{"id":1418,"date":"2025-11-06T17:04:06","date_gmt":"2025-11-06T10:04:06","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1418"},"modified":"2026-04-24T11:06:25","modified_gmt":"2026-04-24T04:06:25","slug":"beta-quyen-189-nam-gia-huu-thu-4-ky-hoi-1059","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-189-nam-gia-huu-thu-4-ky-hoi-1059\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 189: N\u0102M GIA H\u1ef0U TH\u1ee8 4 (K\u1ef6 H\u1ee2I, 1059)","rendered":"QUY\u1ec2N 189: N\u0102M GIA H\u1ef0U TH\u1ee8 4 (K\u1ef6 H\u1ee2I, 1059)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, m\u00f9ng m\u1ed9t, nh\u1eadt th\u1ef1c, sai quan t\u1ebf \u0111\u1ea5t. Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u00e1nh \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 nh\u1eadt th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n[footnote]Ch\u1eef 'c\u1ed5' trong 'b\u1ea5t tr\u00fang c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t. Nay l\u1ea1i nghe sai quan t\u1ebf \u0111\u1ea5t, tra c\u1ee9u trong kinh \u0111i\u1ec3n, c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ec5 n\u00e0y. B\u1edfi \u0111\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea7n c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c \u00e2m, n\u00ean x\u01b0a n\u00f3i nh\u1eadt th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch th\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng, \u0111\u1ea9y lui c\u00e1c \u00e2m. Nay tr\u00e1i l\u1ea1i c\u00fang t\u1ebf v\u00e0 c\u1ea7u xin, l\u00e0 h\u1ea1 th\u1ea5p l\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u, \u1ee9c ch\u1ebf d\u01b0\u01a1ng, n\u00e2ng \u0111\u1ee1 \u00e2m, h\u1ea1 th\u1ea5p t\u00f4n qu\u00fd, gi\u1ea3m b\u1edbt tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n khi\u1ebfn m\u1eb7t tr\u1eddi thay \u0111\u1ed5i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a tr\u1eddi, t\u00f4n tr\u1ecdng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ec5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u00e2n ph\u1ee5ng s\u1ef1 Vua, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng. Sai l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eadp t\u1ee5c ch\u01b0a l\u00e2u, n\u1ebfu c\u1ee9 theo th\u00f3i c\u0169, th\u00ec hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng s\u1ebd b\u1ecb h\u1ee7y b\u1ecf. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t c\u1ed5 s\u1eed, s\u1eeda ch\u00ednh danh, xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1ec5 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ee3i d\u1ee5ng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u300aD\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3, \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed9ng, n\u0103m sau nh\u1eadt th\u1ef1c, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang, \u0110i\u1ec1n l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin s\u1edbm l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a tr\u1eddi. Tra c\u1ee9u ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 th\u1ef1c l\u1ee5c, \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed9ng l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, c\u00f2n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed9ng, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\nH\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Ng\u00f4 C\u00e1p t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eadt th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m r\u0103n c\u1ee7a \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, trong vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ec1 tr\u00ean b\u1ecb b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi l\u1ea5n \u00e1t, v\u1ee3 l\u1ea5n ch\u1ed3ng, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng x\u00e2m l\u1ea5n Trung Qu\u1ed1c. Nay c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch khoan dung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ec1 tr\u00ean b\u1ecb b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi l\u1ea5n \u00e1t, m\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ea7m m\u1eb7c khi l\u00e2m tri\u1ec1u, khi\u1ebfn cho k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n ch\u01b0a b\u1ecb tr\u1eeb b\u1ecf h\u1ebft. H\u1eadu phi kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ee3 l\u1ea5n ch\u1ed3ng, m\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 t\u1ea3 h\u1eefu th\u00e2n t\u00edn ki\u00eau c\u0103ng ph\u00f3ng t\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c. Kh\u01b0\u01a1ng Nhung thu\u1eadn ph\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng x\u00e2m l\u1ea5n Trung Qu\u1ed1c, m\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 t\u01b0\u1edbng s\u00fay kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, b\u1ecb \u0111\u1ecbch khinh th\u01b0\u1eddng.\"<\/i>\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i T\u00f4n Mi\u1ec5n \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u, h\u00e0 kh\u1eafc b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng theo ph\u00e9p, y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00f4 \u0111\u1ed9; B\u00e0ng T\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u, khinh \u0111\u1ed9ng \u00edt m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 \u00fd x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, thua tr\u1eadn \u1edf Khu\u1ea5t D\u00e3, l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c l\u1edbn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Mi\u1ec5n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. <i>(Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng cho. Ba l\u1ea7n xin, m\u1edbi cho.\r\n\r\n[3] T\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i m\u01b0a tuy\u1ebft kh\u00f4ng ng\u1edbt, d\u00e2n \u0111\u00f3i r\u00e9t, ch\u1ebft ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Chi\u1ebfu sai quan \u0111i kh\u1eafp kinh th\u00e0nh, xem x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 c\u00f9ng gi\u00e0 b\u1ec7nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban cho tr\u0103m ti\u1ec1n, tr\u1ebb nh\u1ecf n\u0103m m\u01b0\u01a1i, c\u00e1c huy\u1ec7n ph\u1ee5 c\u1eadn giao cho l\u1ec7nh t\u00e1, ch\u1ea9n c\u1ea5p ch\u00e1o lo\u00e3ng.\r\n\r\n[4] Tri ph\u1ee7 Khai Phong \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu t\u00e2u: <i>\"L\u1ec5 th\u1eafp \u0111\u00e8n v\u00e0o d\u1ecbp Tam nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1eadp t\u1ee5c l\u01b0u truy\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. B\u1ec7 h\u1ea1 chi\u1ec1u theo l\u00f2ng d\u00e2n, mu\u1ed1n c\u00f9ng vui v\u1edbi d\u00e2n, c\u1ed1 g\u1eafng ra ngo\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i. N\u1ebfu n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n gi\u00e0u, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c vui c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng t\u1eeb sau ti\u1ebft L\u1eadp Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, tr\u1eddi l\u1ea1nh gi\u00e1, m\u01b0a tuy\u1ebft, d\u00e2n ngh\u00e8o th\u1ea5t nghi\u1ec7p, ph\u1ed1 ch\u1ee3 v\u1eafng v\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec l\u1ea1nh kh\u00f4ng \u00edt, gi\u00e1 c\u1ee7i v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, d\u00e2n lo ch\u1ebft \u0111\u00f3i ch\u1ebft r\u00e9t, c\u00f2n \u0111\u00e2u r\u1ea3nh r\u1ed7i \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y xem vi\u1ec7c c\u00f4ng trong ph\u1ee7, th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea3y xu\u1ed1ng gi\u1ebfng, xu\u1ed1ng s\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u n\u00f3i v\u00ec ngh\u00e8o kh\u1ed5 n\u00ean t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft. H\u00f4m nay c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ch\u1ebft v\u00ec l\u1ea1nh, ch\u1ed3ng b\u00e0 \u1ea5y c\u0169ng t\u1ef1 t\u1eed theo. Th\u1ea7n ngh\u0129 trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a bi\u1ebft bao nhi\u00eau m\u00e0 k\u1ec3? H\u00f4m qua, nh\u1edd \u01a1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng sai quan ph\u00e1t ti\u1ec1n, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y. Hi\u1ec7n nay tuy\u1ebft ch\u01b0a tan, d\u00f9 tr\u1eddi c\u00f3 t\u1ea1nh, ph\u1ed1 ch\u1ee3 v\u1eabn l\u1ea7y l\u1ed9i, xa gi\u00e1 \u0111i qua, ph\u1ea3i ch\u1ecbu gi\u00f3 l\u1ea1nh. Hu\u1ed1ng chi v\u1eeba c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111ang tr\u00e1nh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0103n u\u1ed1ng, l\u00f2ng lo s\u1ee3, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec5 th\u1eafp \u0111\u00e8n; c\u00f2n l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u h\u00e0ng n\u0103m, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3 tr\u1eddi ch\u01b0a t\u1ea1nh, c\u0169ng xin sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n thay m\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec5. Hi\u1ec7n nay nh\u1eefng binh s\u0129 \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb vi\u1ec7c tu\u1ea7n du v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ecbu r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, c\u0169ng xin cho h\u1ecd ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 tr\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo s\u1ee3 tr\u1eddi, th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u00e0n K\u1ef3 \u0111\u00e3i ti\u1ec7c \u1edf d\u1ecbch tr\u1ea1m \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh, v\u00ec Vua ch\u01b0a ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n. <em>(B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u00e9p ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu Vua ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00ec ch\u01b0a, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/em>\r\n\r\n<i>(X\u00e9t vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, s\u1eed nh\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i ch\u01b0a ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n, r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi b\u1ea3n k\u1ef7. Nh\u01b0ng s\u00e1ch n\u00e0y ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu \u0111\u00e3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua cho ph\u00e9p qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng, th\u00ec m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc sau c\u0169ng m\u00e2u thu\u1eabn, ch\u00fa th\u00edch c\u0169ng ch\u01b0a x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i>\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng t\u1ea1i kinh th\u00e0nh. Ban \u0111\u1ea7u, ban th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u1ed5, gi\u00e0 y\u1ebfu, d\u00f9ng m\u1ed9t ngh\u00ecn v\u1ea1n ti\u1ec1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean Vua r\u1eb1ng: <i>\"Nay d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i s\u1ebd th\u1ea5t v\u1ecdng.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng d\u00f9ng m\u1ed9t \u1ee9c n\u0103m ngh\u00ecn v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[7] Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 quy t\u1eafc c\u1ea5p ph\u00e1t d\u1ecbch kho\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 \u300aGia H\u1ef1u D\u1ecbch L\u1ec7nh\u300b. Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, t\u1eeb quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u00ednh tr\u00e1ng, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 d\u1ecbch kho\u00e1n, ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. V\u00ec v\u1eady, xu\u1ed1ng l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, l\u1ea5y c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh c\u0169 giao cho Tam ty Ch\u01b0\u1edfng kho\u00e1n ty, t\u1ed5ng h\u1ee3p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea5y c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh, v\u0103n b\u1ea3n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn d\u1ecbch kho\u00e1n, b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 74 \u0111i\u1ec1u, chia l\u00e0m ba quy\u1ec3n th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1, ban h\u00e0nh kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. B\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n t\u1eeb th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 ba.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed.\r\n\r\n[9] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng, Qu\u1ea3n c\u00e2u Th\u00e1i h\u1ecdc H\u1ed3 Vi\u1ec7n b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u.\r\n\r\nH\u1ed3 Vi\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1 H\u1ea3i L\u0103ng, c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 quan l\u1ea1i ti\u1ec5n \u0111\u01b0a \u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho l\u00e0 vinh d\u1ef1. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh. T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd Ti\u1ec1n C\u00f4ng Ph\u1ee5 d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m h\u1ecdc sinh Th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00f3c, l\u1ea1i t\u1ef1 xin ngh\u1ec9 hai ng\u00e0y \u0111\u1ec3 tang th\u1ea7y.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o quan L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng. L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y c\u1edb b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ed1i, xin \u0111\u1ed5i c\u1eed Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c T\u01b0 M\u00e3 Quang v\u00e0 \u0110\u1ed9 chi Ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[11] Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin v\u1ec1 h\u01b0u v\u00ec b\u1ec7nh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. T\u1eeb B\u1ea1c Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nam, r\u1ed3i l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn T\u00e0o Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111i, \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho thu\u1ed1c v\u00e0 tr\u00e0.\r\n\r\n[12] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, phong Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung l\u00e0m T\u01b0 \u0111\u1ed3, K\u1ef3 Qu\u1ed1c c\u00f4ng v\u1ec1 h\u01b0u, khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u h\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, ra v\u00e0o theo nghi th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u1ecb ph\u1ee7. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung tr\u01b0\u1edbc kia gh\u00e9t \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t t\u1edd t\u1ea5u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, Ph\u00fa B\u1eadt s\u1eeda ch\u1eefa sai l\u1ea7m \u0111\u00f3, ph\u1ea3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u01b0\u1eddng Gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Gi\u1edbi xin t\u1eeb ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, xem Ho\u00e0ng H\u1ef1u n\u0103m th\u1ee9 5 th\u00e1ng 10. Nay l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y Nh\u00e2n T\u00f4ng tha thi\u1ebft nghe l\u1eddi n\u00f3i, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\n[14] Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai H\u00e0n Gi\u00e1ng, Tr\u1ea7n H\u00fac, L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u1ebfn Tam ty l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0[footnote]B\u1eaft \u0111\u1ea7u sai H\u00e0n Gi\u00e1ng, Tr\u1ea7n H\u00fac, L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u1ebfn Tam ty l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0, xem: \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 30-9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 184 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0n Gi\u00e1ng nh\u1eadn l\u1ec7nh l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ea5m tr\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3.[\/footnote]. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 10, Tam ty t\u00e2u: <i>\"Thu\u1ebf tr\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i thu 2.440.800 quan ti\u1ec1n, nh\u01b0ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 2 ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c 1.280.000 quan. L\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ed1 \u1ea3o, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 860.000 quan, trong \u0111\u00f3 390.000 quan[footnote]390.000 quan, ch\u1eef 'th\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote] l\u00e0 v\u1ed1n, ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i 469.000 quan. C\u00f2n chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n m\u1ea5t m\u00e1t[footnote]Chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n m\u1ea5t m\u00e1t, ch\u1eef 'm\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'chi', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 184 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed s\u1eeda.