{"id":141,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=141"},"modified":"2025-07-03T03:03:02","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:02","slug":"quyen-28-nam-ung-hi-thu-4-dinh-hoi-987","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-28-nam-ung-hi-thu-4-dinh-hoi-987\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 28: N\u0102M UNG HI TH\u1ee8 4 (\u0110INH H\u1ee2I, 987)","rendered":"QUY\u1ec2N 28: N\u0102M UNG HI TH\u1ee8 4 (\u0110INH H\u1ee2I, 987)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 4 d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u00fac \u0111\u1ea7u, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng li\u00ean ti\u1ebfp th\u1ea5t b\u1ea1i, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1eed tr\u1eadn l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Binh s\u0129 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t v\u1ea1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u00ed kh\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. V\u00f9ng H\u00e0 B\u1eafc ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u1ea3i b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0ng l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng t\u1eadp tr\u1eadn, ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u1ed1 th\u1ee7 trong th\u00e0nh, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng m\u1ea1nh, th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u00e2m Ch\u00e2u, K\u1ef3 Ch\u00e2u, chi\u1ebfm D\u1ecbch Ch\u00e2u, gi\u1ebft quan l\u1ea1i, b\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang. Nh\u1eefng n\u01a1i gi\u1eb7c \u0111i qua m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1eaft con g\u00e1i trong l\u00e0ng, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, ch\u1edf v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111i. V\u00f9ng ph\u00eda b\u1eafc Ng\u1ee5y Ch\u00e2u, B\u00e1c Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u1ecb tai h\u1ecda. Vua r\u1ea5t \u0111au x\u00f3t.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban b\u1ed1 chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u00e2n x\u00e1.<\/p>\n\n<p>[3] Tam Ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 h\u01a1n 2.300.000 th\u1ea1ch mu\u1ed1i d\u1ef1 tr\u1eef, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng trong 30 n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam 100.000 th\u1ea1ch, t\u1ed1n nhi\u1ec1u s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec, xin t\u1ea1m ng\u1eebng n\u1ea5u mu\u1ed1i. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p><i>(Theo 'B\u1ea3n ch\u00ed' th\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3 b\u1ecf b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i \u1edf T\u00f9ng Kh\u1ea9u, Tri\u1ec1u Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[4] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y nguy\u00ean qu\u00e2n T\u0129nh An l\u00e0m tr\u1ecb s\u1edf c\u1ee7a ch\u00e2u Th\u00e2m, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecda gi\u1eb7c. Ch\u00e2u Th\u00e2m v\u1ed1n tr\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i L\u1ee5c Tr\u1ea1ch, do \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf L\u1ee5c Tr\u1ea1ch v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o H\u1ea1 B\u00e1c, \u0111\u1ed5i t\u00ean H\u1ea1 B\u00e1c th\u00e0nh T\u0129nh An.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thua tr\u1eadn \u1edf qu\u00e1n Qu\u00e2n T\u1eed, r\u1ed3i ch\u00e9p vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Th\u00e2m. K\u1ef3 n\u00e0y ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u Th\u00e2m. X\u00e9t chi\u1ebfu v\u0103n trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u1ec9 n\u00f3i vi\u1ec7c d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf r\u1ed3i kh\u00f4i ph\u1ee5c. \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed c\u0169ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e2u Th\u00e2m t\u1eebng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf r\u1ed3i kh\u00f4i ph\u1ee5c, n\u00ean B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u00e9p sai. Tra l\u1ea1i, n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 hai, b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n T\u0129nh An, qu\u00e2n T\u0129nh An nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00e1c thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u00e2m. Qu\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf th\u00ec H\u1ea1 B\u00e1c tr\u1edf l\u1ea1i thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u00e2m, do \u0111\u00f3 d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf t\u1eeb L\u1ee5c Tr\u1ea1ch v\u1ec1 H\u1ea1 B\u00e1c. H\u1ea1 B\u00e1c t\u1eebng \u0111\u1eb7t qu\u00e2n t\u00ean l\u00e0 T\u0129nh An, n\u00ean chi\u1ebfu th\u01b0 l\u1ea5y t\u00ean qu\u00e2n T\u0129nh An m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00e1c. Sau \u0111\u00f3, huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh T\u0129nh An. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n T\u0129nh An, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, n\u00ean ch\u1ec9 ghi chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y r\u1eb1ng l\u1ea5y qu\u00e2n T\u0129nh An l\u00e0m tr\u1ecb s\u1edf ch\u00e2u Th\u00e2m, th\u1ef1c t\u1ebf qu\u00e2n T\u0129nh An \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. Nay ghi ch\u00e9p r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ph\u1ea1m C\u1ea3o nh\u00e0 ngh\u00e8o, n\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n l\u00e3i. Anh trai l\u00e0 Hi, t\u1eebng l\u00e0m Thi\u1ebfu do\u00e3n H\u01b0ng Nguy\u00ean, t\u1eeb quan v\u1ec1 \u1edf kinh \u0111\u00f4. Hi c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m gi\u00e0u, nh\u00e0 t\u00edch l\u0169y c\u1ee7a c\u1ea3i nhi\u1ec1u v\u1ea1n, t\u00ednh l\u1ea1i keo ki\u1ec7t, ch\u01b0a t\u1eebng chia s\u1ebb v\u1edbi b\u1ea1n c\u0169 hay ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng An \u0111\u1ebfn, n\u00f3i d\u1ed1i v\u1edbi C\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u1ebfu do\u00e3n kh\u00f4ng c\u00f2n keo ki\u1ec7t n\u1eefa, ti\u00eau ti\u1ec1n kh\u00f4ng t\u00ednh to\u00e1n.\"<\/i> C\u1ea3o nghe v\u1eady m\u1eebng r\u1ee1, b\u00e8n xin ra l\u00e0m quan ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng anh. Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, C\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tri ph\u1ee7 Kinh Tri\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o ra ngo\u00e0i cai tr\u1ecb ngo\u1ea1i phi\u00ean, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb C\u1ea3o. C\u1ea3o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Hi v\u1eabn keo ki\u1ec7t nh\u01b0 c\u0169, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p can thi\u1ec7p v\u00e0o c\u00f4ng ph\u1ee7. C\u1ea3o h\u1ed1i h\u1eadn l\u1eafm. \u00d4ng t\u00ednh t\u00ecnh ph\u00f3ng kho\u00e1ng, th\u00edch \u0111\u00f9a c\u1ee3t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb d\u00e2n, cai qu\u1ea3n thu\u1ed9c h\u1ea1. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea3n t\u1eb7c l\u00e0 L\u01b0u \u00c1c, t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n, v\u00f9ng Quan H\u1eefu n\u00e1o lo\u1ea1n. C\u1ea3o m\u1ed7i l\u1ea7n th\u1ea5y quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh ch\u1ea1y t\u1edbi ch\u1ea1y lui li\u1ec1n ho\u1ea3ng s\u1ee3, t\u01b0\u1edfng \u00c1c \u0111\u1ebfn, g\u1ea7n nh\u01b0 ph\u00e1t \u0111i\u00ean. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd, l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 \u00f4ng v\u1ed1n l\u00e0 s\u1eed quan, mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m b\u00fat th\u1eb3ng th\u1eafn so\u1ea1n th\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m Tu so\u1ea1n S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[6] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n trong thi\u00ean h\u1ea1, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea5p cho \u1ea5n ch\u1ec9 t\u1eeb ng\u1ef1 ti\u1ec1n, b\u1ea3o h\u1ecd ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch c\u00f4ng vi\u1ec7c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c, bao g\u1ed3m: \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft bao nhi\u00eau v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn, ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0o b\u1ea5t ti\u1ec7n \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch cho d\u00e2n, c\u00f9ng nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1eebng b\u1ecb ph\u1ea1t \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ecnh h\u00ecnh, c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u00eau k\u00fd t\u00ean x\u00e1c nh\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m, \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, ti\u1ebfp ki\u1ebfn Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u Gi\u00e1ng l\u00e0 L\u00fd \u0110\u1ed9, ban t\u1eb7ng y ph\u1ee5c ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n. L\u00fd \u0110\u1ed9 t\u1eebng l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ea5p, v\u00ec ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u b\u1ed5. C\u00f3 ho\u1ea1n quan \u1edf cung trung t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n kh\u1eafc th\u01a1 c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ed9 khi \u00f4ng \u1edf H\u1ea5p ch\u00e2u, truy\u1ec1n v\u00e0o c\u1ea5m cung. Vua xem xong, li\u1ec1n h\u1ecfi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fd \u0110\u1ed9 nay \u1edf \u0111\u00e2u?\"<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1 kinh, phong l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ngu. L\u00fd \u0110\u1ed9 d\u00e2ng th\u01a1 m\u1eebng m\u01b0a, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ecda l\u1ea1i, sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tri\u1ec7u L\u00fd \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc. L\u00fd \u0110\u1ed9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[8] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9. B\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u00e2m C\u00f9. Ban \u0111\u1ea7u, \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c gi\u00e1m vi\u1ec7c mua g\u1ed7 \u1edf T\u1ea7n, L\u0169ng, B\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1eb7t ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi, l\u1eadp ra \u0110\u00f4 m\u1ed9c v\u1ee5, t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, v\u00e0o hai m\u00f9a xu\u00e2n thu, li\u00ean k\u1ebft c\u00e1c b\u00e8 g\u1ed7 l\u1edbn t\u1eeb s\u00f4ng V\u1ecb \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, qua Th\u1ea1ch Tr\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u1eadp trung v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, trong v\u00f2ng m\u1ed9t n\u0103m, g\u1ed7 t\u1ed1t ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai. Vua khen ng\u1ee3i c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, th\u0103ng l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan, gi\u00e1m s\u00e1t D\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0110\u00f4 m\u1ed9c v\u1ee5 ki\u00eam qu\u1ea3n x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, khi thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng xong, m\u1ed7i chi\u1ebfc ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ba h\u1ed9 d\u00e2n canh gi\u1eef, v\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng ch\u1ea3y xi\u1ebft, ph\u00f2ng ng\u1eeba thuy\u1ec1n tr\u00f4i m\u1ea5t, m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed1n c\u00f4ng h\u00e0ng ngh\u00ecn nh\u00e0 d\u00e2n. B\u00ecnh b\u00e8n \u0111\u00e0o h\u1ed3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, bu\u1ed9c thuy\u1ec1n trong \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u d\u00e2n n\u1eefa. C\u00f3 t\u00ean t\u01b0\u1edbng c\u01b0\u1edbp D\u01b0\u01a1ng B\u1ea1t T\u1ee5y, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf v\u00f9ng Quan Ph\u1ee5 nhi\u1ec1u n\u0103m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai N\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n m\u1ea5y ch\u00e2u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1eafng, B\u00ecnh sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn thuy\u1ebft ph\u1ee5c, h\u1eafn b\u00e8n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i l\u00e0m S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169. Trong ch\u00edn n\u0103m, t\u00ednh ra ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi nh\u1eadm ch\u1ee9c Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, ch\u1ec9 m\u1ea5y th\u00e1ng sau, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd An ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i, B\u00ecnh nghe tin, lo bu\u1ed3n m\u00e0 sinh b\u1ec7nh r\u1ed3i m\u1ea5t. Vua c\u00f2n ng\u1eebng thi\u1ebft tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u1ea5p ti\u1ec1n lo vi\u1ec7c tang.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c l\u1eadp \u0110\u00f4 m\u1ed9c v\u1ee5 kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nh\u00e2n khi nh\u1eadm ch\u1ee9c Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, n\u00ean ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t vi\u1ec7c ph\u00e1t v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t c\u01a1 quan, l\u1ea5y H\u1eefu th\u1ea7n v\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111\u1ecbnh ph\u00e1t \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u00e8n sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 Nam, H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 trai tr\u00e1ng l\u00e0m ngh\u0129a qu\u00e2n. Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ch\u1ee7 kh\u00e1ch lang trung L\u00fd Duy Thanh[footnote]L\u00fd Duy Thanh nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00fd Duy Thanh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 10, '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 37 b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 29 th\u00e1ng 3 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ai c\u00e0y c\u1ea5y n\u1eefa.\"<\/i> \u00d4ng ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n.<\/p>\n<p>Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e2n chia s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n binh, t\u1eeb H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nam h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i qu\u1eadn, c\u1ee9 t\u00e1m trai tr\u00e1ng l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 b\u1edfi qu\u1ed1c gia ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n Hung Nhung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do \u00fd mu\u1ed1n. Th\u1ea7n nghe d\u00e2n ch\u00fang b\u00e0n t\u00e1n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n H\u00e0 Nam kh\u00f4ng gi\u1ed1ng d\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, h\u1ecd quen l\u00e0m ru\u1ed9ng d\u1ec7t v\u1ea3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, vi\u1ec7c b\u1eaft bu\u1ed9c \u0111i l\u00ednh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng mu\u1ed1n. S\u1ee3 r\u1eb1ng l\u00f2ng d\u00e2n dao \u0111\u1ed9ng, s\u1ebd b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m gi\u1eb7c, l\u1ea1i c\u00e0ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc v\u1ed1n \u0111\u00e3 kh\u1ed5 v\u00ec chi\u1ebfn tranh, d\u00e2n H\u00e0 Nam l\u1ea1i b\u1ecb qu\u1ea5y r\u1ed1i b\u1edfi gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, hu\u1ed1ng chi \u0111ang v\u00e0o l\u00fac \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, c\u00e0ng c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c n\u00f4ng tang. N\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban ra, kh\u00f3 l\u1ea5y l\u1ea1i, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh nghi\u00eam ng\u1eb7t cho c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfp theo \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i, n\u1ebfu th\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n b\u1ea5t an, kh\u00f3 tuy\u1ec3n binh, h\u00e3y t\u1ea1m ch\u01b0a thi h\u00e0nh, m\u00e0 t\u00e2u k\u00edn xin ch\u1ec9 th\u1ecb.\"<\/i><\/p>\n\n<p>Do v\u1eady, Khai Phong do\u00e3n Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Hi l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n nghe t\u1eeb ti\u1ebft Tr\u1ecdng Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chia ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m t\u1eadp h\u01b0\u01a1ng binh, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng. Kh\u00ed xu\u00e2n \u0111ang th\u1ecbnh, vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111ang b\u1eadn, hu\u1ed1ng h\u1ed3 l\u1ea1i l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 th\u00e1i b\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i, sao c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y nhi\u1ec5u lo\u1ea1n! H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m ngh\u0129a binh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111inh phu. D\u00e2n ch\u00fang n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u1ed1n kh\u00f3 b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c, trong h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. D\u00f9 c\u00f3 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ea9n th\u1eadn, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng hi\u1ec7u qu\u1ea3. N\u1ebfu t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e0ng nhi\u1ec1u, chi ph\u00ed c\u00e0ng t\u0103ng. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u1ec9 th\u1ea5y th\u00eam m\u1ec7t nh\u1ecdc.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay gi\u1eb7c Hung \u0111\u00e3 r\u00fat kh\u1ecfi bi\u00ean \u1ea3i, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a thu, c\u1ea7n s\u1eafp x\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc, mong r\u1eb1ng trong h\u00e0ng ng\u0169 t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, trao quy\u1ec1n binh, giao vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00ednh, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tinh binh, ph\u00e2n b\u1ed5 canh gi\u1eef c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ee3 con h\u1ecd, kh\u00edch l\u1ec7 tinh th\u1ea7n d\u0169ng c\u1ea3m. C\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh tr\u1ea1i, c\u00e1c quan ch\u00e2u qu\u1eadn c\u1ea7n l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 h\u1ee3p, giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5. B\u00ean ngo\u00e0i, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 cao, \u0111\u1ed1t l\u1eeda hi\u1ec7u, gi\u01a1 g\u01b0\u01a1m s\u00e1ng, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u1ed1ng c\u1ef1, gi\u1eb7c \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i theo. C\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo nguy hi\u1ec3m, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a nay. H\u01b0\u01a1ng binh t\u1eadp h\u1ee3p tuy \u0111\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? H\u01a1n n\u1eefa, H\u00e0 Nam v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u1ed9i \u0111\u1ecba l\u00e2u n\u0103m, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng quen t\u1eadp luy\u1ec7n v\u00f5 ngh\u1ec7, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a h\u1ebft v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169. H\u00e0 B\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tr\u1eadn, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi quen c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong t\u1ea1m th\u1eddi ch\u1ec9 \u0111i\u1ec3m t\u1eadp h\u01b0\u01a1ng binh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 S\u00f3c, cho h\u1ecd tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh tr\u00ec, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 Nam th\u00ec xin d\u1eebng h\u1ebft.