{"id":1414,"date":"2025-11-06T17:04:06","date_gmt":"2025-11-06T10:04:06","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1414"},"modified":"2026-04-24T10:52:50","modified_gmt":"2026-04-24T03:52:50","slug":"beta-quyen-187-nam-gia-huu-thu-3-mau-tuat-1058","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-187-nam-gia-huu-thu-3-mau-tuat-1058\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 187: N\u0102M GIA H\u1ef0U TH\u1ee8 3 (M\u1eacU TU\u1ea4T, 1058)","rendered":"QUY\u1ec2N 187: N\u0102M GIA H\u1ef0U TH\u1ee8 3 (M\u1eacU TU\u1ea4T, 1058)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 n\u0103m n\u00e0y.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, phong Ti\u1ebfn s\u0129 Tr\u1ea7n Li\u1ec7t \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u l\u00e0m Tham qu\u00e2n Ty h\u1ed9 \u1edf An Ch\u00e2u. Tr\u1ea7n Li\u1ec7t t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u00e0 th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8.\r\n\r\n\u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng b\u1ecb L\u1ec5 b\u1ed9 lo\u1ea1i b\u1ecf, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng tham gia thi c\u1eed n\u1eefa. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ecdc \u00f4ng th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ph\u00fac Ch\u00e2u, ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 lang th\u1eed ch\u1ee9c, Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf Ch\u00e2u h\u1ecdc b\u1ea3n ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Tr\u1ea7n Li\u1ec7t \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, phong v\u1ee3 c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf Giang H\u1ea1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m Tinh \u0110\u1ee9c huy\u1ec7n qu\u00e2n, d\u1ef1ng bia m\u1ed9 ghi <i>\"Li\u1ec7t n\u1eef\"<\/i>, ra l\u1ec7nh cho ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, ban cho gia \u0111\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 l\u1ee5a.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00ean \u00e1c thi\u1ebfu ni\u00ean trong l\u00e0ng l\u00e0 T\u1ea1 S\u01b0 Kh\u1ea5t c\u1ea7m dao \u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111i\u1ec1u b\u1eady, n\u00f3i: <i>\"Theo ta th\u00ec s\u1ed1ng, kh\u00f4ng theo th\u00ec ch\u1ebft.\"<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb m\u1eafng l\u1edbn: <i>\"\u0110\u1ed3 n\u00f4 l\u1ec7 h\u00e8n h\u1ea1, ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3[footnote]'Ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'gi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i> \u0110\u1ebfn khi b\u1ecb dao c\u1eaft c\u1ed5, b\u00e0 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y b\u1eaft T\u1ea1 S\u01b0 Kh\u1ea5t \u0111\u1ec3 b\u00e1o v\u1edbi h\u00e0ng x\u00f3m. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen ng\u1ee3i v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7, c\u00e1c huy\u1ec7n Tr\u1ea7n L\u01b0u, T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, U\u00fd Th\u1ecb t\u1eeb nay ph\u1ea3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c ty, ba n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, v\u00e0 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n, Kh\u1ed1 b\u1ed9 Lang trung, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m quan nh\u00e0n \u1edf Nam t\u1ec9nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Gia Ch\u00e2u, b\u1ecb Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty cho l\u00e0 b\u1ea5t t\u00e0i n\u00ean t\u00e2u xin b\u00e3i ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay, nh\u1edd \u00e2n x\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tri ch\u00e2u, nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0n h\u1eb7c.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9 H\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0110\u00f4 quan Lang trung Ph\u00f9ng H\u1ea1o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u Hoa Ch\u00e2u, x\u1eed \u00e1n sai khi\u1ebfn 16 t\u00f9 nh\u00e2n c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a l\u00e0 Ng\u00f4 Ngh\u0129a b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, B\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Kinh Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1eb7n r\u1eb1ng vi\u1ec7c giao d\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n M\u1ed9c Chinh b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf, c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean x\u1eed l\u00fd m\u1ed9t c\u00e1ch \u00f4n h\u00f2a. V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00f9ng ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1, t\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c tri\u1ec1u c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\nCh\u1ee7 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n.\r\n\r\n[7] Ban \u0111\u1ea7u, c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eadn l\u1ee5t l\u1edbn n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a, kinh th\u00e0nh b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. Xin t\u1eeb \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, \u0111\u00e0o s\u00f4ng t\u1eeb C\u00e1t Gia C\u01b0\u01a1ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam th\u00e0nh, qua H\u1ea3o Th\u1ea3o Pha, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0o s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n, chia d\u00f2ng v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ed7 C\u00e2u, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1ea1n l\u1ee5t n\u1eefa.\"<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n \u0111inh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, H\u00f9ng Ch\u00e2u b\u00e1o tin qu\u1ed1c m\u1eabu c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an qua \u0111\u1eddi. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu X\u1eed \u01af\u1edbc l\u00e0m T\u1ebf \u0111i\u1ec7n s\u1ee9, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 Phan Nh\u01b0\u1ee3c Xung l\u00e0m ph\u00f3; \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Trung S\u01b0[footnote]L\u00fd Trung S\u01b0, ch\u1eef 'Trung' nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u1ecdng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 331 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0m \u0110i\u1ebfu u\u1ef7 s\u1ee9, L\u1ee5c tr\u1ea1ch Ph\u00f3 s\u1ee9 Ung Quy l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n[9] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed L\u00e2m nha, Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Ph\u00fac Di\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin t\u1ed5 m\u1eabu qua \u0111\u1eddi. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1ed5 ch\u1ee9c tang l\u1ec5 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n N\u1ed9i \u0110\u00f4ng M\u00f4n, b\u00e1ch quan d\u00e2ng l\u1eddi chia bu\u1ed3n, ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh b\u1ea3y ng\u00e0y.\r\n\r\n[10] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129 Ng\u00f4 C\u1eadp sau khi m\u00e3n tang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m B\u00ed c\u00e1c Hi\u1ec7u l\u00fd. Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u1ea1i Gi\u00e1n vi\u1ec7n.\r\n\r\nNg\u00f4 C\u1eadp l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, \u1eaft ph\u1ea3i coi tr\u1ecdng t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ru\u1ed9t th\u1ecbt, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t. Kinh Thi n\u00f3i: 'Gi\u1eef \u0111\u1ee9c th\u00ec y\u00ean \u1ed5n, con ch\u00e1u t\u00f4ng t\u1ed9c l\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh.' V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u1ecd l\u00e0 c\u1ed9t tr\u1ee5 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 l\u00e3nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, t\u00f4ng mi\u1ebfu tr\u1ecdng y\u1ebfu, nh\u01b0ng g\u1ed1c r\u1ec5 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, n\u1ed7i lo c\u1ee7a tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c n\u00e0y. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi con trong t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed. X\u00e9t v\u1ec1 th\u00e2n thu\u1ed9c, th\u00ec kh\u00f4ng ai th\u00e2n h\u01a1n; x\u00e9t v\u1ec1 ti\u1ebfng t\u0103m, th\u00ec kh\u00f4ng ai hi\u1ec1n h\u01a1n. \u0110\u00e3 v\u1eeba th\u00e2n v\u1eeba hi\u1ec1n[footnote]B\u1ed1n ch\u1eef '\u0111\u00e3 v\u1eeba th\u00e2n v\u1eeba hi\u1ec1n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 51 'Anh T\u00f4ng s\u00e1ch l\u1eadp th\u1ee7y m\u1ea1t', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 302 truy\u1ec7n Ng\u00f4 C\u1eadp b\u1ed5 sung.[\/footnote], sau \u0111\u00f3 ban t\u01b0\u1edbc v\u1ecb cao \u0111\u1ec3 s\u1ee7ng \u00e1i, ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i trung h\u1eadu, ch\u1ea5t ph\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u1ed7, cho v\u00e0o cung h\u1ea7u h\u1ea1, t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n l\u1eadp l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3 ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng, n\u00f3i r\u1eb1ng: 'Trong cung \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb r\u1ed3i.' Ng\u00e0y sau b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 con \u0111\u00edch[footnote]Tr\u00ean ch\u1eef 'c\u00f3 con \u0111\u00edch' v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ef1', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15 m\u00e0 x\u00f3a.[\/footnote], th\u00ec \u0111\u1ed5i c\u00e1ch \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, l\u1ea1i cho v\u1ec1 ph\u1ee7, v\u1ec1 l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00e0 thu\u1eadn l\u00fd, d\u1eadp t\u1eaft l\u00f2ng tham mu\u1ed1n, th\u1ecfa l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i cho t\u00f4ng mi\u1ebfu.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o c\u00f3 vi\u1ebft: 'N\u1ed9i th\u1ecb tr\u00ean ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 cha nu\u00f4i, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nu\u00f4i m\u1ed9t con l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, v\u00e0 ph\u1ea3i b\u00e1o t\u00ean l\u00ean Tuy\u00ean Huy vi\u1ec7n, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.' G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e0ng l\u1ecfng l\u1ebbo, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ea1o l\u00fd con ng\u01b0\u1eddi, \u00e2m th\u1ea7m l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u00eau r\u00f5 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, tr\u00ean thu\u1eadn theo \u00fd tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac l\u00e0nh.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Ng\u00f4 C\u1eadp \u0111\u00e3 ghi \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00e0n Ch\u1ea9n tu s\u1eeda bi\u00ean ch\u1ebf c\u1ee7a Tam Ban vi\u1ec7n. Ch\u1ea9n l\u00e0 con c\u1ee7a H\u00e0n \u1ee8c, theo l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a T\u00f4n Bi\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Bi\u1ec7n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aNg\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i k\u00fd\u300b, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf cho vi\u1ec7c Ch\u1ea9n c\u00f4ng k\u00edch Bi\u1ec7n sau n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eeb nay l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n ch\u1ecdn hai ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ph\u00e1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u1ee9 hai, tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd l\u1ecbch r\u1ed3i ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111i\u1ec3m danh giao cho Trung th\u01b0.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u00ecnh S\u01a1 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Thi\u1ec7u ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Ho\u00e0nh ch\u00e2u. V\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ho\u00e0ng H\u1ef1u, \u00f4ng t\u1eebng x\u00e9t \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 bi\u1ec7n h\u1ed9, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u d\u00f9ng v\u1ea7n \u0111i\u1ec7u, t\u1ecf ra khinh m\u1ea1n, n\u00ean l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n \u0111ang b\u1ecb giam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e2n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c Th\u1ea9m Khang l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c. Do Gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng Khang t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 thanh li\u00eam, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 hai. Th\u1ea9m Khang v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m nay, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ed9 ngo\u1ea1i, T\u1eadp hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Giang \u0110\u00f4ng Hi\u1ebfn, ch\u1ec9 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau th\u00ec \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh[footnote] 'C\u1ea3i m\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea3i thi\u00eam', theo v\u0103n b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, gi\u00e1ng Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u \u1ea4n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i nh\u1ecf. \u1ea4n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, ti\u1ebfn c\u1eed Gi\u00e1m thu\u1ebf, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m V\u01b0\u01a1ng T\u1ea3o, nh\u01b0ng T\u1ea3o v\u1ed1n nh\u1edd ti\u1ebfn n\u1ea1p m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, sau \u0111\u00f3 v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ghi nh\u1eadn cho em trai c\u1ee7a c\u1ed1 Quy\u1ec1n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Ngu b\u1ed9 Lang trung T\u00e0o Quan l\u00e0 C\u1ea5u l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ph\u00e1n ty \u1edf Ki\u1ebfn ch\u00e2u. Quan tr\u01b0\u1edbc khi m\u1ea5t c\u00f3 di t\u1ea5u k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c ch\u00fa l\u00e0 Tu C\u1ed5 t\u1eebng l\u00e0m Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Th\u00e1i h\u1eadu Ch\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn th\u00f9y li\u00eam, v\u00ec d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i; l\u1ea1i c\u00f3 em l\u00e0 C\u1eadn l\u00e0m Tri ch\u00e2u Phong ch\u00e2u, t\u1eed tr\u1eadn trong chi\u1ebfn d\u1ecbch ch\u1ed1ng N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, xin cho C\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan thu\u1eadn ti\u1ec7n. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, c\u01a1 quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf \u00cdch ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o ch\u00e2u \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Nguy\u00ean k\u1ebf nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi man di. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tr\u1ecdng Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed b\u1ea3n ch\u00e2u.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai c\u1ee7a c\u1ed1 T\u01b0 n\u00f4ng khanh L\u00e2m Chu l\u00e0 T\u00f4n S\u00e2n l\u00e0m th\u00ed T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1. Chu khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0 kh\u1eafc g\u1ea5p g\u00e1p, t\u01b0\u1edbng c\u1ed5 gi\u00e1c \u0111\u00eam v\u00e0o dinh ch\u00e2u, r\u00fat c\u00e1i m\u00f3c s\u1eaft \u1edf lan can s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh trong \u300aCh\u00ednh y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: Vua th\u1ea5y t\u1ea5u b\u00e1o, kinh ng\u1ea1c n\u00f3i: <i>\"Quan nh\u1ecb thi\u00ean th\u1ea1ch qu\u00fd nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 b\u1ecb m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh gi\u1ebft, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u00f4ng ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.\"<\/i> B\u00e8n sai \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 c\u00e0ng, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng. T\u1eeb Th\u00f4ng ph\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c trong \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: \u0110\u01b0a t\u00ean l\u00ednh \u0111\u00f3 v\u00e0o ng\u1ee5c tra h\u1ecfi, nh\u01b0ng h\u1eafn ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p Chu h\u00e0 kh\u1eafc g\u1ea5p g\u00e1p. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p m\u00f4n kh\u00e1ch c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n tr\u1ea1ch, vi\u1ec7c xu\u1ea5t quan to\u1ea3 s\u1ea3nh \u1ee9ng th\u00ed ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 th\u00ec ph\u1ebf b\u1ecf c\u1ea3 \u0111\u1eddi, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd khuy\u1ebfn h\u1ecdc. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u1ea7n \u1ee9ng th\u00ed, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u01b0 m\u00e3, Tr\u1ee3 gi\u00e1o, V\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng \u1ee9ng th\u00ed \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn ti\u1ec1n t\u01b0, l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i danh hi\u1ec7u ti\u1ebfn n\u1ea1p.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 cho Chu v\u01b0\u01a1ng H\u1ef1u. Sau \u0111\u00f3, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng v\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t khi c\u00f2n \u1edf tu\u1ed5i h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00e0m cha, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[22] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. Tu t\u00e2u: <i>\"Ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 ch\u1ee9c g\u1ea7n g\u0169i nh\u1ea5t, th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi. Nay tham gia kinh di\u00ean c\u00f3 14 ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c 10 ng\u01b0\u1eddi, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u b\u00e0n t\u00e1n r\u1eb1ng kinh di\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 ng\u1ed3i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1ee5c ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0n l\u00e2m, l\u1ea1i ki\u00eam ch\u1ee9c S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 nghi, B\u00ed c\u00e1c, B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9, san tu \u300a\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b, ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, m\u00e0 kinh di\u00ean v\u1ed1n kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f3 l\u1ebd do nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u1ecdc s\u0129 k\u1ebf ti\u1ebfp nhau, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c n\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho l\u00e0 th\u00e0nh l\u1ec7, kh\u00f4ng ti\u1ebfc ban \u00e2n. B\u00ean ngo\u00e0i l\u1ea1i b\u00e0n r\u1eb1ng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecdc s\u0129 \u00edt \u1ecfi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ee9c quan b\u1ecb coi nh\u1eb9 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady. Xin b\u00e3i b\u1ecf m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9c v\u1ecb thanh cao do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ef1a ch\u1ecdn kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u0169ng nhi\u1ec5u \u0111\u01b0\u1ee3c ban theo l\u1ec7.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng cho. Tu c\u1ed1 t\u1eeb kh\u00f4ng nh\u1eadn.\r\n\r\nTu l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u00e3i ch\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i th\u1ecb t\u00f2ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1eeba ti\u1ebfp y\u1ebfn nh\u00e0n, chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ed1 v\u1ea5n, l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn suy ngh\u0129 v\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi khuy\u00ean l\u00e0m ch\u1ee9c tr\u00e1ch. T\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh thanh cao, h\u00e0nh vi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng cao si\u00eau, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, n\u1ed5i b\u1eadt m\u1ed9t th\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u00e0ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00ec v\u1eady vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t \u00edt. Ch\u1ee9c quan c\u00e0ng kh\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e0ng qu\u00fd, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m vinh d\u1ef1. Uy t\u00edn c\u1ee7a b\u1eadc s\u0129 phu \u0111\u00e3 cao, th\u00ec th\u1ec3 ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng v\u1ecdng. V\u1ec1 sau, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7n t\u0103ng l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u00e3i ch\u1ebf c\u00f3 \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m h\u01a1i d\u00e8 d\u1eb7t, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ebfn h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c qu\u00fd tr\u1ecdng danh kh\u00ed, kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng trao cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, ng\u01b0\u1eddi lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc c\u0169ng n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y thi\u1ebft l\u1eadp quy ch\u1ebf.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f3 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u00e3i ch\u1ebf kh\u00e1c ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Th\u1ea7n mu\u1ed1n xin xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng s\u1eed s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1eeb Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3i ch\u1ebf, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Khi c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng ch\u1edd ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. N\u1ebfu ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ea7n, xin ban b\u00e0n k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Tu sau d\u00e2ng s\u1edb ph\u1ee5 k\u00e8m, vi\u1ec7c theo hay kh\u00f4ng c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Quang l\u1ed9c khanh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed Hi\u1ebfn, Tri\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng Quy, Ch\u01b0\u1edfng V\u0169 T\u00edch, T\u1ec1 Khu\u1ebfch, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed T\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1eed Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh ki\u00eam qu\u00e1n ch\u1ee9c, \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, nh\u01b0ng c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh ti\u1ebfc kh\u00f4ng cho, ch\u1ec9 th\u0103ng l\u00ean Th\u00e1i khanh.\r\n\r\nTheo l\u1ec7 c\u0169, [ch\u1ee9c] khanh kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i nhi\u1ec7m. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xin cho h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i.\r\n\r\n<em>(T\u1eed Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, nay ghi l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa. L\u01b0\u01a1ng Quy n\u0103m ngo\u00e1i th\u00e1ng 2 t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c. V\u0169 T\u00edch n\u0103m ngo\u00e1i th\u00e1ng 11 t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c t\u1eadp, S\u00f9ng v\u0103n ki\u1ec3m th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c. Khu\u1ebfch th\u00e1ng gi\u00eang t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c. T\u1eed T\u01b0 th\u00e1ng 2 t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c b\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c.)<\/em>\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 tr\u00f9, Gi\u00e1 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd T\u01b0\u1ee3ng Trung, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu Chi, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ebf H\u00e0n T\u00f2ng L\u1ec5 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ph\u1ed1i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Giang Nam, Kinh T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, giao cho nha ti\u1ec1n qu\u1ea3n th\u00fac. Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan L\u00f4 \u0110\u00e3i V\u1ea5n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c quan, c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y c\u1eafp \u0111\u1ed3 \u0103n c\u1ee7a Vua. Tr\u01b0\u1edbc khi L\u00fd T\u01b0\u1ee3ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9, m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ebft 280 con d\u00ea, sau \u0111\u00f3 ch\u1ec9 gi\u1ebft 40 con d\u00ea m\u1ed7i ng\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c. \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng t\u1eeb sau khi L\u00fd T\u01b0\u1ee3ng Trung ph\u1ea1m t\u1ed9i, Ng\u1ef1 tr\u00f9 m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ebft 40 con d\u00ea, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ebft 280 con d\u00ea. L\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng khi L\u00f4i Gi\u1ea3n Phu x\u1eed \u00e1n, Ng\u1ef1 tr\u00f9 m\u1ed7i ng\u00e0y chi 10.000 c\u00e2n b\u1ed9t m\u00ec, sau khi ki\u1ec3m tra l\u1ea1i th\u00ec th\u1ea5y m\u1ed7i ng\u00e0y th\u1eeba chi 6.000 c\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1ed1ng c\u1eed.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n, \u0110\u1ed3ng tu Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Th\u1eeba, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, Ph\u00e1n \u0111\u00f4 Ma kh\u00e1m ty Ph\u00f9ng Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf.\r\n\r\nPh\u1ea1m Tr\u1ea5n v\u00e0 Ph\u00f9ng Kinh c\u00f9ng thi \u1edf Trung th\u01b0, nh\u01b0ng Ph\u00f9ng Kinh l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a Ph\u00fa B\u1eadt, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00e3i ch\u1ebf. Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n t\u1eeb khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng qu\u00ean nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb, hy v\u1ecdng l\u00e0m c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng Vua. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, \u00f4ng v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, l\u1ea1i t\u00e2u th\u1eb3ng v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 h\u1ee9a v\u1edbi th\u1ea7n ba n\u0103m r\u1ed3i, mong b\u1ec7 h\u1ea1 s\u1edbm \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea1i k\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"K\u00ednh v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9, xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 khoa c\u1eed, c\u00e1c khoa ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 ch\u01b0 khoa trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed. Khoa minh kinh thi ri\u00eang m\u00e0 thu\u1ed9c danh s\u00e1ch c\u1eed c\u1ee7a ch\u01b0 khoa, n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0 khoa th\u00ec cho ph\u00e9p c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee7 Khai Phong c\u1eed 210 ti\u1ebfn s\u0129, 160 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0 khoa; Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m c\u1eed 100 ti\u1ebfn s\u0129, 15 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0 khoa; minh kinh m\u1ed7i khoa 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh ti\u1ebfn s\u0129 200 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0 khoa v\u00e0 minh kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129. K\u1ef3 thi bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u, m\u1ed7i l\u1ed9 100 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u1eed 15 ng\u01b0\u1eddi[footnote]K\u1ef3 thi bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed 15 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eef 'Bi\u1ec7t' v\u00e0 'L\u1ed9' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed 3-36 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Bi\u1ec7t', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung ch\u1eef 'L\u1ed9'.[\/footnote], t\u1eeb 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1edbi 5 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec g\u1eedi sang l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn d\u1ef1 thi. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadp h\u1ed9 t\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c 7 n\u0103m, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9 t\u1ed5 ti\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.\"<\/i> \u0110\u1ec1u theo \u0111\u00f3.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00e1n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, l\u1ea1i ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m[footnote]L\u1ea1i ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'L\u1ea1i'.[\/footnote]. C\u1ea3nh S\u01a1 m\u1eb7c \u00e1o xanh v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n. Sau khi \u0111\u1ed5i ban \u00e1o m\u0169, b\u00e8n ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p m\u1eb7c \u00e1o xanh, ng\u00e0y v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n th\u00ec l\u1ec7nh cho C\u00e1c m\u00f4n l\u1ea5y ch\u1ec9.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng. Gi\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng Chi\u00eau C\u1ea5u kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ch\u00e2u Thi\u1ec3m.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, tri ch\u00e2u Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3 b\u1ecb tru\u1ea5t m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, b\u00e3i ch\u1ee9c; \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Duy\u1ec5n M\u00e3 D\u1ef1 b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n n\u01a1i nh\u1ecf.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Qu\u1ef3 d\u00f9ng s\u00e1p v\u00e0 m\u1ef1c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebfu c\u00e1c quan l\u1edbn \u1edf kinh s\u01b0, l\u1ea1i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n thu nh\u1eb7t x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 \u0111\u1ec3 ch\u00f4n, v\u00ec th\u1ebf nhi\u1ec1u ng\u00f4i m\u1ed9 b\u1ecb \u0111\u00e0o b\u1edbi; l\u1ea1i chia r\u1ebd v\u1ee3 ch\u1ed3ng d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c h\u00f4n nh\u00e2n trong nh\u00e0 h\u1ecd. M\u00e3 D\u1ef1 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u1ef1 c\u0169ng v\u00ec b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong b\u1ed9, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Tam ty, c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m t\u1eeb cung c\u1ea5m gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 t\u1ea1p, l\u1ec7nh cho m\u1ed9t vi\u00ean ph\u00e1n quan gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c d\u00e2n ch\u00fang[footnote]'\u00c9p bu\u1ed9c d\u00e2n ch\u00fang' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef '\u00c1p' s\u1eeda th\u00e0nh '\u1ee8c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho Tam ty bi\u00ean so\u1ea1n quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 d\u1ecbch kho\u00e1n trong thi\u00ean h\u1ea1, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean.\r\n\r\n[34] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u H\u01b0\u1edbng B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i. H\u01b0\u1edbng B\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Nhung, v\u1ed1n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 ngh\u1ec7, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u tr\u1eadn chi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c quan bi\u00ean th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia \u0111\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, khu v\u1ef1c Khai C\u00e1t Gia C\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Suy ph\u00e1n quan \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0111i\u1ec1u tra t\u1ea5u tr\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u, th\u00ec v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169, c\u00e1c kho\u1ea3n ban th\u01b0\u1edfng khi t\u1eeb bi\u1ec7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee5 c\u1ea5p v\u00e0 \u01a1n hu\u1ec7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i S\u00f9ng nghi Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Kh\u00e1nh, C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00fd Kha \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, D\u1eabn ti\u1ebfn Ph\u00f3 s\u1ee9, Tri Ung ch\u00e2u Ti\u00eau Ch\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9, l\u01b0u l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169. <em>(C\u00f3 ch\u1ed7 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u1ea1i L\u00fd gi\u1ebft N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u1edf \u0111\u00e2y. S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 hai, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/em>\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba Ng\u00f4 D\u1ee5c \u0111\u00e3 m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Ch\u00ednh T\u00fac.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111i\u1ec7n th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean t\u1ea1i M\u1ee5c Th\u00e2n Tr\u1ea1ch. Ban \u0111\u1ea7u, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang th\u1ea7n linh kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u01b0 gia c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, n\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Th\u00e2n Tr\u1ea1ch m\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh vi\u1ec7c l\u00e0m theo l\u1ec5 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho hai ch\u1ebf c\u00f9ng \u0111\u00e0i gi\u00e1n v\u00e0 quan L\u1ec5 b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9, v\u00e0 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn r\u1eb1ng:[footnote]Ch\u1eef 'nhi' trong 'nhi ng\u00f4n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 13-4 b\u1ed5 sung.[\/footnote]Nh\u00e0 H\u00e1n d\u00f9ng ngh\u0129a l\u00fd trong \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, b\u00e3i b\u1ecf mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c, nay vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n th\u1edd th\u1ea7n linh t\u1ea1i M\u1ee5c Th\u00e2n Tr\u1ea1ch v\u00e0 Qu\u1ea3ng Th\u00e2n Tr\u1ea1ch kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf cho r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Th\u00e2n Tr\u1ea1ch \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00e2u, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u00e1 b\u1ecf, c\u00f2n M\u1ee5c Th\u00e2n Tr\u1ea1ch th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tu s\u1eeda.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, <i>(x\u00e9t r\u1eb1ng trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ghi l\u00e0 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o can chi tr\u01b0\u1edbc sau, n\u00ean theo ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b c\u00f3 sai s\u00f3t.)<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 vi\u1ebft: <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n giao cho th\u1ee7 l\u1ec7nh; vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t th\u1ee7 l\u1ec7nh giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c. Nh\u01b0ng nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 quan l\u1ea1i tham lam t\u00e0n b\u1ea1o h\u1ea1i d\u00e2n, gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea5y s\u1ef1 bu\u00f4ng l\u1ecfng l\u00e0m khoan dung, l\u1ea5y s\u1ef1 kh\u1eaft khe l\u00e0m s\u00e1ng su\u1ed1t. Thu\u1ebf m\u00e1 v\u1ed1n c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng l\u1ea1i t\u0103ng n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edch; h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u1ed1n c\u00f3 quy t\u1eafc, nh\u01b0ng l\u1ea1i x\u1eed l\u00fd t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra t\u00e0i n\u0103ng. C\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng ai \u0111\u1ec1 c\u1eed, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd Tr\u1eabm giao ph\u00f3 sao! H\u00e3y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi suy ngh\u0129 l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, \u0111\u1eebng n\u1ecbnh h\u00f3t quy\u1ec1n th\u1ebf, \u0111\u1eebng dung t\u00fang k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, h\u00e3y th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd Tr\u1eabm.\"<\/i>\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, L\u1ee3i, Qu\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n ti\u1ebfp t\u1eeb xa tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Kinh s\u01b0, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Kinh Nam; n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng qua Kinh s\u01b0 th\u00ec t\u00ednh theo \u0111\u1ecba l\u00fd, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 60 tr\u1ea1m, n\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169 kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169. Ban \u0111\u1ea7u, Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp \u1edf hai xuy\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y xa v\u1ea1n d\u1eb7m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i, m\u1ec7t m\u1ecfi, b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm xu\u1ec3. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 n\u00e0y.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1ea1i c\u00e1c d\u1ecbch x\u00e1, \u0111\u00ecnh qu\u00e1n thu\u1ed9c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 m\u1ed9t th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra thi h\u00e0nh m\u1ed9t l\u1ea7n.\r\n\r\n[44] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd m\u00f9ng m\u1ed9t, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u L\u00fd Th\u1ecd B\u1eb1ng l\u00e0m Tri qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, c\u00f9ng \u0110\u1ed3ng \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh T\u00e2y Th\u1ea1ch D\u1ee5ng H\u01b0u l\u00e0m Tri qu\u00e2n Uy Th\u1eafng. Khi \u1ea5y, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111i s\u1ee9 qua Nh\u1eef Ch\u00e2u, t\u00e2u r\u1eb1ng Kinh T\u00e2y n\u0103m \u0111\u00f3 b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, Th\u1ecd B\u1eb1ng b\u1eaft d\u00e2n trong qu\u1eadn d\u00e2ng g\u1ed7 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda dinh th\u1ef1, \u0111\u00ecnh t\u1ea1, g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, nh\u01b0ng ty \u0110\u1ec1 h\u00ecnh tra x\u00e9t kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, cho ch\u00e1u c\u1ee7a C\u1ea5p s\u1ef1 trung, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n C\u1eadn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ee5 l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu Trai lang. Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n C\u1eadn \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi n\u0103m Th\u00e1i T\u00f4ng, nay con ch\u00e1u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u \u0111\u00e3i.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, m\u1ed7i khi c\u00f3 khoa thi th\u00ec b\u1ed5 sung thi sinh Qu\u1ea3ng v\u0103n qu\u00e1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch n\u0103m m\u1edbi thi, n\u00ean ph\u1ea3i b\u1ed5 sung thi sinh tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t n\u0103m. \u0110\u1ebfn khi thi, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh th\u00e0nh mua tr\u1ed9m gi\u1ea5y t\u1edd gi\u00e1m sinh, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i thi, ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1ea1o h\u1ed9 t\u1ecbch trong kinh \u0111\u1ec3 mong ti\u1ebfn th\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa. Xin t\u1eeb nay m\u1ed7i khi c\u00f3 khoa thi, v\u1eabn b\u1ed5 sung thi sinh nh\u01b0 c\u0169, v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng 450 ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam 150 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c t\u0103ng th\u00eam 150 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n th\u00e1ng 6, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Ng\u00f4 C\u1eadp t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng c\u1ea5p cho c\u00e1c ph\u00e1n quan Tam ty s\u1ed5 \u1ea5n ch\u1ec9 ng\u1ef1 ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch. Nay ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p kh\u1ea3o x\u00e9t. Xin t\u1eeb nay cu\u1ed1i n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng t\u1ed9i m\u00e0 th\u0103ng gi\u00e1ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ea5y l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ng\u00f4 C\u1eadp ghi l\u1ea1i cho Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh[footnote] Ch\u1eef 'Tr\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu. X\u00e9t l\u00fac n\u00e0y Tam ty s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, s\u00e1ch \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 57 ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh', n\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, L\u01b0u L\u1eadp \u0110\u1ee9c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u V\u1ee5 Ch\u00e2u, v\u00ec Gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong cho con trai c\u1ee7a Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c, t\u00ean l\u00e0 H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Phi\u00ean c\u0169, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Thu\u1eadn Ch\u00e2u. Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf th\u00e0nh T\u00f4ng Ca. Sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, b\u1ed9 h\u1ea1 l\u1eadp con trai \u00f4ng l\u00ean thay. M\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh l\u00e0 L\u00fd th\u1ecb s\u1ee3 con c\u00f4i c\u00fat y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 nghi\u1ec7p, b\u00e8n d\u00e2ng da l\u1ee5a, \u0111\u01b0a s\u1ed5 s\u00e1ch kho t\u00e0ng cho Th\u1ed5i T\u01b0 La, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ed5i T\u01b0 La ti\u1ebfp nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Nghi\u00eam \u0110o\u00e0n, sau \u0111\u00f3 ch\u1ebft khi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c \u00c2n \u0110o\u00e0n.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t theo <i>\"Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i>, v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 2, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Thu\u1eadn \u0110o\u00e0n, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay theo th\u1ef1c l\u1ee5c. Vi\u1ec7c Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c \u1edf th\u00e0nh T\u00f4ng Ca \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chi ti\u1ebft v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 3.<\/i>\r\n\r\n<i>Cao V\u0129nh Ni\u00ean trong \u300aL\u0169ng H\u1eefu Nh\u1eadt L\u1ee5c\u300b vi\u1ebft r\u1eb1ng Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c ch\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con, n\u00ean d\u00f2ng d\u00f5i b\u1ecb tuy\u1ec7t. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 do kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 l\u1eadp, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 tuy\u1ec7t t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[50] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, nh\u1eadn chi\u1ebfu \u0111i xem x\u00e9t s\u00f4ng ng\u00f2i, b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng quan \u0111i\u1ec3m v\u1edbi L\u00fd Tham, \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, b\u00e8n t\u1ed1 c\u00e1o L\u00fd Tham l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fd Tham nh\u1edd L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 do may m\u1eafn; (L\u00fd Tham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t). L\u1ea1i sai ti\u1ec3u l\u1ea1i Cao Th\u1ee7 Trung mang b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u00f4ng ng\u00f2i d\u00e2ng l\u00ean T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c.\"<\/i> Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc c\u0169ng t\u1ea5u r\u1eb1ng L\u00fd Tham k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb.\r\n\r\nV\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai L\u01b0 S\u0129 T\u00f4ng, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, v\u00e0 Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c, H\u1eefu ty gi\u00e1n, \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng c\u1ea3 Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb x\u00e1c th\u1ef1c. Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i v\u00ec ch\u1ec9 nghe \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i.\r\n\r\nNg\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng lo d\u00e2n hay tranh ch\u1ea5p, phong t\u1ee5c d\u1ea7n tr\u1edf n\u00ean b\u1ea1c b\u1ebdo, mu\u1ed1n t\u00ecm c\u00e1ch s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 \u0111\u1ea1i phu t\u1ef1 m\u00ecnh n\u00eau g\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o ngh\u0129a, d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c? Th\u00e2n t\u00edch gi\u1eef ch\u1ee9c quan, vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n ta. Nh\u01b0ng khi c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng, \u00fd ki\u1ebfn b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, sinh ra hi\u1ec1m kh\u00edch ri\u00eang, d\u00e2ng s\u1edb nhi\u1ec1u l\u1ea7n, tranh c\u00e3i \u1ed3n \u00e0o, d\u00e1m vu c\u00e1o l\u1eeba d\u1ed1i, x\u1eed s\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y ra v\u1ee5 \u00e1n, \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, x\u00e9t l\u1ea1i l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eadt. H\u00e0nh vi c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0y sao! Khi\u1ebfn d\u00e2n \u0111en nh\u00ecn v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 noi theo? Nay gi\u00e1ng Th\u00e2n t\u00edch l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tr\u1eeb, ni\u00eam y\u1ebft t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e2n T\u00edch sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0o.\r\n\r\n<i>(L\u01b0 S\u0129 T\u00f4ng trong ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec1n, b\u1ea3n m\u1ef1c ch\u00e9p r\u1eb1ng S\u0129 T\u00f4ng n\u00f3i Tham v\u00e0 Th\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y nhi\u1ec7m, d\u00f9 c\u00f3 t\u1ed9i, ch\u1ec9 n\u00ean g\u1eedi v\u0103n th\u01b0, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft gi\u1ea3i. B\u1ea3n chu \u0111\u00e3 x\u00f3a \u0111i, nay kh\u00f4ng theo.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u00fd Tham trong ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec1n ch\u00e9p: T\u1eeb khi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea Ho\u00e0nh L\u0169ng, \u0111e d\u1ecda B\u1eafc \u0111\u00f4, b\u00e8n tu s\u1eeda \u0111\u00ea Kim, m\u1ed7i n\u0103m huy \u0111\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n d\u00e2n phu. Tham th\u1ea5y \u0111\u00ea \u0111\u00e3 xong, xin ng\u1eebng m\u1ed9t n\u0103m, gi\u1ea3m m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n d\u00e2n phu. X\u00e9t n\u0103m sau th\u00e1ng t\u00e1m Tham m\u1edbi \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c gi\u1ea3m m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n d\u00e2n phu l\u00e0 n\u0103m n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u01b0u Ch\u00ed trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 Qu\u00e1ch Th\u00e2n t\u00edch ch\u00e9p: N\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai tu s\u1eeda s\u00f4ng L\u1ee5c Th\u00e1p, c\u00f9ng L\u00fd Tham, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee5c Th\u00e1p, \u0111\u1ec3 s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, Th\u00e2n t\u00edch n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang, sau qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh, v\u00f9ng \u0111\u00f4ng b\u1eafc b\u1ecb tai h\u1ecda. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, nh\u01b0ng \u00fd Tham kh\u00e1c, Vua b\u00e8n b\u00e3i ch\u1ee9c Tham. Th\u00e2n t\u00edch nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00e2ng s\u1edb t\u1ed1 c\u00e1o Tham ph\u1ea1m c\u00e1c l\u1ed7i kh\u00e1c, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0o. X\u00e9t Tham ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, n\u0103m sau th\u00e1ng t\u00e1m m\u1edbi \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao L\u01b0u Ch\u00ed l\u1ea1i sai l\u1ea7m nh\u01b0 v\u1eady? Nay kh\u00f4ng theo.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u00f4 Th\u1ee9c thay Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh vi\u1ebft b\u00e0i v\u0103n bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tri\u1ec7u Kh\u1ea3i ch\u00e9p: L\u00fd Tham l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, vi\u1ec7c quan x\u1eed l\u00fd t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc, l\u1ea1i cho m\u1ed9t con l\u00e0m quan. Qu\u00e1ch Th\u00e2n t\u00edch l\u00e0m Gi\u00e1n quan, can r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c c\u1ee7a Tham v\u1ed1n l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Vua gi\u1eadn, mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i Th\u00e2n t\u00edch, Kh\u1ea3i n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1eb7n Th\u00e2n t\u00edch, \u0111\u1eebng ch\u1ec9 bi\u1ebft v\u00e2ng theo l\u1ed7i c\u1ee7a Tr\u1eabm. Nay b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng \u1ea5y, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1!\"<\/i> X\u00e9t Th\u00e2n t\u00edch l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1n quan, Tham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t; t\u1eeb T\u01b0 phong lang trung th\u0103ng l\u00ean Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m, l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m \u0111\u00f3. T\u1eeb th\u00e1ng t\u00e1m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ch\u1ec9 b\u1ed1n th\u00e1ng, vi\u1ec7c <i>\"x\u1eed l\u00fd t\u1ed1t vi\u1ec7c quan\"<\/i> c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5, e r\u1eb1ng \u0111\u1ec1u sai l\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[52] Chi\u1ebfu T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1[footnote]Chi\u1ebfu T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1, ch\u1eef 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 20-5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1ch th\u00e2n mu\u1ed1n c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i t\u00f4ng th\u1ea5t, ph\u1ea3i c\u00f3 ba \u0111\u1eddi l\u00e0m quan, ho\u1eb7c cha \u00f4ng t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ea3o l\u00e3nh; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c, d\u00f9 ba \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m quan c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed L\u00e2m nha Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt T\u1ef1 Th\u1ea7n, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u01b0u Th\u00e2n, sang d\u00e2ng v\u1eadt ph\u1ea9m do qu\u1ed1c m\u1eabu \u0111\u1ec3 l\u1ea1i.\r\n\r\n[54] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng tam th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00e1n H\u00e0 Nam ph\u1ee7. Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch, Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc d\u00f9 kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ea1n B\u00e1c, nh\u01b0ng Ng\u1ea1n B\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[55] H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.\r\n\r\n[56] Khu m\u1eadt s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00e0n K\u1ef3 gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.\r\n\r\n[57] Khu m\u1eadt s\u1ee9, S\u01a1n Nam \u0111\u00f4ng l\u1ed9 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam Th\u1ecb trung, C\u1ea3nh linh cung s\u1ee9.