{"id":133,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=133"},"modified":"2025-07-03T03:03:01","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:01","slug":"quyen-24-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-8-quy-mui-983","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-24-nam-thai-binh-hung-quoc-thu-8-quy-mui-983\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 24: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 8 (QU\u00dd M\u00d9I, 983)","rendered":"QUY\u1ec2N 24: N\u0102M TH\u00c1I B\u00ccNH H\u01afNG QU\u1ed0C TH\u1ee8 8 (QU\u00dd M\u00d9I, 983)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 8 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u.<\/p>\n\n<p>[2] Khi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u1ee7 Long T\u1ef1 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ed1ng H\u00f2a.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a Vua l\u00e0 Tr\u1ea7n qu\u1ed1c phu nh\u00e2n h\u1ecd C\u1ea3nh qua \u0111\u1eddi, b\u00e0 l\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a Ph\u00f9 L\u0103ng huy\u1ec7n c\u00f4ng Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c xem th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ung Hi nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n\n<p>[4] Hai kinh c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7 trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed 10.260 c\u1eed nh\u00e2n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Vua sai Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f9ng 9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ea1m quy\u1ec1n ch\u1ee7 tr\u00ec khoa thi.<\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t tr\u1ea5n H\u1ea3i M\u00f4n th\u00e0nh qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t vi\u1ec7c lao kh\u1ed5 n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, n\u00ean h\u00e0ng th\u00e1ng ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1ch kim cho binh s\u0129 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, trong qu\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"nguy\u1ec7t \u0111\u1ea7u ng\u00e2n\"<\/i>. \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, t\u1eedu ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 Di \u0110\u1ee9c Si\u00eau nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i b\u00e1o l\u00ean Vua v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p r\u1eb1ng: <i>\"Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n n\u1eafm quy\u1ec1n l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng binh s\u0129. Th\u1ea7n v\u1eeba t\u1eeb bi\u00ean \u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1, binh s\u0129 \u0111\u1ec1u n\u00f3i: 'Nguy\u1ec7t \u0111\u1ea7u ng\u00e2n l\u00e0 do T\u00e0o c\u00f4ng ban, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 T\u00e0o c\u00f4ng, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i r\u1ed3i.'\"<\/i> H\u1eafn l\u1ea1i b\u1ecba \u0111\u1eb7t th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00e1c, khi\u1ebfn Vua nghi ng\u1edd. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Qu\u00e1ch Ch\u00ed h\u1ebft l\u1eddi gi\u1ea3i c\u1ee9u, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean B\u00ecnh ki\u00eam Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Khai Phong V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Di \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n v\u1ed1n l\u00e0 ti\u1ec3u l\u1ea1i \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ea9n tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau, kh\u00f4ng lui t\u1edbi n\u01a1i \u0103n ch\u01a1i, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau m\u1ebfn. Vua g\u1ecdi Hi\u1ec3n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Khanh xu\u1ea5t th\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb nho gia, t\u1eeb nh\u1ecf g\u1eb7p lo\u1ea1n l\u1ea1c, \u1eaft \u00edt h\u1ecdc v\u1ea5n. Nay khanh qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ed1c gia, t\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc s\u00e1ch.\"<\/i> B\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ba thi\u00ean <i>\"Qu\u00e2n gi\u1edbi\"<\/i> ban cho Hi\u1ec3n, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ecdc c\u00e1i n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tri\u1ec7u ki\u1ebfn c\u00e1c b\u1eadc k\u1ef3 \u0111\u1ee9c cao h\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00edn tr\u1ecdng, h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u1ee7a quan l\u1ea1i, r\u1ed3i lui v\u1ec1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Kh\u1ed5ng Th\u1eeba Cung.<\/p>\n<p><i>(Trong s\u00e1ch '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng c\u00f3 ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u01b0\u1ee1ng l\u00e3o kh\u1ea5t ng\u00f4n l\u00e0 l\u1eddi hu\u1ea5n th\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eadc minh qu\u00e2n; quan s\u00e1t d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp gi\u00e1o h\u00f3a l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u1edbn ghi trong s\u00e1ch v\u1edf. X\u01b0a kia s\u1ee9 gi\u1ea3 rung chu\u00f4ng \u0111\u1ec3 thu th\u1eadp th\u01a1 ca, Th\u1ee9 s\u1eed m\u1edf r\u00e8m m\u00e0 xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o phong t\u1ee5c, hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh d\u1eef, m\u1eddi h\u1ecfi c\u00e1c b\u1eadc cao ni\u00ean, t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, n\u00ean th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nay n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, ho\u1eb7c trong \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ee9c cao ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng tin c\u1eady, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1eddi h\u1ecfi v\u1ec1 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u1ee7a quan l\u1ea1i, r\u1ed3i lui v\u1ec1 th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>Th\u1eeba Cung l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Trong 'Nghi ch\u1ebf l\u1ec7nh' c\u00f3 ghi: 'K\u1ebb th\u1ea5p h\u00e8n tr\u00e1nh b\u1eadc quy\u1ec1n qu\u00fd, k\u1ebb tr\u1ebb tu\u1ed5i tr\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i, k\u1ebb nh\u1eb9 nh\u00e0ng tr\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng n\u1ec1, k\u1ebb \u0111i tr\u00e1nh k\u1ebb \u0111\u1ebfn.' Xin l\u1ec7nh cho hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu d\u1ef1ng b\u1ea3ng g\u1ed7 kh\u1eafc ch\u1eef n\u00e0y, ai vi ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt, hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u01a1i d\u1eady l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u00e0m phong t\u1ee5c th\u00eam \u0111\u1eadm \u0111\u00e0.\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Trong '\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Kinh truy\u1ec1n n\u00f3i: 'D\u00f9ng l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f3?' N\u00ean l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u, \u1edf n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng b\u1ea3ng kh\u1eafc 'Nghi ch\u1ebf l\u1ec7nh', ai vi ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba Cung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam. Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, \u00f4ng d\u00e2ng th\u01a1 cung \u0111\u00ecnh, ng\u1ee5 \u00fd xin \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng, Th\u00e1i T\u1ed5 n\u1ed5i gi\u1eadn v\u00ec l\u00fd lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p, mi\u1ec5n ch\u1ee9c cho v\u1ec1 qu\u00ea. \u0110\u1ebfn khi Th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i, nh\u1edd \u00e2n x\u00e1 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c, \u00f4ng l\u1ea1i t\u1eebng khuy\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng x\u00e2y ch\u00f9a \u1edf n\u01a1i t\u1eebng l\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ecba, ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 t\u0103ng ni, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac linh thi\u00eang, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1eddi \u00f4ng l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[9] Th\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, d\u00e2n ch\u00fang T\u1ed1ng Ch\u00e2u \u0111\u00f3i k\u00e9m, quan ph\u00e1t g\u1ea1o t\u1eeb kho ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ngh\u00ecn th\u1ea1ch \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i thu \u0111\u00f2i, nhi\u1ec1u d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n sang c\u00e1c qu\u1eadn kh\u00e1c. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[10] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi Nhung n\u1ed9i thu\u1ed9c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p n\u1eef nh\u00e2n, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft gi\u1eef, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u1eefu ty t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 gi\u1eef cung ki\u1ebfm, gi\u00e1p tr\u1ee5, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. Theo Lu\u1eadt s\u01b0, c\u1ea5m d\u00e2n t\u01b0 h\u1eefu binh kh\u00ed nh\u01b0 gi\u00e1p, n\u1ecf, th\u01b0, c\u1ee5 trang, c\u00f2n cung t\u00ean, dao, g\u01b0\u01a1m, \u0111o\u1ea3n m\u00e2u th\u00ec cho ph\u00e9p t\u01b0 gi\u1eef, xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n<p>[13] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb m\u00f9ng 1, H\u1eefu ty t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ty \u1edf kinh \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i l\u01b0u ban v\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u01b0u l\u1ea1i ho\u1eb7c quay v\u1ec1 ty, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt, ph\u1ea9m quan l\u00e0m vi\u1ec7c ngo\u00e0i l\u01b0u ban v\u00e0 t\u1ea1p nhi\u1ec7m trong ty, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng s\u1ebd x\u1eed theo l\u1ec7 quy\u1ebft ph\u1ea1t, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd x\u1eed theo ph\u00e9p \u0111\u1ec1n t\u1ed9i. Nay c\u00e1c ty s\u1ee9 ph\u00f3, tam ban s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, so s\u00e1nh v\u1edbi ph\u1ea9m quan c\u00f9ng x\u1eed quy\u1ebft ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1n t\u1ed9i \u0111\u1ec3 x\u1eed \u0111o\u00e1n, nh\u01b0ng c\u00e1c ty ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng l\u1ea1i x\u1eed theo l\u1ec7 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin t\u1eeb nay ph\u1ea9m quan trong l\u01b0u ban l\u00e0m ch\u1ee9c s\u1ef1 ngo\u00e0i l\u01b0u ban, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t; c\u00e1c ty b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quay v\u1ec1 ty, ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng t\u1ed9i cho ph\u00e9p \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, t\u01b0 t\u1ed9i th\u00ec x\u1eed theo quy\u1ebft ph\u1ea1t.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo.<\/p>\n\n<p>[14] Chi\u1ebfu b\u00e3i mi\u1ec5n Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4n Nh\u1eadt T\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u01b0\u1edbc c\u1ea3 ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, v\u00ec khi l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh H\u1ed3, kh\u00f4ng tr\u1ecb n\u1ed5i ch\u1ee9c s\u1ef1, l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u00f4ng l\u00e0m chu\u1ed3ng ng\u1ef1a.<\/p>\n\n<p>[15] \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u1ee5c Ph\u1ea1m, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m tri huy\u1ec7n Chung Ly, Ch\u00e2u H\u00e0o, c\u00f3 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ed3ng, Ph\u1ea1m x\u00e9t kh\u00f4ng r\u00f5, nh\u00e0 d\u00e2n ki\u1ec7n l\u00ean tr\u00ean, chi\u1ebfu \u0111\u00f2i tra x\u00e9t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 b\u1ecb t\u1eed h\u00ecnh, Ph\u1ea1m b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng t\u00e2u d\u00e2n \u0111\u00f3i, m\u1edf kho ph\u00e1t b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ea5y H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n tam ty T\u1ed1ng K\u1ef3 l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u chia Tam ty l\u00e0m ba b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t s\u1ee9. L\u1ea5y H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n tam ty V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9[footnote] T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9, ch\u1eef 'T\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1eefu', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 23, th\u00e1ng 4 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Nh\u01b0 kinh s\u1ee9 H\u00e1ch Ch\u00ednh l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ee9. Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Dao.<\/p>\n\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan vi\u00ean Tam ty t\u1ea5u s\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Tr\u1eabm, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00fd, tranh c\u00e3i kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c ri\u00eang, nh\u01b0ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ed1 ch\u1ea5p \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ea3o lu\u1eadn k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u00fd l\u1ebd \u0111\u1ec3 khuy\u00ean gi\u1ea3i. N\u1ebfu Vua ch\u00faa n\u00f3ng n\u1ea3y, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 bao dung \u0111\u01b0\u1ee3c? Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i lu\u00f4n c\u1ed1 g\u1eafng che ch\u1edf, t\u00e0i n\u0103ng t\u1ed1t x\u1ea5u \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00f9y theo kh\u1ea3 n\u0103ng m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Khi t\u1ea5u \u0111\u1ed1i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ecf ra kh\u1eafc nghi\u1ec7t, l\u1eafng nghe c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u hay l\u1eabn d\u1edf, ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ef1c \u0111oan b\u00e1c b\u1ecf.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm ai to\u00e0n v\u1eb9n, B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4ng minh s\u00e1ng su\u1ed1t, th\u1ea5y r\u00f5 \u01b0u \u0111i\u1ec3m v\u00e0 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. Ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb khi m\u1edbi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi uy th\u1ebf c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, trong l\u00f2ng e s\u1ee3, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh? Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00fac v\u1ec1 gi\u00e0 h\u01a1i nghi\u00eam kh\u1eafc, th\u00e1nh t\u00e2m th\u1ea5u hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, th\u00f4ng c\u1ea3m v\u1edbi t\u00ecnh c\u1ea3nh c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, ch\u00fang th\u1ea7n th\u1eadt may m\u1eafn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u00e1c ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0 ngh\u1ecb, D\u1ef1c thi\u1ec7n, Th\u1ecb gi\u1ea3ng, l\u1ea5y H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Du\u1eadt, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Di\u00eau Th\u1ea3n, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 H\u00ecnh B\u00ednh c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan ch\u1ee9c Th\u1eeba lang, C\u1ea5p gi\u00e1n tr\u1edf l\u00ean ch\u1ecdn trong s\u1ed1 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb n\u0103m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh s\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m cung li\u00eau, Du\u1eadt v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Th\u1ea3n v\u00e0 B\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ebf \u00c2m.<\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Phong ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, truy k\u00edch h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Thanh Tr\u1ee7ng, ch\u00e9m hai ng\u00e0n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, ba ng\u00e0n tr\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n ng\u1ef1a d\u00ea v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh L\u00e2m d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 thi ph\u00fac th\u00ed cho c\u00e1c c\u1ed1ng c\u1eed nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf T\u1eafc ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng Sa c\u00f9ng 175 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f9ng 516 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, t\u1eeb \u0111\u00f3 quy th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf[footnote]516 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u1eeb \u0111\u00f3 quy th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf. So s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u1edf d\u01b0\u1edbi '516 ng\u01b0\u1eddi' c\u00f3 ghi: '\u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7; 54 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, 117 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, c\u00f9ng xu\u1ea5t th\u00e2n. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c y\u1ebfn ti\u1ec7c ban cho t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, sau \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf.' 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' m\u1ee5c tuy\u1ec3n c\u1eed ph\u1ea7n 2 m\u1ee5c 2 ghi: 'Ban ti\u1ec7c cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf.' 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu'. B\u1ea3n g\u1ed1c ngay sau '516 ng\u01b0\u1eddi' ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t.[\/footnote].<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch '\u0110\u0103ng khoa k\u00ed' n\u0103m n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia ra gi\u00e1p, \u1ea5t. Theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed', vi\u1ec7c chia \u0111\u1ec7 gi\u00e1p, \u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u0103m [kh\u00e1c])<\/i>.<\/p>\n\n<p>[22] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd M\u1ee5c b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y v\u00ec L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, c\u00e1c quan t\u1ea3 h\u1eefu kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i g\u00ec. T\u1ea3 th\u1eadp di, tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u1ed1ng Chu\u1ea9n nh\u00e2n khi t\u1ea5u vi\u1ec7c \u0111\u00e3 khen ng\u1ee3i L\u00fd M\u1ee5c l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o, th\u01b0\u1eddng c\u0103m gh\u00e9t L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n chuy\u00ean quy\u1ec1n, n\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn. Vua hi\u1ec3u ra. Do \u0111\u00f3, L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0111\u1ed3ng tri c\u1ed1ng c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea7u c\u1eadn. Khi th\u1ea5y dung m\u1ea1o L\u00fd M\u1ee5c ti\u1ec1u t\u1ee5y, Vua h\u1ecfi: <i>\"Khanh v\u00ec sao l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do lo s\u1ee3 t\u1eeb khi b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c hay sao?\"<\/i> Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m mu\u1ed1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ph\u00fac Ki\u1ebfn, cho ph\u00e9p quan ph\u1ee7 b\u00e1n mu\u1ed1i, gi\u00e1 25 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2n. L\u1ea1i v\u00ec d\u00e2n thi\u1ebfu ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, n\u00ean l\u1ec7nh cho ch\u00e2u Ki\u1ebfn \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn[footnote]L\u1ec7nh cho ch\u00e2u Ki\u1ebfn \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn, ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'kim', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c c\u00f9ng 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 9 m\u1ee5c ti\u1ec1n t\u1ec7 kh\u1ea3o, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 180 m\u1ee5c th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], l\u01b0u h\u00e0nh song song v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, x\u1eed tr\u1ea3m ti\u1ebfn s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee1ng ng\u01b0\u1eddi M\u1ea1nh Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee1ng thi b\u1ed9 L\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, nh\u1eadu say r\u1ed3i l\u1edbn ti\u1ebfng ch\u1eedi m\u1eafng gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 \u00fd ph\u1ec9 b\u00e1ng, b\u1ecb quan tu\u1ea7n tra b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00ean \u00e1n t\u1eed. Ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ea3o v\u1edbi h\u1eafn v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi, quan tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u b\u1ecb ph\u1ea1t ba th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[25] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ki\u1ec1n ch\u00e2u[footnote]Ki\u1ec1n ch\u00e2u nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'x\u1eed ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]m\u1ed7i n\u0103m mua ch\u00ec, thi\u1ebfc 6 v\u1ea1n c\u00e2n, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 29 \u0111\u1ed3ng, t\u0103ng th\u00eam 6 \u0111\u1ed3ng. T\u00edn ch\u00e2u mua ch\u00ec, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 15 \u0111\u1ed3ng, t\u0103ng th\u00eam 5 \u0111\u1ed3ng. Nhi\u00eau ch\u00e2u mua than, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 10 \u0111\u1ed3ng, t\u0103ng th\u00eam 3 \u0111\u1ed3ng.\"<\/i> \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n.<\/p>\n<p>Khi T\u1ec1 Hi\u1ec1n v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, trong ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 g\u1eb7p m\u1eb7t v\u00e0 d\u1eb7n d\u00f2: <i>\"Giang t\u1ea3 v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ti\u1ec7n trong d\u00e2n gian, h\u00e3y t\u00e2u l\u00ean t\u1eebng \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ec1 Hi\u1ec1n th\u01b0a: <i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng \u1edf Giang Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng s\u1eaft l\u00e0m ti\u1ec1n t\u1ec7, nay \u0111\u1ed5i sang d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, d\u00e2n gian kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 quan l\u1ea1i b\u1eaft n\u1ed9p thu\u1ebf, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n nh\u1ea5t.\"<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi H\u00e1n, Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y n\u00fai m\u00e0 \u0111\u00fac ti\u1ec1n, Giang Nam s\u1ea3n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng, h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm b\u00ed m\u1eadt lo li\u1ec7u vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[26] Ban \u0111\u1ea7u, th\u1eddi h\u1ecd L\u00fd m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00fac 6 v\u1ea1n quan, t\u1eeb khi kh\u00f4i ph\u1ee5c, t\u0103ng th\u00eam th\u1ee3 l\u00f2, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1 7 v\u1ea1n quan, th\u01b0\u1eddng lo thi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ch\u00ec, thi\u1ebfc. T\u1ec1 Hi\u1ec1n b\u00e8n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u00ean Th\u1eeba ch\u1ec9 Giang Nam l\u00e0 \u0110inh Chi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ec9 d\u1eabn qua c\u00e1c n\u01a1i Nhi\u00eau ch\u00e2u, T\u00edn ch\u00e2u, Ki\u1ec1n ch\u00e2u trong n\u00fai s\u00e2u c\u00f3 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, ch\u00ec, thi\u1ebfc.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00ecm ki\u1ebfm ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u0129nh B\u00ecnh gi\u00e1m \u1edf Nhi\u00eau ch\u00e2u d\u00f9ng nguy\u00ean li\u1ec7u ti\u1ec1n Khai Nguy\u00ean \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1eafc ch\u1eafn v\u00e0 b\u1ec1n l\u00e2u. T\u1eeb \u0111\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00fac 30 v\u1ea1n quan, d\u00f9ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng 85 v\u1ea1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, 36 v\u1ea1n c\u00e2n ch\u00ec, 16 v\u1ea1n c\u00e2n thi\u1ebfc. T\u1ec1 Hi\u1ec1n li\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c n\u00e0y. Chi\u1ebfu ban xu\u1ed1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng l\u00e0m b\u1eady, li\u1ec1n sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, T\u1ec1 Hi\u1ec1n kh\u1eb3ng kh\u00e1i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. \u0110inh Chi\u00eau c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n Th\u1eeba ch\u1ec9, qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ecf \u0111\u1ed3ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e9p m\u1edbi t\u0103ng th\u00eam nhi\u1ec1u ch\u00ec, thi\u1ebfc, T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u1ee9 d\u1eabn theo ph\u00e9p c\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n lu\u1eadn, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, ph\u00e1p \u0111\u00fac ti\u1ec1n V\u0129nh B\u00ecnh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1eef v\u00e0 vi\u1ec1n ti\u1ec1n tinh x\u1ea3o, c\u00f2n ti\u1ec1n do T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u00fac, tuy m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u00f4 v\u00e0 x\u1ea5u h\u01a1n.<\/p>\n\n<p>[27] Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m th\u1eeba, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Ty l\u1ee5c tham qu\u00e2n s\u1ef1 Tri\u1ec7u Phu t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng vi\u1ec7c thu thu\u1ebf ch\u1eadm tr\u1ec5, v\u1eabn c\u00f2n thu\u1ebf s\u00f3t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, l\u00e0m sao khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 r\u0103n \u0111e. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh, ph\u00f3 quan n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, thu thu\u1ebf \u0111\u00fang h\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ee7 s\u1ed1, th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd huy\u1ec7n l\u1edbn; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c hai n\u0103m, vi ph\u1ea1m h\u1ea1n v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1, th\u00ec gi\u00e1ng ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd huy\u1ec7n nh\u1ecf.\"<\/i> Vua y theo.<\/p>\n\n<p>[28] Tri\u1ec7u Phu l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c tranh ch\u1ea5p trang tr\u1ea1ch r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u do vi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1 t\u01b0 nh\u00e2n sai l\u1ea7m, khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn ranh gi\u1edbi th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1eeba d\u1ed1i h\u00e0ng x\u00f3m m\u00e0 kh\u00f4ng cho h\u1ecd bi\u1ebft, l\u1eeba \u0111\u1ea3o lan tr\u00e0n, ki\u1ec7n t\u1ee5ng gia t\u0103ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u00e2u ph\u1ee7 c\u00f9ng vi\u1ec7n thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 trang tr\u1ea1ch, \u0111\u1ecbnh ra m\u1eabu v\u0103n t\u1ef1 chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e1n \u0111\u1ea5t, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n m\u1eabu, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> Vua y theo. <i>(Tri\u1ec7u Phu, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[29] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 T\u00e2n M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"Ph\u00e0m c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan ch\u1ee9c, ph\u1ea3i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 cao th\u1ea5p, ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa g\u1ea7n, \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u00e1c c\u01a1 quan v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh. T\u1eeb nay, c\u00e1c quan ch\u1ee9c kinh tri\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c ngo\u00e0i n\u1ed9i, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u00e0 t\u1eebng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch ho\u1eb7c l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean vi\u1ec5n; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch cao, th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea7n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn b\u1eaft trai tr\u00e1ng Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n l\u00e0m phu d\u1ecbch, g\u00e1nh v\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c. Sau khi H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u1eabn t\u00ednh c\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 2.150 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 31.530 quan ti\u1ec1n s\u1eaft. D\u00e2n ki\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng xem s\u1ed5 s\u00e1ch Ph\u00fac Ki\u1ebfn, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n m\u00e0 nu\u00f4i s\u1ed1ng h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, thu thu\u1ebf v\u00f4 danh, d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft, d\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u00e2n, Tr\u1eabm c\u0169ng t\u1ef1 nhi\u00ean vui m\u1eebng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>L\u1ea1i t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc lo\u1ea1n nhi\u1ec1u tr\u1ecb \u00edt, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm cai tr\u1ecb mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng, tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eebng nh\u00e0 t\u1eebng h\u1ed9, nh\u01b0ng n\u1eafm gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh, thi h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 quy v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch b\u00f3c l\u1ed9t c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m lo\u1ea1i, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf. \u0110\u1ee3i n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y n\u0103m n\u1eefa, s\u1ebd gi\u1ea3m h\u1ebft thu\u1ebf m\u00e1 cho d\u00e2n. Khanh h\u00e3y ghi nh\u1edb l\u1eddi Tr\u1eabm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00f3i su\u00f4ng.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"\u00dd y\u00eau d\u00e2n c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng tr\u1eddi, ch\u1ec9 c\u1ea7n ki\u00ean tr\u00ec th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng may m\u1eafn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, phong Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, phong \u0110\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ed9t T\u1ebf \u0110\u00f4 Vi\u1ec7t Di l\u00e0m Ho\u00e0i Ho\u00e1 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ngo\u00e3 Dao l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, hai t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng Gia B\u1ea3o Di v\u00e0 M\u1ea1c l\u00e0 Ph\u1ea5t H\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc L\u00e3ng M\u00e3i, \u0110\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh Kh\u1ea5t \u0110\u1ea3ng t\u1ed9c Tu\u1ebf Di \u0111\u1ec1u l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c lang t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ph\u00e1 tan qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n\n<p>[32] D\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n L\u00e2m Ho\u00e0i thu\u1ed9c T\u1ee9 Ch\u00e2u c\u00f2n n\u1ee3 m\u1ea1ch v\u00e0 g\u1ea1o do quan ph\u1ee7 cho vay t\u1eeb n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 b\u1ea3y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n ba ngh\u00ecn t\u00e1m tr\u0103m th\u1ea1ch, ra chi\u1ebfu xo\u00e1 b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[33] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eebng \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean, nghe n\u00f3i c\u00f3 tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd s\u1eafc b\u00e9n b\u00f4i nh\u1ecd th\u1eddi s\u1ef1, h\u1ea1 th\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c; ho\u1eb7c khi \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng xa, kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u1ec9 lo t\u01b0 l\u1ee3i, th\u1eadt l\u00e0 nh\u1ee5c qu\u1ed1c. Nay trong tri\u1ec1u h\u00e1 c\u00f2n c\u00f3 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf! N\u1ebfu ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tu d\u01b0\u1ee1ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i r\u1ea5t t\u1ed1t sao?\"<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 t\u00f4n s\u00f9ng phong gi\u00e1o, kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi\u00eam kh\u1eafc m\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn tr\u1ecb, nh\u1eefng k\u1ebb khinh b\u1ea1c t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua t\u1eebng so\u1ea1n hai b\u00e0i gi\u1edbi d\u1ee5 t\u1eeb giao cho C\u00e1p m\u00f4n, m\u1ed9t \u0111\u1ec3 r\u0103n c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m, m\u1ed9t \u0111\u1ec3 r\u0103n c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ec7nh cho C\u00e1p m\u00f4n v\u00e0o ng\u00e0y tri\u1ec1u t\u1eeb tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ch\u1ec9 d\u1ee5 kh\u00edch l\u1ec7, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi vi\u1ebft l\u1eddi r\u0103n l\u00ean t\u01b0\u1eddng n\u01a1i tr\u1ecb s\u1edf, \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n.<\/p>\n\n<p>[34] Ban \u0111\u1ea7u, Di \u0110\u1ee9c Si\u00eau vu c\u00e1o T\u00e0o B\u00e2n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9. Nh\u01b0ng khi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, \u00f4ng ta r\u1ea5t th\u1ea5t v\u1ecdng. Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng ngang v\u1edbi S\u00e0i V\u0169 T\u00edch, nh\u01b0ng S\u00e0i V\u0169 T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc, x\u1ebfp tr\u00ean \u00f4ng, n\u00ean \u0110\u1ee9c Si\u00eau lu\u00f4n b\u1ea5t m\u00e3n. M\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng m\u1eafng nhi\u1ebfc V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n v\u00e0 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch r\u1eb1ng: <i>\"Ta n\u00f3i chuy\u1ec7n qu\u1ed1c gia \u0111\u1ea1i s\u1ef1, c\u00f3 c\u00f4ng an \u0111\u1ecbnh x\u00e3 t\u1eafc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho ch\u1ee9c v\u1ecb nh\u1ecf nh\u1eb7t. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ai m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ta, c\u00f2n b\u1eaft ta l\u00e0m theo vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ta th\u1ef1c h\u1ed5 th\u1eb9n.\"<\/i> \u00d4ng c\u00f2n l\u1edbn ti\u1ebfng m\u1eafng: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, ta th\u1ea5y Vua kh\u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, b\u1ecb c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u00ea ho\u1eb7c.\"<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean Vua, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai Thi\u1ec7n b\u1ed9 lang trung, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, \u0110\u1ee9c Si\u00eau \u0111\u00e0nh nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0110\u1ee9c Si\u00eau b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u. H\u1eefu th\u1eadp di, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Khai Phong L\u00fd Thi\u1ec1u, con r\u1ec3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Si\u00eau, c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tri \u0110an \u0110\u1ed3 huy\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>\u0110\u1ee9c Si\u00eau t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u1edd s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a L\u00fd Ph\u00f9 v\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. Khi L\u00fd Ph\u00f9 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ninh Qu\u1ed1c T\u01b0 m\u00e3, \u0110\u1ee9c Si\u00eau \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean k\u00eau oan cho Ph\u00f9.<\/p>\n<p>Khi \u0110\u1ee9c Si\u00eau s\u1ee5p \u0111\u1ed5, Vua gh\u00e9t h\u1ecd k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, ra l\u1ec7nh \u0111\u00e0y L\u00fd Ph\u00f9 \u0111\u1ebfn L\u0129nh Bi\u1ec3u. Khi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Nhai Ch\u00e2u, L\u00fd Ph\u00f9 n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>\"Chu Nhai tuy xa \u1edf gi\u1eefa bi\u1ec3n, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t \u0111ai kh\u00ed h\u1eadu c\u0169ng t\u1ed1t. Xu\u00e2n Ch\u00e2u g\u1ea7n h\u01a1n, nh\u01b0ng ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed r\u1ea5t \u0111\u1ed9c, ai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u ch\u1ebft, chi b\u1eb1ng b\u1ea3o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3.\"<\/i> Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, n\u00ean L\u00fd Ph\u00f9 b\u1ecb c\u1eed l\u00e0m Tri Xu\u00e2n Ch\u00e2u, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n\n<p>Sau khi \u0110\u1ee9c Si\u00eau th\u1ea5t b\u1ea1i, Vua nh\u1eadn ra T\u00e0o B\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi \u00f4ng c\u00e0ng h\u1eadu h\u01a1n.<\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u ng\u00e0y, Vua kh\u00f4ng vui, t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>\"Tr\u1eabm nghe l\u1eddi kh\u00f4ng r\u00f5, su\u00fdt h\u1ecfng \u0111\u1ea1i s\u1ef1, su\u1ed1t ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ef1 x\u00e9t l\u00f2ng, trong l\u00f2ng h\u1ed5 th\u1eb9n.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Si\u00eau m\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng, x\u00e9t th\u1ea5y T\u00e0o B\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i m\u00e0 minh oan. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00ecnh n\u00e0o b\u1ecb che khu\u1ea5t, vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngay, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u00e0m r\u1ea1ng r\u1ee1 th\u00e1nh minh c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, d\u00f9 Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua t\u1eeb \u0111\u00f3 y\u00ean l\u00f2ng[footnote]'Th\u01b0\u1ee3ng' ch\u1eef nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ed5[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[35] \u0110\u1ed5i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169 th\u00e0nh \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n\n<p>[36] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, s\u00f4ng l\u1edbn v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf th\u00f4n Ph\u00f2ng, ch\u00e2u Ho\u1ea1t, tr\u00e0n ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, T\u1ebf, ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n c\u01b0, ch\u1ea3y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u00e0nh Th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i. C\u00e1c quan b\u00e0n \u0111\u1ecbnh huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh l\u1edbn \u0111\u1ec3 ng\u0103n l\u1ea1i. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf th\u00f4n H\u00e0n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh, ch\u1ec9 g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0i v\u1ea1n binh l\u00ednh, ban cho v\u00e0ng l\u1ee5a t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, sai N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng b\u00e1o c\u00e1o gi\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.<\/p>\n\n<p>[38] Xu\u00e2n quan ch\u00ednh ty Thi\u00ean l\u00e0 S\u1edf Chi Lan \u1edf T\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"Kinh s\u01b0 l\u00e0 \u0111\u00f4 th\u00e0nh c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i tr\u0103m th\u1ea7n t\u1ee5 h\u1ed9i. Nay \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam kinh th\u00e0nh, c\u00e1ch m\u1ed9t tr\u1ea1m ngh\u1ec9, c\u00f3 \u0111\u1ecba danh l\u00e0 th\u00f4n T\u00f4. N\u1ebfu ch\u1ecdn n\u01a1i n\u00e0y x\u00e2y cung Ng\u0169 ph\u00fac Th\u00e1i nh\u1ea5t, th\u00ec Vua c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u1ec5, c\u00e1c quan c\u0169ng thu\u1eadn ti\u1ec7n trong vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1. C\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111i xa \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Giang \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0110\u00e0i T\u00f4 l\u00e0m ph\u00e2n d\u00e3 c\u1ee7a Ng\u00f4?