[\/footnote] c\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, chi ph\u00ed t\u1ea1p ph\u00ed cho quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh ch\u01b0a t\u00ednh \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf, b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ng\u00e0y c\u00e0ng n\u1eb7ng, d\u00e2n ch\u00fang v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p, h\u00ecnh ph\u1ea1t ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ee3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt m\u00e0 t\u1ec7 h\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn. N\u00ean \u01b0\u1edbc t\u00ednh s\u1ed1 thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m sau ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed H\u00f2a, l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u0111\u1ec1u cho d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u00e0, cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng thu thu\u1ebf. Xin sai quan \u0111i \u0111i\u1ec1u tra l\u1ee3i h\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\nVua sai Ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng T\u0129nh \u0111i s\u00e1u l\u1ed9, khi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u t\u00e2u theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Tam ty l\u00e0 ti\u1ec7n. <i>(Tam ty t\u00e2u s\u1ed1 thu\u1ebf tr\u00e0 thu h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0 vi\u1ec7c sai s\u1ee9 \u0111i s\u00e1u l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u tra l\u1ee3i h\u1ea1i, b\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0a kia, l\u1ee3i t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, s\u00f4ng h\u1ed3 \u0111\u1ec1u chia s\u1ebb c\u00f9ng d\u00e2n, n\u00ean d\u00e2n no \u0111\u1ee7 d\u01b0\u1edbi, Vua gi\u00e0u c\u00f3 tr\u00ean, qu\u1ed1c gia y\u00ean \u1ed5n, h\u00ecnh ph\u00e1p trong s\u1ea1ch. T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ki\u1ebfn Trung m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u00e0[footnote]T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ki\u1ebfn Trung m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u00e0, ch\u1eef 'Tr\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 30, m\u1ee5c 9 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u m\u01b0u l\u1ee3i, k\u00e9o d\u00e0i g\u1ea7n hai tr\u0103m n\u0103m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i t\u1ec7 h\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam nghi\u00eam tr\u1ecdng, d\u00e2n ch\u1ecbu kh\u1ed5 v\u00ec b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t, ng\u00e0y ng\u00e0y than th\u1edf; quan l\u1ea1i nh\u1eadn c\u1ee7a h\u1ed1i l\u1ed9 k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng t\u00edch tr\u1eef. K\u1ebb t\u01b0 l\u1ee3i, bu\u00f4n l\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng n\u1ec1, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7t b\u1eaby h\u1ea1i d\u00e2n tr\u00ean v\u00f9ng s\u00f4ng h\u1ed3 r\u1ed9ng h\u00e0ng ng\u00e0n d\u1eb7m. Tr\u1eabm l\u00f2ng \u0111au x\u00f3t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i h\u1ecfi \u00fd d\u00e2n, h\u1ecd \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb mu\u1ed1n b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p \u0111\u00fang h\u1ea1n l\u00ean quan. M\u1ed9t hai c\u1eadn th\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, Tr\u1eabm v\u1eabn c\u00f2n \u00e1y n\u00e1y, l\u1ea1i gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7, c\u00f9ng nhau sinh s\u1ed1ng, b\u1ecf \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng l\u1ee3i \u00edch. T\u1ec7 n\u1ea1n nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, m\u1ed9t s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eb9p b\u1ecf, \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i n\u1eefa, b\u1edbt tr\u00ean l\u1ee3i d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. C\u00f2n lo k\u1ebb th\u00edch g\u00e2y chuy\u1ec7n, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gian t\u00e0, d\u00e1m d\u00e2ng t\u1ea5u ngh\u1ecb, l\u00e0m r\u1ed1i quan ph\u1ee7, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng tha th\u1ee9.\"<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, quan \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i \u0111\u00e3 b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, b\u00e8n l\u1ea5y thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a Tam ty chia \u0111\u1ec1u cho c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u00e0, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 68 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, b\u1eaft n\u1ed9p h\u00e0ng n\u0103m l\u00ean quan. So v\u1edbi th\u1eddi n\u1ed9p tr\u00e0, s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u00e0y g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5y kh\u00f3, b\u00e8n gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 33 v\u1ea1n 8 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf[footnote]G\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf: Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, g\u1ecdi l\u00e0 'T\u1ed5 ng\u1ea1ch'. Nh\u01b0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 30, m\u1ee5c 7 ch\u00e9p l\u1eddi Ph\u1ea1m Ung: 'M\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ho\u00e0i Nam v\u00e0 s\u00e1u c\u1ee5c mua b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf tr\u00e0.' \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 16, thi\u00ean Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o d\u1eabn l\u1eddi Tr\u1ea7n th\u1ecb \u1edf Ch\u1ec9 Trai: 'Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 5 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4, s\u1eafc l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t n\u0103m, r\u1ed3i l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n trung b\u00ecnh trong ba n\u0103m t\u1eeb \u0110oan C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn Thu\u1ea7n H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m t\u1ed5 ng\u1ea1ch, so s\u00e1nh \u0111\u1ec3 x\u1eed ph\u1ea1t.' Nghi ng\u1edd ch\u1ed7 n\u00e0y 'T\u00f4 ti\u1ec1n' n\u00ean l\u00e0 'T\u1ed5 ti\u1ec1n', ngh\u0129a gi\u1ed1ng 'T\u1ed5 ng\u1ea1ch'.[\/footnote], c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ed1n c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f2n c\u1ea5m tr\u00e0 l\u1ea1p nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u00e0 kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. <em>(Cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 5, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, L\u01b0u X\u01b0\u1edfng n\u00f3i.)<\/em>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 \u0111\u1ed9ng T\u01b0 B\u1ea9m thu\u1ed9c ch\u00e2u Kh\u00e2m.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc, Lang trung b\u1ed9 T\u1eeb l\u00e0 B\u00e0ng Nh\u1eef B\u1eadt l\u00e0m Tri ch\u00e2u Hoa, v\u00ec t\u1ed9i khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u To\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m h\u1ecda c\u00f4ng Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 l\u00e0m H\u1ecdc c\u1ee9u truy\u1ec1n th\u1ea7n.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng tuy\u1ec3n.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Qu\u1ea3ng T\u00e2y an ph\u1ee7 l\u00e0 Ti\u00eau Ch\u00fa t\u00e2u: <i>\"Gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng T\u01b0 B\u1ea9m, C\u1ed5 S\u00e2m, Thi\u1ebfp L\u00e3ng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi ch\u00edn th\u00f4n kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u ch\u1eb7n gi\u1eef nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1ed1ng th\u00fa l\u1ea1, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u00f2i l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac th\u00ec cho v\u1ec1. N\u1ebfu ch\u00fang kh\u00f4ng nghe l\u1ec7nh, xin ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 Ti\u00eau C\u1ed1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1ed1ng H\u00e0m, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c L\u00fd S\u01b0 Trung c\u00f9ng v\u1edbi Ti\u00eau Ch\u00fa x\u1eed tr\u00ed vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty: <i>\"L\u1ea5y c\u00e1c kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7 trong thi\u00ean h\u1ea1 thu\u1ed9c v\u1ec1 T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1, m\u1ed7i ch\u00e2u tuy\u1ec3n ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c quan v\u00e0 t\u00e0o quan chuy\u00ean tr\u00e1ch gi\u00e1m s\u00e1t. H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, sai quan kh\u00e1c \u0111i ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng sau c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o, tr\u1ebb nh\u1ecf n\u1eeda th\u0103ng, ba ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau th\u00ec th\u00f4i; n\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba, th\u00ec t\u00f9y theo l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n m\u00e0 chia \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ph\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\n[21] Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ec5n xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c b\u1ea3o tr\u1ea1i T\u00e2y An, T\u0129nh H\u00f3a, Tuy\u00ean Uy, Thanh T\u1eafc, B\u00e1ch Th\u1eafng, Trung H\u1eadu thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3o tr\u1ea1i Ho\u00e0nh Nhung, Th\u1ea7n L\u00e2m, Hu\u1ec7 Ninh, T\u00fac \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Xuy\u00ean, L\u00e2m T\u1eafc[footnote]L\u00e2m T\u1eafc nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00e2m Tr\u1ea1i', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300bph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 20\/16 v\u00e0 \u300aV\u0169 kinh t\u1ed5ng y\u1ebfu\u300bti\u1ec1n t\u1eadp quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u00e2n, g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi hai b\u1ea3o tr\u1ea1i, binh m\u00e3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o th\u00ec l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i tr\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00f3 thay phi\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7; l\u1ea1i xin l\u1eadp tr\u1ea1i T\u00e2y B\u00f9i Gia Vi\u00ean thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u00e2n, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ti\u1ebfp cho ch\u00e2u L\u00e2n. Chi\u1ebfu cho gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i Trung H\u1eadu, B\u00e1ch Th\u1eafng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u[footnote]Chi\u1ebfu gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i Trung H\u1eadu, B\u00e1ch Th\u1eafng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u, ch\u1eef 'tr\u1ea1i' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'thanh', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ecf \u0111i.[\/footnote] v\u00e0 tr\u1ea1i Tr\u1ea5n Xuy\u00ean thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi xin.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, \u0110\u1ed5ng Mi\u1ec5n, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung. Mi\u1ec5n t\u1eebng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh T\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nguy hi\u1ec3m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[23] \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c quan bi\u00ean \u0111\u1ecbnh s\u00e1ch v\u1edf \u1edf c\u00e1c qu\u00e1n c\u00e1c, l\u1ea5y Hi\u1ec7u l\u00ed B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 Th\u00e1i Kh\u00e1ng, Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng, Hi\u1ec7u l\u00ed T\u1eadp hi\u1ec1n l\u00e0 T\u00f4 T\u1ee5ng, Hi\u1ec7u kh\u00e1m Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n D\u1ecbch, chia nhau bi\u00ean \u0111\u1ecbnh s\u00e1ch \u1edf Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n, S\u1eed qu\u00e1n, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c. Kh\u00e1ng l\u00e0 anh c\u1ee7a Th\u00e1i \u0110\u0129nh; T\u1ee5ng l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00e2n; D\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Hi\u1ec7u l\u00ed B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 Ng\u00f4 C\u1eadp t\u00e2u: <i>\"T\u1ed5 t\u00f4ng kh\u1eafc ph\u1ee5c t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1eddi, l\u1eadp v\u0103n qu\u00e1n \u0111\u1ec3 chi\u00eau \u0111\u00e3i k\u1ebb s\u0129 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean c\u00e1c khanh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n[footnote]c\u00e1c khanh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n, ch\u1eef 'Khanh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ee9c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u00ec th\u1ebf uy danh v\u00e0 phong c\u00e1ch kh\u00f4ng thua k\u00e9m H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00f9ng ho\u1ea1n quan gi\u00e1m s\u00e1t kho s\u00e1ch c\u00e1c qu\u00e1n, s\u00e1ch cho m\u01b0\u1ee3n ra ngo\u00e0i b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c nhi\u1ec1u. L\u1ea1i th\u00eam s\u00e1ch v\u1edf r\u00e1ch n\u00e1t, th\u01b0 l\u1ea1i ch\u00e9p b\u1ed5 sung kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a qu\u1ed1c gia t\u00f4n s\u00f9ng Nho h\u1ecdc. Xin ch\u1ecdn hai ba ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e1n ch\u1ee9c, chia nhau c\u00f9ng th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e1n bi\u00ean ch\u00e9p s\u00e1ch v\u1edf. K\u1ebb n\u00e0o t\u01b0 ti\u1ec7n cho m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt. L\u1ea1i xin t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u1ea5t l\u1ea1c.\"<\/i>\r\n\r\nB\u00e8n l\u1ec7nh cho Kh\u00e1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c, hai n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, d\u00f9ng gi\u1ea5y v\u00e0ng in ch\u00e9p b\u1ea3n ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng m\u1ed1i m\u1ecdt. <em>(Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8, vi\u1ec7c bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch \u1edf b\u1ed1n qu\u00e1n ho\u00e0n th\u00e0nh.)<\/em>\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i d\u00e2n gian Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00fac nhi\u1ec1u ti\u1ec1n l\u1edbn m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1eeba b\u00e3i, khi\u1ebfn vi\u1ec7c mua b\u00e1n kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t. Nay l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn \u0111ang l\u01b0u h\u00e0nh \u0111\u00e1ng gi\u00e1 ba ti\u1ec1n, ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn \u0111\u00e1ng gi\u00e1 hai ti\u1ec1n s\u1eaft nh\u1ecf[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n: 'K\u00ec d\u0129 ki\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u01b0\u01a1ng tam \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ea1i thi\u1ebft ti\u1ec1n t\u1ecbnh \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ec3u thi\u1ebft ti\u1ec1n chi nh\u1ecb'. B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ba ch\u1eef '\u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.[\/footnote]. C\u00e1c quan vi\u00ean trong l\u1ed9 \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ba, th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3 th\u00eam[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n: 'T\u1ee9c k\u1ebf k\u00ec s\u1ed1 thi\u1ebfp chi'. Hai b\u1ea3n tr\u00ean c\u00f3 th\u00eam b\u1ed1n ch\u1eef 'Th\u1eed c\u1ee9 th\u1eadt l\u1ee5c' \u1edf cu\u1ed1i c\u00e2u.[\/footnote].\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn \u0111\u00e1ng gi\u00e1 m\u1ed9t, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u1ee5c S\u00e2n t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n gian v\u1ed1n coi tr\u1ecdng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed5i ba c\u00f2n coi nh\u1eb9, nay l\u1ec7nh cho ngang gi\u00e1 v\u1edbi ti\u1ec1n nh\u1ecf, th\u00ec ti\u1ec1n l\u1edbn \u1eaft b\u1ecb b\u1ecf. Xin l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed5i hai, nh\u01b0 v\u1eady t\u1ed5n th\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi k\u1ebb \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3 t\u00ednh to\u00e1n th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i, \u1eaft s\u1ebd t\u1ef1 ng\u1eebng. V\u1ea3 l\u1ea1i, Thi\u1ec3m T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ea5t gi\u1eef ti\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a Nhi\u00eau Ch\u00e2u, nghe n\u00f3i d\u00e2n gian l\u00e2u nay kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f9ng, nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u h\u00e0nh c\u00f9ng l\u00fac, b\u1ed1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n l\u1ee3i.