\r\n\r\nV\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c m\u1edbi xin t\u1eeb ch\u1ee9c, gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac s\u1ee3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u thay th\u1ebf, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ed1 c\u00e1o X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u giao thi\u1ec7p v\u1edbi n\u1eef y\u1ebft, x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 l\u1edbn, d\u00e0nh ri\u00eang ch\u1ed7 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ho\u1ea1n quan. L\u1ea1i c\u00f3 ho\u1ea1n quan gi\u1ea3 m\u1ea1o chi\u1ebfu ch\u1ec9, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd. X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u b\u1ecf qua ho\u1ea1n quan gi\u1ea3 m\u1ea1o chi\u1ebfu ch\u1ec9, sau khi x\u00e9t h\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a \u00d4n Th\u00e0nh ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Gi\u1ea3 th\u1ecb, trong cung g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u1ea3 b\u00e0 b\u00e0, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u coi nh\u01b0 c\u00f4 ru\u1ed9t. Gi\u00e1n quan h\u1eb7c t\u1ed9i X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u giao thi\u1ec7p v\u1edbi n\u1eef y\u1ebft, ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ec9 Gi\u1ea3 th\u1ecb.\r\n\r\n[59] Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9.\r\n\r\n[60] H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang. Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n d\u00f9ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, nh\u01b0ng h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac c\u1ed1 ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n[61] C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang[footnote]Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ch\u1eef 'ph\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. S\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 191 ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5 th\u00e1ng 4 Tr\u00ecnh Kham b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 5 c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady; T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 292 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u00e9p Kham l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.[\/footnote].\r\n\r\n[62] H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ki\u00eam ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7. Tu k\u1ebf nhi\u1ec7m sau Bao Ch\u1eedng uy nghi\u00eam, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo l\u00fd l\u1ebd, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 h\u00ecnh th\u1ee9c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn, Tu n\u00f3i: <i>\"T\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 m\u1ea1nh y\u1ebfu kh\u00e1c nhau, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf ch\u1ed7 m\u1ea1nh m\u00e0 c\u1ed1 \u00e9p ch\u1ed7 y\u1ebfu.\"<\/i>\r\n\r\n[64] Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 ty Lang trung, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 Bao Ch\u1eedng l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba. Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>\"\u0110\u00f4ng cung b\u1ecf tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, thi\u00ean h\u1ea1 lo l\u1eafng, qu\u1ea7n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e0y, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a nghe c\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh g\u00ec. Kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1nh \u00fd k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng quy\u1ebft, l\u00e0 v\u00ec sao? Mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 g\u1ed1c r\u1ec5, m\u00e0 Th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. G\u1ed1c r\u1ec5 kh\u00f4ng l\u1eadp, h\u1ecda n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n? Mong b\u1ec7 h\u1ea1 nghe theo ngh\u0129a \"<\/i>duy th\u00e0nh<i>\" c\u1ee7a thi nh\u00e2n, c\u1ee7ng c\u1ed1 n\u01a1i g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi: <i>\"Khanh mu\u1ed1n l\u1eadp ai?\"<\/i> Ch\u1eedng \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n g\u00ec, ch\u1ec9 v\u00ec lo cho t\u00f4ng mi\u1ebfu mu\u00f4n \u0111\u1eddi n\u00ean m\u1edbi xin s\u1edbm l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed. B\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ecfi th\u1ea7n mu\u1ed1n l\u1eadp ai, l\u00e0 nghi ng\u1edd th\u1ea7n v\u1eady. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mong c\u1ea7u ph\u00fac l\u1ed9c v\u1ec1 sau, ch\u1ec9 mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t k\u1ef9.\"<\/i>\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf vui v\u1ebb n\u00f3i: <i>\"S\u1ebd b\u00e0n sau.\"<\/i>\r\n\r\nBao Ch\u1eedng l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1ef7 th\u1ebf l\u1ed9ng quy\u1ec1n, l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i cho d\u00e2n ch\u00fang, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p b\u1eadc, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u00e1 m\u1ee9c, ch\u01b0a t\u1eebng dung t\u00fang, n\u00ean b\u1ecdn h\u1ecd th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: 'S\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a ti\u1ec1n tri\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng soi, b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, th\u1eadt l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc.' Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i qu\u00e1 m\u1ee9c, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n h\u1ecd. V\u1edbi s\u1ef1 anh minh v\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, c\u00f3 t\u1ed9i \u1eaft ph\u1ea3i ph\u1ea1t, b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m \u0111\u1ea1i t\u1ed9i. Nh\u01b0ng c\u1ea7n ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb t\u1eeb, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1eadu h\u1ecda. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 ghi nh\u1edb l\u1eddi c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00e0ng th\u00eam ki\u1ec1m ch\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi ban b\u1ed1 chi\u1ebfu l\u1ec7nh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i, b\u00ean ngo\u00e0i b\u00e0n t\u00e1n x\u00f4n xao, r\u1ea5t s\u1ee3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho th\u1ec3 ch\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa, chi\u1ebfu l\u1ec7nh l\u00e0 quy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u1ecb an, lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng! Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1ec7 n\u00e0y c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, ch\u1ebf s\u1eafc v\u1eeba ban ra, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y th\u00e1ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i; t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng v\u1eeba th\u1ef1c hi\u1ec7n[footnote] 'T\u1ea5u th\u1ec9nh' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ghi l\u00e0 't\u1ea5u ng\u1eef', trong 'Bao Hi\u1ebfu T\u00fac c\u00f4ng t\u1ea5u ngh\u1ecb lu\u1eadn chi\u1ebfu l\u1ec7nh s\u1ed1 d\u1ecbch' ghi l\u00e0 'th\u1ec9nh t\u1ea5u'.[\/footnote], l\u1ea1i t\u00f9y th\u1eddi m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. D\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft m\u1ec7nh l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0m sao khuy\u00ean r\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c? Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, ban b\u1ed1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9, c\u1ea7n th\u00eam th\u1eadn tr\u1ecdng. C\u00e1c quan th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi b\u00e0n l\u1ee3i h\u1ea1i, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft giao cho hai ch\u1ebf t\u1eadp ngh\u1ecb, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i, m\u1edbi cho ban h\u00e0nh. V\u1ec1 sau n\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ea1i ch\u00ednh h\u1ea1i d\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u. Nh\u01b0 v\u1eady, ph\u00e1p lu\u1eadt s\u1ebd th\u1ed1ng nh\u1ea5t, c\u00f3 quy t\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00e1p gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, xin giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho c\u00e1c l\u1ed9 gi\u00e1m ty v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 t\u1ef1 c\u1eed thu\u1ed9c quan, gi\u00e1n quan, ng\u1ef1 s\u1eed kh\u00f4ng tr\u00e1nh vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a nh\u1ecb ph\u1ee7, cho ph\u00e9p hai ch\u1ebf \u0111\u1ebfn t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u1ee5 truy\u1ec1n c\u1ee7a Bao Ch\u1eedng. Nay ch\u00ednh truy\u1ec7n b\u1ecf \u0111i ph\u1ea7n gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, \u0111\u00e0i gi\u00e1n quan kh\u00f4ng tr\u00e1nh vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a nh\u1ecb ph\u1ee7, cho ph\u00e9p hai ch\u1ebf \u0111\u1ebfn t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[65] Chi\u1ebfu cho ch\u00ednh v\u1ec7 li\u00ean t\u1ee5c m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y ngh\u1ec9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua n\u00f3i v\u1edbi Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh: <i>\"N\u1ed9i th\u1ea7n gi\u00e1m Ng\u1ef1 tr\u00f9 l\u00e0 \u0110\u1eadu Chi\u00eau T\u1ec1, ng\u00e0y y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ef1 \u00fd gi\u1ebft d\u00ea con, d\u00ea con l\u00e0 v\u1eadt ch\u01b0a tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, gi\u1ebft oan u\u1ed5ng. \u0110\u00e3 t\u1eebng r\u0103n d\u1ea1y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft, nay l\u1ea1i gi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u1eebng ph\u1ea1t.\"<\/i> \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1ch ch\u1ee9c.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ch\u1ebf c\u00e1o t\u1eeb khi l\u1eadp qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu.\r\n\r\n[68] Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"X\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan l\u1ea1i kinh tri\u1ec1u \u0111ang ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng s\u1ed1 ch\u1ed7 tr\u1ed1ng l\u1ea1i \u00edt, ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i m\u1ed9t hai n\u0103m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh ngh\u00e8o kh\u00f3. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p h\u1ecd xin ngh\u1ec9 ph\u00e9p ra ngo\u00e0i, ch\u1edd \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea7n quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n ngh\u1ec9 ph\u00e9p. Khi \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t danh s\u00e1ch cao h\u01a1n, h\u1ecd s\u1ebd t\u1ef1 quay l\u1ea1i tham gia c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1i vi\u1ec7n.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho d\u00e2n binh \u1edf Ch\u00e2u Th\u1ea7n v\u00e0 Ch\u00e2u L\u1ec5 v\u00ec \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ebft gi\u1eb7c man.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Phan T\u00fac, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Hu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m quy\u1ec1n Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9. L\u00fac \u0111\u00f3, gi\u1eb7c man n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Thi\u1ec7u Ch\u00e2u, gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng v\u00e0 binh l\u00ednh, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao cho T\u00fac lo vi\u1ec7c d\u1eb9p lo\u1ea1n. T\u00fac \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea1i T\u00fd M\u1ed9c, t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 90 \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a gi\u1eb7c.\r\n\r\n<i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u00fac, nh\u01b0ng trong th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eb7c man n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Thi\u1ec7u Ch\u00e2u, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/i>\r\n\r\n<i>Ph\u1ea1m T\u1ed5 V\u0169 trong b\u00e0i minh tr\u00ean m\u1ed9 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 vi\u1ebft: <i>\"D\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u \u1edf V\u0169 C\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ec7u Ch\u00e2u n\u1ed5i lo\u1ea1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Qu\u1ef3 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u1ed3 Nam ki\u00eam Tri ch\u00e2u Thi\u1ec7u. Qu\u1ef3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, b\u00ed m\u1eadt d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00eam khuya, ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng bao v\u00e2y nhi\u1ec1u v\u00f2ng. X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u leo l\u00ean r\u00e0o h\u00e9t l\u1edbn, Qu\u1ef3 ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t r\u00e0o, ch\u00e9m t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00f4i Thi\u1ebft Th\u00e0nh v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, khuy\u00ean X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u c\u0169ng xin n\u1ed9p thu\u1ebf cho h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ch\u00e2u d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n.\"<\/i> )<\/i>\r\n\r\nT\u00fac l\u00e0 ch\u00e1u b\u1ed1n \u0111\u1eddi c\u1ee7a Phan M\u1ef9.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, S\u1eed Ch\u00ed Th\u00f4ng, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri, v\u00e0 Nh\u1eadm Th\u1ee7 Trung, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed tu s\u1eeda trong cung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tu s\u1eeda d\u00e3y ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nghi, nh\u01b0ng Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfm d\u1ee5ng danh ngh\u0129a, l\u00e3ng ph\u00ed v\u1eadt li\u1ec7u, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao cho Ch\u00ed Th\u00f4ng v\u00e0 Th\u1ee7 Trung t\u1ed5ng qu\u1ea3n. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u1eed \u0110\u1eb7ng B\u1ea3o C\u00e1t, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, v\u00e0 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a, V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi, l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u00e1c khu v\u1ef1c ph\u00eda nam c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa v\u00e0 T\u00e2y Hoa.\r\n\r\n<i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 9, nay g\u1ed9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Giao Ch\u1ec9 c\u1ed1ng hai con th\u00fa l\u1ea1. Ban \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc n\u00e0y x\u01b0ng l\u00e0 d\u00e2ng l\u00e2n, h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 tr\u00e2u n\u01b0\u1edbc, th\u00e2n c\u00f3 v\u1ea3y th\u1ecbt, \u0111\u1ea7u m\u0169i c\u00f3 s\u1eebng, \u0103n c\u1ecf t\u01b0\u01a1i, tr\u00e1i c\u00e2y v\u00e0 d\u01b0a, tr\u01b0\u1edbc khi \u0103n ph\u1ea3i d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e1nh.\r\n\r\nKhi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nam H\u00f9ng Ch\u00e2u thi\u00eam ph\u00e1n, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ec1 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ea5u r\u1eb1ng con th\u00fa n\u00e0y kh\u00e1c xa v\u1edbi m\u00f4 t\u1ea3 trong s\u00e1ch s\u1eed. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ef3 l\u00e2n, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea7u nh\u01b0 b\u1ecb man di l\u1eeba g\u1ea1t.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i c\u00f3 Tri Ki\u1ec1n Ch\u00e2u, T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung \u0110\u1ed7 Th\u1ef1c c\u0169ng t\u1ea5u: <i>\"Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u1eebng c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u1eb1ng: '\u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ea gi\u00e1c n\u00fai m\u00e0 th\u00f4i.' X\u00e9t k\u1ef9 \u300aPh\u00f9 Th\u1ee5y \u0110\u1ed3\u300b: L\u00e2n l\u00e0 lo\u00e0i th\u00fa nh\u00e2n t\u1eeb, th\u00e2n nh\u01b0 h\u01b0\u01a1u, \u0111u\u00f4i b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng, \u0111\u1ea7u s\u1eebng c\u00f3 th\u1ecbt. Nay Giao Ch\u1ec9 d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng th\u00e2n h\u01b0\u01a1u m\u00e0 c\u00f3 v\u1ea3y, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3. X\u01b0a v\u00e0o cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i Th\u1ee7y \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, \u1edf V\u0169 Ti\u1ebfn c\u00f3 con th\u00fa xu\u1ea5t hi\u1ec7n, m\u1ed9t s\u1eebng, \u0111\u1ea7u d\u00ea, c\u00e1nh r\u1ed3ng, ch\u00e2n ng\u1ef1a, c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o c\u0169ng kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 lo\u00e0i v\u1eadt l\u1ea1, d\u00f9 \u1edf trung nguy\u00ean \u0111\u00f4i khi c\u0169ng c\u00f3. \u300aNh\u0129 Nh\u00e3\u300b gi\u1ea3i th\u00edch: Khu\u00e2n l\u1edbn nh\u01b0 nai, \u0111u\u00f4i b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng; Hu\u1ec1 gi\u1ed1ng ng\u1ef1a, m\u1ed9t s\u1eebng; L\u00e2n, th\u00e2n h\u01b0\u01a1u, \u0111u\u00f4i b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng; l\u1ea1i c\u00f3 H\u1ee7y, gi\u1ed1ng b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng, m\u00e0u xanh, n\u1eb7ng ngh\u00ecn c\u00e2n. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00f3i th\u00e2n c\u00f3 v\u1ea3y. \u300aQu\u1ea3ng Ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Ph\u00f9 Chi[footnote]Ph\u00f9 Chi, ch\u1eef 'Chi' nguy\u00ean l\u00e0 'B\u1ea1t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Phi\u00ean Di 7-30 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] gi\u1ed1ng l\u00e2n, da c\u00f3 v\u1ea3y. Tuy g\u1ea7n gi\u1ed1ng, nh\u01b0ng h\u00ecnh d\u1ea1ng l\u1ea1i nh\u01b0 b\u00f2, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c quan \u1edf ngo\u00e0i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u ph\u00e2n bi\u1ec7t. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c xa x\u00f4i \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 man di \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2n l\u00e0m \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. Xin tuy\u00ean d\u1ee5 s\u1ee9 gi\u1ea3 Giao Ch\u1ec9, v\u00e0 khi ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fa l\u1ea1, kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 k\u1ef3 l\u00e2n, \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc xa kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i ta, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t \u00fd ngh\u0129a chi\u00eau d\u1ee5 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 th\u00fa l\u1ea1.\r\n\r\n[73] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9: N\u1ebfu Tu\u1ea7n ki\u1ec3m tr\u00f3c t\u1eb7c s\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch ho\u1eb7c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 th\u1ea5t thu, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ti\u1ebfn s\u0129 Ch\u00e2u Hi M\u1ea1nh \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ee9 m\u00f4n tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf ch\u00e2u h\u1ecdc b\u1ea3n ch\u00e2u, v\u00ec Tri ch\u00e2u Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong h\u01b0\u01a1ng khen ng\u1ee3i.\r\n\r\nT\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u, hi\u1ec3u r\u00f5 phong t\u1ee5c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hi\u1ebfu h\u1ecdc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng ph\u00fa \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed khoa c\u1eed. T\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c Hi M\u1ea1nh, b\u00e8n chuy\u00ean d\u00f9ng kinh thu\u1eadt \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n d\u1ea1y, h\u1ecdc tr\u00f2 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0\u01a1ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecdc x\u00e1, c\u1ea7m kinh gi\u1ea3ng gi\u1ea3i v\u00e0 h\u1ecfi han, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2. \u00d4ng c\u00f2n m\u1eddi g\u1eb7p \u1ea9n s\u0129 Tr\u1ea7n Li\u1ec7t, l\u1ea5y l\u1ec5 th\u1ea7y m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i. Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u1ecbnh M\u1ee5c \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 h\u1ecdc v\u1ea5n v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i.\r\n\r\nT\u1ee5c \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c tang ma, th\u1edd Ph\u1eadt, m\u1eddi kh\u00e1ch, l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u1ebft s\u1ee9c ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng xa x\u1ec9 l\u00e0m hi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m, m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f3c, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i b\u00e1n h\u1ebft t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 lo li\u1ec7u, r\u1ed3i m\u1edbi d\u00e1m ph\u00e1t tang. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c th\u1eeba c\u01a1 h\u1ecd kh\u00f3 kh\u0103n, mua r\u1ebb ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec l\u1eadp v\u0103n t\u1ef1 vay n\u1ee3, c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u1ed1n kh\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i. T\u01b0\u01a1ng ra l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u1ea7y mo ch\u1ee7 tr\u1ecb b\u1ec7nh, d\u00f9ng b\u00f9a ch\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m d\u1ee9t kho\u00e1t. Con em c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng tu\u00e2n theo gi\u00e1o l\u1ec7nh, \u00f4ng li\u1ec7t k\u00ea s\u1ef1 vi\u1ec7c l\u00e0m th\u00e0nh n\u0103m \u0111i\u1ec1u r\u0103n \u0111\u1ec3 gi\u00e1o hu\u1ea5n. \u0110\u1ebfn khi T\u01b0\u01a1ng r\u1eddi \u0111i, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u l\u1eadp bia ghi \u0111\u1ee9c ch\u00ednh. T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 M\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh, s\u00f4ng S\u00e1ch ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n, h\u00e3y ph\u00e1t hai ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, trong cung ban xu\u1ed1ng t\u1edd tr\u00e1t: <i>\"C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, Suy quan Khai Phong ph\u1ee7 Ng\u00f4 Sung l\u00e0 th\u00f4ng gia v\u1edbi Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1ed9 b\u1ed9. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Suy quan ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00e1n quan, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 ba n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan Tam ty. Sung \u1edf ph\u1ee7 m\u1edbi h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.\"<\/i> Trung th\u01b0 xin \u0111em b\u1ea3n t\u1ea5u g\u1ed1c giao ra ngo\u00e0i thi h\u00e0nh, Vua ph\u00ea: <i>\"\u0110\u00e3 \u0111\u1ed1t r\u1ed3i.\"<\/i> L\u1ea1i xin t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, <i>(x\u00e9t r\u1eb1ng s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 B\u00ednh T\u00fd c\u0169ng sai.)<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf d\u00e2ng tr\u00e0n, g\u00e2y h\u1ea1i cho ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf \u0110\u00f4ng Minh. \u1ede huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169, s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh Kh\u1ea9u, l\u00e0m ng\u1eadp l\u1ee5t l\u00faa m\u00e1 \u1edf Phong Kh\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. T\u1ea1m ho\u00e3n thu\u1ebf h\u1ea1 v\u00e0 ti\u1ec1n mu\u1ed1i, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ph\u1ee7 Khai Phong \u0111i xem x\u00e9t c\u00e1c huy\u1ec7n v\u00e0 c\u1ee9u t\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng ki\u00eam ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00f9ng Ch\u00e2u, Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 M\u00e3 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c xu\u1ed1ng l\u00e0m T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9, Anh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed; ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Cao D\u01b0\u01a1ng Quan l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t, B\u1eafc t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Li\u00eam Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Di\u00eam S\u0129 L\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m S\u00f9ng nghi s\u1ee9. Ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 t\u00e2u r\u1eb1ng Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u, nh\u00e2n S\u0129 L\u01b0\u01a1ng v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111em ng\u01b0u ho\u00e0ng v\u00e0 x\u1ea1 t\u1ec1 \u0111\u00fat l\u00f3t.\r\n\r\n[80] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 t\u00e2u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u00e2u th\u01b0 t\u1ea3 c\u01a1 nghi v\u0103n t\u1ef1.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Ung Ch\u00e2u t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd ra tu\u1ea7n bi\u00ean. B\u1ea5y gi\u1edd Ti\u00eau Ch\u00fa nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eabn qu\u00e2n ra tu\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n cho r\u1eb1ng \u00f4ng ta sinh s\u1ef1.\r\n\r\n[82] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng ho\u00e0ng th\u00e2n t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 13 tu\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean phong, \u0111\u1ee7 15 tu\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u00f4n.\r\n\r\n[83] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00e1n \u0111\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh ty Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi g\u1ea3 trong cung vi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc nay ch\u01b0a t\u1eebng quy \u0111\u1ecbnh tu\u1ed5i t\u00e1c, ch\u1ec9 do s\u1ee9 th\u1ea7n trong cung t\u1ea1m th\u1eddi b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh thi h\u00e0nh. S\u1ee3 r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tu\u1ed5i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n tuy\u00ean, tr\u00e1i v\u1edbi l\u1ec5.