u00e1c B\u1ea1t Ng\u1ed9 t\u1eeb b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u1ec1n L\u1ea1c \u1edf Ng\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00fa d\u1ecbch h\u00e0 kh\u1eafc c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c di c\u01b0 v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef nguy\u00ean n\u01a1i \u1edf. B\u1ed9 t\u1ed9c B\u1ed1 N\u1ea1p Kh\u1eafc t\u1eadp h\u1ee3p k\u00edch \u0111\u1ed9ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u1ee7a H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Hu\u1ef3nh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean.\r\n\r\n[115] Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 l\u00e0 Minh K\u00ed qua \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 C\u1ea3nh T\u00f4ng Hi\u1ebfu Th\u00e0nh Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf.\r\n\r\n<i>(Theo 'Th\u1eadp Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu': t\u1ea1i v\u1ecb 15 n\u0103m.)<\/i>\r\n\r\nKhi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 Minh K\u00ed c\u00f3 ba con trai l\u00e0 Long T\u1ef1, Long D\u1ee5 v\u00e0 Long Kh\u00e1nh. Long T\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m L\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, k\u1ebf v\u1ecb, x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean Ph\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, t\u00f4n m\u1eb9 l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0m Th\u1eeba Thi\u00ean Th\u00e1i H\u1eadu, \u0111\u1ed5i qu\u1ed1c hi\u1ec7u t\u1eeb \u0110\u1ea1i Li\u00eau th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an. Long T\u1ef1 khi \u0111\u00f3 m\u1edbi 12 tu\u1ed5i, m\u1eb9 l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb n\u1eafm quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ch\u00ednh.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u00eau th\u1ecb th\u00f4ng d\u00e2m v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng. Khi Minh K\u00ed l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111ang c\u1ea7m qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i tri\u1ec7u, li\u1ec1n \u0111\u01b0a th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng, b\u00e1o v\u1edbi Ti\u00eau th\u1ecb thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u1eadp Long T\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i. Nh\u1edd c\u00f4ng s\u00e1ch l\u1eadp, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u01b0 \u0110\u1ed3, Ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ec7nh, t\u01b0\u1edbc S\u1edf V\u01b0\u01a1ng, ban h\u1ecd Gia Lu\u1eadt, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Long V\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1i l\u00e0m \u0110\u1ea1i Th\u1eeba T\u01b0\u1edbng, Phi\u00ean H\u00e3n Khu m\u1eadt s\u1ee9, Nam B\u1eafc Di\u1ec7n H\u00e0nh dinh \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, d\u1eddi phong t\u01b0\u1edbc T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng. Long T\u1ef1 t\u1ef1 tay vi\u1ebft thi\u1ebfp kho\u00e1n, \u0111\u1ecdc d\u01b0\u1edbi sao B\u1eafc \u0110\u1ea9u \u0111\u1ec3 ban cho \u00f4ng. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 L\u1ec7nh, l\u1ea1i d\u1eddi phong t\u01b0\u1edbc T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00e1i l\u1ea1y, ng\u1ed3i xe l\u00ean \u0111i\u1ec7n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t tr\u0103m h\u1ed9 v\u1ec7. Ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u1ed1c ch\u1ee7 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1eb7t h\u1ed9 v\u1ec7. Long T\u1ef1 lu\u00f4n coi Long V\u1eadn nh\u01b0 cha[footnote] Ch\u1eef 'm\u1ed7i' trong 'Long T\u1ef1 m\u1ed7i d\u0129 ph\u1ee5 s\u1ef1 Long V\u1eadn' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, nay d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], h\u00e0ng ng\u00e0y sai em l\u00e0 Long D\u1ee5 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, m\u1ed7i khi nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u00f4ng, li\u1ec1n xu\u1ed1ng xe \u0111i b\u1ed9 v\u00e0o.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ghi Minh K\u00ed m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u1eebng binh v\u00e0 ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd khi ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c th\u00ec Minh K\u00ed ch\u01b0a m\u1ea5t, ho\u1eb7c Minh K\u00ed m\u1ea5t, Th\u00e1i T\u00f4ng m\u1edbi ra chi\u1ebfu ng\u1eebng binh, nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1eadt kh\u00f4ng r\u00f5, nay ghi \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m. Ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u00e0o th\u00e1ng 5, chi\u1ebfu ng\u1eebng binh l\u1ea1i v\u00e0o th\u00e1ng 10[footnote] Ch\u1eef 'kh\u01b0\u1edbc' trong 'T\u1ee9c binh kh\u01b0\u1edbc t\u1ea1i th\u1eadp nguy\u1ec7t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', nay d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. C\u00f3 s\u00e1ch ghi Minh K\u00ed m\u1ea5t v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 3, c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 xe c\u1ed9, qu\u1ea7n \u00e1o, tang l\u1ec5 cho s\u0129 d\u00e2n, giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan thi h\u00e0nh, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, phong H\u1eefu v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1ea7u U\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u. Khi U\u00e2n \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, \u00f4ng xem x\u00e9t b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, ban th\u01b0\u1edfng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, ng\u01b0\u1eddi r\u1ee3 vui v\u1ebb ph\u1ee5c t\u00f9ng, trong v\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. \u00d4ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc t\u1ed5ng c\u1ed9ng 10 n\u0103m, Vua tuy nh\u1edb U\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u l\u00e0m quan nh\u01b0ng kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, cu\u1ed1i c\u00f9ng U\u00e2n qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf.<\/p>\n<p>[3] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i T\u1ed5 mi\u1ec5n thu\u1ebf gi\u1ea5y cho \u0110\u00e0m ch\u00e2u trong 10 n\u0103m. Khi k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e3 h\u1ebft c\u1ea7n thu thu\u1ebf l\u1ea1i, ch\u00e2u n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i k\u00e9m, xin \u0111\u1ee3i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u1edbi n\u1ed9p, Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n lu\u00f4n.<\/p>\n<p>[4] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Tinh T\u1eed, ch\u00e2u Giang l\u00e0m Nam Khang qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn \u1edf Phong ch\u00e2u l\u00e0 Ho\u00e0ng La c\u00f9ng em l\u00e0 \u1ea4t B\u1ea1ng \u0111em ng\u1ef1a t\u1ed1t \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[6] Vua ban chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n li\u00ean ti\u1ebfp, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u phi\u00eau t\u00e1n, n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5, khi\u1ebfn h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1. N\u1ebfu qu\u00e1 100 ng\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u1eadn c\u00e0y c\u1ea5y, l\u00e0m s\u1ea3n nghi\u1ec7p v\u0129nh vi\u1ec5n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[7] Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00e1n tam ty V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Thi\u1ec7m ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c kinh t\u1ebf qu\u1ed1c gia g\u1ea7n ch\u1ee5c n\u0103m, dung t\u00fang thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m b\u1eady, \u1ef7 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, kh\u00f4ng ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. \u00d4ng c\u00f2n kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng v\u1ee5 \u00e1n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Ph\u1ea1m M\u00e2n, khi\u1ebfn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bi\u1ebfm ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng c\u1ef1u th\u1ea7n v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a Vua t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Nam ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u00ean trong ngo\u00e0i c\u00e0ng s\u1ee3 uy c\u1ee7a \u00f4ng. L\u00fac \u1ea5y, T\u1ea3 th\u1eadp di Nam X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 c\u00f9ng Binh b\u1ed9 lang trung T\u1ed1ng K\u1ef3 c\u00f9ng ph\u00e1n x\u00e9t vi\u1ec7n, m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 thanh li\u00eam, kh\u00f4ng s\u1ee3 quy\u1ec1n th\u1ebf, b\u00e8n b\u00e0n vi\u1ec7c c\u01a1 quan, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, tranh c\u00e3i v\u1edbi nhau. Khi \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1ee9 ra t\u00e2u, Vua tra h\u1ecfi, Th\u1ee9 bi\u1ec7n lu\u1eadn s\u1eafc b\u00e9n, Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu khu\u1ea5t. Vua r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Nh\u00e2n Thi\u1ec7m b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n; K\u1ef3 c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Binh b\u1ed9 Lang trung L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1eddng, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Kim b\u1ed9 Lang trung H\u1ec1 T\u1ef1, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m B\u1ea3n t\u00e0o Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Du\u1eadt b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129.<\/p>\n<p>L\u1ea5y C\u1ea5p s\u1ef1 trung H\u1ea7u Tr\u1eafc, H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Minh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'gi\u00e1n' trong 'H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Minh' nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u00e3 s\u1eeda. Xem '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 112, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 270 b\u1ea3n truy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i Minh l\u00fac n\u00e0y l\u00e0 H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu. B\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu', c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a.\" id=\"return-footnote-131-1\" href=\"#footnote-131-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Tam ty, vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n Tam ty b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1eafc v\u00e0 Minh. Binh b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u B\u1ea3o Hu\u00e2n coi vi\u1ec7c C\u00e2u vi\u1ec7n. Th\u0103ng Th\u1ee9 l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Di\u00eam thi\u1ebft Suy quan, C\u1ea3nh Ch\u1ea5n l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Suy quan, Nguy\u00ean Di t\u1ea1m th\u1eddi coi vi\u1ec7c B\u1ea3n t\u00e0o Ph\u00e1n quan.<\/p>\n<p>K\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u c\u00f9ng Th\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean Vua, sau l\u1ea1i theo Nh\u00e2n Thi\u1ec7m, n\u00ean c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, \u0111\u1ed5i Nh\u00e2n Thi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, do c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i kh\u00e1c bi\u1ec7t. Nh\u00e2n Thi\u1ec7m t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb th\u00f9, n\u00ean u\u1ea5t \u1ee9c sinh b\u1ec7nh, v\u00e0i ng\u00e0y sau th\u00ec m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[8] Sau \u0111\u00f3, Vua nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a Tam ty, b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e2n Thi\u1ec7m \u0111\u1ec3 cho thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m b\u1eady, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u che gi\u1ea5u ti\u1ec1n c\u00f4ng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u00e0n v\u1ea1n. Khi Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft, ph\u00e2n c\u00f4ng s\u1ee9 th\u1ea7n coi vi\u1ec7c \u1ea5y. Nh\u00e2n Thi\u1ec7m nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 b\u1ea5t ti\u1ec7n, Tr\u1eabm b\u1ea3o \u00f4ng \u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u1ebfu n\u0103m \u0111\u00f3 thu\u1ebf thu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u00e1ch \u00f4ng. \u0110\u1ebfn h\u1ebft m\u1ed9t n\u0103m, ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc thu m\u1ed9t ng\u00e0n quan nay t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t hai v\u1ea1n quan, ch\u1ed7 m\u1ed9t v\u1ea1n quan t\u0103ng l\u00ean s\u00e1u b\u1ea3y v\u1ea1n quan, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, chi ti\u00eau \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7, n\u1ebfu g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t hay h\u1ea1n h\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 mi\u1ec5n thu\u1ebf cho d\u00e2n. Nh\u00e2n Thi\u1ec7m t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh sai, trong l\u00f2ng c\u0169ng h\u1ed5 th\u1eb9n lo s\u1ee3, Tr\u1eabm c\u0169ng khoan dung v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua b\u00e0n v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Nh\u00e2n Thi\u1ec7m v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 8, nay chuy\u1ec3n v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[9] D\u00e2n L\u01b0\u1ee1ng xuy\u00ean chuy\u1ec3n c\u1ed1ng, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng trai tr\u00e1ng h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n, t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng b\u1eaft d\u00e2n khi\u00eang v\u00e1c. Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Nam l\u00e0 H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 t\u00e2u, cho r\u1eb1ng l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n b\u1eb1ng vi\u1ec7c sai d\u1ecbch qu\u00e1 m\u1ee9c, xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 T\u00e2y Xuy\u00ean, L\u0129nh Nam, Kinh H\u1ed3, Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m c\u1ed1ng n\u1ea1p ti\u1ec1n b\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u1ecbu v\u1eadn chuy\u1ec3n, d\u00f9ng qu\u00e2n truy\u1ec1n tr\u00ed \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i Quan Nam th\u00e0nh Cao D\u01b0\u01a1ng Quan.<\/p>\n<p>[11] D\u00e2n L\u01b0 ch\u00e2u thi\u1ebfu n\u1ee3 kho ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn th\u1ea1ch g\u1ea1o, chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n<p>[12] Tr\u01b0\u1ee3ng ch\u1ebft Huy\u1ec7n \u00fay Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1o l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea5n, v\u00ec t\u1ed9i b\u1ed9 h\u1ea1 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, tham \u00f4 n\u0103m tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, phong con g\u00e1i Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Y\u00ean l\u00e0 Cao th\u1ecb l\u00e0m huy\u1ec7n ch\u1ee7 Cao B\u00ecnh, con g\u00e1i th\u1ee9 l\u00e0m huy\u1ec7n ch\u1ee7 Ch\u00e2n Ninh.<\/p>\n<p>[14] Th\u00e1ng n\u00e0y, d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u1ec1 Tam Giao Tr\u1ea1i, c\u1eed Phan M\u1ef9 l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 T\u1ecbnh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Phan M\u1ef9, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y. Tam Giao Tr\u1ea1i t\u1ee9c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u00fac.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[16] Tuy\u00ean Ch\u00e2u b\u1ecb s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1, h\u1ea1i l\u00faa d\u00e2u, chi\u1ebfu ch\u1ec9 mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[17] \u0110i\u1ec7n Th\u1ee7y T\u00e2m \u1edf Kim Minh Tr\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua \u0111\u1ecbnh \u0111i thuy\u1ec1n du ngo\u1ea1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e2m m\u01b0u nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y kh\u1edfi lo\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e2m m\u01b0u nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y kh\u1edfi lo\u1ea1n, '\u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u01b0u', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 8 'T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 t\u00edch' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f9ng t\u1ea3 h\u1eefu m\u01b0u'.\" id=\"return-footnote-131-2\" href=\"#footnote-131-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1ea3 v\u1edd b\u1ec7nh \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, \u0111\u1ee3i xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1ea1o ph\u1ea3n. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 ph\u01a1i b\u00e0y vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, b\u00e3i ch\u1ee9c Khai Phong do\u00e3n c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9, b\u1ed5 l\u00e0m L\u01b0u th\u1ee7 T\u00e2y Kinh. M\u1ed7i khi \u0110\u00ecnh M\u1ef9 t\u1eeb Nam ph\u1ee7 v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111i qua c\u1eeda Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, th\u1ea5y vi\u1ec7n \u0111\u00f3ng c\u1eeda, th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi qua c\u1eeda, quan Kh\u1ed5ng m\u1ee5c li\u1ec1n b\u00e1o t\u00ean, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7. H\u00f4m \u0111\u00f3, vi\u00ean H\u1ecdc s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c s\u1ee3 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 h\u1ecfi th\u00ec kh\u00f3 tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n m\u1edf toang c\u1eeda vi\u1ec7n, \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111i qua r\u1ed3i m\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u00f3ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(N\u00ean ki\u1ec3m tra t\u00ean H\u1ecdc s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"N\u00ean ki\u1ec3m tra t\u00ean H\u1ecdc s\u0129, 'Ki\u1ec3m' nguy\u00ean l\u00e0 'hi\u1ec7u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-131-3\" href=\"#footnote-131-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u00fac \u0111\u00f3 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ed7 M\u00f4ng, T\u1eeb Huy\u1ec1n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1ecdc s\u0129.)<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ra l\u1ec7nh cho H\u1eefu Ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu L\u00fd Ph\u00f9 t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd ph\u1ee7 Khai Phong.<\/p>\n<p>[18] Chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u ch\u00e2u L\u00ea \u0111\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn \u1edf s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c T\u00e2y Nam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban t\u1eb7ng T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e1o l\u1ec5, \u0111ai ng\u00e0 th\u00f4ng, m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n, m\u1ed7i lo\u1ea1i v\u1ea3i g\u1ea5m m\u01b0\u1eddi ngh\u00ecn t\u1ea5m, m\u1ed9t v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f9ng m\u1ed9t khu nh\u00e0 l\u1edbn t\u1ea1i T\u00e2y Kinh. L\u1ea1i ban cho L\u01b0u th\u1ee7 ph\u00e1n quan Di\u00eam C\u1ee7 v\u00e0 H\u00e0 Nam ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng Du\u1eadt m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[20] Ban \u0111\u1ea7u, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u0129nh Nam H\u1ee9a Tr\u1ecdng Tuy\u00ean sau khi \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n nam chinh, vi\u1ebft h\u1ecbch d\u1ee5 ch\u00e2u Giao, ph\u00f4 b\u00e0y uy t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh s\u1edbm t\u00e1i chinh ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>L\u00ea Ho\u00e0n c\u0169ng lo s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ti\u1ebfn h\u00e0nh ti\u00eau di\u1ec7t, n\u00ean ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea1i thay m\u1eb7t \u0110inh To\u00e0n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 t\u1ed9i v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u00e2u V\u1ecb c\u0169ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp vi\u1ec7c \u00f4ng vi\u1ebft h\u1ecbch cho ch\u00e2u Giao, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ghi nh\u1eadn Tr\u1ecdng Tuy\u00ean. B\u1edfi Tr\u1ecdng Tuy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu m\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, c\u00f4ng lao n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n B\u1eafc D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u sinh s\u00f4i, nh\u01b0ng m\u1ea5y v\u1ea1n chim bay \u0111\u1ebfn \u0103n s\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[22] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ng\u00e0y m\u00f9ng 1, Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n ti\u1ec5n T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ph\u00eda T\u00e2y.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1ea3 Ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1eadu X\u01b0ng v\u00e0 Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Qu\u00e1ch Ch\u00ed gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, tham gia qu\u1ea3n l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi X\u01b0ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00ec sao m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady?&#8221;<\/i> X\u01b0ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Nh\u1edd B\u1ec7 h\u1ea1 nh\u1edb t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u0169 \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng th\u1eb3ng th\u1eafn b\u00e1c b\u1ecf Gi\u1ea3 Di\u1ec5m, n\u00ean ta th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u01a1i s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng.&#8221;<\/i> X\u01b0ng c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>[24] B\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m Tuy\u00ean huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9; H\u00e0n l\u00e2m ph\u00f3 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u1ea5t l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, sung ch\u1ee9c Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9. Th\u1ee7 Nh\u1ea5t t\u1ee9c l\u00e0 Th\u1ee7 T\u1ed1, \u00f4ng c\u00f9ng V\u0169 T\u00edch t\u1ed1 c\u00e1o \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Ch\u1ee9c Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 th\u00eam ch\u1eef <i>&#8220;\u0110\u00f4&#8221;<\/i> b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Th\u1ee7 Nh\u1ea5t.<\/p>\n<p><i>(Tri\u1ec7u Dung c\u00f9ng T\u01b0\u01a1ng L\u00fd Hu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed1 c\u00e1o \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9. Nh\u01b0ng Hu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec7n, Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng kh\u00f4ng ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c Dung nh\u1eadn ch\u1ee9c, n\u00ean l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Khu m\u1eadt th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Tri T\u00edn l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9 Hu\u1ec7 Di\u00ean Ch\u00e2n l\u00e0m Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, c\u1ea5m qu\u00e2n li\u1ec7t hi\u1ec7u h\u0129nh nh\u00e2n Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 K\u1ebf Minh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m Nh\u1eef ch\u00e2u m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tri\u1ec7u <i>(ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3o C\u01b0\u1eddng)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, V\u01b0\u01a1ng Vinh <i>(ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ecbnh)<\/i> b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m B\u1ed9c ch\u00e2u gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i giao th\u00f4ng v\u1edbi T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eadn t\u01b0 l\u1ec5 c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Vinh ch\u01b0a \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng ta t\u1eebng n\u00f3i cu\u1ed3ng ng\u00f4n v\u1edbi th\u00e2n l\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9: <i>&#8220;Ta ch\u1eb3ng bao l\u00e2u n\u1eefa s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf b\u1ecb t\u01b0\u1edbc t\u1ecbch v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p><i>(Trong <i>&#8220;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8221;<\/i> c\u00f3 ghi vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f2n c\u00f3 L\u01b0u L\u1ec7nh Uy v\u00e0 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa, nh\u01b0ng t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 sau kh\u00f4ng c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i n\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, cho Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ed1ng K\u1ef3 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Khai Phong ph\u1ee7. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf kinh ph\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u1ed1ng K\u1ef3.<\/p>\n<p>[27] Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t an. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u00e1m ch\u1ec9 L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n n\u00ean lui v\u1ec1, nh\u01b0ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n tham quy\u1ec1n c\u1ed1 v\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Khi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n giao th\u00f4ng v\u1edbi T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, gi\u00e1ng L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed, b\u1eaft gi\u1eef Trung th\u01b0 th\u1ee7 \u0111\u01b0\u01a1ng quan Tri\u1ec7u B\u1ea1ch, Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan c\u1ee7a ph\u1ee7 T\u1ea7n l\u00e0 Di\u00eam M\u1eadt, c\u00f9ng ti\u1ec3u l\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh, Tri\u1ec7u Ho\u00e0i L\u1ed9c, Di\u00eam Ho\u00e0i Trung, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, H\u1ecdc s\u0129 H\u1ed7 M\u00f4ng, V\u1ec7 \u00fay khanh Th\u00f4i Nh\u00e2n K\u00fd, Thi\u1ec7n b\u1ed9 lang trung tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh c\u00f9ng x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110a T\u1ed1n t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai Tri\u1ec7u B\u1ea1ch l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt trong Trung th\u01b0 b\u00e1o c\u00e1o m\u1eadt cho \u0110\u00ecnh M\u1ef9, th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i, l\u1ea1i b\u1ea3o Tri\u1ec7u B\u1ea1ch n\u00f3i v\u1edbi \u0110\u00ecnh M\u1ef9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Mong cung xa s\u1edbm b\u0103ng h\u00e0, h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u1ea1i sai Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh b\u00e1o cho \u0110a T\u1ed1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1eddi th\u1eeba ch\u1ec9 v\u1eeba h\u1ee3p \u00fd ta, ta c\u0169ng mong cung xa s\u1edbm b\u0103ng h\u00e0.&#8221;<\/i> Ri\u00eang t\u1eb7ng \u0110a T\u1ed1n cung t\u00ean, \u0110a T\u1ed1n nh\u1eadn l\u1ea5y. Di\u00eam M\u1eadt ban \u0111\u1ea7u h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh \u0110\u00ecnh M\u1ef9, Th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i, b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, v\u1eabn thu\u1ed9c T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, ngang ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u00e1p, l\u1eddi n\u00f3i nhi\u1ec1u ch\u1ec9 tr\u00edch.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tin c\u1eady V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, th\u01b0\u1eddng sai \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm k\u1ef9 n\u1eef, K\u1ebf Hu\u00e2n c\u1eady th\u1ebf vay m\u01b0\u1ee3n, tham \u00f4 b\u1eeba b\u00e3i. Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh v\u1ed1n th\u01b0\u1eddng giao du v\u1edbi Tri\u1ec7u B\u1ea1ch, \u0110a T\u1ed1n nh\u1edd \u0111\u00f3 k\u1ebft giao v\u1edbi \u0110\u00ecnh M\u1ef9.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai Tri\u1ec7u Ho\u00e0i L\u1ed9c b\u00ed m\u1eadt g\u1ecdi em c\u00f9ng m\u1eb9 l\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n. Di\u00eam Ho\u00e0i Trung t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00ecnh M\u1ef9 sai \u0111i, \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i H\u1ea3i v\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c xin \u0111ai ng\u1ecdc t\u00ea, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1eb1ng v\u00e0ng, Ho\u00e0i Trung nh\u1eadn c\u1ee7a Th\u1ee5c ri\u00eang t\u1eb7ng tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1ch kim, \u0111\u1ed3 kh\u1ea3m<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ed3 kh\u1ea3m nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'ch\u00ec kh\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 264 truy\u1ec7n L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n s\u1eeda. X\u00e9t b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ghi '\u0111\u1ed3 b\u1ea1c', s\u00e1ch Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ed5n m\u1ea1t quy\u1ec3n 8 chuy\u1ec7n T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 244 truy\u1ec7n Ng\u1ee5y v\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 trong T\u1ed1ng s\u1eed \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u0111\u1ed3 v\u00e0ng'.\" id=\"return-footnote-131-4\" href=\"#footnote-131-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, qu\u1ea1t l\u1ee5a, \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u1ea1i t\u1eebng sai Ho\u00e0i Trung mang ch\u00e9n b\u1ea1c, g\u1ea5m v\u00f3c, r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea<a class=\"footnote\" title=\"R\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u00ean trong Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ed5n m\u1ea1t, T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f9ng quy\u1ec3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-131-5\" href=\"#footnote-131-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>\u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i c\u1ee7a cha v\u1ee3 l\u00e0 Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u Khai Phong Phan L\u00e2n \u0111\u1ec3 y\u1ebfn ti\u1ec7c qu\u00e2n hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u h\u1ecdp b\u00e0n t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 c\u00f9ng 74 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng \u0110a T\u1ed1n v\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f3 \u00fd tr\u00f4ng ng\u00f3ng, nguy\u1ec1n r\u1ee7a, \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch b\u1ea5t \u0111\u1ea1o, n\u00ean x\u1eed t\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u00ednh danh ph\u00e1p lu\u1eadt; Tri\u1ec7u B\u1ea1ch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin x\u1eed ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0110a T\u1ed1n, \u0111\u00e0y c\u1ea3 gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nhai Ch\u00e2u; \u0110\u00ecnh M\u1ef9 b\u1ecb b\u1eaft v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang; Tri\u1ec7u B\u1ea1ch, Di\u00eam M\u1eadt, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, Ph\u00e0n \u0110\u1ee9c Minh, Tri\u1ec7u Ho\u00e0i L\u1ed9c, Di\u00eam Ho\u00e0i Trung \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m \u1edf ngo\u00e0i c\u1ed5ng th\u00e0nh, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ch\u00e9m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tri\u1ec7u B\u1ea1ch di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, nh\u01b0ng [s\u1eed gia] ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>\u0110a T\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed3 m\u1ea3 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110\u00eam tr\u01b0\u1edbc khi s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, s\u1ea5m s\u00e9t thi\u00eau r\u1ee5i h\u1ebft c\u00e2y c\u1ed1i \u1edf \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1.<\/p>\n<p>Khi \u0110a T\u1ed1n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00e0y, d\u1eebng l\u1ea1i \u0103n \u1edf qu\u00e1n tr\u1ecd b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p m\u1ed9t b\u00e0 l\u00e3o k\u1ec3 chuy\u1ec7n c\u0169 \u1edf kinh th\u00e0nh. \u0110a T\u1ed1n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi b\u00e0, nh\u01b0ng b\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i l\u00e0 \u0110a T\u1ed1n. \u0110a T\u1ed1n h\u1ecfi: <i>&#8220;B\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn, sao l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> B\u00e0 l\u00e3o kh\u1ebd th\u1edf d\u00e0i: <i>&#8220;T\u00f4i v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 quan \u1edf Trung Nguy\u00ean, c\u00f3 con l\u00e0m quan. L\u00fac L\u01b0 m\u1ed7 l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, b\u1eaft con t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i \u0111\u1ea1o. Con t\u00f4i kh\u00f4ng nghe, L\u01b0 m\u1ed7 li\u1ec1n d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt h\u00e3m h\u1ea1i, c\u1ea3 nh\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y xu\u1ed1ng ph\u00eda nam. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u1ec1u qua \u0111\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f2n t\u00f4i l\u01b0u l\u1ea1c n\u01a1i n\u00fai r\u1eebng. Nay t\u00f4i t\u1ea1m tr\u00fa b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 \u00fd ri\u00eang. L\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kia, h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, c\u1eady quy\u1ec1n th\u1ebf, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p, kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u00eang k\u1ef5, r\u1ed3i c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e0y xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng nam. May m\u1eafn ch\u01b0a ch\u1ebft, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110a T\u1ed1n im l\u1eb7ng, v\u1ed9i v\u00e3 r\u1eddi \u0111i. Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u ph\u00e1i nha t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n l\u00fd Nhai Ch\u00e2u, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1ea7u h\u00f4n v\u1edbi \u0110a T\u1ed1n. \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u1ecb x\u00fac ph\u1ea1m v\u00e0 \u0111e d\u1ecda, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e0nh ch\u1ecbu h\u00f4n s\u1ef1.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Vi Ti\u1ebfn Thao b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu V\u1ec7 Su\u1ea5t ph\u1ee7 Su\u1ea5t, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u keo ki\u1ec7t, kh\u00f4ng mua r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt khao qu\u00e2n, khi\u1ebfn h\u1ecfa ho\u1ea1n thi\u00eau r\u1ee5i nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 l\u1ea7u c\u1ed5ng th\u00e0nh, m\u00e0 Ti\u1ebfn Thao kh\u00f4ng hay bi\u1ebft.<\/p>\n<p>[29] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng con trai con g\u00e1i c\u1ee7a T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9 n\u00ean g\u1ecdi \u0111\u00fang t\u00ean, Qu\u00fd Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Cung v\u1eabn l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, con g\u00e1i l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a H\u00e0n th\u1ecb b\u1ecb b\u1ecf t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u V\u00e2n D\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng ch\u00faa, H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u00e0n S\u00f9ng Nghi\u1ec7p b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 su\u1ea5t ph\u1ee7 su\u1ea5t, ph\u00e2n ty t\u1ea1i T\u00e2y Kinh, b\u1ecf t\u01b0\u1edbc Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay, v\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 T\u00e2y Kinh, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ee7a \u0110\u00ecnh M\u1ef9 an tr\u00ed.<\/p>\n<p>[30] Ban l\u1ec7nh Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 quy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1ee9c Tri H\u00e0 Nam ph\u1ee7. V\u00ec n\u0103m h\u1ea1n h\u00e1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c khan hi\u1ebfm, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u k\u1ebb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, Th\u01b0\u1ee3ng lo l\u1eafng. Khi Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u00ecnh h\u00ecnh d\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>[31] T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 th\u1ecb lang, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Th\u1ea9m Lu\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh h\u01a1n m\u1ea5y th\u00e1ng, th\u01b0\u1eddng xin ngh\u1ec9. L\u00fac L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n s\u1eafp b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c, Lu\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. Th\u01b0\u1ee3ng cho r\u1eb1ng \u0110a T\u1ed1n \u1ea9n ch\u1ee9a \u00fd \u0111\u1ed3 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, m\u00e0 Lu\u00e2n c\u00f9ng l\u00e0m quan kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn ra, n\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a con trai l\u00e0 \u0110\u00f4 quan lang trung Th\u1ea9m K\u1ebf T\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ed5 b\u1ed9.<\/p>\n<p>Lu\u00e2n v\u1ed1n thanh li\u00eam, c\u1ea9n th\u1eadn, n\u00ean m\u1ed7i khi xa gi\u00e1 ra ngo\u00e0i, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u1edf l\u1ea1i tr\u00f4ng coi. Song m\u01b0\u1eddi n\u0103m l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ec9 bi\u1ebft kh\u00fam n\u00fam gi\u1eef l\u1ea5y \u00e2n s\u1ee7ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. \u00d4ng r\u1ea5t tin v\u00e0o thuy\u1ebft nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o, th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i trong nh\u00e0 gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8, \u0111\u1ec3 mu\u1ed7i \u0111\u1ed1t l\u1ea5y ph\u00fac. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng m\u01b0\u1ee3n l\u00faa \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn h\u1ed9c, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, Lu\u00e2n \u0111\u1ed1t h\u1ebft gi\u1ea5y n\u1ee3. Khi c\u00f2n ngh\u00e8o, v\u1ee3 gi\u00e0 v\u00e0 x\u1ea5u, c\u00f3 thi\u1ebfp l\u00e0 \u0110i\u1ec1n th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t s\u1ee7ng \u00e1i. Khi \u0111\u00e3 gi\u00e0u, x\u00e2y nh\u00e0 \u1edf Th\u00e1i Khang, \u0111\u1ec3 v\u1ee3 c\u0169 \u1edf \u0111\u00f3, v\u00e0 phong \u0110i\u1ec1n th\u1ecb l\u00e0m L\u1ed7 qu\u1ed1c phu nh\u00e2n, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[32] Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd M\u1ee5c v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n. Khi T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 ra l\u00e0m T\u00e2y Kinh l\u01b0u th\u1ee7, b\u00e0i t\u1eeb bi\u1ec7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh do M\u1ee5c so\u1ea1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i, v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, M\u1ee5c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>[33] Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang L\u01b0u T\u00edch qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, t\u1ef1 \u00fd cho T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u01b0\u1ee3n m\u1ea5y ngh\u00ecn h\u1ed9c g\u1ea1o. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u T\u00edch \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, T\u00edch d\u1eadp \u0111\u1ea7u x\u01b0ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, sai l\u00ednh c\u1ea7m roi \u0111\u00e1nh T\u00edch m\u1ea5y ch\u1ee5c l\u1ea7n, T\u00edch ki\u1ec7t s\u1ee9c r\u1ed3i th\u00f4i.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Tri\u1ec7u H\u00f2a v\u00e0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba Tri\u1ec7u Tri Vi c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n giam c\u1ea7m, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh c\u1ee7a Tri\u1ec7u B\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[35] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n Giang Nam \u0111\u00fac ti\u1ec1n ch\u00ec thi\u1ebfc t\u01b0 nh\u00e2n c\u00f9ng ti\u1ec1n nh\u1ecf nh\u1eb9, l\u00e0m lo\u1ea1n ph\u00e1p c\u1ea5m. T\u1eeb nay, c\u00f4ng t\u01b0 d\u00f9ng ti\u1ec1n, m\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n ph\u1ea3i \u0111\u1ea1t b\u1ed1n c\u00e2n, k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u00edch tr\u1eef tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[36] Nhu\u1eadn ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110an \u0110\u1ed3ng b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn h\u1ea1i m\u00f9a, chi\u1ebfu cho mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng 5 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan L\u01b0u th\u1ee7 T\u00e2y Kinh Di\u00eam C\u1ee7 l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Ph\u00f9 ch\u00e2u, Ti\u1ec1n Suy quan Khai Phong ph\u1ee7 T\u00f4n T\u1ef1 l\u00e0m Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Dung ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 thu\u1ed9c quan c\u1ee7a T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng d\u1ea1y d\u1ed7 ch\u1ec9 b\u1ea3o.<\/p>\n<p>[38] Th\u1ee9 s\u1eed Tuy ch\u00e2u, T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 T\u00e2y Kinh L\u00fd Kh\u1eafc V\u0103n, l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a K\u1ebf B\u1ed5ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i K\u1ebf B\u1ed5ng kh\u00f4ng n\u00ean k\u1ebf th\u1eeba, xin c\u1eed s\u1ee9 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn H\u1ea1 ch\u00e2u d\u1ee5 K\u1ebf B\u1ed5ng v\u00e0o tri\u1ec1u. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y Kh\u1eafc V\u0103n quy\u1ec1n tri H\u1ea1 ch\u00e2u, Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng Do\u00e3n Hi\u1ebfn \u0111\u1ed3ng tri ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, d\u00e2n phu T\u00e2y S\u1eb1n v\u1ee5 H\u1ea1 Ng\u1ed9 say r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng D\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ri\u00eang, Vua th\u00e2n h\u1ecfi, Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn khai ph\u1ee5c c\u00f9ng ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ng\u01b0u Ng\u1ea1c v\u1ed1n ghen gh\u00e9t H\u1ea1 Ng\u1ed9, b\u1ecba chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 vu c\u00e1o. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ch\u00e9m Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, \u0111\u1ea7y Ng\u1ea1c ra \u0111\u1ea3o, th\u0103ng H\u1ea1 Ng\u1ed9 l\u00e0m Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng, ban l\u1ee5a, d\u00e2y b\u1ea1c \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u00ean l\u1ea1i Cao Ti\u1ebfn vu c\u00e1o d\u00e2n phu Chu Hy, Vua g\u1ecdi h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u00ec ra Cao Ti\u1ebfn t\u1eebng \u0111\u00f2i ti\u1ec1n h\u1ed1i l\u1ed9, nh\u01b0ng Hy kh\u00f4ng cho, n\u00ean vu c\u00e1o. Vua \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng Cao Ti\u1ebfn, \u0111\u1ea7y ra \u0111\u1ea3o, tha cho Chu Hy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m phu. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan cho r\u1eb1ng Vua th\u00e2n x\u1eed c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u1ecf, th\u1ea5y r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u k\u00edn \u0111\u00e1o, c\u00f9ng nhau ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[40] Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm m\u1ed7i khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ef1 t\u00f4n ki\u00eau ng\u1ea1o, ng\u1ed3i y\u00ean trong cung uy nghi\u00eam, ai d\u00e1m tr\u00e1i m\u1eb7t t\u00e2u vi\u1ec7c? N\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ea1 m\u00ecnh ti\u1ebfp nh\u1eadn, \u1eaft l\u00e0 t\u1ef1 b\u1ecbt m\u1eaft m\u00ecnh. Ho\u1eb7c vui th\u00ec th\u01b0\u1edfng, gi\u1eadn th\u00ec ph\u1ea1t, l\u00e0m sao thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng thi\u00ean h\u1ea1?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f4ng minh, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebd h\u1edf, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng, tr\u00ean t\u00ecm l\u1ebd ph\u1ea3i, d\u01b0\u1edbi h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh, d\u1ea7n d\u1ea7n s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c kh\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o tr\u1ecb d\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p g\u00ec?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129 cho d\u00e2n, m\u1ed7i khi nghe \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1ec1u l\u1eadp t\u1ee9c thi h\u00e0nh, t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau d\u00e2n c\u1ee7a th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Trong s\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217;, hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 t\u00e1m. B\u1ea3n kh\u00e1c c\u0169ng ghi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn v\u00e0 Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u00ean t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Nay theo &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217; g\u00e1n cho Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7t sau s\u1ef1 ki\u1ec7n Vua t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n. N\u1ebfu l\u00e0 th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, th\u00ec Ph\u1ed5 s\u1eafp r\u1eddi ch\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, L\u00fd K\u1ebf B\u1ed5ng, L\u01b0u h\u1eadu c\u1ee7a \u0110\u1ecbnh Nan qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>T\u1ed5 ti\u00ean K\u1ebf B\u1ed5ng, tr\u1ea3i qua b\u1ed1n \u0111\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng v\u00e0o tri\u1ec1u, K\u1ebf B\u1ed5ng \u0111\u1ebfn, Vua m\u1eebng, ban cho ngh\u00ecn l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1eafng, ngh\u00ecn t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n. B\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed9c C\u00f4 th\u1ecb d\u00e2ng m\u1ed9t \u0111\u0129a ng\u1ecdc v\u00e0 ba \u0111\u0129a v\u00e0ng, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. K\u1ebf B\u1ed5ng t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00fa v\u00e0 anh em trong nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng o\u00e1n gh\u00e9t nhau, nguy\u1ec7n xin \u1edf l\u1ea1i kinh th\u00e0nh, b\u00e8n d\u00e2ng l\u00ean b\u1ed1n ch\u00e2u v\u00e0 t\u00e1m huy\u1ec7n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n. Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u1ea1 ch\u00e2u, \u0111\u00f3n th\u00e2n thu\u1ed9c trong v\u00f2ng tang t\u1ee5ng c\u1ee7a K\u1ebf B\u1ed5ng v\u1ec1 kinh, c\u00e1c huy\u1ec7n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng chu\u1ea9n b\u1ecb ti\u1ebfp \u0111\u00e3i.<\/p>\n<p>[42] Ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh t\u00e2u c\u00e1o c\u00f3 d\u1ecbch ch\u00e2u ch\u1ea5u xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n: <i>&#8220;Nay l\u00faa m\u1ea1ch s\u1eafp ch\u00edn<a class=\"footnote\" title=\"'T\u00fac m\u1ea1ch' trong b\u1ea3n g\u1ed1c, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u00fac m\u1ea1ch'. Theo 'H\u00e1n th\u01b0' quy\u1ec3n 6 'V\u0169 \u0110\u1ebf k\u1ef7' v\u00e0 quy\u1ec3n 24 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', ch\u00fa c\u1ee7a S\u01b0 C\u1ed5: 'L\u00faa gieo v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng, qua n\u0103m m\u1edbi ch\u00edn, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u00fac m\u1ea1ch.' L\u1ea1i n\u00f3i: 'T\u00fac m\u1ea1ch l\u00e0 lo\u1ea1i l\u00faa c\u00f3 m\u1ea7m qua \u0111\u00f4ng.' 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182 chi\u1ebfu th\u00e1ng 5 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 c\u0169ng ghi l\u00e0 'T\u00fac m\u1ea1ch', theo b\u1ea3n g\u1ed1c.