\"<\/i> C\u00e1c quan b\u00e0n b\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Chi Lan, d\u1eddi x\u00e2y cung Th\u00e1i nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u00f4n T\u00f4, sai \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tri\u1ec7u Dung \u1edf L\u1ea1c L\u0103ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Chi Lan c\u00f9ng Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u00f9ng \u0111\u1ecbnh ra l\u1ec5 t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[39] Giao Ch\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n voi ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[40] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, chuy\u1ec3n v\u1ec1 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quang. Nghi\u1ec5m t\u00ednh cu\u1ed3ng t\u00e1o, ham th\u0103ng ti\u1ebfn, kh\u00f4ng \u01b0ng l\u00e0m quan ngo\u1ea1i tr\u1ea5n, d\u00e2ng s\u1edb xin tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c \u1edf s\u1eed qu\u00e1n, gi\u00e1ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, v\u1eabn l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quang.<\/p>\n\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, L\u00ea Ho\u00e0n sai nha l\u1ea1i Tri\u1ec7u T\u1eed \u00c1i \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 quy\u1ec1n Giao ch\u00e2u tam s\u1ee9 l\u01b0u h\u1eadu. T\u1edd bi\u1ec3u n\u00f3i: <i>\"Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m ngo\u00e1i, \u0110inh To\u00e0n c\u00f9ng m\u1eb9 \u0111em \u1ea5n t\u00edn giao cho Ho\u00e0n, Ho\u00e0n li\u1ec1n t\u1ea1m qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7.\"<\/i> Vua \u0111\u1ecbnh phong To\u00e0n l\u00e0m th\u1ed1ng so\u00e1i, l\u1ec7nh Ho\u00e0n l\u00e0m ph\u00f3, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u01b0a m\u1eb9 con To\u00e0n c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c v\u1ec1 kinh, \u0111\u1ee3i To\u00e0n \u0111\u1ebfn s\u1ebd trao ti\u1ebft vi\u1ec7t cho Ho\u00e0n. Sai Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng Quy\u1ec1n mang chi\u1ebfu d\u1ee5 ch\u1ec9, l\u1ec7nh Ho\u00e0n xem x\u00e9t ch\u1ecdn m\u1ed9t trong hai, c\u0169ng ban s\u1eafc th\u01b0 cho To\u00e0n. Ho\u00e0n \u0111\u00e3 chi\u1ebfm gi\u1eef n\u01b0\u1edbc n\u00e0y l\u00e2u, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>[42] Uy T\u1eafc ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam ph\u00e1n D\u0129nh Ch\u00e2u T\u00e0o H\u00e0n t\u1ea1i ch\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00e2u, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c h\u00e0 kh\u1eafc b\u00f3c l\u1ed9t, ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb. Vua tuy bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, nh\u01b0ng v\u00ec \u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng n\u00ean v\u1eabn \u01b0u \u0111\u00e3i. Nh\u00e2n vi\u00ean huy\u1ec7n Nh\u1eef \u00c2m l\u00e0 T\u00f4n S\u00f9ng V\u1ecdng v\u00e0o cung \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o T\u00e0o H\u00e0n trong b\u1ed9 n\u1ed9i gian l\u1eadn, mua b\u00e1n ri\u00eang cung n\u1ecf, gi\u00e1o ki\u1ebfm, g\u01b0\u01a1m d\u00e0i, \u00e1o gi\u00e1p, ng\u1ef1a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trang b\u1ecb; l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n x\u00e2y \u0111\u00e0i phong h\u1ecfa, c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec cho n\u1ed5i l\u1eeda \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 trong th\u00e0nh; l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i, l\u1ea5y ti\u1ec1n b\u1ea1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i, thu\u1ebf l\u00faa v\u00e0 t\u01a1 l\u1ee5a, v\u1ea3i l\u1ee5a c\u1ee7a d\u00e2n, T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm h\u1ebft ph\u1ea7n d\u01b0 th\u1eeba; l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd thu thu\u1ebf d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u00f4ng l\u00e0m v\u01b0\u1eddn rau v\u00e0 v\u01b0\u1eddn c\u00e2y \u0103n tr\u00e1i; Ph\u00e1n quan S\u01a1n Nguy\u00ean V\u0169 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c mua b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, T\u00e0o H\u00e0n l\u1ea1i l\u1ea5y th\u00eam n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c. Vua sai Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, \u00e1n \u0111\u00e3 xong, ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh. B\u00e1 quan h\u1ecdp b\u00e0n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh theo nh\u01b0 quan h\u1eefu ty.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u1ebft ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i sai quan \u0111\u01b0a \u0111i giam gi\u1eef t\u1ea1i \u0110\u0103ng Ch\u00e2u, vi\u1ec7c l\u1ea1m d\u1ee5ng c\u00f4ng kh\u1ed1 v\u00e0 t\u1ef1 \u00fd thu thu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u00f9.<\/p>\n\n<p>[43] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n ngh\u00e8o \u1edf Quan, L\u0169ng ph\u1ea7n l\u1edbn phi\u00eau t\u00e1n v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n\n<p>[44] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u quan l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadt ph\u1ea9m n\u1ebfu b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i b\u1ecb ph\u1ea1t, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu li\u00ean \u0111\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[45] Th\u00e1ng 6 ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam Tri Khai Phong ph\u1ee7 Bi\u00ean T\u1ecbch m\u1ea5t. T\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng l\u00e0m quan, Vua v\u1ed1n mu\u1ed1n tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u00ean r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd M\u1ee5c l\u00e0m Tri Khai Phong ph\u1ee7. M\u1ee5c x\u1eed \u00e1n tinh t\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng tha k\u1ebb gian tr\u00e1, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u1ec1u l\u00e1nh m\u1eb7t, quy\u1ec1n qu\u00fd kh\u00f4ng d\u00e1m can thi\u1ec7p vi\u1ec7c ri\u00eang, Vua c\u00e0ng bi\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/p>\n\n<p>[47] H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung D\u01b0\u01a1ng Huy Chi, Kh\u1ed1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Kh\u1ed5ng Th\u1eeba Cung c\u00f9ng kh\u1ea3o x\u00e9t k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a quan l\u1ea1i trong tri\u1ec1u.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, H\u00e0 Nam ph\u1ee7 b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Y, L\u1ea1c, Tri\u1ec1n, C\u1ed1c \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nhi\u1ec1u ch\u00f9a chi\u1ec1n, nh\u00e0 d\u00e2n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[49] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[50] Thi\u1ec3m Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng h\u01a1n ng\u00e0n c\u0103n nh\u00e0 c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u01b0a ti\u1ebfn s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf T\u1eafc c\u00f9ng 18 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, Tri l\u1ec7nh l\u1ee5c s\u1ef1; s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Th\u1ebf T\u1eafc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m B\u1ea1, \u00day \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ra thi l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, Tri l\u1ec7nh l\u1ee5c s\u1ef1, n\u0103m sau khi l\u1ec5 giao t\u1ebf k\u1ebft th\u00fac, th\u0103ng l\u00e0m Th\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm th\u00e2n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nhi\u1ec1u k\u1ebb s\u0129, qu\u00ean c\u1ea3 \u0111\u00f3i kh\u00e1t, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi han \u0111\u1ec3 xem t\u00e0i n\u0103ng, c\u1ea5t nh\u1eafc s\u1eed d\u1ee5ng, mong r\u1eb1ng k\u1ebb s\u0129 n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed. M\u1ed7i khi th\u1ea5y th\u01b0\u1eddng d\u00e2n hay quan l\u1ea1i trong tri\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111oan ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, Tr\u1eabm thay cha m\u1eb9 h\u1ecd m\u00e0 vui m\u1eebng. Khi tri\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m c\u1eadn th\u1ea7n, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh, mong h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh an tr\u1ecdn v\u1eb9n. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u0129 \u0111\u1ea1i phu ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ee5 b\u1ea1c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[52] Th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00e1i ph\u1ecfng s\u1ee9, v\u1ed1n l\u00e0 mu\u1ed1n xem x\u00e9t vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u1ebfu quan cao th\u00ec quy\u1ec1n th\u1ebf qu\u00e1 l\u1edbn, n\u1ebfu quan th\u1ea5p th\u00ec uy l\u1ec7nh kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111i qua c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn, ti\u1ebfp \u0111\u00f3n kh\u00f4ng k\u1ecbp, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i h\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 danh m\u00e0 th\u00f4i. Sao b\u1eb1ng c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn l\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, ph\u00e2n c\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, ai c\u00f3 c\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t ph\u00e2n minh. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a qu\u1ed1c gia l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t. Vua \u1edf s\u00e2u trong cung c\u1ea5m, l\u00e0m sao bi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c tham kh\u1ea3o. N\u1ebfu nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khen t\u1ed1t, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ec v\u1ebft, n\u1ebfu ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, l\u1ee3i \u00edch v\u00f4 c\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i '\u0110\u01b0\u1ee3c ngh\u00ecn con ng\u1ef1a t\u1ed1t kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t B\u00e1 L\u1ea1c, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi thanh ki\u1ebfm s\u1eafc kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u00c2u D\u00e3', c\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t c\u00f3 l\u00fd. Tr\u1eabm ch\u0103m ch\u1ec9 t\u00ecm ki\u1ebfm, ch\u1ec9 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, mong c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00fap \u00edch cho vi\u1ec7c gi\u1eef g\u00ecn th\u00e1i b\u00ecnh. Nh\u01b0ng trong vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a, ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi. B\u1edfi qu\u00e2n t\u1eed ti\u1ec3u nh\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 phe nh\u00f3m, ti\u00ean th\u00e1nh t\u1eebng n\u00f3i 'xem l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 phe nh\u00f3m c\u1ee7a h\u1ecd', n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[53] Ti\u1ebfn s\u0129 H\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 Huy\u1ec1n t\u1eebng so\u1ea1n l\u1ea1i s\u00e1ch 'Thi\u1ebft V\u1eadn', khi th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed, \u00f4ng d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean. Sau khi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, ch\u1ee9c Kh\u00e1m th\u01b0 \u1edf S\u1eed qu\u00e1n. B\u1ea3n 'Thi\u1ebft V\u1eadn' do Ng\u00f4 Huy\u1ec1n so\u1ea1n nhi\u1ec1u \u00e2m \u0111i\u1ec7u Ng\u00f4, th\u00eam h\u00e0ng ngh\u00ecn ch\u1eef th\u00f4ng t\u1ee5c, r\u1ea5t t\u1ee5c t\u1eb1n. Khi b\u1ed9 L\u1ec5 kh\u1ea3o th\u00ed c\u1ed1ng c\u1eed nh\u00e2n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u1ed7i do 'Thi\u1ebft V\u1eadn' c\u1ee7a Ng\u00f4 Huy\u1ec1n, quan ch\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean, Vua ra l\u1ec7nh thu h\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ed1t \u0111i.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, Duy\u1ec7n Ch\u00e2u c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang b\u1ea3y huy\u1ec7n g\u1ed3m H\u00e0 Kh\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 4.193 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft xin phong thi\u1ec1n. Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan Li\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ea1c h\u1ed9 t\u1ed1ng h\u1ecd \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1ee3ng khi\u00eam t\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ed1i, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[55] H\u1eefu t\u00e1n k\u1ecb th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, ph\u00e1n th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00f4 t\u1ec9nh T\u1eeb Huy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Khi h\u1ecdp b\u00e0n vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00f4 t\u1ec9nh, c\u00e1c v\u0103n \u00e1n \u0111\u01b0a ra b\u00e0n lu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i qu\u1ea7n th\u1ea7n ng\u1ed3i y\u00ean, r\u1ed3i cho m\u1ed9t vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u1ecdc xong, l\u1ea5y v\u1ecb quan cao nh\u1ea5t k\u00fd t\u00ean tr\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00fd theo, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 vi\u1ec7c. Xin t\u1eeb nay, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn li\u00ean quan \u0111\u1ebfn H\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean g\u1eedi v\u0103n \u00e1n cho H\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 hai t\u1ec9nh xem x\u00e9t trong ba ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh m\u1ed7i n\u01a1i ba ng\u00e0y, b\u1ea3o h\u1ecd \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u1ecdp, s\u1ebd c\u00f9ng nhau ch\u1ea5t v\u1ea5n. Sau khi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh xong, giao cho lang quan b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eadp h\u1ee3p \u00fd ki\u1ebfn th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> \u0110\u1ebf ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo B\u1ea3n truy\u1ec1n, Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1ee9c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 8, nh\u1eadm ch\u1ee9c H\u1eefu t\u00e1n k\u1ecb th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u00e1n \u0111\u00f4 t\u1ec9nh. [Ch\u1eef <i>\"\u0111\u00f4\"<\/i> nguy\u00ean l\u00e0 <i>\"\u0111\u1ed1c\"<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ednh v\u0103n s\u1eeda l\u1ea1i. C\u00e2u n\u00e0y \u00fd t\u1ed1i ngh\u0129a, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 sai s\u00f3t.], v\u00ec v\u1eady ph\u1ee5 th\u00eam vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 6.)<\/i><\/p>\n\n<p>[56] H\u1eefu kim ng\u00f4 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng B\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 B\u1ea1ch \u0111\u1ebfn th\u0103m Ng\u1ea1n Si\u00eau, l\u00fac \u1ea5y Ng\u1ea1n Si\u00eau 69 tu\u1ed5i, n\u00f3i v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i 70 tu\u1ed5i th\u00ec v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1eddi n\u00e0y xu\u1ea5t x\u1ee9 t\u1eeb s\u00e1ch n\u00e0o?\"<\/i> Ph\u01b0\u1edfng gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u00ec th\u1ebf, Ng\u1ea1n Si\u00eau nh\u1edd B\u1ea1ch so\u1ea1n bi\u1ec3u xin v\u1ec1 h\u01b0u, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 7, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u. Thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n Ng\u00f4 Khi\u00eam D\u1ee5 l\u00fac \u1ea5y \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 80 tu\u1ed5i, t\u00ednh c\u00e1ch th\u1eb3ng th\u1eafn, l\u1eddi n\u00f3i th\u01b0\u1eddng ph\u00f3ng t\u00fang, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: <i>\"Ta d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ed5 x\u1ec9u d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n c\u0169ng quy\u1ebft kh\u00f4ng h\u1ecdc theo V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau, 70 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 xin v\u1ec1 h\u01b0u.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n nhau v\u00e0 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[57] Trung th\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Qu\u00e1ch Ch\u00ed c\u00f9ng \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tri\u1ec7u Dung v\u1ed1n c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ed3ng li\u00eau tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Dung \u1ef7 th\u1ebf nh\u1edd v\u1ea3, Ch\u00ed kh\u00f4ng theo, Dung b\u00e8n b\u1eaft t\u1ed9i sai ph\u1ea1m c\u1ee7a vi\u00ean l\u1ea1i trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Ch\u00ed v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u v\u1edbi Vua v\u1ec1 vi\u1ec7c Dung ri\u00eang t\u01b0 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p, Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u Dung \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh bi\u1ec7n b\u1ea1ch. Dung b\u1ecb b\u1ebd m\u1eb7t, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra ngo\u00e0i l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf Ch\u00e2u T\u1eed. Ch\u00ed t\u1eebng nh\u00e2n vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng theo th\u1ee9 b\u1eadc, ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ngay th\u1eb3ng th\u00ec c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho vi\u1ec7c?\"<\/i> Ch\u00ed \u0111\u00e1p: <i>\"Tuy v\u1eady, v\u1eabn h\u01a1n k\u1ebb gian t\u00e0.\"<\/i> Ch\u00ed u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u qu\u00e1 \u0111\u1ed9, b\u1ea5t ch\u1ee3t v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u01a1n say ch\u01b0a t\u1ec9nh, l\u1eddi n\u00f3i d\u1ec5 d\u00e3i, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, gi\u00e1ng Ch\u00ed l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 thi\u1ebfu gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Kinh Nam, n\u01a1i d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ea7u m\u01b0a tr\u00e1i ph\u00e9p, g\u1eb7p l\u00fac h\u1ea1n h\u00e1n k\u00e9o d\u00e0i, c\u00e1c \u0111\u1ed3 c\u00fang t\u1ebf \u0111\u1ea7y r\u1eaby, Ch\u00ed v\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u01a1i li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh d\u1eb9p b\u1ecf, n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ea5y ng\u00e0y sau, tr\u1eddi \u0111\u1ed5 m\u01b0a l\u1edbn.<\/p>\n\n<p>Qu\u00e1ch Ch\u00ed v\u1eeba b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, trong Trung th\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f2n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. L\u00fac n\u00e0y, \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m s\u00fat, Vua \u0111\u1ecbnh ph\u1ee5c ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng cho \u00f4ng. C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u cho r\u1eb1ng C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1eadc l\u00e3o th\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0ng v\u00ec K\u1ef3 v\u00e0o ch\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng tr\u00ean Ph\u01b0\u1edfng. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng th\u01b0, Ph\u01b0\u1edfng gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf cho ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[59] C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u1ea1p L\u1ed9 \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o l\u0169 l\u1edbn.<\/p>\n\n<p>[60] Th\u00e1ng 8 <i>(theo 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c': ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, L\u0129nh Nam d\u00e2ng c\u1ed1ng 2.828 c\u00e2n ng\u1ecdc trai)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban \u00e2n x\u00e1 ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00ec l\u0169 l\u1ee5t<\/p>\n<p><i>(theo 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c': Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"C\u00f4ng lao c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 tr\u1eddi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng; l\u1eddi t\u1ef1 tr\u00e1ch c\u1ee7a V\u0169, Thang, n\u00ean m\u1edbi l\u00e0m n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 h\u01b0ng th\u1ecbnh.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>\"Trong khu v\u1ef1c Qu\u1ebf ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n mua \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c v\u01b0\u1eddn tr\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf hoang[footnote]'C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c v\u01b0\u1eddn tr\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf hoang', 'C\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'N\u00e3i', theo b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7n v\u00e0 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], quan l\u1ea1i h\u00e0ng n\u0103m thu thu\u1ebf; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y tr\u00e2u c\u1ee7a quan c\u1ea5p cho d\u00e2n, h\u00e0ng n\u0103m thu t\u00f4, tr\u00e2u ch\u1ebft m\u00e0 quan v\u1eabn \u0111\u00f2i ti\u1ec1n; \u1edf c\u00e1c c\u1eeda quan ch\u1ee3 b\u00faa, ngo\u00e0i m\u1ee9c thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7[footnote]'Ngo\u00e0i m\u1ee9c thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7', 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u01b0\u01a1ng', theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u0103ng th\u00eam 180 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[63] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua man \u1edf L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m S\u01a1n h\u1eadu sai em l\u00e0 M\u00e2u Ngang c\u00f9ng con l\u00e0 M\u00e2u C\u00e1i, Ma Mang, Ty Qu\u00fd, v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 M\u00e2u K\u1ebf c\u00f9ng 139 ng\u01b0\u1eddi \u0111em ng\u1ef1a qu\u00fd \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Ban chi\u1ebfu phong M\u00e2u Ngang l\u00e0m Ho\u00e0i h\u00f3a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, M\u00e2u C\u00e1i c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Quy \u0111\u1ee9c lang t\u01b0\u1edbng, M\u00e2u K\u1ebf c\u00f9ng 122 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ho\u00e0i h\u00f3a t\u01b0 qua.<\/p>\n\n<p>[64] Ban chi\u1ebfu: T\u1eeb nay, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn thi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, x\u00e9t l\u00fd l\u1ecbch, th\u1ea9m tra r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd. L\u00fac \u0111\u00f3 tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1ee7y th\u00e1c cho c\u00e1c c\u01a1 quan, m\u00e0 \u0111\u1ec1u d\u1eabn ra \u0111\u1ec3 xem c\u00e1ch h\u1ecd tr\u00ecnh b\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng c\u00f3 k\u1ebb nh\u1edd c\u1eady m\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1o, may r\u1ee7i ti\u1ebfn th\u00e2n, n\u00ean c\u00e0ng th\u00eam \u00fd th\u1ea9m tra k\u1ef9 c\u00e0ng, do \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[65] Ch\u00e2u Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: Khu v\u1ef1c Kh\u00ea[footnote]'Kh\u00ea' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ec1', theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean di 5 t\u1edd 74, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 493 ph\u1ea7n Man di truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], C\u1ea9m, T\u1ef1, Ph\u00fa thu\u1ed9c b\u1ed1n ch\u00e2u man, c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn ch\u00e2u, nguy\u1ec7n theo nh\u01b0 d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng thu\u1ebf. Ban chi\u1ebfu sai \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Hu\u1ea5n c\u00f9ng quy\u1ec1n Nguy\u00ean L\u0103ng huy\u1ec7n l\u1ec7nh Cao T\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, quy\u1ec1n Th\u1ea7n Kh\u00ea huy\u1ec7n [<i>\"Th\u1ea7n Kh\u00ea huy\u1ec7n\"<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 <i>\"Th\u1ea7n H\u1ec1 huy\u1ec7n\"<\/i>, theo b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t, ch\u00e2u Th\u1ea7n th\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea.[\/footnote] l\u1ec7nh Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ee5ng Chi ph\u00e2n nhau \u0111i b\u1ed1n ch\u00e2u, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n t\u1ee5c th\u1ef1c h\u01b0, xem vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i hay kh\u00f4ng, v\u00e0 xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh s\u00f4ng n\u00fai trong khu v\u1ef1c, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean. Cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e2n hi\u1ec7u, trong b\u1ed9 \u0111\u00f3 \u1eaft c\u00f3 th\u00e2n \u0111\u1ea3ng. T\u1eeb nay, c\u00e1c n\u01a1i n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, minm\u1eabn, c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban chi\u1ebfu gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, n\u1ebfu ai l\u00e0m \u0111\u1ee7 ba n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 ban v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 11, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[67] Khu m\u1eadt s\u1ee9 Th\u1ea1ch Hi T\u1ea3i, ban \u0111\u1ea7u v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i, th\u01b0\u1eddng xin ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi, th\u00e1i y ch\u1ea9n tr\u1ecb, l\u00e2u ng\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a kh\u1ecfi, \u00f4ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam 55 ch\u1eef trong ph\u00e9p \u0111\u1eb7t th\u1ee5y hi\u1ec7u c\u1ee7a Chu C\u00f4ng, 71 ch\u1eef th\u1ee5y hi\u1ec7u \u0111\u1eb9p th\u00e0nh 100 ch\u1eef, 7 ch\u1eef th\u1ee5y hi\u1ec7u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00e0nh 20 ch\u1eef, 17 ch\u1eef th\u1ee5y hi\u1ec7u x\u1ea5u th\u00e0nh 30 ch\u1eef, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 H\u1ed7 M\u00f4ng, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 c\u00f9ng xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. H\u1ed7 M\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng 55 ch\u1eef t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, c\u00f2n nh\u1eefng ch\u1eef do Th\u1ea9m \u01af\u1edbc, H\u1ea1 S\u00e2m th\u00eam v\u00e0o, xin b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng. Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n\n<p>[69] Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a H\u1ed7 M\u00f4ng, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec3 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. Tuy nhi\u00ean, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh s\u00e1ch n\u00e0y.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, ki\u00eam Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u1eadp s\u00e1ch ghi ch\u00e9p ch\u00ednh s\u1ef1. Trung th\u01b0 th\u00ec giao ph\u00f3 cho v\u1ecb T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cu\u1ed1i c\u00f9ng, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u00ec giao cho Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, h\u1eb1ng th\u00e1ng bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nh\u00e0 Chu, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd C\u1ed1c l\u1ea1i t\u00e2u xin Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1eadp s\u00e1ch nh\u1eadt k\u00fd n\u1ed9i \u0111\u00ecnh. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf b\u00ea, khi\u1ebfn s\u1eed th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1eadp s\u00e1ch nh\u1eadt k\u00fd n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, giao cho c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00f9ng h\u1ecdc s\u0129 lu\u00e2n phi\u00ean ghi ch\u00e9p v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c h\u1ec7 tr\u1ecdng s\u1ebd giao cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng bi\u00ean so\u1ea1n, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1eed m\u1ed9t ph\u00f3 s\u1ee9 bi\u00ean t\u1eadp, m\u1ed7i qu\u00fd g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng xin r\u1eb1ng s\u00e1ch ghi ch\u00e9p ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1eb1ng th\u00e1ng ph\u1ea3i d\u00e2ng l\u00ean Vua xem tr\u01b0\u1edbc khi giao cho c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vi\u1ec7c d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00ean Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u00e9p: <i>\"B\u1ea5y gi\u1edd tuy c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 s\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 l\u00e0 's\u1ef1 ki\u1ec7n g\u1eedi S\u1eed qu\u00e1n'. \u0110\u1ebfn n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ec1 l\u00e0 's\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1'.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[70] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1eb1ng n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1ed1n tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i v\u1ec1 kinh s\u01b0, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 thu\u00ea phu k\u00e9o thuy\u1ec1n, g\u00e2y nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00ednh to\u00e1n gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1ed7i thuy\u1ec1n r\u1ed3i giao cho thuy\u1ec1n nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 tuy\u1ec3n phu, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3, h\u00e0ng tr\u0103m thuy\u1ec1n b\u1ecb k\u1eb9t l\u1ea1i t\u1ea1i b\u1ebfn s\u00f4ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111i, Vua sai qu\u00e2n K\u1ef3 m\u00f4n \u0111i d\u00f2 x\u00e9t. Quan k\u1ebf to\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c c\u01a1 quan ngo\u00e0i s\u1ed1 h\u00e0ng th\u01b0\u1eddng ch\u1edf, c\u00f2n \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c kho\u1ea3n nh\u01b0 da thu\u1ed9c, v\u00f4i \u0111\u1ecf, ch\u00ec thi\u1ebfc, g\u1ed7 t\u00f4 m\u1ed9c..., nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho kh\u00f4ng nh\u1eadn ngay n\u00ean m\u1edbi b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7.\"<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9, t\u1ecbch thu m\u1ed9t th\u00e1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n\n<p>[71] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 \u1edf kinh \u0111\u00f4[footnote]'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 \u1edf kinh \u0111\u00f4' - 'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda.[\/footnote], d\u00f9ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00e2n ch\u00e2u[footnote]'D\u00f9ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00e2n ch\u00e2u' - 'T\u00e2n ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 42.15, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 276 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Di\u1ec5n ch\u00e2u', 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u00e0m ch\u00e2u'.[\/footnote], c\u00f9ng Th\u1ee9 s\u1eed Nho ch\u00e2u H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed Thu\u1eadn ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng, Gi\u00e1p b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u Ph\u00e0n \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. M\u1ed7i \u0111o\u00e0n v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u00ednh s\u1ed1 thuy\u1ec1n, m\u1ed7i thuy\u1ec1n t\u00ednh chi ph\u00ed k\u00e9o thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u giao cho vi\u00ean quan ch\u1ee7 \u0111o\u00e0n[footnote]'\u0110\u1ec1u giao cho vi\u00ean quan ch\u1ee7 \u0111o\u00e0n' - 'Giao' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u1ee5', theo b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed9 v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda.[\/footnote], cho ph\u00e9p t\u1ef1 thu\u00ea d\u00e2n, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. T\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u00e0i v\u1eadt v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a qua \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c c\u1ed1ng n\u1ea1p kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[72] Ch\u00e2u T\u00fac b\u00e1o c\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[73] Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng xong. Vua b\u1ea3o t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"N\u0103m nay m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, g\u1eb7p l\u00fac s\u00f4ng v\u1ee1, vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng x\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00ea xa \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, sau n\u00e0y d\u00e2n th\u1ea5y \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 n\u00ean \u0111\u1ebfn \u1edf, khi l\u0169 l\u1edbn th\u00ec b\u1ecb h\u1ecda. N\u00ean cho \u0111i xem x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ea1i s\u1eeda l\u1ea1i.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed T\u1ebf \u00c2m S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5, <i>(b\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba L\u01b0u T\u00edch, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 h\u1ed9i y\u1ebfu.)<\/i> Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1t Ng\u1ea1n Cung \u0111i d\u1ecdc b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1eeba Tri\u1ec7u Phu, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Qu\u00e1ch T\u1ea3i \u0111i d\u1ecdc b\u1edd nam s\u00f4ng, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng ra bi\u1ec3n, c\u00f9ng xem x\u00e9t v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00ea c\u0169, g\u1ed3m 10 ch\u00e2u 24 huy\u1ec7n, b\u1eaft c\u00e1c c\u01a1 quan li\u00ean quan li\u1ec7t k\u00ea h\u1ed9 kh\u1ea9u v\u00e0 thu\u1ebf trong ph\u1ea1m vi \u0111\u00ea, b\u00e0n vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 di d\u00e2n, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u00ea xa.<\/p>\n<p>T\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi.<\/p>\n\n<p>[74] Ph\u1ee5ng s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ecdn th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111i th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u xa, th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ph\u1ea7n, c\u00f4ng vi\u1ec7c tu b\u1ed5 r\u1ea5t l\u1edbn. Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng Nghi\u00eau kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed3ng th\u1ee7y th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ed9c l\u1ed9 s\u1ef1 th\u00e1nh hi\u1ec1n, V\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eadp n\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00f4ng. X\u01b0a chia l\u00e0m ch\u00edn d\u00f2ng s\u00f4ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng g\u1eb7p tai h\u1ecda, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng tr\u1ecb \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u xa kh\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u00e2n chia th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb M\u1ea1nh \u0111\u1ebfn V\u1eadn tuy c\u00f3 \u0111\u00ea ph\u00f2ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 Ho\u1ea1t v\u00e0 Thi\u1ec1n l\u00e0 h\u1eb9p nh\u1ea5t. T\u1ea1i hai ch\u00e2u n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00e2n n\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edf m\u1ed9t k\u00eanh \u1edf m\u1ed7i b\u1edd nam b\u1eafc, b\u1eafc \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng th\u00f4ng ra bi\u1ec3n, nam \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Linh th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i, gi\u1ea3m b\u1edbt d\u00f2ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0m t\u1ea1i c\u1eeda Bi\u1ec7n. K\u00eanh ph\u00e2n n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, t\u00f9y kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n m\u00e0 l\u00e0m c\u1eeda \u0111\u1eadp, m\u1edf \u0111\u00f3ng t\u00f9y th\u1eddi, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ph\u00e2n chia \u0111\u1ec1u, th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8, t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Nh\u01b0 v\u1eady, tr\u1eddi ban \u00e2n hu\u1ec7 cho d\u00e2n, th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch, ph\u00e2n chia l\u1ee3i \u00edch \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u1ea5m kh\u1eafp v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, v\u1eeba ph\u00f2ng ng\u1eeba thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t, v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n l\u1ee3i gi\u00e0u c\u00f3.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n lu\u1eadn v\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, ti\u1ebfc s\u1ee9c d\u00e2n n\u00ean g\u00e1c l\u1ea1i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y tr\u1eddi nhi\u1ec1u m\u01b0a d\u1ea7m, Vua lo l\u1eafng s\u00e2u s\u1eafc v\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 ch\u01b0a b\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, ch\u1eb7n ch\u1ed7 v\u1ee1, \u1eaft l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m, nh\u01b0ng m\u00f9a thu m\u01b0a d\u1ea7m d\u1ec1, khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec lao d\u1ecbch, ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u00e0 do Tr\u1eabm k\u00e9m \u0111\u1ee9c, khi\u1ebfn h\u1ecda l\u1ee5t x\u1ea3y ra ch\u0103ng?\"<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"H\u1ed3ng th\u1ee7y th\u1eddi Nghi\u00eau, h\u1ea1n h\u00e1n th\u1eddi Thang, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do v\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m ch\u1ec9 lo l\u1eafng, t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh qu\u00e1 m\u1ee9c, khi\u1ebfn h\u1ea1 th\u1ea7n hoang mang kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao, mong B\u1ec7 h\u1ea1 b\u1edbt lo l\u1eafng, \u0111\u1ee3i thi\u00ean tai qua \u0111i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ea7u n\u1ed5i \u1edf L\u00e2m Ho\u00e0i, Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u1ea5m ng\u1ef1a cao n\u0103m th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean qua s\u00f4ng Ho\u00e0i. Nay Giang, Chi\u1ebft \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, quan l\u1ea1i v\u1eabn gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf \u0111i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua b\u1ea3o v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm coi mu\u00f4n d\u00e2n nh\u01b0 con \u0111\u1ecf, lu\u00f4n ngh\u0129 t\u1edbi n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ecd trong vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. Thu\u1ebf m\u00e1 xu\u00e2n thu v\u1ed1n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c, Tr\u1eabm h\u1eadn ch\u01b0a th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh gia h\u1ea1n thu thu\u1ebf th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng ngo\u00e0i ba k\u1ef3 h\u1ea1n, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 lo ho\u00e0n th\u00e0nh ch\u1ec9 ti\u00eau, t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, \u00e9p d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng kh\u00ed h\u00f2a, n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u0103n d\u1ea1y.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u sai quan Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra c\u00e1c huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 ai v\u00ec th\u00fac thu\u1ebf m\u00e0 d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n nh\u1eabn, s\u1ebd x\u00e9t t\u1ed9i. Khi ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u00e1c trong ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ea1i L\u1ecbch t\u1eed l\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o, c\u1ea7n t\u00e2u ri\u00eang t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u0103ng gi\u00e1ng.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"D\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ee5t l\u1ed9i, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ki\u1ec3m tra, sai ngay ng\u01b0\u1eddi \u0111i, c\u00f2n s\u1ee3 ch\u1eadm tr\u1ec5. Nghe n\u00f3i s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb ch\u1eadm ch\u1ea1p kh\u00f4ng xu\u1ea5t ph\u00e1t, ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1ee3 thu thu\u1ebf tr\u1ec5 h\u1ea1n, ng\u00e0y ng\u00e0y \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp d\u00e2n, d\u00e2n c\u0169ng ch\u1edd ki\u1ec3m tra xong m\u1edbi d\u00e1m c\u1ea3i canh. S\u1ef1 tr\u00ec ho\u00e3n nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn d\u00e2n? T\u1eeb nay, sai s\u1ee9 ki\u1ec3m tra h\u1ea1n h\u00e1n, h\u00e3y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o xa g\u1ea7n c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a s\u1ef1 vi\u1ec7c, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n k\u1ef3 r\u1ed3i sai \u0111i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua b\u1ea3o v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Kinh H\u1ed3, Giang Chi\u1ebft, Ho\u00e0i Nam, h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ee5a, \u0111\u1ec1u sai d\u00e2n gi\u00e0u c\u00f3 h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn kinh. D\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ea5t ph\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i cai qu\u1ea3n, c\u00f2n th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u l\u00e1u c\u00e1, t\u00f9y ti\u1ec7n x\u00e2m chi\u1ebfm, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea3i ph\u00e1 s\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a quan, th\u1eadt v\u00f4 l\u00fd.