\"<\/i> Xu\u1ed1ng cho L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[84] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, l\u1ea1i l\u1ea5y \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam, theo l\u1eddi c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng.\r\n\r\nT\u01b0\u1eddng t\u1eeb n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 8 <i>(1048)<\/i> th\u00e1ng 10 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam, \u0111\u1ebfn n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 5 <i>(1053)<\/i> th\u00e1ng 4 v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00e1c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ban \u0111\u1ea7u T\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.300.000 quan ti\u1ec1n, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 3 <i>(1051)<\/i>, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.210.000 quan ti\u1ec1n, n\u0103m th\u1ee9 4 <i>(1052)<\/i> thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.150.000 quan. So v\u1edbi n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 6 <i>(1046)<\/i>, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu n\u0103m th\u1ee9 4 t\u0103ng 680.000 quan, so v\u1edbi n\u0103m th\u1ee9 7 <i>(1047)<\/i> t\u0103ng 200.000 quan.\r\n\r\nL\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m xu\u1ea5t ra t\u1eeb Gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5, n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 2 <i>(1042)<\/i> l\u00e0 6.470.000 quan, n\u0103m th\u1ee9 6 <i>(1046)<\/i> l\u00e0 4.800.000 quan, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, ti\u1ec1n t\u1eeb Gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 kh\u00f4ng c\u00f2n xu\u1ea5t ra n\u1eefa. Sau \u0111\u00f3, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu h\u00e0ng n\u0103m tuy c\u00f3 l\u00fac t\u0103ng l\u00fac gi\u1ea3m kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 5 <i>(1053)<\/i> v\u1eabn \u0111\u1ea1t 1.780.000 quan, n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 1 <i>(1054)<\/i> l\u00e0 1.690.000 quan. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 1 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o thu \u0111\u1ec3 t\u00ednh chi, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 8\/10 chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\nL\u00e2u d\u1ea7n, v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1i cho ph\u00e9p n\u1ed9p th\u00f3c c\u1ecf thay ti\u1ec1n m\u1eb7t, nh\u01b0ng t\u1ec7 n\u1ea1n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 \u1ea3o ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, gi\u00e1 tr\u1ecb gi\u1ea5y t\u1edd c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3m, m\u1ed7i n\u0103m thi\u1ec7t h\u1ea1i ng\u00e2n s\u00e1ch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 1.000.000 quan. V\u00ec v\u1eady, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 Ch\u1eedng xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i T\u01b0\u1eddng.\r\n\r\nT\u01b0\u1eddng nh\u1eadn m\u1ec7nh, xin c\u1ea5m nghi\u00eam vi\u1ec7c n\u1ed9p th\u00f3c c\u1ecf, nh\u1eefng gi\u1ea5y t\u1edd tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Gia H\u1ef1u <i>(1056)<\/i>, m\u1ed7i t\u1edd ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00eam 1.000 quan ti\u1ec1n, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p mu\u1ed1i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang gi\u1ea5y t\u1edd ho\u1eb7c mu\u1ed1i b\u00e1n \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ed7 v\u1ed1n. Xin \u0111\u1eb7t quan \u1edf kinh s\u01b0, t\u00edch tr\u1eef 200.000 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu gi\u1ea5y t\u1edd ho\u1eb7c gi\u00e1 mu\u1ed1i gi\u1ea3m, th\u00ec quan ph\u1ee7 s\u1ebd mua l\u1ea1i; gi\u00e1 gi\u1ea5y t\u1edd l\u00e0 6.000 quan, gi\u00e1 mu\u1ed1i l\u00e0 10.000 quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd t\u0103ng gi\u1ea3m, nh\u1eb1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ecb thao t\u00fang. Chi\u1ebfu cho quan Gi\u00e1m \u0111\u00f4 di\u00eam vi\u1ec7n ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3, d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng. \u0110\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng Qu\u1ef3 Ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh H\u1ee7 l\u00e0m Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 s\u1ee9.\r\n\r\n[86] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>\"H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Ng\u00f4 C\u1eadp gi\u1eef m\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea9m c\u00e1ch, g\u1eb7p vi\u1ec7c d\u00e1m n\u00f3i, v\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n th\u00edch v\u1edbi v\u1ee3 Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ra ngo\u1ea1i qu\u1eadn. Nh\u01b0ng v\u1ee3 Bi\u1ec7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1eeb l\u00e2u, l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00e1nh, xin cho \u00f4ng \u1ea5y ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 th\u00e1ng 7, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i>\r\n\r\n[87] Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y Gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac d\u00e2ng l\u1eddi xin, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7u xin \u00e2n ch\u1ec9 t\u1eeb trong cung, giao cho Nh\u1ecb ph\u1ee7 h\u1eb7c t\u1ea5u t\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi can thi\u1ec7p xin x\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn thi h\u00e0nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u00e2n ch\u1ec9 b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau hi\u1ebfm th\u1ea5y k\u1ebb d\u00e1m c\u1ea7u xin \u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam minh, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh v\u00e0 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c x\u1ea5u. Tuy nhi\u00ean, l\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u00fac ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u1ea7u xin th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n t\u1eeb khi nh\u1eadm ch\u1ee9c Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai th\u00e1ng \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n ch\u1ec9, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u trong ph\u1ee7, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c b\u00e0 c\u00f4, b\u00e0 d\u00ec trong cung vi\u1ec7n, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec n\u1ed9i quan v\u00e0 c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00f3 li\u00ean quan. B\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u nhi\u1ec1u l\u1ea7n, nh\u01b0ng \u00e2n ch\u1ec9 v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng. \u0110\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 t\u00ec thi\u1ebfp, k\u1ebb h\u00e8n h\u1ea1 ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m c\u0169ng d\u00e1m l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c che ch\u1edf ri\u00eang. B\u1ecdn ho\u1ea1n quan ti\u1ec3u th\u1ea7n ch\u1ec9 lo tr\u00e1nh t\u1ed9i cho m\u00ecnh, l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ed9 r\u00f5 vi\u1ec7c Th\u00e1nh qu\u00e2n thi\u00ean v\u1ecb ph\u00e1p lu\u1eadt. D\u00f9 c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 d\u00e2ng t\u1ea5u, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn cho thi h\u00e0nh c\u00f4ng khai, nh\u01b0ng vi\u1ec7c k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n can thi\u1ec7p xin x\u1ecf v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb d\u00e1m can thi\u1ec7p xin \u00e2n ch\u1ec9, ngo\u00e0i vi\u1ec7c v\u1eabn cho b\u1ea3n ph\u1ee7 d\u00e2ng t\u1ea5u, xin truy x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi can thi\u1ec7p xin x\u1ecf, t\u00e2u b\u1eaft giao xu\u1ed1ng ph\u1ee7 x\u00e9t h\u1ecfi, tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 m\u00ecnh can thi\u1ec7p xin x\u1ecf, c\u0169ng xin x\u00e9t h\u1ecfi ngay, gia t\u0103ng h\u00ecnh ph\u1ea1t g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi t\u1ed9i ban \u0111\u1ea7u. Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng ho\u1eb7c c\u1ed1 t\u00ecnh can thi\u1ec7p xin x\u1ecf nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u0169ng cho ph\u00e9p b\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o l\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n h\u1eb7c, x\u00e9t h\u1ecfi thi h\u00e0nh, nh\u1eb1m ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ph\u00e1 ho\u1ea1i k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian. \u00d4ng t\u1ef1 nh\u1eadn m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c Quy\u1ec1n tri Khai Phong ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai th\u00e1ng, tra l\u1ea1i th\u1ea5y \u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c v\u00e0o ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t th\u00e1ng 6, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 7.)<\/i>\r\n\r\n[88] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, nh\u1eadt th\u1ef1c.\r\n\r\n[89] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n, con r\u1ec3 t\u00f4ng th\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia thi c\u1eed.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty, v\u00f9ng Kinh T\u00e2y n\u0103m nay h\u1ea1n h\u00e1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u00e2n, l\u1ea5y 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n[footnote]10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n 'l\u1ea5y' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n s\u1ef1.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Chu Tr\u1ea1m l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng H\u00e0m H\u1eefu l\u00e0m ph\u00f3; Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed9 chi lang trung L\u00fd C\u1eadp Chi l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Hi Ph\u1ee7 l\u00e0m ph\u00f3; \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung Chu Th\u1ecd Long l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n c\u1ee7a m\u1eb9 Khi\u1ebft \u0110an, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Tri H\u00f2a l\u00e0m ph\u00f3; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Ph\u00e1n H\u1ed9 b\u1ed9 C\u00e2u vi\u1ec7n T\u1ed5 V\u00f4 Tr\u1ea1ch l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Ng\u1ecdc l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\nChu Tr\u1ea1m t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111i, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n. \u0110i\u1ec1n v\u00ec t\u1ed5 ti\u00ean t\u1eebng b\u1ecb k\u1ebb \u0111\u1ecbch b\u1eaft, t\u1eeb ch\u1ed1i. B\u00e8n m\u1ec7nh Quy\u1ec1n di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh thay \u0111i.\r\n\r\n[93] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an hi\u1ec7n nay l\u00e0 em d\u00e2u c\u1ee7a Vua[footnote]em d\u00e2u c\u1ee7a Vua 'em' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'con', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ec5 nghi kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng h\u1ecfi, ra l\u1ec7nh s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ec9 g\u1eedi th\u01b0 cho Khi\u1ebft \u0110an, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1ec5 v\u1eadt, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n g\u1eb7p m\u1eb7t s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 trao th\u01b0, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh d\u00f9ng l\u1ec5 ngh\u0129a b\u00e1c b\u1ecf, Khi\u1ebft \u0110an khu\u1ea5t ph\u1ee5c, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo bia m\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh do L\u00fd Thanh Th\u1ea7n so\u1ea1n.)<\/i>\r\n\r\nTi\u00eau th\u1ecb l\u00e0 b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 H\u1ed3ng C\u01a1, n\u0103m ngo\u00e1i m\u1ea5t, nay l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ed3ng C\u01a1. C\u1eadp Chi l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch.\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n m\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng vi\u1ebfng, ng\u1eebng tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n An.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9[footnote]Ch\u1eef 'ty' trong 'Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 chi\u00eau an \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e0nh S\u0129 Hi, xin gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u00e2n m\u00e3 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, L\u00f4i Gi\u1ea3n Phu nh\u1eadn m\u1ec7nh, x\u00e9t th\u1ea5y S\u0129 Hi kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u00f9ng \u00e2n tr\u1ea1ch \u0111\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7, \u0111\u1ebfn n\u01a1i li\u1ec1n \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn qu\u00e2n, x\u00e2y d\u1ef1ng hai tr\u1ea1i Minh Kh\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u1ea1, chi\u1ebfm gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed hi\u1ec3m y\u1ebfu, m\u1edf r\u1ed9ng l\u1ea5y l\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u0169 Th\u1ea1ch M\u00e3 Nhai d\u00e0i h\u01a1n 500 d\u1eb7m. S\u0129 Hi k\u1ebf c\u00f9ng, b\u00e8n tr\u1ea3 l\u1ea1i 51 binh l\u00ednh b\u1ecb b\u1eaft, 1.809 b\u1ed9 gi\u00e1p tr\u1ee5, d\u1eabn 700 ng\u01b0\u1eddi Man u\u1ed1ng m\u00e1u th\u1ec1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ch\u00e2u Th\u1ea7n c\u0169ng tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ee3 con v\u00e0 c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a \u00f4ng ta. L\u00fac \u0111\u00f3 S\u01b0 B\u1ea3o \u0111\u00e3 ch\u1ebft, sai S\u01b0 \u0110\u1ea3ng v\u1ec1 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Long T\u1ee9, d\u1eb7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft h\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, S\u0129 Hi h\u00e0ng n\u0103m v\u1eabn n\u1ed9p c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[96] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, phong T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u00fa Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m Vinh Qu\u1ed1c c\u00f4ng, ch\u00e1u c\u1ee7a Ng\u00f4 \u00dd V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, con c\u1ee7a Th\u01b0 Qu\u1ed1c c\u00f4ng Duy Trung. T\u00f2ng T\u00edn t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u1eadp ra kho Duy Th\u00e0nh \u1edf 10 vi\u1ec7n, quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng. Nay tuy chi ph\u00ed ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lo, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u00e0ng l\u1edbn v\u1eabn c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kinh doanh \u1edf ch\u1ee3 b\u00faa, h\u00e0ng ng\u00e0y thu l\u1ee3i, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7n c\u1ee7a \u00dd V\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba. B\u00e8n l\u1ec7nh l\u1eadp m\u1ed9t kho, d\u1eabn c\u00e1c t\u00f4ng t\u1eed m\u1ed7i th\u00e1ng xem x\u00e9t b\u1ed5ng l\u1ed9c nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 n\u1ed9p m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c chi ph\u00ed nh\u01b0 xe ng\u1ef1a, kh\u00e1ch kh\u1ee9a, c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, tang t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1. Nay ph\u00e9p \u1ea5y v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecf.\r\n\r\n<i>(<i>\"Nay\"<\/i> \u00fd ch\u1ec9 th\u1eddi Hi Ninh.)<\/i>\r\n\r\n[97] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u00e0nh ch\u00ednh. Kh\u00e1ch t\u1ec9nh, D\u1eabn ti\u1ebfn, T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c S\u1ee9; \u0110\u00f4ng, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai ng\u01b0\u1eddi; C\u00e1c m\u00f4n, D\u1eabn ti\u1ebfn, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh ph\u00f3 s\u1ee9 t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi; C\u00e1c m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n t\u1ed5ng c\u1ed9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c m\u00f4n trong tri\u1ec1u chuy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 D\u1eabn ti\u1ebfn, Ph\u00f3 s\u1ee9 D\u1eabn ti\u1ebfn chuy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Kh\u00e1ch t\u1ec9nh, Ph\u00f3 s\u1ee9 Kh\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00ec \u00e1p d\u1ee5ng theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t c\u1ee7a c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9. Khi ch\u1ee9c C\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 c\u00f3 khuy\u1ebft, th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m[footnote] L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1eef 'l\u1ea7n' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'chuy\u1ec3n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1eddi h\u1ea1n kh\u1ea3o x\u00e9t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf C\u00e1c m\u00f4n, sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 quan l\u1ea1i c\u1ea5p cao c\u00f9ng t\u1ed9i t\u1ea5u c\u1eed, ho\u1eb7c t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng v\u00e0 t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf l\u00ean t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 ho\u1eb7c T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9 \u0111\u1ee7 b\u1ea3y n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0, ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Dao qu\u1eadn. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i nhi\u1ec7m ch\u00ednh th\u1ee9c, ph\u1ea3i nh\u1eadn ch\u1ee9c D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m th\u00ec chuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m th\u00ec chuy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p, th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.\r\n\r\n[98] Tri ch\u00e2u V\u1eadn L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed9t c\u00f9ng th\u00ec lo l\u1eafng th\u01b0\u1eddng qu\u00e1 m\u1ee9c, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi lo xa th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i \u1eaft s\u00e2u s\u1eafc. Th\u1ea7n \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda khuy\u1ebft, gi\u1eef ch\u1ee9c th\u1ee7 ph\u1ee7 \u0111\u00f4ng phi\u00ean, th\u1eadt kh\u00f4ng n\u00ean v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 can d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c can gi\u00e1n. Nh\u01b0ng th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh, d\u00f9 \u1edf n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00ean Vua, hu\u1ed1ng chi nh\u01b0 th\u1ea7n, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 sao! Xin b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t k\u1ef9.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u01b0a Chu C\u00f4ng l\u00e0m b\u00e0i \u300aV\u00f4 D\u1eadt\u300b \u0111\u1ec3 r\u0103n Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, trong \u0111\u00f3 n\u00f3i: 'C\u00e1c Vua nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 Trung T\u00f4ng, Cao T\u00f4ng, T\u1ed5 Gi\u00e1p v\u00e0 V\u0103n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ham m\u00ea xem x\u00e9t, vui ch\u01a1i, du ngo\u1ea1n, s\u0103n b\u1eafn, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u00fac l\u1edbn v\u00f4 c\u00f9ng, con ch\u00e1u \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng.' \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i ch\u00ed l\u00fd c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n. B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c 37 n\u0103m, tr\u0103m h\u1ecd nh\u1edd \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng gi\u00e0 tr\u1ebb, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa ch\u00ed. T\u1eeb th\u1eddi Tam \u0110\u1ea1i, H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh tr\u1ecb, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ng\u00e0y nay.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1eadn tr\u1ecdng, c\u00f9ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00f4 c\u00f9ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i xa gi\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c xem vui, tuy t\u00e2m th\u00e1nh nh\u00e2n x\u1eed l\u00fd c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n c\u0169ng cho l\u00e0 qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean. Th\u1ea7n s\u1ee3 r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn ch\u1ec9 bi\u1ebft chi\u1ec1u \u00fd m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m can gi\u00e1n, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi th\u1ec3 di\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tin \u0111\u1ed3n lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. B\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec nghi ng\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01a1 l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1, ham th\u00edch du ngo\u1ea1n; b\u00ean trong th\u00ec e r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 say s\u01b0a r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, tr\u00e1i v\u1edbi l\u1ebd d\u01b0\u1ee1ng sinh. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: 'Vui ch\u01a1i qu\u00e1 \u0111\u1ed9 th\u00ec t\u1ed5n h\u1ea1i.'<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1ea7n minh, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1eb1ng s\u1ef1 thanh t\u0129nh, nghe ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf \u00e2m thanh v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 tai phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, v\u1ecb ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf kh\u00ed th\u1ef1c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 mi\u1ec7ng s\u1ea3ng kho\u00e1i, th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ed9, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u t\u1ed1t l\u00e0nh. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: 'Vui m\u00e0 ti\u1ebft ch\u1ebf l\u1ec5 nh\u1ea1c th\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i.' Xin b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t cho.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(T\u1edd t\u00e2u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1eadp c\u1ee7a L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, n\u00f3i l\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8 n\u0103m n\u00e0y.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, phong Ti\u1ebfn s\u0129 Tr\u1ea7n Li\u1ec7t \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u l\u00e0m Tham qu\u00e2n Ty h\u1ed9 \u1edf An Ch\u00e2u. Tr\u1ea7n Li\u1ec7t t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u00e0 th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng b\u1ecb L\u1ec5 b\u1ed9 lo\u1ea1i b\u1ecf, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng tham gia thi c\u1eed n\u1eefa. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ecdc \u00f4ng th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf T\u00e0o D\u0129nh Th\u00fac l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ph\u00fac Ch\u00e2u, ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 lang th\u1eed ch\u1ee9c, Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf Ch\u00e2u h\u1ecdc b\u1ea3n ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Tr\u1ea7n Li\u1ec7t \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, phong v\u1ee3 c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf Giang H\u1ea1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m Tinh \u0110\u1ee9c huy\u1ec7n qu\u00e2n, d\u1ef1ng bia m\u1ed9 ghi <i>&#8220;Li\u1ec7t n\u1eef&#8221;<\/i>, ra l\u1ec7nh cho ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, ban cho gia \u0111\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00ean \u00e1c thi\u1ebfu ni\u00ean trong l\u00e0ng l\u00e0 T\u1ea1 S\u01b0 Kh\u1ea5t c\u1ea7m dao \u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111i\u1ec1u b\u1eady, n\u00f3i: <i>&#8220;Theo ta th\u00ec s\u1ed1ng, kh\u00f4ng theo th\u00ec ch\u1ebft.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb m\u1eafng l\u1edbn: <i>&#8220;\u0110\u1ed3 n\u00f4 l\u1ec7 h\u00e8n h\u1ea1, ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'gi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-1\" href=\"#footnote-1414-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> \u0110\u1ebfn khi b\u1ecb dao c\u1eaft c\u1ed5, b\u00e0 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y b\u1eaft T\u1ea1 S\u01b0 Kh\u1ea5t \u0111\u1ec3 b\u00e1o v\u1edbi h\u00e0ng x\u00f3m. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen ng\u1ee3i v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7, c\u00e1c huy\u1ec7n Tr\u1ea7n L\u01b0u, T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, U\u00fd Th\u1ecb t\u1eeb nay ph\u1ea3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c ty, ba n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, v\u00e0 gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n, Kh\u1ed1 b\u1ed9 Lang trung, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m quan nh\u00e0n \u1edf Nam t\u1ec9nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Gia Ch\u00e2u, b\u1ecb Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty cho l\u00e0 b\u1ea5t t\u00e0i n\u00ean t\u00e2u xin b\u00e3i ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay, nh\u1edd \u00e2n x\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tri ch\u00e2u, nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0n h\u1eb7c.