\" id=\"return-footnote-131-6\" href=\"#footnote-131-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi t\u00edch tr\u1eef. H\u00e3y b\u1ea3o d\u00e2n l\u00e0ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c h\u00e0ng n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nu\u00f4i ch\u00f3 l\u1ee3n ho\u1eb7c l\u00e0m nhi\u1ec1u r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi xin, tang ma ph\u1ea3i theo n\u1ebfp gi\u1ea3n d\u1ecb. Nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp c\u1edd b\u1ea1c, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, h\u00e3y b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[44] Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 th\u1ea5y vi\u1ec7c T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y L\u1ea1c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n b\u1ea3o Tri Khai Phong ph\u1ee7 L\u00fd Ph\u00fa t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00ecnh M\u1ef9 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i, c\u00f2n o\u00e1n h\u1eadn, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn qu\u1eadn xa \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng bi\u1ebfn c\u1ed1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, gi\u00e1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 l\u00e0m Ph\u00f9 L\u0103ng huy\u1ec7n c\u00f4ng, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Ph\u00f2ng Ch\u00e2u an tr\u00ed. Sai S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn l\u00e0m Tri Ph\u00f2ng Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'S\u00f9ng nghi' trong b\u1ea3n g\u1ed1c ghi l\u00e0 'S\u00f9ng ngh\u1ecb', theo 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 244 'Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-131-7\" href=\"#footnote-131-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Vi\u00ean Khu\u1ebfch l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ba tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Khu\u1ebfch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1eed \u0110\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c kinh k\u1ef3, m\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 h\u00f2a, h\u00e3y \u0111\u1ec3 d\u00e2n k\u1ecbp th\u1eddi gieo tr\u1ed3ng. \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea7y l\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p thu\u1ebf n\u00ean \u0111\u1ee3i tr\u1eddi t\u1ea1nh, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u00e9p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu c\u1ea5m vi\u1ec7c vi\u1ebft th\u01b0 n\u1eb7c danh t\u1ed1 c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb tung tin \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m, b\u1ecba chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang, ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t, \u0111\u1ed1t ngay nh\u1eefng b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3, ai t\u1ed1 gi\u00e1c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[47] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an ba v\u1ea1n k\u1ef5 binh chia l\u00e0m nhi\u1ec1u ng\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m: m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u00e1nh \u00fap Nh\u1ea1n M\u00f4n, Phan M\u1ef9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m ba ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, truy k\u00edch \u0111\u1ebfn t\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a ch\u00fang, ph\u00e1 h\u1ee7y ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ed3n l\u0169y, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb, thu \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m v\u1ea1n con tr\u00e2u ng\u1ef1a; m\u1ed9t c\u00e1nh t\u1ea5n c\u00f4ng Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang \u1edf tr\u1ea1i T\u00e2n Tr\u1ea1ch, ch\u00e9m b\u1ea3y tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 c\u1eebu ng\u1ef1a; m\u1ed9t c\u00e1nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang \u1edf c\u1eeda \u0110\u01b0\u1eddng H\u01b0ng, ch\u00e9m hai ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n v\u0169 kh\u00ed c\u00f9ng c\u1eebu ng\u1ef1a.<\/p>\n<p><i>(C\u00e1o b\u00e1o t\u1eeb Cao D\u01b0\u01a1ng Quan \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, t\u1eeb Nh\u1ea1n M\u00f4n \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, t\u1eeb Ph\u1ee7 Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, nh\u01b0ng b\u1ecf qua ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3.)<\/i><\/p>\n<p>[48] Thi\u1ec3m Ch\u00e2u b\u00e1o c\u00f3 ch\u00e2u ch\u1ea5u xu\u1ea5t hi\u1ec7n, Th\u00e1i B\u00ecnh Ch\u00e2u c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.<\/p>\n<p>[49] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111i s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd, giao l\u1ea1i cho c\u1ea5p tr\u00ean ghi ch\u00e9p th\u1ef1c tr\u1ea1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng gi\u1ea3m c\u00f4ng t\u1ed9i, l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec1 tr\u00ean. Nh\u1eefng quan li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p n\u00e0y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00fd t\u00ean, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[50] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, T\u1ec1 Ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n L\u00e2m T\u1ebf.<\/p>\n<p>[51] Ban \u0111\u1ea7u, Vua th\u1ea5y ch\u1eef vi\u1ebft m\u00ecnh sai l\u1ec7ch, mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa cho \u0111\u00fang, nh\u01b0ng h\u1ecdc s\u0129 \u00edt ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed Ch\u1ee7 b\u1ea1 Long B\u00ecnh, Tri\u1ec7u Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t Th\u00e0nh \u0110\u00f4, con ch\u00e1u \u0110\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1edbng Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh, c\u00f3 gia ph\u00e1p v\u1ec1 th\u01b0 ph\u00e1p, b\u00e8n tri\u1ec7u \u00f4ng l\u00e0m Th\u1eeba V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1, Th\u1ecb h\u1eadu S\u1eed qu\u00e1n, sai \u00f4ng hi\u1ec7u \u0111\u00ednh s\u00e1ch v\u1ea7n. \u00d4ng \u1edf S\u1eed qu\u00e1n h\u01a1n b\u1ed1n n\u0103m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, ki\u00eam ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb th\u01b0.<\/p>\n<p>Khi r\u1ea3nh r\u1ed7i nghe ch\u00ednh s\u1ef1, Vua th\u01b0\u1eddng ch\u00fa \u00fd xem s\u00e1ch v\u00e0 b\u00fat ph\u00e1p, c\u00e1c l\u1ed1i ch\u1eef \u0111\u1ec1u th\u1ea5u \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 tinh di\u1ec7u. Vua sai Trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n Du\u1ec7 \u0111em ng\u1ef1 tr\u00e1t cho \u00f4ng xem, \u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u01b0a th\u1eadt t\u1ed1t.&#8221;<\/i> Vua c\u00e0ng ch\u0103m h\u1ecdc, l\u1ea1i \u0111\u01b0a ch\u1eef cho \u00f4ng xem, \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u00e1p nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u00e2n Du\u1ec7 h\u1ecfi nguy\u00ean do, \u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi h\u1ecdc ch\u1eef, n\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u1ed9i, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ec3 t\u00e2m n\u1eefa.&#8221;<\/i> L\u00e2u sau, Vua l\u1ea1i \u0111\u01b0a ch\u1eef cho \u00f4ng xem, \u00f4ng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f4ng phu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i n\u00e0y s\u00e1nh k\u1ecbp.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u01b0\u1eddng k\u1ec3 chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, khen ng\u1ee3i V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 bi\u1ebft khuy\u00ean r\u0103n, b\u1ed5 \u00edch, trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ecb th\u01b0 v\u00e0 \u0111\u00e3i chi\u1ebfu, kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng \u00f4ng.<\/p>\n<p>[52] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ea1i huy\u1ec7n Ho\u00e0i Ninh, Th\u01b0 ch\u00e2u, c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb s\u01b0 gi\u00e0 gh\u00e9 th\u0103m nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0 Kha Th\u00e1t, r\u1ed3i d\u1eabn Th\u00e1t l\u00ean n\u00fai V\u1ea1n Tu\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1ea3o v\u1eadt. V\u1ecb s\u01b0 d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e0o d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y t\u00f9ng c\u1ed5 v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t phi\u1ebfn \u0111\u00e1 \u0111en, tr\u00ean kh\u1eafc l\u1eddi ghi c\u1ee7a Ch\u00ed C\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta xem qua b\u1ed1n n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i sau, \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, h\u1ecd Tri\u1ec7u x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 v\u1ecb Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t, k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf ch\u00e2n qu\u00e2n C\u1eedu Thi\u00ean Ty M\u1ec7nh \u1edf n\u00fai Ti\u1ec1m, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc s\u1ebd v\u0129nh vi\u1ec5n an l\u00e0nh.&#8221;<\/i> V\u1ecb s\u01b0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean bi\u1ebfn m\u1ea5t, Kha Th\u00e1t mang phi\u1ebfn \u0111\u00e1 kh\u1eafc \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u00ean. Do \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u01b0 ch\u00e2u tu s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd ch\u00e2n qu\u00e2n Ty M\u1ec7nh, Ho\u00e0ng m\u00f4n K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 630 khu, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>&#8220;Linh Ti\u00ean Qu\u00e1n&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p><i>(K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn, c\u00f3 ph\u1ee5 truy\u1ec1n v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 qu\u1eadn \u1ea5p.)<\/i><\/p>\n<p>[53] L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd b\u1ea3o c\u1eed ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m hai b\u1eadc \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed, v\u00e0 ghi v\u00e0o lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u1ec1 ch\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft giam Huy\u1ec7n \u00fay L\u00e2m T\u1ebf l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3n c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Khi v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t xong, m\u1ed9t \u0111\u00eam m\u01b0a to gi\u00f3 l\u1edbn l\u00e0m s\u1eadp c\u1eeda ng\u1ee5c, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3n v\u00e0 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e8 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban l\u1ec7nh ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u cho vay ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 m\u1ee9c l\u00e3i g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb t\u1ecbch thu.<\/p>\n<p>[56] Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb sau ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean H\u00f2a, kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ecbch kinh Ph\u1eadt. N\u0103m b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng binh \u1edf Giang Nam, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Ph\u00e1p Thi\u00ean t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ma Gi\u00e0 Di <i>(Trung Thi\u00ean Tr\u00fac)<\/i> \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Phu, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e0 s\u01b0 Ph\u00e1p Ti\u1ebfn \u1edf H\u00e0 Trung, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1ea1n ng\u1eef, c\u00f9ng d\u1ecbch kinh Ph\u1eadt, b\u1eaft \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t b\u1ea3n hai b\u1ed9 kinh &#8216;V\u00f4 L\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd&#8217; v\u00e0 &#8216;T\u00f4n Th\u1eafng&#8217;, c\u00f9ng v\u1edbi &#8216;Th\u1ea5t Ph\u1eadt T\u00e1n&#8217;, Ph\u00e1p Ti\u1ebfn ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ghi ch\u00e9p v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, Tri ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Quy T\u00f2ng hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 trau chu\u1ed1t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, sau \u0111\u00f3 c\u1eed Ph\u00e1p Thi\u00ean v\u00e0 Ph\u00e1p Ti\u1ebfn d\u00e2ng kinh l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u00e1i t\u1ed5 tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 an \u1ee7i, ban cho \u00e1o c\u00e0 sa m\u00e0u t\u00edm. Ph\u00e1p Thi\u00ean xin \u0111i du ngo\u1ea1n c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>N\u0103m th\u1ee9 n\u0103m sau khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Thi\u00ean T\u1ee9c Tai t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ca Th\u1ea5p Di La <i>(B\u1eafc Thi\u00ean Tr\u00fac)<\/i> v\u00e0 nh\u00e0 s\u01b0 Th\u00ed H\u1ed9 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc \u00d4 \u0110i\u1ec1n N\u00e3ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn. Ph\u00e1p Thi\u00ean nghe tin Thi\u00ean T\u1ee9c Tai \u0111\u1ebfn, c\u0169ng quay v\u1ec1 kinh s\u01b0. Nh\u00e0 Vua v\u1ed1n t\u00f4n s\u00f9ng \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, li\u1ec1n tri\u1ec7u ki\u1ebfn Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ra l\u1ec7nh xem x\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n kinh Ph\u1ea1n m\u00e0 T\u00e2y V\u1ef1c \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n \u0110\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u1ea1n gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u1ea1n kinh', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu, quy\u1ec3n \u0110\u1ea1o Th\u00edch II.5 c\u00f9ng n\u1ed9i dung th\u00e1ng b\u1ea3y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-131-8\" href=\"#footnote-131-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng H\u00e1n, nh\u00e0 Vua b\u00e8n c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u1ecbch kinh, b\u00e8n sai n\u1ed9i th\u1ecb Tr\u1ecbnh Th\u1ee7 Qu\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh t\u1ea1i ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng \u0111\u00f3, vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh ho\u00e0n th\u00e0nh, nh\u00e0 Vua ban chi\u1ebfu cho Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch m\u1ed9t b\u1ed9 kinh \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ecdn c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1ea1n ng\u1eef l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng C\u1ea9n, Thanh Chi\u1ec3u c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00e1p Ti\u1ebfn ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ghi ch\u00e9p v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, Quang L\u1ed9c Khanh Thang Duy\u1ec7t v\u00e0 Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 tham gia hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0 trau chu\u1ed1t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, n\u1ed9i th\u1ecb L\u01b0u T\u1ed1 l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m.<\/p>\n<p>[57] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh b\u00e1o r\u1eb1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea t\u1ea1i Ph\u1ea1m T\u1ebf Kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, phong Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed \u0110\u1ee9c S\u00f9ng l\u00e0m V\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 hai \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ee9c S\u00f9ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i ph\u00f3, \u0110\u1ee9c Minh nh\u1eadn ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[59] Thi\u1ebft l\u1eadp qu\u1eadn Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00ec thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u1eeb.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[60] \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 K\u00fd ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u01b0u T\u01b0 Ti\u1ebfn ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Giang Nam, v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c, sai con trai \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban cho T\u01b0 Ti\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i l\u00e0 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Ch\u00ednh s\u1eed&#8217; trong truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u01b0 Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u sai.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vi\u00ean Khu\u1ebfch nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1ea1i Ch\u00e2u V\u1eadn, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh, ng\u1eadp nh\u00e0 d\u00e2n. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng \u0111\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng b\u0103ng. Khu\u1ebfch huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ee5c b\u0103ng, d\u00f9ng ki\u1ec7u tre ch\u1edf ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, r\u1ea3i ra ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng. S\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn, khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c<a class=\"footnote\" title=\"Khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u2013 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019, quy\u1ec3n 276, \u2018Vi\u00ean Khu\u1ebfch truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p l\u00e0 'khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c'.