{"id":1412,"date":"2025-11-06T17:04:06","date_gmt":"2025-11-06T10:04:06","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1412"},"modified":"2026-04-24T10:48:21","modified_gmt":"2026-04-24T03:48:21","slug":"beta-quyen-186-nam-gia-huu-thu-2-dinh-dau-1057","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-186-nam-gia-huu-thu-2-dinh-dau-1057\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 186: N\u0102M GIA H\u1ef0U TH\u1ee8 2 (\u0110INH D\u1eacU, 1057)","rendered":"QUY\u1ec2N 186: N\u0102M GIA H\u1ef0U TH\u1ee8 2 (\u0110INH D\u1eacU, 1057)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong Kh\u1ed5ng M\u00e2n \u1edf Long S\u01a1n, Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0, cho v\u1ec1 h\u01b0u; H\u00e0n Tho\u00e1i \u1edf T\u1eafc S\u01a1n, Gi\u00e1ng Ch\u00e2u l\u00e0m An D\u1eadt x\u1eed s\u0129. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4n Bi\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed Kh\u1ed5ng M\u00e2n v\u00e0 H\u00e0n Tho\u00e1i v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh v\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed.\r\n\r\nT\u1eeb khi Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c thi ch\u1ebf khoa kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, tr\u1ea3i qua 4 n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u1ee9ng th\u00ed. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1eb3ng l\u1ebd Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ed1t sao?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo \u300aCh\u00ednh y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh)<\/i>.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ch\u1ebf khoa \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng v\u00ec ban \u01a1n qu\u00e1 h\u1eadu n\u00ean kh\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean ch\u1ec9 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hai ba ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng chi\u00eau hi\u1ec1n. H\u00e3y l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, T\u00f4n Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u00e0 th\u1ea3o d\u00e3 nh\u00e2n \u1ee9ng thi ch\u1ebf khoa, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb. Th\u1ea3o d\u00e3 nh\u00e2n c\u0169ng cho ph\u00e9p chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu b\u00e0i thi k\u00e9m c\u1ecfi ho\u1eb7c \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi l\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi. Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c ph\u1ea3i theo th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 th\u0103ng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Th\u1ea3o d\u00e3 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed[footnote]Ch\u1eef 's\u1ee9' trong b\u1ea3n g\u1ed1c b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u300aT\u1ed1ng To\u00e1t y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung[\/footnote], theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i)<\/i>.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n vi\u1ec7c \u0111i\u1ebfu t\u1ebf.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ti\u1ebfn phong Ph\u00fac Khang c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Duy\u1ec5n qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa, v\u00e0 l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, phong Th\u1ee5c phi h\u1ecd Mi\u00eau l\u00e0m Hi\u1ec1n phi[footnote]Th\u1ee5c phi h\u1ecd Mi\u00eau l\u00e0m Hi\u1ec1n phi, c\u00e2u n\u00e0y trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 12, \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7\u300b 4 c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'D\u0129'.[\/footnote], l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa. C\u00f4ng ch\u00faa s\u1eafp xu\u1ea5t gi\u00e1, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. C\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc v\u00e0 ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00f3 v\u0103n b\u1ea3n s\u00e1ch m\u1ec7nh, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5, ch\u1ec9 d\u00f9ng lu\u00e2n c\u00e1o \u0111\u01b0a v\u00e0o cung.\r\n\r\nL\u00fac n\u00e0y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa \u0111ang b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ec5 n\u00e0y, t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh. X\u01b0a, H\u00e1n Minh \u0110\u1ebf phong c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng n\u1eeda ch\u01b0 h\u1ea7u, Minh \u0110\u1ee9c M\u00e3 ho\u00e0ng h\u1eadu n\u00f3i: 'C\u00e1c con \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c m\u1ea5y huy\u1ec7n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 ki\u1ec7m \u01b0\u1edbc sao?' \u0110\u1ebf \u0111\u00e1p: 'Con c\u1ee7a ta h\u00e1 d\u00e1m ngang h\u00e0ng v\u1edbi con c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf?' \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n, Th\u00e1i T\u00f4ng s\u1eafp cho Tr\u01b0\u1edfng L\u1ea1c c\u00f4ng ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1, sai quan lo vi\u1ec7c h\u1eadu t\u1ea9m g\u1ea5p \u0111\u00f4i V\u0129nh L\u1ea1c c\u00f4ng ch\u00faa. Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng n\u00f3i: 'Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.' r\u1ed3i d\u1eabn l\u1eddi H\u00e1n Minh \u0110\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, v\u00e0 n\u00f3i: 'Ch\u1ecb em c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, th\u00eam ch\u1eef \"<\/i>tr\u01b0\u1edfng<i>\" l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh[footnote]Th\u00eam ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edfng' l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh, ch\u1eef 'th\u1ecb' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 52, L\u00fd V\u0129 th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac Khang c\u00f4ng ch\u00faa vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ecb', ngh\u0129a t\u1ed1t h\u01a1n.[\/footnote], ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecnh c\u1ea3m c\u00f3 s\u00e2u c\u1ea1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1ec5 nghi v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 m\u1ee9c.' Th\u00e1i T\u00f4ng nghe theo l\u1eddi \u00f4ng, v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n ho\u00e0ng h\u1eadu, ho\u00e0ng h\u1eadu sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a cho Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfn phong S\u1edf Qu\u1ed1c v\u00e0 Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c hai v\u1ecb \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong, nay thi h\u00e0nh cho Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa, l\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 l\u1ec5 nghi c\u1ee7a \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. H\u01a1n n\u1eefa, v\u00ec l\u00fd do c\u1ee7a qu\u00fd ch\u1ee7, Hi\u1ec1n phi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00f3 ch\u1ec9 l\u1ec7nh ti\u1ebfn lu\u00e2n c\u00e1o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong, th\u00ec gi\u1eefa m\u1eb9 con m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1eed h\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng, \u00fd ngh\u0129a l\u1ec5 nghi c\u00e0ng kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1eddi sau s\u1ebd c\u00f3 l\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch, \u1eaft s\u1ebd cho r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 thi\u00ean v\u1ecb t\u00ecnh c\u1ea3m g\u1ea7n g\u0169i, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a th\u00e1nh \u0111\u1ee9c. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 nghe theo l\u1eddi H\u00e1n Minh \u0110\u1ebf, l\u1eafng nghe l\u1eddi khuy\u00ean c\u1ee7a V\u0103n Ho\u00e0ng, tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng. N\u1ebfu trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 n\u00e0y, th\u00ec c\u1eed h\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, n\u1ebfu ch\u01b0a t\u1eebng, th\u00ec n\u00ean t\u1ea1m d\u1eebng. Th\u1ea7n v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau th\u00edch l\u1eddi trung ng\u00f4n, ti\u1ebfp thu l\u1eddi n\u00f3i ch\u00ed l\u00fd, ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ea7n l\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn suy ngh\u0129, kh\u00f4ng d\u00e1m im l\u1eb7ng.\"<\/i>\r\n\r\nNh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[5] H\u00ecnh Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n H\u1ea3i l\u01b0u h\u1eadu, K\u1ef3 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Tu\u00e2n l\u00e0m Qu\u00e2n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, B\u1ed9c Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay L\u00fd V\u0129 l\u00e0m Qu\u00e2n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.\r\n\r\n[6] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eb7ng Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Mi\u00eau ba \u0111\u1eddi l\u00e0m \u0110\u00f4ng cung tam thi\u1ebfu quan.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u1ed9 th\u1ef1 ty \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ph\u00e2n ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c d\u1ea1y v\u00e0 duy\u1ec7t binh s\u0129 thu\u1ed9c quy\u1ec1n.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Ch\u00e2u Th\u1ea7n, x\u00e2y d\u1ef1ng ngo\u1ea1i th\u00e0nh, sau khi c\u00f4ng vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ba c\u00e2n mu\u1ed1i.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4n Bi\u1ec7n, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n x\u00e9t duy\u1ec7t th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ef1 vui bu\u1ed3n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u00e0nh b\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn huy\u1ec7n. Hi\u1ec7n nay trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 ba tr\u0103m ch\u00e2u, m\u1ed9t ngh\u00ecn hai tr\u0103m huy\u1ec7n, vi\u1ec7c tr\u1ecb an c\u1ee7a h\u1ecd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft, t\u1ea5t ph\u1ea3i giao cho m\u01b0\u1eddi t\u00e1m l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9, T\u1ec9nh ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, ho\u1eb7c do th\u1ee9 t\u1ef1, ho\u1eb7c do ti\u1ebfn c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u00e0i v\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u1eabn l\u1ed9n, m\u1ed9t khi giao cho vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, d\u00f9 bi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng gi\u1eef l\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c ng\u0103n ch\u1eb7n l\u00f2ng ham ti\u1ebfn th\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 coi nh\u1eb9 m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t \u0111\u1ea1o. Hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng kh\u00f4ng tinh, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c kh\u1ea3o kh\u00f3a, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ngu mu\u1ed9i, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, nh\u00fat nh\u00e1t, th\u00ec l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ngang ng\u01b0\u1ee3c, t\u00e0n b\u1ea1o, chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, n\u00ean n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u00ean, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00e0ng th\u00eam s\u1ea7u th\u1ea3m, ti\u1ec1u t\u1ee5y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Nay xin d\u00e2ng l\u00ean ba ph\u00e9p tuy\u1ec3n d\u1ee5ng, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 kh\u1ea3o kh\u00f3a.<\/i>\r\n\r\n<i>Ph\u00e9p tuy\u1ec3n d\u1ee5ng n\u00f3i r\u1eb1ng, l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u00ednh tr\u1ef1c, s\u00e1ng su\u1ed1t, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng l\u00e0m g\u1ed1c, c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn quan l\u1ea1i k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, s\u00e1ng su\u1ed1t quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng \u01b0u \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, th\u00ec n\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Ph\u00e9p tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00f3i r\u1eb1ng, T\u1ee9 nh\u1ea1c v\u00e0 Th\u1eadp nh\u1ecb m\u1ee5c th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ngu, Ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 v\u00e0 Li\u00ean su\u00fd th\u1eddi Tam \u0111\u1ea1i, B\u1ed9 th\u1ee9 s\u1eed th\u1eddi H\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ng\u00e0y nay.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p[footnote]Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p 'gi\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1ec9 chuy\u00ean lo vi\u1ec7c thu thu\u1ebf l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, n\u00ean ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ec7nh l\u1ec7nh thu thu\u1ebf t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i ch\u1ecbu tai h\u1ecda, \u0111\u00f3 l\u00e0 do \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp. Nay xin n\u00eau l\u00ean n\u0103m vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, m\u1ed9t l\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n t\u00e0i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh; hai l\u00e0 kh\u1ea3o h\u1ea1ch nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng, s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1; ba l\u00e0 ki\u1ec3m tra h\u1ed9 kh\u1ea9u, t\u0103ng th\u00eam ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n; b\u1ed1n l\u00e0 t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb phi\u1ec1n nhi\u1ec5u; n\u0103m l\u00e0 h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho cu\u1ed1i n\u0103m ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Ph\u00e9p kh\u1ea3o kh\u00f3a n\u00f3i r\u1eb1ng, theo l\u1ec7 c\u0169, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1ed5 ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, h\u1ebft n\u0103m ph\u1ea3i l\u00ean Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t. Tam ty c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u1ea3o kh\u00f3a th\u0103ng gi\u00e1ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00ec giao cho K\u1ebf ty th\u00ec coi tr\u1ecdng t\u00e0i l\u1ee3i m\u00e0 b\u1ecf qua vi\u1ec7c d\u00e2n, \u1edf Th\u1ea9m quan l\u1ea1i theo th\u00f3i th\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c ch\u1ea5t kh\u1ea3o x\u00e9t. X\u00e9t th\u1eddi H\u00e1n, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0111\u1ed1c xu\u1ea5t B\u1ed9 th\u1ee9 s\u1eed, nay n\u00ean giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00e0nh ba b\u1eadc, l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1 x\u00e9t l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1eadt. B\u1eadc tr\u00ean th\u00ec x\u00e9t vi\u1ec7c kh\u00f3 d\u1ec5 c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00ecnh m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng, b\u1eadc trung th\u00ec gi\u00e1ng ch\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o qu\u1eadn nh\u1ecf, n\u1ebfu c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecf b\u00ea ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i h\u1ebft n\u0103m, s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c r\u00f5 r\u00e0ng.\"<\/i>\r\n\r\nDo \u0111\u00f3, l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edch b\u00e1o c\u00e1o cu\u1ed1i n\u0103m, chia th\u00e0nh ba b\u1eadc th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1. D\u00f9ng ph\u00e9p T\u1ee9 thi\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Kh\u1ea3o c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u1ef1c ch\u1ea5t, b\u1eadc c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi l\u1ec7nh cho Bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c quan[footnote]V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi l\u1ec7nh cho Bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c quan, 'v\u00ec th\u1ebf' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u00edch\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'b\u1eaft \u0111\u1ea7u', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.[\/footnote], nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u0103ng gi\u00e1ng n\u00e0o.\r\n\r\n<i>(<i>\"Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u0103ng gi\u00e1ng\"<\/i>, theo \u300aT\u00f4n Bi\u1ec7n truy\u1ec1n\u300b, chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 6 n\u00f3i r\u00f5 h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n do m\u01b0a l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng doanh tr\u1ea1i kh\u00f4ng ra ngo\u00e0i, t\u1eeb qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p t\u1eeb n\u0103m th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn hai th\u1ea1ch g\u1ea1o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngu h\u1eadu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o doanh tr\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, quan L\u1ec5 n\u00f3i: <i>\"Theo nghi th\u1ee9c m\u1edbi c\u1ee7a L\u1ec5 c\u00e1c, m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f4ng ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1, th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u0103m l\u1ec5. Ng\u00e0y x\u01b0a k\u1ebft h\u00f4n, \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u00e1o \u00fd ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u1ee7a nh\u00e0 trai, g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ea1p th\u00e1i; h\u1ecfi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i, v\u1ec1 b\u00f3i \u1edf mi\u1ebfu, b\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, b\u00e1o cho nh\u00e0 g\u00e1i, g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ea5n danh, n\u1ea1p c\u00e1t. Nay vi\u1ec7c ch\u1ecdn r\u1ec3 \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i n\u1ea1p th\u00e1i[footnote]'\u0110\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'V\u1ea5n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 52 L\u00fd V\u0129 th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac Khang C\u00f4ng ch\u00faa, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 115 L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda.[\/footnote], l\u1ea1i n\u1eefa t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ed1, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i v\u1ea5n danh m\u00e0 b\u00f3i. N\u1ebfu n\u1ea1p th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec5 v\u1eadt, xin ng\u00e0y th\u00ec quan ch\u1ee9c ch\u1ecdn ng\u00e0y. N\u00ean d\u1ef1a theo t\u00ean c\u1ee7a n\u0103m l\u1ec5, gi\u1eef l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1ec5 v\u1eadt, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c h\u00f4n nh\u00e2n ng\u00e0y x\u01b0a r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, m\u00e0 quan h\u1ec7 v\u1ee3 ch\u1ed3ng nghi\u00eam t\u00fac nh\u01b0 v\u1eady, c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00ean \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5 c\u1ed5. Mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i ng\u00e0y c\u00f4ng ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1, l\u1ec7nh cho nh\u00e0 ch\u1ee7 h\u00f4n L\u00fd V\u0129 chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1c th\u1ee9 nh\u01b0 nh\u1ea1n, l\u1ee5a, ng\u1ecdc, ng\u1ef1a, b\u00e0y \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u00f4ng trong cung, giao cho n\u1ed9i y\u1ebft gi\u1ea3, \u0111\u01b0a v\u00e0o trong cung, giao cho ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch nh\u1eadn, ng\u1ef1a th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o.\"<\/i> \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c nh\u1eadn s\u00e1ch phong, b\u00e1ch quan d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i n\u01a1i hai ng\u01b0\u1eddi v\u0103n v\u00f5 quan c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh.\r\n\r\n<i>(Theo T\u1ed1ng s\u1eed, chi\u1ebfu cho kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ti\u1ebfn c\u1eed v\u0103n v\u00f5 quan v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng n\u00e0y. L\u1ea1i ghi l\u00e0 m\u1ed7i n\u01a1i ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh, h\u01a1i kh\u00e1c v\u1edbi \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tri L\u00e2n ch\u00e2u, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi V\u0169 Kham b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Giang Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y \u1edf \u0110o\u1ea1n \u0110\u1ea1o \u1ed4 r\u1ed3i b\u1ecf qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[15] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Tri T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Gi\u1ea3 \u1ea2m l\u00e0m Tri D\u0129nh ch\u00e2u. Gi\u1ea3 \u1ea2m l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3n cha \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cha \u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quen trong b\u1ed9, sai l\u00ednh tr\u1ef1c s\u1ea3nh \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. Gi\u1ea3 \u1ea2m li\u1ec1n \u0111\u00e1nh l\u00ednh \u0111\u00f3, cha \u00f4ng t\u1ee9c gi\u1eadn, m\u1ed9t \u0111\u00eam b\u1ecf v\u1ec1 qu\u00ea. M\u1ed9t h\u00f4m, cha \u00f4ng b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Gi\u1ea3 \u1ea2m trong l\u00f2ng b\u1ea5t an, xin chuy\u1ec3n qu\u1eadn v\u00e0 xin t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n b\u1ecf ch\u1ee9c m\u00e0 \u0111i. Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng Gi\u1ea3 \u1ea2m t\u1ef1 \u00fd giao \u1ea5n ch\u00e2u, l\u00e0m r\u1ed1i ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Th\u00f4ng ph\u00e1n H\u1ed3 Qu\u1ef9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh m\u00e0 nh\u1eadn vi\u1ec7c ch\u00e2u, xin c\u00f9ng x\u00e9t t\u1ed9i \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau khi gi\u00e1ng ch\u1ee9c Gi\u1ea3 \u1ea2m, ri\u00eang H\u1ed3 Qu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n[16] Chi\u1ebfu bi\u00ean t\u1eadp c\u00e1c v\u0103n t\u1ef1 c\u01a1 y\u1ebfu c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, do Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u00ecnh Kham \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. Ban \u0111\u1ea7u, Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u coi s\u00e1ch v\u1edf l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a mu\u00f4n vi\u1ec7c, l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu cho \u0111\u1eddi sau, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t. K\u00ednh ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u00e0 T\u1ed1ng ta \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi g\u1ea7n tr\u0103m n\u0103m, s\u00e1ch v\u1edf c\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ec1u l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i Xu ph\u1ee7, nh\u01b0ng b\u1ecb t\u1ea3n m\u00e1t, m\u1ed1i m\u1ecdt, ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n. Th\u1ea7n t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n, nh\u00e2n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u1edbi Ninh H\u00f3a qu\u00e2n, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh tra c\u1ee9u v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a S\u00f3c ch\u00e2u ph\u00eda B\u1eafc g\u1eedi cho Ninh H\u00f3a qu\u00e2n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1n Thi\u00ean Tr\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 Nam tri\u1ec1u, nh\u01b0ng tra c\u1ee9u nhi\u1ec1u th\u00e1ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y H\u1ea1 \u0111\u00f2i ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi L\u00e2n ch\u00e2u, t\u00ecm l\u1ea1i v\u0103n \u00e1n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y H\u1ea1 trong ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch khi th\u1ea7n c\u00f2n \u1edf vi\u1ec7n, c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u0103n t\u1ef1 c\u01a1 y\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin sai quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u00f2ng tra c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n, m\u1ed9t b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean trong cung, m\u1ed9t b\u1ea3n l\u01b0u l\u1ea1i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e2u d\u00e0i.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long tr\u1edf v\u1ec1 sau, s\u1eafp x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian[footnote]Ch\u1eef 'd\u0129' trong 'd\u0129 tu\u1ebf nguy\u1ec7t ti\u00ean h\u1eadu' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aH\u00e0n Ng\u1ee5y c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 14, ph\u1ea7n gia truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], ph\u00e2n lo\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 6 th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh s\u00e1ch. B\u1ea3n ch\u00ednh c\u1ee7a th\u1ec7 th\u01b0 ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'tam b\u1ea3n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda th\u00e0nh 'ch\u00ednh b\u1ea3n'. \u300aT\u1ee5c th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 11 ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu C\u00e1ch 't\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n t\u1ef1 tay ch\u00e9p trong \u0111\u1ed1ng s\u00e1ch b\u1ecf \u0111i, c\u00f2n b\u1ea3n ch\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u1eefa', c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.[\/footnote], Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Chu C\u00e1ch ch\u1ec9 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n th\u1ea3o do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n t\u1ef1 tay ch\u00e9p trong \u0111\u1ed1ng s\u00e1ch b\u1ecf \u0111i, n\u00ean \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o s\u00e1ch.\r\n\r\nC\u00e1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh C\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u00e0n K\u1ef3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c bi\u00ean s\u1eafc hi\u1ec7n h\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1, t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 4 ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 15 n\u0103m, c\u00f3 th\u00eam 4.300 \u0111i\u1ec1u, tr\u01b0\u1edbc sau nhi\u1ec1u ch\u1ed7 m\u00e2u thu\u1eabn, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u1ec3 th\u1ea7n Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c xem x\u00e9t, ch\u1ec9nh l\u00fd bi\u00ean s\u1eafc.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, c\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c xu\u1ea5t gi\u00e1.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 u\u00fd L\u00fd V\u0129 v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfn ti\u1ec7c trong cung.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y ban s\u00e1ch thu\u1ed1c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o[footnote]ch\u1eef 'c\u1eadn' trong 'c\u1eadn ban ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0 ch\u01b0 \u0111\u1ea1o' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 ph\u1ea7n ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u1ed5 sung.[\/footnote] \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa b\u1ec7nh t\u1eadt cho d\u00e2n, nh\u01b0ng nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft tr\u1ea5n c\u00f9ng b\u1ed1n ch\u00e2u T\u1ecbnh, \u00cdch, Kh\u00e1nh, V\u1ecb, m\u1ed7i n\u0103m ban c\u1ea5p 20 v\u1ea1n ti\u1ec1n, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n gi\u00e1m kh\u00e1c 10 v\u1ea1n, giao cho tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u1ecdn quan h\u1ee3p thu\u1ed1c, k\u1ecbp th\u1eddi ph\u00e2n ph\u00e1t.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b, vi\u1ec7c ban ti\u1ec1n h\u1ee3p thu\u1ed1c di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu.)<\/i>\r\n\r\nH\u00e0n K\u1ef3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c s\u00e1ch y h\u1ecdc nh\u01b0 \u300aLinh Xu\u300b, \u300aTh\u00e1i T\u1ed1\u300b, \u300aGi\u00e1p \u1ea4t Kinh\u300b, \u300aQu\u1ea3ng T\u1ebf\u300b, \u300aThi\u00ean Kim\u300b, \u300aNgo\u1ea1i \u0110\u00e0i B\u00ed Y\u1ebfu\u300b v.v., v\u1ed1n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai l\u1ea7m, \u300aTh\u1ea7n N\u00f4ng B\u1ea3n Th\u1ea3o\u300b d\u00f9 \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh quan hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, nh\u01b0ng trong bi\u00ean ch\u00e9p v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng nho th\u1ea7n am hi\u1ec3u y h\u1ecdc c\u00f9ng Th\u00e1i y tham gia hi\u1ec7u \u0111\u00ednh r\u1ed3i ban h\u00e0nh.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp C\u1ee5c Hi\u1ec7u ch\u00ednh Y th\u01b0 t\u1ea1i Bi\u00ean tu vi\u1ec7n, l\u1ec7nh cho Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o Ch\u01b0\u1edfng V\u0169 T\u00edch c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0m quan Hi\u1ec7u ch\u00ednh Y th\u01b0.\r\n\r\nV\u0169 T\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u1ec3n Th\u00e0nh.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh t\u1ea1m gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, thi s\u00e1ch h\u1ecfi Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, N\u0103ng tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Ch\u01b0\u01a1ng; T\u00e0i th\u1ee9c ki\u00eam m\u1eadu, Minh \u01b0 th\u1ec3 d\u1ee5ng Minh ch\u00e2u Quan s\u00e1t suy quan H\u1ea1 Ng\u1ea1c. B\u00e0i \u0111\u1ed1i c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ch\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, H\u1ea1 Ng\u1ea1c \u0111\u1ea1t h\u1ea1ng t\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c T\u1ef1 th\u1eeba. H\u1ea1 Ng\u1ea1c theo l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c T\u00e1 lang, nh\u01b0ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt v\u00ec c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch ri\u00eang n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m.\r\n\r\nH\u1ea1 Ng\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Vi\u1ec7t. <i>(H\u1ea1 Ng\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Vi\u1ec7t, theo \u300a\u0110\u0103ng khoa k\u00fd\u300b.) <\/i>V\u01b0\u01a1ng Ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.\r\n\r\n[23] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ti\u1ec1n Tri L\u00e2n ch\u00e2u, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Hi Nh\u1ea5t l\u00e0m Tri Nghi ch\u00e2u, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u00e2u H\u1ea1ch, v\u00ec Tri T\u1ecbnh ch\u00e2u B\u00e0ng T\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng Hi Nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf ch\u00e2u L\u00e2n kh\u00f4ng lo l\u1eafng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y H\u1ea1 x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u1ea5m ngo\u00e0i s\u00f4ng Khu\u1ea5t D\u00e3.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, \u0111\u1eb7t ra kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u00e1n ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9[footnote]Ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t, hai ch\u1eef 'H\u1ed9' v\u00e0 'Tuy\u1ec7t' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 44 kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn c\u00e0y c\u1ea5y, l\u1ea5y thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 thu \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb nh\u1ecf, ngh\u00e8o kh\u00f3 trong th\u00e0nh kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi x\u00e2y d\u1ef1ng kho, b\u00e8n ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty chuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd, cu\u1ed1i n\u0103m b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 chi thu l\u00ean Tam ty. L\u1ed9 c\u00f3 tr\u00ean 10 v\u1ea1n h\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 v\u1ea1n th\u1ea1ch, 7 v\u1ea1n h\u1ed9 8 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 5 v\u1ea1n h\u1ed9 6 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 3 v\u1ea1n h\u1ed9 4 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 2 v\u1ea1n h\u1ed9 3 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 1 v\u1ea1n h\u1ed9 2 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, d\u01b0\u1edbi 1 v\u1ea1n h\u1ed9 1 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, n\u1ebfu c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec cho ph\u00e9p b\u00e1n \u0111i.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd n\u1ed9i gi\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u xin \u00e2n th\u01b0\u1edfng, tuy cho ph\u00e9p ch\u1ea5p t\u1ea5u, nh\u01b0ng c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty \u0111\u00f4i khi v\u1eabn thi h\u00e0nh, t\u1eeb nay xin l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u tra, \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i can th\u1ec9nh.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i treo b\u1ea3ng t\u1ea1i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n.\r\n\r\n<i>(T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a H\u00fac v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 2.)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Di\u00ean l\u00e0m ph\u00f3. H\u1eefu ty gi\u00e1n L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Nh\u1ea5t l\u00e0m ph\u00f3. \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng Tr\u00f9 l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ch\u00e1nh \u0111\u00e1n qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Giam l\u00e0m ph\u00f3. \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ch\u00e1nh \u0111\u00e1n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u1ed1ng M\u1ea1nh T\u00f4n l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban cho H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Li\u1ec5u ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Kh\u1eafc Tu\u1ea7n 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 300 t\u1ea5m l\u1ee5a. Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Di. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Vua b\u1ecb b\u1ec7nh, Kh\u1eafc Tu\u1ea7n ng\u00e0y \u0111\u00eam trai gi\u1edbi, l\u00e0m \u0111\u1ee7 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u1ea1i kh\u1eafc kinh Ph\u1eadt, t\u1ef1 m\u00ecnh l\u1ec5 t\u1ee5ng. Vua nghe tin, mu\u1ed1n th\u0103ng ch\u1ee9c cho, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 c\u1eaft gi\u1ea3m r\u1ed3i ban th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 B\u00e0ng T\u1ecbch t\u00e2u: <i>\"Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba T\u00f4n Tri\u1ec7u b\u00e0n \u0111\u1ecbnh s\u00f4ng Ho\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ranh gi\u1edbi c\u1ee7a Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 chia l\u00e0m ba ph\u1ea7n, cho ph\u00e9p m\u1ed9t ph\u1ea7n thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng nghe theo, th\u00ec s\u1ebd c\u1eaft \u0111\u1ee9t quan h\u1ec7, xin nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 d\u1eb7m c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c m\u1edbi, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c chia ba ph\u1ea7n cho m\u1ed9t ph\u1ea7n, l\u00e0 do l\u00fac \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi 60 d\u1eb7m, ch\u1ec9 b\u1eaft h\u1ecd r\u00fat lui 40 d\u1eb7m. S\u00e1ch <i>\"L\u00e3 H\u1ed1i s\u01a1\"<\/i> quy\u1ec3n th\u1ee9 b\u1ea3y b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00e1 chi ti\u1ebft. Th\u00e1ng 9 n\u0103m sau, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu cho H\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i, xem x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y xem cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 theo hay kh\u00f4ng.)<\/i>\r\n\r\n[29] Th\u00e1ng n\u00e0y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i vi\u1ec7c kh\u00f3 n\u00f3i nh\u1ea5t trong thi\u00ean h\u1ea1[footnote]'Thi\u00ean' tr\u00ean ch\u1eef 'ng\u00f4n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 '\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp' quy\u1ec3n 111, 'Lu\u1eadn tuy\u1ec3n ho\u00e0ng t\u1eed s\u1edb' b\u1ed5 sung.[\/footnote], kh\u00f4ng d\u00e1m mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ch\u1eafc ch\u1eafn. Bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng n\u00f3i, l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ebft l\u00f2ng trung. Hu\u1ed1ng chi th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p th\u00e1nh minh, dung n\u1ea1p l\u1eddi can gi\u00e1n, n\u00f3i ra ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, sao c\u00f3 th\u1ec3 im l\u1eb7ng m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, qu\u1ea7n th\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c ho\u00e0ng t\u1ef1. Th\u1ea7n c\u0169ng t\u1eebng nh\u00e2n d\u1ecbp tai d\u1ecb, k\u00edn \u0111\u00e1o d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u b\u00e0y. Tuy th\u00e1nh \u0111\u1ed9 bao dung, kh\u00f4ng gia h\u00ecnh ph\u1ea1t, nh\u01b0ng l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ee7a th\u1ea7n, thi\u00ean \u00fd ch\u01b0a h\u1ed3i, th\u1ea7n th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00e9n n\u1ed5i l\u00f2ng y\u00eau Vua, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, ch\u01b0a t\u1eebng qu\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, mu\u1ed1n l\u1ea1i d\u00e2ng l\u1eddi \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft n\u00f3i th\u1ebf n\u00e0o.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay th\u1ea5y Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa v\u1eeba m\u1edbi xu\u1ea5t gi\u00e1, th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng g\u00ec th\u00e2n b\u1eb1ng t\u00ecnh cha con, t\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00ec vui b\u1eb1ng ni\u1ec1m vui cha con, d\u00f9 l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh tri\u1ebft, kh\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng t\u00ecnh cha con v\u1ed1n l\u00e0 thi\u00ean t\u00ednh, v\u1ec1 l\u00fd th\u00ec gi\u1ed1ng nhau. B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed[footnote]tuy ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed, ch\u1eef 'tuy' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote], nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u00ean l\u00e0 an \u1ee7i th\u00e1nh nhan. Nay \u0111\u00e3 xu\u1ea5t gi\u00e1, d\u1ea7n xa c\u00e1ch b\u00ean c\u1ea1nh, th\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 trong l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i mu\u00f4n vi\u1ec7c, \u1edf trong cung c\u1ea5m, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f2 chuy\u1ec7n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea7u h\u1ea1! Th\u1ea7n ngu ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y[footnote]n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y, ch\u1eef 'n\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote], xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u00fd th\u00e1nh, trong h\u00e0ng t\u00f4ng th\u1ea5t, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u00e1ng y\u00eau, l\u1eadp l\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u1ec3 h\u1ecd ra v\u00e0o b\u00ean c\u1ea1nh[footnote]\u0111\u1ec3 h\u1ecd ra v\u00e0o b\u00ean c\u1ea1nh, ch\u1eef '\u0111\u1ec3' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote], h\u1ecfi th\u0103m an \u1ee7i, h\u1ea7u h\u1ea1 \u0103n u\u1ed1ng, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n xem x\u00e9t s\u1eed s\u00e1ch, tr\u1ed9m th\u1ea5y t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, tuy n\u00f3i l\u00e0 ch\u00ed t\u00f4n, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t m\u00ecnh. Khi ra ngo\u00e0i c\u01b0 tr\u00fa, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u0103m quan \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn t\u00e2u vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i, \u1eaft c\u00f3 c\u00e1c b\u1eadc nho th\u1ea7n h\u1ecdc s\u0129, gi\u1ea3ng lu\u1eadn trong l\u00fac nh\u00e0n h\u1ea1, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c th\u1ecb t\u00f9ng b\u00ean c\u1ea1nh, h\u1ecfi han tr\u00f2 chuy\u1ec7n; khi v\u00e0o trong cung c\u1ea5m, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u1ea1n quan cung n\u1eef \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e0 th\u00f4i; l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, th\u00ec c\u00f3 th\u00e1i t\u1eed h\u1ecfi th\u0103m an \u1ee7i, h\u1ea7u h\u1ea1 \u0103n u\u1ed1ng s\u1edbm t\u1ed1i; l\u00fac vui ch\u01a1i y\u1ebfn ti\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng c\u00e1c con ch\u00e1u t\u00f4ng th\u1ea5t, vui v\u1ebb ti\u1ebfp \u0111\u00f3n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0. T\u00ednh ra trong m\u1ed9t ng\u00e0y, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o m\u1ed9t m\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay b\u1ec7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u00e0y ng\u1ef1 \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c quan tr\u0103m ty \u0111\u1ebfn t\u00e2u vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng ng\u1ea9ng l\u00ean nh\u00ecn dung nhan thi\u00ean t\u1eed r\u1ed3i lui ra, ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn h\u01a1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nghe m\u1ed9t hai l\u1eddi \u0111\u1ee9c \u00e2m, t\u00ecnh c\u1ea3m gi\u1eefa Vua t\u00f4i kh\u00f4ng th\u00f4ng, \u00fd tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng ti\u1ebfp. C\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e0ng ng\u0169 Nho h\u1ecdc th\u1ecb t\u00f2ng, ch\u01b0a nghe c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n c\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh, v\u00e0o trong cung th\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u1ecfi an d\u1ef1 b\u1eefa \u0103n c\u0169ng thi\u1ebfu v\u1eafng s\u1edbm t\u1ed1i. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 tuy gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ed1n b\u1ec3, h\u01b0\u1edfng t\u00f4n qu\u00fd v\u1ea1n th\u1eb7ng, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ec3 th\u00e2n c\u1eadn, \u1edf trong th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n c\u1eadn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn th\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m m\u00e0 mu\u1ed1n n\u00f3i.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n ngh\u0129 b\u1ec7 h\u1ea1 g\u00e1nh v\u00e1c s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, n\u1eafm gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc, ho\u00e0ng t\u1eed ch\u01b0a sinh, ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed b\u1ecf tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, qu\u1ea7n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e0y, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i ngh\u1ecb v\u1eabn ch\u01b0a quy\u1ebft. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng t\u00e2u tr\u00ecnh, cho r\u1eb1ng ch\u01b0a c\u1ea7n l\u1eadp ngay th\u00e1i t\u1eed, m\u00e0 h\u00e3y nu\u00f4i l\u00e0m con, v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb t\u1eeb xem x\u00e9t t\u00e0i \u0111\u1ee9c, v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee3i ho\u00e0ng t\u1eed ra \u0111\u1eddi, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00edch h\u1ee3p. L\u1eddi n\u00f3i cu\u1ed3ng d\u1ea1i, k\u1ebf s\u00e1ch ngu mu\u1ed9i, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u00e9m.\"<\/i>\r\n\r\n[30] H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung V\u01b0\u01a1ng Chu b\u1ecb b\u1ec7nh h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m b\u1ec7nh t\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 ch\u01b0a, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eady h\u1ea7u kinh t\u1ecbch kh\u00f4ng? Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 9, Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng Chu m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n. Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ee9c quan c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Chu kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u1ee5y, n\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1eeba, quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft Ph\u00e1n quan L\u00f4i Gi\u1ea3n Phu \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea7n, ch\u00e2u L\u1ec5.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u00e0nh S\u0129 Hi c\u01b0\u1edbp v\u1ee3 c\u1ee7a con trai m\u00ecnh l\u00e0 S\u01b0 B\u1ea3o, S\u01b0 B\u1ea3o t\u1ee9c gi\u1eadn, b\u00e8n c\u00f9ng con trai l\u00e0 S\u01b0 \u0110\u1ea3ng d\u1eabn c\u1ea3 gia t\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Th\u1ea7n, t\u1ed1 c\u00e1o t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a cha m\u00ecnh, n\u00f3i r\u1eb1ng Nh\u00e2n Hi t\u1eebng l\u1eadp th\u1ec1 v\u1edbi m\u01b0\u1eddi ba ch\u00e2u, s\u1ebd \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y ph\u00f9 ti\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd, chi\u1ebfm l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111ai, c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh n\u1eafm gi\u1eef, x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 <i>\"Nh\u01b0 \u00fd \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng\"<\/i>, b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan thu\u1ed9c, m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u00e0m lo\u1ea1n. Do \u0111\u00f3, L\u00fd T\u00fac Chi v\u00e0 T\u1ed1ng Th\u1ee7 T\u00edn b\u00e0n b\u1ea1c, d\u1eabn m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea5y S\u01b0 B\u1ea3o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec S\u0129 Hi ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u1ed9ng s\u00e2u, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con h\u1eafn. \u0110\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, T\u00fac Chi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i c\u1eed V\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u1edbc, \u0110\u1eadu Thu\u1ea5n Khanh lo vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng sai quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n ch\u1ec9, h\u1ee9a cho s\u1eeda l\u1ed7i t\u1ef1 quy thu\u1eadn, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn kh\u00f4ng nghe. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng, l\u1ea1i sai Ng\u1ef1 s\u1eed Chu X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. S\u0129 Hi b\u00e8n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n lo\u1ea1n, vi\u1ec7c x\u01b0ng hi\u1ec7u v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi xa x\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ec5 ngh\u0129a c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 th\u00f4i, Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 nh\u1eb9 d\u1ea1 tin l\u1eddi gi\u00e8m pha c\u1ee7a S\u01b0 B\u1ea3o, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh d\u1eb9p k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a S\u01b0 B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u00e0 quy thu\u1eadn.\r\n\r\nT\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu S\u01b0 B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1, h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft nh\u01b0 c\u00e1 th\u1ecbt, ph\u1ea3i th\u1ecfa thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ebft S\u01b0 B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nghe theo.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady, l\u1ea1i sai Gi\u1ea3n Phu \u0111i xem x\u00e9t. Gi\u1ea3n Phu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do H\u00e0n K\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n<i>(Ch\u00ednh truy\u1ec1n v\u00e0 ph\u1ee5 truy\u1ec1n k\u1ec3 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p man t\u1ed9c \u0111\u1ec1u l\u1ed9n x\u1ed9n, nay xin l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 t\u1ef1.)<\/i>\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, m\u1ed7i l\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea trong \u300aK\u00fd V\u0103n\u300b ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u00f3 \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m quan qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt r\u1ea5t \u00edt. Ph\u1ee5c Khu\u00ea t\u00e2u xin m\u1ed7i l\u1ed9 ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf. Ph\u1ee5c Khu\u00ea t\u1ef1 ghi nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng ph\u1ee5 truy\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. X\u00e9t l\u00fac n\u00e0y Ph\u1ee5c Khu\u00ea \u0111ang l\u00e0m Tri Kinh Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 chi\u1ebfu n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i do Ph\u1ee5c Khu\u00ea xin hay kh\u00f4ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb nay, vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea3i do An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1eed ch\u1ee7; c\u00f2n \u1edf kinh \u0111\u00f4, v\u0103n th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, v\u0169 th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, phong cho ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an quy thu\u1eadn l\u00e0 H\u00e1c V\u0129nh Ng\u00f4n l\u00e0m T\u01b0 s\u0129 Tham qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 ban cho hai kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m t\u1eeb chuy\u1ec3n S\u00f9ng ban tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n, v\u00e0 c\u00f3 Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 c\u00f9ng v\u1edbi hai ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i t\u1ea5u c\u1eed th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Ri\u00eang Kinh \u0110\u00f4ng gi\u1ea3m m\u1ed9t nhi\u1ec7m th\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ch\u1ee7. N\u1ebfu c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c.\"<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh ph\u1ee7, \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, ch\u1ee9c An ph\u1ee7 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam chi ph\u00ed theo l\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Khi\u1ebft \u0110an sai Khu m\u1eadt s\u1ee9, H\u1eefu Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau H\u1ed7, Tuy\u00ean ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ng\u00f4 Tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn, xin l\u1ea1i t\u01b0\u1ee3ng Vua, v\u00e0 n\u00f3i s\u1ebd g\u1eedi t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a H\u1ed3ng C\u01a1.\r\n\r\n[38] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 l\u1ed9c l\u1ec7nh g\u1ed3m 10 quy\u1ec3n, t\u00ean l\u00e0 \u300aGia H\u1ef1u L\u1ed9c L\u1ec7nh\u300b, b\u00e8n ban h\u00e0nh.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c H\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n Tu so\u1ea1n H\u1ed3 T\u00fac l\u00e0m s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ee5 l\u00e0m ph\u00f3. V\u00e0 cho ph\u00e9p g\u1eedi t\u01b0\u1ee3ng Vua, h\u1eb9n s\u1ebd g\u1eedi theo s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi, \u0111\u1eb7t trong h\u00f2m \u00e1o \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh n\u00f3i r\u1eb1ng sai Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua, Khi\u1ebft \u0110an b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00e1i y\u1ebft v\u00e0 kinh ng\u1ea1c[footnote] 'C\u1ee5 nghi tr\u01b0\u1ee3ng b\u00e1i y\u1ebft kinh th\u00e1n', ch\u1eef 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u1ee5c', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(X\u00e9t Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n H\u1ea1 Thuy\u00ean l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9. L\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 xin.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n Chi\u00eau T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ty Tu t\u1ea1o \u00e1n c\u00f4ng s\u1ef1. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh H\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 c\u1ee7a Tam ty m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i n\u0103m, nay Ty H\u00e0 c\u1eeb \u0111\u00e3 c\u00f3 hai vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu Tu t\u1ea1o \u00e1n l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean n\u1eefa, t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ecf hai vi\u00ean m\u00e0 \u0111\u1eb7t ba vi\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng do n\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0 m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay m\u01b0a nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c tu s\u1eeda x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c tu s\u1eeda gi\u1ea3m b\u1edbt th\u00ec s\u1ebd b\u00e3i b\u1ecf, kh\u00f4ng b\u1ed5 sung th\u00eam ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Chi\u00eau T\u1ed1 l\u00e0m C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ty Tu t\u1ea1o \u00e1n, trong n\u1eeda n\u0103m gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c 15 v\u1ea1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua g\u1ea1o \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y trong m\u1ed9t n\u0103m. Nay ghi ch\u00e9p th\u00eam \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Th\u00e1ng 12 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean, Tam ty l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1.)<\/i>\r\n\r\n[42] Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, T\u1ea7n, Di\u00ean, V\u1ecb, Kh\u00e1nh, Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u V\u1eadn, Thanh, \u00cdch, Qu\u1ea3ng, H\u00e0ng Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Kinh Nam, Giang Ninh v\u00e0 ba kinh, t\u1eeb nay Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u do c\u00e1c quan c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc Tri ch\u00e2u \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m tr\u1edf v\u1ec1, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee9 b\u1eadc s\u1edbm n\u1eeda n\u0103m.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u00fac \u0111\u00f3 do s\u1ed1 quan Tri ch\u00e2u trong vi\u1ec7n nhi\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u00edt n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m y quan t\u1eeb ch\u1ee9c Tr\u1ef1c vi\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0 142 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ra chi\u1ebfu cho 14 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i b\u1ecf th\u00e0nh khi N\u00f9ng Tr\u00ed Cao x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb bi\u00ean ch\u1ebf \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Tri ch\u00e2u Cung Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do tr\u1edf v\u1ec1.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Tr\u1ea5n H\u1ea3i l\u01b0u h\u1eadu L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Ch\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 trong cung \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac d\u1eabn chi\u1ebfu g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u1eb7c t\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u01b0u B\u00ecnh th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Tr\u00e1ng M\u1eabn.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p l\u00e0 Tr\u00e1ng V\u0169. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 Tr\u00e1ng M\u1eabn, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i>\r\n\r\n[47] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadn di\u00eam c\u00f4ng s\u1ef1 \u1edf Ty Ch\u1ebf tr\u00ed Giang Ho\u00e0i Nam, Kinh H\u1ed3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t \u1edf Ty Gi\u00e1c h\u00f3a \u0111\u1ec3 mua mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 4 tri\u1ec7u quan ti\u1ec1n thu\u1ebf, nh\u01b0ng c\u00e1c l\u1ed9 v\u1eadn chuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u00ean thu\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng thi\u1ebfu, xin ch\u1ecdn quan l\u1eadp ty \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu c\u00f3 th\u01a1, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ra chi\u1ebfu cho Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 t\u1eeb nay c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf m\u1ed9t l\u1ea7n.\r\n\r\n[49] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, quan ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c Ph\u1ed5 Di\u00ean t\u1eebng b\u1ed5 nhi\u1ec7m gi\u1ebft t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c, l\u1ea1i t\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi Man, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n n\u0103m ngh\u00ecn.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 M\u00e3 Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, v\u00ec b\u1ec7nh t\u1ef1 xin. Tu\u00e2n ch\u1eb3ng bao l\u00e2u th\u00ec m\u1ea5t, cho hai con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Tu\u00e2n t\u00ednh t\u00ecnh vui v\u1ebb d\u1ec5 g\u1ea7n, gi\u1ecfi b\u00e0n lu\u1eadn. Khi n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 th\u1eddi \u0111\u00f3, kh\u00f4ng qu\u00e1 gay g\u1eaft, n\u00ean nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh, \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc, v\u1eabn ki\u00eam ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Khi H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n, chi\u1ebfu l\u1ea5y s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c t\u1eeb Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf; H\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng quen \u0103n g\u1ea1o t\u1ebb, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n xa x\u00f4i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi, xin l\u1ea5y b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb b\u1ea3n ty \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf. H\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n n\u0103m, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o t\u00ednh b\u1eb1ng ngh\u00ecn th\u1ea1ch v\u00e0 b\u00f3 l\u00ean \u0111\u1ebfn s\u00e1u tr\u0103m.\r\n\r\n[52] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ed3 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00e0nh S\u0129 Hi c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 T\u00e2y B\u00ecnh, Tr\u1ea1i ch\u1ee7 H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u00fd T\u00f4ng S\u1ea3ng \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, cho Th\u00f4i D\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, l\u00e0m Tri \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u. Quan gi\u00e1n n\u00f3i D\u1ecbch tu\u1ed5i cao, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb bi\u00ean.\r\n\r\n<i>('Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ch\u00e9p r\u1eb1ng cho Th\u00f4i D\u1ecbch, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, l\u00e0m Tri \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u. L\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m sau ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o r\u1eb1ng t\u1eeb Kh\u00e1nh ch\u00e2u d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. X\u00e9t D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 2, th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 2 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00f3 V\u0129nh, th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 3 l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u01b0u Th\u1ef1c, th\u00e1ng 8 l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u01b0u H\u00e3ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 D\u1ecbch v\u1eabn c\u00f2n \u1edf ch\u00e2u? Nay ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, v\u00e0 l\u1ea5y ph\u1ea7n ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m sau b\u1ed5 sung v\u00e0o, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh t\u1eebng tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, xin cho x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u1edbi C\u1eed Ch\u00ednh, v\u00e0o trong \u0111i\u1ec7n th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 danh v\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[55] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c quan ph\u00e1n s\u1ef1 t\u1ea1i t\u1ec9nh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u00fac, quan tri gi\u00e1n vi\u1ec7n, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nay Tam ty v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c khanh t\u1ef1 th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 quan ch\u1ee9c n\u00e0o \u0111\u1ec3 n\u00e2ng cao k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c quan chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, kh\u00f4ng x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ph\u00e1n quan. Xin t\u1eeb nay ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t trong b\u1ed9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho l\u00e0m ch\u1ee7 ph\u00e1n c\u00e1c b\u1ed9 \u1edf Nam t\u1ec9nh, ho\u1eb7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c qu\u1eadn nh\u00e0n, \u0111\u1ec3 c\u01a1 quan tr\u1ecdng y\u1ebfu n\u00e0y kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, B\u00e0ng T\u1ecbch, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 qu\u00e2n Chi\u00eau \u0110\u1ee9c, tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111i\u1ec7n Quan V\u0103n, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, tri ch\u00e2u Thanh Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u01b0 M\u00e3 Quang \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00e1o \u0111\u00e0i, B\u00e0ng T\u1ecbch ra l\u1ec7nh cho ch\u00e2u L\u00e2n l\u00e0m theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Quang. Khi Qu\u00e1ch \u00c2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec1u tra. B\u00e0ng T\u1ecbch gi\u1ea5u vi\u1ec7c T\u01b0 M\u00e3 Quang \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u00ean Quang \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ee9c, c\u00f2n B\u00e0ng T\u1ecbch b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0n h\u1eb7c, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. T\u01b0 M\u00e3 Quang kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i m\u1ed9t m\u00ecnh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. L\u00fd S\u01b0 Trung d\u00e2ng th\u01a1 v\u1ec1 B\u00e0ng T\u1ecbch, ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c o\u00e1n h\u1eadn r\u1eb1ng khi c\u00f2n n\u1eafm quy\u1ec1n, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 phong hi\u1ebfn, v\u00ec th\u1ebf t\u00e2u xin thu h\u1ed3i ti\u1ebft vi\u1ec7t c\u1ee7a B\u00e0ng T\u1ecbch.