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Hi kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0o l\u00fac n\u00e0o, nh\u01b0ng l\u1eddi t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a thu n\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e1ng ba. L\u1ea1i n\u00f3i gi\u1eb7c Hung \u0111\u00e3 r\u00fat kh\u1ecfi bi\u00ean \u1ea3i, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean, nghi ng\u1edd gi\u1eb7c s\u1ee3 n\u1eafng n\u00f3ng n\u00ean r\u00fat lui. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec. X\u00e9t Th\u00f4i H\u00e0n, Phan M\u1ef9 \u0111\u1ec1u v\u00e0o tri\u1ec1u v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng s\u00e1u m\u1edbi c\u00f9ng v\u1ec1 \u0111\u1ed3n. Phan M\u1ef9 c\u00f3 th\u1ec3 r\u1eddi \u0111\u1ed3n v\u00e0o tri\u1ec1u, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 sau khi gi\u1eb7c r\u00fat. N\u1ebfu gi\u1eb7c ch\u01b0a r\u00fat, Phan M\u1ef9 kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u1eddi \u0111\u1ed3n, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c. Nay do nghi ng\u1edd n\u00ean ghi ch\u00e9p ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0[footnote] Nay do nghi ng\u1edd n\u00ean ghi ch\u00e9p ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0 'Nh\u00e2n nghi t\u1ea1p ki\u1ebfn', b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; b\u1ea3n T\u1ed1ng th\u00ec vi\u1ebft 'Nh\u00e2n th\u1ecb ph\u1ee5 ki\u1ebfn.' [\/footnote], c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Chi\u1ebfu ban xu\u1ed1ng, h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn v\u0103n v\u00f5 v\u1ec1 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Phu t\u00e2u l\u1eddi ngh\u1ecb r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng d\u00f9ng binh \u0111ao, kh\u00f4ng hao t\u1ed5n s\u1ee9c l\u1ef1c v\u1eadn chuy\u1ec3n, m\u00e0 v\u1eabn t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch v\u1ea1n \u0111\u1eddi, d\u00e1m xin d\u00e2ng l\u1eddi, mong b\u1eadc Minh V\u01b0\u01a1ng l\u1ef1a ch\u1ecdn. X\u01b0a khi giao chi\u1ebfn, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa hai b\u00ean, t\u00ean bay \u1edf tr\u00ean, ng\u1ef1a ch\u1ea1y \u1edf d\u01b0\u1edbi. B\u1edfi \u0111\u1ea1o l\u1ec5 ngh\u0129a tin t\u01b0\u1edfng v\u1ed1n c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf s\u00f3t. Ng\u00e0y x\u01b0a d\u00e2n Mi\u00eau ch\u1ed1ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, Cao Dao can gi\u00e1n Vua V\u0169, Vua V\u0169 b\u00e8n thi h\u00e0nh v\u0103n \u0111\u1ee9c, m\u00faa gi\u00e1o roi \u1edf hai b\u00ean th\u1ec1m, b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, d\u00e2n Mi\u00eau quy ph\u1ee5c. L\u1ea1i nh\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: \"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong m\u1ed9t ng\u00e0y t\u1ef1 kh\u1eafc ch\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi l\u1ec5, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd quy v\u1ec1 nh\u00e2n \u0111\u1ee9c.\" Ch\u1ec9 nh\u01b0 v\u00f9ng M\u00f4n \u0111\u1ea1o, c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u1edd Th\u00e1nh \u00fd quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, m\u1ed9t l\u1ea7n d\u1ea5y binh th\u00e0nh c\u00f4ng. Khi th\u00e0nh c\u1ee7a ngh\u1ecbch t\u1eb7c nguy nh\u01b0 tr\u1ee9ng ch\u1ed3ng, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f9ng c\u1ef1c m\u00e0 \u00f4m l\u00f2ng, B\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn ph\u00e1i Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n Ti\u1ebft V\u0103n B\u1ea3o v\u00e0o th\u00e0nh tuy\u00ean d\u1ee5, qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 v\u00f9ng quy thu\u1eadn, tr\u0103m h\u1ecd vui m\u1eebng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc ch\u01b0a th\u1ea7n ph\u1ee5c, \u0111\u1ea5t Y\u00ean v\u1eabn ch\u1ed1ng l\u1ea1i, l\u1ea1i kh\u1edfi binh m\u00e3, mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5. Tuy nghe n\u00f3i hao t\u1ed5n t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i, ch\u01b0a th\u1ea5y d\u1eebng chi\u1ebfn, \u0111\u01b0a b\u00f2 ng\u1ef1a v\u1ec1 nh\u00e0.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ri\u00eang ngh\u0129, k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u01a1i m\u00ecnh n\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd mong mu\u1ed1n, h\u1ed5 b\u00e1o \u0111\u00f3ng qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u1eafc \u00fd. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tinh ch\u1ecdn s\u1ee9 gi\u1ea3, th\u00f4ng \u0111\u1ea1t qu\u1ed1c th\u01b0, xa th\u00ec nh\u01b0 Chu C\u1ed5 c\u00f4ng nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t cho T\u00e2y Nhung, c\u1ea7u nghi\u1ec7p l\u1edbn t\u00e1m tr\u0103m n\u0103m, g\u1ea7n th\u00ec nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u1ed5 gi\u00e1ng l\u1ec5 v\u1edbi \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft, m\u1edf c\u01a1 \u0111\u1ed3 ba tr\u0103m n\u0103m. Th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed th\u1ea5y th\u1eddi c\u01a1 th\u00ec h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i ng\u00e0y mai. N\u00ean chi\u1ebfu m\u1ec7nh c\u00e1c b\u1eadc v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u1ecb t\u00f2ng, so\u1ea1n th\u1ea3o qu\u1ed1c th\u01b0 l\u1ec5 m\u1ec7nh, tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c ph\u00e2n chia bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 l\u00fd l\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c. D\u00f9ng h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n, d\u00f9ng \u00e2n uy \u0111\u1ec3 gi\u00e1c ng\u1ed9. B\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 bi\u00ean gi\u1edbi Hoa - Di, ng\u1eebng vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn m\u00e3i m\u00e3i. L\u1eadp l\u1eddi th\u1ec1 r\u00f5 r\u00e0ng, k\u1ebft giao h\u00f2a h\u1ea3o. H\u1ecd d\u00ea ng\u1ef1a da l\u00f4ng t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, ta v\u00e0ng l\u1ee5a t\u00ea t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i, trao \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t, hai b\u00ean c\u00f9ng thu\u1eadn l\u1ee3i. Nu\u00f4i d\u00e2n ph\u1ee5ng tr\u1eddi, c\u1ee9u th\u1eddi l\u1ee3i v\u1eadt, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u0129, k\u1ebb \u0111\u1ecbch c\u0169ng c\u00f3 t\u00ecnh lo b\u1ecf nguy t\u00ecm an, \u00fd ch\u00e1n lao th\u00edch nh\u00e0n, t\u00ednh s\u1ee3 ch\u1ebft ham s\u1ed1ng, l\u00f2ng tham l\u1ee3i s\u1ee3 h\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Hoa. N\u1ebfu khuy\u00ean r\u0103n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u01b0\u1edbc th\u1ecfa r\u00f5 r\u00e0ng v\u1eefng ch\u1eafc, gi\u00fap h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i m\u00e0 tr\u00e1nh h\u1ea1i, b\u1edbt kh\u1ed5 c\u1ef1c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n h\u1ea1, th\u00ec kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh. \u0110\u1ea1o l\u00fd \u0111\u00e2u xa, ch\u1ec9 \u1edf ch\u1ed7 Th\u00e1nh nh\u00e2n th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec th\u1ebf, 'Kinh D\u1ecbch' n\u00f3i: \"Bi\u1ebft ti\u1ebfn tho\u00e1i t\u1ed3n vong m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u1ebd ch\u00ednh, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u0103ng?\"<\/i><p>\n\n<p><i>N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn r\u1eb1ng: \"Khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5t b\u1ea1i nh\u1ecf, qu\u00e2n phi\u00ean \u0111ang ki\u00eau ng\u1ea1o, khi\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn th\u00f4ng hi\u1ebfu tr\u1edf n\u00ean li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00e8n nh\u00e1t. C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch kh\u00e1c t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1eed t\u01b0\u1edbng m\u1ea1nh th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, khi\u1ebfn s\u00e1u con la ch\u1ea1y tr\u1ed1n ban \u0111\u00eam, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u01b0a th\u01b0, g\u1eedi th\u01b0 l\u1eddi l\u1ebd c\u1eadn k\u1ec1.\" \u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng g\u1ea7n gi\u1ed1ng Ph\u00e0n Kho\u00e1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i hi\u1ec7u qu\u1ea3 th\u1ef1c t\u1ebf nh\u01b0 L\u00e2u C\u00f4ng. Sao b\u1eb1ng trong lo s\u1eeda sang vi\u1ec7c chi\u1ebfn tranh, ngo\u00e0i th\u00ec cho ph\u00e9p k\u1ebft \u01b0\u1edbc h\u00f2a hi\u1ebfu, m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a, c\u1ea3 hai kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau. C\u00f2n nh\u01b0 v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ee9c th\u01b0 giao hi\u1ebfu, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a s\u1ee9 gi\u1ea3, c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a l\u1eddi th\u1ec1, s\u1ef1 phong ph\u00fa hay ti\u1ebft ki\u1ec7m trong l\u1ec5 v\u1eadt, \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1ecf n\u00e0y bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, d\u00e1m c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn nh\u1eb9 d\u1ea1, ch\u1ec9 l\u00e0 ngh\u0129 m\u00ecnh h\u1ecdc s\u01a1 qua \u0111\u1ea1o Nho, bi\u1ebft \u0111\u00f4i ch\u00fat v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p b\u1edbt vi\u1ec7c b\u1ea5t l\u1ee3i, th\u00eam vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edch. Binh kh\u00ed l\u00e0 th\u1ee9 hung \u00e1c, chi\u1ebfn tranh l\u00e0 vi\u1ec7c nguy hi\u1ec3m, th\u1eafng m\u00e0 kh\u00f4ng vui, \u0111\u00f3 l\u00e0 gh\u00e9t vi\u1ec7c d\u00f9ng binh kh\u00e9o, qu\u00e2n th\u1eafng nh\u1edd \u1edf s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 c\u00f9ng h\u1ee3p s\u1ee9c.<\/i><p>\n\n<p><i>N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i l\u1ea1i n\u00f3i: \"B\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a k\u1ebb \u0111\u1ecbch x\u1ea3o quy\u1ec7t, hung h\u0103ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, tham lam kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, gian tr\u00e1 nhi\u1ec1u m\u01b0u, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c thu ph\u1ee5c, \u1eaft ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c ch\u1ebf ng\u1ef1.\" Nh\u1eefng ai n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o l\u00fd th\u00e1nh nh\u00e2n tr\u1eeb b\u1ecf t\u00e0n b\u1ea1o, di\u1ec7t s\u00e1t \u0111\u1ea1o, thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n xa. L\u1ea5y \u00fd mu\u1ed1n thu\u1eadn theo ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng nh\u00e2n t\u1eeb ban ph\u00fac cho v\u1ea1n v\u1eadt, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, lay \u0111\u1ed9ng qu\u1ef7 th\u1ea7n, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng lo\u1ea1i v\u1edbi ta, sao l\u1ea1i kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c gi\u00e1o h\u00f3a? Nh\u1eefng ai n\u00f3i ph\u1ea3i d\u00f9ng binh l\u1ef1c ch\u1ebf ng\u1ef1, xin h\u00e3y h\u1ecfi h\u1ecd v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh Hoa - Nhung, c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, m\u01b0u k\u1ebf xu\u1ea5t k\u1ef3 tr\u0103m tr\u1eadn th\u1eafng, vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n? K\u1ebf s\u00e1ch v\u1ea1n to\u00e0n thi\u1ebft l\u1eadp hi\u1ec3m tr\u1edf, khi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh? H\u00e3y \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y h\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn. Tuy nhi\u00ean, v\u1eabn ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng l\u0129nh t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00f4ng hi\u1ec3u thi th\u01b0, nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 m\u01b0u tr\u00ed, \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 ch\u1ecdn ra ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n t\u1ed1t nh\u1ea5t m\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u1ebfu thi\u00ean binh th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n binh ki\u1ec3m so\u00e1t, th\u00ec d\u1eb9p binh c\u1ea5m b\u1ea1o, b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea1i c\u1ee5c, l\u1eadp n\u00ean c\u00f4ng \u0111\u1ee9c. L\u00fac n\u00e0y c\u00f2n ph\u1ea3i thi h\u00e0nh th\u01b0 l\u1ec7nh l\u1ec5 nghi, th\u00f4ng hi\u1ebfu h\u00f2a b\u00ecnh, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng c\u00f2n chi\u1ebfn tranh, ph\u1ee5c h\u01b0ng phong kh\u00ed \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Tam Ho\u00e0ng, m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u00e1i b\u00ecnh th\u1ed1ng nh\u1ea5t.\" <\/i><p>\n\n<p>Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o Phu d\u00e2ng t\u1ea5u ngh\u1ecb n\u00e0y. B\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ung Hi, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1ng Nhung, Phu nh\u00e2n d\u00e2ng t\u1ea5u. Tuy nhi\u00ean, Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n k\u1ef7 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi chi\u1ebfu th\u01b0 h\u1ecfi s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[12] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean, Ty m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Tr\u00ec, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tri\u1ec7u T\u1ea3i c\u00f9ng l\u00e0m Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Li\u1ec5u Khai l\u00e0m S\u00f9ng Nghi s\u1ee9, T\u1ea3 th\u1eadp di L\u01b0u Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khai gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed cai qu\u1ea3n B\u1ed1i ch\u00e2u, do xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi Gi\u00e1m qu\u00e2n n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1i l\u1ec7nh. Khi t\u1eeb Tr\u00e1c ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, \u00f4ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00e2ng th\u01b0, nguy\u1ec7n hi sinh n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda B\u1eafc. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, n\u00ean ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169 cho \u00f4ng. Khai l\u1ea1i d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n nh\u1eadn \u00e2n \u0111i\u1ec3n phi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u01b0a b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, nay tu\u1ed5i v\u1eeba b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i, kh\u00ed l\u1ef1c c\u00f2n d\u1ed3i d\u00e0o. Hi\u1ec7n Hung N\u00f4 ch\u01b0a di\u1ec7t, nguy\u1ec7n B\u1ec7 h\u1ea1 ban cho th\u1ea7n v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n b\u1ed9 k\u1ef5, giao cho th\u1ea3n v\u00f9ng \u0111\u1ea5t d\u1ee5ng binh H\u00e0 S\u00f3c, th\u1ea7n t\u1ea5t x\u1ea3 th\u00e2n n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 chi\u1ebfm l\u1ea1i U K\u1ebf, d\u00f9 th\u00e2n ch\u1ed1n sa tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Vua c\u0169ng mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u1ea3 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec3 d\u1eb9p lo\u1ea1n, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ph\u00e9p c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, hi\u1ec3u binh ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. V\u00ec th\u1ebf, Khai c\u00f9ng Tuy\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u1eadn m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Khai \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, trong th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn tranh, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n, Th\u1ee9 s\u1eed \u0111\u1ec1u d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00ednh s\u1ef1, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh ho\u1ea1. Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng th\u00eam v\u0103n s\u0129, d\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ec1 b\u1ea1t Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean v\u00e0o ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111\u1ecba. Vi\u1ec7c n\u00e0y e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u th\u1eddi \u0111\u00f3, b\u1edfi t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 d\u00f9ng v\u0103n th\u1ea7n tr\u1ecb l\u00fd ch\u00e2u qu\u1eadn, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi t\u00ednh l\u1ea1i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u00e3 mu\u1ed9n sao! Theo 'H\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Khai' do Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh so\u1ea1n th\u00ec ch\u00e9p: Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u0103n th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, am hi\u1ec3u binh ph\u00e1p, Khai v\u00e2ng chi\u1ebfu, \u0111\u1ed5i l\u00e0m S\u00f9ng Nghi s\u1ee9. Nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c c\u1ee7a Khai l\u00e0 do l\u00fac n\u00e0y \u0111ang lo vi\u1ec7c tr\u1ecb binh, gi\u1ea3ng v\u00f5, c\u1ea7n g\u1ea5p t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec v\u00f5 th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00ednh s\u1ef1 m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb h\u1ecda. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u00e3 ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y, nh\u01b0ng t\u00ean c\u1ee7a Khai v\u00e0 L\u01b0u Kh\u00e1nh l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai s\u00f3t. Nay d\u00f9ng 'H\u00e0nh tr\u1ea1ng' c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. 'H\u1ed9i y\u1ebfu' c\u0169ng ch\u00e9p r\u1eb1ng Kh\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed d\u0169ng, c\u00f3 t\u00e0i c\u1ea7m qu\u00e2n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u l\u00fac \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n\n<p>[13] L\u00fac \u0111\u1ea7u, L\u00fd \u00cdch l\u00e0m quan coi vi\u1ec7c \u1edf tr\u01b0\u1eddng r\u01b0\u1ee3u huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1o, ch\u00e2u T\u1ea7n, nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m gia nh\u00e2n, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi qu\u00fd t\u1ed9c trong tri\u1ec1u, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i, t\u1eeb qu\u1eadn th\u1ee7 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i \u00f4ng ta. D\u00e2n ch\u00fang m\u1eafc n\u1ee3 l\u00e3i c\u1ee7a L\u00fd \u00cdch c\u00f3 t\u1edbi h\u00e0ng tr\u0103m nh\u00e0, quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch thu n\u1ee3 c\u00f2n g\u1ea5p g\u00e1p h\u01a1n c\u1ea3 thu\u1ebf m\u00e1, ch\u1ec9 c\u00f3 quan Quan s\u00e1t suy quan Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c. M\u1ed9t h\u00f4m, Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ra ngo\u00e0i, L\u00fd \u00cdch sai gia nh\u00e2n l\u00f4i xu\u1ed1ng, s\u1ec9 nh\u1ee5c \u00f4ng. Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng hai l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb quan l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea1m gi\u1ea5u \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t. Sau \u0111\u00f3, nh\u1edd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch mua ng\u1ef1a, Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng nh\u1edd h\u1ecd \u0111em theo bi\u1ec3u t\u1ea5u l\u00ean. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn l\u1edbn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1eaft L\u00fd \u00cdch. Chi\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00e1c quy\u1ec1n qu\u00fd \u0111\u00e3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho L\u00fd \u00cdch, khi\u1ebfn \u00f4ng ta b\u1ecf tr\u1ed1n. Vua c\u00e0ng gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh truy b\u1eaft L\u00fd \u00cdch c\u00e0ng g\u1ea5p. V\u00e0i th\u00e1ng sau, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd \u00cdch t\u1ea1i nh\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u t\u00ean H\u00e1ch \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, gi\u1ea3i v\u1ec1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, tra h\u1ecfi, L\u00fd \u00cdch \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, x\u1eed tr\u1ea3m L\u00fd \u00cdch, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. Con trai c\u1ee7a L\u00fd \u00cdch l\u00e0 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, gi\u1eef ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh s\u00e1ch, su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. D\u00e2n ch\u00fang trong ch\u00e2u nghe tin L\u00fd \u00cdch ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u g\u00f3p ti\u1ec1n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n m\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1ed5i t\u00ean Nh\u1eadt K\u1ecb th\u00e0nh Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan \u0110\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1 ch\u00e2u T\u1ecbnh l\u00e0 Phan M\u1ef9, quan \u0110\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u nh\u1eadn chi\u1ebfu v\u00e0o tri\u1ec1u. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u1eadn <i>\"B\u00ecnh Nhung V\u1ea1n To\u00e0n\"<\/i> do ch\u00ednh m\u00ecnh ch\u1ebf t\u00e1c, tri\u1ec7u t\u1eadp Phan M\u1ef9, \u0110i\u1ec1n Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn c\u00f9ng Th\u00f4i H\u00e1n, \u0111\u00edch th\u00e2n d\u1ea1y h\u1ecd chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn tho\u00e1i v\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng, l\u1ea1i ban s\u00e1ch <i>\"T\u01b0\u1edbng c\u00f3 n\u0103m t\u00e0i m\u01b0\u1eddi l\u1ed7i\"<\/i> cho h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[16] Th\u00e1ng b\u1ea3y m\u00f9a thu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp Tam ban vi\u1ec7n t\u1ea1i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, c\u1eed quan S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 U\u1ea5t Ti\u1ebfn l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 s\u00e1u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00ean g\u1ecdi \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Tam ban c\u00f4ng s\u1ef1, nay m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n. C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c n\u00f3i r\u1eb1ng Tam ban vi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c l\u00e0 sai. S\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ch\u00ed' l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba m\u1edbi l\u1eadp Tam ban vi\u1ec7n, 'Ch\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' c\u0169ng ghi v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m th\u1ee9 ba m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n, nay kh\u00f4ng theo chi ti\u1ebft n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[17] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan ch\u00e2u qu\u1eadn t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 trong b\u1ed9. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch, n\u00ean ph\u1ea3i ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng may m\u1eafn \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[18] Ngo\u1ea1i ch\u00e2u c\u00f3 quan l\u1ea1i n\u1ee3 \u1edf c\u00e1c kho quan t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn th\u1ea1ch g\u1ea1o. Vua nghi ng\u1edd do quan l\u1ea1i kho l\u01b0\u1eddng l\u1eadn g\u00e2y ra. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00f3a b\u1ecf s\u1ed1 n\u1ee3 \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Th\u1ee7y b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u1ecb gi\u1ea3ng \u1edf c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 l\u00e0 H\u00ecnh B\u00ednh d\u00e2ng s\u00e1ch \u2018Ph\u00e2n m\u00f4n l\u1ec5 tuy\u1ec3n\u2019 g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i quy\u1ec3n. Vua xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean \u2018V\u0103n V\u01b0\u01a1ng th\u1ebf t\u1eed\u2019, xem xong r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, b\u00e8n h\u1ecfi quan Nh\u1eadp n\u1ed9i T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng l\u00e0 V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m r\u1eb1ng: <i>\"H\u00ecnh B\u00ednh gi\u1ea3ng cho c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u01b0a?\"<\/i> Thi\u1ec7u Kh\u00e2m \u0111\u00e1p: <i>\"C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1ec9nh gi\u00e1o H\u00ecnh B\u00ednh v\u1ec1 ngh\u0129a kinh, B\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u1eed.\"<\/i> Vua c\u00e0ng vui, ban th\u01b0\u1edfng cho B\u00ednh \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n\n<p>[20] Th\u00e1ng ch\u00edn, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng th\u01a1 ch\u00fac th\u1ecd nh\u00e2n ti\u1ebft Canh Minh. Vua xem xong, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"\u0110i\u1ec1n T\u00edch c\u00f3 v\u0103n t\u00e0i, d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng s\u1ef1 vi\u1ec7c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen.\"<\/i> R\u1ed3i l\u00e0m th\u01a1 h\u1ecda l\u1ea1i ban cho \u00f4ng. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i d\u00e2ng s\u00e1ch xin \u0111\u00f4ng phong Th\u00e1i S\u01a1n. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, phong cho T\u00edch gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, ki\u00eam ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o. T\u00edch th\u00edch n\u00f3i th\u1eb3ng, \u0111\u00f4i l\u00fac khi\u1ebfn Vua kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, nh\u01b0ng T\u00edch thong th\u1ea3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y qua th\u00e1ng l\u1ea1i, \u0111\u00e3 d\u01b0\u1ee1ng th\u00e0nh t\u00ednh th\u00e1nh.\"<\/i> Vua vui, c\u00e0ng coi tr\u1ecdng \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t l\u1eddi c\u1ee7a T\u00edch n\u00f3i <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y qua th\u00e1ng l\u1ea1i, \u0111\u00e3 d\u01b0\u1ee1ng th\u00e0nh t\u00ednh th\u00e1nh\"<\/i> v\u1ed1n th\u1ea5y trong s\u1edb \u00f4ng d\u00e2ng \u1edf M\u1ee5c Ch\u00e2u, nh\u01b0ng trong \u2018Th\u00e1nh ch\u00ednh l\u1ee5c\u2019 c\u1ee7a Th\u1ea1ch Gi\u1edbi v\u00e0 \u2018K\u00fd v\u0103n\u2019 c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00edch \u0111\u00e3 t\u00e2u tr\u1ef1c di\u1ec7n, c\u00f3 l\u1ebd T\u00edch sau n\u00e0y l\u1ea1i d\u1eabn l\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec3 can gi\u00e1n Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u0103ng? Nay ghi c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, phong Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Ph\u1ea1m Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0m Giang Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee5 ki\u1ec7n b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n ch\u1ecdn Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0m Tri ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, Ch\u00ednh T\u1eeb x\u1eed l\u00fd v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, khi\u1ebfn 63 th\u01b0 l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec \u0111\u1ec3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed. Khi c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh tuy\u1ec3n qu\u00e2n ch\u00e2u l\u00ean kinh \u0111\u00f4, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng v\u00ec s\u1ee3 ph\u1ea3i xa qu\u00ea n\u00ean d\u00f9ng dao t\u1ef1 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n m\u00ecnh. Ch\u00ednh T\u1eeb b\u00e8n ch\u00e9m V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng. V\u1ee3 c\u1ee7a H\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng V\u0103n vi\u1ec7n khi\u1ebfu n\u1ea1i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t. Ch\u00ednh T\u1eeb n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf \u0110\u00f4ng Nam, Nhi\u00eau Ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i gi\u00e0u c\u00f3, d\u00e2n t\u00ecnh d\u1ec5 b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng. H\u01b0ng d\u00e1m g\u00e2y r\u1ed1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ea7n s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ee9ng n\u1eefa.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng 50 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>\u1ede Nhi\u00eau Ch\u00e2u, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Cam Thi\u1ec7u t\u00edch l\u0169y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1i t\u00e0i s\u1ea3n l\u1edbn, b\u1ecb b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch. Ch\u00e2u b\u1eaft giam 14 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u00ean \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh. Khi Ch\u00ednh T\u1eeb \u0111i tu\u1ea7n tra, d\u1eabn t\u00f9 nh\u00e2n ra h\u1ecfi cung, h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f3c. Ch\u00ednh T\u1eeb nh\u1eadn th\u1ea5y \u00e1n oan, b\u00e8n chuy\u1ec3n h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 d\u00e2n b\u00e1o v\u1ecb tr\u00ed b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, Ch\u00ednh T\u1eeb b\u00ed m\u1eadt tri\u1ec7u Gi\u00e1m qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc khi Nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp bi\u1ebft n\u00ean b\u1ecf tr\u1ed1n. Ch\u00ednh T\u1eeb m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ra ngo\u00e0i th\u00e0nh 30 d\u1eb7m \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp. B\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u01b0\u01a1ng cung c\u1ea7m \u0111ao \u0111\u1ebfn uy hi\u1ebfp, Ch\u00ednh T\u1eeb h\u00e9t l\u1edbn, d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e1nh tr\u00fang hai m\u1eaft t\u00ean c\u01b0\u1edbp, n\u00f3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng nh\u01b0ng t\u1ef1 \u0111\u00e2m m\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ebft. Nh\u1eefng t\u00ean c\u01b0\u1edbp kh\u00e1c ch\u1ea1y qua s\u00f4ng ph\u00e2n t\u00e1n, \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. T\u00ean b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n thoi th\u00f3p, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 tang v\u1eadt b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i, Ch\u00ednh T\u1eeb \u0111em v\u1ec1, sai th\u1ea7y thu\u1ed1c b\u0103ng b\u00f3. Khi v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u00e0nh, tra x\u00e9t t\u1ed9i tr\u1ea1ng, t\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n 14 ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u01b0\u1ee3c tha b\u1ed5ng. Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ec1 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh sang n\u0103m th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf giao \u0111\u00f4ng, t\u1ef1 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng B\u1ea1ch, Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c, l\u1eadp n\u0103m s\u1ee9, theo quy ch\u1ebf l\u1ec5 giao t\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[23] Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 v\u00ec b\u1ec7nh ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0, \u0111\u00e3 b\u00e1o \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ngo\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o trong s\u1ea1ch, vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng l\u00e0m, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.\"<\/i> M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t, phong l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, X\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u00e0ng H\u1eadu h\u00e0nh[footnote]Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, X\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u00e0ng H\u1eadu h\u00e0nh, 'H\u1eadu h\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ecb t\u00f2ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, S\u1eed qu\u00e1n nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch 'Th\u1ea7n y ph\u1ed5 c\u1ee9u ph\u01b0\u01a1ng', Trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1ecd gi\u00e1m s\u00e1t, uy th\u1ebf r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00e1c H\u1ecdc s\u0129 trong qu\u00e1n ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn b\u00e1i ki\u1ebfn, duy ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[24] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch 'Th\u1ea7n y ph\u1ed5 c\u1ee9u ph\u01b0\u01a1ng' g\u1ed3m m\u1ed9t ngh\u00ecn quy\u1ec3n, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u1ed5 bi\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a cho Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n<p>[25] Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00f9ng c\u00e1c quan gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c Quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 S\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra kh\u1ecfi th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ec5n Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, l\u00e0 do nghe theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc L\u01b0u B\u00e0n.<\/p>\n\n<p>[26] \u0110\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m Ung Hy, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi C\u1eed nh\u00e2n t\u1eadp trung d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft g\u1ea7n nh\u01b0 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t duy\u1ec7t h\u1ed3 s\u01a1 h\u1ee3p l\u1ec7 v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean kh\u00f4ng gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Vua t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, \u0111\u00edch th\u00e2n x\u00e9t duy\u1ec7t thi c\u1eed, k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u ng\u00e0y m\u1edbi xong. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin vi\u1ec7c thi c\u1eed m\u00f9a xu\u00e2n giao l\u1ea1i cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i n\u0103m giao cho quan Xu\u00e2n ph\u1ee5 tr\u00e1ch k\u1ef3 thi C\u1eed nh\u00e2n, theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi s\u01a1 b\u1ed9, sang xu\u00e2n n\u0103m sau t\u1eadp trung d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft; ai ch\u01b0a \u0111\u1ed7 th\u00ec cho ph\u00e9p thi l\u1ea1i v\u00e0o m\u00f9a thu.\"<\/i> Quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch thi c\u1eed T\u1ed1ng B\u1ea1ch xin: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 trong ph\u1ea1m vi ngh\u00ecn d\u1eb7m, giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi l\u1ea1i r\u1ed3i m\u1edbi ph\u00e1i \u0111i[footnote]'Ph\u00e1i \u0111i' theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ph\u00e1t gi\u1ea3i'[\/footnote]. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m th\u00ec \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'T\u00e2y Kinh', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean. 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh d\u1ef1 thi', \u00fd ngh\u0129a gi\u1ed1ng b\u1ea3n n\u00e0y; 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ghi: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m v\u00e0 \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh d\u1ef1 thi, xin nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf quan coi thi, y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.', \u00fd ngh\u0129a kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n n\u00e0y v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c'[\/footnote]. Xin nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf quan coi thi, y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[27] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0111\u1ea1o Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 an \u1ee7i. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 g\u1eb7p Vua, x\u00fac \u0111\u1ed9ng ngh\u1eb9n ng\u00e0o, Vua c\u0169ng x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ed5i s\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[28] Khai Phong do\u00e3n, Tr\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Hi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f3 Ng\u1ee5y Huy\u1ec1n Th\u00e0nh, Ph\u00f2ng Huy\u1ec1n Linh, \u0110\u1ed7 Nh\u01b0 H\u1ed1i; Minh Ho\u00e0ng c\u00f3 Di\u00eau S\u00f9ng, T\u1ed1ng C\u1ea3nh, Ng\u1ee5y Tri C\u1ed5, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch ph\u1ee5 t\u00e1, tin d\u00f9ng nh\u01b0 t\u00e2m ph\u00fac, g\u00f3p ph\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ea1o, l\u00e0m y\u00ean \u1ed5n ch\u00edn c\u00f5i, t\u00f4ng mi\u1ebfu tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n, s\u1eed s\u00e1ch r\u1ea1ng r\u1ee1, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, v\u1ea5t v\u1ea3 lo ch\u00ednh s\u1ef1, s\u1edbm khuya \u0103n m\u1eb7c, l\u1ea5y d\u00e2n l\u00e0m g\u1ed1c, x\u00e9t ch\u1ecdn c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc[footnote]'L\u1ecbch tuy\u1ec3n ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng' b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng. B\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ch\u00e9p 'b\u1ec5 m\u0129 ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng', 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 256, truy\u1ec7n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u00e9p 'L\u1ecbch kh\u1ea3o ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng'.[\/footnote], th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ch\u00ea tr\u00e1ch, nh\u01b0ng tr\u1ecdng tr\u00e1ch ph\u1ee5 t\u00e1 v\u1eabn ch\u01b0a s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi hi\u1ec1n th\u1ea7n x\u01b0a, hu\u1ed1ng chi n\u1ec1n t\u1ea3ng qu\u1ed1c gia l\u00e0 \u1edf vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, m\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng g\u00ec tr\u1ecdng y\u1ebfu h\u01a1n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 then ch\u1ed1t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1[footnote]'T\u01b0 ch\u00ednh chi b\u00ednh' ch\u1eef 'T\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung.[\/footnote]. N\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec thi\u1ec7n \u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd d\u1ea7n \u0111\u1ed5 n\u00e1t.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng ch\u00ednh, n\u1eafm gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch, th\u1eb3ng th\u1eafn d\u00e1m n\u00f3i, \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, t\u1eeb \u0111\u00f3 quy c\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, mu\u00f4n vi\u1ec7c m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n. Ph\u1ed5 l\u00e0 b\u1eadc c\u1ef1u l\u00e3o khai qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 c\u01a1 m\u1eadt, trung h\u1eadu c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, trung th\u00e0nh b\u00e0n vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7u \u00e2n hu\u1ec7 \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ed9c v\u1ecb, kh\u00f4ng xu ph\u1ee5 t\u00ecnh ri\u00eang \u0111\u1ec3 m\u01b0u danh v\u1ecdng, \u0111\u00fang l\u00e0 b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng th\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb gian tr\u00e1, k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng, mi\u1ec7ng l\u01b0\u1ee1i x\u1ea3o ng\u00f4n, gh\u00e9t b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, l\u00f2ng ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111u\u1ed5i h\u1ecd \u0111i xa cho kho\u00e1i ch\u00ed. T\u1ea1i sao v\u1eady? \u1ea4y l\u00e0 v\u00ec h\u1ecd s\u1ee3 B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1ebd l\u1ea1i d\u00f9ng h\u1ecd. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u mong B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i giao ph\u00f3 vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, khai m\u1edf t\u00e2m th\u1ea7n, ph\u1ee5 t\u00e1 th\u00e1nh ho\u00e1, khi qu\u1ed1c gia c\u00f3 \u0111\u1ea1i s\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u00e0n m\u01b0u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 quy c\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u1ef1c thi, nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u1ea5y r\u00f5 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a nghe \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00f4ng su\u1ed1t. D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb \u0103n kh\u00f4ng ng\u1ed3i r\u1ed3i, gi\u00fap Vua b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng dung ch\u1ee9a k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m, hi\u1ec1n ngu ph\u00e2n minh, ng\u1ecdc \u0111\u00e1 r\u00f5 r\u1ec7t, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb k\u1ebft \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i s\u1ebd ti\u00eau tan kh\u00ed th\u1ebf, nh\u1eefng k\u1ebb d\u00f9ng m\u01b0u gian \u0111\u1ec3 k\u00e9o b\u00e8 s\u1ebd m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, danh nho \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf r\u1ea1ng, vi\u1ec7c l\u1edbn c\u00f2n lo g\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f2n lo g\u00ec kh\u00f4ng y\u00ean? Ch\u1eb3ng qu\u00e1 v\u00e0i th\u00e1ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec1n tr\u1ecb v\u00ec thanh t\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n tr\u00ed l\u1ef1 n\u00f4ng c\u1ea1n, l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng th\u1eebng, mong B\u1ec7 h\u1ea1 tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng sai, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn cho qu\u1ed1c gia.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua xem s\u1edb, khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo ph\u1ee5 truy\u1ec7n, Vua th\u00e2n c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, Ph\u1ed5 d\u00e2ng s\u1edb d\u1eabn m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c c\u1ee7a Di\u00eau S\u00f9ng \u0111\u1ec3 can gi\u00e1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin v\u00e0o tri\u1ec1u. X\u00e9t m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 Ph\u1ed5 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 can gi\u00e1n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh U ch\u00e2u, kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ph\u1ee5 truy\u1ec7n nh\u1ea7m. \u1ea4y l\u00e0 v\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y s\u1edb tay c\u1ee7a Ph\u1ed5, n\u00ean ghi sai v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[29] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, B\u00e1 \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch s\u1eafp x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean g\u1ea5p r\u00fat chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb. Qu\u00e2n Ninh Bi\u00ean trong m\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u0103n th\u01b0, nh\u01b0ng Tri qu\u00e2n Li\u1ec5u Khai m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng tin, vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n tr\u00ecnh b\u00e0y n\u0103m \u0111i\u1ec1u, n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3 nhi\u00ean sau \u0111\u00f3 l\u00e0 tin gi\u1ea3 t\u1eeb gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua c\u0169ng \u0111\u1ecbnh b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh, Ph\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, Vua b\u00e8n d\u1eebng \u00fd \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c T\u1ef1 T\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb can ng\u0103n th\u00e2n chinh kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian c\u1ee5 th\u1ec3, nh\u01b0ng do Li\u1ec5u Khai vi\u1ebft th\u01b0 cho Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y. Th\u01b0 c\u1ee7a Khai g\u1eedi Th\u1ee7 V\u0103n vi\u1ebft v\u00e0o ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y, nay kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y, v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi \u0111ang c\u1ea3nh gi\u00e1c, n\u00ean vi\u1ec7c b\u00e0n th\u00e2n chinh c\u00f3 l\u1ebd xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean B\u1ea1ch V\u1ea1n \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00fd t\u1ed9c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, th\u1ed1ng l\u0129nh h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m tr\u1ea1i qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. \u1ede Ninh Bi\u00ean c\u00f3 h\u00e0o ki\u1ec7t, l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a V\u1ea1n \u0110\u1ee9c, th\u01b0\u1eddng ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi g\u1eb7p \u00f4ng. Li\u1ec5u Khai nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi thuy\u1ebft ph\u1ee5c V\u1ea1n \u0110\u1ee9c l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, \u0111em U Ch\u00e2u quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u1ee9a ban th\u01b0\u1edfng phong h\u1ea7u c\u1eaft \u0111\u1ea5t, V\u1ea1n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed3ng \u00fd, \u0111\u1ebfn xin ng\u00e0y kh\u1edfi binh. S\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u01b0a k\u1ecbp tr\u1edf v\u1ec1, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u Li\u1ec5u Khai l\u00e0m Tri ch\u00e2u To\u00e0n Ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u1ec1n b\u1ecb d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>H\u1ecd T\u00fac \u1edf \u0111\u1ed9ng T\u00e2y Kh\u00ea thu\u1ed9c ch\u00e2u To\u00e0n, t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 gia s\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh thi\u1ebft l\u1eadp b\u1ea3y tr\u1ea1i g\u1ed3m H\u1ea1p Kh\u1ea9u, H\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1nh[footnote]H\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tra Ng\u1ea1nh', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 18, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai, v\u00e0 'V\u0169 Kinh T\u1ed5ng Y\u1ebfu' quy\u1ec3n 20, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u00e2u To\u00e0n m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Khi Li\u1ec5u Khai m\u1edbi \u0111\u1ebfn, \u00f4ng l\u00e0m \u00e1o, \u0111ai, kh\u0103n, m\u0169, ch\u1ecdn ba ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn v\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, sai h\u1ecd v\u00e0o \u0111\u1ed9ng d\u1ee5 d\u1ed7 r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i quy thu\u1eadn ta, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 an c\u01b0[footnote]C\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 an c\u01b0, ch\u1eef 'nh\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00f2ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 440, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. N\u1ebfu kh\u00f4ng, ta s\u1ebd ph\u00e1t binh ti\u1ebfn s\u00e2u, ti\u00eau di\u1ec7t c\u1ea3 h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.\"<\/i> H\u1ecd T\u00fac s\u1ee3 h\u00e3i, gi\u1eef l\u1ea1i hai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m con tin[footnote]Gi\u1eef l\u1ea1i hai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m con tin, 'hai thu\u1ed9c h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ba thu\u1ed9c h\u1ea1'. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1ed7 n\u00e0y n\u00ean l\u00e0 'hai thu\u1ed9c h\u1ea1'. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3, lo\u1ea1i Th\u00e1i T\u00f4ng k\u1ebf ch\u1ebf Khi\u1ebft \u0110an, v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], d\u1eabn b\u1ed1n t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng m\u1ed9t thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Li\u1ec5u Khai ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00f9ng nh\u1ea1c c\u1ee5 ch\u00fac m\u1eebng. \u1ede l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, \u00f4ng cho h\u1ecd v\u1ec1, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng c\u1ea3 h\u1ecd ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ecd T\u00fac \u0111\u00e3 d\u1eabn c\u1ea3 gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ebfn. Li\u1ec5u Khai li\u1ec1n ban cho h\u1ecd nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, vi\u1ebft b\u00e0i 'Th\u1eddi Gi\u00e1m', kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y. \u00d4ng sai t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1 c\u1ee7a ch\u00e2u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban th\u01b0\u1edfng cho Li\u1ec5u Khai ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u1ea1ch V\u1ea1n \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong b\u1ea3n truy\u1ec7n, nh\u01b0ng 'Ch\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c' c\u00f3 ghi, c\u00f3 l\u1ebd xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb h\u00e0nh tr\u1ea1ng do Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh vi\u1ebft, l\u1eddi l\u1ebd qu\u00e1 khoa tr\u01b0\u01a1ng, 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' \u0111\u00e3 l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt, nay theo 'Th\u1ef1c L\u1ee5c'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[30] Qu\u1ed1c t\u1eed t\u01b0 nghi\u1ec7p Kh\u1ed5ng Duy d\u00e2ng s\u1edb, xin c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m nguy\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia. Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nh\u1ea1c S\u1eed d\u00e2ng t\u1ea5u b\u00e1c b\u1ecf r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ea3n t\u1eed n\u00f3i: 'Kho \u0111\u1ee5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec bi\u1ebft l\u1ec5 ti\u1ebft, c\u01a1m \u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec bi\u1ebft vinh nh\u1ee5c.' V\u00ec v\u1eady, c\u00e1c v\u1ecb Vua hi\u1ec1n tri\u1ebft th\u1eddi x\u01b0a coi tr\u1ecdng ngh\u1ec1 n\u00f4ng tang, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u01a1m \u00e1o. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00e0y, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00f4ng nu\u00f4i t\u1eb1m, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1nh. V\u00ec th\u1ebf, Thi\u00ean t\u1eed t\u1ef1 c\u00e0y, Ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1ef1 nu\u00f4i t\u1eb1m, h\u1ea1 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ec7 tr\u1ecdng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. B\u00e0i ph\u00fa 'Ng\u00f4 \u0111\u00f4' vi\u1ebft: 'L\u00faa hai m\u00f9a \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, t\u01a1 t\u00e1m l\u1ee9a \u0111\u1ec3 c\u1ed1ng ti\u1ebfn.' Vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u. Nay Kh\u1ed5ng Duy xin c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia, ch\u1ec9 tr\u00edch d\u1eabn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169 v\u1ec1 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a sinh v\u1eadt, m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 l\u00fd l\u1ebd th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a th\u1eddi s\u1ef1. Nh\u1eefng con ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c mua t\u1eeb n\u01a1i xa x\u00f4i, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa m\u1ec7t m\u1ecfi, thi\u1ebfu th\u1ee9c \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103m s\u00f3c k\u1ef9, n\u00ean d\u1eabn \u0111\u1ebfn suy y\u1ebfu v\u00e0 ch\u1ebft. L\u00fd do ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 v\u00ec \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Nay l\u1ea1i c\u1ea5m vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nu\u00f4i ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd ch\u1eb7t ch\u1ebd, xem k\u1ef9 s\u00e1ch v\u1edf c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi vi\u1ec7c c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m. H\u01a1n n\u1eefa, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9, sang xu\u00e2n s\u1ebd l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fac thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 khuy\u1ebfn n\u00f4ng, m\u00e0 l\u1ea1i ban l\u1ec7nh c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m. Hai vi\u1ec7c tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. Th\u1ea7n t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, bi\u1ebft s\u01a1 qua l\u1ee3i h\u1ea1i. Trong d\u00e2n ch\u00fang, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u01a1 t\u1eb1m m\u00f9a xu\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, t\u01a1 t\u1eb1m m\u00f9a h\u00e8 \u00edt l\u1ee3i h\u01a1n nh\u01b0ng c\u0169ng gi\u00fap h\u1ecd qua n\u0103m. Nay n\u1ebfu c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m b\u1eady, g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n, d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m sao y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c! Chi\u1ebfu ch\u1ec9 qu\u00fd b\u00e1u, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng.\"<\/i> Vua xem xong, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai.<\/p>\n<p>Kh\u1ed5ng Duy l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb tranh lu\u1eadn, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 nu\u00f4i t\u1eb1m, l\u1edbn l\u00ean tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ecdi vi\u1ec7c. D\u00e2n ch\u00fang ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ea1i, n\u00ean sau khi nu\u00f4i t\u1eb1m m\u00f9a xu\u00e2n, l\u1ea1i nu\u00f4i th\u00eam t\u1eb1m m\u00f9a h\u00e8. H\u01a1n n\u1eefa, k\u00e9n t\u1eb1m m\u00f9a h\u00e8 cho \u00edt t\u01a1, l\u00e1 d\u00e2u kh\u00f4ng m\u1ecdc t\u1ed1t v\u00e0o n\u0103m sau, kh\u00f4ng ch\u1ec9 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u1ef1a m\u00e0 c\u00e2y d\u00e2u c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Vua tuy kh\u00f4ng nghe l\u1eddi Kh\u1ed5ng Duy, nh\u01b0ng khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c \u00f4ng d\u1eabn ch\u1ee9ng kinh s\u00e1ch, l\u1ec7nh ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u00e0o S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 4 d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, l\u00fac \u0111\u1ea7u, T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 L\u01b0u \u0110\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3ng li\u00ean ti\u1ebfp th\u1ea5t b\u1ea1i, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1eed tr\u1eadn l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Binh s\u0129 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y m\u1ed9t v\u1ea1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u00ed kh\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. V\u00f9ng H\u00e0 B\u1eafc ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u1ea3i b\u1eaft d\u00e2n l\u00e0ng l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u1eebng t\u1eadp tr\u1eadn, ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u1ed1 th\u1ee7 trong th\u00e0nh, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng m\u1ea1nh, th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn v\u00e0o Th\u00e2m Ch\u00e2u, K\u1ef3 Ch\u00e2u, chi\u1ebfm D\u1ecbch Ch\u00e2u, gi\u1ebft quan l\u1ea1i, b\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang. Nh\u1eefng n\u01a1i gi\u1eb7c \u0111i qua m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec b\u1eaft con g\u00e1i trong l\u00e0ng, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, ch\u1edf v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111i. V\u00f9ng ph\u00eda b\u1eafc Ng\u1ee5y Ch\u00e2u, B\u00e1c Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u1ecb tai h\u1ecda. Vua r\u1ea5t \u0111au x\u00f3t.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ban b\u1ed1 chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u00e2n x\u00e1.<\/p>\n<p>[3] Tam Ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 h\u01a1n 2.300.000 th\u1ea1ch mu\u1ed1i d\u1ef1 tr\u1eef, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng trong 30 n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam 100.000 th\u1ea1ch, t\u1ed1n nhi\u1ec1u s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec, xin t\u1ea1m ng\u1eebng n\u1ea5u mu\u1ed1i. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217; th\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3 b\u1ecf b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i \u1edf T\u00f9ng Kh\u1ea9u, Tri\u1ec1u Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y nguy\u00ean qu\u00e2n T\u0129nh An l\u00e0m tr\u1ecb s\u1edf c\u1ee7a ch\u00e2u Th\u00e2m, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecda gi\u1eb7c. Ch\u00e2u Th\u00e2m v\u1ed1n tr\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i L\u1ee5c Tr\u1ea1ch, do \u0111\u00f3 b\u00e3i b\u1ecf L\u1ee5c Tr\u1ea1ch v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o H\u1ea1 B\u00e1c, \u0111\u1ed5i t\u00ean H\u1ea1 B\u00e1c th\u00e0nh T\u0129nh An.