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ti\u1ec1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1ee3 ti\u1ec1n quan, theo ph\u00e1p n\u00ean t\u0103ng s\u1ed1 truy thu[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n: 'Ph\u00e1p \u1ee9ng gia s\u1ed1 truy n\u1ea1p'. Ch\u1eef 'gia' nguy\u00ean l\u00e0 'nh\u01b0', theo hai b\u1ea3n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], mong gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u thi h\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec7n L\u1ee5c S\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3 m\u1edbi ch\u1ea5m d\u1ee9t. Nh\u01b0ng l\u1ec7nh thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, binh d\u00e2n hao t\u1ed5n ti\u1ec1n c\u1ee7a, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u than o\u00e1n, l\u00e2u sau m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, gi\u1ea3m b\u1ecf ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00e0 binh s\u0129 tr\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n V\u1eadn, T\u1ec1 thu\u1ed9c Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, v\u00e0 c\u00e1c ty An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 x\u00e9t th\u1ea5y thu\u1eadn ti\u1ec7n.<i>( \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p l\u00e0 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, nay theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Lang trung T\u1ed1ng H\u00e0m d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00fa gi\u1ea3i \u300aD\u01b0\u01a1ng T\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aKh\u1ed5ng T\u00f9ng T\u1eed\u300b, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o tam ph\u1ea9m.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, gi\u00e1ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri T\u00f9y ch\u00e2u L\u01b0u Nguy\u00ean Du l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri T\u00edn ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i ti\u1ebfn c\u1eed sai ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[28] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u1ec9 s\u1eed, S\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, theo chi\u1ebfu n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec nay gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi; ch\u01b0a \u0111\u1ee7 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi; b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef l\u1ea1i ba ng\u01b0\u1eddi; ba ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n b\u00e1o danh nh\u1eefng Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ef1 thi \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh n\u0103m l\u1ea7n, c\u00e1c khoa s\u00e1u l\u1ea7n, Ti\u1ebfn s\u0129 thi \u1edf t\u1ec9nh s\u00e1u l\u1ea7n, c\u00e1c khoa b\u1ea3y l\u1ea7n, tu\u1ed5i t\u1eeb n\u0103m m\u01b0\u01a1i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, thi c\u00e1c Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa Minh kinh do L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh, c\u00f9ng c\u00e1c Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0110\u1eb7c t\u1ea5u danh.\r\n\r\n[31] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Gi\u00e1ng, Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 Tr\u1ea7n H\u00fac, V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf \u0110\u01b0\u1eddng Gi\u1edbi, c\u00f9ng Tam ty gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf \u0111\u00e1nh v\u00e0o d\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Tam ty s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, tri ch\u00e2u Tr\u1ea7n.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0u B\u1ea3o Ho\u00e0nh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 \u1edf kinh th\u00e0nh, m\u1edf ti\u1ec7m r\u01b0\u1ee3u, n\u1ee3 ti\u1ec1n mua men c\u1ee7a quan h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n. Tam ty sai quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i n\u1ee3, B\u1ea3o Ho\u00e0nh b\u00e1n t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 tr\u1ea3. Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 mua nh\u00e0 c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh. B\u1ea3o Ho\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n li\u1ec1n n\u1ed9p cho quan, kh\u00f4ng mang v\u1ec1 nh\u00e0. Khi \u1ea5y, c\u00f4 c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh ki\u1ec7n r\u1eb1ng B\u1ea3o Ho\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i con c\u1ee7a h\u1ecd L\u01b0u, l\u00e0 k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i, ph\u00f3ng t\u00fang, l\u00e0m h\u1ecfng t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd L\u01b0u. Quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tra x\u00e9t, x\u00e1c nh\u1eadn l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o l\u00e0 \u0111\u00fang.\r\n\r\nNg\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng b\u00e8n t\u1ea5u r\u1eb1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111ang n\u1eafm gi\u1eef vi\u1ec7c l\u1edbn m\u00e0 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i mua r\u1ebb nh\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u00e0 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u00eam s\u1ec9, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1edbn, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m quan ngo\u00e0i. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ph\u1ee7 \u1ee8ng Thi\u00ean. \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tam ty s\u1ee9.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, gi\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u00e1p t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin mang theo nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 quan l\u1ea1i v\u1eabn c\u00f2n \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c d\u1ecbch. Xin t\u1eeb nay, c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin mang theo n\u0103m ng\u01b0\u1eddi; Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ba ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ba ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 L\u01b0u Huy ng\u01b0\u1eddi Di\u00ean S\u01a1n c\u00f9ng 130 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, 32 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129; c\u00e1c khoa kh\u00e1c 176 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129; \u0111\u1eb7c c\u00e1ch Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c 65 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 ba[footnote] Chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 ba, hai ch\u1eef '\u0110inh S\u1eedu' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 quy\u1ec3n 188 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 ba th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. <i>(B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u00e9p: Ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c 339 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129, con s\u1ed1 kh\u00f4ng kh\u1edbp.)<\/i>\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Tri D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u Ph\u00f9ng Kinh l\u00e0m Tri L\u01b0 ch\u00e2u. Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Qu\u00e1n ch\u1ee9c, \u1edf g\u1ea7n L\u01b0u B\u1ea3o Ho\u00e0nh, t\u1eebng d\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 vay ti\u1ec1n c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh, B\u1ea3o Ho\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n, li\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ed3 b\u1ea1c c\u1ea7m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 thay m\u00ecnh tr\u1ea3 l\u00e3i; l\u1ea1i t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong nh\u00e0, l\u1eddi khai trong v\u1ee5 \u00e1n c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u00f4ng. Kinh l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt, nghe tin li\u1ec1n t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u1eadn nh\u1ecf, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y[footnote]\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1eef 'V\u00e2n' d\u01b0\u1edbi 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u1ed1n l\u00e0 th\u1eeba, theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], nay theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 th\u1ecb.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung L\u00e3 Tr\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tri Th\u01b0 ch\u00e2u.\r\n\r\nH\u00e0 B\u1eafc Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Tham, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng h\u1eb7c t\u1ed9i Tr\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee7 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, t\u1eebng sai Ch\u1ec9 s\u1eed \u0111\u1ed5i c\u00f4ng v\u1eadt l\u1ea5y t\u01b0 v\u1eadt, t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y g\u1ea1o v\u00e0 men quan l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u, c\u00f9ng vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt thu qu\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt ti\u1ec5n \u0111\u01b0a. Tr\u00e2n v\u00ec m\u1eb9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ea5t t\u1ea1i Th\u01b0 ch\u00e2u, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri H\u00f2a ch\u00e2u.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, T\u00e2n Tam ty s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c H\u1ecdc s\u0129, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n, Tri Tr\u1ecbnh ch\u00e2u. H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Khu m\u1eadt Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u1eefu ty Gi\u00e1n Ng\u00f4 C\u1eadp n\u00f3i K\u1ef7 \u1edf \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u kh\u00f4ng tr\u1ecb l\u00fd t\u1ed1t, \u0111\u1ec3 gia nh\u00e2n vay ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 h\u00e0ng ngh\u00ecn quan, v\u00e0 \u1edf Th\u1ee5c xa x\u1ec9 qu\u00e1 \u0111\u1ed9; Ch\u1eedng c\u0169ng n\u00f3i K\u1ef7 \u1edf \u00cdch b\u1ed9 th\u01b0\u1eddng d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, h\u01a1n n\u1eefa anh trai \u00f4ng l\u00e0 T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 giao ch\u1ee9c Tam ty, nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u00f4i. T\u01b0\u1eddng b\u00e8n t\u1ef1 n\u00f3i m\u00ecnh \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c c\u01a1 m\u1eadt, em trai l\u1ea1i n\u1eafm \u0111\u1ea1i k\u1ebf, quy\u1ec1n nhi\u1ec7m qu\u00e1 n\u1eb7ng, xin b\u00e3i ch\u1ee9c Tam ty c\u1ee7a K\u1ef7, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho K\u1ef7 ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ec3 Ch\u1eedng thay th\u1ebf.\r\n\r\nH\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu n\u00f3i:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 th\u00f4i. Ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00edch h\u1ee3p. Qu\u00e2n l\u1eef th\u00ec coi tr\u1ecdng t\u00e0i n\u0103ng tr\u01b0\u1edbc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec coi tr\u1ecdng danh ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc[footnote]Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec coi tr\u1ecdng danh ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eef 's\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300a\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 111, b\u00e0i 'Lu\u1eadn Bao Ch\u1eedng tr\u1eeb Tam ty s\u1ee9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0' m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. Qu\u00e2n l\u1eef ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ea1y theo ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng m\u00e0 tranh l\u1ee3i, n\u00ean coi tr\u1ecdng t\u00e0i n\u0103ng tr\u01b0\u1edbc, danh ti\u1ebft sau, c\u0169ng l\u00e0 do th\u1ebf t\u00ecnh khi\u1ebfn v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a, phong t\u1ee5c d\u00e0y m\u1ecfng, \u0111\u1ea1o tr\u1ecb th\u1ecbnh suy, \u0111\u1ec1u \u1edf ch\u1ed7 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf d\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eebng nh\u00e0 m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o \u00e2n c\u1ea7n, n\u00ean th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh ti\u1ebft, \u0111\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 k\u1ebb h\u01b0 h\u1ecfng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 danh ti\u1ebft[footnote]\u0110\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 k\u1ebb h\u01b0 h\u1ecfng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 danh ti\u1ebft, 18 ch\u1eef tr\u00ean ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote], bi\u1ebft li\u00eam s\u1ec9, tu d\u01b0\u1ee1ng l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, kh\u00f4ng v\u00ec t\u00f9y ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m c\u00e0n, ch\u1ec9 theo ngh\u0129a m\u00e0 x\u1eed s\u1ef1. Uy l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m b\u00e9n c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh, vi\u1ec7c d\u1ec5 nh\u01b0 b\u1ebb c\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea5y ngh\u0129a. H\u1ecd \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ebfn tho\u00e1i c\u1eed ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu cho thi\u00ean h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng qu\u00fd. K\u1ebb s\u0129 n\u00ean qu\u00fd tr\u1ecdng danh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u1eb7ng th\u00e2n m\u00ecnh, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Vua c\u0169ng n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn danh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea5y r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed5 nhi\u1ec7m Bao Ch\u1eedng l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, l\u1ec7nh v\u1eeba ban ra, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u00e3 x\u00f4n xao b\u00e0n t\u00e1n, cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tham t\u00e0i c\u1ee7a Ch\u1eedng[footnote]cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tham t\u00e0i c\u1ee7a Ch\u1eedng 'cho' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfc danh ti\u1ebft c\u1ee7a Ch\u1eedng. Tuy nhi\u00ean v\u1eabn hy v\u1ecdng Ch\u1eedng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng ti\u1ebft th\u00e1o, ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi, v\u00e0 ti\u1ebfc th\u1ec3 di\u1ec7n cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u1ec9 trong v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean nghe tin Ch\u1eedng \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, c\u0169ng \u0111\u00e1ng than! Ch\u1eedng t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, thi\u00ean t\u01b0 ngay th\u1eb3ng, nh\u01b0ng v\u1ed1n \u00edt h\u1ecdc v\u1ea5n, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng suy ngh\u0129 k\u1ef9 v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi kia m\u00e0 thay th\u1ebf v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd, d\u00f9 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u00f3, nh\u01b0ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u0129a l\u00fd, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea1. Nh\u01b0ng d\u1ea5u v\u1ebft hi\u1ec1m nghi, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh, l\u1ebd n\u00e0o Ch\u1eedng l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn sao!<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i khi Ch\u1eedng c\u00f2n \u1edf \u0111\u00e0i, t\u1eebng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 m\u1eafng nhi\u1ebfc tr\u00e1ch c\u1ee9 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ec9 ra l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, gi\u1eadn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng s\u1edbm c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng ta. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 trong \u0111\u00e0i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u00e2ng s\u1edb lu\u1eadn t\u1ed9i, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00e0 l\u1ea5y T\u1ed1ng K\u1ef3 thay th\u1ebf. L\u1ea1i nghe n\u00f3i Ch\u1eedng c\u0169ng t\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3, t\u1eeb khi m\u1ec7nh l\u1ec7nh v\u1ec1 K\u1ef3 ban ra, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 trong \u0111\u00e0i l\u1ea1i li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2ng s\u1edb ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, K\u1ef3 c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00e0 Ch\u1eedng li\u1ec1n thay th\u1ebf v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'gi\u1eabm l\u00faa c\u01b0\u1edbp tr\u00e2u', h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i! M\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n m\u0169 \u00e1o, x\u1ecf gi\u00e0y d\u00e9p, n\u00ean tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi. Nh\u01b0 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 uy t\u00edn c\u1ee7a Ch\u1eedng, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi h\u00e1 c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ef1 m\u00ecnh v\u01b0\u1edbng v\u00e0o hi\u1ec1m nghi, m\u00e0 c\u00f2n g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ea7n xin tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i s\u1ef1 vi\u1ec7c:<\/i>\r\n\r\n<i>Qu\u1ed1c gia t\u1eeb m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m nay, c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 qu\u00e2n t\u1eed \u0111\u1ec1u l\u1ea5y s\u1ef1 cung k\u00ednh, c\u1ea9n th\u1eadn, t\u0129nh l\u1eb7ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t. \u0110\u1ebfn khi t\u1ec7 n\u1ea1n x\u1ea3y ra, h\u1ecd ch\u1ec9 bi\u1ebft im l\u1eb7ng, c\u1ea9u th\u1ea3, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, bu\u00f4ng l\u1ecfng, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, kh\u00f4ng coi l\u00e0 sai tr\u00e1i, khi\u1ebfn tr\u0103m ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 n\u00e1t. Khi \u1ea5y ch\u01b0a c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u1edbn, n\u00ean ch\u01b0a th\u1ea5y h\u1ea1i. M\u1ed9t khi gi\u1eb7c kh\u00f4n ngoan x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i xu\u1ea5t chinh kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, t\u00e0i ch\u00ednh hao t\u1ed5n, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i, thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed1i lo\u1ea1n, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea3m ng\u1ed9, mu\u1ed1n c\u1ea3i c\u00e1ch t\u1ec7 n\u1ea1n, ti\u1ebfn d\u1ee5ng v\u00e0i ba \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, quy\u1ebft t\u00e2m \u0111\u1ed5i m\u1edbi.