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u1ed1ng H\u00e0m, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00fa gi\u1ea3i \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b; Ng\u00f4 B\u00ed, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Phong, d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00fa gi\u1ea3i \u300aTh\u00e1i Huy\u1ec1n Kinh\u300b v\u00e0 ph\u1ea7n \u00e2m ngh\u0129a; H\u00e0 Thi\u1ec7p, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed9 chi, Hi\u1ec7u l\u00fd t\u1eadp hi\u1ec1n, d\u00e2ng 30 thi\u00ean s\u00e1ch \u300aTr\u1ecb \u0110\u1ea1o Trung Thu\u1eadt\u300b, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[58] \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4n Ph\u1ee5c, nghi\u00ean c\u1ee9u kinh Xu\u00e2n Thu, kh\u00f4ng m\u00ea ho\u1eb7c b\u1edfi truy\u1ec1n ch\u00fa, l\u1eddi l\u1ebd gi\u1ea3n d\u1ecb, hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00f4ng t\u1ed9i c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ea1i phu, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u1eddi th\u1ecbnh suy, suy ra s\u1ef1 tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a kinh. Khi \u00f4ng b\u1ec7nh, Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u l\u00ean Vua, tuy\u1ec3n th\u01b0 l\u1ea1i, c\u1ea5p gi\u1ea5y b\u00fat, sai m\u00f4n nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 T\u1ed5 V\u00f4 Tr\u1ea1ch \u0111\u1ebfn nh\u00e0 T\u00f4n Ph\u1ee5c ch\u00e9p l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c 15 quy\u1ec3n s\u00e1ch, c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf b\u00ed c\u00e1c. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0m quan. Khi T\u00f4n Ph\u1ee5c m\u1ea5t, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n. T\u00f4n Ph\u1ee5c gh\u00e9t t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a H\u1ed3 Vi\u1ec7n, \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh m\u1eb7t nhau. H\u1ed3 Vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u kinh kh\u00f4ng b\u1eb1ng T\u00f4n Ph\u1ee5c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng h\u1ecdc sinh th\u00ec h\u01a1n h\u1eb3n.\r\n\r\n[59] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia tu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u.\r\n\r\n[60] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, V\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u00ecnh Ch\u00e2u Ki\u1ec1m Nam \u0110\u1ea1o l\u00e0 Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m[footnote]Ch\u1eef 'Ph\u1ea9m' trong 'Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 7-29 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 12, Nh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 4 b\u1ed5 sung. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 496, T\u00e2y Nam ch\u01b0 di truy\u1ec1n ch\u00e9p: 'L\u1ea1i c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc, Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m, v\u00e0o n\u0103m Gia H\u1ef1u \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.' C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.[\/footnote] sai th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[61] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"B\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t k\u1ef3 thi, c\u00e1c s\u0129 t\u1eed kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 ch\u1edd thi c\u00f3 \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t khi c\u00f3 \u1ed3n \u00e0o, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, kh\u00f3 m\u00e0 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng trung b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng b\u1ecf h\u1ecdc nhi\u1ec1u n\u0103m, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00f4ng may g\u1eb7p chuy\u1ec7n, m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f4ng \u1ee9ng thi, s\u1ebd b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m; ho\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ngh\u00e8o kh\u00f3, gi\u00e0 v\u00e0 ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. N\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c thi hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, chia \u0111\u00f4i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169 m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aChu L\u1ec5\u300b \u1edf \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh[footnote]V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aChu L\u1ec5\u300b \u1edf \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh: Ch\u1eef 'Chu' nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Th\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 3-34, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 28 t\u1ed5 t\u00f4ng khoa c\u1eed th\u1ee7 nh\u00e2n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 31 tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 155 tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n <i>\"ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ea1i t\u1ef7, \u0111\u1ea1i kh\u1ea3o c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e3i b\u1ecf ho\u1eb7c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t\"<\/i>.\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"Ng\u00e0y x\u01b0a ch\u1ecdn s\u0129 nh\u01b0 v\u1eady, nay th\u01b0\u1eddng b\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi h\u1ea1 chi\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Theo k\u1ebf s\u00e1ch hi\u1ec7n nay, chi b\u1eb1ng gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi nhi\u1ec1u l\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\nGiao cho c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00e0n b\u1ea1c, v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 h\u1ee3p t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng thay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh c\u00e1ch hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi ng\u1edd. N\u1ebfu th\u00ed sinh kh\u00f4ng may b\u1ecb b\u1ec7nh ho\u1eb7c c\u00f3 tang, s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm l\u00e2u. H\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu b\u00e0i thi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n, c\u0169ng s\u1ebd g\u1eb7p k\u1ef3 thi kh\u00e1c, th\u00ec d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng than v\u1ec1 nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n. V\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn c\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, L\u1ec5 b\u1ed9 d\u1ec5 d\u00e0ng xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng h\u01a1n, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mang s\u00e1ch, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m b\u00e0i ho\u1eb7c truy\u1ec1n \u0111\u00e1p \u00e1n, khi\u1ebfn con em quy\u1ec1n qu\u00fd, gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1eeba b\u00e3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 do s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m tra \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb gian l\u1eadn t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn th\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 c\u00e1ch n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thi c\u1eed, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda so v\u1edbi s\u1ed1 c\u0169. Ti\u1ebfn s\u0129 t\u0103ng th\u00eam ba \u0111\u1ec1 thi v\u1ec1 th\u1eddi v\u1ee5 s\u00e1ch, c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u0103ng th\u00eam m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 thi v\u1ec1 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang khoa minh kinh, quy \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thi nh\u01b0 sau:<\/i>\r\n\r\n<i>Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u00f4ng hi\u1ec3u hai kinh, ho\u1eb7c ba kinh, n\u0103m kinh, \u0111\u1ec1u h\u1ecfi m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 v\u1ec1 m\u1eb7c ngh\u0129a v\u00e0 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a; th\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00e1m \u0111\u1ec1 trong hai kinh, s\u00e1u \u0111\u1ec1 trong ba kinh, n\u0103m \u0111\u1ec1 trong n\u0103m kinh th\u00ec \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1ecfi th\u00eam m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 v\u1ec1 Lu\u1eadn ng\u1eef v\u00e0 Hi\u1ebfu kinh, ba \u0111\u1ec1 s\u00e1ch, chia l\u00e0m t\u00e1m tr\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ngang h\u00e0ng v\u1edbi ti\u1ebfn s\u0129.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea5y L\u1ec5 k\u00fd v\u00e0 Xu\u00e2n thu T\u1ea3 th\u1ecb truy\u1ec1n l\u00e0m \u0111\u1ea1i kinh, Mao thi, Chu l\u1ec5, Nghi l\u1ec5 l\u00e0m trung kinh, Chu d\u1ecbch, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0m ti\u1ec3u kinh. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc L\u1ec5 k\u00fd l\u00e0m \u0111\u1ea1i kinh, cho ph\u00e9p l\u1ea5y Chu l\u1ec5 v\u00e0 Nghi l\u1ec5 l\u00e0m trung kinh; ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc Xu\u00e2n thu T\u1ea3 th\u1ecb truy\u1ec1n, cho ph\u00e9p l\u1ea5y C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n v\u00e0 C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0m ti\u1ec3u kinh. Khoa thuy\u1ebft th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t, nay b\u00e3i b\u1ecf.<\/i>\r\n\r\n<i>Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng v\u1ec1 qu\u00ea m\u00e0 \u1edf nh\u1edd n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u1ee9ng tuy\u1ec3n, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. M\u1ed7i k\u1ef3 thi thu[footnote] ch\u1eef 'ph\u00fa' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, Th\u00f4ng kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], do huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 l\u1ea1i x\u00e9t h\u1ea1nh ki\u1ec3m, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1ed3i tr\u00ecnh l\u00ean ch\u00e2u; ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00f3 l\u1ea1i x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 c\u00e0ng, th\u1ea5y \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt th\u00ec tr\u00ecnh l\u00ean s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi. N\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m m\u00e0 sau \u0111\u00f3 c\u00f3 sai ph\u1ea1m, th\u00ec c\u1ea3 ch\u00e2u v\u00e0 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i; n\u1ebfu trong k\u1ef3 thi t\u1ec9nh m\u00e0 b\u00e0i v\u0103n c\u00f3 sai s\u00f3t, th\u00ec quan kh\u1ea3o th\u00ed c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i theo t\u1ea5u c\u1ee7a T\u00f4n Bi\u1ec7n, c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thi nhi\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ed7 \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n<i>(Khoa thuy\u1ebft th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 4. V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng Chu l\u1ec5 v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u00e1ng 9 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a nguy\u00ean ni\u00ean, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y. Ph\u00e9p thi minh kinh, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 3 v\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 7 n\u0103m sau, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, sai quan c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u1ed9i gi\u00e1ng do H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u00e2u Thi\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00f2ng s\u00f4ng l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u1ea7u phao, nh\u01b0ng v\u00e0i ng\u00e0y sau \u0111\u00e3 s\u1eeda xong. V\u00ec th\u1ebf, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho vi\u1ec7n n\u00e0y ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng. Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i coi s\u00f3c kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, theo ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i. Nh\u01b0ng Vua \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh mi\u1ec5n \u0111i\u1ec1u tra, v\u00e0 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng c\u0169ng b\u1ecb thu h\u1ed3i.\r\n\r\n[65] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e1n c\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u1eb9 nh\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb nh\u00e2n t\u00e0i ph\u1ee5c v\u1ee5 thi\u00ean t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00f4ng khanh. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 cao trong khoa c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129 c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, ph\u1ea3i th\u1eed th\u00e1ch t\u00e0i n\u0103ng r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Th\u1ea7n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e1n c\u00e1c, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m do nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y. Khi nh\u1ecb ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n c\u00f3 ti\u1ebfn c\u1eed ai, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi t\u00ean h\u1ecd v\u00e0o s\u1ed5 c\u1ee7a Trung th\u01b0 v\u00e0 M\u00f4n h\u1ea1. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c xu\u1ea5t ch\u00fang, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn thi. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec3 thi b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c, nh\u1eb1m gi\u1eef cho con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng.\"<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e1n c\u00e1c, ph\u1ea3i ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 c\u1ee7a Trung th\u01b0, \u0111\u1ee3i khi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt, th\u00ec ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n \u0111\u1ec3 thi.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u1ee9 h\u1ea1ng. Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 6 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9 ph\u1ee5ng an th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c ho\u00e0ng h\u1eadu. Th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a hai ho\u00e0ng h\u1eadu v\u1ed1n \u0111\u1eb7t t\u1ea1i vi\u1ec7n Ph\u1ed5 An, nh\u01b0ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng, n\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh. Sau khi s\u1eeda ch\u1eefa xong, l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 ph\u1ee5ng an t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n c\u0169.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n chia nhau c\u1ea7u \u0111\u1ea3o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, v\u00e0 c\u1eed quan \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai T\u1ea3 Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Th\u1ebf \u0110\u1ea1t, Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 Ph\u1ee5c; Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 sai L\u00e2m H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Duy\u1ec5n, D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0129nh sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ty ch\u1ec9 huy binh s\u0129 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 500 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, qu\u1ed1c m\u1eabu Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb qua \u0111\u1eddi.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong Kh\u1ed5ng M\u00e2n \u1edf Long S\u01a1n, Nh\u1eef Ch\u00e2u l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0, cho v\u1ec1 h\u01b0u; H\u00e0n Tho\u00e1i \u1edf T\u1eafc S\u01a1n, Gi\u00e1ng Ch\u00e2u l\u00e0m An D\u1eadt x\u1eed s\u0129. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4n Bi\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed Kh\u1ed5ng M\u00e2n v\u00e0 H\u00e0n Tho\u00e1i v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh v\u00e0 ngh\u0129a kh\u00ed.<\/p>\n<p>T\u1eeb khi Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c thi ch\u1ebf khoa kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, tr\u1ea3i qua 4 n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u1ee9ng th\u00ed. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1eb3ng l\u1ebd Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ed1t sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo \u300aCh\u00ednh y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh)<\/i>.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ch\u1ebf khoa \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng v\u00ec ban \u01a1n qu\u00e1 h\u1eadu n\u00ean kh\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean ch\u1ec9 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hai ba ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng chi\u00eau hi\u1ec1n. H\u00e3y l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, T\u00f4n Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n nh\u00e2n v\u00e0 th\u1ea3o d\u00e3 nh\u00e2n \u1ee9ng thi ch\u1ebf khoa, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb. Th\u1ea3o d\u00e3 nh\u00e2n c\u0169ng cho ph\u00e9p chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed. N\u1ebfu b\u00e0i thi k\u00e9m c\u1ecfi ho\u1eb7c \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi l\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi. Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c ph\u1ea3i theo th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 th\u0103ng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ea3o d\u00e3 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 's\u1ee9' trong b\u1ea3n g\u1ed1c b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u300aT\u1ed1ng To\u00e1t y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1412-1\" href=\"#footnote-1412-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i)<\/i>.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n vi\u1ec7c \u0111i\u1ebfu t\u1ebf.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ti\u1ebfn phong Ph\u00fac Khang c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Duy\u1ec5n qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa, v\u00e0 l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, phong Th\u1ee5c phi h\u1ecd Mi\u00eau l\u00e0m Hi\u1ec1n phi<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ee5c phi h\u1ecd Mi\u00eau l\u00e0m Hi\u1ec1n phi, c\u00e2u n\u00e0y trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 12, \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7\u300b 4 c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'D\u0129'.\" id=\"return-footnote-1412-2\" href=\"#footnote-1412-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa. C\u00f4ng ch\u00faa s\u1eafp xu\u1ea5t gi\u00e1, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. C\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc v\u00e0 ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00f3 v\u0103n b\u1ea3n s\u00e1ch m\u1ec7nh, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5, ch\u1ec9 d\u00f9ng lu\u00e2n c\u00e1o \u0111\u01b0a v\u00e0o cung.<\/p>\n<p>L\u00fac n\u00e0y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa \u0111ang b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ec5 n\u00e0y, t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh. X\u01b0a, H\u00e1n Minh \u0110\u1ebf phong c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng n\u1eeda ch\u01b0 h\u1ea7u, Minh \u0110\u1ee9c M\u00e3 ho\u00e0ng h\u1eadu n\u00f3i: &#8216;C\u00e1c con \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c m\u1ea5y huy\u1ec7n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e1 ki\u1ec7m \u01b0\u1edbc sao?