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9 H\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0110\u00f4 quan Lang trung Ph\u00f9ng H\u1ea1o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u Hoa Ch\u00e2u, x\u1eed \u00e1n sai khi\u1ebfn 16 t\u00f9 nh\u00e2n c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a l\u00e0 Ng\u00f4 Ngh\u0129a b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, B\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Kinh Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1eb7n r\u1eb1ng vi\u1ec7c giao d\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n M\u1ed9c Chinh b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf, c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean x\u1eed l\u00fd m\u1ed9t c\u00e1ch \u00f4n h\u00f2a. V\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u01a1i, c\u00f9ng ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1, t\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c tri\u1ec1u c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>Ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[7] Ban \u0111\u1ea7u, c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eadn l\u1ee5t l\u1edbn n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a, kinh th\u00e0nh b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. Xin t\u1eeb \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, \u0111\u00e0o s\u00f4ng t\u1eeb C\u00e1t Gia C\u01b0\u01a1ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam th\u00e0nh, qua H\u1ea3o Th\u1ea3o Pha, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0o s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n, chia d\u00f2ng v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ed7 C\u00e2u, t\u1eeb \u0111\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1ea1n l\u1ee5t n\u1eefa.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n \u0111inh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, H\u00f9ng Ch\u00e2u b\u00e1o tin qu\u1ed1c m\u1eabu c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an qua \u0111\u1eddi. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu X\u1eed \u01af\u1edbc l\u00e0m T\u1ebf \u0111i\u1ec7n s\u1ee9, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 Phan Nh\u01b0\u1ee3c Xung l\u00e0m ph\u00f3; \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u00fd Trung S\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd Trung S\u01b0, ch\u1eef 'Trung' nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u1ecdng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 331 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-2\" href=\"#footnote-1414-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> l\u00e0m \u0110i\u1ebfu u\u1ef7 s\u1ee9, L\u1ee5c tr\u1ea1ch Ph\u00f3 s\u1ee9 Ung Quy l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>[9] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed L\u00e2m nha, Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Ph\u00fac Di\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin t\u1ed5 m\u1eabu qua \u0111\u1eddi. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1ed5 ch\u1ee9c tang l\u1ec5 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n N\u1ed9i \u0110\u00f4ng M\u00f4n, b\u00e1ch quan d\u00e2ng l\u1eddi chia bu\u1ed3n, ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh b\u1ea3y ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[10] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129 Ng\u00f4 C\u1eadp sau khi m\u00e3n tang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m B\u00ed c\u00e1c Hi\u1ec7u l\u00fd. Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1ed5i l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u1ea1i Gi\u00e1n vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 C\u1eadp l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, \u1eaft ph\u1ea3i coi tr\u1ecdng t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ru\u1ed9t th\u1ecbt, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t. Kinh Thi n\u00f3i: &#8216;Gi\u1eef \u0111\u1ee9c th\u00ec y\u00ean \u1ed5n, con ch\u00e1u t\u00f4ng t\u1ed9c l\u00e0 t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh.&#8217; V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u1ecd l\u00e0 c\u1ed9t tr\u1ee5 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 l\u00e3nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, t\u00f4ng mi\u1ebfu tr\u1ecdng y\u1ebfu, nh\u01b0ng g\u1ed1c r\u1ec5 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, n\u1ed7i lo c\u1ee7a tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c n\u00e0y. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi con trong t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed. X\u00e9t v\u1ec1 th\u00e2n thu\u1ed9c, th\u00ec kh\u00f4ng ai th\u00e2n h\u01a1n; x\u00e9t v\u1ec1 ti\u1ebfng t\u0103m, th\u00ec kh\u00f4ng ai hi\u1ec1n h\u01a1n. \u0110\u00e3 v\u1eeba th\u00e2n v\u1eeba hi\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ed1n ch\u1eef '\u0111\u00e3 v\u1eeba th\u00e2n v\u1eeba hi\u1ec1n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 51 'Anh T\u00f4ng s\u00e1ch l\u1eadp th\u1ee7y m\u1ea1t', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 302 truy\u1ec7n Ng\u00f4 C\u1eadp b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1414-3\" href=\"#footnote-1414-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, sau \u0111\u00f3 ban t\u01b0\u1edbc v\u1ecb cao \u0111\u1ec3 s\u1ee7ng \u00e1i, ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i trung h\u1eadu, ch\u1ea5t ph\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u1ed7, cho v\u00e0o cung h\u1ea7u h\u1ea1, t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n l\u1eadp l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u k\u00ednh s\u1ee3 ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng, n\u00f3i r\u1eb1ng: &#8216;Trong cung \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb r\u1ed3i.&#8217; Ng\u00e0y sau b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 con \u0111\u00edch<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u00ean ch\u1eef 'c\u00f3 con \u0111\u00edch' v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ef1', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15 m\u00e0 x\u00f3a.\" id=\"return-footnote-1414-4\" href=\"#footnote-1414-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, th\u00ec \u0111\u1ed5i c\u00e1ch \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, l\u1ea1i cho v\u1ec1 ph\u1ee7, v\u1ec1 l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00e0 thu\u1eadn l\u00fd, d\u1eadp t\u1eaft l\u00f2ng tham mu\u1ed1n, th\u1ecfa l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i cho t\u00f4ng mi\u1ebfu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m Khai B\u1ea3o c\u00f3 vi\u1ebft: &#8216;N\u1ed9i th\u1ecb tr\u00ean ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 cha nu\u00f4i, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p nu\u00f4i m\u1ed9t con l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, v\u00e0 ph\u1ea3i b\u00e1o t\u00ean l\u00ean Tuy\u00ean Huy vi\u1ec7n, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.&#8217; G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e0ng l\u1ecfng l\u1ebbo, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ea1o l\u00fd con ng\u01b0\u1eddi, \u00e2m th\u1ea7m l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u00eau r\u00f5 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, tr\u00ean thu\u1eadn theo \u00fd tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac l\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Ng\u00f4 C\u1eadp \u0111\u00e3 ghi \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00e0n Ch\u1ea9n tu s\u1eeda bi\u00ean ch\u1ebf c\u1ee7a Tam Ban vi\u1ec7n. Ch\u1ea9n l\u00e0 con c\u1ee7a H\u00e0n \u1ee8c, theo l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a T\u00f4n Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Bi\u1ec7n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aNg\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i k\u00fd\u300b, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf cho vi\u1ec7c Ch\u1ea9n c\u00f4ng k\u00edch Bi\u1ec7n sau n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u1eeb nay l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n ch\u1ecdn hai ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ph\u00e1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u1ee9 hai, tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd l\u1ecbch r\u1ed3i ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111i\u1ec3m danh giao cho Trung th\u01b0.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u00ecnh S\u01a1 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Thi\u1ec7u ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf Ho\u00e0nh ch\u00e2u. V\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ho\u00e0ng H\u1ef1u, \u00f4ng t\u1eebng x\u00e9t \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 bi\u1ec7n h\u1ed9, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u d\u00f9ng v\u1ea7n \u0111i\u1ec7u, t\u1ecf ra khinh m\u1ea1n, n\u00ean l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n \u0111ang b\u1ecb giam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e2n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c Th\u1ea9m Khang l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c. Do Gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng Khang t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 thanh li\u00eam, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 hai. Th\u1ea9m Khang v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m nay, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ed9 ngo\u1ea1i, T\u1eadp hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Giang \u0110\u00f4ng Hi\u1ebfn, ch\u1ec9 m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau th\u00ec \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1ea3i m\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea3i thi\u00eam', theo v\u0103n b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-5\" href=\"#footnote-1414-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, gi\u00e1ng Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u \u1ea4n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i nh\u1ecf. \u1ea4n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ch\u00e2u X\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, ti\u1ebfn c\u1eed Gi\u00e1m thu\u1ebf, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m V\u01b0\u01a1ng T\u1ea3o, nh\u01b0ng T\u1ea3o v\u1ed1n nh\u1edd ti\u1ebfn n\u1ea1p m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, sau \u0111\u00f3 v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ghi nh\u1eadn cho em trai c\u1ee7a c\u1ed1 Quy\u1ec1n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Ngu b\u1ed9 Lang trung T\u00e0o Quan l\u00e0 C\u1ea5u l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ph\u00e1n ty \u1edf Ki\u1ebfn ch\u00e2u. Quan tr\u01b0\u1edbc khi m\u1ea5t c\u00f3 di t\u1ea5u k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c ch\u00fa l\u00e0 Tu C\u1ed5 t\u1eebng l\u00e0m Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Th\u00e1i h\u1eadu Ch\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn th\u00f9y li\u00eam, v\u00ec d\u00e2ng s\u1edb can gi\u00e1n m\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i; l\u1ea1i c\u00f3 em l\u00e0 C\u1eadn l\u00e0m Tri ch\u00e2u Phong ch\u00e2u, t\u1eed tr\u1eadn trong chi\u1ebfn d\u1ecbch ch\u1ed1ng N\u00f9ng Tr\u00ed Cao, xin cho C\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan thu\u1eadn ti\u1ec7n. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, c\u01a1 quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf \u00cdch ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o ch\u00e2u \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Nguy\u00ean k\u1ebf nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi man di. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tr\u1ecdng Nguy\u00ean l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai c\u1ee7a c\u1ed1 T\u01b0 n\u00f4ng khanh L\u00e2m Chu l\u00e0 T\u00f4n S\u00e2n l\u00e0m th\u00ed T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1. Chu khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0 kh\u1eafc g\u1ea5p g\u00e1p, t\u01b0\u1edbng c\u1ed5 gi\u00e1c \u0111\u00eam v\u00e0o dinh ch\u00e2u, r\u00fat c\u00e1i m\u00f3c s\u1eaft \u1edf lan can s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh ch\u1ebft \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh trong \u300aCh\u00ednh y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: Vua th\u1ea5y t\u1ea5u b\u00e1o, kinh ng\u1ea1c n\u00f3i: <i>&#8220;Quan nh\u1ecb thi\u00ean th\u1ea1ch qu\u00fd nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 b\u1ecb m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh gi\u1ebft, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u00f4ng ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 c\u00e0ng, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng. T\u1eeb Th\u00f4ng ph\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c trong \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: \u0110\u01b0a t\u00ean l\u00ednh \u0111\u00f3 v\u00e0o ng\u1ee5c tra h\u1ecfi, nh\u01b0ng h\u1eafn ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p Chu h\u00e0 kh\u1eafc g\u1ea5p g\u00e1p. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p m\u00f4n kh\u00e1ch c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n tr\u1ea1ch, vi\u1ec7c xu\u1ea5t quan to\u1ea3 s\u1ea3nh \u1ee9ng th\u00ed ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u1ea7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 th\u00ec ph\u1ebf b\u1ecf c\u1ea3 \u0111\u1eddi, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd khuy\u1ebfn h\u1ecdc. Xin t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u1ea7n \u1ee9ng th\u00ed, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, T\u01b0 m\u00e3, Tr\u1ee3 gi\u00e1o, V\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng \u1ee9ng th\u00ed \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn ti\u1ec1n t\u01b0, l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i danh hi\u1ec7u ti\u1ebfn n\u1ea1p.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 cho Chu v\u01b0\u01a1ng H\u1ef1u. Sau \u0111\u00f3, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng v\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t khi c\u00f2n \u1edf tu\u1ed5i h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ea1o l\u00e0m cha, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[22] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. Tu t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 ch\u1ee9c g\u1ea7n g\u0169i nh\u1ea5t, th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi. Nay tham gia kinh di\u00ean c\u00f3 14 ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c 10 ng\u01b0\u1eddi, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u b\u00e0n t\u00e1n r\u1eb1ng kinh di\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 ng\u1ed3i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1ee5c ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0n l\u00e2m, l\u1ea1i ki\u00eam ch\u1ee9c S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 nghi, B\u00ed c\u00e1c, B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9, san tu \u300a\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b, ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, m\u00e0 kinh di\u00ean v\u1ed1n kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f3 l\u1ebd do nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u1ecdc s\u0129 k\u1ebf ti\u1ebfp nhau, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c n\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho l\u00e0 th\u00e0nh l\u1ec7, kh\u00f4ng ti\u1ebfc ban \u00e2n. B\u00ean ngo\u00e0i l\u1ea1i b\u00e0n r\u1eb1ng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecdc s\u0129 \u00edt \u1ecfi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ee9c quan b\u1ecb coi nh\u1eb9 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady. Xin b\u00e3i b\u1ecf m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9c v\u1ecb thanh cao do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ef1a ch\u1ecdn kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ee9c v\u1ee5 nh\u0169ng nhi\u1ec5u \u0111\u01b0\u1ee3c ban theo l\u1ec7.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng cho. Tu c\u1ed1 t\u1eeb kh\u00f4ng nh\u1eadn.<\/p>\n<p>Tu l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u00e3i ch\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i th\u1ecb t\u00f2ng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u1eeba ti\u1ebfp y\u1ebfn nh\u00e0n, chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ed1 v\u1ea5n, l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn suy ngh\u0129 v\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi khuy\u00ean l\u00e0m ch\u1ee9c tr\u00e1ch. T\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh thanh cao, h\u00e0nh vi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng cao si\u00eau, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, n\u1ed5i b\u1eadt m\u1ed9t th\u1eddi, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u00e0ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec v\u1eady vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t \u00edt. Ch\u1ee9c quan c\u00e0ng kh\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e0ng qu\u00fd, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m vinh d\u1ef1. Uy t\u00edn c\u1ee7a b\u1eadc s\u0129 phu \u0111\u00e3 cao, th\u00ec th\u1ec3 ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng v\u1ecdng. V\u1ec1 sau, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u1ea7n t\u0103ng l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u00e3i ch\u1ebf c\u00f3 \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m h\u01a1i d\u00e8 d\u1eb7t, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ebfn h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c qu\u00fd tr\u1ecdng danh kh\u00ed, kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng trao cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, ng\u01b0\u1eddi lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc c\u0169ng n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y thi\u1ebft l\u1eadp quy ch\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f3 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u00e3i ch\u1ebf kh\u00e1c ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Th\u1ea7n mu\u1ed1n xin xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng s\u1eed s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1eeb Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3i ch\u1ebf, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Khi c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng ch\u1edd ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. N\u1ebfu ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ea7n, xin ban b\u00e0n k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Tu sau d\u00e2ng s\u1edb ph\u1ee5 k\u00e8m, vi\u1ec7c theo hay kh\u00f4ng c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Quang l\u1ed9c khanh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed Hi\u1ebfn, Tri\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng Quy, Ch\u01b0\u1edfng V\u0169 T\u00edch, T\u1ec1 Khu\u1ebfch, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed T\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1eed Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh ki\u00eam qu\u00e1n ch\u1ee9c, \u0111\u00e1ng l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, nh\u01b0ng c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh ti\u1ebfc kh\u00f4ng cho, ch\u1ec9 th\u0103ng l\u00ean Th\u00e1i khanh.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, [ch\u1ee9c] khanh kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i nhi\u1ec7m. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xin cho h\u1ecd tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p><em>(T\u1eed Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, nay ghi l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa. L\u01b0\u01a1ng Quy n\u0103m ngo\u00e1i th\u00e1ng 2 t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c. V\u0169 T\u00edch n\u0103m ngo\u00e1i th\u00e1ng 11 t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c t\u1eadp, S\u00f9ng v\u0103n ki\u1ec3m th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c. Khu\u1ebfch th\u00e1ng gi\u00eang t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c. T\u1eed T\u01b0 th\u00e1ng 2 t\u1eeb Thi\u1ebfu th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ef1c b\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c.)<\/em><\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 tr\u00f9, Gi\u00e1 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd T\u01b0\u1ee3ng Trung, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu Chi, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ebf H\u00e0n T\u00f2ng L\u1ec5 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha, ph\u1ed1i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Giang Nam, Kinh T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, giao cho nha ti\u1ec1n qu\u1ea3n th\u00fac. Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan L\u00f4 \u0110\u00e3i V\u1ea5n b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c quan, c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y c\u1eafp \u0111\u1ed3 \u0103n c\u1ee7a Vua. Tr\u01b0\u1edbc khi L\u00fd T\u01b0\u1ee3ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9, m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ebft 280 con d\u00ea, sau \u0111\u00f3 ch\u1ec9 gi\u1ebft 40 con d\u00ea m\u1ed7i ng\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c. \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng t\u1eeb sau khi L\u00fd T\u01b0\u1ee3ng Trung ph\u1ea1m t\u1ed9i, Ng\u1ef1 tr\u00f9 m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ebft 40 con d\u00ea, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ebft 280 con d\u00ea. L\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng khi L\u00f4i Gi\u1ea3n Phu x\u1eed \u00e1n, Ng\u1ef1 tr\u00f9 m\u1ed7i ng\u00e0y chi 10.000 c\u00e2n b\u1ed9t m\u00ec, sau khi ki\u1ec3m tra l\u1ea1i th\u00ec th\u1ea5y m\u1ed7i ng\u00e0y th\u1eeba chi 6.000 c\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c thi c\u1ed1ng c\u1eed.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n, \u0110\u1ed3ng tu Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Th\u1eeba, Tr\u1ef1c T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, \u0110\u1ed3ng tu Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, Ph\u00e1n \u0111\u00f4 Ma kh\u00e1m ty Ph\u00f9ng Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n v\u00e0 Ph\u00f9ng Kinh c\u00f9ng thi \u1edf Trung th\u01b0, nh\u01b0ng Ph\u00f9ng Kinh l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a Ph\u00fa B\u1eadt, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00e3i ch\u1ebf. Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n t\u1eeb khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng qu\u00ean nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb, hy v\u1ecdng l\u00e0m c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng Vua. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, \u00f4ng v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, l\u1ea1i t\u00e2u th\u1eb3ng v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 h\u1ee9a v\u1edbi th\u1ea7n ba n\u0103m r\u1ed3i, mong b\u1ec7 h\u1ea1 s\u1edbm \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea1i k\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;K\u00ednh v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9, xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 khoa c\u1eed, c\u00e1c khoa ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 ch\u01b0 khoa trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed. Khoa minh kinh thi ri\u00eang m\u00e0 thu\u1ed9c danh s\u00e1ch c\u1eed c\u1ee7a ch\u01b0 khoa, n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0 khoa th\u00ec cho ph\u00e9p c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Ph\u1ee7 Khai Phong c\u1eed 210 ti\u1ebfn s\u0129, 160 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0 khoa; Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m c\u1eed 100 ti\u1ebfn s\u0129, 15 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0 khoa; minh kinh m\u1ed7i khoa 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh ti\u1ebfn s\u0129 200 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0 khoa v\u00e0 minh kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129. K\u1ef3 thi bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u, m\u1ed7i l\u1ed9 100 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u1eed 15 ng\u01b0\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ef3 thi bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed 15 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eef 'Bi\u1ec7t' v\u00e0 'L\u1ed9' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed 3-36 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Bi\u1ec7t', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung ch\u1eef 'L\u1ed9'.\" id=\"return-footnote-1414-6\" href=\"#footnote-1414-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, t\u1eeb 5 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1edbi 5 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec g\u1eedi sang l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn d\u1ef1 thi. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadp h\u1ed9 t\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c 7 n\u0103m, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u01b0ng c\u00f3 m\u1ed9 t\u1ed5 ti\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00e1n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, l\u1ea1i ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'L\u1ea1i'.\" id=\"return-footnote-1414-7\" href=\"#footnote-1414-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. C\u1ea3nh S\u01a1 m\u1eb7c \u00e1o xanh v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n. Sau khi \u0111\u1ed5i ban \u00e1o m\u0169, b\u00e8n ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p m\u1eb7c \u00e1o xanh, ng\u00e0y v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n th\u00ec l\u1ec7nh cho C\u00e1c m\u00f4n l\u1ea5y ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng. Gi\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng Chi\u00eau C\u1ea5u kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ch\u00e2u Thi\u1ec3m.