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u00fac \u1ea5y, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan gi\u00e1n, tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, khi\u1ebfn h\u1ecd thi h\u00e0nh ch\u1ee9c tr\u00e1ch, t\u1eeb \u0111\u00f3 tu s\u1eeda k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed5 n\u00e1t, mu\u1ed1n ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n v\u1edbi k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb v\u00f4 d\u1ee5ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0ng th\u00f3i quen l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u1ec7 n\u1ea1n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y m\u00e0 kinh h\u00e3i, c\u00f9ng nhau ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng h\u1ecd th\u00edch v\u1ea1ch tr\u1ea7n chuy\u1ec7n ri\u00eang t\u01b0, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f4ng khai h\u00e3m h\u1ea1i nhau, ho\u1eb7c n\u00f3i h\u1ecd m\u01b0u c\u1ea7u danh ti\u1ebfng, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng h\u1ecd t\u1ef1 m\u01b0u c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n. L\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e1ng su\u1ed1t, th\u1ea5y r\u00f5 c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u1ed1n qu\u00ean m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i ri\u00eang, l\u1eddi gi\u00e8m pha kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i l\u00e2u d\u1ea7n c\u0169ng tin t\u01b0\u1edfng. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan \u0111\u00e0i gi\u00e1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb gian t\u00e0, d\u1eb9p b\u1ecf k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ebf, s\u1eeda ch\u1eefa sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t c\u1ee7a vi\u1ec7c ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi can gi\u00e1n t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay kh\u00f3 c\u00f3, t\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn, \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay trong ngo\u00e0i y\u00ean \u1ed5n, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 tin t\u01b0\u1edfng, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n m\u1ed7i khi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ec1u s\u1ee3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf, c\u0169ng ch\u1ec9 nghe theo quan gi\u00e1n. X\u00e9t t\u1eeb l\u00fac m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho l\u1eddi n\u00f3i, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh qu\u1ea3, h\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng sao, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ti\u1ebfc!<\/i>\r\n\r\n<i>N\u00f3i v\u1ec1 l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00ea bai, \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00e3m h\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e1c quan gi\u00e1n quan c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 minh oan, ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch g\u00ec trong vi\u1ec7c \u0111\u00f3, v\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 tin t\u01b0\u1edfng h\u1ecd c\u0169ng v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch g\u00ec.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay Ch\u1eedng \u0111u\u1ed5i hai quan, t\u1ef1 m\u00ecnh chi\u1ebfm l\u1ea5y ch\u1ee9c v\u1ee5, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng k\u1ebb gian n\u1ecbnh sau n\u00e0y c\u00f3 c\u1edb \u0111\u1ec3 n\u00f3i, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n tai m\u1eaft c\u1ee7a Vua; t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta tin, v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 minh oan. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f4ng lao d\u00f9ng l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00e1nh minh, m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u b\u1ecb Ch\u1eedng l\u00e0m h\u1ecfng.<\/i>\r\n\r\n<i>Kh\u00f4ng l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 li\u00eam, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ec9, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi, n\u1ebfu Ch\u1eedng l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y v\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 ti\u1ebft th\u00e1o li\u00eam s\u1ec9. Nh\u01b0ng Ch\u1eedng l\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y, l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ef1 h\u1ea1 th\u1ea5p b\u1ea3n th\u00e2n, m\u00e0 c\u00f2n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c quan gi\u00e1n quan sau n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 mong may m\u1eafn, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, m\u1ed1i h\u1ecda n\u00e0y, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i nh\u1ecf!<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u Ch\u1eedng d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ec9 l\u00e0 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1c t\u00e2m. T\u00e2m th\u00ec gi\u1ea5u k\u00edn b\u00ean trong, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ea5y, nh\u01b0ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00ec bi\u1ec3u l\u1ed9 ra ngo\u00e0i, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u00ecn th\u1ea5y. Nay Ch\u1eedng mu\u1ed1n t\u1ef1 tin v\u00e0o c\u00e1i t\u00e2m kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 b\u00ean ngo\u00e0i che gi\u1ea5u h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, gi\u1ed1ng nh\u01b0 tay \u0111ang l\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt, mi\u1ec7ng l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng mu\u1ed1n, d\u00f9 mu\u1ed1n t\u1ef1 tin, nh\u01b0ng ai tin \u0111\u01b0\u1ee3c? \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 hi\u1ec1m nghi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh.<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng chi nh\u01b0 Ch\u1eedng, t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ebfu h\u1ea1nh, n\u1ed5i ti\u1ebfng trong l\u00e0ng x\u00f3m, v\u1ec1 sau c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o ngay th\u1eb3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ecdc v\u1ea5n kh\u00f4ng s\u00e2u, suy ngh\u0129 ch\u01b0a ch\u00edn ch\u1eafn, n\u00ean x\u1eed l\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y!<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i kh\u00e1c l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, c\u00f2n Ch\u1eedng th\u00ec b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c, \u0111\u1eb7t \u1edf kinh s\u01b0, \u0111\u1ec3 Ch\u1eedng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec1m nghi, gi\u1ea3i t\u1ecfa s\u1ef1 nghi ng\u1edd c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, v\u00e0 gi\u1eef tr\u1ecdn danh ti\u1ebft c\u1ee7a Ch\u1eedng, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn bi\u1ebft bao!<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf g\u1ea7n b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn suy ngh\u0129, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng l\u1eddi can gi\u00e1n r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, nay l\u1ea1i th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3 d\u00f9ng l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ef1c kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u00ec Ch\u1eedng m\u00e0 l\u00e0m h\u1ecfng, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec ti\u1ebfc cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Ch\u1eedng li\u1ec1n v\u1ec1 nh\u00e0 tr\u00e1nh m\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, m\u1ed9t th\u1eddi gian sau m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c.\r\n\r\n[38] Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng t\u1ea5u: <i>\"S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng ni trong thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eb9p b\u1ecf ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1, c\u1ee9 100 t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed m\u1ed7i n\u0103m[footnote]C\u1ee9 100 t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed m\u1ed7i n\u0103m, hai ch\u1eef '\u0111\u1ec7 t\u1eed' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.[\/footnote], l\u00e2u d\u1ea7n s\u1ebd t\u1ef1 ti\u00eau gi\u1ea3m.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed H\u00f2a, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung n\u1eafm quy\u1ec1n, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean, cho ph\u00e9p c\u1ee9 50 t\u0103ng ni \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean, n\u00ean l\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u1edf B\u1eafc Kinh t\u1ea5u: <i>\"C\u00e1c ch\u00f9a \u1edf kinh s\u01b0 th\u01b0\u1eddng chi\u00eau n\u1ea1p nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i, du d\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ec7 t\u1eed, ho\u1eb7c ch\u1ee9a ch\u1ea5p nh\u1eefng k\u1ebb gian \u00e1c tr\u1ed1n tr\u00e1nh. T\u1eeb nay xin y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh t\u1eeb qu\u00ea qu\u00e1n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thu nh\u1eadn.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u, c\u00e1c t\u0103ng ni \u1edf kinh s\u01b0 r\u1ea5t lo l\u1eafng.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u1eeb trong cung l\u1ea1i cho ph\u00e9p c\u1ee9 50 t\u0103ng ni \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u1edf ch\u00f9a kinh s\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh n\u1eefa[footnote]V\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u1edf ch\u00f9a kinh s\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh n\u1eefa, ch\u1eef 't\u0103ng' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.[\/footnote]. C\u00e1c t\u0103ng \u0111\u1ed3 r\u1ea5t vui m\u1eebng, tranh nhau l\u00e0m \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Vua.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo nh\u1eadt k\u00fd, x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 3 ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nh\u01b0ng trong th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. X\u00e9t l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y trong qu\u1ed1c s\u1eed, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. Nh\u1eadt k\u00fd ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111\u1ea1i x\u00e1 Nam Giao, cho ph\u00e9p c\u1ee9 50 t\u0103ng ni \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed. X\u00e9t v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Nam Giao, v\u00e0 trong hai n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Nam Giao hay \u0111\u1ea1i x\u00e1, nh\u1eadt k\u00fd \u0111\u00e3 nh\u1ea7m, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[39] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c Ngh\u0129a d\u0169ng l\u00e0m qu\u00e2n ph\u1ee5c binh \u1edf H\u00e0 B\u1eafc. Cho r\u1eb1ng x\u01b0a kia binh v\u00e0 n\u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p ra tr\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec gi\u1ea3i t\u00e1n v\u1ec1 l\u00e0ng, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng t\u1eadp luy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, Ngh\u0129a d\u0169ng H\u00e0 B\u1eafc ng\u00e0y nay c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng h\u1ecd b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn, b\u1ecf ph\u00ed t\u00e1c d\u1ee5ng l\u1edbn, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn ch\u1ec9 coi h\u1ecd l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 chia H\u00e0 B\u1eafc th\u00e0nh hai \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u1edf hai ch\u00e2u H\u00ecnh, K\u00fd, l\u1ec7nh cho hai vi\u00ean quan th\u1ee7 qu\u1eadn chia nhau th\u1ed1ng l\u0129nh Ngh\u0129a d\u0169ng, b\u1ed1 tr\u00ed hai vi\u00ean quan v\u00f5 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111i tu\u1ea7n tra ki\u1ec3m tra v\u0169 kh\u00ed[footnote] '\u0110\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u00e1c', c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], duy\u1ec7t binh t\u1eadp tr\u1eadn. N\u1ebfu ch\u1eb3ng may gi\u1eb7c ngang ng\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m, th\u00ec hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ngh\u0129a d\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean \u1ee9ng c\u1ee9u, \u0111\u00e1nh \u00fap t\u1eeb b\u00ean c\u1ea1nh, khi\u1ebfn ch\u00fang b\u1ecb \u0111\u00e1nh c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc l\u1eabn sau, l\u00e0m sao ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 n\u1ed5i. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec \u1edf H\u00e0 B\u1eafc s\u1ebd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 ph\u1ee5c s\u1eb5n[footnote] 'Nh\u1ea5t' trong hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u1ecb', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 190 Binh ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'Tam'.[\/footnote], qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nh\u00ecn th\u1ea5y ta th\u00ec c\u00f2n d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i!\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a t\u1edd t\u1ea5u n\u00e0y cho c\u00e1c quan l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc b\u00e0n b\u1ea1c.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, L\u00fd Chi\u00eau L\u01b0\u1ee3ng \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, B\u00e0ng T\u1ecbch \u1edf \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt \u1edf Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh ph\u1ee7, V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ed \u1edf Cao D\u01b0\u01a1ng quan c\u00f9ng d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, xe ng\u1ef1a, gi\u00e1p binh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n[footnote]Xe ng\u1ef1a, gi\u00e1p binh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n, 'Xe' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], b\u1ed1n m\u00f9a s\u0103n b\u1eafn, l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n th\u00ec t\u1eadp luy\u1ec7n, khi xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, khen th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao, \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ea5y th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0 n\u00f3i: L\u00fd B\u00e3o Ch\u00e2n, L\u01b0u h\u1eadu \u1edf Tr\u1ea1ch L\u1ed9, l\u1ea5y s\u1ed5 \u0111inh nam, ba ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn m\u1ed9t, l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n th\u00ec chia \u0111\u1ed9i thi b\u1eafn, cu\u1ed1i n\u0103m t\u1eadp trung thi \u0111\u1ea5u, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Ba n\u0103m \u0111\u1ec1u gi\u1ecfi b\u1eafn, trong b\u1ed9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c hai v\u1ea1n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7. Kh\u00f4ng t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kho t\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1ea7y, r\u1ed3i s\u1eeda sang v\u0169 kh\u00ed, chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn c\u1ee5, t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u00f9ng m\u1ea1nh \u1edf S\u01a1n \u0110\u00f4ng. L\u00fac \u0111\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 khen qu\u00e2n b\u1ed9 binh Chi\u00eau Ngh\u0129a \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c qu\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i d\u00e2n binh ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh, kh\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fd l\u1ebd th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean chia ngh\u0129a d\u0169ng l\u00e0m hai l\u1ed9, \u0111\u1eb7t quan th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u1ebf d\u00f9ng binh, b\u00ean ngo\u00e0i khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch nghi ng\u1edd m\u00e0 sinh m\u01b0u k\u1ebf, b\u00ean trong c\u0169ng l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ng\u1ee5 binh. H\u00e3y t\u1ea1m l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i \u0111i\u1ec3m t\u1eadp hu\u1ea5n luy\u1ec7n, trong hai ba n\u0103m, v\u00f5 ngh\u1ec7 h\u01a1i tinh, d\u1ea7n quen h\u00e0ng ng\u0169; g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 bi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n nh\u01b0 B\u00e3o Ch\u00e2n th\u1ed1ng l\u0129nh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ed9i ng\u0169, r\u00f5 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u00ec c\u00f3 tr\u1eadn n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed1 b\u1ed1 tr\u00ed, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbch \u1ee9ng bi\u1ebfn, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng t\u00f9y theo t\u00ecnh th\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 d\u1ef1 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi H\u1ed3, t\u1eeb khi \u0111\u1eb7t ngh\u0129a d\u0169ng, ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, tai m\u1eaft \u0111\u00e3 quen, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng nghi ng\u1edd.