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n k\u1ef7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thua tr\u1eadn \u1edf qu\u00e1n Qu\u00e2n T\u1eed, r\u1ed3i ch\u00e9p vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Th\u00e2m. K\u1ef3 n\u00e0y ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u Th\u00e2m. X\u00e9t chi\u1ebfu v\u0103n trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, ch\u1ec9 n\u00f3i vi\u1ec7c d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf r\u1ed3i kh\u00f4i ph\u1ee5c. \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed c\u0169ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e2u Th\u00e2m t\u1eebng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf r\u1ed3i kh\u00f4i ph\u1ee5c, n\u00ean B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u00e9p sai. Tra l\u1ea1i, n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 hai, b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n T\u0129nh An, qu\u00e2n T\u0129nh An nguy\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00e1c thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u00e2m. Qu\u00e2n b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf th\u00ec H\u1ea1 B\u00e1c tr\u1edf l\u1ea1i thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u00e2m, do \u0111\u00f3 d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf t\u1eeb L\u1ee5c Tr\u1ea1ch v\u1ec1 H\u1ea1 B\u00e1c. H\u1ea1 B\u00e1c t\u1eebng \u0111\u1eb7t qu\u00e2n t\u00ean l\u00e0 T\u0129nh An, n\u00ean chi\u1ebfu th\u01b0 l\u1ea5y t\u00ean qu\u00e2n T\u0129nh An m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00e1c. Sau \u0111\u00f3, huy\u1ec7n H\u1ea1 B\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh T\u0129nh An. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n T\u0129nh An, Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, n\u00ean ch\u1ec9 ghi chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y r\u1eb1ng l\u1ea5y qu\u00e2n T\u0129nh An l\u00e0m tr\u1ecb s\u1edf ch\u00e2u Th\u00e2m, th\u1ef1c t\u1ebf qu\u00e2n T\u0129nh An \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. Nay ghi ch\u00e9p r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[5] H\u1eefu b\u1ed5 khuy\u1ebft, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ph\u1ea1m C\u1ea3o nh\u00e0 ngh\u00e8o, n\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ta m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n l\u00e3i. Anh trai l\u00e0 Hi, t\u1eebng l\u00e0m Thi\u1ebfu do\u00e3n H\u01b0ng Nguy\u00ean, t\u1eeb quan v\u1ec1 \u1edf kinh \u0111\u00f4. Hi c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m gi\u00e0u, nh\u00e0 t\u00edch l\u0169y c\u1ee7a c\u1ea3i nhi\u1ec1u v\u1ea1n, t\u00ednh l\u1ea1i keo ki\u1ec7t, ch\u01b0a t\u1eebng chia s\u1ebb v\u1edbi b\u1ea1n c\u0169 hay ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng An \u0111\u1ebfn, n\u00f3i d\u1ed1i v\u1edbi C\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u1ebfu do\u00e3n kh\u00f4ng c\u00f2n keo ki\u1ec7t n\u1eefa, ti\u00eau ti\u1ec1n kh\u00f4ng t\u00ednh to\u00e1n.&#8221;<\/i> C\u1ea3o nghe v\u1eady m\u1eebng r\u1ee1, b\u00e8n xin ra l\u00e0m quan ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng anh. Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, C\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tri ph\u1ee7 Kinh Tri\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o ra ngo\u00e0i cai tr\u1ecb ngo\u1ea1i phi\u00ean, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb C\u1ea3o. C\u1ea3o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Hi v\u1eabn keo ki\u1ec7t nh\u01b0 c\u0169, th\u01b0\u1eddng l\u00e0m vi\u1ec7c phi ph\u00e1p can thi\u1ec7p v\u00e0o c\u00f4ng ph\u1ee7. C\u1ea3o h\u1ed1i h\u1eadn l\u1eafm. \u00d4ng t\u00ednh t\u00ecnh ph\u00f3ng kho\u00e1ng, th\u00edch \u0111\u00f9a c\u1ee3t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb d\u00e2n, cai qu\u1ea3n thu\u1ed9c h\u1ea1. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea3n t\u1eb7c l\u00e0 L\u01b0u \u00c1c, t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n, v\u00f9ng Quan H\u1eefu n\u00e1o lo\u1ea1n. C\u1ea3o m\u1ed7i l\u1ea7n th\u1ea5y quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh ch\u1ea1y t\u1edbi ch\u1ea1y lui li\u1ec1n ho\u1ea3ng s\u1ee3, t\u01b0\u1edfng \u00c1c \u0111\u1ebfn, g\u1ea7n nh\u01b0 ph\u00e1t \u0111i\u00ean. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n \u0111i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd, l\u1ea1i d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 \u00f4ng v\u1ed1n l\u00e0 s\u1eed quan, mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m b\u00fat th\u1eb3ng th\u1eafn so\u1ea1n th\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m Tu so\u1ea1n S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[6] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n trong thi\u00ean h\u1ea1, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1ea5p cho \u1ea5n ch\u1ec9 t\u1eeb ng\u1ef1 ti\u1ec1n, b\u1ea3o h\u1ecd ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch c\u00f4ng vi\u1ec7c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c, bao g\u1ed3m: \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft bao nhi\u00eau v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn, ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0o b\u1ea5t ti\u1ec7n \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch cho d\u00e2n, c\u00f9ng nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh t\u1eebng b\u1ecb ph\u1ea1t \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ecnh h\u00ecnh, c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng li\u00eau k\u00fd t\u00ean x\u00e1c nh\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m, \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, ti\u1ebfp ki\u1ebfn Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u Gi\u00e1ng l\u00e0 L\u00fd \u0110\u1ed9, ban t\u1eb7ng y ph\u1ee5c ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n. L\u00fd \u0110\u1ed9 t\u1eebng l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ea5p, v\u00ec ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u b\u1ed5. C\u00f3 ho\u1ea1n quan \u1edf cung trung t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n kh\u1eafc th\u01a1 c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u1ed9 khi \u00f4ng \u1edf H\u1ea5p ch\u00e2u, truy\u1ec1n v\u00e0o c\u1ea5m cung. Vua xem xong, li\u1ec1n h\u1ecfi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fd \u0110\u1ed9 nay \u1edf \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1 kinh, phong l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ngu. L\u00fd \u0110\u1ed9 d\u00e2ng th\u01a1 m\u1eebng m\u01b0a, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ecda l\u1ea1i, sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tri\u1ec7u L\u00fd \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc. L\u00fd \u0110\u1ed9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[8] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9. B\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u00e2m C\u00f9. Ban \u0111\u1ea7u, \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c gi\u00e1m vi\u1ec7c mua g\u1ed7 \u1edf T\u1ea7n, L\u0169ng, B\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1eb7t ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi, l\u1eadp ra \u0110\u00f4 m\u1ed9c v\u1ee5, t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, v\u00e0o hai m\u00f9a xu\u00e2n thu, li\u00ean k\u1ebft c\u00e1c b\u00e8 g\u1ed7 l\u1edbn t\u1eeb s\u00f4ng V\u1ecb \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, qua Th\u1ea1ch Tr\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u1eadp trung v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, trong v\u00f2ng m\u1ed9t n\u0103m, g\u1ed7 t\u1ed1t ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai. Vua khen ng\u1ee3i c\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng, th\u0103ng l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan, gi\u00e1m s\u00e1t D\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0110\u00f4 m\u1ed9c v\u1ee5 ki\u00eam qu\u1ea3n x\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, khi thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng xong, m\u1ed7i chi\u1ebfc ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ba h\u1ed9 d\u00e2n canh gi\u1eef, v\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng ch\u1ea3y xi\u1ebft, ph\u00f2ng ng\u1eeba thuy\u1ec1n tr\u00f4i m\u1ea5t, m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed1n c\u00f4ng h\u00e0ng ngh\u00ecn nh\u00e0 d\u00e2n. B\u00ecnh b\u00e8n \u0111\u00e0o h\u1ed3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, bu\u1ed9c thuy\u1ec1n trong \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u d\u00e2n n\u1eefa. C\u00f3 t\u00ean t\u01b0\u1edbng c\u01b0\u1edbp D\u01b0\u01a1ng B\u1ea1t T\u1ee5y, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf v\u00f9ng Quan Ph\u1ee5 nhi\u1ec1u n\u0103m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai N\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n m\u1ea5y ch\u00e2u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1eafng, B\u00ecnh sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn thuy\u1ebft ph\u1ee5c, h\u1eafn b\u00e8n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i l\u00e0m S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u01b0 c\u0169. Trong ch\u00edn n\u0103m, t\u00ednh ra ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi nh\u1eadm ch\u1ee9c Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, ch\u1ec9 m\u1ea5y th\u00e1ng sau, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd An ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i, B\u00ecnh nghe tin, lo bu\u1ed3n m\u00e0 sinh b\u1ec7nh r\u1ed3i m\u1ea5t. Vua c\u00f2n ng\u1eebng thi\u1ebft tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1eefu thi\u00ean ng\u01b0u v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u1ea5p ti\u1ec1n lo vi\u1ec7c tang.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c l\u1eadp \u0110\u00f4 m\u1ed9c v\u1ee5 kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nh\u00e2n khi nh\u1eadm ch\u1ee9c Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, n\u00ean ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t vi\u1ec7c ph\u00e1t v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t c\u01a1 quan, l\u1ea5y H\u1eefu th\u1ea7n v\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Th\u0103ng v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n<p>[10] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111\u1ecbnh ph\u00e1t \u0111\u1ea1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u00e8n sai s\u1ee9 \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 Nam, H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 trai tr\u00e1ng l\u00e0m ngh\u0129a qu\u00e2n. Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ch\u1ee7 kh\u00e1ch lang trung L\u00fd Duy Thanh<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd Duy Thanh nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00fd Duy Thanh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 10, '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 37 b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 29 th\u00e1ng 3 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-141-1\" href=\"#footnote-141-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ai c\u00e0y c\u1ea5y n\u1eefa.&#8221;<\/i> \u00d4ng ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n.<\/p>\n<p>Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e2n chia s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n binh, t\u1eeb H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nam h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i qu\u1eadn, c\u1ee9 t\u00e1m trai tr\u00e1ng l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 b\u1edfi qu\u1ed1c gia ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n Hung Nhung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do \u00fd mu\u1ed1n. Th\u1ea7n nghe d\u00e2n ch\u00fang b\u00e0n t\u00e1n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00e2n H\u00e0 Nam kh\u00f4ng gi\u1ed1ng d\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, h\u1ecd quen l\u00e0m ru\u1ed9ng d\u1ec7t v\u1ea3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, vi\u1ec7c b\u1eaft bu\u1ed9c \u0111i l\u00ednh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng mu\u1ed1n. S\u1ee3 r\u1eb1ng l\u00f2ng d\u00e2n dao \u0111\u1ed9ng, s\u1ebd b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1ee5 t\u1eadp l\u00e0m gi\u1eb7c, l\u1ea1i c\u00e0ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc v\u1ed1n \u0111\u00e3 kh\u1ed5 v\u00ec chi\u1ebfn tranh, d\u00e2n H\u00e0 Nam l\u1ea1i b\u1ecb qu\u1ea5y r\u1ed1i b\u1edfi gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, hu\u1ed1ng chi \u0111ang v\u00e0o l\u00fac \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, c\u00e0ng c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c n\u00f4ng tang. N\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 ban ra, kh\u00f3 l\u1ea5y l\u1ea1i, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh nghi\u00eam ng\u1eb7t cho c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfp theo \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i, n\u1ebfu th\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n b\u1ea5t an, kh\u00f3 tuy\u1ec3n binh, h\u00e3y t\u1ea1m ch\u01b0a thi h\u00e0nh, m\u00e0 t\u00e2u k\u00edn xin ch\u1ec9 th\u1ecb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Do v\u1eady, Khai Phong do\u00e3n Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Hi l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe t\u1eeb ti\u1ebft Tr\u1ecdng Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chia ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u \u0111i\u1ec3m t\u1eadp h\u01b0\u01a1ng binh, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t \u0111\u00f4ng. Kh\u00ed xu\u00e2n \u0111ang th\u1ecbnh, vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111ang b\u1eadn, hu\u1ed1ng h\u1ed3 l\u1ea1i l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 th\u00e1i b\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i, sao c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y nhi\u1ec5u lo\u1ea1n! H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m ngh\u0129a binh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111inh phu. D\u00e2n ch\u00fang n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u1ed1n kh\u00f3 b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c, trong h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. D\u00f9 c\u00f3 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ea9n th\u1eadn, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng hi\u1ec7u qu\u1ea3. N\u1ebfu t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e0ng nhi\u1ec1u, chi ph\u00ed c\u00e0ng t\u0103ng. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u1ec9 th\u1ea5y th\u00eam m\u1ec7t nh\u1ecdc.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay gi\u1eb7c Hung \u0111\u00e3 r\u00fat kh\u1ecfi bi\u00ean \u1ea3i, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a thu, c\u1ea7n s\u1eafp x\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc, mong r\u1eb1ng trong h\u00e0ng ng\u0169 t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, trao quy\u1ec1n binh, giao vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00ednh, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tinh binh, ph\u00e2n b\u1ed5 canh gi\u1eef c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ee3 con h\u1ecd, kh\u00edch l\u1ec7 tinh th\u1ea7n d\u0169ng c\u1ea3m. C\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh tr\u1ea1i, c\u00e1c quan ch\u00e2u qu\u1eadn c\u1ea7n l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 h\u1ee3p, giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m v\u1ee5. B\u00ean ngo\u00e0i, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 cao, \u0111\u1ed1t l\u1eeda hi\u1ec7u, gi\u01a1 g\u01b0\u01a1m s\u00e1ng, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u1ed1ng c\u1ef1, gi\u1eb7c \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i theo. C\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo nguy hi\u1ec3m, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a nay. H\u01b0\u01a1ng binh t\u1eadp h\u1ee3p tuy \u0111\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? H\u01a1n n\u1eefa, H\u00e0 Nam v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u1ed9i \u0111\u1ecba l\u00e2u n\u0103m, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng quen t\u1eadp luy\u1ec7n v\u00f5 ngh\u1ec7, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a h\u1ebft v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169. H\u00e0 B\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tr\u1eadn, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi quen c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a b\u1eafn cung, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong t\u1ea1m th\u1eddi ch\u1ec9 \u0111i\u1ec3m t\u1eadp h\u01b0\u01a1ng binh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 S\u00f3c, cho h\u1ecd tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh tr\u00ec, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 Nam th\u00ec xin d\u1eebng h\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Hi kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0o l\u00fac n\u00e0o, nh\u01b0ng l\u1eddi t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a thu n\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e1ng ba. L\u1ea1i n\u00f3i gi\u1eb7c Hung \u0111\u00e3 r\u00fat kh\u1ecfi bi\u00ean \u1ea3i, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean, nghi ng\u1edd gi\u1eb7c s\u1ee3 n\u1eafng n\u00f3ng n\u00ean r\u00fat lui. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec. X\u00e9t Th\u00f4i H\u00e0n, Phan M\u1ef9 \u0111\u1ec1u v\u00e0o tri\u1ec1u v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng s\u00e1u m\u1edbi c\u00f9ng v\u1ec1 \u0111\u1ed3n. Phan M\u1ef9 c\u00f3 th\u1ec3 r\u1eddi \u0111\u1ed3n v\u00e0o tri\u1ec1u, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 sau khi gi\u1eb7c r\u00fat. N\u1ebfu gi\u1eb7c ch\u01b0a r\u00fat, Phan M\u1ef9 kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u1eddi \u0111\u1ed3n, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c. Nay do nghi ng\u1edd n\u00ean ghi ch\u00e9p ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"Nay do nghi ng\u1edd n\u00ean ghi ch\u00e9p ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0 'Nh\u00e2n nghi t\u1ea1p ki\u1ebfn', b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; b\u1ea3n T\u1ed1ng th\u00ec vi\u1ebft 'Nh\u00e2n th\u1ecb ph\u1ee5 ki\u1ebfn.'