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay tr\u1ef1c ti\u1ebfp sai Nha l\u1ea1i \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, L\u00ea Ho\u00e0n x\u1ee9 Giao Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c Th\u1ed5 Ph\u1ed3n \u0111em ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, Vua tri\u1ec7u th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0o \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, h\u1eadu \u0111\u00e3i, ban cho l\u1ee5a, r\u1ed3i b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ed5 Ph\u1ed3n ng\u00f4n ng\u1eef b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, y ph\u1ee5c kh\u00e1c bi\u1ec7t, Tr\u1eabm coi h\u1ecd l\u00e0 n\u01a1i h\u00f3a ngo\u1ea1i. T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng g\u00e2y h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi. Nay binh l\u1ef1c n\u01b0\u1edbc ta h\u00f9ng m\u1ea1nh, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u1eed m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n nh\u1ecf l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111u\u1ed5i h\u1ecd xa h\u00e0ng ng\u00e0n d\u1eb7m. Ch\u1ec9 ngh\u0129 ch\u00fang ta sinh s\u00f4i nhanh, g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111ai, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u1eaft s\u1ebd gi\u1ebft h\u1ea1i nhi\u1ec1u, n\u00ean b\u1ecf ngo\u00e0i tai, kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i h\u1ea1i. Tr\u1eabm g\u1ea7n \u0111\u00e2y xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdt d\u00e2y m\u00e2y, m\u1ed7i c\u00e2n d\u00e2y g\u1ecdt b\u1ecf v\u1ecf th\u00f4, ph\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 kho\u1ea3ng ba l\u1ea1ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u00e1c. Nh\u00e2n ngh\u0129 d\u00e2y m\u00e2y s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam, c\u00e1ch kinh th\u00e0nh s\u00e1u b\u1ea3y ng\u00e0n d\u1eb7m, v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1ee5c, hao t\u1ed1n s\u1ee9c l\u1ef1c m\u00e0 v\u00f4 \u00edch, n\u00ean ban d\u1ee5 c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, t\u1eeb nay c\u1ed1ng d\u00e2y m\u00e2y ch\u1ec9 n\u1ed9p ph\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u00f2 \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u1eaft, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng l\u00e0m v\u0169 kh\u00ed, ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ea5u luy\u1ec7n, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n n\u0103m ph\u1ea7n. N\u00ean ban d\u1ee5 l\u00f2 n\u00e0y, t\u1eeb nay ph\u1ea3i ch\u1ebf th\u00e0nh th\u00f4 \u0111\u1ec3 \u0111ao ki\u1ebfm r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0a l\u00ean cung. N\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hai vi\u1ec7c n\u00e0y, s\u1ebd ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e2n l\u1ef1c. Trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap Tr\u1eabm lo li\u1ec7u. \u0110\u00e2y tuy l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn h\u01a1n th\u1ebf, c\u00e1c khanh n\u00ean suy ngh\u0129.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng voi thu\u1ea7n, bi\u1ebft l\u1ea1y ph\u1ee5c, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u1edf huy\u1ec7n Ninh L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua v\u00ec s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea ch\u01b0a \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111i xe ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch M\u00e3 T\u00e2n, d\u00f9ng nghi l\u1ec5 th\u00e1i lao c\u00f9ng ng\u1ecdc b\u00edch \u0111\u1ec3 t\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[83] Qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh b\u00e1o c\u00e1o gi\u00f3 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u00f4ng s\u1edf v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[84] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tri\u1ec7u M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u1ec5 T\u00edn v\u1ec1 tri\u1ec1u.<\/p>\n\n<p>[85] Vua \u0111em n\u0103m quy\u1ec3n kinh m\u1edbi d\u1ecbch ra cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng xem, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 Ph\u1eadt c\u00f3 \u00edch cho ch\u00ednh tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng su\u1ed1t t\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u ch\u1ed7 s\u00e2u xa, k\u1ebb ngu mu\u1ed9i sinh ra vu kh\u1ed1ng. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o n\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u00fat \u00edt t\u00f4n ch\u1ec9. Ph\u00e0m l\u00e0m Vua tr\u1ecb d\u00e2n, ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i tu h\u00e0nh, l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c thi\u1ec7n, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e0 Ph\u1eadt g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ee3i tha. K\u1ebb th\u01b0\u1eddng d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb, d\u00f9 c\u00f3 tu h\u00e0nh kh\u1ed5 h\u1ea1nh, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1ee3i \u00edch cho ri\u00eang m\u00ecnh. Nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u1ebf b\u1ecf th\u00e2n l\u00e0m n\u00f4 cho nh\u00e0 ch\u00f9a, b\u00e1ch quan ph\u1ea3i g\u00f3p ti\u1ec1n chu\u1ed9c l\u1ea1i, l\u1ea1i tr\u1ea3i t\u00f3c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u0103ng nh\u00e2n b\u01b0\u1edbc l\u00ean, \u0111\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 m\u00ea mu\u1ed9i l\u1edbn, l\u00e0 c\u00e1i th\u1ea5y thi\u1ec3n c\u1eadn c\u1ee7a Ti\u1ec3u th\u1eeba, b\u1ecb \u0111\u1eddi sau ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Vua nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n lo\u00e0i, \u0111\u1ec1u xem nh\u01b0 con \u0111\u1ecf, kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ecb, kh\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ea3ng, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean v\u1ecb, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o tu h\u00e0nh sao? D\u00f9 l\u00e0 thuy\u1ebft c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ngo\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng xem, c\u00e1c khanh h\u00e3y th\u1eed \u0111\u1ecdc, gi\u1eef g\u00ecn gi\u00e1o ph\u00e1p \u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00ea \u0111\u1eafm nh\u00e0 Ph\u1eadt v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n tr\u1ecb \u0111\u1eddi, l\u1ea5y h\u1ea1nh c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai tu t\u00e2m, th\u00e1nh tr\u00ed cao xa, \u0111\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd[footnote] \u0110\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd: T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 '\u0111\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd'.[\/footnote], \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng theo k\u1ecbp.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[86] Vua l\u1ea1i b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 trong ngo\u00e0i d\u1ea7n \u0111i v\u00e0o quy c\u1ee7, quan l\u1ea1i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u1ea9n tr\u1ecdng. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ef1 m\u1eebng. M\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t, c\u00f3 \u00edch cho d\u00e2n, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1o tu h\u00e0nh. N\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00fang c\u01a1m cho m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0, t\u1ee5ng m\u1ed9t b\u1ed9 kinh, th\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec? Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, v\u1ed1n kh\u00f4ng v\u00ec m\u00ecnh, m\u1ed7i l\u1ea7n th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 mong d\u00e2n ch\u00fang y\u00ean \u1ed5n, nh\u1eefng vi\u1ec7c phi l\u00fd quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u00e0m. L\u00e0m Vua l\u00e0m t\u00f4i, lu\u00f4n ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb n\u00ean bu\u00f4ng th\u1ea3. Trang T\u00f4ng nh\u00e0 H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng n\u1eafm gi\u1eef b\u1edd s\u00f4ng, tr\u1ea3i qua ng\u00e0n tr\u1eadn \u0111\u00e1nh, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng gian kh\u1ed5, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ecbnh xong thi\u00ean h\u1ea1, li\u1ec1n sa v\u00e0o l\u1ea1c th\u00fa, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y ba n\u0103m, qu\u1ea3 nhi\u00ean b\u1ecb di\u1ec7t vong. Vi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean l\u1ea5y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea7n ki\u1ec7m b\u1ea3n th\u00e2n, ch\u0103m lo ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh, \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e2u \u2018ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m \u0111\u00fang, kh\u00f4ng c\u1ea7n ra l\u1ec7nh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn theo\u2019.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u1eddi th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n, s\u00e1ch kh\u00e1c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, nay theo \u2018B\u1ea3o Hu\u1ea5n\u2019, n\u00ean ghi v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u1ebf th\u1ea7n Th\u1ed5 \u0110\u1ee9c t\u1ea1i \u0111\u00e0n Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, nghi th\u1ee9c, l\u1ec5 v\u1eadt nh\u01b0 t\u1ebf Th\u00e1i T\u1ef1, giao cho quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban c\u1ea5p tr\u00e0 ki\u1ebfn cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5p th\u00eam tr\u00e0 c\u1ecf c\u1eaft cho c\u00e1c qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[89] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, V\u1ec7 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c S\u00f9ng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean T\u00e1, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Qu\u1eadn V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean H\u1ef1u [footnote]T\u00ean g\u1ed1c l\u00e0 'Nguy\u00ean H\u1ef1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. [\/footnote], con th\u1ee9 ba \u0110\u1ee9c X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean H\u01b0u, con th\u1ee9 t\u01b0 \u0110\u1ee9c Nghi\u00eam \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean Tuy\u1ec3n, con th\u1ee9 n\u0103m \u0110\u1ee9c H\u00f2a \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean Ki\u1ec7t, ch\u00e1u n\u1ed9i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed9c l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ung \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Duy C\u00e1t. Duy C\u00e1t l\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u1ee5y \u00dd V\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, coi nh\u01b0 con \u0111\u1ebb, n\u00ean cho c\u00f9ng \u0111\u1eb7t t\u00ean theo c\u00e1c ch\u00fa. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, Duy C\u00e1t v\u1eabn \u1edf trong cung, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi ra ngo\u00e0i v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Nguy\u00ean T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m S\u1edf V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean H\u01b0u phong l\u00e0m H\u00e0n V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean Tuy\u1ec3n phong l\u00e0m K\u00fd V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean Ki\u1ec7t phong l\u00e0m \u00cdch V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gia h\u00e0m \u0110\u1ed3ng B\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng S\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[91] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, ki\u00eam Th\u1ecb trung Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung.<\/p>\n\n<p>[92] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea5y H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c tr\u1ecb lo\u1ea1n trong thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng. N\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u00fang c\u00f4ng t\u1ed9i, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec; n\u1ebfu d\u00f9ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n h\u1ec9 n\u1ed9 c\u00e1 nh\u00e2n, \u1eaft s\u1ebd sinh lo\u1ea1n. C\u00e1c khanh h\u00e3y l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n.\"<\/i> K\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"Th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea1t l\u00e0 hai c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1. V\u00ed nh\u01b0 ng\u1ef1a kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0m v\u00e0 d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng, sao \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c? Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f4ng minh, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh.\"<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, kh\u00f4ng h\u1ec1 nghi ng\u1edd. \u0110a T\u1ed1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e8m pha Ph\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o cho Ph\u01b0\u1edfng bi\u1ebft, Ph\u01b0\u1edfng n\u00f3i: <i>\"L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ta t\u1ed1t, ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c v\u1eady.\"<\/i> Khi Vua nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110a T\u1ed1n, Ph\u01b0\u1edfng v\u1eabn c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3ng gi\u1ea3i. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110a T\u1ed1n th\u01b0\u1eddng n\u00f3i x\u1ea5u khanh, cho r\u1eb1ng khanh ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng.\"<\/i> Ph\u01b0\u1edfng khi \u1ea5y m\u1edbi t\u1ec9nh ng\u1ed9, t\u1eeb \u0111\u00f3 Vua c\u00e0ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 b\u1ea3n ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 10. Nh\u01b0ng x\u00e9t th\u1ea5y l\u00fac \u0111\u00f3 T\u1ed1ng K\u1ef3 ch\u01b0a l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ef3, ghi s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef3 nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n c\u00e1c v\u00f9ng Xuy\u00ean, H\u1ea1p n\u1ebfu cha m\u1eb9 ho\u1eb7c \u00f4ng b\u00e0 c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 ph\u00e2n chia t\u00e0i s\u1ea3n ri\u00eang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed theo l\u1ec7nh c\u0169, t\u1eeb nay h\u1ee7y b\u1ecf, x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt hi\u1ec7n h\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng khi \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u, v\u1ecb tr\u00ed ph\u1ea3i \u1edf tr\u00ean c\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u xin tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. K\u1ef3 l\u1ea1i kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u kh\u0103ng kh\u0103ng t\u1eeb ch\u1ed1i, h\u1ed3i l\u00e2u, Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 t\u1ed5ng qu\u1ea3n m\u1ecdi vi\u1ec7c, \u0111\u1ecba v\u1ecb cao h\u01a1n tr\u0103m quan[footnote]Ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean ghi l\u00e0 'th\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 26, \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.[\/footnote]. C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. Nguy\u00ean T\u00e1 [Nguy\u00ean T\u00e1: ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng] c\u00f2n nh\u1ecf, ta mu\u1ed1n d\u1ea1y h\u1ecd bi\u1ebft c\u00e1ch khi\u00eam t\u1ed1n, c\u00e1c khanh \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.\"<\/i> K\u1ef3 v\u00e2ng l\u1ec7nh, l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[95] Vua so\u1ea1n m\u01b0\u1eddi b\u1ed9 <i>\"Li\u00ean Hoa T\u00e2m Lu\u00e2n H\u1ed3i V\u0103n K\u1ec7 T\u1ee5ng\"<\/i> g\u1ed3m 250 quy\u1ec3n, c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ee9c <i>\"H\u1ed3i V\u0103n \u0110\u1ed3\"<\/i>, \u0111em cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem.<\/p>\n\n<p>[96] Cao D\u01b0\u01a1ng quan b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, nghe [t\u00f9 binh] n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 r\u1ea1n n\u1ee9t, lo s\u1ee3 qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd \u0111\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u00e3 x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung v\u1ed1n chuy\u00ean vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nay l\u1ea1i x\u00e2y th\u00e0nh l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 b\u1ea3o to\u00e0n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u K\u1ebf Nguy\u00ean chi\u1ebfm c\u1ee9 Ph\u1ea7n, T\u1ea5n, Chu Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ec1u th\u00e2n chinh nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1eafng. Tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh l\u1ea5y, v\u00ec Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1eeda nh\u1ee5c, th\u00e2n b\u1eaft K\u1ebf Nguy\u00ean, nay xem ra, [K\u1ebf Nguy\u00ean] ch\u1ec9 nh\u01b0 th\u1ecbt tr\u00ean th\u1edbt m\u00e0 th\u00f4i. Khi [ch\u00fang] gi\u1eef th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, k\u1ebft li\u00ean ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u1ee3, h\u00e1 d\u1ec5 ch\u1ebf ng\u1ef1 sao?\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n khi tr\u1ebb t\u1eebng l\u01b0u l\u1ea1c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n ng\u1ef1a, t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi T\u1ea5n \u0111\u00e3 m\u1ea1nh l\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ed9 t\u1ed9c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. T\u1eeb tr\u1eadn thua \u1edf Th\u1ea1ch L\u0129nh quan, b\u1eaft K\u1ebf Nguy\u00ean, c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi li\u00ean ti\u1ebfp th\u1eafng l\u1edbn. Theo th\u1ea7n suy \u0111o\u00e1n, b\u1ed9 h\u1ea1 [Khi\u1ebft \u0110an] \u1eaft \u0111\u00e3 r\u1ea1n n\u1ee9t, qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh, c\u1ee9 ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i ch\u00fang t\u1ef1 di\u1ec7t vong.\"<\/i><\/p>\n\n<p>L\u00e2u ng\u00e0y, Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc tr\u1edf v\u1ec1, d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an. T\u1eeb khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i. Qu\u00e2n ch\u1ee7 Uy L\u1ed7 c\u00f9ng t\u00e0i l\u1ea1i \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng, c\u1ea3 nh\u00e0 ch\u1ea1y sang Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Tr\u00e1c, t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111u\u1ed5i v\u1ec1. Th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n suy y\u1ebfu, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng khoa tr\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u00e2n s\u1ee7ng, m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang. Nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do Tr\u1eabm l\u1ef1a ch\u1ecdn, \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng t\u1eadn t\u1ee5y, kh\u00f4ng c\u00f2n theo th\u00f3i c\u0169 n\u1eefa. U Ch\u00e2u b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o, kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t. Khi n\u00e0o thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Y\u00ean, K\u1ebf, n\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1eeb C\u1ed5 B\u1eafc Kh\u1ea9u tr\u1edf \u0111i, chi\u1ebfm gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, ch\u1ec9 c\u1ea7n ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ch\u1ed7, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng nam.\"<\/i><\/p>\n<p>K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>\"Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed3n binh tr\u1ecdng y\u1ebfu th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, C\u1ed5 B\u1eafc Kh\u1ea9u c\u00f9ng T\u00f9ng \u0110\u00ecnh Quan, D\u00e3 H\u1ed3 M\u00f4n ba con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u x\u00e2y \u0111\u1ed3n l\u0169y, \u0111\u1ebfn nay n\u1ec1n \u0111\u00e1 v\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u1eabn c\u00f2n. T\u01b0\u01a1ng lai b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh U, S\u00f3c, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf m\u1ea5y n\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ee7. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1ed9c H\u1ec1 l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, n\u1ebfu d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn chi\u00eau d\u1ee5, khi\u1ebfn h\u1ecd l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn b\u00ean ngo\u00e0i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i xu\u1ea5t binh n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung ho\u00e0n th\u00e0nh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m gian, Vua sai Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn xem. T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1i \u1ea4t l\u00e0 b\u1eadc ph\u1ee5 t\u00e1 Ng\u0169 \u0110\u1ebf, l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao. Xin d\u00f9ng l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi, gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t n\u1eeda v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 th\u00eam m\u1ed9t ch\u00fat.\"<\/i> Vua ra l\u1ec7nh t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m nh\u1ea1c c\u00f4ng gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng, t\u1eeb t\u1ed1i c\u00fang \u0111\u1ebfn s\u00e1ng, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o b\u1ed1n ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n, h\u1ea1, thu, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(Theo 'B\u1ea3n k\u1ef7'. 'B\u1ea3n ch\u00ed' v\u00e0 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u1ec1u ghi Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n th\u00e1ng 8 n\u0103m sau, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, S\u1edf V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1 c\u00f9ng n\u0103m v\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c c\u00f9ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 xem vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[99] Tu\u1ea7n ki\u1ec3m H\u00e0 \u0111\u00ea T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 H\u00e1c Th\u1ee7 Tu\u1ea5n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1eeb Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng c\u1ee9u gi\u00fap khi s\u00f4ng v\u1ee1, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[100] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ti\u1ec5n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, ban th\u01a1 cho Ph\u1ed5. Ph\u1ed5 \u00f4m th\u01a1 m\u00e0 kh\u00f3c, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ban th\u01a1 cho th\u1ea7n, th\u1ea7n s\u1ebd kh\u1eafc l\u00ean \u0111\u00e1, c\u00f9ng v\u1edbi h\u00e0i c\u1ed1t th\u1ea7n ch\u00f4n xu\u1ed1ng su\u1ed1i v\u00e0ng.\"<\/i> Vua x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u00f3 c\u00f4ng lao to l\u1edbn v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm t\u1eeb th\u1eddi c\u00f2n h\u00e0n vi \u0111\u00e3 c\u00f9ng \u00f4ng \u1ea5y k\u1ebft giao, nay t\u00f3c r\u0103ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 suy y\u1ebfu, kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m phi\u1ec1n \u00f4ng \u1ea5y v\u1edbi vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, n\u00ean ch\u1ecdn m\u1ed9t n\u01a1i t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y an d\u01b0\u1ee1ng, nh\u1edd th\u01a1 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i b\u00e0y t\u1ea5m l\u00f2ng. Ph\u1ed5 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn kh\u00f3c, Tr\u1eabm c\u0169ng r\u01a1i l\u1ec7.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"H\u00f4m qua, Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn trung th\u01b0, c\u1ea7m th\u01a1 c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f3c, b\u1ea3o th\u1ea7n r\u1eb1ng: 'Nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o b\u00e1o \u0111\u00e1p, nguy\u1ec7n ki\u1ebfp sau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ch\u00f3 ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u01a1n.' Th\u1ea7n nghe Ph\u1ed5 n\u00f3i v\u1eady, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, ngh\u0129a qu\u00e2n th\u1ea7n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1eadt l\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[101] Trong ti\u1ec7c Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn Vua, khi\u1ebfn Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 m\u00e0 h\u1ecfi. Hi\u1ec3n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Y kh\u1ed1 B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111ang m\u1eb7c, hoa v\u0103n \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c c\u1ea3.\"<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o: <i>\"Tr\u1eabm ch\u01b0a t\u1eebng m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o m\u1edbi, ch\u1ec9 v\u00ec gi\u1eb7t gi\u0169 nhi\u1ec1u n\u00ean th\u1ebf th\u00f4i.\"<\/i> Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"\u0110i\u1ec1u n\u00e0y tuy \u00e9p m\u00ecnh qu\u00e1 m\u1ee9c, nh\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u1ec7t v\u1ea3i, mu\u1ed1n l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb.\"<\/i> Hi\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd M\u1ee5c, L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh, L\u00fd Ch\u00ed l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1; Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, V\u01b0\u01a1ng Mi\u1ec5n l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng thi\u00eam th\u1ef1 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1.<\/p>\n<p>Ch\u00ed ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Mi\u1ec5n ng\u01b0\u1eddi T\u1ec1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>M\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Ng\u1ecdc Hoa, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, ch\u1ec9 s\u1ee3 ch\u1ecdn kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Nay h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ecb quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh trong s\u1ea1ch. M\u1ee5c \u1edf kinh ph\u1ee7 n\u1ed5i ti\u1ebfng nghi\u00eam ngh\u1ecb, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00ec c\u00f4ng lao. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang, m\u1ed7i s\u00e1ng \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u ch\u00fac thi\u00ean t\u1eed v\u1ea1n tu\u1ebf, r\u1ed3i c\u1ea7u ch\u00fac \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd, Tr\u1eabm c\u00f9ng c\u00e1c khanh sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ng\u00e0y \u0111\u00eam ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n?\"<\/i> M\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[103] Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm xem s\u00e1ch c\u1ed5, th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3, gi\u1eefa Vua v\u00e0 t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i th\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00f2ng nhau, th\u00f4ng hi\u1ec3u th\u00ec \u0111\u1ea1o h\u1ee3p, n\u00ean vi\u1ec7c kh\u00f4ng g\u00ec che gi\u1ea5u, l\u1eddi n\u00f3i \u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. Tr\u1eabm g\u1eafng s\u1ee9c lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c khanh l\u00e0 ch\u00e2n tay tai m\u1eaft c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng n\u00f3i ra, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1eaft thi h\u00e0nh, th\u0103m d\u00f2 vi\u1ec7c b\u00ean ngo\u00e0i, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1edbi Tr\u1eabm[footnote] tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1edbi Tr\u1eabm, ch\u1eef 'B\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 'M\u1ee5c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda.[\/footnote], d\u00f9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i h\u1eddi h\u1ee3t, c\u0169ng \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ee9c th\u1ea5p, th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec trong l\u00f2ng b\u1ea5t m\u00e3n, khi \u0111\u00e3 l\u00ean ch\u1ee9c cao, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u1eddi hay b\u1ecf l\u1eddi d\u1edf, thi th\u1ed1 h\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1eebng t\u00edch ch\u1ee9a. Ho\u1eb7c l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng h\u1ee3p m\u1ee9c, c\u0169ng n\u00ean c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o. M\u1ed7i khi Tr\u1eabm l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c, t\u00ecnh c\u1edd c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u00fang, l\u00e2u ng\u00e0y suy x\u00e9t, ch\u1ec9 t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng v\u00ec ng\u00f4i cao m\u00e0 t\u1ef1 m\u00e3n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"B\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng b\u00e0n vi\u1ec7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ed nh\u01b0 'ch\u1ea1m v\u00e0o v\u1ea9y r\u1ed3ng'. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ea1y b\u1ecdn th\u1ea7n vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u00e2n d\u00e0i ng\u1eafn, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u b\u00e0y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mong hi\u1ec1n nh\u01b0 kh\u00e1t, nghe l\u1eddi can nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. D\u00e1m kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng th\u1ef1c h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi l\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1?\"<\/i><\/p>\n\n<p>[104] N\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt l\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[105] Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u: <i>\"H\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n n\u0103m ng\u00e0n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Linh \u0111\u1ec3 mua ng\u1ef1a, qua b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m sa m\u1ea1c kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbch tr\u1ea1m, m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi g\u00e1nh v\u00e1c r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c. Ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, c\u00e1c qu\u1eadn n\u01b0\u1edbc h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00fac ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, xin b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb nay l\u1ea5y v\u1ea3i l\u1ee5a, tr\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00e1c \u0111\u1ec3 mua ng\u1ef1a.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[106] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho quan l\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Giang, Chi\u1ebft, Xuy\u00ean, H\u1ea1p, Qu\u1ea3ng Nam t\u1eeb nay qua ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[107] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu cho s\u1eed qu\u00e1n tu s\u1eeda b\u1ed9 s\u00e1ch 'Th\u00e1i B\u00ecnh t\u1ed5ng lo\u1ea1i', t\u1eeb h\u00f4m nay d\u00e2ng l\u00ean ba quy\u1ec3n, Vua s\u1ebd t\u1ef1 xem.<\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"Cu\u1ed1i n\u0103m ng\u00e0y ng\u1eafn, m\u1ed7i ng\u00e0y xem ba quy\u1ec3n, e r\u1eb1ng th\u00e1nh th\u1ec3 m\u1ec7t m\u1ecfi.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua \u0111\u00e1p: <i>\"Tr\u1eabm t\u00ednh th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, m\u1edf s\u00e1ch l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i, kh\u00f4ng cho l\u00e0 nh\u1ecdc nh\u1eb1n. S\u00e1ch n\u00e0y ng\u00e0n quy\u1ec3n, Tr\u1eabm mu\u1ed1n m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ecdc h\u1ebft, ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc \u0111\u1ecdc v\u1ea1n quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1ec7t.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i t\u00ean s\u00e1ch th\u00e0nh 'Ng\u1ef1 l\u00e3m'.<\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u l\u00e0 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n An, Ng\u00f4 Th\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi \u0110an D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed7 H\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi V\u00f4 T\u00edch v\u00e0o trong cung, sai \u0111\u1ecdc c\u00e1c bia c\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c b\u00e0i ph\u00fa trong 'V\u0103n tuy\u1ec3n' nh\u01b0 'Giang ph\u00fa', 'H\u1ea3i ph\u00fa'. R\u1ed3i cho L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c, \u1edf l\u1ea1i Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n, c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ecb th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u0301 thay nhau canh gi\u1eef, c\u00f2n h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a th\u01b0 ph\u00e1p l\u00e0 C\u00e1t Thoan c\u0169ng \u1edf trong cung.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u00e0y r\u1ea3nh r\u1ed7i, Vua th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn h\u1ecfi v\u1ec1 kinh s\u00e1ch, V\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u0301 v\u1ec1 b\u00fat ph\u00e1p, C\u00e1t Thoan v\u1ec1 ch\u1eef ngh\u0129a.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 T\u00f4n C\u1ea3nh Phan, v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee7y \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, vi\u1ebft 'Thi\u00ean t\u1ef1 v\u0103n' th\u00e0nh h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i th\u1ec3 ch\u1eef d\u00e2ng l\u00ean, Vua khen ng\u1ee3i, ban chi\u1ebfu b\u1ecf \u0111i h\u00ecnh ph\u1ea1t x\u0103m ch\u1eef, cho v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng T\u1ed1ng K\u1ef3 xin phong ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng, Vua n\u00f3i: <i>\"T\u01b0\u1edbc l\u1ed9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 ti\u1ebfc r\u1ebb, nh\u01b0ng m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f2n v\u1ebft s\u1eb9o, h\u00e1 x\u1ee9ng \u0111eo m\u0169 \u0111ai sao?\"<\/i> K\u1ef3 n\u00f3i m\u00e3i, Vua m\u1edbi cho l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed th\u01b0 b\u00e1c s\u0129.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi Hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Tuy, Ng\u00e2n, H\u1ea1 chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb l\u1ea1c sang \u0111\u1ea5t ngo\u00e0i phi\u00ean v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf ba n\u0103m.<\/p>\n\n<p>[109] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban cho qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00e1o l\u1ee5a m\u00e0u v\u00e0ng; c\u00e1c qu\u00e2n trong kinh th\u00e0nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c g\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[110] Ho\u00e0i H\u1ea3i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c Binh m\u00e3 \u0111\u1ea1i nguy\u00ean so\u00e1i, Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Th\u00e1i s\u01b0, Khai ph\u1ee7 nghi \u0111\u1ed3ng tam ty. Vua ch\u1ec9 \u0111\u1ed3ng \u00fd cho t\u1eeb ch\u1ee9c Nguy\u00ean so\u00e1i, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ch\u00e2u Ho\u1ea1t t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, huy \u0111\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n d\u00e2n phu, c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng xong, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, nh\u01b0ng vi\u00ean \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u C\u00e1t ki\u00ean quy\u1ebft kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh h\u1ed7 tr\u1ee3 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n gi\u00e1m s\u00e1t. Khi \u1ea5y \u0111\u00ea m\u1edbi ho\u00e0n th\u00e0nh. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, s\u00f4ng l\u1ea1i v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/p>\n\n<p>[112] Vua b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c thi c\u1eed h\u1ed7n lo\u1ea1n, nghe n\u00f3i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u0103ng \u0111\u1ea1o ho\u00e0n t\u1ee5c \u0111i thi. Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y kh\u00f4ng chuy\u00ean t\u00e2m h\u1ecdc \u0111\u1ea1o, kh\u00f3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, ng\u00e0y sau l\u00e0m quan, \u1eaft ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh. Ti\u1ebfn s\u0129 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh s\u00e1ch, tu\u00e2n theo gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a Chu, Kh\u1ed5ng, n\u1ebfu ch\u1ec9 h\u1ecdc nh\u1eefng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1eddi h\u1ee3t, th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o g\u1ed1c. N\u00ean ban chi\u1ebfu nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ea5m t\u0103ng \u0111\u1ea1o ho\u00e0n t\u1ee5c \u0111i thi. Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi 'thi\u1ebfp kinh', ch\u1ec9 thi 'm\u1eb7c ngh\u0129a' hai m\u01b0\u01a1i c\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a l\u1edbn trong kinh l\u00e0m \u0111\u1ec1. L\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam cho ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c m\u01b0\u1eddi c\u00e2u 'm\u1eb7c ngh\u0129a' v\u1ec1 ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ti\u1ebfn s\u0129 t\u0103ng th\u00eam thi 'lu\u1eadt ngh\u0129a' \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o theo b\u1ea3n ch\u00ed, c\u00f2n trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn n\u0103m Ung Hy th\u1ee9 hai l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c thi 'thi\u1ebfp kinh', b\u1ecf thi 'lu\u1eadt'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[113] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1ee3t k\u1ef3 thi c\u00f3 th\u1ec3 xin l\u1ea1i gi\u1ea5y thi nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo quy \u0111\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ebfn b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[114] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u1ed3 \u0110\u00e1n d\u00e2ng b\u00e0i 'H\u00e0 B\u00ecnh T\u1ee5ng', n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ee5c xu\u1ea5t L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0 \u0111\u01b0a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ra kh\u1ecfi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1eddi t\u1ef1a t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, \u00e2m th\u1ea7m ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u ch\u00ednh, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em b\u1ea5t ch\u00ednh \u0110\u00ecnh M\u1ef9 nguy\u1ec1n r\u1ee7a v\u00f4 \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng g\u00e2y ra \u0111\u1ea1i h\u1ecda. K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i c\u1eady th\u1ebf l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, \u1ef7 c\u00f4ng tham tr\u1eddi, tr\u00e1i l\u00fd ngh\u1ecbch ch\u00ednh, b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1eb7t t\u1ed9i cho h\u00e0o ki\u1ec7t, che \u0111\u1eady l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a hi\u1ec1n s\u0129, khi\u1ebfn \u00e2n \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban r\u1ed9ng, \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c' ch\u00e9p: Vua c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u1eaft c\u00f3 \u0111\u1ea1i h\u1ecda r\u1ed3i m\u1edbi hi\u1ec3n l\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u00e1nh, \u1eaft c\u00f3 \u0111\u1ea1i tai r\u1ed3i m\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u1ea1i c\u00f4ng. K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, \u00e2m th\u1ea7m ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u ch\u00ednh, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em b\u1ea5t ch\u00ednh \u0110\u00ecnh M\u1ef9 nguy\u1ec1n r\u1ee7a v\u00f4 \u0111\u1ea1o, g\u00e2y ra \u0111\u1ea1i h\u1ecda, nh\u1edd ph\u00fac c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t x\u00e3 t\u1eafc, linh thi\u00eang c\u1ee7a th\u00e1nh ho\u00e0ng, ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 tr\u1ee5c xu\u1ea5t h\u1eafn. K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i c\u1eady th\u1ebf l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, \u1ef7 c\u00f4ng tham tr\u1eddi, tr\u00e1i l\u00fd ngh\u1ecbch ch\u00ednh, \u0111\u1eb7t t\u1ed9i cho h\u00e0o ki\u1ec7t, che \u0111\u1eady l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a hi\u1ec1n s\u0129, khi\u1ebfn \u00e2n \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban r\u1ed9ng, \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n. M\u00f9a h\u00e8 n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, s\u00f4ng H\u00e0 ch\u1eb7n \u0111\u00e1 t\u00edch, v\u1ee1 l\u1edbn \u1edf Ho\u1ea1t, cu\u1ed1n tr\u00f4i Thi\u1ec1n, tr\u00e0n v\u00e0o B\u1ed9c, n\u1ed5i l\u00ean T\u00e0o, ch\u00ecm xu\u1ed1ng T\u1ebf, ch\u1ea3y v\u00e0o B\u00e0nh M\u00f4n, \u0111\u1ed5 ra Ho\u00e0i, T\u1ee9, M\u1ea1nh Ch\u01b0, C\u1ef1 D\u00e3, m\u00eanh m\u00f4ng ra bi\u1ec3n. Th\u00fa v\u1eadt kh\u00f4ng ch\u1ed7 \u1edf, chim ch\u00f3c kh\u00f4ng n\u01a1i v\u1ec1, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang? Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 H\u00e1n gia l\u1ea5y thi\u00ean tai tr\u00e1ch Tam c\u00f4ng. Vua sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m minh x\u00e9t c\u1ef1u \u0111i\u1ec3n, tru\u1ea5t Ph\u1ed5 xu\u1ed1ng \u0110\u1eb7ng, r\u1ed3i sai b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 Th\u1ee7 V\u0103n \u0111i\u1ec1u binh g\u1ecdi d\u00e2n, giao k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1eafp b\u1edd ch\u1eb7n l\u0169, b\u1edd l\u1edbn s\u1eebng s\u1eefng nh\u01b0 n\u00fai, \u0111\u00ea l\u1edbn ch\u1ea5t ch\u1ed3ng nh\u01b0 n\u00fai, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn ch\u1ea3y xi\u1ebft, tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u00e0 ch\u1ea3y xa. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c Th\u00e1nh thi\u00ean t\u1eed tr\u01b0\u1edbc tru\u1ea5t L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, sau khi\u1ec3n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, ph\u00f2ng \u0111\u1ea1i h\u1ecda, ng\u0103n \u0111\u1ea1i tai, ch\u1eb7n l\u0169 s\u00f4ng H\u00e0, th\u00f4ng d\u00f2ng \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch, hi\u1ec3n l\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u00e1nh, th\u00e0nh \u0111\u1ea1i c\u00f4ng v\u1eady.)<\/i><\/p>\n\n<p>B\u00e0i t\u1ee5ng l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi nh\u01b0 <i>\"k\u1ebb ngh\u1ecbch t\u1ed1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng n\u01a1i hoang d\u00e3, k\u1ebb gian ph\u1ed5 b\u1ecb \u0111\u1ea9y ra ngo\u00e0i\"<\/i>.<\/p>\n<p>Vua xem xong n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e1n l\u1eddi l\u1ebd ng\u1ed7 ng\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm t\u1ef1 tay ch\u1ecdn \u0111\u1ed7 b\u1eadc gi\u00e1p khoa, cho tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t. Khi l\u00e0m Tri H\u1ea3i ch\u00e2u, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, vi\u1ec7c \u00e1n \u0111\u00e3 xong, g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u1ea1i x\u00e1, Tr\u1eabm nh\u1edb t\u00e0i n\u00ean b\u1ecf qua l\u1ed7i l\u1ea7m, m\u00e0 nay d\u00e1m bu\u00f4ng th\u1ea3 l\u00f2ng d\u1ea1, cu\u1ed3ng ng\u1ea1o \u0111\u1ebfn th\u1ebf! Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed, \u0110\u00e1n h\u00e1 c\u00f2n \u0111\u00e1ng \u1edf h\u00e0ng th\u1ecb t\u00f2ng sao? H\u00e3y mau \u0111u\u1ed5i h\u1eafn \u0111i!\"<\/i> R\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00f3 v\u00e0o s\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u00e1n ch\u1ec9 tr\u00edch \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, b\u00e1ng b\u1ed5 th\u00e1nh \u0111\u1ea1i, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ch\u00ea bai ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, n\u00ean b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y[footnote]Ch\u1eef 'x\u00edch' b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 27 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'n\u00ean l\u01b0u \u0111\u00e0y'.[\/footnote].<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0110\u00e1n xu\u1ed1ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'ph\u00f3' b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[115] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ecdc s\u00e1ch trong cung, t\u1eeb gi\u1edd T\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n m\u1edbi th\u00f4i, c\u00f3 con h\u1ea1c x\u00e1m bay l\u00ean \u0111\u1eadu tr\u00ean \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng \u0111i\u1ec7n, khi Vua g\u1ea5p s\u00e1ch l\u1ea1i m\u1edbi bay \u0111i. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u1ea3o v\u1edbi c\u1eadn th\u1ea7n, h\u1ecd \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m \u1ee9ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfu h\u1ecdc. X\u01b0a c\u00f3 chim qu\u1ea1 ng\u1eadm ba con c\u00e1 tr\u1eafm r\u01a1i xu\u1ed1ng gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng D\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n, c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u1ebf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[116] Ch\u00e2u H\u1ef1u t\u00e2u r\u1eb1ng hai v\u1ea1n qu\u00e2n Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00fd Tu\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n Ph\u1ed3n-H\u00e1n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hai ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[117] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung b\u00e1n ng\u1ef1a, quan l\u1ea5y ng\u1ef1a t\u1ed1t m\u00e0 c\u1ea5m ng\u1ef1a x\u1ea5u, l\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang, k\u1ebb qua l\u1ea1i ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi Nhung \u00edt l\u1ee3i, do \u0111\u00f3 s\u1ed1 ng\u1ef1a nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. T\u1eeb nay \u1ee7y cho quan tr\u01b0\u1edfng c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t ng\u1ef1a t\u1ed1t x\u1ea5u, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u, cho ph\u00e9p d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[118] Ph\u00fac Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u n\u00e0y d\u00f9ng c\u1ea3 ti\u1ec1n s\u1eaft, ba ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ti\u1ec1n s\u1eaft, t\u00ednh tang v\u1eadt \u0111\u1ec3 x\u00e9t n\u1eb7ng nh\u1eb9, xin t\u1eeb nay \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[119] L\u1ea5y Th\u1ee9 s\u1eed \u00dd Ch\u00e2u \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Hi l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed \u00dd Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee7 l\u0129nh Ng\u0169 Kh\u00ea, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea5t, b\u00e8n phong cho h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[120] \u0110\u00e0m Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng c\u1ecf trong n\u01b0\u1edbc huy\u1ec7n L\u1ec5 L\u0103ng bi\u1ebfn th\u00e0nh l\u00faa.<\/p>\n\n<p>[121] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft lo vi\u1ec7c sinh k\u1ebf, \u1ea5y l\u00e0 do nhi\u1ec1u c\u00e1ch r\u00e0ng bu\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u00eau pha b\u1eeba b\u00e3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, o\u00e1n h\u1eadn sinh ra t\u1eeb thi\u1ebfu th\u1ed1n, b\u1ecdn h\u1ecd tham lam v\u00e0 d\u0169ng m\u00e3nh, l\u1ea1i \u00edt suy ngh\u0129, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u00eau pha b\u1eeba b\u00e3i, d\u00f9 t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ebd sinh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u m\u1ee5c n\u00e1t kh\u00f4ng \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, nay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec1u tinh t\u1ed1t.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e0ng n\u0103m ch\u1edf l\u00faa g\u1ea1o Giang, Ho\u00e0i, kh\u00e1 \u0111\u1ee7, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1eaft x\u00e9n, B\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ea1y c\u00e1ch lo vi\u1ec7c sinh k\u1ebf, gi\u00fap h\u1ecd t\u1ef1 t\u00fac, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i><\/p>\n\n<p>[122] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00f3 binh s\u0129 ban \u0111\u00eam \u0111i c\u01b0\u1edbp nh\u00e0 d\u00e2n. Vua h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 b\u1eaft k\u1ebb \u0111\u00f3, sau khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3. Vua b\u00e8n d\u1ee5 qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ee5c so\u00e1t nh\u1eefng k\u1ebb t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i, hung h\u00e3n, v\u00f4 l\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, b\u00e8n d\u00f9ng k\u00ecm s\u1eaft k\u1eb9p \u0111\u1ea7u h\u1ecd, giam \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau m\u1edbi th\u1ea3 ra, nh\u01b0ng v\u1eabn ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba ngh\u00ecn ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[123] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Quy\u1ec1n tri ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p>\"Vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd h\u00e0ng h\u00f3a, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf qu\u00e1 d\u00e0y \u0111\u1eb7c. Vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n\n<p><i>- C\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf qu\u00e1 d\u00e0y \u0111\u1eb7c, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb r\u01b0\u1ee3u ch\u1ec9 c\u1ed1t t\u0103ng th\u00eam, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i ch\u1ec9 c\u1ed1t thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c. N\u1ebfu \u0111\u00f4i khi thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, kh\u00f4ng h\u1ecfi r\u00f5 nguy\u00ean do; n\u1ebfu \u0111\u00f4i khi b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t, \u1eaft b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i. N\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c so s\u00e1nh, ch\u1ec9 c\u1ed1t t\u0103ng th\u00eam; th\u00e1ng n\u00e0y qua th\u00e1ng kh\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n, ch\u1eb3ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu h\u1ee5t[footnote]'Thi\u1ebfu h\u1ee5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1ee9 chi\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u0169ng nh\u01b0 s\u00e1ch \u2018H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp\u2019 quy\u1ec3n 1, \u0111i\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1 nghi c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Tuy nhi\u00ean, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i qu\u1ed1c gia \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, chi d\u1ee5ng nhi\u1ec1u n\u01a1i, n\u00ean thu\u1ebf kh\u00f3a kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng thu nh\u01b0 v\u1eady, qu\u1ea3n l\u00fd h\u00e0ng h\u00f3a kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng so s\u00e1nh nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i thu gom t\u00e0i l\u1ed9c kh\u00f4ng g\u00ec qu\u00e1 h\u01a1n th\u1ebf, nh\u01b0ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng h\u00f3a ch\u01b0a h\u1ec1 nghe th\u00edch \u1ee9ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1eebng l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 r\u00f5 r\u00e0ng[footnote]'Kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 r\u00f5 r\u00e0ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u1eeb v\u00f4 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u2018H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp\u2019 \u0111\u00e3 d\u1eabn, s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/i><\/p>\n<p><i>Nay xin qu\u1ed1c gia d\u1ef1a v\u00e0o thu\u1ebf quan \u1ea3i, \u0111\u1ecbnh ra m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng; l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb r\u01b0\u1ee3u, ban theo quy \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu \u0111\u00f4i khi c\u00f3 t\u0103ng th\u00eam, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f2i h\u1ecfi thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c h\u01a1n n\u1eefa; n\u1ebfu \u0111\u00f4i khi b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp khi thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c. V\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu thu\u1ebf n\u00f4ng tang, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec kh\u00f4ng nghe n\u00f3i thu th\u00eam, n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec cho ph\u00e9p thu b\u00f9, \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 \u0111\u00fang m\u1ee9c, d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec.<\/i><p>\n\n<p><i>- Lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ec9 d\u1ee5 qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u00f3 uy nghi \u1edf tr\u00ean cao, b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ph\u1ee5ng s\u1ef1. \u0110\u1ea1o c\u1ee7a qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ea7n gi\u1ea3n d\u1ecb, gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00ec m\u1ec7nh l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 theo; \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ea7n si\u00eang n\u0103ng, si\u00eang n\u0103ng th\u00ec ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u01b0ng tr\u1ec7.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y B\u1ec7 h\u1ea1 qu\u00e1 lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1 c\u1ea7n c\u00f9, m\u1ed7i ng\u00e0y s\u1edbm mai \u0111\u00e3 ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1ec5 tri\u1ec1u b\u00e1i c\u1ee7a tr\u0103m quan t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd l\u1ea1i xem x\u00e9t v\u1ea1n vi\u1ec7c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u00f5[footnote] 'V\u1ecb' trong c\u00e2u n\u00e0y, s\u00e1ch 'H\u00e0m B\u00ecnh T\u1eadp' d\u1eabn tr\u00ean ghi l\u00e0 'Ch\u00ed'.[\/footnote]. Ho\u1eb7c duy\u1ec7t binh kh\u00ed, ho\u1eb7c ki\u1ec3m tra qu\u00e2n s\u0129, ho\u1eb7c t\u1ef1 th\u00e2n ch\u1ea5t v\u1ea5n t\u00f9 nh\u00e2n[footnote] 'Cung' trong c\u00e2u n\u00e0y, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u00f9ng', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'H\u00e0m B\u00ecnh T\u1eadp' d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], ho\u1eb7c xem x\u00e9t chi\u1ebfn m\u00e3; nh\u1eefng k\u1ebb d\u00e2ng th\u01b0 t\u1eeb h\u00f2m th\u01b0, ho\u1eb7c xem k\u1ef9 l\u00fd l\u1ebd, nh\u1eefng k\u1ebb g\u00f5 tr\u1ed1ng c\u00e1o oan, ho\u1eb7c tra h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb vu c\u00e1o. B\u1ec7 h\u1ea1 lo r\u1eb1ng tai nghe b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a th\u1ea5u su\u1ed1t, v\u1ea1n vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a bi\u1ebft, t\u00e2m c\u1ee7a V\u0103n V\u01b0\u01a1ng, n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ea9n tr\u1ecdng, \u00fd c\u1ee7a Th\u00e0nh Thang, qu\u00fd tr\u1ecdng s\u1ef1 ch\u1ecbu kh\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng chuy\u1ec3n s\u1ef1 c\u1ea7n c\u00f9 n\u00e0y v\u00e0o vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm hi\u1ec1n t\u00e0i, sao kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i s\u1ef1 tinh t\u01b0\u1eddng n\u00e0y v\u00e0o vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn s\u0129 t\u1eed! \u0110\u1eb7t gi\u00e1n quan b\u00ean c\u1ea1nh, giao cho ng\u1ef1 s\u1eed nhi\u1ec7m v\u1ee5 can gi\u00e1n, cho ph\u00e9p c\u1ea5p s\u1ef1 trung t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n b\u00e1c chi\u1ebfu th\u01b0, m\u1ec7nh kh\u1edfi c\u01b0 lang v\u0103n hay ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. Tr\u0103m quan nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u lo vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u00e0n quan nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u00ec c\u00f2n lo g\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd \u0111\u00fang, c\u00f2n s\u1ee3 g\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n! Nay c\u01a1 quan ch\u1ec9 huy, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5, quan vi\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ph\u1ea3i d\u1eabn ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 nghe l\u1ec7nh tuy\u00ean, vi\u1ec7c n\u1ebfu \u0111\u00fang \u0111\u1eafn th\u00ec xu\u1ea5t t\u1eeb thi\u00ean t\u1eed, vi\u1ec7c n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u00fang th\u00ec c\u0169ng do B\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u l\u00e0m phi\u1ec1n thi\u00ean t\u1eed, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u01a1 quan! Khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3 x\u1eed l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1, qu\u00e1 lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi cung khuy\u1ebft l\u00e0 n\u01a1i t\u00f4n nghi\u00eam, s\u00e2n \u0111i\u1ec7n l\u00e0 ch\u1ed1n thanh cao, n\u00ean d\u00f9ng \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 hi\u1ec1n t\u00e0i, t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ea1o l\u00fd, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u1eefng t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c b\u1ec7nh binh, ho\u1eb7c k\u1ebb vu c\u00e1o v\u00f4 c\u1edb[footnote] 'T\u1eeb' trong c\u00e2u n\u00e0y, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Vu', d\u1ef1a theo s\u00e1ch k\u1ec3 tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], ho\u1eb7c k\u1ebb may m\u1eafn c\u1ea7u \u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, di\u1ec7n ki\u1ebfn thi\u00ean nhan! B\u1ec7 h\u1ea1 t\u00f9y vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o, t\u00f9y l\u00fac quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebb v\u1ed9i v\u00e0ng \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, s\u1ee3 h\u00e3i oai tr\u1eddi, ho\u1eb7c \u0111\u00f4i khi tr\u00ecnh b\u00e0y, h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng B\u1ec7 h\u1ea1, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t l\u1eafp b\u1eafp th\u00ec mi\u1ec7ng tuy t\u00e2u m\u00e0 l\u00f2ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, k\u1ebb gian tr\u00e1 bi\u1ec7n b\u00e1c th\u00ec l\u1eddi tuy \u0111\u00fang m\u00e0 l\u00fd ch\u01b0a h\u1ee3p. B\u1ec7 h\u1ea1 ho\u1eb7c ban \u00e2n, ho\u1eb7c \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, tuy \u00e1nh m\u1eaft thi\u00ean t\u1eed th\u1ea5u su\u1ed1t, ban l\u1ec7nh kh\u00f4ng sai l\u1ea7m, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thanh t\u00fac, c\u1ea3 ng\u00e0y sao n\u00ean \u1ed3n \u00e0o! Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5, \u0111\u00f4i khi qu\u00e1 nhi\u1ec1u, thi h\u00e0nh chi\u1ebfu l\u1ec7nh, tr\u1edf n\u00ean n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch vi\u1ebft: \"\u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1 d\u00e2n n\u00ean gi\u1ea3n d\u1ecb\", l\u1ea1i vi\u1ebft: \"Cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang n\u00ean khoan dung\". Cai tr\u1ecb d\u00e2n kh\u00f4ng khoan dung th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i nhi\u1ec1u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1 d\u00e2n kh\u00f4ng gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00ec ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7nh \u00edt. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, c\u1ea5m l\u1ec7nh c\u00f3 quy t\u1eafc, ban l\u1ec7nh c\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh, \u0111\u1eb7t c\u1ea5m c\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7. N\u1ebfu l\u1ec7nh kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi thi h\u00e0nh s\u1ebd g\u1eb7p kh\u00f3; c\u1ea5m kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian, ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n theo s\u1ebd \u00edt.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c l\u01b0\u1edbi l\u1ee3i qu\u00e1 d\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea1i th\u00eam \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng ban xu\u1ed1ng qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Mong B\u1ec7 h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng tha t\u1ed9i cho th\u1ea7n d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, x\u00e9t xem v\u00e0 suy ngh\u0129 k\u1ef9, c\u0169ng mong B\u1ec7 h\u1ea1 nghe l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a th\u1ea7n, ch\u1ecdn l\u1ecdc v\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n c\u00f2n c\u00f3 ba vi\u1ec7c ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 hai vi\u1ec7c xin t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh:<\/i><p>\n\n<p><i>- Vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u1edf \u0111\u00e2y, hi\u1ec7n nay c\u00e1c c\u01a1 quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn trong cung c\u0169ng c\u00f3 s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh. Trung th\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i B\u1ec7 h\u1ea1 \u01b0u \u00e1i hi\u1ec1n t\u00e0i. Nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u01a1 quan kh\u00e1m x\u00e9t \u1edf ngo\u00e0i Trung th\u01b0, ki\u1ec3m tra c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a quan l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xem x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt gi\u1ea3 trong vi\u1ec7c c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn. V\u1ed1n d\u0129 ch\u1ee9c tr\u00e1ch n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 Kh\u1ea3o c\u00f4ng, l\u1ebd n\u00e0o ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a Kh\u1ea3o c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, m\u00e0 l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00ean kh\u00e1m x\u00e9t n\u00e0y? \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i c\u1ee5c. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>- Th\u1ee9 hai, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o, nay l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh n\u01a1i giam gi\u1eef t\u00f9 nh\u00e2n. \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ed1n c\u00f3 nh\u00e0 ng\u1ee5c, nay l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh c\u01a1 quan ki\u1ec3m tra h\u00ecnh lu\u1eadt. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c giao ch\u1ee9c v\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n qu\u00fd \u1edf s\u1ef1 ph\u00f9 h\u1ee3p t\u00e0i n\u0103ng, x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i \u00e1n b\u1eb1ng l\u00fd l\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ea7m. N\u1ebfu ch\u01b0 h\u1ea7u c\u00f3 l\u1ed7i l\u1edbn, ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 oan khu\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc, n\u00ean c\u1eed quan Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3, quy c\u1ee7 c\u1ee7a Hi\u1ebfn ph\u1ee7 v\u1ed1n kh\u00e1c bi\u1ec7t, vi\u1ec7c tra x\u00e9t c\u1ee7a H\u00ecnh t\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi ng\u1edd. Nay l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean sai khi\u1ebfn \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00e1m x\u00e9t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 tra x\u00e9t t\u1ed9i \u00e1n. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e3 v\u1ed9i k\u1ebft lu\u1eadn, ho\u1eb7c kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 h\u00ecnh lu\u1eadt l\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng h\u00ecnh ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. M\u1ed9t khi m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u00e1nh ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng, k\u1ebb b\u1ecb giam c\u1ea7m s\u1ee3 uy nghi\u00eam, ai d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1? Khi b\u1ecb tra h\u1ecfi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1eadn t\u1ed9i. D\u00f9 t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e0y \u1ea3i, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi \u00e1n \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t, li\u1ec1n v\u1ed9i thi h\u00e0nh. L\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb oan, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t? \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u00fd ch\u1ec9 nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, v\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3m \u0111i \u00e2n hu\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh! \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 hai m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>- M\u1ed7i khi th\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u1eed s\u00e1ch ho\u1eb7c c\u00e1c v\u0103n t\u1eadp, th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef gi\u1eef g\u00ecn ti\u1ebft h\u1ea1nh li\u00eam ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n qu\u00ea c\u00f3 phong t\u1ee5c hi\u1ebfu \u0111\u1ea1o, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n ban khen cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ho\u1eb7c l\u1ee5a v\u1ea3i, nh\u1eb1m khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c thi quy t\u1eafc gi\u00e1o h\u00f3a. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu th\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i danh, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng ngh\u0129a nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u1eadp ra ti\u1ebft th\u00e1o. Nay quan l\u1ea1i qu\u1ed1c gia l\u00e0m vi\u1ec7c xa nh\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a gia \u0111\u00ecnh \u0111i c\u00f9ng; cha m\u1eb9 qua \u0111\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf. M\u1eb7c \u00e1o tang m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, sao c\u00f3 th\u1ec3 an l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu! Minh chi\u1ebfu ch\u01b0a thi h\u00e0nh, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 ba m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><p>\n\n<p><i>- V\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c c\u00f3 m\u1ea5y ch\u00e2u, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn theo l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Tuy t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu v\u0103n tha th\u1ee9, cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 do, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111i, v\u1eabn b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i theo ch\u1ee9c danh c\u0169. Trong s\u1ed1 h\u1ecd, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng xin \u00e1o qu\u1ea7n, ch\u1ec9 mong \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3n h\u1ed7 tr\u1ee3 n\u00e0o \u0111\u00f3, ph\u1ea7n l\u1edbn c\u0169ng b\u1ecb kh\u1ea5u tr\u1eeb. Tr\u1eddi l\u1ea1nh kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1o m\u1eb7c, ng\u00e0y ng\u00e0y \u0111\u00f3i kh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1m \u0103n, gi\u00e0 tr\u1ebb c\u00f9ng nhau[footnote]'tr\u1ebb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'thi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp s\u1eeda \u0111\u1ed5i[\/footnote], ch\u1ecbu c\u1ea3nh l\u1ea1nh l\u1ebdo, \u0111\u00f3i ngh\u00e8o, l\u01b0u l\u1ea1c kh\u00f4ng k\u1ebf ho\u1ea1ch g\u00ec, than th\u1edf kh\u1ed5 s\u1edf. C\u1ee9 gi\u1eef h\u1ecd l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng, chi b\u1eb1ng th\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 qu\u00ea. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ea7n n\u00f3i[footnote]'n\u00f3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp s\u1eeda \u0111\u1ed5i[\/footnote].<\/i><\/p>\n<p><i>- \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng l\u1edbn, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u huy\u1ec7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 l\u1ec7nh, l\u1ee5c th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng lao, c\u00e1c ch\u1ee9c b\u1ea1, u\u00fd m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00e2n chuy\u1ec3n theo th\u1eddi gian. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i thanh li\u00eam tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng quan tham c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. Ng\u01b0\u1eddi tham nh\u0169ng n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n, h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u00e2u c\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng? Ng\u01b0\u1eddi li\u00eam khi\u1ebft n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng n\u00f3i, s\u1ef1 khen th\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u00f3i v\u1ec1 kh\u00edch l\u1ec7, vi\u1ec7c n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u01b0\u1eddng. N\u00ean giao cho c\u00e1c ch\u00e2u, y\u00eau c\u1ea7u h\u1ecd t\u1ea5u tr\u00ecnh s\u1ed1 huy\u1ec7n trong ch\u00e2u, s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c trong huy\u1ec7n, t\u1ea5u tr\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec k\u1ebb x\u1ea5u t\u1ef1 l\u1ed9, t\u1ea5u tr\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi li\u00eam th\u00ec k\u1ebb kh\u00f4ng li\u00eam t\u1ef1 hi\u1ec3n. Ho\u1eb7c ban th\u01b0\u1edfng, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n ch\u1ee9c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi li\u00eam n\u0103ng c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a, k\u1ebb l\u1ed9ng quy\u1ec1n s\u1ebd t\u1ef1 th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5. N\u00eau cao c\u00e1i t\u1ed1t, b\u00e0i tr\u1eeb c\u00e1i x\u1ea5u, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ecb qu\u1ed1c. D\u1ecbch t\u1ee5c \u0111\u1ed5i phong, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c g\u1ea7n g\u0169i d\u00e2n ch\u00fang. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m th\u1ee9 hai m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u1ea7n n\u00f3i[footnote]\u00fd n\u00e0y nh\u01b0 tr\u00ean[\/footnote].\"<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a T\u00edch, T\u00edch t\u1ef1 ch\u00fa r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 7 t\u1eeb T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u g\u1eedi v\u1ec1. L\u1ea1i theo t\u1edd s\u1edb c\u1ee7a T\u00edch t\u1eeb M\u1ee5c ch\u00e2u, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 6 d\u00e2ng s\u1edb, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 7 l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 t\u1edd s\u1edb n\u00e0y.)<\/i><p>\n\n<p>[124] N\u0103m \u0111\u00f3, Vua ban t\u00ean hi\u1ec7u cho vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh l\u00e0 <i>\"Truy\u1ec1n Ph\u00e1p\"<\/i>, ra l\u1ec7nh cho hai ph\u1ed1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u0103m m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng t\u1eed \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u1ea1n v\u00e0 ch\u1eef Ph\u1ea1n, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[125] N\u01b0\u1edbc Th\u00e1p Th\u1ea3n ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7c M\u1eb7c c\u00f9ng s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Cao X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 An C\u1ed1t L\u00f4 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. C\u1ed1t L\u00f4 l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng qua H\u1ea1 Ch\u00e2u m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u1eb7c M\u1eb7c xin \u0111i qua Linh Ch\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh quanh co hay th\u1eb3ng t\u1eafp, ch\u1ecdn con \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1eadn ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 v\u00e0o c\u1ed1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[126] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 Nam, B\u1eafc l\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd Duy Thanh v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1. Vua h\u1ecfi: <i>\"Trong v\u00f9ng Kinh H\u1ed3 nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 lao d\u1ecbch, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c an nh\u00e0n kh\u00f4ng?\"<\/i> Duy Thanh \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y \u1edf quan tr\u01b0\u1eddng b\u00e1n mu\u1ed1i, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 s\u00e1u m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i ba b\u1ed1n \u0111\u1ea5u th\u00f3c m\u1edbi mua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n.\"<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3m m\u1ed7i c\u00e2n mu\u1ed1i m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m n\u00e0o. N\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Duy Thanh t\u1eeb Kinh H\u1ed3 B\u1eafc v\u1eadn ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Kinh H\u1ed3 B\u1eafc v\u1eadn ph\u00f3, th\u00e1ng t\u00e1m ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o th\u0103ng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c T\u1ed5ng qu\u1ea3n Nam l\u1ed9, n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn th\u00e1ng s\u00e1u ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Kinh T\u00e2y. Kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o \u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1, nay t\u1ea1m ghi v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u00e1m. B\u1ea3n k\u1ef7 ghi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh.)<\/i><\/p>\n<p>Duy Thanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u1ea1 \u1ea4p, t\u1eebng l\u00e0m ch\u1ee9c \u00fay \u1edf qu\u1eadn Ph\u00f9 L\u0103ng. D\u00e2n ch\u00fang \u1edf \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng c\u00fang b\u00e1i qu\u00e1 m\u1ee9c, khi b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng ch\u1eefa tr\u1ecb, m\u00e0 nghe theo l\u1eddi th\u1ea7y b\u00f3i. Khi Duy Thanh m\u1edbi \u0111\u1ebfn, b\u1eaft th\u1ea7y b\u00f3i l\u1edbn \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, d\u00e2n ch\u00fang cho r\u1eb1ng \u1eaft s\u1ebd g\u1eb7p h\u1ecda. Ng\u00e0y kh\u00e1c, \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh th\u00eam, d\u00e2n ch\u00fang m\u1edbi bi\u1ebft th\u1ea7y b\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7n l\u1ef1c. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng d\u1ea1y d\u00e2n ch\u00fang d\u00f9ng thu\u1ed1c men, d\u1ea7n d\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c. L\u00fac \u1ea5y, Vua sai ho\u1ea1n quan \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n[footnote] l\u00fac \u1ea5y Vua sai ho\u1ea1n quan \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, ch\u1eef 'ho\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 267, truy\u1ec7n L\u00fd Duy Thanh b\u1ed5 sung[\/footnote], nh\u01b0ng ho\u1ea1n quan n\u00e0y ngang ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u00e1p, Duy Thanh t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0 xin x\u1eed t\u1eed. T\u1eeb \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i ti\u1ebfng.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 8 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u00e0n Nguy\u00ean nh\u1eadn tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[2] Khi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u1ee7 Long T\u1ef1 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ed1ng H\u00f2a.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a Vua l\u00e0 Tr\u1ea7n qu\u1ed1c phu nh\u00e2n h\u1ecd C\u1ea3nh qua \u0111\u1eddi, b\u00e0 l\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a Ph\u00f9 L\u0103ng huy\u1ec7n c\u00f4ng Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ef9.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c xem th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ung Hi nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Hai kinh c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7 trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed 10.260 c\u1eed nh\u00e2n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, Vua sai Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f9ng 9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ea1m quy\u1ec1n ch\u1ee7 tr\u00ec khoa thi.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t tr\u1ea5n H\u1ea3i M\u00f4n th\u00e0nh qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh.<\/p>\n<p>[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t vi\u1ec7c lao kh\u1ed5 n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, n\u00ean h\u00e0ng th\u00e1ng ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1ch kim cho binh s\u0129 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, trong qu\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;nguy\u1ec7t \u0111\u1ea7u ng\u00e2n&#8221;<\/i>. \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, t\u1eedu ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 Di \u0110\u1ee9c Si\u00eau nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i b\u00e1o l\u00ean Vua v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khu m\u1eadt s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n n\u1eafm quy\u1ec1n l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng binh s\u0129. Th\u1ea7n v\u1eeba t\u1eeb bi\u00ean \u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1, binh s\u0129 \u0111\u1ec1u n\u00f3i: &#8216;Nguy\u1ec7t \u0111\u1ea7u ng\u00e2n l\u00e0 do T\u00e0o c\u00f4ng ban, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 T\u00e0o c\u00f4ng, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i r\u1ed3i.'&#8221;<\/i> H\u1eafn l\u1ea1i b\u1ecba \u0111\u1eb7t th\u00eam nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00e1c, khi\u1ebfn Vua nghi ng\u1edd. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Qu\u00e1ch Ch\u00ed h\u1ebft l\u1eddi gi\u1ea3i c\u1ee9u, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, T\u00e0o B\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean B\u00ecnh ki\u00eam Th\u1ecb trung.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Khai Phong V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n l\u00e0m Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Di \u0110\u1ee9c Si\u00eau l\u00e0m B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n v\u1ed1n l\u00e0 ti\u1ec3u l\u1ea1i \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ea9n tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau, kh\u00f4ng lui t\u1edbi n\u01a1i \u0103n ch\u01a1i, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau m\u1ebfn. Vua g\u1ecdi Hi\u1ec3n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh xu\u1ea5t th\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb nho gia, t\u1eeb nh\u1ecf g\u1eb7p lo\u1ea1n l\u1ea1c, \u1eaft \u00edt h\u1ecdc v\u1ea5n. Nay khanh qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ed1c gia, t\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc s\u00e1ch.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y ba thi\u00ean <i>&#8220;Qu\u00e2n gi\u1edbi&#8221;<\/i> ban cho Hi\u1ec3n, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ecdc c\u00e1i n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tri\u1ec7u ki\u1ebfn c\u00e1c b\u1eadc k\u1ef3 \u0111\u1ee9c cao h\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00edn tr\u1ecdng, h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u1ee7a quan l\u1ea1i, r\u1ed3i lui v\u1ec1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Kh\u1ed5ng Th\u1eeba Cung.<\/p>\n<p><i>(Trong s\u00e1ch &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng c\u00f3 ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u01b0\u1ee1ng l\u00e3o kh\u1ea5t ng\u00f4n l\u00e0 l\u1eddi hu\u1ea5n th\u1ecb l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eadc minh qu\u00e2n; quan s\u00e1t d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp gi\u00e1o h\u00f3a l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u1edbn ghi trong s\u00e1ch v\u1edf. X\u01b0a kia s\u1ee9 gi\u1ea3 rung chu\u00f4ng \u0111\u1ec3 thu th\u1eadp th\u01a1 ca, Th\u1ee9 s\u1eed m\u1edf r\u00e8m m\u00e0 xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o phong t\u1ee5c, hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh d\u1eef, m\u1eddi h\u1ecfi c\u00e1c b\u1eadc cao ni\u00ean, t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, n\u00ean th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nay n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, ho\u1eb7c trong \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ee9c cao ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng tin c\u1eady, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1eddi h\u1ecfi v\u1ec1 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u1ee7a quan l\u1ea1i, r\u1ed3i lui v\u1ec1 th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba Cung l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Trong &#8216;Nghi ch\u1ebf l\u1ec7nh&#8217; c\u00f3 ghi: &#8216;K\u1ebb th\u1ea5p h\u00e8n tr\u00e1nh b\u1eadc quy\u1ec1n qu\u00fd, k\u1ebb tr\u1ebb tu\u1ed5i tr\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i, k\u1ebb nh\u1eb9 nh\u00e0ng tr\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng n\u1ec1, k\u1ebb \u0111i tr\u00e1nh k\u1ebb \u0111\u1ebfn.