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u, h\u00e0ng n\u0103m t\u1eadp luy\u1ec7n, l\u1ea5y s\u1ed5 m\u1edbi c\u0169 v\u00e0 s\u1ed1 thi\u1ebfu b\u00e1o l\u00ean.\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian. Tra l\u1ea1i, L\u00fd Chi\u00eau L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i Danh, th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 5 \u0111\u1ed5i sang \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, B\u00e0ng T\u1ecbch v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt c\u0169ng v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ed nh\u1eadm ch\u1ee9c Doanh ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 4, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i xu\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/i>\r\n\r\n[40] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh v\u00e0o th\u00e1ng m\u1ea1nh \u0111\u00f4ng <i>(th\u00e1ng 10)<\/i> \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c \u00e2n t\u1ee9 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 nh\u01b0 khi t\u1ebf giao.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, phong Long n\u1eef \u1edf \u0111\u1ec1n An \u0110\u1ed9c, ch\u00e2u Thi\u1ec1n l\u00e0m Thi\u1ec7n L\u1ee3i phu nh\u00e2n.\r\n\r\n[42] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 tri\u1ec1u th\u1ea7n, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c \u0111\u1ec1 c\u1eed h\u00e0 c\u1eeb c\u00f4ng s\u1ef1, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n L\u00fd Th\u1ee5c m\u1ea5t. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eb7ng tr\u0103m l\u1ea1ng v\u00e0ng.\r\n\r\nTh\u1ee5c th\u00f4ng minh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecdc r\u1ed9ng c\u00e1c s\u00e1ch, hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i, Vua \u0111\u1ec1u h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn. \u00d4ng so\u1ea1n c\u00e1c c\u00e1o m\u1ec7nh trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi khen ng\u1ee3i. C\u00e1c b\u00e0i th\u01a1, ph\u00fa, bia k\u00fd kh\u00e1c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng l\u1eddi c\u1ed5, ch\u00fa tr\u1ecdng s\u1ef1 k\u1ef3 l\u1ea1, hi\u1ec3m h\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n kh\u00f4ng th\u00edch. \u00d4ng l\u1ea1i th\u00edch xu n\u1ecbnh, n\u00ean th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, u\u1ea5t \u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebft.\r\n\r\n[44] Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang H\u00e0 C\u00e1ch, v\u00ec ho\u00e0ng t\u1ef1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u00ecm ki\u1ebfm h\u1eadu du\u1ec7 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a hai v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u n\u00e0y, giao xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c.\r\n\r\nL\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0a kia l\u1eadp h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a hai v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 n\u1ed1i d\u00f5i tuy\u1ec7t t\u1ef1, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh \u0111\u1ee9c \u0111\u00e1ng noi theo. Th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, th\u1eddi gian tr\u1ecb v\u00ec kh\u00f4ng l\u00e2u, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng tham kh\u1ea3o. N\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1eddi s\u1ed1 \u0111\u00e3 xa, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n. Ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u00e0 Chu l\u00e0 n\u01a1i ch\u00fang ta nh\u1eadn thi\u1ec1n v\u1ecb, ngh\u0129a kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. N\u00ean t\u00ecm ki\u1ebfm con ch\u00e1u nh\u01b0 h\u1eadu du\u1ec7 Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c phong Di\u1ec5n Th\u00e1nh c\u00f4ng, ban cho m\u1ed9t ch\u1ee9c quan kinh, t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean lo vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, h\u00e0ng n\u0103m th\u0103m h\u1ecfi, ban cho l\u1ee5a l\u00e0, \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5, \u00e1o t\u1ebf, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p, mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda nghi\u00eam trang. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec tr\u00ean kh\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n k\u00ednh \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, n\u1ed1i d\u00f5i tuy\u1ec7t t\u1ef1, x\u00e9t trong hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 d\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan: <i>\"L\u1ea5y gia ph\u1ea3 h\u1ecd S\u00e0i, trong c\u00e1c chi t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t, l\u1ec7nh cho h\u00e0ng n\u0103m th\u00e2n h\u00e0nh lo vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 nh\u00e0 Chu. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, th\u00ec ban cho ch\u1ee9c Kinh ch\u1ee7 b\u1ea1; n\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, th\u00ec so s\u00e1nh lo\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u1ed5i sang v\u0103n ch\u1ee9c. L\u1ea1i phong l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 Nam ph\u1ee7, Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u h\u1ee3p v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. C\u1ea5p cho 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng c\u00f4ng, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd l\u0103ng mi\u1ebfu, nh\u1eefng th\u1ee9 c\u1ea7n thi\u1ebft cho vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn b\u1eadc Tri ch\u00e2u, th\u00ec s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c, l\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch g\u1ea7n k\u1ebf ti\u1ebfp t\u1eadp t\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p s\u1edb c\u1ee7a H\u00e0 C\u00e1ch v\u00e0 ngh\u1ecb b\u00e0n c\u1ee7a L\u1ec5 vi\u1ec7n, v\u0103n r\u1ea5t d\u00e0i, theo b\u1ea3n ch\u00ed ch\u1ec9 ghi nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00e9p trong \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng suy x\u00e9t th\u1ee9 t\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba tr\u1eddi, t\u00f4n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o hi\u1ec1n, khen ng\u1ee3i h\u1eadu du\u1ec7, \u0111\u00e3i b\u1eb1ng l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n x\u00e9t x\u01b0a b\u00e1o c\u00f4ng sao! Qu\u1ed1c gia nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi, k\u1ebf t\u1ee5c nh\u00e0 Chu m\u00e0 l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng, tuy d\u00e2n ch\u00fang vui m\u1eebng \u1ee7ng h\u1ed9, v\u1eadn s\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p, nh\u01b0ng Ngu T\u00e2n s\u1eafp nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i, \u0111\u1ee9c m\u1ef9 ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, suy x\u00e9t ngu\u1ed3n g\u1ed1c, khen ng\u1ee3i c\u1ea3 chi th\u1ee9, \u00e2n th\u00ec d\u00e0y, nh\u01b0ng ngh\u0129a ch\u01b0a x\u1ee9ng. S\u1ebd l\u1ea5y theo c\u1ed5 l\u1ec7 c\u1ee7a Di\u00eau, T\u1ef1[footnote] 'S\u1ebd' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eddi', theo \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119 L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda.[\/footnote], noi theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u1ee7a Chu, H\u00e1n, x\u00e9t k\u1ef9 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf ch\u00ednh th\u1ed1ng, \u01b0u \u0111\u00e3i t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, t\u1ea1o con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n ri\u00eang, ban cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1edd, g\u1ea7n v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a th\u00f4ng tam th\u1ed1ng trong \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, l\u00e0m d\u00e0y th\u00eam ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ea1i v\u1eady. L\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t h\u1ecd S\u00e0i phong l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 Nam, Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u sai ph\u00e1i, c\u1ea5p 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd nh\u00e0 Chu. \u0110\u1ebfn b\u1eadc Tri ch\u00e2u, th\u00ec s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c, l\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch g\u1ea7n k\u1ebf ti\u1ebfp t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Duy\u1ec5n, Kh\u1edfi c\u01b0 lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng Quan; n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau C\u1ee7ng, S\u00f9ng l\u1ed9c khanh M\u00e3 Nghi\u00eau T\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf H\u00e0 \u0110\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 Phong b\u00e1c s\u1ef1.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, ch\u1ee9c Phong b\u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf l\u00e2u ng\u00e0y, \u0110\u00e0m d\u00e2ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta thi\u1ebft l\u1eadp ty n\u00e0y, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 thay th\u1ebf ch\u1ee9c Phong b\u00e1c c\u1ee7a C\u1ea5p s\u1ef1 trung[footnote] th\u1ef1c \u0111\u1ea1i c\u1ea5p s\u1ef1 trung phong b\u00e1c chi ch\u1ee9c 'Phong b\u00e1c' Nh\u1ecb t\u1ef1 nguy\u00ean tho\u00e1t, c\u1ee9 bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n nh\u1ea5t l\u1ee5c b\u1ed5.[\/footnote], xin theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, m\u1ecdi chi\u1ebfu s\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, T\u01b0 \u0111\u1ed3 tr\u00ed s\u0129 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung m\u1ea5t. Vua \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ec3 vi\u1ebfng, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, ki\u00eam Th\u1ecb trung. Ch\u1ea5p Trung \u1edf ch\u1ee9c Trung th\u01b0 8 n\u0103m, kh\u00f4ng ai d\u00e1m nh\u1edd v\u1ea3 vi\u1ec7c ri\u00eang, c\u00e1c n\u01a1i g\u1eedi l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda.\r\n\r\nL\u1ec5 quan H\u00e0n Duy b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee5y hi\u1ec7u c\u1ee7a \u00f4ng r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ea5p Trung may m\u1eafn l\u00e0 con c\u1ee7a c\u00f4ng khanh, g\u1eb7p th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u1edd l\u1eddi n\u00f3i nh\u1ea5t th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00fd hi\u1ec3n. Cu\u1ed1i n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u, thi\u00ean t\u1eed v\u00ec tang l\u1ec5 trong h\u1eadu cung, h\u1ecfi v\u1ec1 l\u1ec5 t\u00e1ng t\u1ebf, Ch\u1ea5p Trung gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 huy c\u00e1c quan, xem x\u00e9t ch\u00ednh s\u1eeda \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1eddi Vua. Nh\u01b0 vi\u1ec7c t\u00e1ng l\u1ec5 theo nghi th\u1ee9c ho\u00e0ng gia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec5 c\u1ee7a phi t\u1ea7n; truy phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1edd trong cung c\u1ea5m; x\u00e2y mi\u1ebfu d\u00f9ng nh\u1ea1c, v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m. Khi\u1ebfn \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u th\u00e0nh vi\u1ec7c phi l\u1ec5, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t trung l\u1edbn nh\u1ea5t.<\/i>\r\n\r\n<i>Trong nh\u00e0, l\u1ec5 ph\u00e9p kh\u00f4ng r\u00f5, phu nh\u00e2n ch\u00ednh th\u1ea5t b\u1ecb xa l\u00e1nh, thi\u1ebfp th\u1ea5t ti\u1ec7n nh\u00e2n ngang ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ki\u1ec1m ch\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecb gia kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u1ea1o d\u1eabn l\u1ec5 \u0111\u1ec3 gi\u00fap thi\u00ean t\u1eed, s\u1eeda m\u00ecnh t\u1ec1 gia \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho tr\u0103m quan. Ch\u1ea5p Trung kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf \u1ea9n, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00e1ch kh\u1ee9a, n\u00f3i r\u1eb1ng ta kh\u00f4ng t\u01b0, ta kh\u00f4ng \u0111\u1ea3ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00f4 b\u1ec9 sao!<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t theo ph\u00e9p \u0111\u1eb7t th\u1ee5y: '\u0110\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng l\u1ed9c r\u1ea1ng r\u1ee1 g\u1ecdi l\u00e0 Vinh, kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 m\u00e0 th\u00e0nh danh g\u1ecdi l\u00e0 Linh.' Ch\u1ea5p Trung ra v\u00e0o ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, l\u1ea5y nh\u1ea5t ph\u1ea9m v\u1ec1 h\u01b0u, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ee7ng l\u1ed9c r\u1ea1ng r\u1ee1; \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i h\u00e0nh ch\u00ednh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng g\u1eb7p th\u1eddi, m\u00e0 hi\u1ec1n s\u0129 \u0111\u1ea1i phu kh\u00f4ng khen ng\u1ee3i, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 m\u00e0 th\u00e0nh danh. Xin \u0111\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Vinh Linh.\"<\/i>\r\n\r\nPh\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 T\u00f4n Bi\u1ec7n b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ea5p Trung l\u00fac c\u00f2n l\u00e0m quan nh\u1ecf d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec \u0111\u1ea1i b\u1ed5n ch\u01b0a l\u1eadp, \u0111\u00e3 m\u1ed9t m\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf xem s\u1edb khen ng\u1ee3i, b\u00e8n th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, v\u1eeba h\u1ee3p \u00fd Vua, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c l\u1edbn. \u0110\u1ebfn l\u00fac nay Vua m\u1edbi nghe ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u1edb l\u1ea1i \u01a1n tri ng\u1ed9 c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh, ch\u00ed thi\u1ebft mu\u1ed1n giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch, \u0111\u00e3i ng\u1ed9 nh\u01b0 b\u1eadc khanh ph\u1ee5. Chi\u1ebfu th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u: 'M\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ph\u00fac mu\u00f4n \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea1o th\u1eb3ng th\u1eafn xuy\u00ean su\u1ed1t ba \u0111\u1eddi.' L\u1ea1i n\u00f3i: 'D\u00e2ng l\u00f2ng trung v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi Tr\u1eabm.'<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi l\u00ean l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ki\u00eam n\u1eafm quy\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c ngay th\u1eb3ng, c\u00f3 phong \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. \u0110\u1ebfn khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Y L\u1ea1c, s\u1ee3 s\u1ee9c y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u0103ng t\u1ea9m, xin \u0111\u1ed5i v\u1ec1 qu\u1eadn nh\u1ecf. \u0110\u1ebfn tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1eeba b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i \u0111\u00e3 xin t\u1eeb quan v\u1ec1 h\u01b0u, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 tr\u1ecdn \u0111\u1eddi kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. C\u1ea9n x\u00e9t theo ph\u00e9p \u0111\u1eb7t th\u1ee5y: 'Kh\u00f4ng l\u01a1 l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ecdi l\u00e0 Cung.' Ch\u1ea5p Trung th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u00f4ng t\u00e2m x\u1eed s\u1ef1, \u00edt t\u01b0 l\u1ee3i, tuy \u00e2n s\u1ee7ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u m\u00e0 v\u1eabn lo s\u1ee3 s\u1edbm t\u1ed1i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng l\u01a1 l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 sao? Xin \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Cung.