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, tri ch\u00e2u Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3 b\u1ecb tru\u1ea5t m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, b\u00e3i ch\u1ee9c; \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Duy\u1ec5n M\u00e3 D\u1ef1 b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n n\u01a1i nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Qu\u1ef3 d\u00f9ng s\u00e1p v\u00e0 m\u1ef1c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebfu c\u00e1c quan l\u1edbn \u1edf kinh s\u01b0, l\u1ea1i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n thu nh\u1eb7t x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 \u0111\u1ec3 ch\u00f4n, v\u00ec th\u1ebf nhi\u1ec1u ng\u00f4i m\u1ed9 b\u1ecb \u0111\u00e0o b\u1edbi; l\u1ea1i chia r\u1ebd v\u1ee3 ch\u1ed3ng d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c h\u00f4n nh\u00e2n trong nh\u00e0 h\u1ecd. M\u00e3 D\u1ef1 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u1ef1 c\u0169ng v\u00ec b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong b\u1ed9, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Tam ty, c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m t\u1eeb cung c\u1ea5m gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 t\u1ea1p, l\u1ec7nh cho m\u1ed9t vi\u00ean ph\u00e1n quan gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c d\u00e2n ch\u00fang<a class=\"footnote\" title=\"'\u00c9p bu\u1ed9c d\u00e2n ch\u00fang' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef '\u00c1p' s\u1eeda th\u00e0nh '\u1ee8c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1414-8\" href=\"#footnote-1414-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho Tam ty bi\u00ean so\u1ea1n quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 d\u1ecbch kho\u00e1n trong thi\u00ean h\u1ea1, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean.<\/p>\n<p>[34] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 M\u00e3 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7u H\u01b0\u1edbng B\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i. H\u01b0\u1edbng B\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Nhung, v\u1ed1n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 ngh\u1ec7, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u tr\u1eadn chi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c quan bi\u00ean th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia \u0111\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, khu v\u1ef1c Khai C\u00e1t Gia C\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Suy ph\u00e1n quan \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u0111i\u1ec1u tra t\u1ea5u tr\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u, th\u00ec v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169, c\u00e1c kho\u1ea3n ban th\u01b0\u1edfng khi t\u1eeb bi\u1ec7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ee5 c\u1ea5p v\u00e0 \u01a1n hu\u1ec7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m con em c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i S\u00f9ng nghi Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Kh\u00e1nh, C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u00fd Kha \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, D\u1eabn ti\u1ebfn Ph\u00f3 s\u1ee9, Tri Ung ch\u00e2u Ti\u00eau Ch\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9, l\u01b0u l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169. <em>(C\u00f3 ch\u1ed7 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u1ea1i L\u00fd gi\u1ebft N\u00f9ng Tr\u00ed Cao \u1edf \u0111\u00e2y. S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 hai, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/em><\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ph\u1ee7 H\u00e0 Nam t\u00e2u r\u1eb1ng T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba Ng\u00f4 D\u1ee5c \u0111\u00e3 m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Ch\u00ednh T\u00fac.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111i\u1ec7n th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean t\u1ea1i M\u1ee5c Th\u00e2n Tr\u1ea1ch. Ban \u0111\u1ea7u, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang th\u1ea7n linh kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u01b0 gia c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, n\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Th\u00e2n Tr\u1ea1ch m\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh vi\u1ec7c l\u00e0m theo l\u1ec5 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho hai ch\u1ebf c\u00f9ng \u0111\u00e0i gi\u00e1n v\u00e0 quan L\u1ec5 b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9, v\u00e0 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn r\u1eb1ng:<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'nhi' trong 'nhi ng\u00f4n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 13-4 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1414-9\" href=\"#footnote-1414-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>Nh\u00e0 H\u00e1n d\u00f9ng ngh\u0129a l\u00fd trong \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, b\u00e3i b\u1ecf mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c, nay vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n th\u1edd th\u1ea7n linh t\u1ea1i M\u1ee5c Th\u00e2n Tr\u1ea1ch v\u00e0 Qu\u1ea3ng Th\u00e2n Tr\u1ea1ch kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf cho r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Th\u00e2n Tr\u1ea1ch \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00e2u, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u00e1 b\u1ecf, c\u00f2n M\u1ee5c Th\u00e2n Tr\u1ea1ch th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tu s\u1eeda.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, <i>(x\u00e9t r\u1eb1ng trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ghi l\u00e0 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o can chi tr\u01b0\u1edbc sau, n\u00ean theo ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b c\u00f3 sai s\u00f3t.)<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 vi\u1ebft: <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c cai tr\u1ecb c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n giao cho th\u1ee7 l\u1ec7nh; vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t th\u1ee7 l\u1ec7nh giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c. Nh\u01b0ng nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 quan l\u1ea1i tham lam t\u00e0n b\u1ea1o h\u1ea1i d\u00e2n, gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea5y s\u1ef1 bu\u00f4ng l\u1ecfng l\u00e0m khoan dung, l\u1ea5y s\u1ef1 kh\u1eaft khe l\u00e0m s\u00e1ng su\u1ed1t. Thu\u1ebf m\u00e1 v\u1ed1n c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng l\u1ea1i t\u0103ng n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edch; h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u1ed1n c\u00f3 quy t\u1eafc, nh\u01b0ng l\u1ea1i x\u1eed l\u00fd t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra t\u00e0i n\u0103ng. C\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng ai \u0111\u1ec1 c\u1eed, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd Tr\u1eabm giao ph\u00f3 sao! H\u00e3y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi suy ngh\u0129 l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, \u0111\u1eebng n\u1ecbnh h\u00f3t quy\u1ec1n th\u1ebf, \u0111\u1eebng dung t\u00fang k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, h\u00e3y th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, T\u1eed, L\u1ee3i, Qu\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n ti\u1ebfp t\u1eeb xa tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Kinh s\u01b0, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Kinh Nam; n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng qua Kinh s\u01b0 th\u00ec t\u00ednh theo \u0111\u1ecba l\u00fd, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 60 tr\u1ea1m, n\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169 kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169. Ban \u0111\u1ea7u, Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp \u1edf hai xuy\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y xa v\u1ea1n d\u1eb7m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i, m\u1ec7t m\u1ecfi, b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm xu\u1ec3. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1ea1i c\u00e1c d\u1ecbch x\u00e1, \u0111\u00ecnh qu\u00e1n thu\u1ed9c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 m\u1ed9t th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u1eed theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra thi h\u00e0nh m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[44] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd m\u00f9ng m\u1ed9t, gi\u00e1ng ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Nh\u1eef Ch\u00e2u L\u00fd Th\u1ecd B\u1eb1ng l\u00e0m Tri qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, c\u00f9ng \u0110\u1ed3ng \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh T\u00e2y Th\u1ea1ch D\u1ee5ng H\u01b0u l\u00e0m Tri qu\u00e2n Uy Th\u1eafng. Khi \u1ea5y, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111i s\u1ee9 qua Nh\u1eef Ch\u00e2u, t\u00e2u r\u1eb1ng Kinh T\u00e2y n\u0103m \u0111\u00f3 b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, Th\u1ecd B\u1eb1ng b\u1eaft d\u00e2n trong qu\u1eadn d\u00e2ng g\u1ed7 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda dinh th\u1ef1, \u0111\u00ecnh t\u1ea1, g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, nh\u01b0ng ty \u0110\u1ec1 h\u00ecnh tra x\u00e9t kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, cho ch\u00e1u c\u1ee7a C\u1ea5p s\u1ef1 trung, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n C\u1eadn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ee5 l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu Trai lang. Khu m\u1eadt s\u1ee9 H\u00e0n K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n C\u1eadn \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi n\u0103m Th\u00e1i T\u00f4ng, nay con ch\u00e1u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u \u0111\u00e3i.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, m\u1ed7i khi c\u00f3 khoa thi th\u00ec b\u1ed5 sung thi sinh Qu\u1ea3ng v\u0103n qu\u00e1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch n\u0103m m\u1edbi thi, n\u00ean ph\u1ea3i b\u1ed5 sung thi sinh tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t n\u0103m. \u0110\u1ebfn khi thi, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh th\u00e0nh mua tr\u1ed9m gi\u1ea5y t\u1edd gi\u00e1m sinh, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i thi, ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1ea1o h\u1ed9 t\u1ecbch trong kinh \u0111\u1ec3 mong ti\u1ebfn th\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa. Xin t\u1eeb nay m\u1ed7i khi c\u00f3 khoa thi, v\u1eabn b\u1ed5 sung thi sinh nh\u01b0 c\u0169, v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng 450 ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam 150 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c t\u0103ng th\u00eam 150 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n th\u00e1ng 6, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Ng\u00f4 C\u1eadp t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng c\u1ea5p cho c\u00e1c ph\u00e1n quan Tam ty s\u1ed5 \u1ea5n ch\u1ec9 ng\u1ef1 ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p th\u00e0nh t\u00edch. Nay ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p kh\u1ea3o x\u00e9t. Xin t\u1eeb nay cu\u1ed1i n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng t\u1ed9i m\u00e0 th\u0103ng gi\u00e1ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ea5y l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ng\u00f4 C\u1eadp ghi l\u1ea1i cho Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Tr\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu. X\u00e9t l\u00fac n\u00e0y Tam ty s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, s\u00e1ch \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 57 ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh', n\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1414-10\" href=\"#footnote-1414-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, L\u01b0u L\u1eadp \u0110\u1ee9c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u V\u1ee5 Ch\u00e2u, v\u00ec Gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, phong cho con trai c\u1ee7a Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c, t\u00ean l\u00e0 H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Phi\u00ean c\u0169, l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Thu\u1eadn Ch\u00e2u. Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf th\u00e0nh T\u00f4ng Ca. Sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, b\u1ed9 h\u1ea1 l\u1eadp con trai \u00f4ng l\u00ean thay. M\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh l\u00e0 L\u00fd th\u1ecb s\u1ee3 con c\u00f4i c\u00fat y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 nghi\u1ec7p, b\u00e8n d\u00e2ng da l\u1ee5a, \u0111\u01b0a s\u1ed5 s\u00e1ch kho t\u00e0ng cho Th\u1ed5i T\u01b0 La, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ed5i T\u01b0 La ti\u1ebfp nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Nghi\u00eam \u0110o\u00e0n, sau \u0111\u00f3 ch\u1ebft khi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c \u00c2n \u0110o\u00e0n.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t theo <i>&#8220;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8221;<\/i>, v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m B\u1ea3o Nguy\u00ean th\u1ee9 2, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Thu\u1eadn \u0110o\u00e0n, kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay theo th\u1ef1c l\u1ee5c. Vi\u1ec7c Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c \u1edf th\u00e0nh T\u00f4ng Ca \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chi ti\u1ebft v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m C\u1ea3nh H\u1eefu th\u1ee9 3.<\/i><\/p>\n<p><i>Cao V\u0129nh Ni\u00ean trong \u300aL\u0169ng H\u1eefu Nh\u1eadt L\u1ee5c\u300b vi\u1ebft r\u1eb1ng Ma Chi\u00ean Gi\u00e1c ch\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con, n\u00ean d\u00f2ng d\u00f5i b\u1ecb tuy\u1ec7t. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 do kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec H\u1ea1t T\u00e1t Khi \u0110inh y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 l\u1eadp, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 tuy\u1ec7t t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, nh\u1eadn chi\u1ebfu \u0111i xem x\u00e9t s\u00f4ng ng\u00f2i, b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng quan \u0111i\u1ec3m v\u1edbi L\u00fd Tham, \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, b\u00e8n t\u1ed1 c\u00e1o L\u00fd Tham l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fd Tham nh\u1edd L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu l\u00e0 do may m\u1eafn; (L\u00fd Tham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t). L\u1ea1i sai ti\u1ec3u l\u1ea1i Cao Th\u1ee7 Trung mang b\u1ea3n \u0111\u1ed3 s\u00f4ng ng\u00f2i d\u00e2ng l\u00ean T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c.&#8221;<\/i> Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc c\u0169ng t\u1ea5u r\u1eb1ng L\u00fd Tham k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb.<\/p>\n<p>V\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai L\u01b0 S\u0129 T\u00f4ng, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, v\u00e0 Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c, H\u1eefu ty gi\u00e1n, \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng c\u1ea3 Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb x\u00e1c th\u1ef1c. Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i v\u00ec ch\u1ec9 nghe \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng lo d\u00e2n hay tranh ch\u1ea5p, phong t\u1ee5c d\u1ea7n tr\u1edf n\u00ean b\u1ea1c b\u1ebdo, mu\u1ed1n t\u00ecm c\u00e1ch s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 \u0111\u1ea1i phu t\u1ef1 m\u00ecnh n\u00eau g\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o ngh\u0129a, d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c? Th\u00e2n t\u00edch gi\u1eef ch\u1ee9c quan, vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n ta. Nh\u01b0ng khi c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng, \u00fd ki\u1ebfn b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, sinh ra hi\u1ec1m kh\u00edch ri\u00eang, d\u00e2ng s\u1edb nhi\u1ec1u l\u1ea7n, tranh c\u00e3i \u1ed3n \u00e0o, d\u00e1m vu c\u00e1o l\u1eeba d\u1ed1i, x\u1eed s\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y ra v\u1ee5 \u00e1n, \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, x\u00e9t l\u1ea1i l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eadt. H\u00e0nh vi c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0y sao! Khi\u1ebfn d\u00e2n \u0111en nh\u00ecn v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 noi theo? Nay gi\u00e1ng Th\u00e2n t\u00edch l\u00e0m Tri ch\u00e2u Tr\u1eeb, ni\u00eam y\u1ebft t\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e2n T\u00edch sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0 S\u0129 T\u00f4ng trong ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec1n, b\u1ea3n m\u1ef1c ch\u00e9p r\u1eb1ng S\u0129 T\u00f4ng n\u00f3i Tham v\u00e0 Th\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y nhi\u1ec7m, d\u00f9 c\u00f3 t\u1ed9i, ch\u1ec9 n\u00ean g\u1eedi v\u0103n th\u01b0, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft gi\u1ea3i. B\u1ea3n chu \u0111\u00e3 x\u00f3a \u0111i, nay kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fd Tham trong ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec1n ch\u00e9p: T\u1eeb khi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea Ho\u00e0nh L\u0169ng, \u0111e d\u1ecda B\u1eafc \u0111\u00f4, b\u00e8n tu s\u1eeda \u0111\u00ea Kim, m\u1ed7i n\u0103m huy \u0111\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n d\u00e2n phu. Tham th\u1ea5y \u0111\u00ea \u0111\u00e3 xong, xin ng\u1eebng m\u1ed9t n\u0103m, gi\u1ea3m m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n d\u00e2n phu. X\u00e9t n\u0103m sau th\u00e1ng t\u00e1m Tham m\u1edbi \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5 vi\u1ec7c gi\u1ea3m m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n d\u00e2n phu l\u00e0 n\u0103m n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u01b0u Ch\u00ed trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 Qu\u00e1ch Th\u00e2n t\u00edch ch\u00e9p: N\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai tu s\u1eeda s\u00f4ng L\u1ee5c Th\u00e1p, c\u00f9ng L\u00fd Tham, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee5c Th\u00e1p, \u0111\u1ec3 s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, Th\u00e2n t\u00edch n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang, sau qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh, v\u00f9ng \u0111\u00f4ng b\u1eafc b\u1ecb tai h\u1ecda. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, nh\u01b0ng \u00fd Tham kh\u00e1c, Vua b\u00e8n b\u00e3i ch\u1ee9c Tham. Th\u00e2n t\u00edch nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00e2ng s\u1edb t\u1ed1 c\u00e1o Tham ph\u1ea1m c\u00e1c l\u1ed7i kh\u00e1c, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0o. X\u00e9t Tham ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, n\u0103m sau th\u00e1ng t\u00e1m m\u1edbi \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao L\u01b0u Ch\u00ed l\u1ea1i sai l\u1ea7m nh\u01b0 v\u1eady? Nay kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00f4 Th\u1ee9c thay Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh vi\u1ebft b\u00e0i v\u0103n bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tri\u1ec7u Kh\u1ea3i ch\u00e9p: L\u00fd Tham l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, vi\u1ec7c quan x\u1eed l\u00fd t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc, l\u1ea1i cho m\u1ed9t con l\u00e0m quan. Qu\u00e1ch Th\u00e2n t\u00edch l\u00e0m Gi\u00e1n quan, can r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u1ee7a Tham v\u1ed1n l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Vua gi\u1eadn, mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i Th\u00e2n t\u00edch, Kh\u1ea3i n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1eb7n Th\u00e2n t\u00edch, \u0111\u1eebng ch\u1ec9 bi\u1ebft v\u00e2ng theo l\u1ed7i c\u1ee7a Tr\u1eabm. Nay b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng \u1ea5y, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1!&#8221;<\/i> X\u00e9t Th\u00e2n t\u00edch l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng l\u00e0m Gi\u00e1n quan, Tham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t; t\u1eeb T\u01b0 phong lang trung th\u0103ng l\u00ean Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m, l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m \u0111\u00f3. T\u1eeb th\u00e1ng t\u00e1m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ch\u1ec9 b\u1ed1n th\u00e1ng, vi\u1ec7c <i>&#8220;x\u1eed l\u00fd t\u1ed1t vi\u1ec7c quan&#8221;<\/i> c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5, e r\u1eb1ng \u0111\u1ec1u sai l\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[52] Chi\u1ebfu T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1, ch\u1eef 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 20-5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-11\" href=\"#footnote-1414-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a> t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1ch th\u00e2n mu\u1ed1n c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i t\u00f4ng th\u1ea5t, ph\u1ea3i c\u00f3 ba \u0111\u1eddi l\u00e0m quan, ho\u1eb7c cha \u00f4ng t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ea3o l\u00e3nh; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c, d\u00f9 ba \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m quan c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed L\u00e2m nha Quy \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt T\u1ef1 Th\u1ea7n, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u01b0u Th\u00e2n, sang d\u00e2ng v\u1eadt ph\u1ea9m do qu\u1ed1c m\u1eabu \u0111\u1ec3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[54] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng tam th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ph\u00e1n H\u00e0 Nam ph\u1ee7. Qu\u00e1ch Th\u00e2n T\u00edch, Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Ng\u1ecdc d\u00f9 kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ea1n B\u00e1c, nh\u01b0ng Ng\u1ea1n B\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[55] H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>[56] Khu m\u1eadt s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00e0n K\u1ef3 gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>[57] Khu m\u1eadt s\u1ee9, S\u01a1n Nam \u0111\u00f4ng l\u1ed9 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Tr\u1ea5n \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, ki\u00eam Th\u1ecb trung, C\u1ea3nh linh cung s\u1ee9.<\/p>\n<p>V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c m\u1edbi xin t\u1eeb ch\u1ee9c, gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac s\u1ee3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u thay th\u1ebf, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ed1 c\u00e1o X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u giao thi\u1ec7p v\u1edbi n\u1eef y\u1ebft, x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 l\u1edbn, d\u00e0nh ri\u00eang ch\u1ed7 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ho\u1ea1n quan. L\u1ea1i c\u00f3 ho\u1ea1n quan gi\u1ea3 m\u1ea1o chi\u1ebfu ch\u1ec9, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd. X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u b\u1ecf qua ho\u1ea1n quan gi\u1ea3 m\u1ea1o chi\u1ebfu ch\u1ec9, sau khi x\u00e9t h\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a \u00d4n Th\u00e0nh ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Gi\u1ea3 th\u1ecb, trong cung g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u1ea3 b\u00e0 b\u00e0, X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u coi nh\u01b0 c\u00f4 ru\u1ed9t. Gi\u00e1n quan h\u1eb7c t\u1ed9i X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u giao thi\u1ec7p v\u1edbi n\u1eef y\u1ebft, ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ec9 Gi\u1ea3 th\u1ecb.<\/p>\n<p>[59] Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9.<\/p>\n<p>[60] H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang. Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n d\u00f9ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, nh\u01b0ng h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac c\u1ed1 ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[61] C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang<a class=\"footnote\" title=\"Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ch\u1eef 'ph\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. S\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 191 ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5 th\u00e1ng 4 Tr\u00ecnh Kham b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 5 c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady; T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 292 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u00e9p Kham l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh.\" id=\"return-footnote-1414-12\" href=\"#footnote-1414-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[62] H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ki\u00eam ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7. Tu k\u1ebf nhi\u1ec7m sau Bao Ch\u1eedng uy nghi\u00eam, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo l\u00fd l\u1ebd, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 h\u00ecnh th\u1ee9c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn, Tu n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 m\u1ea1nh y\u1ebfu kh\u00e1c nhau, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf ch\u1ed7 m\u1ea1nh m\u00e0 c\u1ed1 \u00e9p ch\u1ed7 y\u1ebfu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 ty Lang trung, Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 Bao Ch\u1eedng l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba. Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u00f4ng cung b\u1ecf tr\u1ed1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, thi\u00ean h\u1ea1 lo l\u1eafng, qu\u1ea7n th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e0y, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a nghe c\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh g\u00ec. Kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1nh \u00fd k\u00e9o d\u00e0i kh\u00f4ng quy\u1ebft, l\u00e0 v\u00ec sao? Mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u c\u00f3 g\u1ed1c r\u1ec5, m\u00e0 Th\u00e1i t\u1eed l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1. G\u1ed1c r\u1ec5 kh\u00f4ng l\u1eadp, h\u1ecda n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n? Mong b\u1ec7 h\u1ea1 nghe theo ngh\u0129a &#8220;<\/i>duy th\u00e0nh<i>&#8221; c\u1ee7a thi nh\u00e2n, c\u1ee7ng c\u1ed1 n\u01a1i g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh mu\u1ed1n l\u1eadp ai?&#8221;<\/i> Ch\u1eedng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n g\u00ec, ch\u1ec9 v\u00ec lo cho t\u00f4ng mi\u1ebfu mu\u00f4n \u0111\u1eddi n\u00ean m\u1edbi xin s\u1edbm l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed. B\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ecfi th\u1ea7n mu\u1ed1n l\u1eadp ai, l\u00e0 nghi ng\u1edd th\u1ea7n v\u1eady. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mong c\u1ea7u ph\u00fac l\u1ed9c v\u1ec1 sau, ch\u1ec9 mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t k\u1ef9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf vui v\u1ebb n\u00f3i: <i>&#8220;S\u1ebd b\u00e0n sau.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Bao Ch\u1eedng l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1ef7 th\u1ebf l\u1ed9ng quy\u1ec1n, l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i cho d\u00e2n ch\u00fang, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p b\u1eadc, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u00e1 m\u1ee9c, ch\u01b0a t\u1eebng dung t\u00fang, n\u00ean b\u1ecdn h\u1ecd th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: &#8216;S\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a ti\u1ec1n tri\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng soi, b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, th\u1eadt l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc.&#8217; Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i qu\u00e1 m\u1ee9c, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n h\u1ecd. V\u1edbi s\u1ef1 anh minh v\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, c\u00f3 t\u1ed9i \u1eaft ph\u1ea3i ph\u1ea1t, b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m \u0111\u1ea1i t\u1ed9i. Nh\u01b0ng c\u1ea7n ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb t\u1eeb, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1eadu h\u1ecda. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 ghi nh\u1edb l\u1eddi c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u00e0ng th\u00eam ki\u1ec1m ch\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi ban b\u1ed1 chi\u1ebfu l\u1ec7nh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i, b\u00ean ngo\u00e0i b\u00e0n t\u00e1n x\u00f4n xao, r\u1ea5t s\u1ee3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho th\u1ec3 ch\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa, chi\u1ebfu l\u1ec7nh l\u00e0 quy\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u1ecb an, lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng! Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1ec7 n\u00e0y c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, ch\u1ebf s\u1eafc v\u1eeba ban ra, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y th\u00e1ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i; t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng v\u1eeba th\u1ef1c hi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ea5u th\u1ec9nh' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ghi l\u00e0 't\u1ea5u ng\u1eef', trong 'Bao Hi\u1ebfu T\u00fac c\u00f4ng t\u1ea5u ngh\u1ecb lu\u1eadn chi\u1ebfu l\u1ec7nh s\u1ed1 d\u1ecbch' ghi l\u00e0 'th\u1ec9nh t\u1ea5u'.\" id=\"return-footnote-1414-13\" href=\"#footnote-1414-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i t\u00f9y th\u1eddi m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. D\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft m\u1ec7nh l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u00e0m sao khuy\u00ean r\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c? Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, ban b\u1ed1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9, c\u1ea7n th\u00eam th\u1eadn tr\u1ecdng. C\u00e1c quan th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi b\u00e0n l\u1ee3i h\u1ea1i, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft giao cho hai ch\u1ebf t\u1eadp ngh\u1ecb, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i, m\u1edbi cho ban h\u00e0nh. V\u1ec1 sau n\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat kh\u00e1c bi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ea1i ch\u00ednh h\u1ea1i d\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u. Nh\u01b0 v\u1eady, ph\u00e1p lu\u1eadt s\u1ebd th\u1ed1ng nh\u1ea5t, c\u00f3 quy t\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00e1p gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, xin giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho c\u00e1c l\u1ed9 gi\u00e1m ty v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 t\u1ef1 c\u1eed thu\u1ed9c quan, gi\u00e1n quan, ng\u1ef1 s\u1eed kh\u00f4ng tr\u00e1nh vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a nh\u1ecb ph\u1ee7, cho ph\u00e9p hai ch\u1ebf \u0111\u1ebfn t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u1ee5 truy\u1ec1n c\u1ee7a Bao Ch\u1eedng. Nay ch\u00ednh truy\u1ec7n b\u1ecf \u0111i ph\u1ea7n gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, \u0111\u00e0i gi\u00e1n quan kh\u00f4ng tr\u00e1nh vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a nh\u1ecb ph\u1ee7, cho ph\u00e9p hai ch\u1ebf \u0111\u1ebfn t\u01b0 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Chi\u1ebfu cho ch\u00ednh v\u1ec7 li\u00ean t\u1ee5c m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y ngh\u1ec9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua n\u00f3i v\u1edbi Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh: <i>&#8220;N\u1ed9i th\u1ea7n gi\u00e1m Ng\u1ef1 tr\u00f9 l\u00e0 \u0110\u1eadu Chi\u00eau T\u1ec1, ng\u00e0y y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ef1 \u00fd gi\u1ebft d\u00ea con, d\u00ea con l\u00e0 v\u1eadt ch\u01b0a tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, gi\u1ebft oan u\u1ed5ng. \u0110\u00e3 t\u1eebng r\u0103n d\u1ea1y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft, nay l\u1ea1i gi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u1eebng ph\u1ea1t.&#8221;<\/i> \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ch\u1ebf c\u00e1o t\u1eeb khi l\u1eadp qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn nay, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu.<\/p>\n<p>[68] Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;X\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan l\u1ea1i kinh tri\u1ec1u \u0111ang ch\u1edd b\u1ed5 nhi\u1ec7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng s\u1ed1 ch\u1ed7 tr\u1ed1ng l\u1ea1i \u00edt, ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i m\u1ed9t hai n\u0103m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh ngh\u00e8o kh\u00f3. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p h\u1ecd xin ngh\u1ec9 ph\u00e9p ra ngo\u00e0i, ch\u1edd \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea7n quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n ngh\u1ec9 ph\u00e9p. Khi \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t danh s\u00e1ch cao h\u01a1n, h\u1ecd s\u1ebd t\u1ef1 quay l\u1ea1i tham gia c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1i vi\u1ec7n.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho d\u00e2n binh \u1edf Ch\u00e2u Th\u1ea7n v\u00e0 Ch\u00e2u L\u1ec5 v\u00ec \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ebft gi\u1eb7c man.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Phan T\u00fac, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ty Hu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m quy\u1ec1n Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9. L\u00fac \u0111\u00f3, gi\u1eb7c man n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Thi\u1ec7u Ch\u00e2u, gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng v\u00e0 binh l\u00ednh, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao cho T\u00fac lo vi\u1ec7c d\u1eb9p lo\u1ea1n. T\u00fac \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea1i T\u00fd M\u1ed9c, t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 90 \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u00fac, nh\u01b0ng trong th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eb7c man n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Thi\u1ec7u Ch\u00e2u, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u1ea1m T\u1ed5 V\u0169 trong b\u00e0i minh tr\u00ean m\u1ed9 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 vi\u1ebft: <i>&#8220;D\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u \u1edf V\u0169 C\u01b0\u01a1ng, Thi\u1ec7u Ch\u00e2u n\u1ed5i lo\u1ea1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Qu\u1ef3 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u1ed3 Nam ki\u00eam Tri ch\u00e2u Thi\u1ec7u. Qu\u1ef3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, b\u00ed m\u1eadt d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00eam khuya, ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng bao v\u00e2y nhi\u1ec1u v\u00f2ng. X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u leo l\u00ean r\u00e0o h\u00e9t l\u1edbn, Qu\u1ef3 ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t r\u00e0o, ch\u00e9m t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00f4i Thi\u1ebft Th\u00e0nh v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, khuy\u00ean X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. X\u01b0\u01a1ng Th\u1ea5u c\u0169ng xin n\u1ed9p thu\u1ebf cho h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ch\u00e2u d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n.&#8221;<\/i> )<\/i><\/p>\n<p>T\u00fac l\u00e0 ch\u00e1u b\u1ed1n \u0111\u1eddi c\u1ee7a Phan M\u1ef9.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, S\u1eed Ch\u00ed Th\u00f4ng, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri, v\u00e0 Nh\u1eadm Th\u1ee7 Trung, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed tu s\u1eeda trong cung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tu s\u1eeda d\u00e3y ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nghi, nh\u01b0ng Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfm d\u1ee5ng danh ngh\u0129a, l\u00e3ng ph\u00ed v\u1eadt li\u1ec7u, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao cho Ch\u00ed Th\u00f4ng v\u00e0 Th\u1ee7 Trung t\u1ed5ng qu\u1ea3n. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u1eed \u0110\u1eb7ng B\u1ea3o C\u00e1t, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, v\u00e0 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a, V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi, l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u00e1c khu v\u1ef1c ph\u00eda nam c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa v\u00e0 T\u00e2y Hoa.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 9, nay g\u1ed9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Giao Ch\u1ec9 c\u1ed1ng hai con th\u00fa l\u1ea1. Ban \u0111\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc n\u00e0y x\u01b0ng l\u00e0 d\u00e2ng l\u00e2n, h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 tr\u00e2u n\u01b0\u1edbc, th\u00e2n c\u00f3 v\u1ea3y th\u1ecbt, \u0111\u1ea7u m\u0169i c\u00f3 s\u1eebng, \u0103n c\u1ecf t\u01b0\u01a1i, tr\u00e1i c\u00e2y v\u00e0 d\u01b0a, tr\u01b0\u1edbc khi \u0103n ph\u1ea3i d\u00f9ng g\u1eady \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nam H\u00f9ng Ch\u00e2u thi\u00eam ph\u00e1n, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ec1 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ea5u r\u1eb1ng con th\u00fa n\u00e0y kh\u00e1c xa v\u1edbi m\u00f4 t\u1ea3 trong s\u00e1ch s\u1eed. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ef3 l\u00e2n, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea7u nh\u01b0 b\u1ecb man di l\u1eeba g\u1ea1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 Tri Ki\u1ec1n Ch\u00e2u, T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung \u0110\u1ed7 Th\u1ef1c c\u0169ng t\u1ea5u: <i>&#8220;Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u t\u1eebng c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u1eb1ng: &#8216;\u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ea gi\u00e1c n\u00fai m\u00e0 th\u00f4i.&#8217; X\u00e9t k\u1ef9 \u300aPh\u00f9 Th\u1ee5y \u0110\u1ed3\u300b: L\u00e2n l\u00e0 lo\u00e0i th\u00fa nh\u00e2n t\u1eeb, th\u00e2n nh\u01b0 h\u01b0\u01a1u, \u0111u\u00f4i b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng, \u0111\u1ea7u s\u1eebng c\u00f3 th\u1ecbt. Nay Giao Ch\u1ec9 d\u00e2ng l\u00ean, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng th\u00e2n h\u01b0\u01a1u m\u00e0 c\u00f3 v\u1ea3y, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft t\u00ean c\u1ee7a n\u00f3. X\u01b0a v\u00e0o cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i Th\u1ee7y \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, \u1edf V\u0169 Ti\u1ebfn c\u00f3 con th\u00fa xu\u1ea5t hi\u1ec7n, m\u1ed9t s\u1eebng, \u0111\u1ea7u d\u00ea, c\u00e1nh r\u1ed3ng, ch\u00e2n ng\u1ef1a, c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o c\u0169ng kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 lo\u00e0i v\u1eadt l\u1ea1, d\u00f9 \u1edf trung nguy\u00ean \u0111\u00f4i khi c\u0169ng c\u00f3. \u300aNh\u0129 Nh\u00e3\u300b gi\u1ea3i th\u00edch: Khu\u00e2n l\u1edbn nh\u01b0 nai, \u0111u\u00f4i b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng; Hu\u1ec1 gi\u1ed1ng ng\u1ef1a, m\u1ed9t s\u1eebng; L\u00e2n, th\u00e2n h\u01b0\u01a1u, \u0111u\u00f4i b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng; l\u1ea1i c\u00f3 H\u1ee7y, gi\u1ed1ng b\u00f2, m\u1ed9t s\u1eebng, m\u00e0u xanh, n\u1eb7ng ngh\u00ecn c\u00e2n. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00f3i th\u00e2n c\u00f3 v\u1ea3y. \u300aQu\u1ea3ng Ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Ph\u00f9 Chi<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00f9 Chi, ch\u1eef 'Chi' nguy\u00ean l\u00e0 'B\u1ea1t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Phi\u00ean Di 7-30 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-14\" href=\"#footnote-1414-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a> gi\u1ed1ng l\u00e2n, da c\u00f3 v\u1ea3y. Tuy g\u1ea7n gi\u1ed1ng, nh\u01b0ng h\u00ecnh d\u1ea1ng l\u1ea1i nh\u01b0 b\u00f2, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c quan \u1edf ngo\u00e0i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u ph\u00e2n bi\u1ec7t. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c xa x\u00f4i \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 man di \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2n l\u00e0m \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. Xin tuy\u00ean d\u1ee5 s\u1ee9 gi\u1ea3 Giao Ch\u1ec9, v\u00e0 khi ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fa l\u1ea1, kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 k\u1ef3 l\u00e2n, \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc xa kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i ta, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t \u00fd ngh\u0129a chi\u00eau d\u1ee5 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 th\u00fa l\u1ea1.<\/p>\n<p>[73] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9: N\u1ebfu Tu\u1ea7n ki\u1ec3m tr\u00f3c t\u1eb7c s\u1ee9 th\u1ea7n kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch ho\u1eb7c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 th\u1ea5t thu, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ti\u1ebfn s\u0129 Ch\u00e2u Hi M\u1ea1nh \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ee9 m\u00f4n tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf ch\u00e2u h\u1ecdc b\u1ea3n ch\u00e2u, v\u00ec Tri ch\u00e2u Th\u00e1i T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong h\u01b0\u01a1ng khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u, hi\u1ec3u r\u00f5 phong t\u1ee5c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hi\u1ebfu h\u1ecdc, nh\u01b0ng ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng ph\u00fa \u0111\u1ec3 \u1ee9ng th\u00ed khoa c\u1eed. T\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c Hi M\u1ea1nh, b\u00e8n chuy\u00ean d\u00f9ng kinh thu\u1eadt \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n d\u1ea1y, h\u1ecdc tr\u00f2 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0\u01a1ng th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecdc x\u00e1, c\u1ea7m kinh gi\u1ea3ng gi\u1ea3i v\u00e0 h\u1ecfi han, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2. \u00d4ng c\u00f2n m\u1eddi g\u1eb7p \u1ea9n s\u0129 Tr\u1ea7n Li\u1ec7t, l\u1ea5y l\u1ec5 th\u1ea7y m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i. Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u1ecbnh M\u1ee5c \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 h\u1ecdc v\u1ea5n v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i.<\/p>\n<p>T\u1ee5c \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c tang ma, th\u1edd Ph\u1eadt, m\u1eddi kh\u00e1ch, l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u1ebft s\u1ee9c ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng xa x\u1ec9 l\u00e0m hi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m, m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f3c, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i b\u00e1n h\u1ebft t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 lo li\u1ec7u, r\u1ed3i m\u1edbi d\u00e1m ph\u00e1t tang. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c th\u1eeba c\u01a1 h\u1ecd kh\u00f3 kh\u0103n, mua r\u1ebb ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o th\u00ec l\u1eadp v\u0103n t\u1ef1 vay n\u1ee3, c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u1ed1n kh\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i. T\u01b0\u01a1ng ra l\u1ec7nh c\u1ea5m ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u1ea7y mo ch\u1ee7 tr\u1ecb b\u1ec7nh, d\u00f9ng b\u00f9a ch\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m d\u1ee9t kho\u00e1t. Con em c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng tu\u00e2n theo gi\u00e1o l\u1ec7nh, \u00f4ng li\u1ec7t k\u00ea s\u1ef1 vi\u1ec7c l\u00e0m th\u00e0nh n\u0103m \u0111i\u1ec1u r\u0103n \u0111\u1ec3 gi\u00e1o hu\u1ea5n. \u0110\u1ebfn khi T\u01b0\u01a1ng r\u1eddi \u0111i, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u l\u1eadp bia ghi \u0111\u1ee9c ch\u00ednh. T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 M\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Kinh, s\u00f4ng S\u00e1ch ng\u1eadp ru\u1ed9ng d\u00e2n, h\u00e3y ph\u00e1t hai ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, trong cung ban xu\u1ed1ng t\u1edd tr\u00e1t: <i>&#8220;C\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, Suy quan Khai Phong ph\u1ee7 Ng\u00f4 Sung l\u00e0 th\u00f4ng gia v\u1edbi Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1ed9 b\u1ed9. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Suy quan ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00e1n quan, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 ba n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan Tam ty. Sung \u1edf ph\u1ee7 m\u1edbi h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.&#8221;<\/i> Trung th\u01b0 xin \u0111em b\u1ea3n t\u1ea5u g\u1ed1c giao ra ngo\u00e0i thi h\u00e0nh, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;\u0110\u00e3 \u0111\u1ed1t r\u1ed3i.&#8221;<\/i> L\u1ea1i xin t\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, <i>(x\u00e9t r\u1eb1ng s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 B\u00ednh T\u00fd c\u0169ng sai.)<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf d\u00e2ng tr\u00e0n, g\u00e2y h\u1ea1i cho ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf \u0110\u00f4ng Minh. \u1ede huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169, s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh Kh\u1ea9u, l\u00e0m ng\u1eadp l\u1ee5t l\u00faa m\u00e1 \u1edf Phong Kh\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. T\u1ea1m ho\u00e3n thu\u1ebf h\u1ea1 v\u00e0 ti\u1ec1n mu\u1ed1i, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ph\u1ee7 Khai Phong \u0111i xem x\u00e9t c\u00e1c huy\u1ec7n v\u00e0 c\u1ee9u t\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng ki\u00eam ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00f9ng Ch\u00e2u, Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 M\u00e3 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c xu\u1ed1ng l\u00e0m T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9, Anh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed; ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Cao D\u01b0\u01a1ng Quan l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t, B\u1eafc t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Li\u00eam Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Di\u00eam S\u0129 L\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m S\u00f9ng nghi s\u1ee9. Ng\u1ef1 s\u1eed L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 t\u00e2u r\u1eb1ng Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u, nh\u00e2n S\u0129 L\u01b0\u01a1ng v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111em ng\u01b0u ho\u00e0ng v\u00e0 x\u1ea1 t\u1ec1 \u0111\u00fat l\u00f3t.<\/p>\n<p>[80] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 t\u00e2u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u00e2u th\u01b0 t\u1ea3 c\u01a1 nghi v\u0103n t\u1ef1.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Ung Ch\u00e2u t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd ra tu\u1ea7n bi\u00ean. B\u1ea5y gi\u1edd Ti\u00eau Ch\u00fa nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eabn qu\u00e2n ra tu\u1ea7n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng H\u00e3n cho r\u1eb1ng \u00f4ng ta sinh s\u1ef1.<\/p>\n<p>[82] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng ho\u00e0ng th\u00e2n t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 13 tu\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u00ean phong, \u0111\u1ee7 15 tu\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u00f4n.<\/p>\n<p>[83] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00e1n \u0111\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh ty Do\u00e3n Nh\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbi g\u1ea3 trong cung vi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc nay ch\u01b0a t\u1eebng quy \u0111\u1ecbnh tu\u1ed5i t\u00e1c, ch\u1ec9 do s\u1ee9 th\u1ea7n trong cung t\u1ea1m th\u1eddi b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u00e0o N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh thi h\u00e0nh. S\u1ee3 r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tu\u1ed5i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n tuy\u00ean, tr\u00e1i v\u1edbi l\u1ec5.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng cho L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, l\u1ea1i l\u1ea5y \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam, theo l\u1eddi c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1eddng t\u1eeb n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 8 <i>(1048)<\/i> th\u00e1ng 10 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam, \u0111\u1ebfn n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 5 <i>(1053)<\/i> th\u00e1ng 4 v\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00e1c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ban \u0111\u1ea7u T\u01b0\u1eddng n\u00f3i r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.300.000 quan ti\u1ec1n, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 3 <i>(1051)<\/i>, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.210.000 quan ti\u1ec1n, n\u0103m th\u1ee9 4 <i>(1052)<\/i> thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.150.000 quan. So v\u1edbi n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 6 <i>(1046)<\/i>, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu n\u0103m th\u1ee9 4 t\u0103ng 680.000 quan, so v\u1edbi n\u0103m th\u1ee9 7 <i>(1047)<\/i> t\u0103ng 200.000 quan.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m xu\u1ea5t ra t\u1eeb Gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5, n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 2 <i>(1042)<\/i> l\u00e0 6.470.000 quan, n\u0103m th\u1ee9 6 <i>(1046)<\/i> l\u00e0 4.800.000 quan, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, ti\u1ec1n t\u1eeb Gi\u00e1c h\u00f3a v\u1ee5 kh\u00f4ng c\u00f2n xu\u1ea5t ra n\u1eefa. Sau \u0111\u00f3, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu h\u00e0ng n\u0103m tuy c\u00f3 l\u00fac t\u0103ng l\u00fac gi\u1ea3m kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 5 <i>(1053)<\/i> v\u1eabn \u0111\u1ea1t 1.780.000 quan, n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 1 <i>(1054)<\/i> l\u00e0 1.690.000 quan. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 1 l\u00e0m \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o thu \u0111\u1ec3 t\u00ednh chi, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 8\/10 chi ph\u00ed bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>L\u00e2u d\u1ea7n, v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1i cho ph\u00e9p n\u1ed9p th\u00f3c c\u1ecf thay ti\u1ec1n m\u1eb7t, nh\u01b0ng t\u1ec7 n\u1ea1n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 \u1ea3o ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, gi\u00e1 tr\u1ecb gi\u1ea5y t\u1edd c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3m, m\u1ed7i n\u0103m thi\u1ec7t h\u1ea1i ng\u00e2n s\u00e1ch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi 1.000.000 quan. V\u00ec v\u1eady, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 Ch\u1eedng xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1eddng nh\u1eadn m\u1ec7nh, xin c\u1ea5m nghi\u00eam vi\u1ec7c n\u1ed9p th\u00f3c c\u1ecf, nh\u1eefng gi\u1ea5y t\u1edd tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Gia H\u1ef1u <i>(1056)<\/i>, m\u1ed7i t\u1edd ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00eam 1.000 quan ti\u1ec1n, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p mu\u1ed1i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang gi\u1ea5y t\u1edd ho\u1eb7c mu\u1ed1i b\u00e1n \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb l\u1ed7 v\u1ed1n. Xin \u0111\u1eb7t quan \u1edf kinh s\u01b0, t\u00edch tr\u1eef 200.000 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu gi\u1ea5y t\u1edd ho\u1eb7c gi\u00e1 mu\u1ed1i gi\u1ea3m, th\u00ec quan ph\u1ee7 s\u1ebd mua l\u1ea1i; gi\u00e1 gi\u1ea5y t\u1edd l\u00e0 6.000 quan, gi\u00e1 mu\u1ed1i l\u00e0 10.000 quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd t\u0103ng gi\u1ea3m, nh\u1eb1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ecb thao t\u00fang. Chi\u1ebfu cho quan Gi\u00e1m \u0111\u00f4 di\u00eam vi\u1ec7n ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3, d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a T\u01b0\u1eddng. \u0110\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng Qu\u1ef3 Ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u00f3i k\u00e9m, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh H\u1ee7 l\u00e0m Th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[86] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>&#8220;H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Ng\u00f4 C\u1eadp gi\u1eef m\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea9m c\u00e1ch, g\u1eb7p vi\u1ec7c d\u00e1m n\u00f3i, v\u00ec c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n th\u00edch v\u1edbi v\u1ee3 Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ra ngo\u1ea1i qu\u1eadn. Nh\u01b0ng v\u1ee3 Bi\u1ec7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1eeb l\u00e2u, l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00e1nh, xin cho \u00f4ng \u1ea5y ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi l\u00e0 th\u00e1ng 7, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y Gi\u00e1n quan Tr\u1ea7n H\u00fac d\u00e2ng l\u1eddi xin, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7u xin \u00e2n ch\u1ec9 t\u1eeb trong cung, giao cho Nh\u1ecb ph\u1ee7 h\u1eb7c t\u1ea5u t\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi can thi\u1ec7p xin x\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn thi h\u00e0nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u00e2n ch\u1ec9 b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau hi\u1ebfm th\u1ea5y k\u1ebb d\u00e1m c\u1ea7u xin \u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u00e1p lu\u1eadt nghi\u00eam minh, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh v\u00e0 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c x\u1ea5u. Tuy nhi\u00ean, l\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u00fac ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u1ea7u xin th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1eeb khi nh\u1eadm ch\u1ee9c Quy\u1ec1n tri Khai Phong ph\u1ee7, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai th\u00e1ng \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n ch\u1ec9, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u trong ph\u1ee7, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c b\u00e0 c\u00f4, b\u00e0 d\u00ec trong cung vi\u1ec7n, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u00ec n\u1ed9i quan v\u00e0 c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00f3 li\u00ean quan. B\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u nhi\u1ec1u l\u1ea7n, nh\u01b0ng \u00e2n ch\u1ec9 v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng. \u0110\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 t\u00ec thi\u1ebfp, k\u1ebb h\u00e8n h\u1ea1 ph\u1ea1m t\u1ed9i gian d\u00e2m c\u0169ng d\u00e1m l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c che ch\u1edf ri\u00eang. B\u1ecdn ho\u1ea1n quan ti\u1ec3u th\u1ea7n ch\u1ec9 lo tr\u00e1nh t\u1ed9i cho m\u00ecnh, l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ed9 r\u00f5 vi\u1ec7c Th\u00e1nh qu\u00e2n thi\u00ean v\u1ecb ph\u00e1p lu\u1eadt. D\u00f9 c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 d\u00e2ng t\u1ea5u, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn cho thi h\u00e0nh c\u00f4ng khai, nh\u01b0ng vi\u1ec7c k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n can thi\u1ec7p xin x\u1ecf v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb d\u00e1m can thi\u1ec7p xin \u00e2n ch\u1ec9, ngo\u00e0i vi\u1ec7c v\u1eabn cho b\u1ea3n ph\u1ee7 d\u00e2ng t\u1ea5u, xin truy x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi can thi\u1ec7p xin x\u1ecf, t\u00e2u b\u1eaft giao xu\u1ed1ng ph\u1ee7 x\u00e9t h\u1ecfi, tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 m\u00ecnh can thi\u1ec7p xin x\u1ecf, c\u0169ng xin x\u00e9t h\u1ecfi ngay, gia t\u0103ng h\u00ecnh ph\u1ea1t g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi t\u1ed9i ban \u0111\u1ea7u. Nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u00ecnh ti\u1ebft nghi\u00eam tr\u1ecdng ho\u1eb7c c\u1ed1 t\u00ecnh can thi\u1ec7p xin x\u1ecf nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u0169ng cho ph\u00e9p b\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o l\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n h\u1eb7c, x\u00e9t h\u1ecfi thi h\u00e0nh, nh\u1eb1m ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ph\u00e1 ho\u1ea1i k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u1ee7a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian. \u00d4ng t\u1ef1 nh\u1eadn m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c Quy\u1ec1n tri Khai Phong ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai th\u00e1ng, tra l\u1ea1i th\u1ea5y \u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c v\u00e0o ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t th\u00e1ng 6, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 7.)<\/i><\/p>\n<p>[88] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, nh\u1eadt th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n, con r\u1ec3 t\u00f4ng th\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty, v\u00f9ng Kinh T\u00e2y n\u0103m nay h\u1ea1n h\u00e1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u00e2n, l\u1ea5y 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n 'l\u1ea5y' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-15\" href=\"#footnote-1414-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> giao cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n s\u1ef1.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Chu Tr\u1ea1m l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng H\u00e0m H\u1eefu l\u00e0m ph\u00f3; Khai Phong ph\u1ee7 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed9 chi lang trung L\u00fd C\u1eadp Chi l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Hi Ph\u1ee7 l\u00e0m ph\u00f3; \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung Chu Th\u1ecd Long l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n c\u1ee7a m\u1eb9 Khi\u1ebft \u0110an, L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Tri H\u00f2a l\u00e0m ph\u00f3; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Ph\u00e1n H\u1ed9 b\u1ed9 C\u00e2u vi\u1ec7n T\u1ed5 V\u00f4 Tr\u1ea1ch l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n Khi\u1ebft \u0110an, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Ng\u1ecdc l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p>Chu Tr\u1ea1m t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111i, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n. \u0110i\u1ec1n v\u00ec t\u1ed5 ti\u00ean t\u1eebng b\u1ecb k\u1ebb \u0111\u1ecbch b\u1eaft, t\u1eeb ch\u1ed1i. B\u00e8n m\u1ec7nh Quy\u1ec1n di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh thay \u0111i.<\/p>\n<p>[93] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an hi\u1ec7n nay l\u00e0 em d\u00e2u c\u1ee7a Vua<a class=\"footnote\" title=\"em d\u00e2u c\u1ee7a Vua 'em' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'con', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1414-16\" href=\"#footnote-1414-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, l\u1ec5 nghi kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng h\u1ecfi, ra l\u1ec7nh s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ec9 g\u1eedi th\u01b0 cho Khi\u1ebft \u0110an, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1ec5 v\u1eadt, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n g\u1eb7p m\u1eb7t s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 trao th\u01b0, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh d\u00f9ng l\u1ec5 ngh\u0129a b\u00e1c b\u1ecf, Khi\u1ebft \u0110an khu\u1ea5t ph\u1ee5c, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo bia m\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh do L\u00fd Thanh Th\u1ea7n so\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0 b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 H\u1ed3ng C\u01a1, n\u0103m ngo\u00e1i m\u1ea5t, nay l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a H\u1ed3ng C\u01a1. C\u1eadp Chi l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ecbch.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n m\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng vi\u1ebfng, ng\u1eebng tri\u1ec1u m\u1ed9t ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n An.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ty' trong 'Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1414-17\" href=\"#footnote-1414-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a> t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 chi\u00eau an \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e0nh S\u0129 Hi, xin gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u00e2n m\u00e3 c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, L\u00f4i Gi\u1ea3n Phu nh\u1eadn m\u1ec7nh, x\u00e9t th\u1ea5y S\u0129 Hi kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u00f9ng \u00e2n tr\u1ea1ch \u0111\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7, \u0111\u1ebfn n\u01a1i li\u1ec1n \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ti\u1ebfn qu\u00e2n, x\u00e2y d\u1ef1ng hai tr\u1ea1i Minh Kh\u00ea Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u1ea1, chi\u1ebfm gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed hi\u1ec3m y\u1ebfu, m\u1edf r\u1ed9ng l\u1ea5y l\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u0169 Th\u1ea1ch M\u00e3 Nhai d\u00e0i h\u01a1n 500 d\u1eb7m. S\u0129 Hi k\u1ebf c\u00f9ng, b\u00e8n tr\u1ea3 l\u1ea1i 51 binh l\u00ednh b\u1ecb b\u1eaft, 1.809 b\u1ed9 gi\u00e1p tr\u1ee5, d\u1eabn 700 ng\u01b0\u1eddi Man u\u1ed1ng m\u00e1u th\u1ec1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ch\u00e2u Th\u1ea7n c\u0169ng tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ee3 con v\u00e0 c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a \u00f4ng ta. L\u00fac \u0111\u00f3 S\u01b0 B\u1ea3o \u0111\u00e3 ch\u1ebft, sai S\u01b0 \u0110\u1ea3ng v\u1ec1 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Long T\u1ee9, d\u1eb7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft h\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, S\u0129 Hi h\u00e0ng n\u0103m v\u1eabn n\u1ed9p c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, phong T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u00fa Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u00f2ng T\u00edn l\u00e0m Vinh Qu\u1ed1c c\u00f4ng, ch\u00e1u c\u1ee7a Ng\u00f4 \u00dd V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Chi\u00eau, con c\u1ee7a Th\u01b0 Qu\u1ed1c c\u00f4ng Duy Trung. T\u00f2ng T\u00edn t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u1eadp ra kho Duy Th\u00e0nh \u1edf 10 vi\u1ec7n, quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng. Nay tuy chi ph\u00ed ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lo, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u00e0ng l\u1edbn v\u1eabn c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kinh doanh \u1edf ch\u1ee3 b\u00faa, h\u00e0ng ng\u00e0y thu l\u1ee3i, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7n c\u1ee7a \u00dd V\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba. B\u00e8n l\u1ec7nh l\u1eadp m\u1ed9t kho, d\u1eabn c\u00e1c t\u00f4ng t\u1eed m\u1ed7i th\u00e1ng xem x\u00e9t b\u1ed5ng l\u1ed9c nhi\u1ec1u \u00edt m\u00e0 n\u1ed9p m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c chi ph\u00ed nh\u01b0 xe ng\u1ef1a, kh\u00e1ch kh\u1ee9a, c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, tang t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1. Nay ph\u00e9p \u1ea5y v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(<i>&#8220;Nay&#8221;<\/i> \u00fd ch\u1ec9 th\u1eddi Hi Ninh.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u00e0nh ch\u00ednh. Kh\u00e1ch t\u1ec9nh, D\u1eabn ti\u1ebfn, T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c S\u1ee9; \u0110\u00f4ng, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai ng\u01b0\u1eddi; C\u00e1c m\u00f4n, D\u1eabn ti\u1ebfn, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh ph\u00f3 s\u1ee9 t\u1ed5ng c\u1ed9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi; C\u00e1c m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n t\u1ed5ng c\u1ed9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c m\u00f4n trong tri\u1ec1u chuy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 D\u1eabn ti\u1ebfn, Ph\u00f3 s\u1ee9 D\u1eabn ti\u1ebfn chuy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Kh\u00e1ch t\u1ec9nh, Ph\u00f3 s\u1ee9 Kh\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00ec \u00e1p d\u1ee5ng theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t c\u1ee7a c\u00e1c ty ph\u00f3 s\u1ee9. Khi ch\u1ee9c C\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 c\u00f3 khuy\u1ebft, th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1eef 'l\u1ea7n' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'chuy\u1ec3n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1414-18\" href=\"#footnote-1414-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1eddi h\u1ea1n kh\u1ea3o x\u00e9t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf C\u00e1c m\u00f4n, sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 quan l\u1ea1i c\u1ea5p cao c\u00f9ng t\u1ed9i t\u1ea5u c\u1eed, ho\u1eb7c t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng v\u00e0 t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf l\u00ean t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 ho\u1eb7c T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9 \u0111\u1ee7 b\u1ea3y n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0, ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Dao qu\u1eadn. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i nhi\u1ec7m ch\u00ednh th\u1ee9c, ph\u1ea3i nh\u1eadn ch\u1ee9c D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m th\u00ec chuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m th\u00ec chuy\u1ec3n l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 th\u00e0nh t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p, th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[98] Tri ch\u00e2u V\u1eadn L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed9t c\u00f9ng th\u00ec lo l\u1eafng th\u01b0\u1eddng qu\u00e1 m\u1ee9c, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi lo xa th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i \u1eaft s\u00e2u s\u1eafc. Th\u1ea7n \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda khuy\u1ebft, gi\u1eef ch\u1ee9c th\u1ee7 ph\u1ee7 \u0111\u00f4ng phi\u00ean, th\u1eadt kh\u00f4ng n\u00ean v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 can d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c can gi\u00e1n. Nh\u01b0ng th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh, d\u00f9 \u1edf n\u01a1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00ean Vua, hu\u1ed1ng chi nh\u01b0 th\u1ea7n, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 sao! Xin b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t k\u1ef9.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u01b0a Chu C\u00f4ng l\u00e0m b\u00e0i \u300aV\u00f4 D\u1eadt\u300b \u0111\u1ec3 r\u0103n Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, trong \u0111\u00f3 n\u00f3i: &#8216;C\u00e1c Vua nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 Trung T\u00f4ng, Cao T\u00f4ng, T\u1ed5 Gi\u00e1p v\u00e0 V\u0103n V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ham m\u00ea xem x\u00e9t, vui ch\u01a1i, du ngo\u1ea1n, s\u0103n b\u1eafn, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u00fac l\u1edbn v\u00f4 c\u00f9ng, con ch\u00e1u \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng.&#8217; \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i ch\u00ed l\u00fd c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n. B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c 37 n\u0103m, tr\u0103m h\u1ecd nh\u1edd \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng gi\u00e0 tr\u1ebb, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa ch\u00ed. T\u1eeb th\u1eddi Tam \u0110\u1ea1i, H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh tr\u1ecb, ch\u01b0a c\u00f3 th\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ng\u00e0y nay.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1eadn tr\u1ecdng, c\u00f9ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00f4 c\u00f9ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i xa gi\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c xem vui, tuy t\u00e2m th\u00e1nh nh\u00e2n x\u1eed l\u00fd c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n c\u0169ng cho l\u00e0 qu\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean. Th\u1ea7n s\u1ee3 r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn ch\u1ec9 bi\u1ebft chi\u1ec1u \u00fd m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m can gi\u00e1n, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi th\u1ec3 di\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec tin \u0111\u1ed3n lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. B\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec nghi ng\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01a1 l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1, ham th\u00edch du ngo\u1ea1n; b\u00ean trong th\u00ec e r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 say s\u01b0a r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, tr\u00e1i v\u1edbi l\u1ebd d\u01b0\u1ee1ng sinh. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: &#8216;Vui ch\u01a1i qu\u00e1 \u0111\u1ed9 th\u00ec t\u1ed5n h\u1ea1i.&#8217;<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1ea7n minh, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1eb1ng s\u1ef1 thanh t\u0129nh, nghe ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf \u00e2m thanh v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 tai phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, v\u1ecb ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf kh\u00ed th\u1ef1c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 mi\u1ec7ng s\u1ea3ng kho\u00e1i, th\u00ec tr\u1eddi s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ed9, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u t\u1ed1t l\u00e0nh. Kh\u1ed5ng T\u1eed n\u00f3i: &#8216;Vui m\u00e0 ti\u1ebft ch\u1ebf l\u1ec5 nh\u1ea1c th\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i.&#8217; Xin b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t cho.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u1edd t\u00e2u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1eadp c\u1ee7a L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, n\u00f3i l\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1414-1\">'Ch\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'gi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-2\">L\u00fd Trung S\u01b0, ch\u1eef 'Trung' nguy\u00ean l\u00e0 'Tr\u1ecdng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 331 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-3\">B\u1ed1n ch\u1eef '\u0111\u00e3 v\u1eeba th\u00e2n v\u1eeba hi\u1ec1n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 51 'Anh T\u00f4ng s\u00e1ch l\u1eadp th\u1ee7y m\u1ea1t', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 302 truy\u1ec7n Ng\u00f4 C\u1eadp b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1414-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-4\">Tr\u00ean ch\u1eef 'c\u00f3 con \u0111\u00edch' v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1eef 't\u1ef1', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 15 m\u00e0 x\u00f3a. <a href=\"#return-footnote-1414-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-5\"> 'C\u1ea3i m\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea3i thi\u00eam', theo v\u0103n b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-6\">K\u1ef3 thi bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed 15 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eef 'Bi\u1ec7t' v\u00e0 'L\u1ed9' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed 3-36 b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Bi\u1ec7t', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung ch\u1eef 'L\u1ed9'. <a href=\"#return-footnote-1414-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-7\">L\u1ea1i ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 'L\u1ea1i'. <a href=\"#return-footnote-1414-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-8\">'\u00c9p bu\u1ed9c d\u00e2n ch\u00fang' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef '\u00c1p' s\u1eeda th\u00e0nh '\u1ee8c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1414-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-9\">Ch\u1eef 'nhi' trong 'nhi ng\u00f4n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 13-4 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1414-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-10\"> Ch\u1eef 'Tr\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu. X\u00e9t l\u00fac n\u00e0y Tam ty s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, s\u00e1ch \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 57 ch\u00e9p l\u00e0 'Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh', n\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1414-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-11\">Chi\u1ebfu T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1, ch\u1eef 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 20-5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-12\">Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u00ecnh Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ch\u1eef 'ph\u00f3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. S\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 191 ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5 th\u00e1ng 4 Tr\u00ecnh Kham b\u00e3i ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c quy\u1ec3n 5 c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady; T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 292 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u00e9p Kham l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9ng minh. <a href=\"#return-footnote-1414-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-13\"> 'T\u1ea5u th\u1ec9nh' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu ghi l\u00e0 't\u1ea5u ng\u1eef', trong 'Bao Hi\u1ebfu T\u00fac c\u00f4ng t\u1ea5u ngh\u1ecb lu\u1eadn chi\u1ebfu l\u1ec7nh s\u1ed1 d\u1ecbch' ghi l\u00e0 'th\u1ec9nh t\u1ea5u'. <a href=\"#return-footnote-1414-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-14\">Ph\u00f9 Chi, ch\u1eef 'Chi' nguy\u00ean l\u00e0 'B\u1ea1t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Phi\u00ean Di 7-30 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-15\">10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n 'l\u1ea5y' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-16\">em d\u00e2u c\u1ee7a Vua 'em' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'con', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1414-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-17\">Ch\u1eef 'ty' trong 'Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1414-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1414-18\"> L\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1eef 'l\u1ea7n' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'chuy\u1ec3n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1414-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":88,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1414","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2623,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1414\/revisions\/2623"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1414\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1414"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1414"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}