&#8217; \u0110\u1ebf \u0111\u00e1p: &#8216;Con c\u1ee7a ta h\u00e1 d\u00e1m ngang h\u00e0ng v\u1edbi con c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf?&#8217; \u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n, Th\u00e1i T\u00f4ng s\u1eafp cho Tr\u01b0\u1edfng L\u1ea1c c\u00f4ng ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1, sai quan lo vi\u1ec7c h\u1eadu t\u1ea9m g\u1ea5p \u0111\u00f4i V\u0129nh L\u1ea1c c\u00f4ng ch\u00faa. Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng n\u00f3i: &#8216;Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8217; r\u1ed3i d\u1eabn l\u1eddi H\u00e1n Minh \u0110\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, v\u00e0 n\u00f3i: &#8216;Ch\u1ecb em c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, th\u00eam ch\u1eef &#8220;<\/i>tr\u01b0\u1edfng<i>&#8221; l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00eam ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edfng' l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh, ch\u1eef 'th\u1ecb' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 52, L\u00fd V\u0129 th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac Khang c\u00f4ng ch\u00faa vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ecb', ngh\u0129a t\u1ed1t h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-1412-3\" href=\"#footnote-1412-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecnh c\u1ea3m c\u00f3 s\u00e2u c\u1ea1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u1ec5 nghi v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 m\u1ee9c.&#8217; Th\u00e1i T\u00f4ng nghe theo l\u1eddi \u00f4ng, v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Tr\u01b0\u1edfng T\u00f4n ho\u00e0ng h\u1eadu, ho\u00e0ng h\u1eadu sai s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a cho Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfn phong S\u1edf Qu\u1ed1c v\u00e0 Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c hai v\u1ecb \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong, nay thi h\u00e0nh cho Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa, l\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 l\u1ec5 nghi c\u1ee7a \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. H\u01a1n n\u1eefa, v\u00ec l\u00fd do c\u1ee7a qu\u00fd ch\u1ee7, Hi\u1ec1n phi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00f3 ch\u1ec9 l\u1ec7nh ti\u1ebfn lu\u00e2n c\u00e1o, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong, th\u00ec gi\u1eefa m\u1eb9 con m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1eed h\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng, \u00fd ngh\u0129a l\u1ec5 nghi c\u00e0ng kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1eddi sau s\u1ebd c\u00f3 l\u1eddi ch\u00ea tr\u00e1ch, \u1eaft s\u1ebd cho r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 thi\u00ean v\u1ecb t\u00ecnh c\u1ea3m g\u1ea7n g\u0169i, l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a th\u00e1nh \u0111\u1ee9c. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 nghe theo l\u1eddi H\u00e1n Minh \u0110\u1ebf, l\u1eafng nghe l\u1eddi khuy\u00ean c\u1ee7a V\u0103n Ho\u00e0ng, tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng. N\u1ebfu trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 n\u00e0y, th\u00ec c\u1eed h\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, n\u1ebfu ch\u01b0a t\u1eebng, th\u00ec n\u00ean t\u1ea1m d\u1eebng. Th\u1ea7n v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau th\u00edch l\u1eddi trung ng\u00f4n, ti\u1ebfp thu l\u1eddi n\u00f3i ch\u00ed l\u00fd, ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ea7n l\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn suy ngh\u0129, kh\u00f4ng d\u00e1m im l\u1eb7ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[5] H\u00ecnh Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n H\u1ea3i l\u01b0u h\u1eadu, K\u1ef3 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Tu\u00e2n l\u00e0m Qu\u00e2n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, B\u1ed9c Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay L\u00fd V\u0129 l\u00e0m Qu\u00e2n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[6] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eb7ng Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Mi\u00eau ba \u0111\u1eddi l\u00e0m \u0110\u00f4ng cung tam thi\u1ebfu quan.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u1ed9 th\u1ef1 ty \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ph\u00e2n ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c d\u1ea1y v\u00e0 duy\u1ec7t binh s\u0129 thu\u1ed9c quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Ch\u00e2u Th\u1ea7n, x\u00e2y d\u1ef1ng ngo\u1ea1i th\u00e0nh, sau khi c\u00f4ng vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ba c\u00e2n mu\u1ed1i.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ec7nh cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4n Bi\u1ec7n, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n x\u00e9t duy\u1ec7t th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ef1 vui bu\u1ed3n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u00e0nh b\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn huy\u1ec7n. Hi\u1ec7n nay trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 ba tr\u0103m ch\u00e2u, m\u1ed9t ngh\u00ecn hai tr\u0103m huy\u1ec7n, vi\u1ec7c tr\u1ecb an c\u1ee7a h\u1ecd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft, t\u1ea5t ph\u1ea3i giao cho m\u01b0\u1eddi t\u00e1m l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb Tam ty ph\u00f3 s\u1ee9, T\u1ec9nh ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, ho\u1eb7c do th\u1ee9 t\u1ef1, ho\u1eb7c do ti\u1ebfn c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u00e0i v\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u1eabn l\u1ed9n, m\u1ed9t khi giao cho vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, d\u00f9 bi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng gi\u1eef l\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c ng\u0103n ch\u1eb7n l\u00f2ng ham ti\u1ebfn th\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 coi nh\u1eb9 m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang m\u1ed9t \u0111\u1ea1o. Hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng kh\u00f4ng tinh, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng thi\u1ebft l\u1eadp vi\u1ec7c kh\u1ea3o kh\u00f3a, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ngu mu\u1ed9i, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, nh\u00fat nh\u00e1t, th\u00ec l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ngang ng\u01b0\u1ee3c, t\u00e0n b\u1ea1o, chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn t\u00e1m ch\u00edn ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, n\u00ean n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u \u0111\u1ebfn tr\u00ean, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00e0ng th\u00eam s\u1ea7u th\u1ea3m, ti\u1ec1u t\u1ee5y. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Nay xin d\u00e2ng l\u00ean ba ph\u00e9p tuy\u1ec3n d\u1ee5ng, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 kh\u1ea3o kh\u00f3a.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e9p tuy\u1ec3n d\u1ee5ng n\u00f3i r\u1eb1ng, l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u00ednh tr\u1ef1c, s\u00e1ng su\u1ed1t, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng l\u00e0m g\u1ed1c, c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn quan l\u1ea1i k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, s\u00e1ng su\u1ed1t quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t nh\u1eefng n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng \u01b0u \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, th\u00ec n\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Ph\u00e9p tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u00f3i r\u1eb1ng, T\u1ee9 nh\u1ea1c v\u00e0 Th\u1eadp nh\u1ecb m\u1ee5c th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ngu, Ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1 v\u00e0 Li\u00ean su\u00fd th\u1eddi Tam \u0111\u1ea1i, B\u1ed9 th\u1ee9 s\u1eed th\u1eddi H\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ng\u00e0y nay.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p 'gi\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1412-4\" href=\"#footnote-1412-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 chuy\u00ean lo vi\u1ec7c thu thu\u1ebf l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, n\u00ean ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ec7nh l\u1ec7nh thu thu\u1ebf t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i ch\u1ecbu tai h\u1ecda, \u0111\u00f3 l\u00e0 do \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp. Nay xin n\u00eau l\u00ean n\u0103m vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, m\u1ed9t l\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed hi\u1ec1n t\u00e0i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh; hai l\u00e0 kh\u1ea3o h\u1ea1ch nh\u1eefng k\u1ebb tham nh\u0169ng, s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1; ba l\u00e0 ki\u1ec3m tra h\u1ed9 kh\u1ea9u, t\u0103ng th\u00eam ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n; b\u1ed1n l\u00e0 t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb phi\u1ec1n nhi\u1ec5u; n\u0103m l\u00e0 h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho cu\u1ed1i n\u0103m ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e9p kh\u1ea3o kh\u00f3a n\u00f3i r\u1eb1ng, theo l\u1ec7 c\u0169, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1ed5 ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, h\u1ebft n\u0103m ph\u1ea3i l\u00ean Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t. Tam ty c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u1ea3o kh\u00f3a th\u0103ng gi\u00e1ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00ec giao cho K\u1ebf ty th\u00ec coi tr\u1ecdng t\u00e0i l\u1ee3i m\u00e0 b\u1ecf qua vi\u1ec7c d\u00e2n, \u1edf Th\u1ea9m quan l\u1ea1i theo th\u00f3i th\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c ch\u1ea5t kh\u1ea3o x\u00e9t. X\u00e9t th\u1eddi H\u00e1n, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0111\u1ed1c xu\u1ea5t B\u1ed9 th\u1ee9 s\u1eed, nay n\u00ean giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00e0nh ba b\u1eadc, l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1 x\u00e9t l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1eadt. B\u1eadc tr\u00ean th\u00ec x\u00e9t vi\u1ec7c kh\u00f3 d\u1ec5 c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00ecnh m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng, b\u1eadc trung th\u00ec gi\u00e1ng ch\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o qu\u1eadn nh\u1ecf, n\u1ebfu c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecf b\u00ea ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i h\u1ebft n\u0103m, s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c r\u00f5 r\u00e0ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edch b\u00e1o c\u00e1o cu\u1ed1i n\u0103m, chia th\u00e0nh ba b\u1eadc th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1. D\u00f9ng ph\u00e9p T\u1ee9 thi\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Kh\u1ea3o c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u1ef1c ch\u1ea5t, b\u1eadc c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi l\u1ec7nh cho Bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c quan<a class=\"footnote\" title=\"V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi l\u1ec7nh cho Bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c quan, 'v\u00ec th\u1ebf' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u00edch\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'b\u1eaft \u0111\u1ea7u', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-1412-5\" href=\"#footnote-1412-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u0103ng gi\u00e1ng n\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(<i>&#8220;Kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u0103ng gi\u00e1ng&#8221;<\/i>, theo \u300aT\u00f4n Bi\u1ec7n truy\u1ec1n\u300b, chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 6 n\u00f3i r\u00f5 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u00e2n do m\u01b0a l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng doanh tr\u1ea1i kh\u00f4ng ra ngo\u00e0i, t\u1eeb qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p t\u1eeb n\u0103m th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn hai th\u1ea1ch g\u1ea1o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngu h\u1eadu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o doanh tr\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, quan L\u1ec5 n\u00f3i: <i>&#8220;Theo nghi th\u1ee9c m\u1edbi c\u1ee7a L\u1ec5 c\u00e1c, m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f4ng ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1, th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u0103m l\u1ec5. Ng\u00e0y x\u01b0a k\u1ebft h\u00f4n, \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u00e1o \u00fd ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u1ee7a nh\u00e0 trai, g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ea1p th\u00e1i; h\u1ecfi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i, v\u1ec1 b\u00f3i \u1edf mi\u1ebfu, b\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, b\u00e1o cho nh\u00e0 g\u00e1i, g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ea5n danh, n\u1ea1p c\u00e1t. Nay vi\u1ec7c ch\u1ecdn r\u1ec3 \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i n\u1ea1p th\u00e1i<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'V\u1ea5n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 52 L\u00fd V\u0129 th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac Khang C\u00f4ng ch\u00faa, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 115 L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1412-6\" href=\"#footnote-1412-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i n\u1eefa t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ed1, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i v\u1ea5n danh m\u00e0 b\u00f3i. N\u1ebfu n\u1ea1p th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec5 v\u1eadt, xin ng\u00e0y th\u00ec quan ch\u1ee9c ch\u1ecdn ng\u00e0y. N\u00ean d\u1ef1a theo t\u00ean c\u1ee7a n\u0103m l\u1ec5, gi\u1eef l\u1ea1i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1ec5 v\u1eadt, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c h\u00f4n nh\u00e2n ng\u00e0y x\u01b0a r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, m\u00e0 quan h\u1ec7 v\u1ee3 ch\u1ed3ng nghi\u00eam t\u00fac nh\u01b0 v\u1eady, c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng qu\u00ean \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5 c\u1ed5. Mu\u1ed1n \u0111\u1ee3i ng\u00e0y c\u00f4ng ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1, l\u1ec7nh cho nh\u00e0 ch\u1ee7 h\u00f4n L\u00fd V\u0129 chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1c th\u1ee9 nh\u01b0 nh\u1ea1n, l\u1ee5a, ng\u1ecdc, ng\u1ef1a, b\u00e0y \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u00f4ng trong cung, giao cho n\u1ed9i y\u1ebft gi\u1ea3, \u0111\u01b0a v\u00e0o trong cung, giao cho ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch nh\u1eadn, ng\u1ef1a th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, c\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c nh\u1eadn s\u00e1ch phong, b\u00e1ch quan d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed7i n\u01a1i hai ng\u01b0\u1eddi v\u0103n v\u00f5 quan c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh.<\/p>\n<p><i>(Theo T\u1ed1ng s\u1eed, chi\u1ebfu cho kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ti\u1ebfn c\u1eed v\u0103n v\u00f5 quan v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng n\u00e0y. L\u1ea1i ghi l\u00e0 m\u1ed7i n\u01a1i ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh, h\u01a1i kh\u00e1c v\u1edbi \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tri L\u00e2n ch\u00e2u, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi V\u0169 Kham b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Giang Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y \u1edf \u0110o\u1ea1n \u0110\u1ea1o \u1ed4 r\u1ed3i b\u1ecf qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u00e0o th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[15] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 m\u00f9ng m\u1ed9t, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Tri T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Gi\u1ea3 \u1ea2m l\u00e0m Tri D\u0129nh ch\u00e2u. Gi\u1ea3 \u1ea2m l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3n cha \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, nh\u01b0ng cha \u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quen trong b\u1ed9, sai l\u00ednh tr\u1ef1c s\u1ea3nh \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m. Gi\u1ea3 \u1ea2m li\u1ec1n \u0111\u00e1nh l\u00ednh \u0111\u00f3, cha \u00f4ng t\u1ee9c gi\u1eadn, m\u1ed9t \u0111\u00eam b\u1ecf v\u1ec1 qu\u00ea. M\u1ed9t h\u00f4m, cha \u00f4ng b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Gi\u1ea3 \u1ea2m trong l\u00f2ng b\u1ea5t an, xin chuy\u1ec3n qu\u1eadn v\u00e0 xin t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n b\u1ecf ch\u1ee9c m\u00e0 \u0111i. Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng Gi\u1ea3 \u1ea2m t\u1ef1 \u00fd giao \u1ea5n ch\u00e2u, l\u00e0m r\u1ed1i ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Th\u00f4ng ph\u00e1n H\u1ed3 Qu\u1ef9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh m\u00e0 nh\u1eadn vi\u1ec7c ch\u00e2u, xin c\u00f9ng x\u00e9t t\u1ed9i \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau khi gi\u00e1ng ch\u1ee9c Gi\u1ea3 \u1ea2m, ri\u00eang H\u1ed3 Qu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[16] Chi\u1ebfu bi\u00ean t\u1eadp c\u00e1c v\u0103n t\u1ef1 c\u01a1 y\u1ebfu c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, do Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u00ecnh Kham \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. Ban \u0111\u1ea7u, Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u coi s\u00e1ch v\u1edf l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a mu\u00f4n vi\u1ec7c, l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu cho \u0111\u1eddi sau, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t. K\u00ednh ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u00e0 T\u1ed1ng ta \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi g\u1ea7n tr\u0103m n\u0103m, s\u00e1ch v\u1edf c\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ec1u l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i Xu ph\u1ee7, nh\u01b0ng b\u1ecb t\u1ea3n m\u00e1t, m\u1ed1i m\u1ecdt, ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n. Th\u1ea7n t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n, nh\u00e2n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u1edbi Ninh H\u00f3a qu\u00e2n, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh tra c\u1ee9u v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a S\u00f3c ch\u00e2u ph\u00eda B\u1eafc g\u1eedi cho Ninh H\u00f3a qu\u00e2n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1n Thi\u00ean Tr\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 Nam tri\u1ec1u, nh\u01b0ng tra c\u1ee9u nhi\u1ec1u th\u00e1ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y H\u1ea1 \u0111\u00f2i ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi L\u00e2n ch\u00e2u, t\u00ecm l\u1ea1i v\u0103n \u00e1n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y H\u1ea1 trong ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch khi th\u1ea7n c\u00f2n \u1edf vi\u1ec7n, c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u0103n t\u1ef1 c\u01a1 y\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin sai quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u00f2ng tra c\u1ee9u, bi\u00ean so\u1ea1n, m\u1ed9t b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean trong cung, m\u1ed9t b\u1ea3n l\u01b0u l\u1ea1i s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e2u d\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Long tr\u1edf v\u1ec1 sau, s\u1eafp x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'd\u0129' trong 'd\u0129 tu\u1ebf nguy\u1ec7t ti\u00ean h\u1eadu' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aH\u00e0n Ng\u1ee5y c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 14, ph\u1ea7n gia truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1412-7\" href=\"#footnote-1412-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, ph\u00e2n lo\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 6 th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh s\u00e1ch. B\u1ea3n ch\u00ednh c\u1ee7a th\u1ec7 th\u01b0 ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'tam b\u1ea3n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda th\u00e0nh 'ch\u00ednh b\u1ea3n'. \u300aT\u1ee5c th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 11 ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu C\u00e1ch 't\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n t\u1ef1 tay ch\u00e9p trong \u0111\u1ed1ng s\u00e1ch b\u1ecf \u0111i, c\u00f2n b\u1ea3n ch\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u1eefa', c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.