&#8217; Xin l\u1ec7nh cho hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu d\u1ef1ng b\u1ea3ng g\u1ed7 kh\u1eafc ch\u1eef n\u00e0y, ai vi ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt, hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u01a1i d\u1eady l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u00e0m phong t\u1ee5c th\u00eam \u0111\u1eadm \u0111\u00e0.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Trong &#8216;\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kinh truy\u1ec1n n\u00f3i: &#8216;D\u00f9ng l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f3?&#8217; N\u00ean l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u, \u1edf n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng b\u1ea3ng kh\u1eafc &#8216;Nghi ch\u1ebf l\u1ec7nh&#8217;, ai vi ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba Cung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam. Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, \u00f4ng d\u00e2ng th\u01a1 cung \u0111\u00ecnh, ng\u1ee5 \u00fd xin \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng, Th\u00e1i T\u1ed5 n\u1ed5i gi\u1eadn v\u00ec l\u00fd lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p, mi\u1ec5n ch\u1ee9c cho v\u1ec1 qu\u00ea. \u0110\u1ebfn khi Th\u01b0\u1ee3ng l\u00ean ng\u00f4i, nh\u1edd \u00e2n x\u00e1 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c, \u00f4ng l\u1ea1i t\u1eebng khuy\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng x\u00e2y ch\u00f9a \u1edf n\u01a1i t\u1eebng l\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ecba, ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 t\u0103ng ni, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac linh thi\u00eang, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1eddi \u00f4ng l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng.<\/p>\n<p>[9] Th\u1eddi Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, d\u00e2n ch\u00fang T\u1ed1ng Ch\u00e2u \u0111\u00f3i k\u00e9m, quan ph\u00e1t g\u1ea1o t\u1eeb kho ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ngh\u00ecn th\u1ea1ch \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i thu \u0111\u00f2i, nhi\u1ec1u d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n sang c\u00e1c qu\u1eadn kh\u00e1c. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban chi\u1ebfu x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi Nhung n\u1ed9i thu\u1ed9c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p n\u1eef nh\u00e2n, quan l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft gi\u1eef, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u1eefu ty t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u Giang Nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 gi\u1eef cung ki\u1ebfm, gi\u00e1p tr\u1ee5, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i. Theo Lu\u1eadt s\u01b0, c\u1ea5m d\u00e2n t\u01b0 h\u1eefu binh kh\u00ed nh\u01b0 gi\u00e1p, n\u1ecf, th\u01b0, c\u1ee5 trang, c\u00f2n cung t\u00ean, dao, g\u01b0\u01a1m, \u0111o\u1ea3n m\u00e2u th\u00ec cho ph\u00e9p t\u01b0 gi\u1eef, xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>[13] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb m\u00f9ng 1, H\u1eefu ty t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ty \u1edf kinh \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i l\u01b0u ban v\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u01b0u l\u1ea1i ho\u1eb7c quay v\u1ec1 ty, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt, ph\u1ea9m quan l\u00e0m vi\u1ec7c ngo\u00e0i l\u01b0u ban v\u00e0 t\u1ea1p nhi\u1ec7m trong ty, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng s\u1ebd x\u1eed theo l\u1ec7 quy\u1ebft ph\u1ea1t, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd x\u1eed theo ph\u00e9p \u0111\u1ec1n t\u1ed9i. Nay c\u00e1c ty s\u1ee9 ph\u00f3, tam ban s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, so s\u00e1nh v\u1edbi ph\u1ea9m quan c\u00f9ng x\u1eed quy\u1ebft ph\u1ea1t, \u0111\u1ec1n t\u1ed9i \u0111\u1ec3 x\u1eed \u0111o\u00e1n, nh\u01b0ng c\u00e1c ty ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng l\u1ea1i x\u1eed theo l\u1ec7 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin t\u1eeb nay ph\u1ea9m quan trong l\u01b0u ban l\u00e0m ch\u1ee9c s\u1ef1 ngo\u00e0i l\u01b0u ban, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt m\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t; c\u00e1c ty b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quay v\u1ec1 ty, ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3, l\u01b0u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng t\u1ed9i cho ph\u00e9p \u0111\u1ec1n t\u1ed9i, t\u01b0 t\u1ed9i th\u00ec x\u1eed theo quy\u1ebft ph\u1ea1t.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo.<\/p>\n<p>[14] Chi\u1ebfu b\u00e3i mi\u1ec5n Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4n Nh\u1eadt T\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u01b0\u1edbc c\u1ea3 ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, v\u00ec khi l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh H\u1ed3, kh\u00f4ng tr\u1ecb n\u1ed5i ch\u1ee9c s\u1ef1, l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u00f4ng l\u00e0m chu\u1ed3ng ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[15] \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u1ee5c Ph\u1ea1m, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m tri huy\u1ec7n Chung Ly, Ch\u00e2u H\u00e0o, c\u00f3 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ed3ng, Ph\u1ea1m x\u00e9t kh\u00f4ng r\u00f5, nh\u00e0 d\u00e2n ki\u1ec7n l\u00ean tr\u00ean, chi\u1ebfu \u0111\u00f2i tra x\u00e9t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 b\u1ecb t\u1eed h\u00ecnh, Ph\u1ea1m b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng t\u00e2u d\u00e2n \u0111\u00f3i, m\u1edf kho ph\u00e1t b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ea5y H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n tam ty T\u1ed1ng K\u1ef3 l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u chia Tam ty l\u00e0m ba b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t s\u1ee9. L\u1ea5y H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n tam ty V\u01b0\u01a1ng Minh l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9, ch\u1eef 'T\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1eefu', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 23, th\u00e1ng 4 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-1\" href=\"#footnote-133-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, Nh\u01b0 kinh s\u1ee9 H\u00e1ch Ch\u00ednh l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ee9. Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Dao.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan vi\u00ean Tam ty t\u1ea5u s\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Tr\u1eabm, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00fd, tranh c\u00e3i kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c ri\u00eang, nh\u01b0ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ed1 ch\u1ea5p \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ea3o lu\u1eadn k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u00fd l\u1ebd \u0111\u1ec3 khuy\u00ean gi\u1ea3i. N\u1ebfu Vua ch\u00faa n\u00f3ng n\u1ea3y, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 bao dung \u0111\u01b0\u1ee3c? Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i lu\u00f4n c\u1ed1 g\u1eafng che ch\u1edf, t\u00e0i n\u0103ng t\u1ed1t x\u1ea5u \u0111\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00f9y theo kh\u1ea3 n\u0103ng m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Khi t\u1ea5u \u0111\u1ed1i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ecf ra kh\u1eafc nghi\u1ec7t, l\u1eafng nghe c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u hay l\u1eabn d\u1edf, ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ef1c \u0111oan b\u00e1c b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm ai to\u00e0n v\u1eb9n, B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4ng minh s\u00e1ng su\u1ed1t, th\u1ea5y r\u00f5 \u01b0u \u0111i\u1ec3m v\u00e0 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. Ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb khi m\u1edbi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi uy th\u1ebf c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, trong l\u00f2ng e s\u1ee3, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf h\u1ebft l\u00f2ng th\u00e0nh? Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00fac v\u1ec1 gi\u00e0 h\u01a1i nghi\u00eam kh\u1eafc, th\u00e1nh t\u00e2m th\u1ea5u hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, th\u00f4ng c\u1ea3m v\u1edbi t\u00ecnh c\u1ea3nh c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, ch\u00fang th\u1ea7n th\u1eadt may m\u1eafn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u00e1c ph\u1ee7 V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0 ngh\u1ecb, D\u1ef1c thi\u1ec7n, Th\u1ecb gi\u1ea3ng, l\u1ea5y H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Du\u1eadt, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Di\u00eau Th\u1ea3n, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 H\u00ecnh B\u00ednh c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan ch\u1ee9c Th\u1eeba lang, C\u1ea5p gi\u00e1n tr\u1edf l\u00ean ch\u1ecdn trong s\u1ed1 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb n\u0103m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh s\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m cung li\u00eau, Du\u1eadt v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Th\u1ea3n v\u00e0 B\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ebf \u00c2m.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Phong ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, Th\u1eeba M\u1ef9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, truy k\u00edch h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m \u0111\u1ebfn Thanh Tr\u1ee7ng, ch\u00e9m hai ng\u00e0n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, ba ng\u00e0n tr\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n ng\u1ef1a d\u00ea v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec xem t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh L\u00e2m d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 b\u1eafn cung.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169, t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 thi ph\u00fac th\u00ed cho c\u00e1c c\u1ed1ng c\u1eed nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf T\u1eafc ng\u01b0\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng Sa c\u00f9ng 175 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f9ng 516 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, t\u1eeb \u0111\u00f3 quy th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"516 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u1eeb \u0111\u00f3 quy th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf. So s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u1edf d\u01b0\u1edbi '516 ng\u01b0\u1eddi' c\u00f3 ghi: '\u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7; 54 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, 117 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, c\u00f9ng xu\u1ea5t th\u00e2n. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c y\u1ebfn ti\u1ec7c ban cho t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, sau \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf.' 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' m\u1ee5c tuy\u1ec3n c\u1eed ph\u1ea7n 2 m\u1ee5c 2 ghi: 'Ban ti\u1ec7c cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf.' 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu'. B\u1ea3n g\u1ed1c ngay sau '516 ng\u01b0\u1eddi' ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t.\" id=\"return-footnote-133-2\" href=\"#footnote-133-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;\u0110\u0103ng khoa k\u00ed&#8217; n\u0103m n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia ra gi\u00e1p, \u1ea5t. Theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed&#8217;, vi\u1ec7c chia \u0111\u1ec7 gi\u00e1p, \u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u0103m [kh\u00e1c])<\/i>.<\/p>\n<p>[22] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd M\u1ee5c b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y v\u00ec L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n m\u00e0 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, c\u00e1c quan t\u1ea3 h\u1eefu kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i g\u00ec. T\u1ea3 th\u1eadp di, tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u1ed1ng Chu\u1ea9n nh\u00e2n khi t\u1ea5u vi\u1ec7c \u0111\u00e3 khen ng\u1ee3i L\u00fd M\u1ee5c l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o, th\u01b0\u1eddng c\u0103m gh\u00e9t L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n chuy\u00ean quy\u1ec1n, n\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn. Vua hi\u1ec3u ra. Do \u0111\u00f3, L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0111\u1ed3ng tri c\u1ed1ng c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea7u c\u1eadn. Khi th\u1ea5y dung m\u1ea1o L\u00fd M\u1ee5c ti\u1ec1u t\u1ee5y, Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh v\u00ec sao l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do lo s\u1ee3 t\u1eeb khi b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c hay sao?&#8221;<\/i> Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, L\u00fd M\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m mu\u1ed1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ph\u00fac Ki\u1ebfn, cho ph\u00e9p quan ph\u1ee7 b\u00e1n mu\u1ed1i, gi\u00e1 25 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t c\u00e2n. L\u1ea1i v\u00ec d\u00e2n thi\u1ebfu ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, n\u00ean l\u1ec7nh cho ch\u00e2u Ki\u1ebfn \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec7nh cho ch\u00e2u Ki\u1ebfn \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn, ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'kim', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c c\u00f9ng 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 9 m\u1ee5c ti\u1ec1n t\u1ec7 kh\u1ea3o, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 180 m\u1ee5c th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-133-3\" href=\"#footnote-133-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u01b0u h\u00e0nh song song v\u1edbi ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, x\u1eed tr\u1ea3m ti\u1ebfn s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee1ng ng\u01b0\u1eddi M\u1ea1nh Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee1ng thi b\u1ed9 L\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, nh\u1eadu say r\u1ed3i l\u1edbn ti\u1ebfng ch\u1eedi m\u1eafng gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 \u00fd ph\u1ec9 b\u00e1ng, b\u1ecb quan tu\u1ea7n tra b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00ean \u00e1n t\u1eed. Ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ea3o v\u1edbi h\u1eafn v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 thi, quan tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u b\u1ecb ph\u1ea1t ba th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[25] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ki\u1ec1n ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ki\u1ec1n ch\u00e2u nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'x\u1eed ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-4\" href=\"#footnote-133-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>m\u1ed7i n\u0103m mua ch\u00ec, thi\u1ebfc 6 v\u1ea1n c\u00e2n, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 29 \u0111\u1ed3ng, t\u0103ng th\u00eam 6 \u0111\u1ed3ng. T\u00edn ch\u00e2u mua ch\u00ec, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 15 \u0111\u1ed3ng, t\u0103ng th\u00eam 5 \u0111\u1ed3ng. Nhi\u00eau ch\u00e2u mua than, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 10 \u0111\u1ed3ng, t\u0103ng th\u00eam 3 \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i> \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n.<\/p>\n<p>Khi T\u1ec1 Hi\u1ec1n v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, trong ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 g\u1eb7p m\u1eb7t v\u00e0 d\u1eb7n d\u00f2: <i>&#8220;Giang t\u1ea3 v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ti\u1ec7n trong d\u00e2n gian, h\u00e3y t\u00e2u l\u00ean t\u1eebng \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ec1 Hi\u1ec1n th\u01b0a: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng \u1edf Giang Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng s\u1eaft l\u00e0m ti\u1ec1n t\u1ec7, nay \u0111\u1ed5i sang d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, d\u00e2n gian kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 quan l\u1ea1i b\u1eaft n\u1ed9p thu\u1ebf, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n nh\u1ea5t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi H\u00e1n, Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y n\u00fai m\u00e0 \u0111\u00fac ti\u1ec1n, Giang Nam s\u1ea3n xu\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng, h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm b\u00ed m\u1eadt lo li\u1ec7u vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[26] Ban \u0111\u1ea7u, th\u1eddi h\u1ecd L\u00fd m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00fac 6 v\u1ea1n quan, t\u1eeb khi kh\u00f4i ph\u1ee5c, t\u0103ng th\u00eam th\u1ee3 l\u00f2, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1 7 v\u1ea1n quan, th\u01b0\u1eddng lo thi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng v\u00e0 ch\u00ec, thi\u1ebfc. T\u1ec1 Hi\u1ec1n b\u00e8n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u00ean Th\u1eeba ch\u1ec9 Giang Nam l\u00e0 \u0110inh Chi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ec9 d\u1eabn qua c\u00e1c n\u01a1i Nhi\u00eau ch\u00e2u, T\u00edn ch\u00e2u, Ki\u1ec1n ch\u00e2u trong n\u00fai s\u00e2u c\u00f3 s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, ch\u00ec, thi\u1ebfc.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00ecm ki\u1ebfm ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u0129nh B\u00ecnh gi\u00e1m \u1edf Nhi\u00eau ch\u00e2u d\u00f9ng nguy\u00ean li\u1ec7u ti\u1ec1n Khai Nguy\u00ean \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1eafc ch\u1eafn v\u00e0 b\u1ec1n l\u00e2u. T\u1eeb \u0111\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u00fac 30 v\u1ea1n quan, d\u00f9ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng 85 v\u1ea1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, 36 v\u1ea1n c\u00e2n ch\u00ec, 16 v\u1ea1n c\u00e2n thi\u1ebfc. T\u1ec1 Hi\u1ec1n li\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c n\u00e0y. Chi\u1ebfu ban xu\u1ed1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng l\u00e0m b\u1eady, li\u1ec1n sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, T\u1ec1 Hi\u1ec1n kh\u1eb3ng kh\u00e1i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. \u0110inh Chi\u00eau c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n Th\u1eeba ch\u1ec9, qu\u1ea3n l\u00fd m\u1ecf \u0111\u1ed3ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e9p m\u1edbi t\u0103ng th\u00eam nhi\u1ec1u ch\u00ec, thi\u1ebfc, T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u1ee9 d\u1eabn theo ph\u00e9p c\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n lu\u1eadn, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, ph\u00e1p \u0111\u00fac ti\u1ec1n V\u0129nh B\u00ecnh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1eef v\u00e0 vi\u1ec1n ti\u1ec1n tinh x\u1ea3o, c\u00f2n ti\u1ec1n do T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u00fac, tuy m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u00f4 v\u00e0 x\u1ea5u h\u01a1n.<\/p>\n<p>[27] Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m th\u1eeba, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Ty l\u1ee5c tham qu\u00e2n s\u1ef1 Tri\u1ec7u Phu t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng vi\u1ec7c thu thu\u1ebf ch\u1eadm tr\u1ec5, v\u1eabn c\u00f2n thu\u1ebf s\u00f3t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, l\u00e0m sao khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 r\u0103n \u0111e. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh, ph\u00f3 quan n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, thu thu\u1ebf \u0111\u00fang h\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ee7 s\u1ed1, th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd huy\u1ec7n l\u1edbn; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c hai n\u0103m, vi ph\u1ea1m h\u1ea1n v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1, th\u00ec gi\u00e1ng ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd huy\u1ec7n nh\u1ecf.&#8221;<\/i> Vua y theo.<\/p>\n<p>[28] Tri\u1ec7u Phu l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c tranh ch\u1ea5p trang tr\u1ea1ch r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u do vi\u1ebft v\u0103n t\u1ef1 t\u01b0 nh\u00e2n sai l\u1ea7m, khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn ranh gi\u1edbi th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1eeba d\u1ed1i h\u00e0ng x\u00f3m m\u00e0 kh\u00f4ng cho h\u1ecd bi\u1ebft, l\u1eeba \u0111\u1ea3o lan tr\u00e0n, ki\u1ec7n t\u1ee5ng gia t\u0103ng. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u00e2u ph\u1ee7 c\u00f9ng vi\u1ec7n thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngh\u1ec1 trang tr\u1ea1ch, \u0111\u1ecbnh ra m\u1eabu v\u0103n t\u1ef1 chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 b\u00e1n \u0111\u1ea5t, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n m\u1eabu, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i> Vua y theo. <i>(Tri\u1ec7u Phu, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i>.<\/p>\n<p>[29] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u00f9ng 1 T\u00e2n M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;Ph\u00e0m c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan ch\u1ee9c, ph\u1ea3i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 cao th\u1ea5p, ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa g\u1ea7n, \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u00e1c c\u01a1 quan v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh. T\u1eeb nay, c\u00e1c quan ch\u1ee9c kinh tri\u1ec1u l\u00e0m vi\u1ec7c ngo\u00e0i n\u1ed9i, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u00e0 t\u1eebng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch ho\u1eb7c l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean vi\u1ec5n; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch cao, th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn b\u1eaft trai tr\u00e1ng Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n l\u00e0m phu d\u1ecbch, g\u00e1nh v\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c. Sau khi H\u1ed3ng Ti\u1ebfn d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u1eabn t\u00ednh c\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 2.150 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 31.530 quan ti\u1ec1n s\u1eaft. D\u00e2n ki\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng xem s\u1ed5 s\u00e1ch Ph\u00fac Ki\u1ebfn, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1ea7n H\u1ed3ng Ti\u1ebfn ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o hai ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n m\u00e0 nu\u00f4i s\u1ed1ng h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, thu thu\u1ebf v\u00f4 danh, d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft, d\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u00e2n, Tr\u1eabm c\u0169ng t\u1ef1 nhi\u00ean vui m\u1eebng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc lo\u1ea1n nhi\u1ec1u tr\u1ecb \u00edt, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm cai tr\u1ecb mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng, tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eebng nh\u00e0 t\u1eebng h\u1ed9, nh\u01b0ng n\u1eafm gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh, thi h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 quy v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch b\u00f3c l\u1ed9t c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m lo\u1ea1i, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf. \u0110\u1ee3i n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y n\u0103m n\u1eefa, s\u1ebd gi\u1ea3m h\u1ebft thu\u1ebf m\u00e1 cho d\u00e2n. Khanh h\u00e3y ghi nh\u1edb l\u1eddi Tr\u1eabm, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00f3i su\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u00dd y\u00eau d\u00e2n c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng tr\u1eddi, ch\u1ec9 c\u1ea7n ki\u00ean tr\u00ec th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng may m\u1eafn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, phong Th\u1ee9 s\u1eed Phong Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, phong \u0110\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh M\u1ed9t T\u1ebf \u0110\u00f4 Vi\u1ec7t Di l\u00e0m Ho\u00e0i Ho\u00e1 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ngo\u00e3 Dao l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, hai t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng Gia B\u1ea3o Di v\u00e0 M\u1ea1c l\u00e0 Ph\u1ea5t H\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc L\u00e3ng M\u00e3i, \u0110\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh Kh\u1ea5t \u0110\u1ea3ng t\u1ed9c Tu\u1ebf Di \u0111\u1ec1u l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c lang t\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ph\u00e1 tan qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n<p>[32] D\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n L\u00e2m Ho\u00e0i thu\u1ed9c T\u1ee9 Ch\u00e2u c\u00f2n n\u1ee3 m\u1ea1ch v\u00e0 g\u1ea1o do quan ph\u1ee7 cho vay t\u1eeb n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 b\u1ea3y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n ba ngh\u00ecn t\u00e1m tr\u0103m th\u1ea1ch, ra chi\u1ebfu xo\u00e1 b\u1ecf.<\/p>\n<p>[33] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eebng \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean, nghe n\u00f3i c\u00f3 tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd s\u1eafc b\u00e9n b\u00f4i nh\u1ecd th\u1eddi s\u1ef1, h\u1ea1 th\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c; ho\u1eb7c khi \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng xa, kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc, ch\u1ec9 lo t\u01b0 l\u1ee3i, th\u1eadt l\u00e0 nh\u1ee5c qu\u1ed1c. Nay trong tri\u1ec1u h\u00e1 c\u00f2n c\u00f3 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf! N\u1ebfu ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tu d\u01b0\u1ee1ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i r\u1ea5t t\u1ed1t sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 t\u00f4n s\u00f9ng phong gi\u00e1o, kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi\u00eam kh\u1eafc m\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn tr\u1ecb, nh\u1eefng k\u1ebb khinh b\u1ea1c t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua t\u1eebng so\u1ea1n hai b\u00e0i gi\u1edbi d\u1ee5 t\u1eeb giao cho C\u00e1p m\u00f4n, m\u1ed9t \u0111\u1ec3 r\u0103n c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m, m\u1ed9t \u0111\u1ec3 r\u0103n c\u00e1c quan m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ec7nh cho C\u00e1p m\u00f4n v\u00e0o ng\u00e0y tri\u1ec1u t\u1eeb tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ch\u1ec9 d\u1ee5 kh\u00edch l\u1ec7, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi vi\u1ebft l\u1eddi r\u0103n l\u00ean t\u01b0\u1eddng n\u01a1i tr\u1ecb s\u1edf, \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n.<\/p>\n<p>[34] Ban \u0111\u1ea7u, Di \u0110\u1ee9c Si\u00eau vu c\u00e1o T\u00e0o B\u00e2n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9. Nh\u01b0ng khi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, \u00f4ng ta r\u1ea5t th\u1ea5t v\u1ecdng. Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng ngang v\u1edbi S\u00e0i V\u0169 T\u00edch, nh\u01b0ng S\u00e0i V\u0169 T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc, x\u1ebfp tr\u00ean \u00f4ng, n\u00ean \u0110\u1ee9c Si\u00eau lu\u00f4n b\u1ea5t m\u00e3n. M\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng m\u1eafng nhi\u1ebfc V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n v\u00e0 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta n\u00f3i chuy\u1ec7n qu\u1ed1c gia \u0111\u1ea1i s\u1ef1, c\u00f3 c\u00f4ng an \u0111\u1ecbnh x\u00e3 t\u1eafc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho ch\u1ee9c v\u1ecb nh\u1ecf nh\u1eb7t. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ai m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng tr\u00ean ta, c\u00f2n b\u1eaft ta l\u00e0m theo vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ta th\u1ef1c h\u1ed5 th\u1eb9n.&#8221;<\/i> \u00d4ng c\u00f2n l\u1edbn ti\u1ebfng m\u1eafng: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, ta th\u1ea5y Vua kh\u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, b\u1ecb c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u00ea ho\u1eb7c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean Vua, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, sai Thi\u1ec7n b\u1ed9 lang trung, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t, \u0110\u1ee9c Si\u00eau \u0111\u00e0nh nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0110\u1ee9c Si\u00eau b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u. H\u1eefu th\u1eadp di, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Khai Phong L\u00fd Thi\u1ec1u, con r\u1ec3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Si\u00eau, c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tri \u0110an \u0110\u1ed3 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c Si\u00eau t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u1edd s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a L\u00fd Ph\u00f9 v\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. Khi L\u00fd Ph\u00f9 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ninh Qu\u1ed1c T\u01b0 m\u00e3, \u0110\u1ee9c Si\u00eau \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean k\u00eau oan cho Ph\u00f9.<\/p>\n<p>Khi \u0110\u1ee9c Si\u00eau s\u1ee5p \u0111\u1ed5, Vua gh\u00e9t h\u1ecd k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, ra l\u1ec7nh \u0111\u00e0y L\u00fd Ph\u00f9 \u0111\u1ebfn L\u0129nh Bi\u1ec3u. Khi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Nhai Ch\u00e2u, L\u00fd Ph\u00f9 n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>&#8220;Chu Nhai tuy xa \u1edf gi\u1eefa bi\u1ec3n, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t \u0111ai kh\u00ed h\u1eadu c\u0169ng t\u1ed1t. Xu\u00e2n Ch\u00e2u g\u1ea7n h\u01a1n, nh\u01b0ng ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed r\u1ea5t \u0111\u1ed9c, ai \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u ch\u1ebft, chi b\u1eb1ng b\u1ea3o L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, n\u00ean L\u00fd Ph\u00f9 b\u1ecb c\u1eed l\u00e0m Tri Xu\u00e2n Ch\u00e2u, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Sau khi \u0110\u1ee9c Si\u00eau th\u1ea5t b\u1ea1i, Vua nh\u1eadn ra T\u00e0o B\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi \u00f4ng c\u00e0ng h\u1eadu h\u01a1n.<\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u ng\u00e0y, Vua kh\u00f4ng vui, t\u1eeb t\u1ed1n n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>&#8220;Tr\u1eabm nghe l\u1eddi kh\u00f4ng r\u00f5, su\u00fdt h\u1ecfng \u0111\u1ea1i s\u1ef1, su\u1ed1t ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ef1 x\u00e9t l\u00f2ng, trong l\u00f2ng h\u1ed5 th\u1eb9n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Si\u00eau m\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng, x\u00e9t th\u1ea5y T\u00e0o B\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i m\u00e0 minh oan. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00ecnh n\u00e0o b\u1ecb che khu\u1ea5t, vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngay, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u00e0m r\u1ea1ng r\u1ee1 th\u00e1nh minh c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, d\u00f9 Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua t\u1eeb \u0111\u00f3 y\u00ean l\u00f2ng<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u01b0\u1ee3ng' ch\u1eef nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ed5\" id=\"return-footnote-133-5\" href=\"#footnote-133-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[35] \u0110\u1ed5i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u0169 th\u00e0nh \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>[36] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, s\u00f4ng l\u1edbn v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf th\u00f4n Ph\u00f2ng, ch\u00e2u Ho\u1ea1t, tr\u00e0n ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u00e0o, T\u1ebf, ph\u00e1 h\u1ee7y nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n c\u01b0, ch\u1ea3y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u00e0nh Th\u00e0nh, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Ho\u00e0i. C\u00e1c quan b\u00e0n \u0111\u1ecbnh huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh l\u1edbn \u0111\u1ec3 ng\u0103n l\u1ea1i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf th\u00f4n H\u00e0n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh, ch\u1ec9 g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0i v\u1ea1n binh l\u00ednh, ban cho v\u00e0ng l\u1ee5a t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, sai N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng b\u00e1o c\u00e1o gi\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.<\/p>\n<p>[38] Xu\u00e2n quan ch\u00ednh ty Thi\u00ean l\u00e0 S\u1edf Chi Lan \u1edf T\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>&#8220;Kinh s\u01b0 l\u00e0 \u0111\u00f4 th\u00e0nh c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i tr\u0103m th\u1ea7n t\u1ee5 h\u1ed9i. Nay \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam kinh th\u00e0nh, c\u00e1ch m\u1ed9t tr\u1ea1m ngh\u1ec9, c\u00f3 \u0111\u1ecba danh l\u00e0 th\u00f4n T\u00f4. N\u1ebfu ch\u1ecdn n\u01a1i n\u00e0y x\u00e2y cung Ng\u0169 ph\u00fac Th\u00e1i nh\u1ea5t, th\u00ec Vua c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u1ec5, c\u00e1c quan c\u0169ng thu\u1eadn ti\u1ec7n trong vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1. C\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111i xa \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Giang \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u0110\u00e0i T\u00f4 l\u00e0m ph\u00e2n d\u00e3 c\u1ee7a Ng\u00f4?&#8221;<\/i> C\u00e1c quan b\u00e0n b\u1ea1c kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Chi Lan, d\u1eddi x\u00e2y cung Th\u00e1i nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u00f4n T\u00f4, sai \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tri\u1ec7u Dung \u1edf L\u1ea1c L\u0103ng tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Chi Lan c\u00f9ng Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u00f9ng \u0111\u1ecbnh ra l\u1ec5 t\u1ebf.<\/p>\n<p>[39] Giao Ch\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n voi ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[40] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, chuy\u1ec3n v\u1ec1 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quang. Nghi\u1ec5m t\u00ednh cu\u1ed3ng t\u00e1o, ham th\u0103ng ti\u1ebfn, kh\u00f4ng \u01b0ng l\u00e0m quan ngo\u1ea1i tr\u1ea5n, d\u00e2ng s\u1edb xin tr\u1edf v\u1ec1 kinh s\u01b0. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c \u1edf s\u1eed qu\u00e1n, gi\u00e1ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, v\u1eabn l\u00e0m Tri ch\u00e2u Quang.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, L\u00ea Ho\u00e0n sai nha l\u1ea1i Tri\u1ec7u T\u1eed \u00c1i \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 quy\u1ec1n Giao ch\u00e2u tam s\u1ee9 l\u01b0u h\u1eadu. T\u1edd bi\u1ec3u n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m ngo\u00e1i, \u0110inh To\u00e0n c\u00f9ng m\u1eb9 \u0111em \u1ea5n t\u00edn giao cho Ho\u00e0n, Ho\u00e0n li\u1ec1n t\u1ea1m qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ecbnh phong To\u00e0n l\u00e0m th\u1ed1ng so\u00e1i, l\u1ec7nh Ho\u00e0n l\u00e0m ph\u00f3, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u01b0a m\u1eb9 con To\u00e0n c\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c v\u1ec1 kinh, \u0111\u1ee3i To\u00e0n \u0111\u1ebfn s\u1ebd trao ti\u1ebft vi\u1ec7t cho Ho\u00e0n. Sai Cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng Quy\u1ec1n mang chi\u1ebfu d\u1ee5 ch\u1ec9, l\u1ec7nh Ho\u00e0n xem x\u00e9t ch\u1ecdn m\u1ed9t trong hai, c\u0169ng ban s\u1eafc th\u01b0 cho To\u00e0n. Ho\u00e0n \u0111\u00e3 chi\u1ebfm gi\u1eef n\u01b0\u1edbc n\u00e0y l\u00e2u, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[42] Uy T\u1eafc ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam ph\u00e1n D\u0129nh Ch\u00e2u T\u00e0o H\u00e0n t\u1ea1i ch\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00e2u, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c h\u00e0 kh\u1eafc b\u00f3c l\u1ed9t, ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb. Vua tuy bi\u1ebft vi\u1ec7c \u1ea5y, nh\u01b0ng v\u00ec \u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng n\u00ean v\u1eabn \u01b0u \u0111\u00e3i. Nh\u00e2n vi\u00ean huy\u1ec7n Nh\u1eef \u00c2m l\u00e0 T\u00f4n S\u00f9ng V\u1ecdng v\u00e0o cung \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o T\u00e0o H\u00e0n trong b\u1ed9 n\u1ed9i gian l\u1eadn, mua b\u00e1n ri\u00eang cung n\u1ecf, gi\u00e1o ki\u1ebfm, g\u01b0\u01a1m d\u00e0i, \u00e1o gi\u00e1p, ng\u1ef1a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trang b\u1ecb; l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n x\u00e2y \u0111\u00e0i phong h\u1ecfa, c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec cho n\u1ed5i l\u1eeda \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 trong th\u00e0nh; l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i, l\u1ea5y ti\u1ec1n b\u1ea1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i, thu\u1ebf l\u00faa v\u00e0 t\u01a1 l\u1ee5a, v\u1ea3i l\u1ee5a c\u1ee7a d\u00e2n, T\u00e0o H\u00e0n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm h\u1ebft ph\u1ea7n d\u01b0 th\u1eeba; l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd thu thu\u1ebf d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u00f4ng l\u00e0m v\u01b0\u1eddn rau v\u00e0 v\u01b0\u1eddn c\u00e2y \u0103n tr\u00e1i; Ph\u00e1n quan S\u01a1n Nguy\u00ean V\u0169 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c mua b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, T\u00e0o H\u00e0n l\u1ea1i l\u1ea5y th\u00eam n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a ngo\u00e0i \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c. Vua sai Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb1ng Trung Ch\u00e1nh \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, \u00e1n \u0111\u00e3 xong, ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh. B\u00e1 quan h\u1ecdp b\u00e0n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh theo nh\u01b0 quan h\u1eefu ty.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u1ebft ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i sai quan \u0111\u01b0a \u0111i giam gi\u1eef t\u1ea1i \u0110\u0103ng Ch\u00e2u, vi\u1ec7c l\u1ea1m d\u1ee5ng c\u00f4ng kh\u1ed1 v\u00e0 t\u1ef1 \u00fd thu thu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u00f9.<\/p>\n<p>[43] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n ngh\u00e8o \u1edf Quan, L\u0169ng ph\u1ea7n l\u1edbn phi\u00eau t\u00e1n v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ecm c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>[44] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u quan l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadt ph\u1ea9m n\u1ebfu b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i b\u1ecb ph\u1ea1t, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu li\u00ean \u0111\u1edbi.