\" id=\"return-footnote-131-9\" href=\"#footnote-131-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, n\u00ean n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh, v\u1ec1 t\u00e2u l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh. Chi\u1ebfu ban khen ng\u1ee3i, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n b\u0103ng tan, \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u th\u1ea5p, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y t\u1eeb b\u1ed1n g\u00f3c v\u00e0o, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e0ng l\u00e2m c\u1ea3nh kh\u1ed1n kh\u1ed5. B\u1ea5y gi\u1edd n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng d\u00e2ng cao, \u00e9p s\u00f4ng Thanh nh\u1eadp Ch\u00e2u, th\u00e0nh s\u1eafp s\u1eadp, ph\u1ea3i b\u1ecbt c\u1eeda th\u00e0nh, g\u1ea5p b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u01b0u C\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi Giang Nam, gi\u1ecfi vi\u1ec7c tr\u1ecb th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu sai \u0111\u1ebfn c\u1ee9u. C\u00e1t d\u1eabn d\u00e2n phu \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1edf Tr\u01b0\u01a1ng Thu, ch\u1eb7n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 B\u1eafc v\u00e0o B\u00ecnh \u00c2m, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Thanh r\u00fat, Ch\u00e2u V\u1eadn kh\u00f4ng b\u1ecb s\u1eadp.<\/p>\n<p>[62] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Th\u1eafng, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ecb trung Cao Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, truy phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9t H\u1ea3i qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c k\u1ebf th\u1eeba c\u00f4ng lao th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, t\u00ednh t\u00ecnh ki\u00eau ng\u1ea1o, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1. \u00d4ng gi\u1ecfi \u00e2m lu\u1eadt, t\u1ef1 s\u00e1ng t\u00e1c nh\u1ea1c m\u1edbi, so\u1ea1n kh\u00fac \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 tinh x\u1ea3o. \u00d4ng th\u00edch s\u0103n b\u1eafn, th\u01b0\u1eddng v\u00e0i ba ng\u00e0y ng\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3 th\u1ecf \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m con. M\u1ed7i khi ti\u1ebfp kh\u00e1ch, b\u1ed7ng \u0111\u1ee9ng d\u1eady kh\u00f4ng ch\u00e0o, r\u1ed3i d\u1eabn v\u00e0i ch\u1ee5c k\u1ef5 binh ra c\u1eeda kh\u00e1c \u0111i s\u0103n ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[63] Quan h\u1eefu ty t\u00e2u r\u1eb1ng V\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng n\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 xem x\u00e9t vi\u1ec7c ch\u00ednh. Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Hai v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 anh em, n\u00ean chia ng\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, chi\u1ebfu sai V\u1ec7 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y sau.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n D\u1ecbch Kinh, l\u1ea5y h\u1ebft c\u00e1c b\u1ea3n kinh Ph\u1ea1n trong c\u1ea5m th\u00e0nh, sai Thi\u00ean T\u1ee9c Tai \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ea3n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong t\u1ea1ng l\u1ee5c \u0111\u1ec3 d\u1ecbch.<\/p>\n<p><i>(&#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; c\u00f9ng &#8216;B\u1ea3n k\u1ec9&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n &#8216;Ch\u00ed&#8217; c\u00f9ng &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[65] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Th\u1ea9m Lu\u00e2n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, khi \u1ea5y \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ec7nh n\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, l\u1ea1i d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 v\u00e0 cho v\u1ec1 h\u01b0u. Vua nh\u1edb \u00f4ng l\u00e0 c\u1ef1u th\u1ea7n bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, c\u0169ng ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho con \u00f4ng l\u00e0 K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn, K\u1ebf T\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u1ee7a nh\u1eefng binh l\u00ednh bi\u00ean th\u00f9y \u0111\u00e3 hy sinh trong chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u.<\/p>\n<p>[67] Qu\u00e2n Ch\u00e2u v\u00e0 Nam Ki\u1ebfm Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u00e1o l\u0169 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y M\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 <i>(ng\u00e0y Canh Th\u00e2n)<\/i>, Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, t\u1eb7ng Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hi\u1ebfn l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i li\u1ec1n cho V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 ngh\u1ec9 h\u01b0u, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m. V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 khi \u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ng\u00f4 Ch\u00e2u b\u00e1o l\u0169 l\u1edbn.<\/p>\n<p>[70] Ph\u00f9 L\u0103ng Huy\u1ec7n c\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111\u00e3 ra \u1edf Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 s\u1ee3 L\u00fd Ph\u00fa l\u1ed9 chuy\u1ec7n, n\u00ean k\u1ebft t\u1ed9i Ph\u00fa d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang trong ph\u1ee7. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, gi\u00e1ng Ph\u00fa l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 qu\u00e2n Ninh Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[71] L\u1ec7nh cho H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0111\u1ea1i phu Bi\u00ean T\u1ecbch quy\u1ec1n tri Khai Phong Ph\u1ee7, H\u1eefu v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u01b0u Tri T\u00edn l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0nh qu\u00e2n T\u01b0 m\u00e3 qu\u00e2n T\u0129nh Nan.<\/p>\n<p>[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc H\u00e1n \u0111\u1eb7t C\u1ed1 Qu\u00e2n \u1edf Lam Ch\u00e2u, khi B\u1eafc H\u00e1n m\u1ea5t, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Tuy\u00ean H\u00f3a Huy\u1ec7n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Ninh H\u00f3a Qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[73] Ph\u00f3 s\u1ee9 Nghi loan l\u00e0 Giang Th\u1ee7 Qu\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1ng c\u1ea5p cao, do t\u1ef1 \u00fd m\u01b0\u1ee3n v\u00e0ng c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4i Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn v\u00e0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Uy Vi\u1ec5n T\u00e0o H\u00e3n, \u0111\u00e3 b\u1ecb tra ra s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gia t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng cho quan l\u1ea1i B\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng Kh\u1ed1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t Ph\u00e1n quan Tam Ty v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[76] Trong ni\u00ean hi\u1ec7u Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1eddi H\u1eadu Th\u1ee5c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft. M\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111i k\u00e8m b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng<a class=\"footnote\" title=\"m\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111i k\u00e8m b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 11 ch\u00e9p v\u1ec1 ti\u1ec1n Th\u1ee5c vi\u1ebft: 'M\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng'. X\u00e9t vi\u1ec7c H\u1eadu Th\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft, v\u00e0o th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 18, sau khi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng chi\u1ebfm T\u1ea7n, Ph\u01b0\u1ee3ng, tham kh\u1ea3o 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 12, 'Truy\u1ec7n M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng', 'T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 292, 'H\u1eadu Chu k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c Xu\u00e2n Thu' quy\u1ec3n 49, 'H\u1eadu Ch\u1ee7 b\u1ea3n k\u1ef7'.\" id=\"return-footnote-131-10\" href=\"#footnote-131-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c gi\u00e1 m\u1ed9t ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m ti\u1ec1n, m\u1ed7i t\u1ea5m l\u1ee5a gi\u00e1 m\u1ed9t ngh\u00ecn hai tr\u0103m ti\u1ec1n, v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00fac tinh x\u1ea3o g\u1ea7n nh\u01b0 ngang v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng<a class=\"footnote\" title=\"v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00fac tinh x\u1ea3o g\u1ea7n nh\u01b0 ngang v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, ch\u1eef '\u0111\u00fac' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 's\u1eaft', theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa. L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch \u0111\u00f3 vi\u1ebft th\u00eam: 'Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c, Th\u1ea9m Lu\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thu h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 cung c\u1ea5p, v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a d\u00e2n', l\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi Thanh vi\u1ebft: 'Hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ch\u1eef tr\u00ean, s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean' b\u1ecb thi\u1ebfu'. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 180, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' c\u0169ng c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ch\u1eef n\u00e0y. X\u00e9t theo v\u0103n m\u1ea1ch, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean' b\u1ecb thi\u1ebfu.\" id=\"return-footnote-131-11\" href=\"#footnote-131-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. Vi\u1ec7c mua v\u00e0ng b\u1ea1c l\u00e0m \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c tr\u1edf n\u00ean l\u1ed9ng h\u00e0nh, l\u00e0m m\u1ea5t quy ch\u1ebf, v\u1eadt gi\u00e1 t\u0103ng cao. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u1ea5m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Xuy\u00ean, m\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eaft m\u1edbi \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ee1 b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, cho d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n s\u1eaft n\u1ed9p m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. L\u00fac n\u00e0y ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e3 c\u1ea1n ki\u1ec7t, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t c\u1ef1c kh\u1ed5, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tranh nhau \u0111\u01b0a ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Xuy\u00ean, giao d\u1ecbch v\u1edbi d\u00e2n. M\u1ed7i ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ti\u1ec1n s\u1eaft.<\/p>\n<p>N\u0103m sau, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc kia mua \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di, m\u1ed7i c\u00e2n tr\u1ea3 hai tr\u0103m ti\u1ec1n s\u1eaft, xin t\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 thu l\u1ee3i l\u1edbn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ti\u1ec1n, t\u1ea1m cho n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, \u0111\u1ee3i khi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nhi\u1ec1u, s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1eaft n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho ph\u00e9p mua \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di, nh\u01b0ng m\u1ed7i c\u00e2n ch\u1ec9 tr\u1ea3 n\u0103m tr\u0103m ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ed3ng v\u1eabn kh\u00f3 ki\u1ebfm, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh, c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'ph\u00e1n quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-131-12\" href=\"#footnote-131-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec1u t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n th\u00edch n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, xin m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n, sau m\u01b0\u1eddi n\u0103m s\u1ebd n\u1ed9p to\u00e0n b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u. V\u1ecbnh v\u00e0 T\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua cho d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"V\u1ecbnh v\u00e0 T\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua cho d\u00e2n, ch\u1eef 'V\u1ecbnh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-131-13\" href=\"#footnote-131-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u1ea5y gi\u00e1 cao, khi\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u0103ng \u0111\u1ebfn ba ph\u1ea7n. D\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, c\u00e0ng c\u1ef1c kh\u1ed5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, ph\u00e1 h\u1ee7y \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u00e0o m\u1ed9 c\u1ed5, ch\u1ec9 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n n\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, b\u1ecb t\u1ed9i r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, chi\u1ebfu cho s\u1ee9 th\u1ea7n Ng\u00f4 Th\u1eeba Hu\u00e2n c\u1ea5p t\u1ed1c \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u00e0 m\u00f4n sinh c\u1ee7a Thi\u00ean T\u1eed, sao kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u00e2u d\u00e0i, l\u1ea1i theo Nhi\u1ebfp B\u1ed5 khuy\u1ebft, Ph\u1ea1m B\u00ed th\u1eeba?&#8221;<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u quan \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, c\u1ee7a c\u1ea3i quan kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, th\u01b0\u1eddng b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u00e0ng th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 xin b\u00e3i b\u1ecf, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ef1 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u. Th\u1eeba Hu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 nh\u1eadn m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Ki\u1ebfm Nam \u0111\u00f4ng t\u00e2y v\u00e0 H\u1ea1p L\u1ed9, d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 l\u1ee3i t\u1ee9c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u00eam ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. B\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, cho d\u00e2n l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u theo quy \u0111\u1ecbnh, b\u00e3i b\u1ecf s\u1ed1 ti\u1ec1n thu th\u00eam ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n t\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n men. C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd t\u0103ng gi\u00e1 h\u00e0ng h\u00f3a.&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh, Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1ed1ng \u0110\u00e0m, \u0110\u1ed3ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn B\u1ed1c Lu\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed. V\u1ecbnh, \u0110\u00e0m b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi v\u00e0o l\u01b0ng, ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m \u1edf T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m; T\u01b0\u1eddng, Lu\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. \u0110\u00e0m, Lu\u00e2n \u0111\u00e3 d\u00f9ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng h\u00e0ng th\u00e1ng b\u00e1n cho d\u00e2n, l\u1ea5y gi\u00e1 cao n\u00ean b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi r\u00f5, tham kh\u1ea3o &#8216;Th\u00e0nh \u0110\u00f4 k\u00fd&#8217; ch\u1ec9nh s\u1eeda. Theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; n\u0103m n\u00e0y v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba, \u0111\u1ec1u ghi T\u1ed1ng \u0110\u00e0m b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m, \u0110\u00e0m l\u00fac \u0111\u00f3 gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft. L\u1ea1i theo &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 ba ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang cho con trai c\u1ed1 Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, Kinh Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m T\u1ed1ng \u0110\u00e0m l\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu trai lang Duy. \u0110\u00e0m l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean, t\u00edch l\u0169y quan h\u00e0m \u0111\u1ebfn H\u1eefu B\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i T\u00f4ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng b\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ea7n ch\u00e8n \u00e9p, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u1ee9c Ch\u01b0 ty s\u1ee9, qu\u1ea3n l\u00fd ba ch\u00e2u T\u00fac, Qu\u1ebf, Th\u0103ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac m\u1ea5t, n\u00ean cho con trai h\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c v\u1ee5 kinh th\u00e0nh. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2y, th\u00ec T\u1ed1ng \u0110\u00e0m kh\u00f4ng b\u1ecb x\u1eed th\u1eadt, quy\u1ec1n th\u1ea7n n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ai.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i x\u00e9t &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, th\u00e1ng 5 n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 t\u01b0 ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, phong B\u1ea3o T\u00edn ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan T\u1ed1ng \u0110\u00e0m l\u00e0m S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, c\u00f9ng th\u00e1ng \u0111\u00f3, Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean v\u00e0 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c n\u1ed9i tr\u00fa. \u0110\u00e0m b\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ea7n ch\u00e8n \u00e9p, Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i g\u00ec? N\u00ean l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 quy\u1ec1n th\u1ea7n ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin. \u0110\u00e0m t\u1eeb khi m\u1ea5t ch\u1ee9c \u1edf \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, &#8216;C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, nghi ng\u1edd c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n, c\u1ea7n tra c\u1ee9u. \u0110\u00e0m v\u00e0 Nhi\u1ebfp V\u1ecbnh b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, B\u1ed1c Lu\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 12, nay ghi chung v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[77] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Xuy\u00ean, H\u1ea1p, c\u00f9ng c\u00e1c n\u01a1i mua b\u00e1n, d\u1ec7t v\u1ea3i, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c cung c\u1ea5p v\u1ea3i v\u00f3c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, c\u00e1c lo\u1ea1i g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, l\u1ee5a, l\u1ed9c thai, th\u1ea5u b\u1ed1i, l\u1ee5c th\u00f9, khi ch\u00ednh, quy x\u00e1c t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u1ea7n mua d\u1ec7t n\u1eefa, n\u1ebfu trong d\u00e2n gian c\u00f3 ai d\u1ec7t b\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m. Do \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o T\u00e2y Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u00e2y Xuy\u00ean L\u01b0u \u0110\u1ed9 xin quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 400 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u1ed5i 100 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng. V\u1eeba nghe theo, Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u: <i>&#8220;N\u1ebfu tr\u1ecdng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng m\u00e0 khinh ti\u1ec1n s\u1eaft th\u00ec gi\u00e1 c\u1ea3 s\u1ebd c\u00e0ng \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf. Xin b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[78] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft t\u00e2u: Trong b\u1ed9 n\u1ed9i, c\u00e1c ch\u00e2u giam gi\u1eef t\u00f9 nh\u00e2n \u0111\u1ea7y nh\u00e0 giam, c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng che gi\u1ea5u, b\u00e1o c\u00e1o gi\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e0 giam tr\u1ed1ng, v\u00ec s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tra h\u1ecfi vi\u1ec7c giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u n\u1ebfu d\u00e1m b\u00e1o c\u00e1o gi\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e0 giam tr\u1ed1ng ho\u1eb7c che gi\u1ea5u s\u1ed1 t\u00f9 nh\u00e2n, s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ai t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[79] Ch\u00e2u K\u00fd t\u00e2u: D\u00e2n huy\u1ec7n Nam Cung, ch\u00e2u K\u00fd l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u00e0n, m\u1eb9 b\u1ecb m\u00f9, \u00f4ng t\u1ef1 m\u00f3c m\u1eaft m\u00ecnh thay cho m\u1eb9, m\u1eaft m\u1eb9 l\u1ea1i s\u00e1ng nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[80] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu m\u00f9ng 1, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111ang mu\u1ed1n ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ph\u00fac l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia. X\u00e9t th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n xu\u1ea5t gia tu \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a quan ph\u1ee7, v\u1eady h\u00e3y cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa nguy\u1ec7n, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi danh trong s\u1ed5, ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb t\u00f3c d\u00e0i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch xu\u1ed1ng t\u00f3c, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[81] Ch\u00e2u Th\u00e2m, huy\u1ec7n L\u1ee5c Tr\u1ea1ch, d\u00e2n l\u00e0 H\u00ecnh Si\u00eau n\u1ee3 thu\u1ebf, l\u1ea1i t\u01b0 l\u00e0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i thu\u1ebf, c\u00e3i nhau v\u1edbi Si\u00eau, Si\u00eau \u0111\u00e1nh ch\u1ebft l\u1ea1i t\u01b0. Con Si\u00eau l\u00e0 Th\u1ea7n L\u01b0u, 16 tu\u1ed5i, \u0111\u1ebfn quan xin thay cha ch\u1ecbu t\u1ed9i. Ch\u00e2u b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, ban cho nh\u00e0 l\u1ea1i t\u01b0 1 v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c ma chay.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, quy\u1ec1n tri Cao Ly qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, v\u00e0 xin r\u1eb1ng anh \u00f4ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, xin \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf v\u1ecb.<\/p>\n<p>[83] Ch\u00e2u B\u00e2n t\u00e2u: N\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.<\/p>\n<p>[84] Vua th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1p nham, c\u00f3 k\u1ebb mang s\u00e1ch nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ed9, may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec th\u01b0\u1eddng vi ph\u1ea1m ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, mu\u1ed1n tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 c\u1ea3i c\u00e1ch. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ed1ng c\u1eed t\u1eeb nay tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u1ecdn quan kh\u1ea3o th\u00ed, ai \u0111\u1ed7 th\u00ec cho ti\u1ebfn c\u1eed. L\u1ea1i l\u1ec7nh b\u1ed9 L\u1ec5, t\u1eeb nay gi\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1ng, theo l\u1ec7 b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3o, n\u1ebfu c\u00f3 ai ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, th\u00ec c\u1ea3 b\u1ea3o \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu li\u00ean \u0111\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i thi.<\/p>\n<p>[85] Qu\u00fd phi h\u1ecd T\u00f4n m\u1ea5t. T\u00f4n th\u1ecb v\u00e0o cung n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 hai, n\u0103m sau phong l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n, sau \u0111\u01b0\u1ee3c ban hi\u1ec7u Qu\u00fd phi. Trong cung \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u00fd phi, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u00ednh th\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m th\u1ee9 hai th\u00e1ng t\u00e1m v\u00e0o cung, n\u0103m th\u1ee9 ba th\u00e1ng ba phong T\u00e0i nh\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[86] X\u00e2y d\u1ef1ng m\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[87] M\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, H\u1ea1 ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Nhung ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, ph\u00e1t binh ch\u00e2u \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n d\u00ea ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[88] Ban \u0111\u1ea7u, Vua v\u00ec Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1 l\u1eddi \u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn c\u1ee9u Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u00e8n th\u00e2n chinh Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1n thu l\u1ea1i \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Sau \u0111\u00f3 qu\u00e2n s\u1ef1 k\u00e9o d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n \u0111a s\u1ed1 xin ngh\u1ec9 s\u1ee9c d\u00e2n. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n ven bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i n\u01a1i lo gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, ch\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean quan, x\u00e2m ph\u1ea1m c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c v\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c s\u00fac v\u1eadt, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tu\u1ea7n tra, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed n\u1eb7ng, d\u00ea ng\u1ef1a v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a ra ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Tr\u1eabm m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch L\u00e3o T\u1eed \u0111\u1ebfn c\u00e2u &#8216;Binh gi\u1ecfi l\u00e0 v\u1eadt ch\u1eb3ng l\u00e0nh, th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00f9ng&#8217;, ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng suy ngh\u0129 ba l\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1eddi r\u0103n. K\u1ebb l\u00e0m Vua tuy l\u1ea5y v\u00f5 c\u00f4ng d\u1eb9p lo\u1ea1n, nh\u01b0ng r\u1ed1t cu\u1ed9c ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u0103n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm m\u1ed7i khi lui tri\u1ec1u, kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u00fd mu\u1ed1n x\u00e9t th\u00e0nh b\u1ea1i \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m theo, \u0111\u1ec3 t\u1eadn l\u1ee3i b\u1ecf h\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Khi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u1ee7 Minh K\u00fd ch\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1eddi gian, nay ghi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m, v\u1ec1 sau s\u1ebd kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec, l\u00ean thuy\u1ec1n r\u1ed3ng xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh L\u00e2m Uy\u1ec3n y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh m\u1edbi.<\/p>\n<p>[91] S\u00f4ng Ho\u00e0i Ch\u00e2u v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf huy\u1ec7n V\u0169 \u0110\u1ee9c, h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u1eadu X\u01b0ng qua \u0111\u1eddi, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng. Vua \u0111\u1ecbnh t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u1edbn v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m sau, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[93] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ecbch &#8216;\u1ee8ng Thi\u00ean&#8217; c\u00f3 s\u1ef1 sai l\u1ec7ch v\u1ec1 kh\u00ed ti\u1ebft v\u00e0 ng\u00e0y s\u00f3c, Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ty Thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng X\u1eed N\u1ed9t c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t l\u1ea1i. X\u1eed N\u1ed9t d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ecbch m\u1edbi, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu giao cho Ty Thi\u00ean gi\u00e1m t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. L\u00fac \u1ea5y, \u0110\u00f4ng quan ch\u00ednh Ng\u00f4 Chi\u00eau T\u1ed1, T\u1eeb O\u00e1nh v\u00e0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00eau C\u00e1t \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ecbch m\u1edbi. Khi X\u1eed N\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, b\u1ed9 l\u1ecbch c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai n\u1ed9i th\u1ea7n Th\u1ea9m Nguy\u00ean \u1ee8ng t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan thu\u1ed9c v\u00e0 h\u1ecdc sinh c\u1ee7a Ty Thi\u00ean gi\u00e1m, so s\u00e1nh \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a ba b\u1ed9 l\u1ecbch do Chi\u00eau C\u00e1t v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng l\u00ean. Thu quan ch\u00ednh S\u1eed \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ecbch c\u1ee7a Chi\u00eau C\u00e1t c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, c\u00f2n l\u1ecbch c\u1ee7a Chi\u00eau T\u1ed1 v\u00e0 O\u00e1nh, khi \u0111em so s\u00e1nh v\u1edbi kh\u00ed ti\u1ebft v\u00e0 ng\u00e0y s\u00f3c trong 24 n\u0103m t\u1eeb n\u0103m Ki\u1ebfn Long Qu\u00fd H\u1ee3i \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ecbch c\u1ee7a Chi\u00eau T\u1ed1 l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i chu\u1ea9n, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u1ec7 \u00fay Thi\u1ebfu khanh Nguy\u00ean T\u01b0\u1ee3ng T\u00f4ng c\u00f9ng Nguy\u00ean \u1ee8ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u r\u00f5 v\u1ec1 l\u1ecbch ph\u00e1p c\u00f9ng xem x\u00e9t l\u1ea1i. T\u01b0\u1ee3ng T\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng l\u1ecbch ph\u00e1p c\u1ee7a Chi\u00eau T\u1ed1 qua ki\u1ec3m nghi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e2u d\u00e0i. Vua b\u00e8n t\u1ef1 vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a cho b\u1ed9 l\u1ecbch, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 &#8216;C\u00e0n Nguy\u00ean L\u1ecbch&#8217;, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho Chi\u00eau T\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c b\u1eb1ng v\u1ea3i l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[94] V\u00e0o th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp tr\u1ea1m \u1edf kinh s\u01b0, giao cho \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4 l\u01b0u h\u1eadu&#8221;<\/i>, sau \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>&#8220;Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4 tri ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n&#8221;<\/i>. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c ch\u00e2u nh\u1ecf kh\u00f4ng thu\u1ed9c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 l\u1eadp tr\u1ea1m, c\u00f2n thu\u1ed9c phi\u00ean tr\u1ea5n th\u00ec ph\u1ea3i ki\u00eam nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Khi m\u1edbi l\u1eadp qu\u1ed1c, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u, b\u1ea3n tr\u1ea5n l\u00e0m ti\u1ebfn t\u1ea5u quan; c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n gi\u00e1m, tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00ec c\u1eed tri h\u1eadu quan ho\u1eb7c ph\u00f3 tri ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Sau khi c\u00e1c ch\u00e2u nh\u1ecf kh\u00f4ng c\u00f2n thu\u1ed9c phi\u00ean tr\u1ea5n, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u t\u1ef1 l\u1eadp tr\u1ea1m. Tuy nhi\u00ean, quan l\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 ngo\u1ea1i ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i kinh s\u01b0, n\u00ean c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh s\u01b0 ho\u1eb7c d\u00f9ng th\u00e2n t\u00edn l\u00e0m vi\u1ec7c, bu\u1ed5i s\u00e1ng t\u1eadp trung t\u1ea1i h\u00e0nh lang ngo\u00e0i c\u1eeda H\u1eefu D\u1ecbch \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ec9 l\u1ec7nh v\u00e0 v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c ty, g\u1ea7n tr\u01b0a th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 t\u01b0 s\u1edf, g\u00e2y ra s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u00e0 l\u1ed9 th\u00f4ng tin.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n X\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ki\u1ec3m tra ti\u1ebfn t\u1ea5u quan, tri h\u1eadu quan, ph\u00f3 tri, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m ti\u1ebfn t\u1ea5u quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd hai ho\u1eb7c ba ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n gi\u00e1m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n th\u00ec l\u00e0m ph\u00f3 tri v\u1edbi t\u00ean t\u01b0, b\u1ecf t\u00ean tri h\u1eadu. Thi\u1ebft l\u1eadp \u0110\u00f4 ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n g\u1ea7n \u0111\u1ea1i n\u1ed9i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n X\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[95] Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan nguy\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t tr\u0103m ch\u00e2u, nay tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra ngo\u00e0i v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n trong s\u1ed1 c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 khoa danh, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a xong, d\u1eabn ra y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 thi th\u00ed, n\u1ebfu am hi\u1ec3u c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf.<\/p>\n<p>N\u0103m n\u00e0y, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ba m\u01b0\u01a1i ba ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan Vu Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n H\u1ee9a ch\u00e2u Tr\u1ea7n Nh\u00e3, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Bi\u1ec7t gi\u00e1 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, V\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 7, nay ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[96] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, l\u1ea5y L\u00fd K\u1ebf Ph\u1ee7ng l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 ban chi\u1ebfu cho th\u1ee9 s\u1eed Tuy Ch\u00e2u L\u00fd Kh\u1eafc Hi\u1ebfn v\u00e0 th\u1ee9 s\u1eed Ng\u00e2n Ch\u00e2u L\u00fd Kh\u1eafc V\u0103n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 tri\u1ec1u, r\u1ed3i phong Kh\u1eafc Hi\u1ebfn l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, Kh\u1eafc V\u0103n l\u00e0m th\u1ee9 s\u1eed L\u1ec5 Ch\u00e2u. Kh\u1eafc Hi\u1ebfn ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu, c\u1eed th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n Vi\u00ean K\u1ebf Trung \u0111\u1ebfn tuy\u00ean ch\u1ec9, \u00f4ng li\u1ec1n c\u00f9ng K\u1ebf Trung \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, v\u1eabn l\u1ea5y Kh\u1eafc V\u0103n t\u1ea1m quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[97] C\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang trong th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 tang vui ch\u01a1i v\u00e0 tham gia c\u00e1c cu\u1ed9c r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, ai vi ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i b\u1ea5t hi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[98] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, m\u00f9ng 1, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[99] Ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n Khai Phong n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00eam n\u1eeda th\u00e1ng so v\u1edbi th\u1eddi h\u1ea1n th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, v\u00ec tr\u1eddi m\u01b0a tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[100] Ch\u00e2u Qu\u1ef3nh b\u00e1o c\u00f3 b\u00e3o l\u1edbn ph\u00e1 h\u1ee7y g\u1ea7n h\u1ebft c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a quan ph\u1ee7 v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, h\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong tri\u1ec1u ch\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p.<\/p>\n<p><i>(Theo ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb m\u00e0 T\u00edch d\u00e2ng l\u00ean khi \u1edf M\u1ee5c Ch\u00e2u, ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, n\u00ean t\u00ecm l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00ednh c\u1ee7a T\u00edch \u0111\u1ec3 \u0111\u00ednh k\u00e8m. Ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a M\u1ee5c Ch\u00e2u, ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 6.)<\/i><\/p>\n<p>[102] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Cao Mi\u1ec7n, d\u00e2ng l\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n trong ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m vi\u1ec7c. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb to\u00e0n b\u1ed9 thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n thu v\u00f4 danh th\u1eddi Ti\u1ec1n Th\u1ee5c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u l\u01b0\u1ee1ng tri\u1ebft, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 6, m\u00e0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n thu h\u1ed3i. Mi\u1ec7n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a T\u00edch.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, phong cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef ng\u00f4i Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0m Cao Ly qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, sai Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd C\u1ef1 Nguy\u00ean <i>(C\u1ef1 Nguy\u00ean ch\u01b0a r\u00f5 xu\u1ea5t x\u1ee9)<\/i> v\u00e0 Tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c t\u00e1 lang, tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u01a1n Di Kh\u00e1nh l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua th\u00edch t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ban \u0111\u1ea7u t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c Tri\u1ec7u C\u01a1 K\u1ef7 \u1edf Tu Th\u00e0nh, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u01b0\u1edfng ch\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00e0i th\u00e1ng sau th\u00ec qua \u0111\u1eddi. Vua than th\u1edf v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea7n h\u00e0n c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e8n h\u1ecfi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf C\u01a1 K\u1ef7, D\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft v\u1edbi Di Kh\u00e1nh, \u0111\u00e3 m\u1ea1nh m\u1ebd ti\u1ebfn c\u1eed, t\u1eeb ch\u1ee9c ch\u1ee7 b\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e2m th\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n, sai Trung th\u01b0 x\u00e9t v\u0103n t\u00e0i, h\u1ee3p \u00fd Vua, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan. Vua bi\u1ebft Di Kh\u00e1nh ngh\u00e8o, n\u00ean sai \u00f4ng l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 cho C\u1ef1 Nguy\u00ean \u0111i Cao Ly. Di Kh\u00e1nh l\u1ea5y c\u1edb m\u1eb9 gi\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i, b\u00e8n \u1edf l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111i. Ban chi\u1ebfu l\u1ea5y Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Kh\u1ed5ng Duy \u1edf Ung Kh\u00e2u thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>Di Kh\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Lai Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Cao Ly v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb h\u1ecfi v\u1ec1 l\u1ec5 nghi v\u1edbi Duy, Duy \u0111\u00e1p b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o l\u00fd qu\u00e2n th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u1eed, th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00f4n ti nghi\u00eam ng\u1eb7t. Tr\u1ecb vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00f4m nay ta l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p b\u1eadc phu t\u1eed c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[104] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i: <i>&#8220;C\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ea khai r\u00f5 r\u00e0ng qu\u00ea qu\u00e1n, c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua, tu\u1ed5i t\u00e1c, l\u1eadp s\u1ed5 t\u1ecbch tr\u00ecnh l\u00ean. N\u1ebfu l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, th\u00ec ph\u1ea3i ghi r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n g\u1ed1c. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t th\u1ef1c, cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, giao cho c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng xem x\u00e9t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf T\u00e2y Th\u1ee5c, L\u0129nh Bi\u1ec3u, Kinh H\u1ed3, Giang, Chi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00e1c trong khu v\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, H\u1eefu Ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung l\u00e0 S\u1edf Chi\u00eau Ph\u1ee5 qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>[106] Th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 b\u00e1o r\u1eb1ng 11 t\u1ed9c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an g\u1ed3m Nh\u1eadt L\u1ee3i, Nguy\u1ec7t \u00cdch, M\u1ed9t T\u1ebf, Ng\u1ed9t Dao, v\u1edbi h\u01a1n 70.000 tr\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn; l\u1ea1i giao chi\u1ebfn v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hai ng\u00e0n th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean \u0110\u1ee9c l\u00e0 Vi Th\u00e1i<a class=\"footnote\" title=\"Vi Th\u00e1i: C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 254, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ec1u ghi nh\u01b0 v\u1eady. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0 Ti\u00eau Th\u00e1i.\" id=\"return-footnote-131-14\" href=\"#footnote-131-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a> c\u00f9ng v\u00e0i v\u1ea1n ng\u1ef1a, binh kh\u00ed, sai em l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Ngh\u0129a \u0111em t\u00f9 binh \u0111\u1ebfn d\u00e2ng. Vua ban cho Th\u1eeba Ngh\u0129a \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[107] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Giao Ch\u00e2u \u0111\u1ecbnh d\u00e2ng 93 t\u00f9 binh Chi\u00eam Th\u00e0nh, Vua sai Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u gi\u1eef l\u1ea1i t\u00f9 binh, c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0a v\u1ec1 Chi\u00eam Th\u00e0nh, ban chi\u1ebfu d\u1ee5 Vua Chi\u00eam Th\u00e0nh. Do \u0111\u00f3, Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u01b0\u1ee1i voi mang s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, Vua l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 voi l\u1ea1i Nam H\u1ea3i.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh T\u00e2n Ki\u1ebfn l\u00e0 Chu T\u0129nh v\u00ec t\u1ee9c gi\u1eadn m\u00e0 x\u1eed t\u1eed d\u00e2n trong h\u1ea1t, b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n v\u00e0 giam c\u1ea7m.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua \u0111i s\u0103n \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i Gi\u1ea3ng V\u0169, ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c quan \u0111i theo.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u: Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giam t\u1ea1i lao th\u00e0nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n t\u00e2u l\u00ean \u00e1n t\u1ee5ng, l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[111] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng L\u01b0, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Th\u00e1i ch\u00fac \u0110i\u00eau Kh\u00e1n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;Nh\u1eefng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n b\u1ea1o, tr\u00e1i v\u1edbi lu\u1eadt ph\u00e1p, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169, n\u00ean giao cho b\u1ed9 ph\u1eadn ph\u00e1p quan th\u1ea9m v\u1ea5n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n h\u00e0nh h\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u01b0a kia, k\u1ebb gian \u00e1c b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng xa, nay ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i xa \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, ph\u1ee5c d\u1ecbch lao \u0111\u1ed9ng, th\u1eadt kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. \u0110\u1ea5t th\u1ea7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, l\u00e0 n\u01a1i Vua \u1edf, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 t\u00f9 nh\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e0y t\u1eadp trung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e2y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1ed9i nh\u00e2n \u1edf ngo\u1ea1i \u0111\u1ecba, xin kh\u00f4ng cho gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i ph\u1ee5c d\u1ecbch. L\u1ec5 l\u1ea1i ch\u00e9p: &#8216;H\u00e0nh h\u00ecnh \u1edf ch\u1ee3, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft m\u00e0 tr\u00e1nh.&#8217; V\u1eady n\u00ean bi\u1ebft cung v\u00e0ng \u0111i\u1ec7n ng\u1ecdc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin t\u1eeb nay \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua kh\u00f4ng thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0110\u00ecnh \u00fay tr\u00f4ng nom, roi v\u1ecdt l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0110\u00ecnh \u00fay. Kinh ph\u1ee7 ho\u1eb7c ph\u00e1i trung s\u1ee9, ho\u1eb7c c\u1eed ph\u00e1p quan, theo nghi l\u1ec5 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd Vua coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n. C\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00ec ch\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111inh, rao l\u1ec7nh \u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n ngu mu\u1ed9i kh\u00f4ng hi\u1ec3u lu\u1eadt ph\u00e1p, v\u00ec c\u01a1m \u00e1o m\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi l\u00e0m \u00e1c, ngh\u0129a kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u1ecb h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i phong h\u00f3a. C\u0169ng xin gi\u1ea3m b\u1edbt h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u00e0y. Nh\u01b0 v\u1eady, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd kh\u00f4ng kinh s\u1ee3, y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0103n, h\u00f2a kh\u00ed kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem s\u1edb r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>Kh\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Th\u0103ng. Ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m quan d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u L\u00fd D\u1ee5c, gi\u1eef ch\u1ee9c Tr\u1ef1c thanh huy \u0111i\u1ec7n, duy\u1ec7t c\u00e1c t\u1edd tr\u1ea7n t\u1ea5u trong ngo\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng. Khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e1i ch\u00fac. \u00d4ng c\u00e1o b\u1ec7nh, h\u1ebft h\u1ea1n ngh\u1ec9 th\u00ec r\u1eddi b\u1ecf quan t\u1ecbch, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf kinh \u0111\u00f4 m\u1ea5y n\u0103m. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u1ed7 M\u00f4ng \u1edf H\u00e0n l\u00e2m khuy\u00ean \u00f4ng ra l\u00e0m quan, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u00f4ng d\u00e2ng b\u00e0i <i>&#8220;Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c t\u1ee5ng&#8221;<\/i>, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169. Ra l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf \u0110\u1ed3ng L\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ed3ng L\u01b0' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng L\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-131-15\" href=\"#footnote-131-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, su\u1ed1t b\u1ea3y n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 phu \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c s\u1ef1 thu\u1ea7n khi\u1ebft, thanh nh\u00e3 c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n.<\/p>\n<p><i>(M\u00f9a thu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u00e2u vi\u1ec7c, ch\u1eafc r\u1eb1ng t\u1edd bi\u1ec3u c\u1ee7a Kh\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 c\u1ee5 th\u1ec3 th\u1eddi gian n\u00e0o, n\u00ean ghi k\u00e8m sau chi\u1ebfu \u0110inh D\u1eadu, e r\u1eb1ng chi\u1ebfu n\u00e0y th\u1eadt ra l\u00e0 do \u0110i\u00eau Kh\u00e1n v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu d\u1ee5: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf hai kinh, h\u00e3y ch\u1ecdn d\u00e2n trong h\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o am hi\u1ec3u vi\u1ec7c canh t\u00e1c, bi\u1ebft r\u00f5 c\u00e1ch tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, b\u1ed5 l\u00e0m N\u00f4ng s\u01b0, m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. L\u1ec7nh cho h\u1ecd xem x\u00e9t ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 hay c\u1eb1n c\u1ed7i, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh lo\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng th\u00edch h\u1ee3p, ch\u1ec9 r\u00f5 n\u01a1i n\u00e0o th\u00edch tr\u1ed3ng c\u00e2y g\u00ec, nh\u00e0 n\u00e0o c\u00f3 gi\u1ed1ng, h\u1ed9 n\u00e0o c\u00f3 \u0111inh nam<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ed9 n\u00e0o c\u00f3 \u0111inh nam', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 173, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ph\u1ea7n 1 ch\u01b0\u01a1ng 16 vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed9 n\u00e0o hi\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0111inh', 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c N\u00f4ng s\u01b0 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed9 n\u00e0o thi\u1ebfu \u0111inh nam'.