\"<\/i>\r\n\r\nPh\u00e1n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Kh\u1ea3o c\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng Nam Tr\u1ecdng ph\u00fac ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed5 t\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1, truy\u1ec1n cho em r\u1ed3i l\u1ea1i truy\u1ec1n cho con \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e1nh \u0111\u1ee9c s\u1edbm th\u00e0nh, thi\u00ean m\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, qu\u1ea7n th\u1ea7n mu\u1ed1n s\u1edbm \u0111\u1ecbnh v\u1ecb ph\u1eadn, nh\u01b0ng ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00e1i \u00fd tr\u00ean, kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i. Ch\u1ea5p Trung l\u00fac \u1ea5y tu\u1ed5i tr\u1ebb, \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ea5p, trung ngh\u0129a c\u1ea3m ph\u00e1t, m\u1ed9t l\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ecbnh ng\u00f4i \u0110\u00f4ng cung, \u0111\u1eb7t sinh linh v\u00e0o c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ph\u00fac t\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u00e1 c\u00f3 c\u00f9ng sao! V\u00ec th\u1ebf vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong s\u00e1ch t\u00e1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a kh\u00f4ng l\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p. T\u1eeb khi C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c ng\u1eebng binh, trong n\u01b0\u1edbc v\u00f4 s\u1ef1, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5 t\u00e1 ch\u1ec9 lo thu\u1eadn theo \u0111\u1ee9c tr\u00ean, trong ngo\u00e0i ch\u1ec9 d\u00e2ng l\u1eddi ca t\u1ee5ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, tr\u00e1ch c\u00e1c quan gi\u1eef im l\u1eb7ng, chi\u1ebfu th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban xu\u1ed1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai. Ch\u1ec9 c\u00f3 Ch\u1ea5p Trung, tuy l\u00e0m quan nh\u1ecf, kh\u00f4ng ch\u00ecm \u0111\u1eafm theo th\u1eddi t\u1ee5c, kh\u00f4ng ki\u00eang d\u00e8 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, b\u00e0n k\u1ebf l\u1edbn t\u00f4ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u00d4ng l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7 hai k\u1ef7, hai l\u1ea7n l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng trong t\u00e1m n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng ch\u1ecdn d\u00f9ng kh\u00f4ng \u00edt, nh\u01b0ng khi \u00f4ng m\u1ea5t kh\u00f4ng ai c\u1ea3m kh\u00e1i v\u1ec1 \u00e2n ri\u00eang, \u00f4ng m\u1ed9t l\u00f2ng v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u0129 \u0111\u1ea1i phu bi\u1ebft m\u00ecnh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u1eeda \u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. C\u00f2n vi\u1ec7c gi\u00fap y\u00ean x\u00e3 t\u1eafc, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u1eady sao kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u1ee5y lu\u00f4n? Xin x\u00e9t theo \u300aTh\u1ee5y ph\u00e1p\u300b: 'Nh\u00e2n vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng.' Xin \u0111\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Cung T\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung.\r\n\r\n[H\u00e0n] Duy nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n lu\u1eadn, cho r\u1eb1ng <i>\"L\u1ea5y \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n tr\u00e1ch Vua g\u1ecdi l\u00e0 Cung, th\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 Ch\u1ea5p Trung, ch\u00ednh v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng Cung\"<\/i>, b\u00e8n xin t\u1eeb ch\u1ee9c quan L\u1ec5. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i vi\u1ebft ch\u1eef tri\u1ec7n tr\u00ean bia m\u1ed9 c\u1ee7a Ch\u1ea5p Trung l\u00e0 <i>\"Bao Trung\"<\/i>.\r\n\r\nCh\u1ea5p Trung c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp y\u00eau l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb ki\u00eau c\u0103ng ngang ng\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1eddng x\u00fac ph\u1ea1m v\u1ee3 c\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea1 th\u1ecb. N\u0103m ng\u00e0y sau khi Ch\u1ea5p Trung ch\u1ebft, T\u1ea1 th\u1ecb d\u00e2ng t\u1ea5u xin xu\u1ea5t gia l\u00e0m ni, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p, li\u1ec1n c\u1ea1o t\u00f3c b\u00ean linh c\u1eefu r\u1ed3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0 Th\u00e1nh \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, ban t\u00ean l\u00e0 C\u1ea7n T\u1ec9nh, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang th\u1ecb v\u00e0 \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang.)<\/i>\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, cung phi h\u1ecd \u0110\u1ed5ng sinh con g\u00e1i th\u1ee9 ch\u00edn cho ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. \u0110\u1ed5ng th\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, b\u1ed1n tu\u1ed5i v\u00e0o cung, l\u1edbn l\u00ean l\u00e0m ng\u1ef1 th\u1ecb, t\u00ednh t\u00ecnh hi\u1ec1n h\u1eadu, th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u1eed s\u00e1ch, hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, th\u1eddi Ho\u00e0ng H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m V\u0103n H\u1ec9 huy\u1ec7n qu\u00e2n. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eebng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u00eam c\u1ea7m b\u1ea3o \u0111ao t\u1ef1 v\u1eabn, \u0110\u1ed5ng th\u1ecb b\u00ean c\u1ea1nh v\u1ed9i v\u00e0ng ng\u0103n l\u1ea1i, su\u00fdt b\u1ecb \u0111\u1ee9t ng\u00f3n tay.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ea7m b\u1ea3o \u0111ao t\u1ef1 v\u1eabn, theo ch\u00ednh s\u1eed, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u.)<\/i>\r\n\r\n[48] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac t\u00e2u: <i>\"N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, Th\u00e1i T\u00f4ng phong l\u00e0m T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng, n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5, Ch\u00e2n T\u00f4ng phong l\u00e0m Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i n\u00e2ng Th\u1ecd l\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi T\u1ea5n qu\u1ed1c. N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 c\u00f3 chi\u1ebfu th\u01b0, Th\u1ecd, T\u1ed1ng, L\u01b0\u01a1ng, Tri\u1ec7u b\u1ed1n n\u01b0\u1edbc t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u1eefa, nh\u01b0ng T\u1ea5n l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u1eb1m trong danh s\u00e1ch c\u1ea5m phong[footnote]ch\u1eef 'ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ef1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda[\/footnote]. Th\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, nh\u00e2n l\u1ec5 giao t\u1ebf ban \u00e2n, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1eebng n\u00f3i: 'T\u1ea5n l\u00e0 t\u01b0\u1edbc phong c\u0169 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, nay d\u00f9ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbc t\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p.' N\u0103m C\u00e0n H\u01b0ng nguy\u00ean ni\u00ean, phong \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m T\u1ea5n c\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1eadp n\u01b0\u1edbc \u1edf Th\u0103ng, v\u1eabn x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng th\u1ee9 qu\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch coi tr\u1ecdng n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u phong t\u01b0\u1edbc, n\u00ean n\u00e2ng Th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ea5n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u1eefa.\"<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nghe theo.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e0 \u1edf, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, m\u0169 \u00e1o, thi\u1ebfp th\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy ch\u1ebf, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t sang h\u00e8n, ng\u0103n ch\u1eb7n xa x\u1ec9 l\u1ed9ng quy\u1ec1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y phong t\u1ee5c suy \u0111\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00f4n ti tr\u1eadt t\u1ef1, vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, \u00edt nghe b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. T\u1eeb nay, quan l\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang trong ngo\u00e0i ai vi ph\u1ea1m, ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha!\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh Tr\u1ea7m Kh\u1edfi.\r\n\r\n<em>(V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng trong \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b ch\u00e9p: L\u1ec7nh cho trong ngo\u00e0i tu\u00e2n theo c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau, ai vi ph\u1ea1m, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c l\u1ed9 giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i thi h\u00e0nh theo chi\u1ebfu.)<\/em>\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n \u0111ang b\u1ecb giam gi\u1eef, gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eb9, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\nTri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 tha t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh, tuy l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n nh\u1ea5t th\u1eddi, nh\u01b0ng ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u00fd c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0 v\u00ec ho\u00e0ng n\u1eef m\u1edbi sinh n\u00ean ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u00e0y, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. N\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0o th\u00e1ng nhu\u1eadn, \u0111\u00e3 t\u1eebng gi\u1ea3m t\u1ed9i, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m l\u1ea1i ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u00e0y. S\u00e1ch <em>\u300aTruy\u1ec1n\u300b <\/em>c\u00f3 c\u00e2u: 'D\u00e2n nhi\u1ec1u may m\u1eafn th\u00ec qu\u1ed1c gia b\u1ea5t h\u1ea1nh'. M\u1ed9t n\u0103m hai l\u1ea7n x\u00e1 t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t s\u1ebd im l\u1eb7ng. C\u00e1c b\u1eadc minh qu\u00e2n hi\u1ec1n th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00e0n lu\u1eadn k\u1ef9 v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Tuy vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i l\u1ea1i, nh\u01b0ng th\u1ea7n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u01b0u \u00fd.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i nghe n\u00f3i l\u00e0m nhi\u1ec1u ti\u1ec1n b\u1eb1ng v\u00e0ng, b\u1ea1c, ng\u00e0 voi, ng\u1ecdc, h\u1ed5 ph\u00e1ch, mai r\u00f9a, \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 \u0111\u00fac v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00e0nh hoa qu\u1ea3 \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho b\u1ec1 t\u00f4i, t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i gi\u00e1n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng chi ph\u00ed v\u00f4 \u00edch, ban th\u01b0\u1edfng v\u00f4 danh, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu mu\u1ed1n khoe khoang s\u1ef1 xa hoa l\u1ed9ng l\u1eaby \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui m\u1eaft th\u1ebf t\u1ee5c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y s\u1ef1 ti\u1ebft ki\u1ec7m. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e0i gi\u00e1n l\u1ea5y \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c ph\u00f2 Vua l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5, sao l\u1ea1i nh\u1eadn ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec? Tuy vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua kh\u00f4ng n\u00ean can gi\u00e1n, nh\u01b0ng th\u1ea7n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u01b0u \u00fd.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng tr\u1eddi cao ph\u00f9 h\u1ed9 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, n\u00ean h\u1eadu cung m\u1edbi c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh sinh nhi\u1ec1u con. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean xem x\u00e9t k\u1ef9 ch\u00ednh l\u1ec7nh, gi\u1eef v\u1eefng s\u1ef1 cung ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tr\u1eddi, x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng ch\u1eafc. Kh\u00f4ng n\u00ean ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan dung qu\u00e1 m\u1ee9c \u0111\u1ec3 t\u1ed5n h\u1ea1i ch\u00ednh th\u1ec3, chi ti\u00eau phung ph\u00ed \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ee9c ti\u1ebft ki\u1ec7m. Th\u1ea7n tuy th\u1ea5p h\u00e8n, nh\u01b0ng ri\u00eang l\u00f2ng ti\u1ebfc vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean d\u00e1m m\u1ea1o mu\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t cho.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Chu th\u1ecb l\u1ea1i sinh con g\u00e1i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Ba ng\u00e0y sau l\u1ec5 m\u1eebng c\u00f4ng ch\u00faa ra \u0111\u1eddi, t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng bao t\u1eed c\u00f3 ti\u1ec1n v\u00e0ng, b\u1ea1c, mai r\u00f9a, ng\u00e0 voi, \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng. Ba x\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n tu ch\u00fa nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed1n \u0111\u00e3i ch\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi \u1edf gi\u1ea3ng di\u00ean nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, H\u00e0 \u0110\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Th\u1ecb lang H\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00e0i, t\u1eeb \u0111\u1ed9c t\u1ecda \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t b\u1eadc, trong qu\u00e1n ch\u1ec9 c\u00f3 Ng\u00f4 v\u00e0 ch\u00e1nh ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00ec n\u1ed9i quan s\u1ee3 \u0111\u00e0i gi\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[51] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, phong ng\u1ef1 th\u1ecb l\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n h\u1ecd \u0110\u1ed7ng \u1edf huy\u1ec7n V\u0103n H\u1ec9 l\u00e0m Qu\u00fd nh\u00e2n, cha b\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ed7ng An v\u1ed1n thu\u1ed9c qu\u00e2n C\u1ea5m v\u1ec7, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Vua t\u00f4i c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng, \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, nghi ng\u1edd v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd Tr\u1eabm. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00e1c quan hai ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p ch\u00ednh ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, nay \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Bao Ch\u1eedng.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u, ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf qua \u0111\u1eddi. Vua th\u1ea5y m\u1eb9 \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00e0, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho 100 t\u1ea5m l\u1ee5a.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1ed9i th\u1ea7n trong c\u01a1 quan Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh[footnote] Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu m\u1ed9t ch\u1eef 'n\u1ed9i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 36-11, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 166 ch\u1ee9c quan ch\u00ed b\u1ed5 sung.[\/footnote] qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u1ea1m th\u1eddi d\u1eebng vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed con nu\u00f4i v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u00ecnh.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00f4 C\u1eadp.\r\n\r\n<em>(\"T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\" cho r\u1eb1ng l\u00e0 theo t\u1ea5u c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Gi\u00e1ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n. Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 11 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ec9, cho ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o d\u1ecbp l\u1ec5 Th\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 Nam giao.)<\/em>\r\n\r\n[55] Th\u1ea9m Khang, ch\u1ee9c Tri Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp Hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd Nam Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Khang l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, Khang b\u00e8n xin v\u1ec1 qu\u00ea lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, An B\u1ea3o Ho\u00e0nh, ch\u1ee9c \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00f4ng ph\u00e1n An ch\u00e2u, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, gi\u00e1m qu\u1ea3n thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf qu\u00e2n Cao B\u01b0u. Do Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng, B\u1ea3o Ho\u00e0nh t\u1ed1 c\u00e1o cha m\u00ecnh l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p h\u1ed9 l\u00e0 Nh\u1eadm th\u1ecb xin phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, l\u00fac cha m\u1ea5t, B\u1ea3o Ho\u00e0nh c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 30 n\u0103m, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e2n d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u00e1i v\u1edbi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, xin ph\u1ebf tru\u1ea5t.