<\/p>\n<p>[45] Th\u00e1ng 6 ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ki\u00eam Tri Khai Phong ph\u1ee7 Bi\u00ean T\u1ecbch m\u1ea5t. T\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng l\u00e0m quan, Vua v\u1ed1n mu\u1ed1n tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u00ean r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd M\u1ee5c l\u00e0m Tri Khai Phong ph\u1ee7. M\u1ee5c x\u1eed \u00e1n tinh t\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng tha k\u1ebb gian tr\u00e1, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u1ec1u l\u00e1nh m\u1eb7t, quy\u1ec1n qu\u00fd kh\u00f4ng d\u00e1m can thi\u1ec7p vi\u1ec7c ri\u00eang, Vua c\u00e0ng bi\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[47] H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung D\u01b0\u01a1ng Huy Chi, Kh\u1ed1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Kh\u1ed5ng Th\u1eeba Cung c\u00f9ng kh\u1ea3o x\u00e9t k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a quan l\u1ea1i trong tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, H\u00e0 Nam ph\u1ee7 b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Y, L\u1ea1c, Tri\u1ec1n, C\u1ed1c \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nhi\u1ec1u ch\u00f9a chi\u1ec1n, nh\u00e0 d\u00e2n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Tuy\u00ean huy nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, ki\u00eam Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[50] Thi\u1ec3m Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng h\u01a1n ng\u00e0n c\u0103n nh\u00e0 c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u01b0a ti\u1ebfn s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf T\u1eafc c\u00f9ng 18 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, Tri l\u1ec7nh l\u1ee5c s\u1ef1; s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Th\u1ebf T\u1eafc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m B\u1ea1, \u00day \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ra thi l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, Tri l\u1ec7nh l\u1ee5c s\u1ef1, n\u0103m sau khi l\u1ec5 giao t\u1ebf k\u1ebft th\u00fac, th\u0103ng l\u00e0m Th\u1ee7 \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u00e2n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nhi\u1ec1u k\u1ebb s\u0129, qu\u00ean c\u1ea3 \u0111\u00f3i kh\u00e1t, tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi han \u0111\u1ec3 xem t\u00e0i n\u0103ng, c\u1ea5t nh\u1eafc s\u1eed d\u1ee5ng, mong r\u1eb1ng k\u1ebb s\u0129 n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t, m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed. M\u1ed7i khi th\u1ea5y th\u01b0\u1eddng d\u00e2n hay quan l\u1ea1i trong tri\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111oan ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, Tr\u1eabm thay cha m\u1eb9 h\u1ecd m\u00e0 vui m\u1eebng. Khi tri\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m c\u1eadn th\u1ea7n, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh, mong h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh an tr\u1ecdn v\u1eb9n. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u0129 \u0111\u1ea1i phu ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ee5 b\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[52] Th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00e1i ph\u1ecfng s\u1ee9, v\u1ed1n l\u00e0 mu\u1ed1n xem x\u00e9t vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u1ebfu quan cao th\u00ec quy\u1ec1n th\u1ebf qu\u00e1 l\u1edbn, n\u1ebfu quan th\u1ea5p th\u00ec uy l\u1ec7nh kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111i qua c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn, ti\u1ebfp \u0111\u00f3n kh\u00f4ng k\u1ecbp, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i h\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0 h\u01b0 danh m\u00e0 th\u00f4i. Sao b\u1eb1ng c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn l\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, ph\u00e2n c\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, ai c\u00f3 c\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t ph\u00e2n minh. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a qu\u1ed1c gia l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t. Vua \u1edf s\u00e2u trong cung c\u1ea5m, l\u00e0m sao bi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c tham kh\u1ea3o. N\u1ebfu nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khen t\u1ed1t, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ec v\u1ebft, n\u1ebfu ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, l\u1ee3i \u00edch v\u00f4 c\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i &#8216;\u0110\u01b0\u1ee3c ngh\u00ecn con ng\u1ef1a t\u1ed1t kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t B\u00e1 L\u1ea1c, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi thanh ki\u1ebfm s\u1eafc kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u00c2u D\u00e3&#8217;, c\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t c\u00f3 l\u00fd. Tr\u1eabm ch\u0103m ch\u1ec9 t\u00ecm ki\u1ebfm, ch\u1ec9 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, mong c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00fap \u00edch cho vi\u1ec7c gi\u1eef g\u00ecn th\u00e1i b\u00ecnh. Nh\u01b0ng trong vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a, ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi. B\u1edfi qu\u00e2n t\u1eed ti\u1ec3u nh\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 phe nh\u00f3m, ti\u00ean th\u00e1nh t\u1eebng n\u00f3i &#8216;xem l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 phe nh\u00f3m c\u1ee7a h\u1ecd&#8217;, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[53] Ti\u1ebfn s\u0129 H\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 Huy\u1ec1n t\u1eebng so\u1ea1n l\u1ea1i s\u00e1ch &#8216;Thi\u1ebft V\u1eadn&#8217;, khi th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed, \u00f4ng d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean. Sau khi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, ch\u1ee9c Kh\u00e1m th\u01b0 \u1edf S\u1eed qu\u00e1n. B\u1ea3n &#8216;Thi\u1ebft V\u1eadn&#8217; do Ng\u00f4 Huy\u1ec1n so\u1ea1n nhi\u1ec1u \u00e2m \u0111i\u1ec7u Ng\u00f4, th\u00eam h\u00e0ng ngh\u00ecn ch\u1eef th\u00f4ng t\u1ee5c, r\u1ea5t t\u1ee5c t\u1eb1n. Khi b\u1ed9 L\u1ec5 kh\u1ea3o th\u00ed c\u1ed1ng c\u1eed nh\u00e2n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb l\u1ed7i do &#8216;Thi\u1ebft V\u1eadn&#8217; c\u1ee7a Ng\u00f4 Huy\u1ec1n, quan ch\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean, Vua ra l\u1ec7nh thu h\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ed1t \u0111i.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, Duy\u1ec7n Ch\u00e2u c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang b\u1ea3y huy\u1ec7n g\u1ed3m H\u00e0 Kh\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 4.193 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft xin phong thi\u1ec1n. Quan s\u00e1t ph\u00e1n quan Li\u1ec7u V\u0103n \u0110\u1ea1c h\u1ed9 t\u1ed1ng h\u1ecd \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1ee3ng khi\u00eam t\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ed1i, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[55] H\u1eefu t\u00e1n k\u1ecb th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, ph\u00e1n th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u00f4 t\u1ec9nh T\u1eeb Huy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi h\u1ecdp b\u00e0n vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00f4 t\u1ec9nh, c\u00e1c v\u0103n \u00e1n \u0111\u01b0a ra b\u00e0n lu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i qu\u1ea7n th\u1ea7n ng\u1ed3i y\u00ean, r\u1ed3i cho m\u1ed9t vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u1ecdc xong, l\u1ea5y v\u1ecb quan cao nh\u1ea5t k\u00fd t\u00ean tr\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00fd theo, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 vi\u1ec7c. Xin t\u1eeb nay, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn li\u00ean quan \u0111\u1ebfn H\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean g\u1eedi v\u0103n \u00e1n cho H\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 hai t\u1ec9nh xem x\u00e9t trong ba ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh m\u1ed7i n\u01a1i ba ng\u00e0y, b\u1ea3o h\u1ecd \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u1ecdp, s\u1ebd c\u00f9ng nhau ch\u1ea5t v\u1ea5n. Sau khi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh xong, giao cho lang quan b\u1ed9 L\u1ec5 t\u1eadp h\u1ee3p \u00fd ki\u1ebfn th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> \u0110\u1ebf ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo B\u1ea3n truy\u1ec1n, Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1ee9c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 8, nh\u1eadm ch\u1ee9c H\u1eefu t\u00e1n k\u1ecb th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u00e1n \u0111\u00f4 t\u1ec9nh. [Ch\u1eef <i>&#8220;\u0111\u00f4&#8221;<\/i> nguy\u00ean l\u00e0 <i>&#8220;\u0111\u1ed1c&#8221;<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ednh v\u0103n s\u1eeda l\u1ea1i. C\u00e2u n\u00e0y \u00fd t\u1ed1i ngh\u0129a, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 sai s\u00f3t.], v\u00ec v\u1eady ph\u1ee5 th\u00eam vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 6.)<\/i><\/p>\n<p>[56] H\u1eefu kim ng\u00f4 v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi V\u0103n minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng B\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 B\u1ea1ch \u0111\u1ebfn th\u0103m Ng\u1ea1n Si\u00eau, l\u00fac \u1ea5y Ng\u1ea1n Si\u00eau 69 tu\u1ed5i, n\u00f3i v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i 70 tu\u1ed5i th\u00ec v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1eddi n\u00e0y xu\u1ea5t x\u1ee9 t\u1eeb s\u00e1ch n\u00e0o?&#8221;<\/i> Ph\u01b0\u1edfng gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u00ec th\u1ebf, Ng\u1ea1n Si\u00eau nh\u1edd B\u1ea1ch so\u1ea1n bi\u1ec3u xin v\u1ec1 h\u01b0u, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 7, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i s\u01b0 v\u1ec1 h\u01b0u. Thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n Ng\u00f4 Khi\u00eam D\u1ee5 l\u00fac \u1ea5y \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 80 tu\u1ed5i, t\u00ednh c\u00e1ch th\u1eb3ng th\u1eafn, l\u1eddi n\u00f3i th\u01b0\u1eddng ph\u00f3ng t\u00fang, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: <i>&#8220;Ta d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ed5 x\u1ec9u d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n c\u0169ng quy\u1ebft kh\u00f4ng h\u1ecdc theo V\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1n Si\u00eau, 70 tu\u1ed5i \u0111\u00e3 xin v\u1ec1 h\u01b0u.&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n nhau v\u00e0 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[57] Trung th\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Qu\u00e1ch Ch\u00ed c\u00f9ng \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tri\u1ec7u Dung v\u1ed1n c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ed3ng li\u00eau tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Dung \u1ef7 th\u1ebf nh\u1edd v\u1ea3, Ch\u00ed kh\u00f4ng theo, Dung b\u00e8n b\u1eaft t\u1ed9i sai ph\u1ea1m c\u1ee7a vi\u00ean l\u1ea1i trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Ch\u00ed v\u00e0o ch\u1ea7u t\u00e2u v\u1edbi Vua v\u1ec1 vi\u1ec7c Dung ri\u00eang t\u01b0 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p, Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u Dung \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh bi\u1ec7n b\u1ea1ch. Dung b\u1ecb b\u1ebd m\u1eb7t, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra ngo\u00e0i l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 \u1edf Ch\u00e2u T\u1eed. Ch\u00ed t\u1eebng nh\u00e2n vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng theo th\u1ee9 b\u1eadc, ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ngay th\u1eb3ng th\u00ec c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho vi\u1ec7c?&#8221;<\/i> Ch\u00ed \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tuy v\u1eady, v\u1eabn h\u01a1n k\u1ebb gian t\u00e0.&#8221;<\/i> Ch\u00ed u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u qu\u00e1 \u0111\u1ed9, b\u1ea5t ch\u1ee3t v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u01a1n say ch\u01b0a t\u1ec9nh, l\u1eddi n\u00f3i d\u1ec5 d\u00e3i, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, gi\u00e1ng Ch\u00ed l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 thi\u1ebfu gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Kinh Nam, n\u01a1i d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ea7u m\u01b0a tr\u00e1i ph\u00e9p, g\u1eb7p l\u00fac h\u1ea1n h\u00e1n k\u00e9o d\u00e0i, c\u00e1c \u0111\u1ed3 c\u00fang t\u1ebf \u0111\u1ea7y r\u1eaby, Ch\u00ed v\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u01a1i li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh d\u1eb9p b\u1ecf, n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ea5y ng\u00e0y sau, tr\u1eddi \u0111\u1ed5 m\u01b0a l\u1edbn.<\/p>\n<p>Qu\u00e1ch Ch\u00ed v\u1eeba b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, trong Trung th\u01b0 ch\u1ec9 c\u00f2n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 v\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3. L\u00fac n\u00e0y, \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m s\u00fat, Vua \u0111\u1ecbnh ph\u1ee5c ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng cho \u00f4ng. C\u00e1c quan trong tri\u1ec1u cho r\u1eb1ng C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1eadc l\u00e3o th\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0ng v\u00ec K\u1ef3 v\u00e0o ch\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng tr\u00ean Ph\u01b0\u1edfng. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng th\u01b0, Ph\u01b0\u1edfng gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf cho ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[59] C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u1ea1p L\u1ed9 \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o l\u0169 l\u1edbn.<\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng 8 <i>(theo &#8216;T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c&#8217;: ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, L\u0129nh Nam d\u00e2ng c\u1ed1ng 2.828 c\u00e2n ng\u1ecdc trai)<\/i>.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban \u00e2n x\u00e1 ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00ec l\u0169 l\u1ee5t<\/p>\n<p><i>(theo &#8216;T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c&#8217;: Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;C\u00f4ng lao c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 tr\u1eddi \u00e2m d\u01b0\u01a1ng; l\u1eddi t\u1ef1 tr\u00e1ch c\u1ee7a V\u0169, Thang, n\u00ean m\u1edbi l\u00e0m n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 h\u01b0ng th\u1ecbnh.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Trong khu v\u1ef1c Qu\u1ebf ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n mua \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c v\u01b0\u1eddn tr\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf hoang<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c v\u01b0\u1eddn tr\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf hoang', 'C\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'N\u00e3i', theo b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7n v\u00e0 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-6\" href=\"#footnote-133-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, quan l\u1ea1i h\u00e0ng n\u0103m thu thu\u1ebf; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea5y tr\u00e2u c\u1ee7a quan c\u1ea5p cho d\u00e2n, h\u00e0ng n\u0103m thu t\u00f4, tr\u00e2u ch\u1ebft m\u00e0 quan v\u1eabn \u0111\u00f2i ti\u1ec1n; \u1edf c\u00e1c c\u1eeda quan ch\u1ee3 b\u00faa, ngo\u00e0i m\u1ee9c thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"'Ngo\u00e0i m\u1ee9c thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7', 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u01b0\u01a1ng', theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-7\" href=\"#footnote-133-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, t\u0103ng th\u00eam 180 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua man \u1edf L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m S\u01a1n h\u1eadu sai em l\u00e0 M\u00e2u Ngang c\u00f9ng con l\u00e0 M\u00e2u C\u00e1i, Ma Mang, Ty Qu\u00fd, v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 M\u00e2u K\u1ebf c\u00f9ng 139 ng\u01b0\u1eddi \u0111em ng\u1ef1a qu\u00fd \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Ban chi\u1ebfu phong M\u00e2u Ngang l\u00e0m Ho\u00e0i h\u00f3a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, M\u00e2u C\u00e1i c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Quy \u0111\u1ee9c lang t\u01b0\u1edbng, M\u00e2u K\u1ebf c\u00f9ng 122 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ho\u00e0i h\u00f3a t\u01b0 qua.<\/p>\n<p>[64] Ban chi\u1ebfu: T\u1eeb nay, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn thi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, x\u00e9t l\u00fd l\u1ecbch, th\u1ea9m tra r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd. L\u00fac \u0111\u00f3 tuy\u1ec3n d\u1ee5ng quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1ee7y th\u00e1c cho c\u00e1c c\u01a1 quan, m\u00e0 \u0111\u1ec1u d\u1eabn ra \u0111\u1ec3 xem c\u00e1ch h\u1ecd tr\u00ecnh b\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng c\u00f3 k\u1ebb nh\u1edd c\u1eady m\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1o, may r\u1ee7i ti\u1ebfn th\u00e2n, n\u00ean c\u00e0ng th\u00eam \u00fd th\u1ea9m tra k\u1ef9 c\u00e0ng, do \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[65] Ch\u00e2u Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng: Khu v\u1ef1c Kh\u00ea<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u00ea' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ec1', theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean di 5 t\u1edd 74, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 493 ph\u1ea7n Man di truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-8\" href=\"#footnote-133-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, C\u1ea9m, T\u1ef1, Ph\u00fa thu\u1ed9c b\u1ed1n ch\u00e2u man, c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn ch\u00e2u, nguy\u1ec7n theo nh\u01b0 d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng thu\u1ebf. Ban chi\u1ebfu sai \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau Hu\u1ea5n c\u00f9ng quy\u1ec1n Nguy\u00ean L\u0103ng huy\u1ec7n l\u1ec7nh Cao T\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, quy\u1ec1n Th\u1ea7n Kh\u00ea huy\u1ec7n [<i>&#8220;Th\u1ea7n Kh\u00ea huy\u1ec7n&#8221;<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 <i>&#8220;Th\u1ea7n H\u1ec1 huy\u1ec7n&#8221;<\/i>, theo b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t, ch\u00e2u Th\u1ea7n th\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea.[\/footnote] l\u1ec7nh Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ee5ng Chi ph\u00e2n nhau \u0111i b\u1ed1n ch\u00e2u, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n t\u1ee5c th\u1ef1c h\u01b0, xem vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i hay kh\u00f4ng, v\u00e0 xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh s\u00f4ng n\u00fai trong khu v\u1ef1c, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean. Cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ch\u00e2u, ph\u1ee7, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e2n hi\u1ec7u, trong b\u1ed9 \u0111\u00f3 \u1eaft c\u00f3 th\u00e2n \u0111\u1ea3ng. T\u1eeb nay, c\u00e1c n\u01a1i n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, minm\u1eabn, c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban chi\u1ebfu gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, n\u1ebfu ai l\u00e0m \u0111\u1ee7 ba n\u0103m kh\u00f4ng c\u00f3 sai s\u00f3t th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 ban v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 11, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[67] Khu m\u1eadt s\u1ee9 Th\u1ea1ch Hi T\u1ea3i, ban \u0111\u1ea7u v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i, th\u01b0\u1eddng xin ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn khi b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi, th\u00e1i y ch\u1ea9n tr\u1ecb, l\u00e2u ng\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a kh\u1ecfi, \u00f4ng d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam 55 ch\u1eef trong ph\u00e9p \u0111\u1eb7t th\u1ee5y hi\u1ec7u c\u1ee7a Chu C\u00f4ng, 71 ch\u1eef th\u1ee5y hi\u1ec7u \u0111\u1eb9p th\u00e0nh 100 ch\u1eef, 7 ch\u1eef th\u1ee5y hi\u1ec7u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00e0nh 20 ch\u1eef, 17 ch\u1eef th\u1ee5y hi\u1ec7u x\u1ea5u th\u00e0nh 30 ch\u1eef, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 H\u1ed7 M\u00f4ng, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 c\u00f9ng xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i. H\u1ed7 M\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng 55 ch\u1eef t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, c\u00f2n nh\u1eefng ch\u1eef do Th\u1ea9m \u01af\u1edbc, H\u1ea1 S\u00e2m th\u00eam v\u00e0o, xin b\u1ecf kh\u00f4ng d\u00f9ng. Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<p>[69] Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a H\u1ed7 M\u00f4ng, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec3 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. Tuy nhi\u00ean, L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh s\u00e1ch n\u00e0y.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, ki\u00eam Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0 H\u1ed3 \u0110\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u1eadp s\u00e1ch ghi ch\u00e9p ch\u00ednh s\u1ef1. Trung th\u01b0 th\u00ec giao ph\u00f3 cho v\u1ecb T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cu\u1ed1i c\u00f9ng, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u00ec giao cho Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, h\u1eb1ng th\u00e1ng bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c nh\u00e0 Chu, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd C\u1ed1c l\u1ea1i t\u00e2u xin Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u1eadp s\u00e1ch nh\u1eadt k\u00fd n\u1ed9i \u0111\u00ecnh. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf b\u00ea, khi\u1ebfn s\u1eed th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1eadp s\u00e1ch nh\u1eadt k\u00fd n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, giao cho c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00f9ng h\u1ecdc s\u0129 lu\u00e2n phi\u00ean ghi ch\u00e9p v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c h\u1ec7 tr\u1ecdng s\u1ebd giao cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng bi\u00ean so\u1ea1n, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1eed m\u1ed9t ph\u00f3 s\u1ee9 bi\u00ean t\u1eadp, m\u1ed7i qu\u00fd g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng xin r\u1eb1ng s\u00e1ch ghi ch\u00e9p ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1eb1ng th\u00e1ng ph\u1ea3i d\u00e2ng l\u00ean Vua xem tr\u01b0\u1edbc khi giao cho c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vi\u1ec7c d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00ean Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; ch\u00e9p: <i>&#8220;B\u1ea5y gi\u1edd tuy c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 s\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 l\u00e0 &#8216;s\u1ef1 ki\u1ec7n g\u1eedi S\u1eed qu\u00e1n&#8217;. \u0110\u1ebfn n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c nguy\u00ean ni\u00ean m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ec1 l\u00e0 &#8216;s\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1&#8217;.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[70] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1eb1ng n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1ed1n tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i v\u1ec1 kinh s\u01b0, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 thu\u00ea phu k\u00e9o thuy\u1ec1n, g\u00e2y nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00ednh to\u00e1n gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1ed7i thuy\u1ec1n r\u1ed3i giao cho thuy\u1ec1n nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 tuy\u1ec3n phu, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n. Sau \u0111\u00f3, h\u00e0ng tr\u0103m thuy\u1ec1n b\u1ecb k\u1eb9t l\u1ea1i t\u1ea1i b\u1ebfn s\u00f4ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111i, Vua sai qu\u00e2n K\u1ef3 m\u00f4n \u0111i d\u00f2 x\u00e9t. Quan k\u1ebf to\u00e1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c c\u01a1 quan ngo\u00e0i s\u1ed1 h\u00e0ng th\u01b0\u1eddng ch\u1edf, c\u00f2n \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c kho\u1ea3n nh\u01b0 da thu\u1ed9c, v\u00f4i \u0111\u1ecf, ch\u00ec thi\u1ebfc, g\u1ed7 t\u00f4 m\u1ed9c&#8230;, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef kho kh\u00f4ng nh\u1eadn ngay n\u00ean m\u1edbi b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7.&#8221;<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9, t\u1ecbch thu m\u1ed9t th\u00e1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>[71] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 \u1edf kinh \u0111\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 \u1edf kinh \u0111\u00f4' - 'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-133-9\" href=\"#footnote-133-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, d\u00f9ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00e2n ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'D\u00f9ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00e2n ch\u00e2u' - 'T\u00e2n ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 42.15, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 276 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Di\u1ec5n ch\u00e2u', 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u00e0m ch\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-133-10\" href=\"#footnote-133-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng Th\u1ee9 s\u1eed Nho ch\u00e2u H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, Qu\u00e2n kh\u00ed kh\u1ed1 s\u1ee9 ki\u00eam Th\u1ee9 s\u1eed Thu\u1eadn ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng, Gi\u00e1p b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u Ph\u00e0n \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. M\u1ed7i \u0111o\u00e0n v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u00ednh s\u1ed1 thuy\u1ec1n, m\u1ed7i thuy\u1ec1n t\u00ednh chi ph\u00ed k\u00e9o thuy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u giao cho vi\u00ean quan ch\u1ee7 \u0111o\u00e0n<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ec1u giao cho vi\u00ean quan ch\u1ee7 \u0111o\u00e0n' - 'Giao' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u1ee5', theo b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed9 v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-133-11\" href=\"#footnote-133-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, cho ph\u00e9p t\u1ef1 thu\u00ea d\u00e2n, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. T\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u00e0i v\u1eadt v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a qua \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c c\u1ed1ng n\u1ea1p kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>[72] Ch\u00e2u T\u00fac b\u00e1o c\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n.<\/p>\n<p>[73] Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng xong. Vua b\u1ea3o t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;N\u0103m nay m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, g\u1eb7p l\u00fac s\u00f4ng v\u1ee1, vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u1ecbu nhi\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng x\u01b0a c\u00f3 \u0111\u00ea xa \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, sau n\u00e0y d\u00e2n th\u1ea5y \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 n\u00ean \u0111\u1ebfn \u1edf, khi l\u0169 l\u1edbn th\u00ec b\u1ecb h\u1ecda. N\u00ean cho \u0111i xem x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ee3i l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ea1i s\u1eeda l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed T\u1ebf \u00c2m S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5, <i>(b\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba L\u01b0u T\u00edch, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 h\u1ed9i y\u1ebfu.)<\/i> Cung ph\u1ee5ng quan C\u00e1t Ng\u1ea1n Cung \u0111i d\u1ecdc b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m th\u1eeba Tri\u1ec7u Phu, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Qu\u00e1ch T\u1ea3i \u0111i d\u1ecdc b\u1edd nam s\u00f4ng, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ph\u00eda \u0111\u00f4ng ra bi\u1ec3n, c\u00f9ng xem x\u00e9t v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00ea c\u0169, g\u1ed3m 10 ch\u00e2u 24 huy\u1ec7n, b\u1eaft c\u00e1c c\u01a1 quan li\u00ean quan li\u1ec7t k\u00ea h\u1ed9 kh\u1ea9u v\u00e0 thu\u1ebf trong ph\u1ea1m vi \u0111\u00ea, b\u00e0n vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0 di d\u00e2n, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u00ea xa.<\/p>\n<p>T\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tu\u1ea5n Nghi.<\/p>\n<p>[74] Ph\u1ee5ng s\u1ee9 tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ecdn th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111i th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u xa, th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ph\u1ea7n, c\u00f4ng vi\u1ec7c tu b\u1ed5 r\u1ea5t l\u1edbn. Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng Nghi\u00eau kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed3ng th\u1ee7y th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ed9c l\u1ed9 s\u1ef1 th\u00e1nh hi\u1ec1n, V\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eadp n\u00ean \u0111\u1ea1i c\u00f4ng. X\u01b0a chia l\u00e0m ch\u00edn d\u00f2ng s\u00f4ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng g\u1eb7p tai h\u1ecda, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng tr\u1ecb \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u xa kh\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u00e2n chia th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb M\u1ea1nh \u0111\u1ebfn V\u1eadn tuy c\u00f3 \u0111\u00ea ph\u00f2ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 Ho\u1ea1t v\u00e0 Thi\u1ec1n l\u00e0 h\u1eb9p nh\u1ea5t. T\u1ea1i hai ch\u00e2u n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00e2n n\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edf m\u1ed9t k\u00eanh \u1edf m\u1ed7i b\u1edd nam b\u1eafc, b\u1eafc \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng th\u00f4ng ra bi\u1ec3n, nam \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Linh th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i, gi\u1ea3m b\u1edbt d\u00f2ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0m t\u1ea1i c\u1eeda Bi\u1ec7n. K\u00eanh ph\u00e2n n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, t\u00f9y kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n m\u00e0 l\u00e0m c\u1eeda \u0111\u1eadp, m\u1edf \u0111\u00f3ng t\u00f9y th\u1eddi, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o ph\u00e2n chia \u0111\u1ec1u, th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8, t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. Nh\u01b0 v\u1eady, tr\u1eddi ban \u00e2n hu\u1ec7 cho d\u00e2n, th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch, ph\u00e2n chia l\u1ee3i \u00edch \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u1ea5m kh\u1eafp v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, v\u1eeba ph\u00f2ng ng\u1eeba thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t, v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n l\u1ee3i gi\u00e0u c\u00f3.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n lu\u1eadn v\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, ti\u1ebfc s\u1ee9c d\u00e2n n\u00ean g\u00e1c l\u1ea1i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y tr\u1eddi nhi\u1ec1u m\u01b0a d\u1ea7m, Vua lo l\u1eafng s\u00e2u s\u1eafc v\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 ch\u01b0a b\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, ch\u1eb7n ch\u1ed7 v\u1ee1, \u1eaft l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m, nh\u01b0ng m\u00f9a thu m\u01b0a d\u1ea7m d\u1ec1, khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec lao d\u1ecbch, ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u00e0 do Tr\u1eabm k\u00e9m \u0111\u1ee9c, khi\u1ebfn h\u1ecda l\u1ee5t x\u1ea3y ra ch\u0103ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;H\u1ed3ng th\u1ee7y th\u1eddi Nghi\u00eau, h\u1ea1n h\u00e1n th\u1eddi Thang, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do v\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m ch\u1ec9 lo l\u1eafng, t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh qu\u00e1 m\u1ee9c, khi\u1ebfn h\u1ea1 th\u1ea7n hoang mang kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao, mong B\u1ec7 h\u1ea1 b\u1edbt lo l\u1eafng, \u0111\u1ee3i thi\u00ean tai qua \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ea7u n\u1ed5i \u1edf L\u00e2m Ho\u00e0i, Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u1ea5m ng\u1ef1a cao n\u0103m th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean qua s\u00f4ng Ho\u00e0i. Nay Giang, Chi\u1ebft \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, quan l\u1ea1i v\u1eabn gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua b\u1ea3o v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm coi mu\u00f4n d\u00e2n nh\u01b0 con \u0111\u1ecf, lu\u00f4n ngh\u0129 t\u1edbi n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ecd trong vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y. Thu\u1ebf m\u00e1 xu\u00e2n thu v\u1ed1n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n qu\u1ed1c, Tr\u1eabm h\u1eadn ch\u01b0a th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh gia h\u1ea1n thu thu\u1ebf th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng ngo\u00e0i ba k\u1ef3 h\u1ea1n, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 lo ho\u00e0n th\u00e0nh ch\u1ec9 ti\u00eau, t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, \u00e9p d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng kh\u00ed h\u00f2a, n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u0103n d\u1ea1y.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u sai quan Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra c\u00e1c huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 ai v\u00ec th\u00fac thu\u1ebf m\u00e0 d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n nh\u1eabn, s\u1ebd x\u00e9t t\u1ed9i. Khi ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u00e1c trong ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ea1i L\u1ecbch t\u1eed l\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o, c\u1ea7n t\u00e2u ri\u00eang t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u0103ng gi\u00e1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;D\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ee5t l\u1ed9i, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ki\u1ec3m tra, sai ngay ng\u01b0\u1eddi \u0111i, c\u00f2n s\u1ee3 ch\u1eadm tr\u1ec5. Nghe n\u00f3i s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb ch\u1eadm ch\u1ea1p kh\u00f4ng xu\u1ea5t ph\u00e1t, ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1ee3 thu thu\u1ebf tr\u1ec5 h\u1ea1n, ng\u00e0y ng\u00e0y \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp d\u00e2n, d\u00e2n c\u0169ng ch\u1edd ki\u1ec3m tra xong m\u1edbi d\u00e1m c\u1ea3i canh. S\u1ef1 tr\u00ec ho\u00e3n nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn d\u00e2n? T\u1eeb nay, sai s\u1ee9 ki\u1ec3m tra h\u1ea1n h\u00e1n, h\u00e3y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o xa g\u1ea7n c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a s\u1ef1 vi\u1ec7c, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n k\u1ef3 r\u1ed3i sai \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua b\u1ea3o v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u Kinh H\u1ed3, Giang Chi\u1ebft, Ho\u00e0i Nam, h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u1ee5a, \u0111\u1ec1u sai d\u00e2n gi\u00e0u c\u00f3 h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u1ebfn kinh. D\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ea5t ph\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i cai qu\u1ea3n, c\u00f2n th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u l\u00e1u c\u00e1, t\u00f9y ti\u1ec7n x\u00e2m chi\u1ebfm, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea3i ph\u00e1 s\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a quan, th\u1eadt v\u00f4 l\u00fd.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay tr\u1ef1c ti\u1ebfp sai Nha l\u1ea1i \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, L\u00ea Ho\u00e0n x\u1ee9 Giao Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c Th\u1ed5 Ph\u1ed3n \u0111em ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, Vua tri\u1ec7u th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0o \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, h\u1eadu \u0111\u00e3i, ban cho l\u1ee5a, r\u1ed3i b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ed5 Ph\u1ed3n ng\u00f4n ng\u1eef b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, y ph\u1ee5c kh\u00e1c bi\u1ec7t, Tr\u1eabm coi h\u1ecd l\u00e0 n\u01a1i h\u00f3a ngo\u1ea1i. T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng g\u00e2y h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi. Nay binh l\u1ef1c n\u01b0\u1edbc ta h\u00f9ng m\u1ea1nh, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u1eed m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n nh\u1ecf l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111u\u1ed5i h\u1ecd xa h\u00e0ng ng\u00e0n d\u1eb7m. Ch\u1ec9 ngh\u0129 ch\u00fang ta sinh s\u00f4i nhanh, g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111ai, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u1eaft s\u1ebd gi\u1ebft h\u1ea1i nhi\u1ec1u, n\u00ean b\u1ecf ngo\u00e0i tai, kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ee3i h\u1ea1i. Tr\u1eabm g\u1ea7n \u0111\u00e2y xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdt d\u00e2y m\u00e2y, m\u1ed7i c\u00e2n d\u00e2y g\u1ecdt b\u1ecf v\u1ecf th\u00f4, ph\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 kho\u1ea3ng ba l\u1ea1ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 r\u00e1c. Nh\u00e2n ngh\u0129 d\u00e2y m\u00e2y s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam, c\u00e1ch kinh th\u00e0nh s\u00e1u b\u1ea3y ng\u00e0n d\u1eb7m, v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1ee5c, hao t\u1ed1n s\u1ee9c l\u1ef1c m\u00e0 v\u00f4 \u00edch, n\u00ean ban d\u1ee5 c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, t\u1eeb nay c\u1ed1ng d\u00e2y m\u00e2y ch\u1ec9 n\u1ed9p ph\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u00f2 \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u1eaft, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn x\u01b0\u1edfng l\u00e0m v\u0169 kh\u00ed, ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ea5u luy\u1ec7n, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n n\u0103m ph\u1ea7n. N\u00ean ban d\u1ee5 l\u00f2 n\u00e0y, t\u1eeb nay ph\u1ea3i ch\u1ebf th\u00e0nh th\u00f4 \u0111\u1ec3 \u0111ao ki\u1ebfm r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0a l\u00ean cung. N\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hai vi\u1ec7c n\u00e0y, s\u1ebd ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e2n l\u1ef1c. Trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap Tr\u1eabm lo li\u1ec7u. \u0110\u00e2y tuy l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn h\u01a1n th\u1ebf, c\u00e1c khanh n\u00ean suy ngh\u0129.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng voi thu\u1ea7n, bi\u1ebft l\u1ea1y ph\u1ee5c, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u1edf huy\u1ec7n Ninh L\u0103ng.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua v\u00ec s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea ch\u01b0a \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c, sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111i xe ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn B\u1ea1ch M\u00e3 T\u00e2n, d\u00f9ng nghi l\u1ec5 th\u00e1i lao c\u00f9ng ng\u1ecdc b\u00edch \u0111\u1ec3 t\u1ebf.