\" id=\"return-footnote-131-16\" href=\"#footnote-131-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 tr\u00e2u c\u00e0y. L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh cho Tam l\u00e3o trong l\u00e0ng c\u00f9ng L\u00fd t\u01b0 v\u00e0 N\u00f4ng s\u01b0 khuy\u00ean d\u00e2n chia \u0111\u1ea5t hoang m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt<a class=\"footnote\" title=\"'Chia \u0111\u1ea5t hoang m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt', 'tr\u1ed3ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'gi\u00e1', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-131-17\" href=\"#footnote-131-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ee3i m\u00f9a m\u00e0ng thu ho\u1ea1ch, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m N\u00f4ng s\u01b0 ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 kh\u00e1c. D\u00e2n trong l\u00e0ng c\u00f3 k\u1ebb ham m\u00ea r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, c\u1edd b\u1ea1c, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng, th\u00ec N\u00f4ng s\u01b0 ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc x\u00e9t h\u1ecfi, tr\u00ecnh b\u00e1o l\u00ean ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 lu\u1eadn t\u1ed9i, nh\u1eb1m r\u0103n \u0111e k\u1ebb l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1ee7a ri\u00eang, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng thu thu\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ra l\u1ec7nh tha t\u1ed9i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Ng\u00e2n, H\u1ea1.<\/p>\n<p>[114] N\u0103m \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u00e1c B\u1ea1t Ng\u1ed9 t\u1eeb b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u1ec1n L\u1ea1c \u1edf Ng\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00fa d\u1ecbch h\u00e0 kh\u1eafc c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c di c\u01b0 v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu l\u1ec7nh m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef nguy\u00ean n\u01a1i \u1edf. B\u1ed9 t\u1ed9c B\u1ed1 N\u1ea1p Kh\u1eafc t\u1eadp h\u1ee3p k\u00edch \u0111\u1ed9ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u1ee7a H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Hu\u1ef3nh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p>[115] Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 l\u00e0 Minh K\u00ed qua \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 C\u1ea3nh T\u00f4ng Hi\u1ebfu Th\u00e0nh Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1eadp Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu&#8217;: t\u1ea1i v\u1ecb 15 n\u0103m.)<\/i><\/p>\n<p>Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 Minh K\u00ed c\u00f3 ba con trai l\u00e0 Long T\u1ef1, Long D\u1ee5 v\u00e0 Long Kh\u00e1nh. Long T\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m L\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, k\u1ebf v\u1ecb, x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 Thi\u00ean Ph\u1ee5 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, t\u00f4n m\u1eb9 l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0m Th\u1eeba Thi\u00ean Th\u00e1i H\u1eadu, \u0111\u1ed5i qu\u1ed1c hi\u1ec7u t\u1eeb \u0110\u1ea1i Li\u00eau th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an. Long T\u1ef1 khi \u0111\u00f3 m\u1edbi 12 tu\u1ed5i, m\u1eb9 l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb n\u1eafm quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u00eau th\u1ecb th\u00f4ng d\u00e2m v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng. Khi Minh K\u00ed l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111ang c\u1ea7m qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i tri\u1ec7u, li\u1ec1n \u0111\u01b0a th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng, b\u00e1o v\u1edbi Ti\u00eau th\u1ecb thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u1eadp Long T\u1ef1 l\u00ean ng\u00f4i. Nh\u1edd c\u00f4ng s\u00e1ch l\u1eadp, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u01b0 \u0110\u1ed3, Ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1ec7nh, t\u01b0\u1edbc S\u1edf V\u01b0\u01a1ng, ban h\u1ecd Gia Lu\u1eadt, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Long V\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1i l\u00e0m \u0110\u1ea1i Th\u1eeba T\u01b0\u1edbng, Phi\u00ean H\u00e3n Khu m\u1eadt s\u1ee9, Nam B\u1eafc Di\u1ec7n H\u00e0nh dinh \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, d\u1eddi phong t\u01b0\u1edbc T\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng. Long T\u1ef1 t\u1ef1 tay vi\u1ebft thi\u1ebfp kho\u00e1n, \u0111\u1ecdc d\u01b0\u1edbi sao B\u1eafc \u0110\u1ea9u \u0111\u1ec3 ban cho \u00f4ng. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 L\u1ec7nh, l\u1ea1i d\u1eddi phong t\u01b0\u1edbc T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00e1i l\u1ea1y, ng\u1ed3i xe l\u00ean \u0111i\u1ec7n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t tr\u0103m h\u1ed9 v\u1ec7. Ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u1ed1c ch\u1ee7 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1eb7t h\u1ed9 v\u1ec7. Long T\u1ef1 lu\u00f4n coi Long V\u1eadn nh\u01b0 cha<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'm\u1ed7i' trong 'Long T\u1ef1 m\u1ed7i d\u0129 ph\u1ee5 s\u1ef1 Long V\u1eadn' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, nay d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-131-18\" href=\"#footnote-131-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, h\u00e0ng ng\u00e0y sai em l\u00e0 Long D\u1ee5 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, m\u1ed7i khi nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u00f4ng, li\u1ec1n xu\u1ed1ng xe \u0111i b\u1ed9 v\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ghi Minh K\u00ed m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u1eebng binh v\u00e0 ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd khi ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c th\u00ec Minh K\u00ed ch\u01b0a m\u1ea5t, ho\u1eb7c Minh K\u00ed m\u1ea5t, Th\u00e1i T\u00f4ng m\u1edbi ra chi\u1ebfu ng\u1eebng binh, nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1eadt kh\u00f4ng r\u00f5, nay ghi \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m. Ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u00e0o th\u00e1ng 5, chi\u1ebfu ng\u1eebng binh l\u1ea1i v\u00e0o th\u00e1ng 10<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'kh\u01b0\u1edbc' trong 'T\u1ee9c binh kh\u01b0\u1edbc t\u1ea1i th\u1eadp nguy\u1ec7t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', nay d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-131-19\" href=\"#footnote-131-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. C\u00f3 s\u00e1ch ghi Minh K\u00ed m\u1ea5t v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 3, c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-131-1\">Ch\u1eef 'gi\u00e1n' trong 'H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng Minh' nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u00e3 s\u1eeda. Xem '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 112, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 270 b\u1ea3n truy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i Minh l\u00fac n\u00e0y l\u00e0 H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu. B\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1eefu ch\u00ednh gi\u00e1n \u0110\u1ea1i phu', c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Tri\u1ec7u Khu\u00f4ng Ngh\u0129a. <a href=\"#return-footnote-131-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-2\">C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o T\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u00e2m m\u01b0u nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y kh\u1edfi lo\u1ea1n, '\u0110\u00ecnh M\u1ef9 m\u01b0u', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 8 'T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 t\u00edch' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u0110\u00ecnh M\u1ef9 c\u00f9ng t\u1ea3 h\u1eefu m\u01b0u'. <a href=\"#return-footnote-131-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-3\">N\u00ean ki\u1ec3m tra t\u00ean H\u1ecdc s\u0129, 'Ki\u1ec3m' nguy\u00ean l\u00e0 'hi\u1ec7u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-131-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-4\">\u0110\u1ed3 kh\u1ea3m nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'ch\u00ec kh\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 264 truy\u1ec7n L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n s\u1eeda. X\u00e9t b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ghi '\u0111\u1ed3 b\u1ea1c', s\u00e1ch Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ed5n m\u1ea1t quy\u1ec3n 8 chuy\u1ec7n T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 244 truy\u1ec7n Ng\u1ee5y v\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 trong T\u1ed1ng s\u1eed \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u0111\u1ed3 v\u00e0ng'. <a href=\"#return-footnote-131-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-5\">R\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt d\u00ea nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u00ean trong Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ed5n m\u1ea1t, T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f9ng quy\u1ec3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-131-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-6\"> 'T\u00fac m\u1ea1ch' trong b\u1ea3n g\u1ed1c, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u00fac m\u1ea1ch'. Theo 'H\u00e1n th\u01b0' quy\u1ec3n 6 'V\u0169 \u0110\u1ebf k\u1ef7' v\u00e0 quy\u1ec3n 24 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', ch\u00fa c\u1ee7a S\u01b0 C\u1ed5: 'L\u00faa gieo v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng, qua n\u0103m m\u1edbi ch\u00edn, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u00fac m\u1ea1ch.' L\u1ea1i n\u00f3i: 'T\u00fac m\u1ea1ch l\u00e0 lo\u1ea1i l\u00faa c\u00f3 m\u1ea7m qua \u0111\u00f4ng.' 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182 chi\u1ebfu th\u00e1ng 5 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7 c\u0169ng ghi l\u00e0 'T\u00fac m\u1ea1ch', theo b\u1ea3n g\u1ed1c. <a href=\"#return-footnote-131-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-7\"> 'S\u00f9ng nghi' trong b\u1ea3n g\u1ed1c ghi l\u00e0 'S\u00f9ng ngh\u1ecb', theo 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 244 'Ng\u1ee5y V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-131-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-8\"> 'Ph\u1ea1n gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u1ea1n kinh', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu, quy\u1ec3n \u0110\u1ea1o Th\u00edch II.5 c\u00f9ng n\u1ed9i dung th\u00e1ng b\u1ea3y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-131-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-9\"> Khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u2013 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019, quy\u1ec3n 276, \u2018Vi\u00ean Khu\u1ebfch truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p l\u00e0 'khen r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c'. <a href=\"#return-footnote-131-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-10\">m\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111i k\u00e8m b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 11 ch\u00e9p v\u1ec1 ti\u1ec1n Th\u1ee5c vi\u1ebft: 'M\u1ed7i ngh\u00ecn ti\u1ec1n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y b\u1ed1n tr\u0103m ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng'. X\u00e9t vi\u1ec7c H\u1eadu Th\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft, v\u00e0o th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Qu\u1ea3ng Ch\u00ednh th\u1ee9 18, sau khi Chu Th\u1ebf T\u00f4ng chi\u1ebfm T\u1ea7n, Ph\u01b0\u1ee3ng, tham kh\u1ea3o 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 12, 'Truy\u1ec7n M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng', 'T\u01b0 Tr\u1ecb Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 292, 'H\u1eadu Chu k\u1ef7' v\u00e0 'Th\u1eadp Qu\u1ed1c Xu\u00e2n Thu' quy\u1ec3n 49, 'H\u1eadu Ch\u1ee7 b\u1ea3n k\u1ef7'. <a href=\"#return-footnote-131-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-11\">v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u00fac tinh x\u1ea3o g\u1ea7n nh\u01b0 ngang v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, ch\u1eef '\u0111\u00fac' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 's\u1eaft', theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa. L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch \u0111\u00f3 vi\u1ebft th\u00eam: 'Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Th\u1ee5c, Th\u1ea9m Lu\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thu h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 cung c\u1ea5p, v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a d\u00e2n', l\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi Thanh vi\u1ebft: 'Hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ch\u1eef tr\u00ean, s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean' b\u1ecb thi\u1ebfu'. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 180, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' c\u0169ng c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t ch\u1eef n\u00e0y. X\u00e9t theo v\u0103n m\u1ea1ch, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean' b\u1ecb thi\u1ebfu. <a href=\"#return-footnote-131-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-12\">Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'ph\u00e1n quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-131-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-13\">V\u1ecbnh v\u00e0 T\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng trong b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh mua cho d\u00e2n, ch\u1eef 'V\u1ecbnh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-131-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-14\">Vi Th\u00e1i: C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 254, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u1ec1u ghi nh\u01b0 v\u1eady. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 4, b\u1ea3n k\u1ef7 Th\u00e1i T\u00f4ng v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0 Ti\u00eau Th\u00e1i. <a href=\"#return-footnote-131-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-15\">'\u0110\u1ed3ng L\u01b0' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'T\u01b0\u01a1ng L\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-131-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-16\">'H\u1ed9 n\u00e0o c\u00f3 \u0111inh nam', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 173, 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed' ph\u1ea7n 1 ch\u01b0\u01a1ng 16 vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed9 n\u00e0o hi\u1ec7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0111inh', 'T\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp' quy\u1ec3n 182, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c N\u00f4ng s\u01b0 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, th\u00e1ng ch\u1ea1p nhu\u1eadn, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed9 n\u00e0o thi\u1ebfu \u0111inh nam'. <a href=\"#return-footnote-131-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-17\">'Chia \u0111\u1ea5t hoang m\u00e0 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt', 'tr\u1ed3ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'gi\u00e1', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-131-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-18\"> Ch\u1eef 'm\u1ed7i' trong 'Long T\u1ef1 m\u1ed7i d\u0129 ph\u1ee5 s\u1ef1 Long V\u1eadn' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, nay d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-131-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-131-19\"> Ch\u1eef 'kh\u01b0\u1edbc' trong 'T\u1ee9c binh kh\u01b0\u1edbc t\u1ea1i th\u1eadp nguy\u1ec7t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', nay d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-131-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":6,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-131","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1279,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/131\/revisions\/1279"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/131\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=131"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=131"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}