\" id=\"return-footnote-1412-8\" href=\"#footnote-1412-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Chu C\u00e1ch ch\u1ec9 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n th\u1ea3o do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n t\u1ef1 tay ch\u00e9p trong \u0111\u1ed1ng s\u00e1ch b\u1ecf \u0111i, n\u00ean \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o s\u00e1ch.<\/p>\n<p>C\u00e1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh C\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u00e0n K\u1ef3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c bi\u00ean s\u1eafc hi\u1ec7n h\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1, t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 4 ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 15 n\u0103m, c\u00f3 th\u00eam 4.300 \u0111i\u1ec1u, tr\u01b0\u1edbc sau nhi\u1ec1u ch\u1ed7 m\u00e2u thu\u1eabn, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u1ec3 th\u1ea7n Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c xem x\u00e9t, ch\u1ec9nh l\u00fd bi\u00ean s\u1eafc.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, c\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c xu\u1ea5t gi\u00e1.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 u\u00fd L\u00fd V\u0129 v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfn ti\u1ec7c trong cung.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y ban s\u00e1ch thu\u1ed1c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'c\u1eadn' trong 'c\u1eadn ban ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0 ch\u01b0 \u0111\u1ea1o' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 ph\u1ea7n ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1412-9\" href=\"#footnote-1412-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa b\u1ec7nh t\u1eadt cho d\u00e2n, nh\u01b0ng nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng. Xin t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebft tr\u1ea5n c\u00f9ng b\u1ed1n ch\u00e2u T\u1ecbnh, \u00cdch, Kh\u00e1nh, V\u1ecb, m\u1ed7i n\u0103m ban c\u1ea5p 20 v\u1ea1n ti\u1ec1n, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n gi\u00e1m kh\u00e1c 10 v\u1ea1n, giao cho tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u1ecdn quan h\u1ee3p thu\u1ed1c, k\u1ecbp th\u1eddi ph\u00e2n ph\u00e1t.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b, vi\u1ec7c ban ti\u1ec1n h\u1ee3p thu\u1ed1c di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu.)<\/i><\/p>\n<p>H\u00e0n K\u1ef3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c s\u00e1ch y h\u1ecdc nh\u01b0 \u300aLinh Xu\u300b, \u300aTh\u00e1i T\u1ed1\u300b, \u300aGi\u00e1p \u1ea4t Kinh\u300b, \u300aQu\u1ea3ng T\u1ebf\u300b, \u300aThi\u00ean Kim\u300b, \u300aNgo\u1ea1i \u0110\u00e0i B\u00ed Y\u1ebfu\u300b v.v., v\u1ed1n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai l\u1ea7m, \u300aTh\u1ea7n N\u00f4ng B\u1ea3n Th\u1ea3o\u300b d\u00f9 \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh quan hi\u1ec7u \u0111\u00ednh v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, nh\u01b0ng trong bi\u00ean ch\u00e9p v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng nho th\u1ea7n am hi\u1ec3u y h\u1ecdc c\u00f9ng Th\u00e1i y tham gia hi\u1ec7u \u0111\u00ednh r\u1ed3i ban h\u00e0nh.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp C\u1ee5c Hi\u1ec7u ch\u00ednh Y th\u01b0 t\u1ea1i Bi\u00ean tu vi\u1ec7n, l\u1ec7nh cho Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o Ch\u01b0\u1edfng V\u0169 T\u00edch c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0m quan Hi\u1ec7u ch\u00ednh Y th\u01b0.<\/p>\n<p>V\u0169 T\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u1ec3n Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t t\u00f9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh t\u1ea1m gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, thi s\u00e1ch h\u1ecfi Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, N\u0103ng tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Ch\u01b0\u01a1ng; T\u00e0i th\u1ee9c ki\u00eam m\u1eadu, Minh \u01b0 th\u1ec3 d\u1ee5ng Minh ch\u00e2u Quan s\u00e1t suy quan H\u1ea1 Ng\u1ea1c. B\u00e0i \u0111\u1ed1i c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ch\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, H\u1ea1 Ng\u1ea1c \u0111\u1ea1t h\u1ea1ng t\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c T\u1ef1 th\u1eeba. H\u1ea1 Ng\u1ea1c theo l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c T\u00e1 lang, nh\u01b0ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt v\u00ec c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch ri\u00eang n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>H\u1ea1 Ng\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Vi\u1ec7t. <i>(H\u1ea1 Ng\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Vi\u1ec7t, theo \u300a\u0110\u0103ng khoa k\u00fd\u300b.) <\/i>V\u01b0\u01a1ng Ch\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[23] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c Ti\u1ec1n Tri L\u00e2n ch\u00e2u, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Hi Nh\u1ea5t l\u00e0m Tri Nghi ch\u00e2u, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Trung l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u00e2u H\u1ea1ch, v\u00ec Tri T\u1ecbnh ch\u00e2u B\u00e0ng T\u1ecbch t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng Hi Nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf ch\u00e2u L\u00e2n kh\u00f4ng lo l\u1eafng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y H\u1ea1 x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u1ea5m ngo\u00e0i s\u00f4ng Khu\u1ea5t D\u00e3.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, \u0111\u1eb7t ra kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u00e1n ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t, hai ch\u1eef 'H\u1ed9' v\u00e0 'Tuy\u1ec7t' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 44 kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1412-10\" href=\"#footnote-1412-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn c\u00e0y c\u1ea5y, l\u1ea5y thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 thu \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb nh\u1ecf, ngh\u00e8o kh\u00f3 trong th\u00e0nh kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau khi x\u00e2y d\u1ef1ng kho, b\u00e8n ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty chuy\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd, cu\u1ed1i n\u0103m b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 chi thu l\u00ean Tam ty. L\u1ed9 c\u00f3 tr\u00ean 10 v\u1ea1n h\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1 v\u1ea1n th\u1ea1ch, 7 v\u1ea1n h\u1ed9 8 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 5 v\u1ea1n h\u1ed9 6 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 3 v\u1ea1n h\u1ed9 4 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 2 v\u1ea1n h\u1ed9 3 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, 1 v\u1ea1n h\u1ed9 2 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, d\u01b0\u1edbi 1 v\u1ea1n h\u1ed9 1 ngh\u00ecn th\u1ea1ch, n\u1ebfu c\u00f2n d\u01b0 th\u00ec cho ph\u00e9p b\u00e1n \u0111i.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd n\u1ed9i gi\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u xin \u00e2n th\u01b0\u1edfng, tuy cho ph\u00e9p ch\u1ea5p t\u1ea5u, nh\u01b0ng c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty \u0111\u00f4i khi v\u1eabn thi h\u00e0nh, t\u1eeb nay xin l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u tra, \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i can th\u1ec9nh.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea1i treo b\u1ea3ng t\u1ea1i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n.<\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a H\u00fac v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 2.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Di\u00ean l\u00e0m ph\u00f3. H\u1eefu ty gi\u00e1n L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Nh\u1ea5t l\u00e0m ph\u00f3. \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng Tr\u00f9 l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ch\u00e1nh \u0111\u00e1n qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd Giam l\u00e0m ph\u00f3. \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ch\u00e1nh \u0111\u00e1n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u1ed1ng M\u1ea1nh T\u00f4n l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban cho H\u1eefu gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Li\u1ec5u ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Kh\u1eafc Tu\u1ea7n 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 300 t\u1ea5m l\u1ee5a. Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Di. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Vua b\u1ecb b\u1ec7nh, Kh\u1eafc Tu\u1ea7n ng\u00e0y \u0111\u00eam trai gi\u1edbi, l\u00e0m \u0111\u1ee7 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u1ea1i kh\u1eafc kinh Ph\u1eadt, t\u1ef1 m\u00ecnh l\u1ec5 t\u1ee5ng. Vua nghe tin, mu\u1ed1n th\u0103ng ch\u1ee9c cho, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 c\u1eaft gi\u1ea3m r\u1ed3i ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 B\u00e0ng T\u1ecbch t\u00e2u: <i>&#8220;Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba T\u00f4n Tri\u1ec7u b\u00e0n \u0111\u1ecbnh s\u00f4ng Ho\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ranh gi\u1edbi c\u1ee7a Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, sau \u0111\u00f3 chia l\u00e0m ba ph\u1ea7n, cho ph\u00e9p m\u1ed9t ph\u1ea7n thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng nghe theo, th\u00ec s\u1ebd c\u1eaft \u0111\u1ee9t quan h\u1ec7, xin nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 d\u1eb7m c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9t m\u1ed1c m\u1edbi, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c chia ba ph\u1ea7n cho m\u1ed9t ph\u1ea7n, l\u00e0 do l\u00fac \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi 60 d\u1eb7m, ch\u1ec9 b\u1eaft h\u1ecd r\u00fat lui 40 d\u1eb7m. S\u00e1ch <i>&#8220;L\u00e3 H\u1ed1i s\u01a1&#8221;<\/i> quy\u1ec3n th\u1ee9 b\u1ea3y b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00e1 chi ti\u1ebft. Th\u00e1ng 9 n\u0103m sau, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu cho H\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i, xem x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y xem cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 theo hay kh\u00f4ng.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Th\u00e1ng n\u00e0y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i vi\u1ec7c kh\u00f3 n\u00f3i nh\u1ea5t trong thi\u00ean h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"'Thi\u00ean' tr\u00ean ch\u1eef 'ng\u00f4n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 '\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp' quy\u1ec3n 111, 'Lu\u1eadn tuy\u1ec3n ho\u00e0ng t\u1eed s\u1edb' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1412-11\" href=\"#footnote-1412-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng d\u00e1m mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ch\u1eafc ch\u1eafn. Bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng n\u00f3i, l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ebft l\u00f2ng trung. Hu\u1ed1ng chi th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p th\u00e1nh minh, dung n\u1ea1p l\u1eddi can gi\u00e1n, n\u00f3i ra ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, sao c\u00f3 th\u1ec3 im l\u1eb7ng m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, qu\u1ea7n th\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c ho\u00e0ng t\u1ef1. Th\u1ea7n c\u0169ng t\u1eebng nh\u00e2n d\u1ecbp tai d\u1ecb, k\u00edn \u0111\u00e1o d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u b\u00e0y. Tuy th\u00e1nh \u0111\u1ed9 bao dung, kh\u00f4ng gia h\u00ecnh ph\u1ea1t, nh\u01b0ng l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ee7a th\u1ea7n, thi\u00ean \u00fd ch\u01b0a h\u1ed3i, th\u1ea7n th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00e9n n\u1ed5i l\u00f2ng y\u00eau Vua, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, ch\u01b0a t\u1eebng qu\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y, mu\u1ed1n l\u1ea1i d\u00e2ng l\u1eddi \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft n\u00f3i th\u1ebf n\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay th\u1ea5y Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa v\u1eeba m\u1edbi xu\u1ea5t gi\u00e1, th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng g\u00ec th\u00e2n b\u1eb1ng t\u00ecnh cha con, t\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00ec vui b\u1eb1ng ni\u1ec1m vui cha con, d\u00f9 l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh tri\u1ebft, kh\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng t\u00ecnh cha con v\u1ed1n l\u00e0 thi\u00ean t\u00ednh, v\u1ec1 l\u00fd th\u00ec gi\u1ed1ng nhau. B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"tuy ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed, ch\u1eef 'tuy' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1412-12\" href=\"#footnote-1412-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa, tr\u00ean l\u00e0 an \u1ee7i th\u00e1nh nhan. Nay \u0111\u00e3 xu\u1ea5t gi\u00e1, d\u1ea7n xa c\u00e1ch b\u00ean c\u1ea1nh, th\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 trong l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i mu\u00f4n vi\u1ec7c, \u1edf trong cung c\u1ea5m, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f2 chuy\u1ec7n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea7u h\u1ea1! Th\u1ea7n ngu ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y, ch\u1eef 'n\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1412-13\" href=\"#footnote-1412-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u00fd th\u00e1nh, trong h\u00e0ng t\u00f4ng th\u1ea5t, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u00e1ng y\u00eau, l\u1eadp l\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u1ec3 h\u1ecd ra v\u00e0o b\u00ean c\u1ea1nh<a class=\"footnote\" title=\"\u0111\u1ec3 h\u1ecd ra v\u00e0o b\u00ean c\u1ea1nh, ch\u1eef '\u0111\u1ec3' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1412-14\" href=\"#footnote-1412-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, h\u1ecfi th\u0103m an \u1ee7i, h\u1ea7u h\u1ea1 \u0103n u\u1ed1ng, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n xem x\u00e9t s\u1eed s\u00e1ch, tr\u1ed9m th\u1ea5y t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, tuy n\u00f3i l\u00e0 ch\u00ed t\u00f4n, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t m\u00ecnh. Khi ra ngo\u00e0i c\u01b0 tr\u00fa, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u0103m quan \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn t\u00e2u vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i, \u1eaft c\u00f3 c\u00e1c b\u1eadc nho th\u1ea7n h\u1ecdc s\u0129, gi\u1ea3ng lu\u1eadn trong l\u00fac nh\u00e0n h\u1ea1, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c th\u1ecb t\u00f9ng b\u00ean c\u1ea1nh, h\u1ecfi han tr\u00f2 chuy\u1ec7n; khi v\u00e0o trong cung c\u1ea5m, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u1ea1n quan cung n\u1eef \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e0 th\u00f4i; l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, th\u00ec c\u00f3 th\u00e1i t\u1eed h\u1ecfi th\u0103m an \u1ee7i, h\u1ea7u h\u1ea1 \u0103n u\u1ed1ng s\u1edbm t\u1ed1i; l\u00fac vui ch\u01a1i y\u1ebfn ti\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng c\u00e1c con ch\u00e1u t\u00f4ng th\u1ea5t, vui v\u1ebb ti\u1ebfp \u0111\u00f3n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0. T\u00ednh ra trong m\u1ed9t ng\u00e0y, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o m\u1ed9t m\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay b\u1ec7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u00e0y ng\u1ef1 \u1edf ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c quan tr\u0103m ty \u0111\u1ebfn t\u00e2u vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng ng\u1ea9ng l\u00ean nh\u00ecn dung nhan thi\u00ean t\u1eed r\u1ed3i lui ra, ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn h\u01a1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nghe m\u1ed9t hai l\u1eddi \u0111\u1ee9c \u00e2m, t\u00ecnh c\u1ea3m gi\u1eefa Vua t\u00f4i kh\u00f4ng th\u00f4ng, \u00fd tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng ti\u1ebfp. C\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e0ng ng\u0169 Nho h\u1ecdc th\u1ecb t\u00f2ng, ch\u01b0a nghe c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n c\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh, v\u00e0o trong cung th\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u1ecfi an d\u1ef1 b\u1eefa \u0103n c\u0169ng thi\u1ebfu v\u1eafng s\u1edbm t\u1ed1i. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 tuy gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ed1n b\u1ec3, h\u01b0\u1edfng t\u00f4n qu\u00fd v\u1ea1n th\u1eb7ng, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ec3 th\u00e2n c\u1eadn, \u1edf trong th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n c\u1eadn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn th\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m m\u00e0 mu\u1ed1n n\u00f3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 b\u1ec7 h\u1ea1 g\u00e1nh v\u00e1c s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, n\u1eafm gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc, ho\u00e0ng t\u1eed ch\u01b0a sinh, ng\u00f4i th\u00e1i t\u1eed b\u1ecf tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, qu\u1ea7n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e0y, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i ngh\u1ecb v\u1eabn ch\u01b0a quy\u1ebft. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng t\u00e2u tr\u00ecnh, cho r\u1eb1ng ch\u01b0a c\u1ea7n l\u1eadp ngay th\u00e1i t\u1eed, m\u00e0 h\u00e3y nu\u00f4i l\u00e0m con, v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb t\u1eeb xem x\u00e9t t\u00e0i \u0111\u1ee9c, v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee3i ho\u00e0ng t\u1eed ra \u0111\u1eddi, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00edch h\u1ee3p. L\u1eddi n\u00f3i cu\u1ed3ng d\u1ea1i, k\u1ebf s\u00e1ch ngu mu\u1ed9i, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u00e9m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung V\u01b0\u01a1ng Chu b\u1ecb b\u1ec7nh h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m b\u1ec7nh t\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 ch\u01b0a, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eady h\u1ea7u kinh t\u1ecbch kh\u00f4ng? Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 9, Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, V\u01b0\u01a1ng Chu m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0103n. Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ee9c quan c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Chu kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u1ee5y, n\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1eeba, quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft Ph\u00e1n quan L\u00f4i Gi\u1ea3n Phu \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea7n, ch\u00e2u L\u1ec5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u00e0nh S\u0129 Hi c\u01b0\u1edbp v\u1ee3 c\u1ee7a con trai m\u00ecnh l\u00e0 S\u01b0 B\u1ea3o, S\u01b0 B\u1ea3o t\u1ee9c gi\u1eadn, b\u00e8n c\u00f9ng con trai l\u00e0 S\u01b0 \u0110\u1ea3ng d\u1eabn c\u1ea3 gia t\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Th\u1ea7n, t\u1ed1 c\u00e1o t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a cha m\u00ecnh, n\u00f3i r\u1eb1ng Nh\u00e2n Hi t\u1eebng l\u1eadp th\u1ec1 v\u1edbi m\u01b0\u1eddi ba ch\u00e2u, s\u1ebd \u0111o\u1ea1t l\u1ea5y ph\u00f9 ti\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd, chi\u1ebfm l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111ai, c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh n\u1eafm gi\u1eef, x\u01b0ng hi\u1ec7u l\u00e0 <i>&#8220;Nh\u01b0 \u00fd \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng&#8221;<\/i>, b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan thu\u1ed9c, m\u01b0u \u0111\u1ed3 l\u00e0m lo\u1ea1n. Do \u0111\u00f3, L\u00fd T\u00fac Chi v\u00e0 T\u1ed1ng Th\u1ee7 T\u00edn b\u00e0n b\u1ea1c, d\u1eabn m\u1ea5y ng\u00e0n qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea5y S\u01b0 B\u1ea3o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec S\u0129 Hi ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u1ed9ng s\u00e2u, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con h\u1eafn. \u0110\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, T\u00fac Chi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i c\u1eed V\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u1edbc, \u0110\u1eadu Thu\u1ea5n Khanh lo vi\u1ec7c kinh l\u01b0\u1ee3c, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng sai quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n ch\u1ec9, h\u1ee9a cho s\u1eeda l\u1ed7i t\u1ef1 quy thu\u1eadn, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn kh\u00f4ng nghe. Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng, l\u1ea1i sai Ng\u1ef1 s\u1eed Chu X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. S\u0129 Hi b\u00e8n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1eb1ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ph\u1ea3n lo\u1ea1n, vi\u1ec7c x\u01b0ng hi\u1ec7u v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi xa x\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ec5 ngh\u0129a c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 th\u00f4i, Th\u1ee7 T\u00edn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 nh\u1eb9 d\u1ea1 tin l\u1eddi gi\u00e8m pha c\u1ee7a S\u01b0 B\u1ea3o, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh d\u1eb9p k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a S\u01b0 B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ed1ng n\u1ea1p v\u00e0 quy thu\u1eadn.<\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu S\u01b0 B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1, h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft nh\u01b0 c\u00e1 th\u1ecbt, ph\u1ea3i th\u1ecfa thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ebft S\u01b0 B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nghe theo.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady, l\u1ea1i sai Gi\u1ea3n Phu \u0111i xem x\u00e9t. Gi\u1ea3n Phu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do H\u00e0n K\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Ch\u00ednh truy\u1ec1n v\u00e0 ph\u1ee5 truy\u1ec1n k\u1ec3 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p man t\u1ed9c \u0111\u1ec1u l\u1ed9n x\u1ed9n, nay xin l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 t\u1ef1.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, m\u1ed7i l\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea trong \u300aK\u00fd V\u0103n\u300b ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u00f3 \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m quan qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt r\u1ea5t \u00edt. Ph\u1ee5c Khu\u00ea t\u00e2u xin m\u1ed7i l\u1ed9 ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf. Ph\u1ee5c Khu\u00ea t\u1ef1 ghi nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng ph\u1ee5 truy\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. X\u00e9t l\u00fac n\u00e0y Ph\u1ee5c Khu\u00ea \u0111ang l\u00e0m Tri Kinh Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 chi\u1ebfu n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i do Ph\u1ee5c Khu\u00ea xin hay kh\u00f4ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb nay, vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea3i do An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1eed ch\u1ee7; c\u00f2n \u1edf kinh \u0111\u00f4, v\u0103n th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, v\u0169 th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, phong cho ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an quy thu\u1eadn l\u00e0 H\u00e1c V\u0129nh Ng\u00f4n l\u00e0m T\u01b0 s\u0129 Tham qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 ban cho hai kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00e2n \u0111\u00f4 gi\u00e1m t\u1eeb chuy\u1ec3n S\u00f9ng ban tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n, v\u00e0 c\u00f3 Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 c\u00f9ng v\u1edbi hai ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i t\u1ea5u c\u1eed th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Ri\u00eang Kinh \u0110\u00f4ng gi\u1ea3m m\u1ed9t nhi\u1ec7m th\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ch\u1ee7. N\u1ebfu c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh ph\u1ee7, \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, ch\u1ee9c An ph\u1ee7 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam chi ph\u00ed theo l\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Khi\u1ebft \u0110an sai Khu m\u1eadt s\u1ee9, H\u1eefu Kim Ng\u00f4 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau H\u1ed7, Tuy\u00ean ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ng\u00f4 Tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn, xin l\u1ea1i t\u01b0\u1ee3ng Vua, v\u00e0 n\u00f3i s\u1ebd g\u1eedi t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a H\u1ed3ng C\u01a1.<\/p>\n<p>[38] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 l\u1ed9c l\u1ec7nh g\u1ed3m 10 quy\u1ec3n, t\u00ean l\u00e0 \u300aGia H\u1ef1u L\u1ed9c L\u1ec7nh\u300b, b\u00e8n ban h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c H\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n Tu so\u1ea1n H\u1ed3 T\u00fac l\u00e0m s\u1ee9 sang Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ee5 l\u00e0m ph\u00f3. V\u00e0 cho ph\u00e9p g\u1eedi t\u01b0\u1ee3ng Vua, h\u1eb9n s\u1ebd g\u1eedi theo s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi, \u0111\u1eb7t trong h\u00f2m \u00e1o \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh n\u00f3i r\u1eb1ng sai Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua, Khi\u1ebft \u0110an b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00e1i y\u1ebft v\u00e0 kinh ng\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1ee5 nghi tr\u01b0\u1ee3ng b\u00e1i y\u1ebft kinh th\u00e1n', ch\u1eef 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u1ee5c', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1412-15\" href=\"#footnote-1412-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng Vua, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n H\u1ea1 Thuy\u00ean l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9. L\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n tr\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 xin.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u1ea7n Chi\u00eau T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ty Tu t\u1ea1o \u00e1n c\u00f4ng s\u1ef1. Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh H\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 c\u1ee7a Tam ty m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i n\u0103m, nay Ty H\u00e0 c\u1eeb \u0111\u00e3 c\u00f3 hai vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu Tu t\u1ea1o \u00e1n l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean n\u1eefa, t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ecf hai vi\u00ean m\u00e0 \u0111\u1eb7t ba vi\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng do n\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0 m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay m\u01b0a nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c tu s\u1eeda x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c tu s\u1eeda gi\u1ea3m b\u1edbt th\u00ec s\u1ebd b\u00e3i b\u1ecf, kh\u00f4ng b\u1ed5 sung th\u00eam ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Chi\u00eau T\u1ed1 l\u00e0m C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ty Tu t\u1ea1o \u00e1n, trong n\u1eeda n\u0103m gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c 15 v\u1ea1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua g\u1ea1o \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y trong m\u1ed9t n\u0103m. Nay ghi ch\u00e9p th\u00eam \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Th\u00e1ng 12 n\u0103m Khang \u0110\u1ecbnh nguy\u00ean ni\u00ean, Tam ty l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, T\u1ea7n, Di\u00ean, V\u1ecb, Kh\u00e1nh, Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u V\u1eadn, Thanh, \u00cdch, Qu\u1ea3ng, H\u00e0ng Ch\u00e2u, ph\u1ee7 Kinh Nam, Giang Ninh v\u00e0 ba kinh, t\u1eeb nay Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u do c\u00e1c quan c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc Tri ch\u00e2u \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Khi m\u00e3n nhi\u1ec7m tr\u1edf v\u1ec1, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee9 b\u1eadc s\u1edbm n\u1eeda n\u0103m.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u00fac \u0111\u00f3 do s\u1ed1 quan Tri ch\u00e2u trong vi\u1ec7n nhi\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u00edt n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ra chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m y quan t\u1eeb ch\u1ee9c Tr\u1ef1c vi\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u00e0 142 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ra chi\u1ebfu cho 14 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i b\u1ecf th\u00e0nh khi N\u00f9ng Tr\u00ed Cao x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb bi\u00ean ch\u1ebf \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Tri ch\u00e2u Cung Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Tr\u1ea5n H\u1ea3i l\u01b0u h\u1eadu L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Ch\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 trong cung \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac d\u1eabn chi\u1ebfu g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u1eb7c t\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay ki\u00eam Th\u1ecb trung L\u01b0u B\u00ecnh th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Tr\u00e1ng M\u1eabn.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p l\u00e0 Tr\u00e1ng V\u0169. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 Tr\u00e1ng M\u1eabn, nay theo \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1eadn di\u00eam c\u00f4ng s\u1ef1 \u1edf Ty Ch\u1ebf tr\u00ed Giang Ho\u00e0i Nam, Kinh H\u1ed3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t \u1edf Ty Gi\u00e1c h\u00f3a \u0111\u1ec3 mua mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 4 tri\u1ec7u quan ti\u1ec1n thu\u1ebf, nh\u01b0ng c\u00e1c l\u1ed9 v\u1eadn chuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u00ean thu\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng thi\u1ebfu, xin ch\u1ecdn quan l\u1eadp ty \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu c\u00f3 th\u01a1, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ra chi\u1ebfu cho Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 t\u1eeb nay c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[49] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, quan ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c Ph\u1ed5 Di\u00ean t\u1eebng b\u1ed5 nhi\u1ec7m gi\u1ebft t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c, l\u1ea1i t\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng ng\u01b0\u1eddi Man, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n n\u0103m ngh\u00ecn.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 M\u00e3 Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, v\u00ec b\u1ec7nh t\u1ef1 xin. Tu\u00e2n ch\u1eb3ng bao l\u00e2u th\u00ec m\u1ea5t, cho hai con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Tu\u00e2n t\u00ednh t\u00ecnh vui v\u1ebb d\u1ec5 g\u1ea7n, gi\u1ecfi b\u00e0n lu\u1eadn. Khi n\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 th\u1eddi \u0111\u00f3, kh\u00f4ng qu\u00e1 gay g\u1eaft, n\u00ean nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh, \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc, v\u1eabn ki\u00eam ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o. Khi H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, d\u00e2n thi\u1ebfu \u0103n, chi\u1ebfu l\u1ea5y s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c t\u1eeb Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf; H\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng quen \u0103n g\u1ea1o t\u1ebb, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n xa x\u00f4i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi, xin l\u1ea5y b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c t\u1eeb b\u1ea3n ty \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf. H\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n n\u0103m, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o t\u00ednh b\u1eb1ng ngh\u00ecn th\u1ea1ch v\u00e0 b\u00f3 l\u00ean \u0111\u1ebfn s\u00e1u tr\u0103m.<\/p>\n<p>[52] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u1ed3 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00e0nh S\u0129 Hi c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 T\u00e2y B\u00ecnh, Tr\u1ea1i ch\u1ee7 H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u00fd T\u00f4ng S\u1ea3ng \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, cho Th\u00f4i D\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, l\u00e0m Tri \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u. Quan gi\u00e1n n\u00f3i D\u1ecbch tu\u1ed5i cao, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb bi\u00ean.<\/p>\n<p><i>(&#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ch\u00e9p r\u1eb1ng cho Th\u00f4i D\u1ecbch, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, l\u00e0m Tri \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u. L\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m sau ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o r\u1eb1ng t\u1eeb Kh\u00e1nh ch\u00e2u d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai. X\u00e9t D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Kh\u00e1nh ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 2, th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 2 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00f3 V\u0129nh, th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 3 l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u01b0u Th\u1ef1c, th\u00e1ng 8 l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u01b0u H\u00e3ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 D\u1ecbch v\u1eabn c\u00f2n \u1edf ch\u00e2u? Nay ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, v\u00e0 l\u1ea5y ph\u1ea7n ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m sau b\u1ed5 sung v\u00e0o, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh t\u1eebng tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, xin cho x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u1edbi C\u1eed Ch\u00ednh, v\u00e0o trong \u0111i\u1ec7n th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1 danh v\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[55] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c quan ph\u00e1n s\u1ef1 t\u1ea1i t\u1ec9nh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n H\u00fac, quan tri gi\u00e1n vi\u1ec7n, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nay Tam ty v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c khanh t\u1ef1 th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 quan ch\u1ee9c n\u00e0o \u0111\u1ec3 n\u00e2ng cao k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c quan chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, kh\u00f4ng x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ph\u00e1n quan. Xin t\u1eeb nay ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t trong b\u1ed9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho l\u00e0m ch\u1ee7 ph\u00e1n c\u00e1c b\u1ed9 \u1edf Nam t\u1ec9nh, ho\u1eb7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c qu\u1eadn nh\u00e0n, \u0111\u1ec3 c\u01a1 quan tr\u1ecdng y\u1ebfu n\u00e0y kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, B\u00e0ng T\u1ecbch, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 qu\u00e2n Chi\u00eau \u0110\u1ee9c, tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111i\u1ec7n Quan V\u0103n, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, tri ch\u00e2u Thanh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u01b0 M\u00e3 Quang \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00e1o \u0111\u00e0i, B\u00e0ng T\u1ecbch ra l\u1ec7nh cho ch\u00e2u L\u00e2n l\u00e0m theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Quang. Khi Qu\u00e1ch \u00c2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec1u tra. B\u00e0ng T\u1ecbch gi\u1ea5u vi\u1ec7c T\u01b0 M\u00e3 Quang \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u00ean Quang \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ee9c, c\u00f2n B\u00e0ng T\u1ecbch b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0n h\u1eb7c, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. T\u01b0 M\u00e3 Quang kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, ba l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i m\u1ed9t m\u00ecnh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi. L\u00fd S\u01b0 Trung d\u00e2ng th\u01a1 v\u1ec1 B\u00e0ng T\u1ecbch, ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c o\u00e1n h\u1eadn r\u1eb1ng khi c\u00f2n n\u1eafm quy\u1ec1n, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 phong hi\u1ebfn, v\u00ec th\u1ebf t\u00e2u xin thu h\u1ed3i ti\u1ebft vi\u1ec7t c\u1ee7a B\u00e0ng T\u1ecbch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u vi\u1ec7c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, T\u1ed1ng H\u00e0m, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00fa gi\u1ea3i \u300aLu\u1eadn Ng\u1eef\u300b; Ng\u00f4 B\u00ed, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Phong, d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00fa gi\u1ea3i \u300aTh\u00e1i Huy\u1ec1n Kinh\u300b v\u00e0 ph\u1ea7n \u00e2m ngh\u0129a; H\u00e0 Thi\u1ec7p, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed9 chi, Hi\u1ec7u l\u00fd t\u1eadp hi\u1ec1n, d\u00e2ng 30 thi\u00ean s\u00e1ch \u300aTr\u1ecb \u0110\u1ea1o Trung Thu\u1eadt\u300b, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[58] \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4n Ph\u1ee5c, nghi\u00ean c\u1ee9u kinh Xu\u00e2n Thu, kh\u00f4ng m\u00ea ho\u1eb7c b\u1edfi truy\u1ec1n ch\u00fa, l\u1eddi l\u1ebd gi\u1ea3n d\u1ecb, hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00f4ng t\u1ed9i c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ea1i phu, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t th\u1eddi th\u1ecbnh suy, suy ra s\u1ef1 tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u00fd ngh\u0129a c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a kinh. Khi \u00f4ng b\u1ec7nh, Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u l\u00ean Vua, tuy\u1ec3n th\u01b0 l\u1ea1i, c\u1ea5p gi\u1ea5y b\u00fat, sai m\u00f4n nh\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 T\u1ed5 V\u00f4 Tr\u1ea1ch \u0111\u1ebfn nh\u00e0 T\u00f4n Ph\u1ee5c ch\u00e9p l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c 15 quy\u1ec3n s\u00e1ch, c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf b\u00ed c\u00e1c. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0m quan. Khi T\u00f4n Ph\u1ee5c m\u1ea5t, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n. T\u00f4n Ph\u1ee5c gh\u00e9t t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a H\u1ed3 Vi\u1ec7n, \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc th\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh m\u1eb7t nhau. H\u1ed3 Vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u kinh kh\u00f4ng b\u1eb1ng T\u00f4n Ph\u1ee5c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng h\u1ecdc sinh th\u00ec h\u01a1n h\u1eb3n.