<\/p>\n<p>[83] Qu\u00e2n Th\u00e1i B\u00ecnh b\u00e1o c\u00e1o gi\u00f3 l\u1edbn l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u00f4ng s\u1edf v\u00e0 nh\u00e0 d\u00e2n.<\/p>\n<p>[84] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tri\u1ec7u M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1 M\u1ec5 T\u00edn v\u1ec1 tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[85] Vua \u0111em n\u0103m quy\u1ec3n kinh m\u1edbi d\u1ecbch ra cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng xem, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 Ph\u1eadt c\u00f3 \u00edch cho ch\u00ednh tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng su\u1ed1t t\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u ch\u1ed7 s\u00e2u xa, k\u1ebb ngu mu\u1ed9i sinh ra vu kh\u1ed1ng. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o n\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u00fat \u00edt t\u00f4n ch\u1ec9. Ph\u00e0m l\u00e0m Vua tr\u1ecb d\u00e2n, ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i tu h\u00e0nh, l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c thi\u1ec7n, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e0 Ph\u1eadt g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ee3i tha. K\u1ebb th\u01b0\u1eddng d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb, d\u00f9 c\u00f3 tu h\u00e0nh kh\u1ed5 h\u1ea1nh, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1ee3i \u00edch cho ri\u00eang m\u00ecnh. Nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u1ebf b\u1ecf th\u00e2n l\u00e0m n\u00f4 cho nh\u00e0 ch\u00f9a, b\u00e1ch quan ph\u1ea3i g\u00f3p ti\u1ec1n chu\u1ed9c l\u1ea1i, l\u1ea1i tr\u1ea3i t\u00f3c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u0103ng nh\u00e2n b\u01b0\u1edbc l\u00ean, \u0111\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 m\u00ea mu\u1ed9i l\u1edbn, l\u00e0 c\u00e1i th\u1ea5y thi\u1ec3n c\u1eadn c\u1ee7a Ti\u1ec3u th\u1eeba, b\u1ecb \u0111\u1eddi sau ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Vua nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n lo\u00e0i, \u0111\u1ec1u xem nh\u01b0 con \u0111\u1ecf, kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ecb, kh\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ea3ng, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean v\u1ecb, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o tu h\u00e0nh sao? D\u00f9 l\u00e0 thuy\u1ebft c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ngo\u1ea1i, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng xem, c\u00e1c khanh h\u00e3y th\u1eed \u0111\u1ecdc, gi\u1eef g\u00ecn gi\u00e1o ph\u00e1p \u1ea5y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00ea \u0111\u1eafm nh\u00e0 Ph\u1eadt v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n tr\u1ecb \u0111\u1eddi, l\u1ea5y h\u1ea1nh c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai tu t\u00e2m, th\u00e1nh tr\u00ed cao xa, \u0111\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd: T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 '\u0111\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd'.\" id=\"return-footnote-133-12\" href=\"#footnote-133-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng theo k\u1ecbp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[86] Vua l\u1ea1i b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 trong ngo\u00e0i d\u1ea7n \u0111i v\u00e0o quy c\u1ee7, quan l\u1ea1i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u1ea9n tr\u1ecdng. Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ef1 m\u1eebng. M\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t, c\u00f3 \u00edch cho d\u00e2n, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ea1o tu h\u00e0nh. N\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00fang c\u01a1m cho m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0, t\u1ee5ng m\u1ed9t b\u1ed9 kinh, th\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec? Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, v\u1ed1n kh\u00f4ng v\u00ec m\u00ecnh, m\u1ed7i l\u1ea7n th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 mong d\u00e2n ch\u00fang y\u00ean \u1ed5n, nh\u1eefng vi\u1ec7c phi l\u00fd quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u00e0m. L\u00e0m Vua l\u00e0m t\u00f4i, lu\u00f4n ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb n\u00ean bu\u00f4ng th\u1ea3. Trang T\u00f4ng nh\u00e0 H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng n\u1eafm gi\u1eef b\u1edd s\u00f4ng, tr\u1ea3i qua ng\u00e0n tr\u1eadn \u0111\u00e1nh, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng gian kh\u1ed5, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ecbnh xong thi\u00ean h\u1ea1, li\u1ec1n sa v\u00e0o l\u1ea1c th\u00fa, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y ba n\u0103m, qu\u1ea3 nhi\u00ean b\u1ecb di\u1ec7t vong. Vi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean l\u1ea5y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea7n ki\u1ec7m b\u1ea3n th\u00e2n, ch\u0103m lo ch\u00ednh s\u1ef1, l\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh, \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e2u \u2018ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m \u0111\u00fang, kh\u00f4ng c\u1ea7n ra l\u1ec7nh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn theo\u2019.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u1eddi th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n, s\u00e1ch kh\u00e1c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, nay theo \u2018B\u1ea3o Hu\u1ea5n\u2019, n\u00ean ghi v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u1ebf th\u1ea7n Th\u1ed5 \u0110\u1ee9c t\u1ea1i \u0111\u00e0n Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, nghi th\u1ee9c, l\u1ec5 v\u1eadt nh\u01b0 t\u1ebf Th\u00e1i T\u1ef1, giao cho quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban c\u1ea5p tr\u00e0 ki\u1ebfn cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5p th\u00eam tr\u00e0 c\u1ecf c\u1eaft cho c\u00e1c qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e2n.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, V\u1ec7 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c S\u00f9ng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean T\u00e1, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Qu\u1eadn V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean H\u1ef1u <a class=\"footnote\" title=\"T\u00ean g\u1ed1c l\u00e0 'Nguy\u00ean H\u1ef1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.\" id=\"return-footnote-133-13\" href=\"#footnote-133-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, con th\u1ee9 ba \u0110\u1ee9c X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean H\u01b0u, con th\u1ee9 t\u01b0 \u0110\u1ee9c Nghi\u00eam \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean Tuy\u1ec3n, con th\u1ee9 n\u0103m \u0110\u1ee9c H\u00f2a \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean Ki\u1ec7t, ch\u00e1u n\u1ed9i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed9c l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ung \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Duy C\u00e1t. Duy C\u00e1t l\u00e0 con c\u1ee7a Ng\u1ee5y \u00dd V\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, coi nh\u01b0 con \u0111\u1ebb, n\u00ean cho c\u00f9ng \u0111\u1eb7t t\u00ean theo c\u00e1c ch\u00fa. Khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, Duy C\u00e1t v\u1eabn \u1edf trong cung, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi ra ngo\u00e0i v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Nguy\u00ean T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m S\u1edf V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean H\u01b0u phong l\u00e0m H\u00e0n V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean Tuy\u1ec3n phong l\u00e0m K\u00fd V\u01b0\u01a1ng, Nguy\u00ean Ki\u1ec7t phong l\u00e0m \u00cdch V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gia h\u00e0m \u0110\u1ed3ng B\u00ecnh Ch\u01b0\u01a1ng S\u1ef1.<\/p>\n<p>[91] Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, ki\u00eam Th\u1ecb trung Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, ki\u00eam Th\u1ecb trung.<\/p>\n<p>[92] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, l\u1ea5y H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c tr\u1ecb lo\u1ea1n trong thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng. N\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u00fang c\u00f4ng t\u1ed9i, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ecb v\u00ec; n\u1ebfu d\u00f9ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n h\u1ec9 n\u1ed9 c\u00e1 nh\u00e2n, \u1eaft s\u1ebd sinh lo\u1ea1n. C\u00e1c khanh h\u00e3y l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n.&#8221;<\/i> K\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea1t l\u00e0 hai c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1. V\u00ed nh\u01b0 ng\u1ef1a kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0m v\u00e0 d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng, sao \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c? Ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u00f4ng minh, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, kh\u00f4ng h\u1ec1 nghi ng\u1edd. \u0110a T\u1ed1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e8m pha Ph\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o cho Ph\u01b0\u1edfng bi\u1ebft, Ph\u01b0\u1edfng n\u00f3i: <i>&#8220;L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ta t\u1ed1t, ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c v\u1eady.&#8221;<\/i> Khi Vua nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110a T\u1ed1n, Ph\u01b0\u1edfng v\u1eabn c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3ng gi\u1ea3i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110a T\u1ed1n th\u01b0\u1eddng n\u00f3i x\u1ea5u khanh, cho r\u1eb1ng khanh ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i> Ph\u01b0\u1edfng khi \u1ea5y m\u1edbi t\u1ec9nh ng\u1ed9, t\u1eeb \u0111\u00f3 Vua c\u00e0ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 b\u1ea3n ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd th\u00e1ng 10. Nh\u01b0ng x\u00e9t th\u1ea5y l\u00fac \u0111\u00f3 T\u1ed1ng K\u1ef3 ch\u01b0a l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ef3, ghi s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef3 nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.)<\/i><\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n c\u00e1c v\u00f9ng Xuy\u00ean, H\u1ea1p n\u1ebfu cha m\u1eb9 ho\u1eb7c \u00f4ng b\u00e0 c\u00f2n s\u1ed1ng m\u00e0 ph\u00e2n chia t\u00e0i s\u1ea3n ri\u00eang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed theo l\u1ec7nh c\u0169, t\u1eeb nay h\u1ee7y b\u1ecf, x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt hi\u1ec7n h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng khi \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u, v\u1ecb tr\u00ed ph\u1ea3i \u1edf tr\u00ean c\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u xin tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. K\u1ef3 l\u1ea1i kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u kh\u0103ng kh\u0103ng t\u1eeb ch\u1ed1i, h\u1ed3i l\u00e2u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 t\u1ed5ng qu\u1ea3n m\u1ecdi vi\u1ec7c, \u0111\u1ecba v\u1ecb cao h\u01a1n tr\u0103m quan<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean ghi l\u00e0 'th\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 26, \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-14\" href=\"#footnote-133-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01a1i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. Nguy\u00ean T\u00e1 [Nguy\u00ean T\u00e1: ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng] c\u00f2n nh\u1ecf, ta mu\u1ed1n d\u1ea1y h\u1ecd bi\u1ebft c\u00e1ch khi\u00eam t\u1ed1n, c\u00e1c khanh \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.&#8221;<\/i> K\u1ef3 v\u00e2ng l\u1ec7nh, l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[95] Vua so\u1ea1n m\u01b0\u1eddi b\u1ed9 <i>&#8220;Li\u00ean Hoa T\u00e2m Lu\u00e2n H\u1ed3i V\u0103n K\u1ec7 T\u1ee5ng&#8221;<\/i> g\u1ed3m 250 quy\u1ec3n, c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ee9c <i>&#8220;H\u1ed3i V\u0103n \u0110\u1ed3&#8221;<\/i>, \u0111em cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n xem.<\/p>\n<p>[96] Cao D\u01b0\u01a1ng quan b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, nghe [t\u00f9 binh] n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 r\u1ea1n n\u1ee9t, lo s\u1ee3 qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd \u0111\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u00e3 x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung v\u1ed1n chuy\u00ean vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nay l\u1ea1i x\u00e2y th\u00e0nh l\u00e0m k\u1ebf t\u1ef1 b\u1ea3o to\u00e0n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u K\u1ebf Nguy\u00ean chi\u1ebfm c\u1ee9 Ph\u1ea7n, T\u1ea5n, Chu Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1ec1u th\u00e2n chinh nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1eafng. Tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh l\u1ea5y, v\u00ec Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1eeda nh\u1ee5c, th\u00e2n b\u1eaft K\u1ebf Nguy\u00ean, nay xem ra, [K\u1ebf Nguy\u00ean] ch\u1ec9 nh\u01b0 th\u1ecbt tr\u00ean th\u1edbt m\u00e0 th\u00f4i. Khi [ch\u00fang] gi\u1eef th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, k\u1ebft li\u00ean ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u1ee3, h\u00e1 d\u1ec5 ch\u1ebf ng\u1ef1 sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n khi tr\u1ebb t\u1eebng l\u01b0u l\u1ea1c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n ng\u1ef1a, t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi T\u1ea5n \u0111\u00e3 m\u1ea1nh l\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ed9 t\u1ed9c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. T\u1eeb tr\u1eadn thua \u1edf Th\u1ea1ch L\u0129nh quan, b\u1eaft K\u1ebf Nguy\u00ean, c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi li\u00ean ti\u1ebfp th\u1eafng l\u1edbn. Theo th\u1ea7n suy \u0111o\u00e1n, b\u1ed9 h\u1ea1 [Khi\u1ebft \u0110an] \u1eaft \u0111\u00e3 r\u1ea1n n\u1ee9t, qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh, c\u1ee9 ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i ch\u00fang t\u1ef1 di\u1ec7t vong.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00e2u ng\u00e0y, Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc tr\u1edf v\u1ec1, d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an. T\u1eeb khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i. Qu\u00e2n ch\u1ee7 Uy L\u1ed7 c\u00f9ng t\u00e0i l\u1ea1i \u0103n c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng, c\u1ea3 nh\u00e0 ch\u1ea1y sang Khi\u1ebft \u0110an, \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Tr\u00e1c, t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111u\u1ed5i v\u1ec1. Th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n suy y\u1ebfu, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng khoa tr\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u00e2n s\u1ee7ng, m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang. Nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do Tr\u1eabm l\u1ef1a ch\u1ecdn, \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng t\u1eadn t\u1ee5y, kh\u00f4ng c\u00f2n theo th\u00f3i c\u0169 n\u1eefa. U Ch\u00e2u b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o, kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t. Khi n\u00e0o thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Y\u00ean, K\u1ebf, n\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1eeb C\u1ed5 B\u1eafc Kh\u1ea9u tr\u1edf \u0111i, chi\u1ebfm gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, ch\u1ec9 c\u1ea7n ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ch\u1ed7, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u1ee9ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng nam.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed3n binh tr\u1ecdng y\u1ebfu th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, C\u1ed5 B\u1eafc Kh\u1ea9u c\u00f9ng T\u00f9ng \u0110\u00ecnh Quan, D\u00e3 H\u1ed3 M\u00f4n ba con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u x\u00e2y \u0111\u1ed3n l\u0169y, \u0111\u1ebfn nay n\u1ec1n \u0111\u00e1 v\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u1eabn c\u00f2n. T\u01b0\u01a1ng lai b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh U, S\u00f3c, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf m\u1ea5y n\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ee7. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1ed9c H\u1ec1 l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, n\u1ebfu d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn chi\u00eau d\u1ee5, khi\u1ebfn h\u1ecd l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn b\u00ean ngo\u00e0i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i xu\u1ea5t binh n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung ho\u00e0n th\u00e0nh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m gian, Vua sai Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn xem. T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1i \u1ea4t l\u00e0 b\u1eadc ph\u1ee5 t\u00e1 Ng\u0169 \u0110\u1ebf, l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao. Xin d\u00f9ng l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi, gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t n\u1eeda v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 th\u00eam m\u1ed9t ch\u00fat.&#8221;<\/i> Vua ra l\u1ec7nh t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m nh\u1ea1c c\u00f4ng gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng, t\u1eeb t\u1ed1i c\u00fang \u0111\u1ebfn s\u00e1ng, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o b\u1ed1n ng\u00e0y l\u1eadp xu\u00e2n, h\u1ea1, thu, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217;. &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217; v\u00e0 &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; \u0111\u1ec1u ghi Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung ho\u00e0n th\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n th\u00e1ng 8 n\u0103m sau, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, S\u1edf V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1 c\u00f9ng n\u0103m v\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c c\u00f9ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 xem vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[99] Tu\u1ea7n ki\u1ec3m H\u00e0 \u0111\u00ea T\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 H\u00e1c Th\u1ee7 Tu\u1ea5n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m T\u1eeb Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng c\u1ee9u gi\u00fap khi s\u00f4ng v\u1ee1, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u t\u00e2u vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ti\u1ec5n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, ban th\u01a1 cho Ph\u1ed5. Ph\u1ed5 \u00f4m th\u01a1 m\u00e0 kh\u00f3c, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ban th\u01a1 cho th\u1ea7n, th\u1ea7n s\u1ebd kh\u1eafc l\u00ean \u0111\u00e1, c\u00f9ng v\u1edbi h\u00e0i c\u1ed1t th\u1ea7n ch\u00f4n xu\u1ed1ng su\u1ed1i v\u00e0ng.&#8221;<\/i> Vua x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 c\u00f3 c\u00f4ng lao to l\u1edbn v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Tr\u1eabm t\u1eeb th\u1eddi c\u00f2n h\u00e0n vi \u0111\u00e3 c\u00f9ng \u00f4ng \u1ea5y k\u1ebft giao, nay t\u00f3c r\u0103ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 suy y\u1ebfu, kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m phi\u1ec1n \u00f4ng \u1ea5y v\u1edbi vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, n\u00ean ch\u1ecdn m\u1ed9t n\u01a1i t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y an d\u01b0\u1ee1ng, nh\u1edd th\u01a1 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i b\u00e0y t\u1ea5m l\u00f2ng. Ph\u1ed5 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn kh\u00f3c, Tr\u1eabm c\u0169ng r\u01a1i l\u1ec7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00f4m qua, Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn trung th\u01b0, c\u1ea7m th\u01a1 c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f3c, b\u1ea3o th\u1ea7n r\u1eb1ng: &#8216;Nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o b\u00e1o \u0111\u00e1p, nguy\u1ec7n ki\u1ebfp sau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ch\u00f3 ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u01a1n.&#8217; Th\u1ea7n nghe Ph\u1ed5 n\u00f3i v\u1eady, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, ngh\u0129a qu\u00e2n th\u1ea7n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1eadt l\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[101] Trong ti\u1ec7c Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n, Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn Vua, khi\u1ebfn Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 m\u00e0 h\u1ecfi. Hi\u1ec3n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Y kh\u1ed1 B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111ang m\u1eb7c, hoa v\u0103n \u0111\u1ec1u ng\u01b0\u1ee3c c\u1ea3.&#8221;<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o: <i>&#8220;Tr\u1eabm ch\u01b0a t\u1eebng m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o m\u1edbi, ch\u1ec9 v\u00ec gi\u1eb7t gi\u0169 nhi\u1ec1u n\u00ean th\u1ebf th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1u n\u00e0y tuy \u00e9p m\u00ecnh qu\u00e1 m\u1ee9c, nh\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u1ec7t v\u1ea3i, mu\u1ed1n l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb.&#8221;<\/i> Hi\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd M\u1ee5c, L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh, L\u00fd Ch\u00ed l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1; Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, V\u01b0\u01a1ng Mi\u1ec5n l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng thi\u00eam th\u1ef1 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1.<\/p>\n<p>Ch\u00ed ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, Mi\u1ec5n ng\u01b0\u1eddi T\u1ec1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>M\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf \u0111i\u1ec7n Ng\u1ecdc Hoa, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, ch\u1ec9 s\u1ee3 ch\u1ecdn kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Nay h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ecb quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh trong s\u1ea1ch. M\u1ee5c \u1edf kinh ph\u1ee7 n\u1ed5i ti\u1ebfng nghi\u00eam ngh\u1ecb, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00ec c\u00f4ng lao. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang, m\u1ed7i s\u00e1ng \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u ch\u00fac thi\u00ean t\u1eed v\u1ea1n tu\u1ebf, r\u1ed3i c\u1ea7u ch\u00fac \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd, Tr\u1eabm c\u00f9ng c\u00e1c khanh sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ng\u00e0y \u0111\u00eam ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n?&#8221;<\/i> M\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[103] Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm xem s\u00e1ch c\u1ed5, th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3, gi\u1eefa Vua v\u00e0 t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i th\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00f2ng nhau, th\u00f4ng hi\u1ec3u th\u00ec \u0111\u1ea1o h\u1ee3p, n\u00ean vi\u1ec7c kh\u00f4ng g\u00ec che gi\u1ea5u, l\u1eddi n\u00f3i \u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. Tr\u1eabm g\u1eafng s\u1ee9c lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, c\u00e1c khanh l\u00e0 ch\u00e2n tay tai m\u1eaft c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng n\u00f3i ra, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1eaft thi h\u00e0nh, th\u0103m d\u00f2 vi\u1ec7c b\u00ean ngo\u00e0i, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1edbi Tr\u1eabm<a class=\"footnote\" title=\"tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1edbi Tr\u1eabm, ch\u1eef 'B\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 'M\u1ee5c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-133-15\" href=\"#footnote-133-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, d\u00f9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i h\u1eddi h\u1ee3t, c\u0169ng \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ee9c th\u1ea5p, th\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec trong l\u00f2ng b\u1ea5t m\u00e3n, khi \u0111\u00e3 l\u00ean ch\u1ee9c cao, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u1eddi hay b\u1ecf l\u1eddi d\u1edf, thi th\u1ed1 h\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1eebng t\u00edch ch\u1ee9a. Ho\u1eb7c l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng h\u1ee3p m\u1ee9c, c\u0169ng n\u00ean c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o. M\u1ed7i khi Tr\u1eabm l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c, t\u00ecnh c\u1edd c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u00fang, l\u00e2u ng\u00e0y suy x\u00e9t, ch\u1ec9 t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng v\u00ec ng\u00f4i cao m\u00e0 t\u1ef1 m\u00e3n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng b\u00e0n vi\u1ec7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ed nh\u01b0 &#8216;ch\u1ea1m v\u00e0o v\u1ea9y r\u1ed3ng&#8217;. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ea1y b\u1ecdn th\u1ea7n vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u00e2n d\u00e0i ng\u1eafn, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u b\u00e0y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mong hi\u1ec1n nh\u01b0 kh\u00e1t, nghe l\u1eddi can nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. D\u00e1m kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng th\u1ef1c h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi l\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[104] N\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt l\u1ea1.<\/p>\n<p>[105] Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Minh t\u00e2u: <i>&#8220;H\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n n\u0103m ng\u00e0n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Linh \u0111\u1ec3 mua ng\u1ef1a, qua b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m sa m\u1ea1c kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbch tr\u1ea1m, m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi g\u00e1nh v\u00e1c r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c. Ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u00fac th\u00e0nh \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, c\u00e1c qu\u1eadn n\u01b0\u1edbc h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00fac ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, xin b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb nay l\u1ea5y v\u1ea3i l\u1ee5a, tr\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00e1c \u0111\u1ec3 mua ng\u1ef1a.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho quan l\u1ea1i c\u00e1c v\u00f9ng H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Giang, Chi\u1ebft, Xuy\u00ean, H\u1ea1p, Qu\u1ea3ng Nam t\u1eeb nay qua ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu cho s\u1eed qu\u00e1n tu s\u1eeda b\u1ed9 s\u00e1ch &#8216;Th\u00e1i B\u00ecnh t\u1ed5ng lo\u1ea1i&#8217;, t\u1eeb h\u00f4m nay d\u00e2ng l\u00ean ba quy\u1ec3n, Vua s\u1ebd t\u1ef1 xem.<\/p>\n<p>T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;Cu\u1ed1i n\u0103m ng\u00e0y ng\u1eafn, m\u1ed7i ng\u00e0y xem ba quy\u1ec3n, e r\u1eb1ng th\u00e1nh th\u1ec3 m\u1ec7t m\u1ecfi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u00ednh th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, m\u1edf s\u00e1ch l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i, kh\u00f4ng cho l\u00e0 nh\u1ecdc nh\u1eb1n. S\u00e1ch n\u00e0y ng\u00e0n quy\u1ec3n, Tr\u1eabm mu\u1ed1n m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ecdc h\u1ebft, ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc \u0111\u1ecdc v\u1ea1n quy\u1ec3n s\u00e1ch c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1ec7t.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i t\u00ean s\u00e1ch th\u00e0nh &#8216;Ng\u1ef1 l\u00e3m&#8217;.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u l\u00e0 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n An, Ng\u00f4 Th\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi \u0110an D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed7 H\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi V\u00f4 T\u00edch v\u00e0o trong cung, sai \u0111\u1ecdc c\u00e1c bia c\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c b\u00e0i ph\u00fa trong &#8216;V\u0103n tuy\u1ec3n&#8217; nh\u01b0 &#8216;Giang ph\u00fa&#8217;, &#8216;H\u1ea3i ph\u00fa&#8217;. R\u1ed3i cho L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c, \u1edf l\u1ea1i Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n, c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ecb th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u0301 thay nhau canh gi\u1eef, c\u00f2n h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a th\u01b0 ph\u00e1p l\u00e0 C\u00e1t Thoan c\u0169ng \u1edf trong cung.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u00e0y r\u1ea3nh r\u1ed7i, Vua th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn h\u1ecfi v\u1ec1 kinh s\u00e1ch, V\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u0301 v\u1ec1 b\u00fat ph\u00e1p, C\u00e1t Thoan v\u1ec1 ch\u1eef ngh\u0129a.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 T\u00f4n C\u1ea3nh Phan, v\u1ed1n l\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee7y \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, vi\u1ebft &#8216;Thi\u00ean t\u1ef1 v\u0103n&#8217; th\u00e0nh h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i th\u1ec3 ch\u1eef d\u00e2ng l\u00ean, Vua khen ng\u1ee3i, ban chi\u1ebfu b\u1ecf \u0111i h\u00ecnh ph\u1ea1t x\u0103m ch\u1eef, cho v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng T\u1ed1ng K\u1ef3 xin phong ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbc l\u1ed9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 ti\u1ebfc r\u1ebb, nh\u01b0ng m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f2n v\u1ebft s\u1eb9o, h\u00e1 x\u1ee9ng \u0111eo m\u0169 \u0111ai sao?&#8221;<\/i> K\u1ef3 n\u00f3i m\u00e3i, Vua m\u1edbi cho l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed th\u01b0 b\u00e1c s\u0129.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi Hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Tuy, Ng\u00e2n, H\u1ea1 chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb l\u1ea1c sang \u0111\u1ea5t ngo\u00e0i phi\u00ean v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf ba n\u0103m.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban cho qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00e1o l\u1ee5a m\u00e0u v\u00e0ng; c\u00e1c qu\u00e2n trong kinh th\u00e0nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c g\u1ea1o.<\/p>\n<p>[110] Ho\u00e0i H\u1ea3i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1n Th\u1ee5c ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c Binh m\u00e3 \u0111\u1ea1i nguy\u00ean so\u00e1i, Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Th\u00e1i s\u01b0, Khai ph\u1ee7 nghi \u0111\u1ed3ng tam ty. Vua ch\u1ec9 \u0111\u1ed3ng \u00fd cho t\u1eeb ch\u1ee9c Nguy\u00ean so\u00e1i, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ch\u00e2u Ho\u1ea1t t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, huy \u0111\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n d\u00e2n phu, c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng xong, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, nh\u01b0ng vi\u00ean \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u C\u00e1t ki\u00ean quy\u1ebft kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh h\u1ed7 tr\u1ee3 Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n gi\u00e1m s\u00e1t. Khi \u1ea5y \u0111\u00ea m\u1edbi ho\u00e0n th\u00e0nh. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, s\u00f4ng l\u1ea1i v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>[112] Vua b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c thi c\u1eed h\u1ed7n lo\u1ea1n, nghe n\u00f3i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u0103ng \u0111\u1ea1o ho\u00e0n t\u1ee5c \u0111i thi. Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y kh\u00f4ng chuy\u00ean t\u00e2m h\u1ecdc \u0111\u1ea1o, kh\u00f3 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, ng\u00e0y sau l\u00e0m quan, \u1eaft ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh. Ti\u1ebfn s\u0129 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh s\u00e1ch, tu\u00e2n theo gi\u00e1o l\u00fd c\u1ee7a Chu, Kh\u1ed5ng, n\u1ebfu ch\u1ec9 h\u1ecdc nh\u1eefng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1eddi h\u1ee3t, th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o g\u1ed1c. N\u00ean ban chi\u1ebfu nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u c\u1ea5m t\u0103ng \u0111\u1ea1o ho\u00e0n t\u1ee5c \u0111i thi. Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi &#8216;thi\u1ebfp kinh&#8217;, ch\u1ec9 thi &#8216;m\u1eb7c ngh\u0129a&#8217; hai m\u01b0\u01a1i c\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a l\u1edbn trong kinh l\u00e0m \u0111\u1ec1. L\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam cho ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c m\u01b0\u1eddi c\u00e2u &#8216;m\u1eb7c ngh\u0129a&#8217; v\u1ec1 ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ti\u1ebfn s\u0129 t\u0103ng th\u00eam thi &#8216;lu\u1eadt ngh\u0129a&#8217; \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o theo b\u1ea3n ch\u00ed, c\u00f2n trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn n\u0103m Ung Hy th\u1ee9 hai l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c thi &#8216;thi\u1ebfp kinh&#8217;, b\u1ecf thi &#8216;lu\u1eadt&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[113] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1ee3t k\u1ef3 thi c\u00f3 th\u1ec3 xin l\u1ea1i gi\u1ea5y thi nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo quy \u0111\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ebfn b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u1ed3 \u0110\u00e1n d\u00e2ng b\u00e0i &#8216;H\u00e0 B\u00ecnh T\u1ee5ng&#8217;, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ee5c xu\u1ea5t L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n v\u00e0 \u0111\u01b0a Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ra kh\u1ecfi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1eddi t\u1ef1a t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, \u00e2m th\u1ea7m ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u ch\u00ednh, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em b\u1ea5t ch\u00ednh \u0110\u00ecnh M\u1ef9 nguy\u1ec1n r\u1ee7a v\u00f4 \u0111\u1ea1o, c\u00f9ng g\u00e2y ra \u0111\u1ea1i h\u1ecda. K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i c\u1eady th\u1ebf l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, \u1ef7 c\u00f4ng tham tr\u1eddi, tr\u00e1i l\u00fd ngh\u1ecbch ch\u00ednh, b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1eb7t t\u1ed9i cho h\u00e0o ki\u1ec7t, che \u0111\u1eady l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a hi\u1ec1n s\u0129, khi\u1ebfn \u00e2n \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban r\u1ed9ng, \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p: Vua c\u1ed5 \u0111\u1ea1i \u1eaft c\u00f3 \u0111\u1ea1i h\u1ecda r\u1ed3i m\u1edbi hi\u1ec3n l\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u00e1nh, \u1eaft c\u00f3 \u0111\u1ea1i tai r\u1ed3i m\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u1ea1i c\u00f4ng. K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, \u00e2m th\u1ea7m ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u ch\u00ednh, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em b\u1ea5t ch\u00ednh \u0110\u00ecnh M\u1ef9 nguy\u1ec1n r\u1ee7a v\u00f4 \u0111\u1ea1o, g\u00e2y ra \u0111\u1ea1i h\u1ecda, nh\u1edd ph\u00fac c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t x\u00e3 t\u1eafc, linh thi\u00eang c\u1ee7a th\u00e1nh ho\u00e0ng, ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 tr\u1ee5c xu\u1ea5t h\u1eafn. K\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i c\u1eady th\u1ebf l\u00e0 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, \u1ef7 c\u00f4ng tham tr\u1eddi, tr\u00e1i l\u00fd ngh\u1ecbch ch\u00ednh, \u0111\u1eb7t t\u1ed9i cho h\u00e0o ki\u1ec7t, che \u0111\u1eady l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a hi\u1ec1n s\u0129, khi\u1ebfn \u00e2n \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban r\u1ed9ng, \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n. M\u00f9a h\u00e8 n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, s\u00f4ng H\u00e0 ch\u1eb7n \u0111\u00e1 t\u00edch, v\u1ee1 l\u1edbn \u1edf Ho\u1ea1t, cu\u1ed1n tr\u00f4i Thi\u1ec1n, tr\u00e0n v\u00e0o B\u1ed9c, n\u1ed5i l\u00ean T\u00e0o, ch\u00ecm xu\u1ed1ng T\u1ebf, ch\u1ea3y v\u00e0o B\u00e0nh M\u00f4n, \u0111\u1ed5 ra Ho\u00e0i, T\u1ee9, M\u1ea1nh Ch\u01b0, C\u1ef1 D\u00e3, m\u00eanh m\u00f4ng ra bi\u1ec3n. Th\u00fa v\u1eadt kh\u00f4ng ch\u1ed7 \u1edf, chim ch\u00f3c kh\u00f4ng n\u01a1i v\u1ec1, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang? Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 H\u00e1n gia l\u1ea5y thi\u00ean tai tr\u00e1ch Tam c\u00f4ng. Vua sai quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m minh x\u00e9t c\u1ef1u \u0111i\u1ec3n, tru\u1ea5t Ph\u1ed5 xu\u1ed1ng \u0110\u1eb7ng, r\u1ed3i sai b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 Th\u1ee7 V\u0103n \u0111i\u1ec1u binh g\u1ecdi d\u00e2n, giao k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1eafp b\u1edd ch\u1eb7n l\u0169, b\u1edd l\u1edbn s\u1eebng s\u1eefng nh\u01b0 n\u00fai, \u0111\u00ea l\u1edbn ch\u1ea5t ch\u1ed3ng nh\u01b0 n\u00fai, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn ch\u1ea3y xi\u1ebft, tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u00e0 ch\u1ea3y xa. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c Th\u00e1nh thi\u00ean t\u1eed tr\u01b0\u1edbc tru\u1ea5t L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n, sau khi\u1ec3n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5, ph\u00f2ng \u0111\u1ea1i h\u1ecda, ng\u0103n \u0111\u1ea1i tai, ch\u1eb7n l\u0169 s\u00f4ng H\u00e0, th\u00f4ng d\u00f2ng \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch, hi\u1ec3n l\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u00e1nh, th\u00e0nh \u0111\u1ea1i c\u00f4ng v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>B\u00e0i t\u1ee5ng l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi nh\u01b0 <i>&#8220;k\u1ebb ngh\u1ecbch t\u1ed1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng n\u01a1i hoang d\u00e3, k\u1ebb gian ph\u1ed5 b\u1ecb \u0111\u1ea9y ra ngo\u00e0i&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>Vua xem xong n\u1ed5i gi\u1eadn, tri\u1ec7u T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e1n l\u1eddi l\u1ebd ng\u1ed7 ng\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm t\u1ef1 tay ch\u1ecdn \u0111\u1ed7 b\u1eadc gi\u00e1p khoa, cho tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u1ebfn c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t. Khi l\u00e0m Tri H\u1ea3i ch\u00e2u, b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, vi\u1ec7c \u00e1n \u0111\u00e3 xong, g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u1ea1i x\u00e1, Tr\u1eabm nh\u1edb t\u00e0i n\u00ean b\u1ecf qua l\u1ed7i l\u1ea7m, m\u00e0 nay d\u00e1m bu\u00f4ng th\u1ea3 l\u00f2ng d\u1ea1, cu\u1ed3ng ng\u1ea1o \u0111\u1ebfn th\u1ebf! Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed, \u0110\u00e1n h\u00e1 c\u00f2n \u0111\u00e1ng \u1edf h\u00e0ng th\u1ecb t\u00f2ng sao? H\u00e3y mau \u0111u\u1ed5i h\u1eafn \u0111i!&#8221;<\/i> R\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u00f3 v\u00e0o s\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u00e1n ch\u1ec9 tr\u00edch \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, b\u00e1ng b\u1ed5 th\u00e1nh \u0111\u1ea1i, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ch\u00ea bai ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, n\u00ean b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'x\u00edch' b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 27 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'n\u00ean l\u01b0u \u0111\u00e0y'.