\" id=\"return-footnote-141-2\" href=\"#footnote-141-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu ban xu\u1ed1ng, h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn v\u0103n v\u00f5 v\u1ec1 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1ng gi\u1eb7c. \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Phu t\u00e2u l\u1eddi ngh\u1ecb r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng d\u00f9ng binh \u0111ao, kh\u00f4ng hao t\u1ed5n s\u1ee9c l\u1ef1c v\u1eadn chuy\u1ec3n, m\u00e0 v\u1eabn t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch v\u1ea1n \u0111\u1eddi, d\u00e1m xin d\u00e2ng l\u1eddi, mong b\u1eadc Minh V\u01b0\u01a1ng l\u1ef1a ch\u1ecdn. X\u01b0a khi giao chi\u1ebfn, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa hai b\u00ean, t\u00ean bay \u1edf tr\u00ean, ng\u1ef1a ch\u1ea1y \u1edf d\u01b0\u1edbi. B\u1edfi \u0111\u1ea1o l\u1ec5 ngh\u0129a tin t\u01b0\u1edfng v\u1ed1n c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf s\u00f3t. Ng\u00e0y x\u01b0a d\u00e2n Mi\u00eau ch\u1ed1ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, Cao Dao can gi\u00e1n Vua V\u0169, Vua V\u0169 b\u00e8n thi h\u00e0nh v\u0103n \u0111\u1ee9c, m\u00faa gi\u00e1o roi \u1edf hai b\u00ean th\u1ec1m, b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, d\u00e2n Mi\u00eau quy ph\u1ee5c. L\u1ea1i nh\u01b0 Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: &#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong m\u1ed9t ng\u00e0y t\u1ef1 kh\u1eafc ch\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi l\u1ec5, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd quy v\u1ec1 nh\u00e2n \u0111\u1ee9c.&#8221; Ch\u1ec9 nh\u01b0 v\u00f9ng M\u00f4n \u0111\u1ea1o, c\u00e1c \u0111\u1eddi kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u1edd Th\u00e1nh \u00fd quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, m\u1ed9t l\u1ea7n d\u1ea5y binh th\u00e0nh c\u00f4ng. Khi th\u00e0nh c\u1ee7a ngh\u1ecbch t\u1eb7c nguy nh\u01b0 tr\u1ee9ng ch\u1ed3ng, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f9ng c\u1ef1c m\u00e0 \u00f4m l\u00f2ng, B\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn ph\u00e1i Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n Ti\u1ebft V\u0103n B\u1ea3o v\u00e0o th\u00e0nh tuy\u00ean d\u1ee5, qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 v\u00f9ng quy thu\u1eadn, tr\u0103m h\u1ecd vui m\u1eebng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc ch\u01b0a th\u1ea7n ph\u1ee5c, \u0111\u1ea5t Y\u00ean v\u1eabn ch\u1ed1ng l\u1ea1i, l\u1ea1i kh\u1edfi binh m\u00e3, mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5. Tuy nghe n\u00f3i hao t\u1ed5n t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i, ch\u01b0a th\u1ea5y d\u1eebng chi\u1ebfn, \u0111\u01b0a b\u00f2 ng\u1ef1a v\u1ec1 nh\u00e0.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ri\u00eang ngh\u0129, k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u01a1i m\u00ecnh n\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd mong mu\u1ed1n, h\u1ed5 b\u00e1o \u0111\u00f3ng qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u1eafc \u00fd. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tinh ch\u1ecdn s\u1ee9 gi\u1ea3, th\u00f4ng \u0111\u1ea1t qu\u1ed1c th\u01b0, xa th\u00ec nh\u01b0 Chu C\u1ed5 c\u00f4ng nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t cho T\u00e2y Nhung, c\u1ea7u nghi\u1ec7p l\u1edbn t\u00e1m tr\u0103m n\u0103m, g\u1ea7n th\u00ec nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u1ed5 gi\u00e1ng l\u1ec5 v\u1edbi \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft, m\u1edf c\u01a1 \u0111\u1ed3 ba tr\u0103m n\u0103m. Th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed th\u1ea5y th\u1eddi c\u01a1 th\u00ec h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i ng\u00e0y mai. N\u00ean chi\u1ebfu m\u1ec7nh c\u00e1c b\u1eadc v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u1ecb t\u00f2ng, so\u1ea1n th\u1ea3o qu\u1ed1c th\u01b0 l\u1ec5 m\u1ec7nh, tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c ph\u00e2n chia bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 l\u00fd l\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c. D\u00f9ng h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n, d\u00f9ng \u00e2n uy \u0111\u1ec3 gi\u00e1c ng\u1ed9. B\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 bi\u00ean gi\u1edbi Hoa &#8211; Di, ng\u1eebng vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn m\u00e3i m\u00e3i. L\u1eadp l\u1eddi th\u1ec1 r\u00f5 r\u00e0ng, k\u1ebft giao h\u00f2a h\u1ea3o. H\u1ecd d\u00ea ng\u1ef1a da l\u00f4ng t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, ta v\u00e0ng l\u1ee5a t\u00ea t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i, trao \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t, hai b\u00ean c\u00f9ng thu\u1eadn l\u1ee3i. Nu\u00f4i d\u00e2n ph\u1ee5ng tr\u1eddi, c\u1ee9u th\u1eddi l\u1ee3i v\u1eadt, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u0129, k\u1ebb \u0111\u1ecbch c\u0169ng c\u00f3 t\u00ecnh lo b\u1ecf nguy t\u00ecm an, \u00fd ch\u00e1n lao th\u00edch nh\u00e0n, t\u00ednh s\u1ee3 ch\u1ebft ham s\u1ed1ng, l\u00f2ng tham l\u1ee3i s\u1ee3 h\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Hoa. N\u1ebfu khuy\u00ean r\u0103n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u01b0\u1edbc th\u1ecfa r\u00f5 r\u00e0ng v\u1eefng ch\u1eafc, gi\u00fap h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i m\u00e0 tr\u00e1nh h\u1ea1i, b\u1edbt kh\u1ed5 c\u1ef1c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n h\u1ea1, th\u00ec kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng tu\u00e2n theo, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh. \u0110\u1ea1o l\u00fd \u0111\u00e2u xa, ch\u1ec9 \u1edf ch\u1ed7 Th\u00e1nh nh\u00e2n th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec th\u1ebf, &#8216;Kinh D\u1ecbch&#8217; n\u00f3i: &#8220;Bi\u1ebft ti\u1ebfn tho\u00e1i t\u1ed3n vong m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u1ebd ch\u00ednh, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u0103ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn r\u1eb1ng: &#8220;Khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5t b\u1ea1i nh\u1ecf, qu\u00e2n phi\u00ean \u0111ang ki\u00eau ng\u1ea1o, khi\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn th\u00f4ng hi\u1ebfu tr\u1edf n\u00ean li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00e8n nh\u00e1t. C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch kh\u00e1c t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1eed t\u01b0\u1edbng m\u1ea1nh th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, khi\u1ebfn s\u00e1u con la ch\u1ea1y tr\u1ed1n ban \u0111\u00eam, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u01b0a th\u01b0, g\u1eedi th\u01b0 l\u1eddi l\u1ebd c\u1eadn k\u1ec1.&#8221; \u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng g\u1ea7n gi\u1ed1ng Ph\u00e0n Kho\u00e1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i hi\u1ec7u qu\u1ea3 th\u1ef1c t\u1ebf nh\u01b0 L\u00e2u C\u00f4ng. Sao b\u1eb1ng trong lo s\u1eeda sang vi\u1ec7c chi\u1ebfn tranh, ngo\u00e0i th\u00ec cho ph\u00e9p k\u1ebft \u01b0\u1edbc h\u00f2a hi\u1ebfu, m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a, c\u1ea3 hai kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau. C\u00f2n nh\u01b0 v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ee9c th\u01b0 giao hi\u1ebfu, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a s\u1ee9 gi\u1ea3, c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a l\u1eddi th\u1ec1, s\u1ef1 phong ph\u00fa hay ti\u1ebft ki\u1ec7m trong l\u1ec5 v\u1eadt, \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1ecf n\u00e0y bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, d\u00e1m c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn nh\u1eb9 d\u1ea1, ch\u1ec9 l\u00e0 ngh\u0129 m\u00ecnh h\u1ecdc s\u01a1 qua \u0111\u1ea1o Nho, bi\u1ebft \u0111\u00f4i ch\u00fat v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p b\u1edbt vi\u1ec7c b\u1ea5t l\u1ee3i, th\u00eam vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edch. Binh kh\u00ed l\u00e0 th\u1ee9 hung \u00e1c, chi\u1ebfn tranh l\u00e0 vi\u1ec7c nguy hi\u1ec3m, th\u1eafng m\u00e0 kh\u00f4ng vui, \u0111\u00f3 l\u00e0 gh\u00e9t vi\u1ec7c d\u00f9ng binh kh\u00e9o, qu\u00e2n th\u1eafng nh\u1edd \u1edf s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 c\u00f9ng h\u1ee3p s\u1ee9c.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i l\u1ea1i n\u00f3i: &#8220;B\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a k\u1ebb \u0111\u1ecbch x\u1ea3o quy\u1ec7t, hung h\u0103ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, tham lam kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, gian tr\u00e1 nhi\u1ec1u m\u01b0u, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c thu ph\u1ee5c, \u1eaft ph\u1ea3i d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c ch\u1ebf ng\u1ef1.&#8221; Nh\u1eefng ai n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o l\u00fd th\u00e1nh nh\u00e2n tr\u1eeb b\u1ecf t\u00e0n b\u1ea1o, di\u1ec7t s\u00e1t \u0111\u1ea1o, thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n xa. L\u1ea5y \u00fd mu\u1ed1n thu\u1eadn theo ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng nh\u00e2n t\u1eeb ban ph\u00fac cho v\u1ea1n v\u1eadt, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, lay \u0111\u1ed9ng qu\u1ef7 th\u1ea7n, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng lo\u1ea1i v\u1edbi ta, sao l\u1ea1i kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c gi\u00e1o h\u00f3a? Nh\u1eefng ai n\u00f3i ph\u1ea3i d\u00f9ng binh l\u1ef1c ch\u1ebf ng\u1ef1, xin h\u00e3y h\u1ecfi h\u1ecd v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh Hoa &#8211; Nhung, c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, m\u01b0u k\u1ebf xu\u1ea5t k\u1ef3 tr\u0103m tr\u1eadn th\u1eafng, vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n? K\u1ebf s\u00e1ch v\u1ea1n to\u00e0n thi\u1ebft l\u1eadp hi\u1ec3m tr\u1edf, khi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh? H\u00e3y \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y h\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn. Tuy nhi\u00ean, v\u1eabn ph\u1ea3i ch\u1ecdn nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng l\u0129nh t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00f4ng hi\u1ec3u thi th\u01b0, nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 m\u01b0u tr\u00ed, \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 ch\u1ecdn ra ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n t\u1ed1t nh\u1ea5t m\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u1ebfu thi\u00ean binh th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n binh ki\u1ec3m so\u00e1t, th\u00ec d\u1eb9p binh c\u1ea5m b\u1ea1o, b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea1i c\u1ee5c, l\u1eadp n\u00ean c\u00f4ng \u0111\u1ee9c. L\u00fac n\u00e0y c\u00f2n ph\u1ea3i thi h\u00e0nh th\u01b0 l\u1ec7nh l\u1ec5 nghi, th\u00f4ng hi\u1ebfu h\u00f2a b\u00ecnh, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng c\u00f2n chi\u1ebfn tranh, ph\u1ee5c h\u01b0ng phong kh\u00ed \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Tam Ho\u00e0ng, m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u00e1i b\u00ecnh th\u1ed1ng nh\u1ea5t.&#8221; <\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o Phu d\u00e2ng t\u1ea5u ngh\u1ecb n\u00e0y. B\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ung Hi, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1ng Nhung, Phu nh\u00e2n d\u00e2ng t\u1ea5u. Tuy nhi\u00ean, Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 b\u1ea3n k\u1ef7 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi chi\u1ebfu th\u01b0 h\u1ecfi s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n)<\/i>.<\/p>\n<p>[12] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, l\u1ea5y Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean, Ty m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Tr\u00ec, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tri\u1ec7u T\u1ea3i c\u00f9ng l\u00e0m Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Li\u1ec5u Khai l\u00e0m S\u00f9ng Nghi s\u1ee9, T\u1ea3 th\u1eadp di L\u01b0u Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khai gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed cai qu\u1ea3n B\u1ed1i ch\u00e2u, do xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi Gi\u00e1m qu\u00e2n n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1i l\u1ec7nh. Khi t\u1eeb Tr\u00e1c ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, \u00f4ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00e2ng th\u01b0, nguy\u1ec7n hi sinh n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ph\u00eda B\u1eafc. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, n\u00ean ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169 cho \u00f4ng. Khai l\u1ea1i d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n nh\u1eadn \u00e2n \u0111i\u1ec3n phi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u01b0a b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, nay tu\u1ed5i v\u1eeba b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i, kh\u00ed l\u1ef1c c\u00f2n d\u1ed3i d\u00e0o. Hi\u1ec7n Hung N\u00f4 ch\u01b0a di\u1ec7t, nguy\u1ec7n B\u1ec7 h\u1ea1 ban cho th\u1ea7n v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n b\u1ed9 k\u1ef5, giao cho th\u1ea3n v\u00f9ng \u0111\u1ea5t d\u1ee5ng binh H\u00e0 S\u00f3c, th\u1ea7n t\u1ea5t x\u1ea3 th\u00e2n n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 chi\u1ebfm l\u1ea1i U K\u1ebf, d\u00f9 th\u00e2n ch\u1ed1n sa tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Vua c\u0169ng mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u1ea3 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec3 d\u1eb9p lo\u1ea1n, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ph\u00e9p c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, hi\u1ec3u binh ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. V\u00ec th\u1ebf, Khai c\u00f9ng Tuy\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u1eadn m\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Khai \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, trong th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i chi\u1ebfn tranh, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ea5n, Th\u1ee9 s\u1eed \u0111\u1ec1u d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00ednh s\u1ef1, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh ho\u1ea1. Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng th\u00eam v\u0103n s\u0129, d\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ec1 b\u1ea1t Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean v\u00e0o ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111\u1ecba. Vi\u1ec7c n\u00e0y e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u th\u1eddi \u0111\u00f3, b\u1edfi t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 d\u00f9ng v\u0103n th\u1ea7n tr\u1ecb l\u00fd ch\u00e2u qu\u1eadn, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi t\u00ednh l\u1ea1i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u00e3 mu\u1ed9n sao! Theo &#8216;H\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Khai&#8217; do Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh so\u1ea1n th\u00ec ch\u00e9p: Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u1eefng v\u0103n th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, am hi\u1ec3u binh ph\u00e1p, Khai v\u00e2ng chi\u1ebfu, \u0111\u1ed5i l\u00e0m S\u00f9ng Nghi s\u1ee9. Nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c c\u1ee7a Khai l\u00e0 do l\u00fac n\u00e0y \u0111ang lo vi\u1ec7c tr\u1ecb binh, gi\u1ea3ng v\u00f5, c\u1ea7n g\u1ea5p t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec v\u00f5 th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00ednh s\u1ef1 m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb h\u1ecda. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; \u0111\u00e3 ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y, nh\u01b0ng t\u00ean c\u1ee7a Khai v\u00e0 L\u01b0u Kh\u00e1nh l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ecbnh Tuy\u00ean, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai s\u00f3t. Nay d\u00f9ng &#8216;H\u00e0nh tr\u1ea1ng&#8217; c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p r\u1eb1ng Kh\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed d\u0169ng, c\u00f3 t\u00e0i c\u1ea7m qu\u00e2n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u l\u00fac \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[13] L\u00fac \u0111\u1ea7u, L\u00fd \u00cdch l\u00e0m quan coi vi\u1ec7c \u1edf tr\u01b0\u1eddng r\u01b0\u1ee3u huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1o, ch\u00e2u T\u1ea7n, nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m gia nh\u00e2n, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi qu\u00fd t\u1ed9c trong tri\u1ec1u, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i, t\u1eeb qu\u1eadn th\u1ee7 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i \u00f4ng ta. D\u00e2n ch\u00fang m\u1eafc n\u1ee3 l\u00e3i c\u1ee7a L\u00fd \u00cdch c\u00f3 t\u1edbi h\u00e0ng tr\u0103m nh\u00e0, quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch thu n\u1ee3 c\u00f2n g\u1ea5p g\u00e1p h\u01a1n c\u1ea3 thu\u1ebf m\u00e1, ch\u1ec9 c\u00f3 quan Quan s\u00e1t suy quan Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c. M\u1ed9t h\u00f4m, Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ra ngo\u00e0i, L\u00fd \u00cdch sai gia nh\u00e2n l\u00f4i xu\u1ed1ng, s\u1ec9 nh\u1ee5c \u00f4ng. Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng hai l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb quan l\u1ea1i \u1edf tr\u1ea1m gi\u1ea5u \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t. Sau \u0111\u00f3, nh\u1edd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch mua ng\u1ef1a, Ph\u00f9ng Kh\u00e1ng nh\u1edd h\u1ecd \u0111em theo bi\u1ec3u t\u1ea5u l\u00ean. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn l\u1edbn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1eaft L\u00fd \u00cdch. Chi\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00e1c quy\u1ec1n qu\u00fd \u0111\u00e3 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho L\u00fd \u00cdch, khi\u1ebfn \u00f4ng ta b\u1ecf tr\u1ed1n. Vua c\u00e0ng gi\u1eadn, h\u1ea1 l\u1ec7nh truy b\u1eaft L\u00fd \u00cdch c\u00e0ng g\u1ea5p. V\u00e0i th\u00e1ng sau, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd \u00cdch t\u1ea1i nh\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u t\u00ean H\u00e1ch \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, gi\u1ea3i v\u1ec1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, tra h\u1ecfi, L\u00fd \u00cdch \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, x\u1eed tr\u1ea3m L\u00fd \u00cdch, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n. Con trai c\u1ee7a L\u00fd \u00cdch l\u00e0 L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, gi\u1eef ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh s\u00e1ch, su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. D\u00e2n ch\u00fang trong ch\u00e2u nghe tin L\u00fd \u00cdch ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u g\u00f3p ti\u1ec1n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n m\u1eebng.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1ed5i t\u00ean Nh\u1eadt K\u1ecb th\u00e0nh Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt.<\/p>\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan \u0110\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1 ch\u00e2u T\u1ecbnh l\u00e0 Phan M\u1ef9, quan \u0110\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u nh\u1eadn chi\u1ebfu v\u00e0o tri\u1ec1u. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u1eadn <i>&#8220;B\u00ecnh Nhung V\u1ea1n To\u00e0n&#8221;<\/i> do ch\u00ednh m\u00ecnh ch\u1ebf t\u00e1c, tri\u1ec7u t\u1eadp Phan M\u1ef9, \u0110i\u1ec1n Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn c\u00f9ng Th\u00f4i H\u00e1n, \u0111\u00edch th\u00e2n d\u1ea1y h\u1ecd chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn tho\u00e1i v\u00e0 t\u1ea5n c\u00f4ng, l\u1ea1i ban s\u00e1ch <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng c\u00f3 n\u0103m t\u00e0i m\u01b0\u1eddi l\u1ed7i&#8221;<\/i> cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[16] Th\u00e1ng b\u1ea3y m\u00f9a thu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp Tam ban vi\u1ec7n t\u1ea1i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng N\u1ed9i kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, c\u1eed quan S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 U\u1ea5t Ti\u1ebfn l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 s\u00e1u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00ean g\u1ecdi \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m Tam ban c\u00f4ng s\u1ef1, nay m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n. C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c n\u00f3i r\u1eb1ng Tam ban vi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c l\u00e0 sai. S\u00e1ch &#8216;Ch\u1ee9c quan ch\u00ed&#8217; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba m\u1edbi l\u1eadp Tam ban vi\u1ec7n, &#8216;Ch\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; c\u0169ng ghi v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m th\u1ee9 ba m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c g\u1ecdi l\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n, nay kh\u00f4ng theo chi ti\u1ebft n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan ch\u00e2u qu\u1eadn t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 trong b\u1ed9. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch, n\u00ean ph\u1ea3i ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng may m\u1eafn \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[18] Ngo\u1ea1i ch\u00e2u c\u00f3 quan l\u1ea1i n\u1ee3 \u1edf c\u00e1c kho quan t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn th\u1ea1ch g\u1ea1o. Vua nghi ng\u1edd do quan l\u1ea1i kho l\u01b0\u1eddng l\u1eadn g\u00e2y ra. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00f3a b\u1ecf s\u1ed1 n\u1ee3 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Th\u1ee7y b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u1ecb gi\u1ea3ng \u1edf c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 l\u00e0 H\u00ecnh B\u00ednh d\u00e2ng s\u00e1ch \u2018Ph\u00e2n m\u00f4n l\u1ec5 tuy\u1ec3n\u2019 g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i quy\u1ec3n. Vua xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean \u2018V\u0103n V\u01b0\u01a1ng th\u1ebf t\u1eed\u2019, xem xong r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, b\u00e8n h\u1ecfi quan Nh\u1eadp n\u1ed9i T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng l\u00e0 V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00ecnh B\u00ednh gi\u1ea3ng cho c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u01b0a?&#8221;<\/i> Thi\u1ec7u Kh\u00e2m \u0111\u00e1p: <i>&#8220;C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1ec9nh gi\u00e1o H\u00ecnh B\u00ednh v\u1ec1 ngh\u0129a kinh, B\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u1eed.&#8221;<\/i> Vua c\u00e0ng vui, ban th\u01b0\u1edfng cho B\u00ednh \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[20] Th\u00e1ng ch\u00edn, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng th\u01a1 ch\u00fac th\u1ecd nh\u00e2n ti\u1ebft Canh Minh. Vua xem xong, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1n T\u00edch c\u00f3 v\u0103n t\u00e0i, d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng s\u1ef1 vi\u1ec7c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen.&#8221;<\/i> R\u1ed3i l\u00e0m th\u01a1 h\u1ecda l\u1ea1i ban cho \u00f4ng. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i d\u00e2ng s\u00e1ch xin \u0111\u00f4ng phong Th\u00e1i S\u01a1n. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, phong cho T\u00edch gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, ki\u00eam ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o. T\u00edch th\u00edch n\u00f3i th\u1eb3ng, \u0111\u00f4i l\u00fac khi\u1ebfn Vua kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, nh\u01b0ng T\u00edch thong th\u1ea3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y qua th\u00e1ng l\u1ea1i, \u0111\u00e3 d\u01b0\u1ee1ng th\u00e0nh t\u00ednh th\u00e1nh.&#8221;<\/i> Vua vui, c\u00e0ng coi tr\u1ecdng \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t l\u1eddi c\u1ee7a T\u00edch n\u00f3i <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y qua th\u00e1ng l\u1ea1i, \u0111\u00e3 d\u01b0\u1ee1ng th\u00e0nh t\u00ednh th\u00e1nh&#8221;<\/i> v\u1ed1n th\u1ea5y trong s\u1edb \u00f4ng d\u00e2ng \u1edf M\u1ee5c Ch\u00e2u, nh\u01b0ng trong \u2018Th\u00e1nh ch\u00ednh l\u1ee5c\u2019 c\u1ee7a Th\u1ea1ch Gi\u1edbi v\u00e0 \u2018K\u00fd v\u0103n\u2019 c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00edch \u0111\u00e3 t\u00e2u tr\u1ef1c di\u1ec7n, c\u00f3 l\u1ebd T\u00edch sau n\u00e0y l\u1ea1i d\u1eabn l\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec3 can gi\u00e1n Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u0103ng? Nay ghi c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, phong Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Ph\u1ea1m Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0m Giang Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng \u1edf Nhi\u00eau Ch\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee5 ki\u1ec7n b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n ch\u1ecdn Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0m Tri ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn n\u01a1i, Ch\u00ednh T\u1eeb x\u1eed l\u00fd v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, khi\u1ebfn 63 th\u01b0 l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec \u0111\u1ec3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed. Khi c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh tuy\u1ec3n qu\u00e2n ch\u00e2u l\u00ean kinh \u0111\u00f4, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng v\u00ec s\u1ee3 ph\u1ea3i xa qu\u00ea n\u00ean d\u00f9ng dao t\u1ef1 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n m\u00ecnh. Ch\u00ednh T\u1eeb b\u00e8n ch\u00e9m V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng. V\u1ee3 c\u1ee7a H\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng V\u0103n vi\u1ec7n khi\u1ebfu n\u1ea1i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t. Ch\u00ednh T\u1eeb n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u \u1edf \u0110\u00f4ng Nam, Nhi\u00eau Ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i gi\u00e0u c\u00f3, d\u00e2n t\u00ecnh d\u1ec5 b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng. H\u01b0ng d\u00e1m g\u00e2y r\u1ed1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ea7n s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ee9ng n\u1eefa.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng 50 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u1ede Nhi\u00eau Ch\u00e2u, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u00ean l\u00e0 Cam Thi\u1ec7u t\u00edch l\u0169y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1i t\u00e0i s\u1ea3n l\u1edbn, b\u1ecb b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch. Ch\u00e2u b\u1eaft giam 14 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u00ean \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh. Khi Ch\u00ednh T\u1eeb \u0111i tu\u1ea7n tra, d\u1eabn t\u00f9 nh\u00e2n ra h\u1ecfi cung, h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f3c. Ch\u00ednh T\u1eeb nh\u1eadn th\u1ea5y \u00e1n oan, b\u00e8n chuy\u1ec3n h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 d\u00e2n b\u00e1o v\u1ecb tr\u00ed b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp, Ch\u00ednh T\u1eeb b\u00ed m\u1eadt tri\u1ec7u Gi\u00e1m qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc khi Nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp bi\u1ebft n\u00ean b\u1ecf tr\u1ed1n. Ch\u00ednh T\u1eeb m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a ra ngo\u00e0i th\u00e0nh 30 d\u1eb7m \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp. B\u1ecdn c\u01b0\u1edbp gi\u01b0\u01a1ng cung c\u1ea7m \u0111ao \u0111\u1ebfn uy hi\u1ebfp, Ch\u00ednh T\u1eeb h\u00e9t l\u1edbn, d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e1nh tr\u00fang hai m\u1eaft t\u00ean c\u01b0\u1edbp, n\u00f3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng nh\u01b0ng t\u1ef1 \u0111\u00e2m m\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ebft. Nh\u1eefng t\u00ean c\u01b0\u1edbp kh\u00e1c ch\u1ea1y qua s\u00f4ng ph\u00e2n t\u00e1n, \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. T\u00ean b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n thoi th\u00f3p, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 tang v\u1eadt b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i, Ch\u00ednh T\u1eeb \u0111em v\u1ec1, sai th\u1ea7y thu\u1ed1c b\u0103ng b\u00f3. Khi v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng l\u00e0nh, tra x\u00e9t t\u1ed9i tr\u1ea1ng, t\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n 14 ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u01b0\u1ee3c tha b\u1ed5ng. Ch\u00ednh T\u1eeb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ec1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh sang n\u0103m th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf giao \u0111\u00f4ng, t\u1ef1 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng B\u1ea1ch, Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c, l\u1eadp n\u0103m s\u1ee9, theo quy ch\u1ebf l\u1ec5 giao t\u1ef1.<\/p>\n<p>[23] Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 v\u00ec b\u1ec7nh ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0, \u0111\u00e3 b\u00e1o \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ngo\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o trong s\u1ea1ch, vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng l\u00e0m, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.&#8221;<\/i> M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t, phong l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, X\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u00e0ng H\u1eadu h\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, X\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u00e0ng H\u1eadu h\u00e0nh, 'H\u1eadu h\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ecb t\u00f2ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-141-3\" href=\"#footnote-141-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, S\u1eed qu\u00e1n nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch &#8216;Th\u1ea7n y ph\u1ed5 c\u1ee9u ph\u01b0\u01a1ng&#8217;, Trung s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1ecd gi\u00e1m s\u00e1t, uy th\u1ebf r\u1ea5t l\u1edbn, c\u00e1c H\u1ecdc s\u0129 trong qu\u00e1n ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn b\u00e1i ki\u1ebfn, duy ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng H\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[24] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch &#8216;Th\u1ea7n y ph\u1ed5 c\u1ee9u ph\u01b0\u01a1ng&#8217; g\u1ed3m m\u1ed9t ngh\u00ecn quy\u1ec3n, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u1ed5 bi\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed v\u1eadt v\u00e0 l\u1ee5a cho Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[25] Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00f9ng c\u00e1c quan gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadt v\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c Quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 S\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra kh\u1ecfi th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ec5n Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, l\u00e0 do nghe theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc L\u01b0u B\u00e0n.<\/p>\n<p>[26] \u0110\u1ea7u nh\u1eefng n\u0103m Ung Hy, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi C\u1eed nh\u00e2n t\u1eadp trung d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft g\u1ea7n nh\u01b0 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t duy\u1ec7t h\u1ed3 s\u01a1 h\u1ee3p l\u1ec7 v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean kh\u00f4ng gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Vua t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, \u0111\u00edch th\u00e2n x\u00e9t duy\u1ec7t thi c\u1eed, k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u ng\u00e0y m\u1edbi xong. Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin vi\u1ec7c thi c\u1eed m\u00f9a xu\u00e2n giao l\u1ea1i cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng, Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i n\u0103m giao cho quan Xu\u00e2n ph\u1ee5 tr\u00e1ch k\u1ef3 thi C\u1eed nh\u00e2n, theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 k\u1ef3 thi s\u01a1 b\u1ed9, sang xu\u00e2n n\u0103m sau t\u1eadp trung d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft; ai ch\u01b0a \u0111\u1ed7 th\u00ec cho ph\u00e9p thi l\u1ea1i v\u00e0o m\u00f9a thu.&#8221;<\/i> Quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch thi c\u1eed T\u1ed1ng B\u1ea1ch xin: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 trong ph\u1ea1m vi ngh\u00ecn d\u1eb7m, giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi l\u1ea1i r\u1ed3i m\u1edbi ph\u00e1i \u0111i<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u00e1i \u0111i' theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ph\u00e1t gi\u1ea3i'\" id=\"return-footnote-141-4\" href=\"#footnote-141-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m th\u00ec \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'T\u00e2y Kinh', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean. 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh d\u1ef1 thi', \u00fd ngh\u0129a gi\u1ed1ng b\u1ea3n n\u00e0y; 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ghi: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m v\u00e0 \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh d\u1ef1 thi, xin nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf quan coi thi, y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.', \u00fd ngh\u0129a kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n n\u00e0y v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c'\" id=\"return-footnote-141-5\" href=\"#footnote-141-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>. Xin nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf quan coi thi, y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[27] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 S\u01a1n Nam \u0111\u1ea1o Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 an \u1ee7i. Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 g\u1eb7p Vua, x\u00fac \u0111\u1ed9ng ngh\u1eb9n ng\u00e0o, Vua c\u0169ng x\u00fac \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ed5i s\u1eafc.<\/p>\n<p>[28] Khai Phong do\u00e3n, Tr\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Hi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f3 Ng\u1ee5y Huy\u1ec1n Th\u00e0nh, Ph\u00f2ng Huy\u1ec1n Linh, \u0110\u1ed7 Nh\u01b0 H\u1ed1i; Minh Ho\u00e0ng c\u00f3 Di\u00eau S\u00f9ng, T\u1ed1ng C\u1ea3nh, Ng\u1ee5y Tri C\u1ed5, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch ph\u1ee5 t\u00e1, tin d\u00f9ng nh\u01b0 t\u00e2m ph\u00fac, g\u00f3p ph\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ea1o, l\u00e0m y\u00ean \u1ed5n ch\u00edn c\u00f5i, t\u00f4ng mi\u1ebfu tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n, s\u1eed s\u00e1ch r\u1ea1ng r\u1ee1, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1edd vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, v\u1ea5t v\u1ea3 lo ch\u00ednh s\u1ef1, s\u1edbm khuya \u0103n m\u1eb7c, l\u1ea5y d\u00e2n l\u00e0m g\u1ed1c, x\u00e9t ch\u1ecdn c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ecbch tuy\u1ec3n ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng' b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng. B\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ch\u00e9p 'b\u1ec5 m\u0129 ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng', 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 256, truy\u1ec7n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u00e9p 'L\u1ecbch kh\u1ea3o ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng'.\" id=\"return-footnote-141-6\" href=\"#footnote-141-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ch\u00ea tr\u00e1ch, nh\u01b0ng tr\u1ecdng tr\u00e1ch ph\u1ee5 t\u00e1 v\u1eabn ch\u01b0a s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi hi\u1ec1n th\u1ea7n x\u01b0a, hu\u1ed1ng chi n\u1ec1n t\u1ea3ng qu\u1ed1c gia l\u00e0 \u1edf vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, m\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng g\u00ec tr\u1ecdng y\u1ebfu h\u01a1n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 then ch\u1ed1t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"'T\u01b0 ch\u00ednh chi b\u00ednh' ch\u1eef 'T\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-141-7\" href=\"#footnote-141-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec thi\u1ec7n \u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd d\u1ea7n \u0111\u1ed5 n\u00e1t.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng ch\u00ednh, n\u1eafm gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch, th\u1eb3ng th\u1eafn d\u00e1m n\u00f3i, \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, t\u1eeb \u0111\u00f3 quy c\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, mu\u00f4n vi\u1ec7c m\u1edbi y\u00ean \u1ed5n. Ph\u1ed5 l\u00e0 b\u1eadc c\u1ef1u l\u00e3o khai qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 c\u01a1 m\u1eadt, trung h\u1eadu c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, trung th\u00e0nh b\u00e0n vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7u \u00e2n hu\u1ec7 \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ed9c v\u1ecb, kh\u00f4ng xu ph\u1ee5 t\u00ecnh ri\u00eang \u0111\u1ec3 m\u01b0u danh v\u1ecdng, \u0111\u00fang l\u00e0 b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng th\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb gian tr\u00e1, k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng, mi\u1ec7ng l\u01b0\u1ee1i x\u1ea3o ng\u00f4n, gh\u00e9t b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, l\u00f2ng ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0111u\u1ed5i h\u1ecd \u0111i xa cho kho\u00e1i ch\u00ed. T\u1ea1i sao v\u1eady? \u1ea4y l\u00e0 v\u00ec h\u1ecd s\u1ee3 B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1ebd l\u1ea1i d\u00f9ng h\u1ecd. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u mong B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i giao ph\u00f3 vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1, khai m\u1edf t\u00e2m th\u1ea7n, ph\u1ee5 t\u00e1 th\u00e1nh ho\u00e1, khi qu\u1ed1c gia c\u00f3 \u0111\u1ea1i s\u1ef1 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u00e0n m\u01b0u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 quy c\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u1ef1c thi, nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u1ea5y r\u00f5 th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a nghe \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00f4ng su\u1ed1t. D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb \u0103n kh\u00f4ng ng\u1ed3i r\u1ed3i, gi\u00fap Vua b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng dung ch\u1ee9a k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m, hi\u1ec1n ngu ph\u00e2n minh, ng\u1ecdc \u0111\u00e1 r\u00f5 r\u1ec7t, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb k\u1ebft \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i s\u1ebd ti\u00eau tan kh\u00ed th\u1ebf, nh\u1eefng k\u1ebb d\u00f9ng m\u01b0u gian \u0111\u1ec3 k\u00e9o b\u00e8 s\u1ebd m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i b\u1ecb ch\u00f4n v\u00f9i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, danh nho \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf r\u1ea1ng, vi\u1ec7c l\u1edbn c\u00f2n lo g\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f2n lo g\u00ec kh\u00f4ng y\u00ean? Ch\u1eb3ng qu\u00e1 v\u00e0i th\u00e1ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec1n tr\u1ecb v\u00ec thanh t\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n tr\u00ed l\u1ef1 n\u00f4ng c\u1ea1n, l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng th\u1eebng, mong B\u1ec7 h\u1ea1 tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng sai, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn cho qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem s\u1edb, khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo ph\u1ee5 truy\u1ec7n, Vua th\u00e2n c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, Ph\u1ed5 d\u00e2ng s\u1edb d\u1eabn m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c c\u1ee7a Di\u00eau S\u00f9ng \u0111\u1ec3 can gi\u00e1n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin v\u00e0o tri\u1ec1u. X\u00e9t m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 Ph\u1ed5 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 can gi\u00e1n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh U ch\u00e2u, kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ph\u1ee5 truy\u1ec7n nh\u1ea7m. \u1ea4y l\u00e0 v\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y s\u1edb tay c\u1ee7a Ph\u1ed5, n\u00ean ghi sai v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ch\u00ednh truy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u H\u00f9ng, B\u00e1 \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch s\u1eafp x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean g\u1ea5p r\u00fat chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb. Qu\u00e2n Ninh Bi\u00ean trong m\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u0103n th\u01b0, nh\u01b0ng Tri qu\u00e2n Li\u1ec5u Khai m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng tin, vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n tr\u00ecnh b\u00e0y n\u0103m \u0111i\u1ec1u, n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3 nhi\u00ean sau \u0111\u00f3 l\u00e0 tin gi\u1ea3 t\u1eeb gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua c\u0169ng \u0111\u1ecbnh b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh, Ph\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, Vua b\u00e8n d\u1eebng \u00fd \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c T\u1ef1 T\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb can ng\u0103n th\u00e2n chinh kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian c\u1ee5 th\u1ec3, nh\u01b0ng do Li\u1ec5u Khai vi\u1ebft th\u01b0 cho Qu\u00e1ch Th\u1ee7 V\u0103n n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y. Th\u01b0 c\u1ee7a Khai g\u1eedi Th\u1ee7 V\u0103n vi\u1ebft v\u00e0o ng\u00e0y 15 th\u00e1ng n\u00e0y, nay kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y, v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi \u0111ang c\u1ea3nh gi\u00e1c, n\u00ean vi\u1ec7c b\u00e0n th\u00e2n chinh c\u00f3 l\u1ebd xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean B\u1ea1ch V\u1ea1n \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00fd t\u1ed9c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, th\u1ed1ng l\u0129nh h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m tr\u1ea1i qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. \u1ede Ninh Bi\u00ean c\u00f3 h\u00e0o ki\u1ec7t, l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a V\u1ea1n \u0110\u1ee9c, th\u01b0\u1eddng ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi g\u1eb7p \u00f4ng. Li\u1ec5u Khai nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai ng\u01b0\u1eddi thuy\u1ebft ph\u1ee5c V\u1ea1n \u0110\u1ee9c l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, \u0111em U Ch\u00e2u quy ph\u1ee5c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u1ee9a ban th\u01b0\u1edfng phong h\u1ea7u c\u1eaft \u0111\u1ea5t, V\u1ea1n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ed3ng \u00fd, \u0111\u1ebfn xin ng\u00e0y kh\u1edfi binh. S\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u01b0a k\u1ecbp tr\u1edf v\u1ec1, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u Li\u1ec5u Khai l\u00e0m Tri ch\u00e2u To\u00e0n Ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u1ec1n b\u1ecb d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>H\u1ecd T\u00fac \u1edf \u0111\u1ed9ng T\u00e2y Kh\u00ea thu\u1ed9c ch\u00e2u To\u00e0n, t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 gia s\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh thi\u1ebft l\u1eadp b\u1ea3y tr\u1ea1i g\u1ed3m H\u1ea1p Kh\u1ea9u, H\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1nh<a class=\"footnote\" title=\"H\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tra Ng\u1ea1nh', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 18, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai, v\u00e0 'V\u0169 Kinh T\u1ed5ng Y\u1ebfu' quy\u1ec3n 20, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u00e2u To\u00e0n m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-141-8\" href=\"#footnote-141-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Khi Li\u1ec5u Khai m\u1edbi \u0111\u1ebfn, \u00f4ng l\u00e0m \u00e1o, \u0111ai, kh\u0103n, m\u0169, ch\u1ecdn ba ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f3 t\u00e0i bi\u1ec7n lu\u1eadn v\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, sai h\u1ecd v\u00e0o \u0111\u1ed9ng d\u1ee5 d\u1ed7 r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i quy thu\u1eadn ta, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 an c\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 an c\u01b0, ch\u1eef 'nh\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00f2ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 440, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-141-9\" href=\"#footnote-141-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu kh\u00f4ng, ta s\u1ebd ph\u00e1t binh ti\u1ebfn s\u00e2u, ti\u00eau di\u1ec7t c\u1ea3 h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.&#8221;<\/i> H\u1ecd T\u00fac s\u1ee3 h\u00e3i, gi\u1eef l\u1ea1i hai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m con tin<a class=\"footnote\" title=\"Gi\u1eef l\u1ea1i hai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m con tin, 'hai thu\u1ed9c h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ba thu\u1ed9c h\u1ea1'. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1ed7 n\u00e0y n\u00ean l\u00e0 'hai thu\u1ed9c h\u1ea1'. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3, lo\u1ea1i Th\u00e1i T\u00f4ng k\u1ebf ch\u1ebf Khi\u1ebft \u0110an, v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-141-10\" href=\"#footnote-141-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, d\u1eabn b\u1ed1n t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng m\u1ed9t thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Li\u1ec5u Khai ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang tranh nhau d\u00f9ng nh\u1ea1c c\u1ee5 ch\u00fac m\u1eebng. \u1ede l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, \u00f4ng cho h\u1ecd v\u1ec1, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng c\u1ea3 h\u1ecd ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ecd T\u00fac \u0111\u00e3 d\u1eabn c\u1ea3 gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ebfn. Li\u1ec5u Khai li\u1ec1n ban cho h\u1ecd nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, vi\u1ebft b\u00e0i &#8216;Th\u1eddi Gi\u00e1m&#8217;, kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y. \u00d4ng sai t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1 c\u1ee7a ch\u00e2u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban th\u01b0\u1edfng cho Li\u1ec5u Khai ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u1ea1ch V\u1ea1n \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong b\u1ea3n truy\u1ec7n, nh\u01b0ng &#8216;Ch\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; c\u00f3 ghi, c\u00f3 l\u1ebd xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb h\u00e0nh tr\u1ea1ng do Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh vi\u1ebft, l\u1eddi l\u1ebd qu\u00e1 khoa tr\u01b0\u01a1ng, &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; \u0111\u00e3 l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt, nay theo &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Qu\u1ed1c t\u1eed t\u01b0 nghi\u1ec7p Kh\u1ed5ng Duy d\u00e2ng s\u1edb, xin c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m nguy\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia. Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nh\u1ea1c S\u1eed d\u00e2ng t\u1ea5u b\u00e1c b\u1ecf r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ea3n t\u1eed n\u00f3i: &#8216;Kho \u0111\u1ee5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec bi\u1ebft l\u1ec5 ti\u1ebft, c\u01a1m \u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec bi\u1ebft vinh nh\u1ee5c.&#8217; V\u00ec v\u1eady, c\u00e1c v\u1ecb Vua hi\u1ec1n tri\u1ebft th\u1eddi x\u01b0a coi tr\u1ecdng ngh\u1ec1 n\u00f4ng tang, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u01a1m \u00e1o. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00e0y, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00f4ng nu\u00f4i t\u1eb1m, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1nh. V\u00ec th\u1ebf, Thi\u00ean t\u1eed t\u1ef1 c\u00e0y, Ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1ef1 nu\u00f4i t\u1eb1m, h\u1ea1 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ec7 tr\u1ecdng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. B\u00e0i ph\u00fa &#8216;Ng\u00f4 \u0111\u00f4&#8217; vi\u1ebft: &#8216;L\u00faa hai m\u00f9a \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, t\u01a1 t\u00e1m l\u1ee9a \u0111\u1ec3 c\u1ed1ng ti\u1ebfn.&#8217; Vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u. Nay Kh\u1ed5ng Duy xin c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia, ch\u1ec9 tr\u00edch d\u1eabn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169 v\u1ec1 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a sinh v\u1eadt, m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 l\u00fd l\u1ebd th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a th\u1eddi s\u1ef1. Nh\u1eefng con ng\u1ef1a qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c mua t\u1eeb n\u01a1i xa x\u00f4i, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa m\u1ec7t m\u1ecfi, thi\u1ebfu th\u1ee9c \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103m s\u00f3c k\u1ef9, n\u00ean d\u1eabn \u0111\u1ebfn suy y\u1ebfu v\u00e0 ch\u1ebft. L\u00fd do ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 v\u00ec \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. Nay l\u1ea1i c\u1ea5m vi\u1ec7c nu\u00f4i t\u1eb1m, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nu\u00f4i ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd ch\u1eb7t ch\u1ebd, xem k\u1ef9 s\u00e1ch v\u1edf c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi vi\u1ec7c c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m. H\u01a1n n\u1eefa, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9, sang xu\u00e2n s\u1ebd l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fac thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 khuy\u1ebfn n\u00f4ng, m\u00e0 l\u1ea1i ban l\u1ec7nh c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m. Hai vi\u1ec7c tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. Th\u1ea7n t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, bi\u1ebft s\u01a1 qua l\u1ee3i h\u1ea1i. Trong d\u00e2n ch\u00fang, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u01a1 t\u1eb1m m\u00f9a xu\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, t\u01a1 t\u1eb1m m\u00f9a h\u00e8 \u00edt l\u1ee3i h\u01a1n nh\u01b0ng c\u0169ng gi\u00fap h\u1ecd qua n\u0103m. Nay n\u1ebfu c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m b\u1eady, g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n, d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m sao y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c! Chi\u1ebfu ch\u1ec9 qu\u00fd b\u00e1u, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng.&#8221;<\/i> Vua xem xong, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m nu\u00f4i t\u1eb1m l\u1ea7n hai.<\/p>\n<p>Kh\u1ed5ng Duy l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb tranh lu\u1eadn, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 nu\u00f4i t\u1eb1m, l\u1edbn l\u00ean tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n, bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a m\u1ecdi vi\u1ec7c. D\u00e2n ch\u00fang ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ea1i, n\u00ean sau khi nu\u00f4i t\u1eb1m m\u00f9a xu\u00e2n, l\u1ea1i nu\u00f4i th\u00eam t\u1eb1m m\u00f9a h\u00e8. H\u01a1n n\u1eefa, k\u00e9n t\u1eb1m m\u00f9a h\u00e8 cho \u00edt t\u01a1, l\u00e1 d\u00e2u kh\u00f4ng m\u1ecdc t\u1ed1t v\u00e0o n\u0103m sau, kh\u00f4ng ch\u1ec9 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u1ef1a m\u00e0 c\u00e2y d\u00e2u c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Vua tuy kh\u00f4ng nghe l\u1eddi Kh\u1ed5ng Duy, nh\u01b0ng khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c \u00f4ng d\u1eabn ch\u1ee9ng kinh s\u00e1ch, l\u1ec7nh ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u00e0o S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-141-1\">L\u00fd Duy Thanh nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00fd Duy Thanh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4, 'Long b\u00ecnh t\u1eadp' quy\u1ec3n 10, '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 37 b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 29 th\u00e1ng 3 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-141-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-2\"> Nay do nghi ng\u1edd n\u00ean ghi ch\u00e9p ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0 'Nh\u00e2n nghi t\u1ea1p ki\u1ebfn', b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; b\u1ea3n T\u1ed1ng th\u00ec vi\u1ebft 'Nh\u00e2n th\u1ecb ph\u1ee5 ki\u1ebfn.'  <a href=\"#return-footnote-141-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-3\">Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, X\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u00e0ng H\u1eadu h\u00e0nh, 'H\u1eadu h\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ecb t\u00f2ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-141-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-4\">'Ph\u00e1i \u0111i' theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ph\u00e1t gi\u1ea3i' <a href=\"#return-footnote-141-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-5\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'T\u00e2y Kinh', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean. 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh d\u1ef1 thi', \u00fd ngh\u0129a gi\u1ed1ng b\u1ea3n n\u00e0y; 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ghi: 'Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m v\u00e0 \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Kinh d\u1ef1 thi, xin nghi\u00eam kh\u1eafc nh\u1eafc nh\u1edf quan coi thi, y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.', \u00fd ngh\u0129a kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n n\u00e0y v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' <a href=\"#return-footnote-141-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-6\">'L\u1ecbch tuy\u1ec3n ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng' b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng. B\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ch\u00e9p 'b\u1ec5 m\u0129 ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng', 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 256, truy\u1ec7n Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 ch\u00e9p 'L\u1ecbch kh\u1ea3o ti\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng'. <a href=\"#return-footnote-141-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-7\">'T\u01b0 ch\u00ednh chi b\u00ednh' ch\u1eef 'T\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-141-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-8\">H\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tra Ng\u1ea1nh', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Long B\u00ecnh T\u1eadp' quy\u1ec3n 18, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai, v\u00e0 'V\u0169 Kinh T\u1ed5ng Y\u1ebfu' quy\u1ec3n 20, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ch\u00e2u To\u00e0n m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-141-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-9\">C\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 an c\u01b0, ch\u1eef 'nh\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00f2ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 440, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-141-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-141-10\">Gi\u1eef l\u1ea1i hai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0m con tin, 'hai thu\u1ed9c h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ba thu\u1ed9c h\u1ea1'. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1ed7 n\u00e0y n\u00ean l\u00e0 'hai thu\u1ed9c h\u1ea1'. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3, lo\u1ea1i Th\u00e1i T\u00f4ng k\u1ebf ch\u1ebf Khi\u1ebft \u0110an, v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-141-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":11,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-141","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":142,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/141\/revisions\/142"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/141\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=141"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=141"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}