<\/p>\n<p>[59] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia tu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, V\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u00ecnh Ch\u00e2u Ki\u1ec1m Nam \u0110\u1ea1o l\u00e0 Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ph\u1ea9m' trong 'Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 7-29 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 12, Nh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 4 b\u1ed5 sung. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 496, T\u00e2y Nam ch\u01b0 di truy\u1ec1n ch\u00e9p: 'L\u1ea1i c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc, Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m, v\u00e0o n\u0103m Gia H\u1ef1u \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.' C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-1412-16\" href=\"#footnote-1412-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a> sai th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[61] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t k\u1ef3 thi, c\u00e1c s\u0129 t\u1eed kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 ch\u1edd thi c\u00f3 \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t khi c\u00f3 \u1ed3n \u00e0o, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, kh\u00f3 m\u00e0 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng trung b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng b\u1ecf h\u1ecdc nhi\u1ec1u n\u0103m, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00f4ng may g\u1eb7p chuy\u1ec7n, m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f4ng \u1ee9ng thi, s\u1ebd b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m; ho\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ngh\u00e8o kh\u00f3, gi\u00e0 v\u00e0 ch\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. N\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c thi hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, chia \u0111\u00f4i s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169 m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aChu L\u1ec5\u300b \u1edf \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh<a class=\"footnote\" title=\"V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aChu L\u1ec5\u300b \u1edf \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh: Ch\u1eef 'Chu' nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Th\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 3-34, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 28 t\u1ed5 t\u00f4ng khoa c\u1eed th\u1ee7 nh\u00e2n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 31 tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 155 tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1412-17\" href=\"#footnote-1412-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n <i>&#8220;ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ea1i t\u1ef7, \u0111\u1ea1i kh\u1ea3o c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e3i b\u1ecf ho\u1eb7c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u00e0y x\u01b0a ch\u1ecdn s\u0129 nh\u01b0 v\u1eady, nay th\u01b0\u1eddng b\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi h\u1ea1 chi\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u00e8n \u00e9p m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Theo k\u1ebf s\u00e1ch hi\u1ec7n nay, chi b\u1eb1ng gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi nhi\u1ec1u l\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00e0n b\u1ea1c, v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 h\u1ee3p t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng thay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh c\u00e1ch hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n nghi ng\u1edd. N\u1ebfu th\u00ed sinh kh\u00f4ng may b\u1ecb b\u1ec7nh ho\u1eb7c c\u00f3 tang, s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u00ecm \u0111\u1eafm l\u00e2u. H\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu b\u00e0i thi kh\u00f4ng tr\u00fang tuy\u1ec3n, c\u0169ng s\u1ebd g\u1eb7p k\u1ef3 thi kh\u00e1c, th\u00ec d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng than v\u1ec1 nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n. V\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn c\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, L\u1ec5 b\u1ed9 d\u1ec5 d\u00e0ng xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng h\u01a1n, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mang s\u00e1ch, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m b\u00e0i ho\u1eb7c truy\u1ec1n \u0111\u00e1p \u00e1n, khi\u1ebfn con em quy\u1ec1n qu\u00fd, gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1eeba b\u00e3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 do s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m tra \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb gian l\u1eadn t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3, c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn th\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 c\u00e1ch n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thi c\u1eed, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda so v\u1edbi s\u1ed1 c\u0169. Ti\u1ebfn s\u0129 t\u0103ng th\u00eam ba \u0111\u1ec1 thi v\u1ec1 th\u1eddi v\u1ee5 s\u00e1ch, c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u0103ng th\u00eam m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 thi v\u1ec1 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang khoa minh kinh, quy \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p thi nh\u01b0 sau:<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u00f4ng hi\u1ec3u hai kinh, ho\u1eb7c ba kinh, n\u0103m kinh, \u0111\u1ec1u h\u1ecfi m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 v\u1ec1 m\u1eb7c ngh\u0129a v\u00e0 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a; th\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00e1m \u0111\u1ec1 trong hai kinh, s\u00e1u \u0111\u1ec1 trong ba kinh, n\u0103m \u0111\u1ec1 trong n\u0103m kinh th\u00ec \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1ecfi th\u00eam m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 v\u1ec1 Lu\u1eadn ng\u1eef v\u00e0 Hi\u1ebfu kinh, ba \u0111\u1ec1 s\u00e1ch, chia l\u00e0m t\u00e1m tr\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ngang h\u00e0ng v\u1edbi ti\u1ebfn s\u0129.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea5y L\u1ec5 k\u00fd v\u00e0 Xu\u00e2n thu T\u1ea3 th\u1ecb truy\u1ec1n l\u00e0m \u0111\u1ea1i kinh, Mao thi, Chu l\u1ec5, Nghi l\u1ec5 l\u00e0m trung kinh, Chu d\u1ecbch, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0m ti\u1ec3u kinh. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc L\u1ec5 k\u00fd l\u00e0m \u0111\u1ea1i kinh, cho ph\u00e9p l\u1ea5y Chu l\u1ec5 v\u00e0 Nghi l\u1ec5 l\u00e0m trung kinh; ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc Xu\u00e2n thu T\u1ea3 th\u1ecb truy\u1ec1n, cho ph\u00e9p l\u1ea5y C\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n v\u00e0 C\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0m ti\u1ec3u kinh. Khoa thuy\u1ebft th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t, nay b\u00e3i b\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng v\u1ec1 qu\u00ea m\u00e0 \u1edf nh\u1edd n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u1ee9ng tuy\u1ec3n, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. M\u1ed7i k\u1ef3 thi thu<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'ph\u00fa' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, Th\u00f4ng kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1412-18\" href=\"#footnote-1412-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, do huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 l\u1ea1i x\u00e9t h\u1ea1nh ki\u1ec3m, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1ed3i tr\u00ecnh l\u00ean ch\u00e2u; ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00f3 l\u1ea1i x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 c\u00e0ng, th\u1ea5y \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt th\u00ec tr\u00ecnh l\u00ean s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi. N\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m m\u00e0 sau \u0111\u00f3 c\u00f3 sai ph\u1ea1m, th\u00ec c\u1ea3 ch\u00e2u v\u00e0 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i; n\u1ebfu trong k\u1ef3 thi t\u1ec9nh m\u00e0 b\u00e0i v\u0103n c\u00f3 sai s\u00f3t, th\u00ec quan kh\u1ea3o th\u00ed c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i theo t\u1ea5u c\u1ee7a T\u00f4n Bi\u1ec7n, c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thi nhi\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ed7 \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p><i>(Khoa thuy\u1ebft th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 4. V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng Chu l\u1ec5 v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u00e1ng 9 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a nguy\u00ean ni\u00ean, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y. Ph\u00e9p thi minh kinh, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 3 v\u00e0 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 7 n\u0103m sau, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, sai quan c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u1ed9i gi\u00e1ng do H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u00e2u Thi\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00f2ng s\u00f4ng l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u1ea7u phao, nh\u01b0ng v\u00e0i ng\u00e0y sau \u0111\u00e3 s\u1eeda xong. V\u00ec th\u1ebf, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho vi\u1ec7n n\u00e0y ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng. Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng quan l\u1ea1i coi s\u00f3c kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, theo ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i. Nh\u01b0ng Vua \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh mi\u1ec5n \u0111i\u1ec1u tra, v\u00e0 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng c\u0169ng b\u1ecb thu h\u1ed3i.<\/p>\n<p>[65] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e1n c\u00e1c ng\u00e0y c\u00e0ng nh\u1eb9 nh\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb nh\u00e2n t\u00e0i ph\u1ee5c v\u1ee5 thi\u00ean t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00f4ng khanh. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 cao trong khoa c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129 c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, ph\u1ea3i th\u1eed th\u00e1ch t\u00e0i n\u0103ng r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Th\u1ea7n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e1n c\u00e1c, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m do nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y. Khi nh\u1ecb ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n c\u00f3 ti\u1ebfn c\u1eed ai, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi t\u00ean h\u1ecd v\u00e0o s\u1ed5 c\u1ee7a Trung th\u01b0 v\u00e0 M\u00f4n h\u1ea1. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c xu\u1ea5t ch\u00fang, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn thi. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec3 thi b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c, nh\u1eb1m gi\u1eef cho con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e1n c\u00e1c, ph\u1ea3i ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 c\u1ee7a Trung th\u01b0, \u0111\u1ee3i khi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt, th\u00ec ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n \u0111\u1ec3 thi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u1ee9 h\u1ea1ng. Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 6 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9 ph\u1ee5ng an th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c ho\u00e0ng h\u1eadu. Th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a hai ho\u00e0ng h\u1eadu v\u1ed1n \u0111\u1eb7t t\u1ea1i vi\u1ec7n Ph\u1ed5 An, nh\u01b0ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng, n\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Kh\u1ea3i Th\u00e1nh. Sau khi s\u1eeda ch\u1eefa xong, l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 ph\u1ee5ng an t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n c\u0169.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua sai c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n chia nhau c\u1ea7u \u0111\u1ea3o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, v\u00e0 c\u1eed quan \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an sai T\u1ea3 Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Th\u1ebf \u0110\u1ea1t, Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 Ph\u1ee5c; Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 sai L\u00e2m H\u1ea3i ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Duy\u1ec5n, D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0129nh sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1eb7t ty ch\u1ec9 huy binh s\u0129 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 500 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, qu\u1ed1c m\u1eabu Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1412-1\">Ch\u1eef 's\u1ee9' trong b\u1ea3n g\u1ed1c b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u300aT\u1ed1ng To\u00e1t y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1412-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-2\">Th\u1ee5c phi h\u1ecd Mi\u00eau l\u00e0m Hi\u1ec1n phi, c\u00e2u n\u00e0y trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 12, \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7\u300b 4 c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'D\u0129'. <a href=\"#return-footnote-1412-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-3\">Th\u00eam ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edfng' l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh, ch\u1eef 'th\u1ecb' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 52, L\u00fd V\u0129 th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac Khang c\u00f4ng ch\u00faa vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ecb', ngh\u0129a t\u1ed1t h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-1412-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-4\">Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p 'gi\u1eef' nguy\u00ean l\u00e0 'c\u1ee9', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1412-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-5\">V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi l\u1ec7nh cho Bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c quan, 'v\u00ec th\u1ebf' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u00edch\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'b\u1eaft \u0111\u1ea7u', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-1412-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-6\">'\u0110\u00e3i' nguy\u00ean l\u00e0 'V\u1ea5n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 52 L\u00fd V\u0129 th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00fac Khang C\u00f4ng ch\u00faa, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 115 L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1412-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-7\">Ch\u1eef 'd\u0129' trong 'd\u0129 tu\u1ebf nguy\u1ec7t ti\u00ean h\u1eadu' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aH\u00e0n Ng\u1ee5y c\u00f4ng t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 14, ph\u1ea7n gia truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1412-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-8\">Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'tam b\u1ea3n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda th\u00e0nh 'ch\u00ednh b\u1ea3n'. \u300aT\u1ee5c th\u1ee7y k\u1ef7 v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 11 ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu C\u00e1ch 't\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 do \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n t\u1ef1 tay ch\u00e9p trong \u0111\u1ed1ng s\u00e1ch b\u1ecf \u0111i, c\u00f2n b\u1ea3n ch\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u1eefa', c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. <a href=\"#return-footnote-1412-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-9\">ch\u1eef 'c\u1eadn' trong 'c\u1eadn ban ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0 ch\u01b0 \u0111\u1ea1o' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 30 ph\u1ea7n ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1412-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-10\">Ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t, hai ch\u1eef 'H\u1ed9' v\u00e0 'Tuy\u1ec7t' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 44 kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1412-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-11\">'Thi\u00ean' tr\u00ean ch\u1eef 'ng\u00f4n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 '\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp' quy\u1ec3n 111, 'Lu\u1eadn tuy\u1ec3n ho\u00e0ng t\u1eed s\u1edb' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1412-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-12\">tuy ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed, ch\u1eef 'tuy' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1412-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-13\">n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y, ch\u1eef 'n\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1412-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-14\">\u0111\u1ec3 h\u1ecd ra v\u00e0o b\u00ean c\u1ea1nh, ch\u1eef '\u0111\u1ec3' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1412-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-15\"> 'C\u1ee5 nghi tr\u01b0\u1ee3ng b\u00e1i y\u1ebft kinh th\u00e1n', ch\u1eef 'tr\u01b0\u1ee3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u1ee5c', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1412-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-16\">Ch\u1eef 'Ph\u1ea9m' trong 'Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 7-29 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 12, Nh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 4 b\u1ed5 sung. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 496, T\u00e2y Nam ch\u01b0 di truy\u1ec1n ch\u00e9p: 'L\u1ea1i c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc, Th\u1ea1ch T\u1ef1 Ph\u1ea9m, v\u00e0o n\u0103m Gia H\u1ef1u \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.' C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-1412-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-17\">V\u01b0\u01a1ng Chu gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u300aChu L\u1ec5\u300b \u1edf \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh: Ch\u1eef 'Chu' nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'Th\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 3-34, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 28 t\u1ed5 t\u00f4ng khoa c\u1eed th\u1ee7 nh\u00e2n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 31 tuy\u1ec3n c\u1eed kh\u1ea3o, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 155 tuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1412-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1412-18\"> ch\u1eef 'ph\u00fa' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, Th\u00f4ng kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1412-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":87,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1412","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1412","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1412\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2621,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1412\/revisions\/2621"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1412\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1412"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1412"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}