\" id=\"return-footnote-133-16\" href=\"#footnote-133-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0110\u00e1n xu\u1ed1ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u00f3' b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-133-17\" href=\"#footnote-133-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua \u0111\u1ecdc s\u00e1ch trong cung, t\u1eeb gi\u1edd T\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n m\u1edbi th\u00f4i, c\u00f3 con h\u1ea1c x\u00e1m bay l\u00ean \u0111\u1eadu tr\u00ean \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng \u0111i\u1ec7n, khi Vua g\u1ea5p s\u00e1ch l\u1ea1i m\u1edbi bay \u0111i. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u1ea3o v\u1edbi c\u1eadn th\u1ea7n, h\u1ecd \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m \u1ee9ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfu h\u1ecdc. X\u01b0a c\u00f3 chim qu\u1ea1 ng\u1eadm ba con c\u00e1 tr\u1eafm r\u01a1i xu\u1ed1ng gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng D\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n, c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] Ch\u00e2u H\u1ef1u t\u00e2u r\u1eb1ng hai v\u1ea1n qu\u00e2n Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00fd Tu\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n Ph\u1ed3n-H\u00e1n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hai ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung b\u00e1n ng\u1ef1a, quan l\u1ea5y ng\u1ef1a t\u1ed1t m\u00e0 c\u1ea5m ng\u1ef1a x\u1ea5u, l\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang, k\u1ebb qua l\u1ea1i ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi Nhung \u00edt l\u1ee3i, do \u0111\u00f3 s\u1ed1 ng\u1ef1a nh\u1eadp h\u00e0ng n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. T\u1eeb nay \u1ee7y cho quan tr\u01b0\u1edfng c\u1ea9n th\u1eadn xem x\u00e9t ng\u1ef1a t\u1ed1t x\u1ea5u, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u, cho ph\u00e9p d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[118] Ph\u00fac Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u n\u00e0y d\u00f9ng c\u1ea3 ti\u1ec1n s\u1eaft, ba ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ti\u1ec1n s\u1eaft, t\u00ednh tang v\u1eadt \u0111\u1ec3 x\u00e9t n\u1eb7ng nh\u1eb9, xin t\u1eeb nay \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[119] L\u1ea5y Th\u1ee9 s\u1eed \u00dd Ch\u00e2u \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Qu\u1ef3nh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u, Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea9m Ch\u00e2u \u0110i\u1ec1n H\u00e1n Hi l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed \u00dd Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee7 l\u0129nh Ng\u0169 Kh\u00ea, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i \u0111\u1ea5t, b\u00e8n phong cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[120] \u0110\u00e0m Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng c\u1ecf trong n\u01b0\u1edbc huy\u1ec7n L\u1ec5 L\u0103ng bi\u1ebfn th\u00e0nh l\u00faa.<\/p>\n<p>[121] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft lo vi\u1ec7c sinh k\u1ebf, \u1ea5y l\u00e0 do nhi\u1ec1u c\u00e1ch r\u00e0ng bu\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u00eau pha b\u1eeba b\u00e3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, o\u00e1n h\u1eadn sinh ra t\u1eeb thi\u1ebfu th\u1ed1n, b\u1ecdn h\u1ecd tham lam v\u00e0 d\u0169ng m\u00e3nh, l\u1ea1i \u00edt suy ngh\u0129, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u00eau pha b\u1eeba b\u00e3i, d\u00f9 t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ebd sinh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u m\u1ee5c n\u00e1t kh\u00f4ng \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, nay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec1u tinh t\u1ed1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e0ng n\u0103m ch\u1edf l\u00faa g\u1ea1o Giang, Ho\u00e0i, kh\u00e1 \u0111\u1ee7, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1eaft x\u00e9n, B\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ea1y c\u00e1ch lo vi\u1ec7c sinh k\u1ebf, gi\u00fap h\u1ecd t\u1ef1 t\u00fac, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[122] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00f3 binh s\u0129 ban \u0111\u00eam \u0111i c\u01b0\u1edbp nh\u00e0 d\u00e2n. Vua h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 b\u1eaft k\u1ebb \u0111\u00f3, sau khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m \u1edf ch\u1ee3. Vua b\u00e8n d\u1ee5 qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ee5c so\u00e1t nh\u1eefng k\u1ebb t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i, hung h\u00e3n, v\u00f4 l\u1ea1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Vua kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft, b\u00e8n d\u00f9ng k\u00ecm s\u1eaft k\u1eb9p \u0111\u1ea7u h\u1ecd, giam \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau m\u1edbi th\u1ea3 ra, nh\u01b0ng v\u1eabn ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba ngh\u00ecn ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[123] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Quy\u1ec1n tri ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p>&#8220;Vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd h\u00e0ng h\u00f3a, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf qu\u00e1 d\u00e0y \u0111\u1eb7c. Vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n<p><i>&#8211; C\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf qu\u00e1 d\u00e0y \u0111\u1eb7c, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb r\u01b0\u1ee3u ch\u1ec9 c\u1ed1t t\u0103ng th\u00eam, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i ch\u1ec9 c\u1ed1t thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c. N\u1ebfu \u0111\u00f4i khi thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, kh\u00f4ng h\u1ecfi r\u00f5 nguy\u00ean do; n\u1ebfu \u0111\u00f4i khi b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t, \u1eaft b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i. N\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c so s\u00e1nh, ch\u1ec9 c\u1ed1t t\u0103ng th\u00eam; th\u00e1ng n\u00e0y qua th\u00e1ng kh\u00e1c t\u00ednh to\u00e1n, ch\u1eb3ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu h\u1ee5t<a class=\"footnote\" title=\"'Thi\u1ebfu h\u1ee5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1ee9 chi\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u0169ng nh\u01b0 s\u00e1ch \u2018H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp\u2019 quy\u1ec3n 1, \u0111i\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1 nghi c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-18\" href=\"#footnote-133-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. Tuy nhi\u00ean, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i qu\u1ed1c gia \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, chi d\u1ee5ng nhi\u1ec1u n\u01a1i, n\u00ean thu\u1ebf kh\u00f3a kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng thu nh\u01b0 v\u1eady, qu\u1ea3n l\u00fd h\u00e0ng h\u00f3a kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng so s\u00e1nh nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i thu gom t\u00e0i l\u1ed9c kh\u00f4ng g\u00ec qu\u00e1 h\u01a1n th\u1ebf, nh\u01b0ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng h\u00f3a ch\u01b0a h\u1ec1 nghe th\u00edch \u1ee9ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1eebng l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 r\u00f5 r\u00e0ng<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 r\u00f5 r\u00e0ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u1eeb v\u00f4 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u2018H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp\u2019 \u0111\u00e3 d\u1eabn, s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-133-19\" href=\"#footnote-133-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay xin qu\u1ed1c gia d\u1ef1a v\u00e0o thu\u1ebf quan \u1ea3i, \u0111\u1ecbnh ra m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng; l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb r\u01b0\u1ee3u, ban theo quy \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu \u0111\u00f4i khi c\u00f3 t\u0103ng th\u00eam, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f2i h\u1ecfi thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c h\u01a1n n\u1eefa; n\u1ebfu \u0111\u00f4i khi b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp khi thu v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c. V\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu thu\u1ebf n\u00f4ng tang, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec kh\u00f4ng nghe n\u00f3i thu th\u00eam, n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec cho ph\u00e9p thu b\u00f9, \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 \u0111\u00fang m\u1ee9c, d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; Lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ec9 d\u1ee5 qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u00f3 uy nghi \u1edf tr\u00ean cao, b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch ph\u1ee5ng s\u1ef1. \u0110\u1ea1o c\u1ee7a qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ea7n gi\u1ea3n d\u1ecb, gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00ec m\u1ec7nh l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 theo; \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ea7n si\u00eang n\u0103ng, si\u00eang n\u0103ng th\u00ec ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u01b0ng tr\u1ec7.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y B\u1ec7 h\u1ea1 qu\u00e1 lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1 c\u1ea7n c\u00f9, m\u1ed7i ng\u00e0y s\u1edbm mai \u0111\u00e3 ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1ec5 tri\u1ec1u b\u00e1i c\u1ee7a tr\u0103m quan t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd l\u1ea1i xem x\u00e9t v\u1ea1n vi\u1ec7c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Gi\u1ea3ng V\u00f5<a class=\"footnote\" title=\"'V\u1ecb' trong c\u00e2u n\u00e0y, s\u00e1ch 'H\u00e0m B\u00ecnh T\u1eadp' d\u1eabn tr\u00ean ghi l\u00e0 'Ch\u00ed'.\" id=\"return-footnote-133-20\" href=\"#footnote-133-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>. Ho\u1eb7c duy\u1ec7t binh kh\u00ed, ho\u1eb7c ki\u1ec3m tra qu\u00e2n s\u0129, ho\u1eb7c t\u1ef1 th\u00e2n ch\u1ea5t v\u1ea5n t\u00f9 nh\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'Cung' trong c\u00e2u n\u00e0y, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u00f9ng', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'H\u00e0m B\u00ecnh T\u1eadp' d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-133-21\" href=\"#footnote-133-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c xem x\u00e9t chi\u1ebfn m\u00e3; nh\u1eefng k\u1ebb d\u00e2ng th\u01b0 t\u1eeb h\u00f2m th\u01b0, ho\u1eb7c xem k\u1ef9 l\u00fd l\u1ebd, nh\u1eefng k\u1ebb g\u00f5 tr\u1ed1ng c\u00e1o oan, ho\u1eb7c tra h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb vu c\u00e1o. B\u1ec7 h\u1ea1 lo r\u1eb1ng tai nghe b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a th\u1ea5u su\u1ed1t, v\u1ea1n vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a bi\u1ebft, t\u00e2m c\u1ee7a V\u0103n V\u01b0\u01a1ng, n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ea9n tr\u1ecdng, \u00fd c\u1ee7a Th\u00e0nh Thang, qu\u00fd tr\u1ecdng s\u1ef1 ch\u1ecbu kh\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng chuy\u1ec3n s\u1ef1 c\u1ea7n c\u00f9 n\u00e0y v\u00e0o vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm hi\u1ec1n t\u00e0i, sao kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i s\u1ef1 tinh t\u01b0\u1eddng n\u00e0y v\u00e0o vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn s\u0129 t\u1eed! \u0110\u1eb7t gi\u00e1n quan b\u00ean c\u1ea1nh, giao cho ng\u1ef1 s\u1eed nhi\u1ec7m v\u1ee5 can gi\u00e1n, cho ph\u00e9p c\u1ea5p s\u1ef1 trung t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n b\u00e1c chi\u1ebfu th\u01b0, m\u1ec7nh kh\u1edfi c\u01b0 lang v\u0103n hay ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng. Tr\u0103m quan nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u lo vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u00e0n quan nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u00ec c\u00f2n lo g\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd \u0111\u00fang, c\u00f2n s\u1ee3 g\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n! Nay c\u01a1 quan ch\u1ec9 huy, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5, quan vi\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ph\u1ea3i d\u1eabn ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 nghe l\u1ec7nh tuy\u00ean, vi\u1ec7c n\u1ebfu \u0111\u00fang \u0111\u1eafn th\u00ec xu\u1ea5t t\u1eeb thi\u00ean t\u1eed, vi\u1ec7c n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u00fang th\u00ec c\u0169ng do B\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u l\u00e0m phi\u1ec1n thi\u00ean t\u1eed, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u01a1 quan! Khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3 x\u1eed l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1, qu\u00e1 lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi cung khuy\u1ebft l\u00e0 n\u01a1i t\u00f4n nghi\u00eam, s\u00e2n \u0111i\u1ec7n l\u00e0 ch\u1ed1n thanh cao, n\u00ean d\u00f9ng \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 hi\u1ec1n t\u00e0i, t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ea1o l\u00fd, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u1eefng t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c b\u1ec7nh binh, ho\u1eb7c k\u1ebb vu c\u00e1o v\u00f4 c\u1edb<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1eeb' trong c\u00e2u n\u00e0y, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Vu', d\u1ef1a theo s\u00e1ch k\u1ec3 tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-133-22\" href=\"#footnote-133-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c k\u1ebb may m\u1eafn c\u1ea7u \u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, di\u1ec7n ki\u1ebfn thi\u00ean nhan! B\u1ec7 h\u1ea1 t\u00f9y vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o, t\u00f9y l\u00fac quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebb v\u1ed9i v\u00e0ng \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, s\u1ee3 h\u00e3i oai tr\u1eddi, ho\u1eb7c \u0111\u00f4i khi tr\u00ecnh b\u00e0y, h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng B\u1ec7 h\u1ea1, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t l\u1eafp b\u1eafp th\u00ec mi\u1ec7ng tuy t\u00e2u m\u00e0 l\u00f2ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, k\u1ebb gian tr\u00e1 bi\u1ec7n b\u00e1c th\u00ec l\u1eddi tuy \u0111\u00fang m\u00e0 l\u00fd ch\u01b0a h\u1ee3p. B\u1ec7 h\u1ea1 ho\u1eb7c ban \u00e2n, ho\u1eb7c \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, tuy \u00e1nh m\u1eaft thi\u00ean t\u1eed th\u1ea5u su\u1ed1t, ban l\u1ec7nh kh\u00f4ng sai l\u1ea7m, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thanh t\u00fac, c\u1ea3 ng\u00e0y sao n\u00ean \u1ed3n \u00e0o! Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng v\u1ee5, \u0111\u00f4i khi qu\u00e1 nhi\u1ec1u, thi h\u00e0nh chi\u1ebfu l\u1ec7nh, tr\u1edf n\u00ean n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch vi\u1ebft: &#8220;\u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1 d\u00e2n n\u00ean gi\u1ea3n d\u1ecb&#8221;, l\u1ea1i vi\u1ebft: &#8220;Cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang n\u00ean khoan dung&#8221;. Cai tr\u1ecb d\u00e2n kh\u00f4ng khoan dung th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i nhi\u1ec1u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1 d\u00e2n kh\u00f4ng gi\u1ea3n d\u1ecb th\u00ec ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7nh \u00edt. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, c\u1ea5m l\u1ec7nh c\u00f3 quy t\u1eafc, ban l\u1ec7nh c\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh, \u0111\u1eb7t c\u1ea5m c\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7. N\u1ebfu l\u1ec7nh kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi thi h\u00e0nh s\u1ebd g\u1eb7p kh\u00f3; c\u1ea5m kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian, ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n theo s\u1ebd \u00edt.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c l\u01b0\u1edbi l\u1ee3i qu\u00e1 d\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf, l\u1ea1i th\u00eam \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng ban xu\u1ed1ng qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Mong B\u1ec7 h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng tha t\u1ed9i cho th\u1ea7n d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, x\u00e9t xem v\u00e0 suy ngh\u0129 k\u1ef9, c\u0169ng mong B\u1ec7 h\u1ea1 nghe l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a th\u1ea7n, ch\u1ecdn l\u1ecdc v\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n c\u00f2n c\u00f3 ba vi\u1ec7c ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 hai vi\u1ec7c xin t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh:<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; Vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u1edf \u0111\u00e2y, hi\u1ec7n nay c\u00e1c c\u01a1 quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn trong cung c\u0169ng c\u00f3 s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u00ecnh. Trung th\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7 l\u00e0 n\u01a1i B\u1ec7 h\u1ea1 \u01b0u \u00e1i hi\u1ec1n t\u00e0i. Nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u01a1 quan kh\u00e1m x\u00e9t \u1edf ngo\u00e0i Trung th\u01b0, ki\u1ec3m tra c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a quan l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xem x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt gi\u1ea3 trong vi\u1ec7c c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn. V\u1ed1n d\u0129 ch\u1ee9c tr\u00e1ch n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 Kh\u1ea3o c\u00f4ng, l\u1ebd n\u00e0o ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a Kh\u1ea3o c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, m\u00e0 l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00ean kh\u00e1m x\u00e9t n\u00e0y? \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i c\u1ee5c. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Th\u1ee9 hai, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o, nay l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh n\u01a1i giam gi\u1eef t\u00f9 nh\u00e2n. \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ed1n c\u00f3 nh\u00e0 ng\u1ee5c, nay l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh c\u01a1 quan ki\u1ec3m tra h\u00ecnh lu\u1eadt. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c giao ch\u1ee9c v\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n qu\u00fd \u1edf s\u1ef1 ph\u00f9 h\u1ee3p t\u00e0i n\u0103ng, x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i \u00e1n b\u1eb1ng l\u00fd l\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ea7m. N\u1ebfu ch\u01b0 h\u1ea7u c\u00f3 l\u1ed7i l\u1edbn, ho\u1eb7c d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 oan khu\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc, n\u00ean c\u1eed quan Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3, quy c\u1ee7 c\u1ee7a Hi\u1ebfn ph\u1ee7 v\u1ed1n kh\u00e1c bi\u1ec7t, vi\u1ec7c tra x\u00e9t c\u1ee7a H\u00ecnh t\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi ng\u1edd. Nay l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean sai khi\u1ebfn \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00e1m x\u00e9t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 tra x\u00e9t t\u1ed9i \u00e1n. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e3 v\u1ed9i k\u1ebft lu\u1eadn, ho\u1eb7c kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 h\u00ecnh lu\u1eadt l\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng h\u00ecnh ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. M\u1ed9t khi m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u00e1nh ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng, k\u1ebb b\u1ecb giam c\u1ea7m s\u1ee3 uy nghi\u00eam, ai d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1? Khi b\u1ecb tra h\u1ecfi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nh\u1eadn t\u1ed9i. D\u00f9 t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e0y \u1ea3i, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi \u00e1n \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t, li\u1ec1n v\u1ed9i thi h\u00e0nh. L\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb oan, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t? \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u00fd ch\u1ec9 nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, v\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3m \u0111i \u00e2n hu\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh! \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 hai m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; M\u1ed7i khi th\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u1eed s\u00e1ch ho\u1eb7c c\u00e1c v\u0103n t\u1eadp, th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef gi\u1eef g\u00ecn ti\u1ebft h\u1ea1nh li\u00eam ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n qu\u00ea c\u00f3 phong t\u1ee5c hi\u1ebfu \u0111\u1ea1o, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f2n ban khen cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ho\u1eb7c l\u1ee5a v\u1ea3i, nh\u1eb1m khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c thi quy t\u1eafc gi\u00e1o h\u00f3a. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu th\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i danh, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng ngh\u0129a nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u1eadp ra ti\u1ebft th\u00e1o. Nay quan l\u1ea1i qu\u1ed1c gia l\u00e0m vi\u1ec7c xa nh\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a gia \u0111\u00ecnh \u0111i c\u00f9ng; cha m\u1eb9 qua \u0111\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf. M\u1eb7c \u00e1o tang m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, sao c\u00f3 th\u1ec3 an l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu! Minh chi\u1ebfu ch\u01b0a thi h\u00e0nh, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 ba m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; V\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c c\u00f3 m\u1ea5y ch\u00e2u, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn theo l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Tuy t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu v\u0103n tha th\u1ee9, cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 do, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111i, v\u1eabn b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i theo ch\u1ee9c danh c\u0169. Trong s\u1ed1 h\u1ecd, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng xin \u00e1o qu\u1ea7n, ch\u1ec9 mong \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3n h\u1ed7 tr\u1ee3 n\u00e0o \u0111\u00f3, ph\u1ea7n l\u1edbn c\u0169ng b\u1ecb kh\u1ea5u tr\u1eeb. Tr\u1eddi l\u1ea1nh kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1o m\u1eb7c, ng\u00e0y ng\u00e0y \u0111\u00f3i kh\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1m \u0103n, gi\u00e0 tr\u1ebb c\u00f9ng nhau<a class=\"footnote\" title=\"'tr\u1ebb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'thi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp s\u1eeda \u0111\u1ed5i\" id=\"return-footnote-133-23\" href=\"#footnote-133-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, ch\u1ecbu c\u1ea3nh l\u1ea1nh l\u1ebdo, \u0111\u00f3i ngh\u00e8o, l\u01b0u l\u1ea1c kh\u00f4ng k\u1ebf ho\u1ea1ch g\u00ec, than th\u1edf kh\u1ed5 s\u1edf. C\u1ee9 gi\u1eef h\u1ecd l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng, chi b\u1eb1ng th\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 qu\u00ea. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ea7n n\u00f3i<a class=\"footnote\" title=\"'n\u00f3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp s\u1eeda \u0111\u1ed5i\" id=\"return-footnote-133-24\" href=\"#footnote-133-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng l\u1edbn, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u huy\u1ec7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 l\u1ec7nh, l\u1ee5c th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00f4ng lao, c\u00e1c ch\u1ee9c b\u1ea1, u\u00fd m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00e2n chuy\u1ec3n theo th\u1eddi gian. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i thanh li\u00eam tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng quan tham c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. Ng\u01b0\u1eddi tham nh\u0169ng n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n, h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u00e2u c\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng? Ng\u01b0\u1eddi li\u00eam khi\u1ebft n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng n\u00f3i, s\u1ef1 khen th\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u00f3i v\u1ec1 kh\u00edch l\u1ec7, vi\u1ec7c n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u01b0\u1eddng. N\u00ean giao cho c\u00e1c ch\u00e2u, y\u00eau c\u1ea7u h\u1ecd t\u1ea5u tr\u00ecnh s\u1ed1 huy\u1ec7n trong ch\u00e2u, s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c trong huy\u1ec7n, t\u1ea5u tr\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec k\u1ebb x\u1ea5u t\u1ef1 l\u1ed9, t\u1ea5u tr\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi li\u00eam th\u00ec k\u1ebb kh\u00f4ng li\u00eam t\u1ef1 hi\u1ec3n. Ho\u1eb7c ban th\u01b0\u1edfng, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n ch\u1ee9c, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi li\u00eam n\u0103ng c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a, k\u1ebb l\u1ed9ng quy\u1ec1n s\u1ebd t\u1ef1 th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5. N\u00eau cao c\u00e1i t\u1ed1t, b\u00e0i tr\u1eeb c\u00e1i x\u1ea5u, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ecb qu\u1ed1c. D\u1ecbch t\u1ee5c \u0111\u1ed5i phong, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c g\u1ea7n g\u0169i d\u00e2n ch\u00fang. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m th\u1ee9 hai m\u00e0 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u1ea7n n\u00f3i<a class=\"footnote\" title=\"\u00fd n\u00e0y nh\u01b0 tr\u00ean\" id=\"return-footnote-133-25\" href=\"#footnote-133-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a T\u00edch, T\u00edch t\u1ef1 ch\u00fa r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 7 t\u1eeb T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u g\u1eedi v\u1ec1. L\u1ea1i theo t\u1edd s\u1edb c\u1ee7a T\u00edch t\u1eeb M\u1ee5c ch\u00e2u, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 6 d\u00e2ng s\u1edb, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 7 l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 t\u1edd s\u1edb n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>[124] N\u0103m \u0111\u00f3, Vua ban t\u00ean hi\u1ec7u cho vi\u1ec7n d\u1ecbch kinh l\u00e0 <i>&#8220;Truy\u1ec1n Ph\u00e1p&#8221;<\/i>, ra l\u1ec7nh cho hai ph\u1ed1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u0103m m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng t\u1eed \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u1ea1n v\u00e0 ch\u1eef Ph\u1ea1n, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Thi\u00ean T\u1ee9c Tai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[125] N\u01b0\u1edbc Th\u00e1p Th\u1ea3n ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7c M\u1eb7c c\u00f9ng s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Cao X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 An C\u1ed1t L\u00f4 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng. C\u1ed1t L\u00f4 l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng qua H\u1ea1 Ch\u00e2u m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u1eb7c M\u1eb7c xin \u0111i qua Linh Ch\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh quanh co hay th\u1eb3ng t\u1eafp, ch\u1ecdn con \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1eadn ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 v\u00e0o c\u1ed1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[126] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 Nam, B\u1eafc l\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd Duy Thanh v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1. Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Trong v\u00f9ng Kinh H\u1ed3 nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 lao d\u1ecbch, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c an nh\u00e0n kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Duy Thanh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y \u1edf quan tr\u01b0\u1eddng b\u00e1n mu\u1ed1i, m\u1ed7i c\u00e2n gi\u00e1 s\u00e1u m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i ba b\u1ed1n \u0111\u1ea5u th\u00f3c m\u1edbi mua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3m m\u1ed7i c\u00e2n mu\u1ed1i m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra v\u00e0o n\u0103m n\u00e0o. N\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Duy Thanh t\u1eeb Kinh H\u1ed3 B\u1eafc v\u1eadn ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Kinh H\u1ed3 B\u1eafc v\u1eadn ph\u00f3, th\u00e1ng t\u00e1m ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o th\u0103ng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y th\u00e1ng ch\u00edn ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c T\u1ed5ng qu\u1ea3n Nam l\u1ed9, n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn th\u00e1ng s\u00e1u ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Kinh T\u00e2y. Kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o \u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1, nay t\u1ea1m ghi v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u00e1m. B\u1ea3n k\u1ef7 ghi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh.)<\/i><\/p>\n<p>Duy Thanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u1ea1 \u1ea4p, t\u1eebng l\u00e0m ch\u1ee9c \u00fay \u1edf qu\u1eadn Ph\u00f9 L\u0103ng. D\u00e2n ch\u00fang \u1edf \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng c\u00fang b\u00e1i qu\u00e1 m\u1ee9c, khi b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng ch\u1eefa tr\u1ecb, m\u00e0 nghe theo l\u1eddi th\u1ea7y b\u00f3i. Khi Duy Thanh m\u1edbi \u0111\u1ebfn, b\u1eaft th\u1ea7y b\u00f3i l\u1edbn \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, d\u00e2n ch\u00fang cho r\u1eb1ng \u1eaft s\u1ebd g\u1eb7p h\u1ecda. Ng\u00e0y kh\u00e1c, \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u00e1nh th\u00eam, d\u00e2n ch\u00fang m\u1edbi bi\u1ebft th\u1ea7y b\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7n l\u1ef1c. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng d\u1ea1y d\u00e2n ch\u00fang d\u00f9ng thu\u1ed1c men, d\u1ea7n d\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c. L\u00fac \u1ea5y, Vua sai ho\u1ea1n quan \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"l\u00fac \u1ea5y Vua sai ho\u1ea1n quan \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, ch\u1eef 'ho\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 267, truy\u1ec7n L\u00fd Duy Thanh b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-133-26\" href=\"#footnote-133-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng ho\u1ea1n quan n\u00e0y ngang ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u00e1p, Duy Thanh t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0 xin x\u1eed t\u1eed. T\u1eeb \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i ti\u1ebfng.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-133-1\"> T\u1ea3 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi s\u1ee9, ch\u1eef 'T\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1eefu', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 23, th\u00e1ng 4 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 7, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-2\">516 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u1eeb \u0111\u00f3 quy th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf. So s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u1edf d\u01b0\u1edbi '516 ng\u01b0\u1eddi' c\u00f3 ghi: '\u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7; 54 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, 117 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, c\u00f9ng xu\u1ea5t th\u00e2n. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c y\u1ebfn ti\u1ec7c ban cho t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, sau \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf.' 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' m\u1ee5c tuy\u1ec3n c\u1eed ph\u1ea7n 2 m\u1ee5c 2 ghi: 'Ban ti\u1ec7c cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7 t\u1ea1i v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf.' 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 3 c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu'. B\u1ea3n g\u1ed1c ngay sau '516 ng\u01b0\u1eddi' ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t. <a href=\"#return-footnote-133-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-3\">L\u1ec7nh cho ch\u00e2u Ki\u1ebfn \u0111\u00fac ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn, ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'kim', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c c\u00f9ng 'Th\u00f4ng kh\u1ea3o' quy\u1ec3n 9 m\u1ee5c ti\u1ec1n t\u1ec7 kh\u1ea3o, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 180 m\u1ee5c th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-133-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-4\">Ki\u1ec1n ch\u00e2u nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'x\u1eed ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-5\">'Th\u01b0\u1ee3ng' ch\u1eef nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ed5 <a href=\"#return-footnote-133-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-6\">'C\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c v\u01b0\u1eddn tr\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf hoang', 'C\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'N\u00e3i', theo b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7n v\u00e0 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-7\">'Ngo\u00e0i m\u1ee9c thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7', 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u01b0\u01a1ng', theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-8\">'Kh\u00ea' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ec1', theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n Phi\u00ean di 5 t\u1edd 74, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 493 ph\u1ea7n Man di truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-9\">'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 \u1edf kinh \u0111\u00f4' - 'L\u1ea7n \u0111\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-133-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-10\">'D\u00f9ng L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 H\u1ee9a \u0110i\u1ec1n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n ki\u00eam nhi\u1ec7m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00e2n ch\u00e2u' - 'T\u00e2n ch\u00e2u', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 42.15, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 276 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Di\u1ec5n ch\u00e2u', 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 26 l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u00e0m ch\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-133-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-11\">'\u0110\u1ec1u giao cho vi\u00ean quan ch\u1ee7 \u0111o\u00e0n' - 'Giao' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ph\u1ee5', theo b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed9 v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 11 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-133-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-12\"> \u0110\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd: T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 '\u0111\u1ed9ng h\u1ee3p ch\u00e2n l\u00fd'. <a href=\"#return-footnote-133-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-13\">T\u00ean g\u1ed1c l\u00e0 'Nguy\u00ean H\u1ef1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.  <a href=\"#return-footnote-133-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-14\">Ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean ghi l\u00e0 'th\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 26, \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-15\"> tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 v\u1edbi Tr\u1eabm, ch\u1eef 'B\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 'M\u1ee5c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-133-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-16\">Ch\u1eef 'x\u00edch' b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 27 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'n\u00ean l\u01b0u \u0111\u00e0y'. <a href=\"#return-footnote-133-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-17\">Ch\u1eef 'ph\u00f3' b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-133-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-18\">'Thi\u1ebfu h\u1ee5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1ee9 chi\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, c\u0169ng nh\u01b0 s\u00e1ch \u2018H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp\u2019 quy\u1ec3n 1, \u0111i\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1 nghi c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-19\">'Kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 r\u00f5 r\u00e0ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tr\u1eeb v\u00f4 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u2018H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp\u2019 \u0111\u00e3 d\u1eabn, s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-133-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-20\"> 'V\u1ecb' trong c\u00e2u n\u00e0y, s\u00e1ch 'H\u00e0m B\u00ecnh T\u1eadp' d\u1eabn tr\u00ean ghi l\u00e0 'Ch\u00ed'. <a href=\"#return-footnote-133-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-21\"> 'Cung' trong c\u00e2u n\u00e0y, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'C\u00f9ng', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'H\u00e0m B\u00ecnh T\u1eadp' d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-133-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-22\"> 'T\u1eeb' trong c\u00e2u n\u00e0y, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Vu', d\u1ef1a theo s\u00e1ch k\u1ec3 tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-133-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-23\">'tr\u1ebb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'thi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp s\u1eeda \u0111\u1ed5i <a href=\"#return-footnote-133-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-24\">'n\u00f3i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh t\u1eadp s\u1eeda \u0111\u1ed5i <a href=\"#return-footnote-133-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-25\">\u00fd n\u00e0y nh\u01b0 tr\u00ean <a href=\"#return-footnote-133-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-133-26\"> l\u00fac \u1ea5y Vua sai ho\u1ea1n quan \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n g\u1ed7 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, ch\u1eef 'ho\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 267, truy\u1ec7n L\u00fd Duy Thanh b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-133-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":7,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-133","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/133\/revisions\/134"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/133\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=133"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=133"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}