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111i\u1ec1u Tri T\u1ecbnh ch\u00e2u, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u00f4n Mi\u1ec5n l\u00e0m Tri Th\u1ecd ch\u00e2u. Khi \u1ea5y, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba H\u00e0n Gi\u00e1ng v\u00e0 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n Mi\u1ec5n khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0ng ch\u00e2u v\u00e0 T\u1ecbnh ch\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. C\u00e1c gi\u00e1n quan Khang Gi\u1edbi v\u00e0 Ng\u00f4 C\u1eadp ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00e2ng t\u1ea5u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho hai l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111i.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n qua \u0111\u1eddi, Vua h\u1ecfi T\u00f4n Mi\u1ec5n \u0111ang \u1edf \u0111\u00e2u, mu\u1ed1n tri\u1ec7u v\u1ec1 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp. Khi Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd d\u00f9ng T\u00f4n Mi\u1ec5n, nh\u01b0ng c\u00e1c quan t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng k\u1ecbch li\u1ec7t ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo bia k\u00fd do V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea v\u00e0 T\u1ea5t Tr\u1ecdng Du so\u1ea1n.)<\/i>\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u00e0 ph\u1ee7 gi\u1edbi \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00f4ng tham nh\u0169ng, kh\u00f4ng t\u1eebng x\u1eed \u00e1n oan sai, c\u00f3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, v\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 g\u1ea7n d\u00e2n[footnote]C\u00e2u 'tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 g\u1ea7n d\u00e2n' kh\u00f3 hi\u1ec3u, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'd\u00e2n' b\u1ecb thi\u1ebfu sau ch\u1eef 'th\u00e2n'.[\/footnote]. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m Tri qu\u00e2n ch\u00e2u, tr\u1ea3i qua m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean \u1edf l\u1ed9 \u0110\u00f4 gi\u00e1m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m Tri qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i nh\u1ecf.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Cao Ph\u1ecfng \u0111i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t ch\u0103n ng\u1ef1a \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i cho d\u00e2n thu\u00ea c\u00e0y c\u1ea5y.\r\n\r\n[60] \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 trong qu\u00e1n c\u00e1c nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u l\u00ean, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u00f4ng l\u00e0m Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1ed3i m\u1edbi nh\u1eadn.\r\n\r\n[61] Khu m\u1eadt s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u1ecb tr\u00fang phong c\u00e2m, l\u00e2u ng\u00e0y xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh, m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu th\u1eeba, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u1ec1 c\u1eed C\u1ea3nh linh cung. Theo l\u1ec7 c\u0169, Khu m\u1eadt s\u1ee9 khi th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 chi\u1ebfu th\u01b0, t\u1eeb n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 5 khi Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u do X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n h\u1ea1 chi\u1ebfu, nay l\u1ea1i b\u1ecf qua l\u1ec7 n\u00e0y.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c l\u1ed9 \u0110\u00f4ng Ho\u00e0i Nam, ch\u00e2u L\u01b0 thu\u1ed9c l\u1ed9 T\u00e2y Ho\u00e0i Nam, ph\u1ee7 Giang Ninh thu\u1ed9c l\u1ed9 \u0110\u00f4ng Giang Nam, ch\u00e2u H\u1ed3ng thu\u1ed9c l\u1ed9 T\u00e2y Giang Nam, ch\u00e2u \u0110\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ed9 H\u1ed3 Nam, ch\u00e2u Vi\u1ec7t thu\u1ed9c l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, ch\u00e2u Ph\u00fac thu\u1ed9c l\u1ed9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t c\u1ee7a l\u1ed9 m\u00ecnh, \u0111\u1eb7t th\u00eam ba ch\u1ec9 huy c\u1ea5m qu\u00e2n v\u00e0 tr\u00fa b\u1ea1c c\u1ea5m qu\u00e2n, ri\u00eang ch\u00e2u Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u00e2u Ph\u00fac \u0111\u1eb7t hai ch\u1ec9 huy c\u1ea5m qu\u00e2n. C\u1ea5m qu\u00e2n m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 l\u1ea5y t\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Uy Qu\u1ea3, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo l\u1ec7 c\u1ee7a Tuy\u00ean Ngh\u1ecb, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 b\u1ed1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/i>\r\n\r\n<i>M\u1ed7i l\u1ed9 ch\u1ecdn hai vi\u00ean v\u00f5 th\u1ea7n t\u1eebng tr\u1ea3i l\u00e0m Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, ri\u00eang l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ph\u00fac Ki\u1ebfn ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u00f4ng s\u1edf t\u1ea1i ch\u00e2u m\u00ecnh \u0111\u1ec3 chuy\u00ean vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. N\u1ebfu chi\u00eau m\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, cho ph\u00e9p ch\u1ecdn s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n trong l\u1ed9 b\u1ed5 sung v\u00e0o.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Tri ch\u00e2u Ph\u00fac Ch\u00e2u l\u00e0 Y\u1ebfn \u0110\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t M\u00e2n v\u1ed1n nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m giao quy\u1ec1n h\u00e0nh \u0111\u1ec3 kinh l\u00fd c\u1ea3 l\u1ed9, b\u00e8n gia ch\u1ee9c Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ed9. E r\u1eb1ng do \u0110\u1ed9 ki\u1ebfn ngh\u1ecb n\u00ean m\u1edbi \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng ra c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, cung nh\u00e2n h\u1ecd Chu \u1edf h\u1eadu cung sinh ra Ho\u00e0ng n\u1eef th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, b\u00e0 \u0110\u1ed5ng v\u00e0 b\u00e0 Chu \u0111\u1ec1u c\u00f3 thai, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u mong sinh ho\u00e0ng t\u1eed, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0ng l\u1ee5a[footnote] N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0ng l\u1ee5a, ch\u1eef 'nhi\u1ec1u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ef1', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ed3 d\u00f9ng[footnote] \u0110\u1ed3 d\u00f9ng, ch\u1eef 'd\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'huy\u1ebft', theo ba b\u1ea3n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng, chi ph\u00ed kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. L\u1ea1i tu s\u1eeda cung Ti\u1ec1m Long, cung Ti\u1ec1m Long v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng khi c\u00f2n l\u00e0m Khai Phong ph\u1ee7 do\u00e3n. Sau \u0111\u00f3 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u sinh ho\u00e0ng n\u1eef, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ban th\u01b0\u1edfng v\u1eabn g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n so v\u1edbi khi c\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c xu\u1ea5t gi\u00e1.\r\n\r\n[64] Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u, xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m phi\u1ec1n nhi\u1ec5u ch\u00e2u qu\u1eadn. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c ty \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, Kinh l\u01b0\u1ee3c, Qu\u00e2n m\u00e3 tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, t\u1eeb nay T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 khi m\u00e3n nhi\u1ec7m, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn x\u00e1c nh\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec sai tr\u00e1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong H\u1ed9i y\u1ebfu ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 5, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i>\r\n\r\n[65] L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u: <i>\"Cha c\u1ee7a C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0 Di Gi\u1ea3n khi c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, anh trai c\u1ee7a C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0 C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb C\u00f4ng Nh\u1ee5 \u0111e d\u1ecda c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t, l\u1ea1i c\u00f2n th\u00f4ng d\u00e2m v\u1edbi con g\u00e1i nh\u1ecf c\u1ee7a C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng th\u1ec3 giao ch\u1ee9c Gi\u00e1m ty.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, gi\u00e1ng C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u An Ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'gi\u00e1ng' b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote]. C\u00f4ng Nh\u1ee5[footnote]Ch\u1eef 'C\u00f4ng' b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote] t\u1ef1 bi\u1ec7n minh b\u1ecb Gi\u00e1ng vu c\u00e1o, xin m\u1edf \u00e1n \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, b\u1eaft ph\u1ea3i nh\u1eadn ch\u1ee9c ngay.\r\n\r\n[66] Th\u00e1ng 6[footnote]\u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ghi 'Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t', \u0111o\u1ea1n n\u00e0y v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 th\u1eeba[\/footnote], <i>(T\u1eeb ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i \u0111\u1ebfn \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng 5 \u0111\u00e3 l\u00e0 31 ng\u00e0y, n\u00ean \u0111\u00e2y ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e1ng 6, \u0111o\u1ea1n sau ti\u1ebfp ngay th\u00e1ng 7, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, nay b\u1ed5 sung.) <\/i>ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xin t\u00ean hi\u1ec7u ch\u00f9a m\u1ed9, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng Nh\u1eadp n\u1ed9i N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh \u0110\u00f4 tri, \u00c1p ban, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, phong Ng\u1ef1 th\u1ecb An \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn qu\u00e2n Chu th\u1ecb l\u00e0m M\u1ef9 nh\u00e2n. T\u1eeb khi \u00d4n Th\u00e0nh m\u1ea5t, trong h\u1eadu cung c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1eadp C\u00e1c, Chu th\u1ecb, \u0110\u1ed5ng th\u1ecb v\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a \u00d4n Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u1edf trong s\u1ed1 \u0111\u00f3. Chu th\u1ecb v\u00e0 \u0110\u1ed5ng th\u1ecb v\u00ec sinh ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u00e1c C\u00e1c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u xin th\u0103ng ch\u1ee9c, chi\u1ebfu ch\u1ec9 Trung th\u01b0 ban s\u1eafc c\u00e1o, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a, t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf. Ng\u01b0\u1eddi xin kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean \u0111\u1ec1u ban th\u1ee7 chi\u1ebfu. Ri\u00eang em g\u00e1i c\u1ee7a \u00d4n Th\u00e0nh ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, phong T\u00e0i nh\u00e2n, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 500 l\u1ea1ng v\u00e0ng, nh\u01b0ng v\u1eabn ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00e0ng m\u1ed7i th\u00e1ng hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn[footnote]hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng ghi l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn[\/footnote], nay l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, sao l\u1ea1i kh\u1ed5 s\u1edf t\u1eeb ch\u1ed1i?\"<\/i> \u0110\u00e1p: <i>\"hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn thi\u1ebfp d\u00f9ng \u0111\u00e3 d\u01b0, c\u1ea7n g\u00ec hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n?\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn t\u1eeb ch\u1ed1i.\r\n\r\n[69] \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u1ea1m S\u01b0 \u0110\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"L\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1 t\u00ecnh c\u1ea3m, ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc minh qu\u00e2n th\u00f4ng tu\u1ec7 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec s\u1ed1 cung nh\u00e2n qu\u00e1 nhi\u1ec1u n\u00ean cho ra ngo\u00e0i, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ee9c l\u1edbn. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn phong h\u00f3a, tr\u1ecb lo\u1ea1n l\u1edbn m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u t\u00e2m, th\u1ea7n xin m\u1ea1nh d\u1ea1n tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i c\u00e1c cung n\u1eef trong cung v\u00ec nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng C\u00f4ng ch\u00faa Chu, \u0110\u1ed5ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ebf ch\u1ec9 t\u1eeb ng\u1ef1 b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u phong l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n, kh\u00f4ng do Trung th\u01b0 ban c\u00e1o, m\u00e0 trong cung \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c cho Chu, \u0110\u1ed5ng l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng c\u00e1c cung n\u1eef c\u00f3 danh g\u00ec m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng? Ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a T\u00e0i nh\u00e2n v\u1ed1n \u0111\u00e3 cao, x\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1, th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i t\u1ed5 ti\u00ean cung n\u1eef h\u1ea7u h\u1ea1 kh\u00f4ng qu\u00e1 hai ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 ph\u1ea9m r\u1ea5t \u00edt. N\u1ebfu c\u00e1c cung n\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1edbi h\u1ea1n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, ch\u1ec9 cho r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 qu\u00e1 s\u1ee7ng \u00e1i, ban \u01a1n kh\u00f4ng ti\u1ebft ch\u1ebf. Ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n t\u00ednh t\u00ecnh gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i qu\u00e1 m\u1ee9c th\u00ec sinh l\u00f2ng ki\u00eau ng\u1ea1o, ban \u01a1n kh\u00f4ng ti\u1ebft ch\u1ebf th\u00ec sinh l\u00f2ng tham kh\u00f4ng \u0111\u00e1y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, chi ti\u00eau qu\u00e1 nhi\u1ec1u, y\u00eau c\u1ea7u qu\u00e1 r\u1ed9ng, b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u1ed9t T\u00e0i nh\u00e2n b\u1eb1ng thu\u1ebf c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ed9 trung l\u01b0u trong m\u1ed9t th\u00e1ng, ch\u01b0a k\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng trong n\u0103m. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1o m\u1ec7nh ban ra kh\u00f4ng qua c\u00e1c c\u01a1 quan, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb! E r\u1eb1ng vi\u1ec7c phong ch\u1ee9c t\u00f9y ti\u1ec7n s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n ng\u00e0y nay.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u1edb c\u1ee7a S\u01b0 \u0110\u1ea1o k\u00e8m theo \u0111\u00e2y, n\u00ean l\u00e0 sau ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o cho cung nh\u00e2n ra ngo\u00e0i.)<\/i>\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Quang l\u1ed9c khanh, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1 Tri\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng Quy t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Cha 'Chi\u00eau' con 'M\u1ee5c', l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecdng y\u1ebfu trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1; \u0111\u1ee9c c\u1ee7a t\u00f4ng, c\u00f4ng c\u1ee7a t\u1ed5, l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng. Qu\u1ed1c gia k\u1ebf th\u1eeba v\u1eadn m\u1ec7nh tr\u0103m n\u0103m, t\u00f4n s\u00f9ng linh kh\u00ed b\u1ea3y \u0111\u1eddi, vi\u1ec7c truy hi\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam, ph\u1ee5ng th\u1edd ti\u00ean t\u1ed5 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng chu to\u00e0n. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 th\u01b0\u1eddng do c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, d\u00f9 th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u00f3 danh hi\u1ec7u h\u1ee3p th\u1ef1c, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1eabn \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ea1i t\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 quy t\u1ee5 th\u1ea7n linh c\u1ee7a c\u00e1c mi\u1ebfu, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u1edd \u0111i ch\u00ednh th\u1ed1ng? Xin ban chi\u1ebfu r\u1ed9ng r\u00e3i cho c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 \u0111\u1ea1i phu, b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ra nghi th\u1ee9c[footnote] 'Nghi' nguy\u00ean l\u00e0 'Ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], l\u00e0m th\u00e0nh ph\u00e9p t\u1eafc b\u1ea5t h\u1ee7 cho m\u1ed9t \u0111\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nB\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c, r\u1ed3i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 qua c\u00e1c \u0111\u1eddi, t\u1eeb H\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c l\u1eadp mi\u1ebfu v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec1u kh\u00e1c v\u1edbi th\u1eddi Tam \u0111\u1ea1i. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00f4n v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean nho b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, v\u00ec vi\u1ec7c t\u00f4ng mi\u1ebfu l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c quan c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> B\u00e8n ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u00e0i gi\u00e1n, l\u1ec5 quan c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c[footnote] 'L\u1ec5 quan' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\nQuan V\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i t\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ee3p chi\u00eau m\u1ee5c t\u00f4n ty, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng cho v\u1ecb t\u1ed5 th\u1ee5 m\u1ec7nh. Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta th\u1ef1c l\u00e0 v\u1ecb qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u1ee5 m\u1ec7nh, nh\u01b0ng t\u1eeb Hi T\u1ed5 tr\u1edf xu\u1ed1ng, b\u1ed1n mi\u1ebfu \u1edf tr\u00ean, n\u00ean m\u1ed7i khi \u0111\u1ea1i t\u1ebf, ch\u1ec9 x\u1ebfp chi\u00eau m\u1ee5c m\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u1ee5y, T\u1ea5n tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u0169ng d\u00f9ng l\u1ec5 n\u00e0y. Nay vi\u1ec7c th\u00e2n h\u01b0\u1edfng long tr\u1ecdng, n\u00ean gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0 ti\u1ec7n.\"<\/i> Chi\u1ebfu tu\u00e2n theo.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau xin th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua l\u00e0 <i>\"\u0110\u1ea1i Nh\u00e2n Ch\u00ed Tr\u1ecb\"<\/i>, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5, Vua th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn t\u00f4n hi\u1ec7u do qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean. T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khang \u0110\u1ecbnh tr\u1edf \u0111i, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1ea1i xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ec7 c\u0169. Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u1ea1m S\u01b0 \u0110\u1ea1o t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y thi\u00ean tai d\u1ecbch b\u1ec7nh x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1 cao h\u01b0 v\u0103n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi r\u0103n c\u1ee7a tr\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u1ea1m S\u01b0 \u0110\u1ea1o d\u1ef1a theo s\u00e1ch \u300aK\u00fd V\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang.)<\/i>\r\n\r\nTri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u00f4n hi\u1ec7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec5. T\u00f4n hi\u1ec7u c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 l\u00e0 'Th\u1ec3 Thi\u00ean Ph\u00e1p \u0110\u1ea1o Kh\u00e2m V\u0103n Th\u00f4ng V\u0169 Th\u00e1nh Th\u1ea7n Hi\u1ebfu \u0110\u1ee9c', \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ed9t b\u1eadc t\u1ed1t \u0111\u1eb9p r\u1ed3i, l\u1ea1i th\u00eam '\u0110\u1ea1i Nh\u00e2n' c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam vinh quang, m\u00e0 n\u00f3i 'Ch\u00ed Tr\u1ecb' th\u00ec c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 t\u1ef1 khoe khoang, h\u01a1n n\u1eefa hi\u1ec7n nay thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ed tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn huy hi\u1ec7u hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m[footnote]B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn huy hi\u1ec7u hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m: ch\u1eef '\u0111\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.[\/footnote], sao l\u1ea1i \u0111\u1ed9t nhi\u00ean t\u0103ng th\u00eam h\u01b0 danh m\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ef1c \u0111\u1ee9c!\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng cho l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady[footnote]\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng cho l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady: ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote].\"<\/i> V\u00ec v\u1eady, Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n[footnote]Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n: ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u01b0u X\u01b0\u1edfng l\u00fac \u0111\u00f3 ki\u00eam nhi\u1ec7m L\u1ec5 b\u1ed9 danh bi\u1ec3u, ph\u1ea3i so\u1ea1n bi\u1ec3u t\u1eeb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 khuy\u00ean Ph\u00fa B\u1eadt kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf, Ph\u00fa B\u1eadt ng\u1eadm ng\u00f9i n\u00f3i: <i>\"V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> L\u01b0u X\u01b0\u1edfng \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i so\u1ea1n n\u0103m bi\u1ec3u, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u00ed m\u1eadt d\u00e2ng ba t\u1edd s\u1edb xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[72] Sai T\u01b0 phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Chu X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c mu\u1ed1i \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u[footnote]\u0110\u00e1nh gi\u1eb7c mu\u1ed1n \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u: ch\u1eef 'Qu\u00e2n' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'x\u1eed', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b binh 11-26 b\u1ecf.[\/footnote], v\u00ec \u0110\u00e1i Ti\u1ec3u B\u00e1t[footnote]\u0110\u00e1i Ti\u1ec3u B\u00e1t: ch\u1eef 'b\u00e1t' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u00e2n', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b binh 11-26 s\u1eeda.[\/footnote] c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, gi\u1ebft tri huy\u1ec7n Qu\u00e2n H\u00f3a l\u00e0 Tri\u1ec7u Xu.\r\n\r\n[73] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c h\u1ecdc Ph\u00f3 Bi\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n \u01af Ti\u1ec1m T\u00f4n Chu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c. Vi\u1ec7c bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y. Ba qu\u00e1n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 t\u00e1m ch\u1ee9c v\u1ee5, chi\u1ebfu ch\u1ec9 quy \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m, n\u1ebfu l\u00e0 tuy\u1ec3n nh\u00e2n[footnote]tuy\u1ec3n nh\u00e2n, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]ho\u1eb7c kinh quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, tri\u1ec1u quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u l\u00fd. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n V\u1ea1n Ni\u00ean; Ph\u00f3 Bi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n C\u1eed; T\u00f4n Chu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1eadn Qu\u1ea3ng L\u0103ng.\r\n\r\n<i>(Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong k\u1ef3 thi \u1ee9ng ch\u1ebf, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1ed7i qu\u00e1n c\u00f3 hai ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 t\u00ean c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n Chu, nh\u01b0ng trong \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3. X\u00e9t theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ghi: l\u1ea1i tuy\u1ec3n b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 kinh tri\u1ec1u quan v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n quan \u0111\u1ec3 bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u00ednh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng, Tri\u1ec7u, Ph\u00f3, T\u00f4n, nay c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, kh\u00f4ng ghi t\u00ean Tr\u1ea7n Chu. Trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi Ph\u00f3 Bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m bi\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 8.)<\/i>\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c v\u0103n quan, c\u00f3 ph\u1ea9m h\u1ea1nh \u0111\u00f4n h\u1eadu v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c; c\u00e1c quan vi\u00ean t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf hai ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u1eef ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf hai ph\u1ee7 c\u00f9ng th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 r\u1eb1ng, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed9 ho\u1eb7c ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn g\u1eb7p thi\u00ean tai m\u00e0 d\u00e1m \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, gi\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u00e1p t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, c\u00e1c ch\u01b0 h\u1ea7u tranh gi\u00e0nh nhau, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t ri\u00eang, v\u1ed1n kh\u00f4ng lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng minh v\u1eabn c\u00f3 ngh\u0129a c\u1ee9u gi\u00fap nhau khi g\u1eb7p ho\u1ea1n n\u1ea1n. Ph\u00e0m thi\u00ean tai \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, nh\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 11 \u0111\u1eddi Trang C\u00f4ng ghi n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, n\u0103m th\u1ee9 18 \u0111\u1eddi Chi\u00eau C\u00f4ng ghi n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng, V\u1ec7, Tr\u1ea7n, Tr\u1ecbnh g\u1eb7p thi\u00ean tai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 thi\u00ean tai \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, s\u1edf d\u0129 ghi ch\u00e9p l\u00e0 v\u00ec nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean t\u00ecnh ngh\u0129a gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau l\u00fac ho\u1ea1n n\u1ea1n.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i nh\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 28 \u0111\u1eddi Trang C\u00f4ng, Tang T\u00f4n Th\u1ea7n sang n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 xin mua th\u00f3c, trong v\u0103n t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 c\u00f3 ghi, d\u00f9ng ng\u1ecdc khu\u00ea v\u00e0 ng\u1ecdc kh\u00e1nh sang T\u1ec1 xin mua th\u00f3c r\u1eb1ng: 'Xin d\u00e2ng nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng c\u0169 c\u1ee7a ti\u00ean qu\u00e2n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c mua th\u00f3c d\u1ef1 tr\u1eef, \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c.' Ng\u01b0\u1eddi T\u1ec1 tr\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ecdc v\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c cho. N\u0103m th\u1ee9 15 \u0111\u1eddi Hi C\u00f4ng, T\u1ea5n h\u1ea7u v\u00e0 T\u1ea7n b\u00e1 \u0111\u00e1nh nhau \u1edf H\u00e0n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5n h\u1ea7u. Truy\u1ec7n ch\u00e9p: 'N\u01b0\u1edbc T\u1ea5n \u0111\u00f3i, n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n ch\u1edf th\u00f3c \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n \u0111\u00f3i, n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c, n\u00ean T\u1ea7n b\u00e1 \u0111\u00e1nh T\u1ea5n.' C\u00e1c ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kinh ghi l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5n h\u1ea7u, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u00ea tr\u00e1ch.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, \u0111\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng suy y\u1ebfu nh\u01b0ng ch\u01b0a d\u1ee9t, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c l\u00e0 b\u1ecb Xu\u00e2n Thu l\u00ean \u00e1n. B\u1ec7 h\u1ea1 ban \u00e2n hu\u1ec7 kh\u1eafp mu\u00f4n lo\u00e0i, xem d\u00e2n nh\u01b0 con \u0111au, nh\u01b0ng gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn, quan l\u1ea1i ch\u1ec9 lo cho d\u00e2n m\u00ecnh, t\u1ef1 \u00fd ra l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c, m\u1ed9t l\u1ed9 \u0111\u00f3i th\u00ec l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00f3ng c\u1eeda, m\u1ed9t qu\u1eadn \u0111\u00f3i th\u00ec qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00f3ng c\u1eeda. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb hai ngh\u00ecn th\u1ea1ch tr\u1edf l\u00ean, l\u1ebd ra ph\u1ea3i c\u00f9ng vui bu\u1ed3n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, ban b\u1ed1 \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ch\u1ee7, nh\u01b0ng l\u1ea1i ng\u1ed3i nh\u00ecn d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0u l\u1ea1c, c\u00f2n t\u1ec7 h\u01a1n th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n d\u00e2n sao!\"<\/i>\r\n\r\nV\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169.\r\n\r\n[77] \u0110\u00eam \u0111\u00f3, nguy\u1ec7t th\u1ef1c g\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n ph\u1ea7n.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, th\u1ea3 214 cung nh\u00e2n, tu s\u1eeda \u00e2m gi\u00e1o \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi thi\u00ean bi\u1ebfn.\r\n\r\n<em>(Theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 th\u1ecb ghi: Th\u00e1ng 6 ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, do \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc x\u1ea3y ra nguy\u1ec7t th\u1ef1c, \u0111\u00e3 cho ra kh\u1ecfi cung h\u01a1n 100 cung n\u1eef[footnote]'n\u1eef' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi thi\u00ean bi\u1ebfn v\u00e0 tu s\u1eeda \u00e2m gi\u00e1o. Nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b l\u1ea1i ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, e l\u00e0 sai, nay theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b.)<\/em>\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ban t\u1eb7ng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u00ea d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, n\u1ebfu ai mu\u1ed1n nh\u1eadn ti\u1ec1n th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 500 \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, t\u1eeb nay ch\u1ecdn nh\u1eefng n\u1ed9i th\u1ea7n tr\u00ean 50 tu\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c trong cung.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, b\u00e3i b\u1ecf 4 ch\u1ee9c quan qu\u1ea3n l\u00fd chu\u1ed3ng tr\u1ea1i ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc c\u1ee7a Ty Ng\u01b0u D\u01b0\u01a1ng. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4.)<\/em>\r\n\r\n[82] V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Cam Chi\u00eau C\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m N\u1ed9i th\u1ecb h\u1eefu ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri. Chi\u00eau C\u00e1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9. Ti\u1ec3u hi\u1ec7u V\u0169 v\u1ec7 ch\u00e2u T\u1ec1 l\u00e0 Ph\u00f9ng Th\u1ea3n, d\u1eabn h\u01a1n 100 binh l\u00ednh \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m lo\u1ea1n. Chi\u00eau C\u00e1t m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn, d\u1eb7n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i theo c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ee3i b\u00ean ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean m\u1ed9t m\u00ecnh g\u1eb7p b\u1ecdn l\u00ednh lo\u1ea1n, khuy\u00ean b\u1ea3o h\u1ecda ph\u00fac, b\u1ea3o h\u1ecd ch\u1ec9 ra k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, b\u1ecdn ch\u00fang do d\u1ef1 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng. Sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec1u v\u00e0o, c\u00f9ng b\u1eaft h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1o r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb x\u00fai gi\u1ee5c ch\u00fang t\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u00eau C\u00e1t l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft h\u1ecd, tha cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i, ch\u00e2u nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, mang theo kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a Vua. Sau \u0111\u00f3, khi ch\u1ee9c N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban khuy\u1ebft, nh\u00e0 Vua nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, r\u1ed3i l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri.\r\n\r\n<i>(Chi\u00eau C\u00e1t l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u00e0m \u00c1p ban, kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 6 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, m\u00f9ng m\u1ed9t, nh\u1eadt th\u1ef1c, sai quan t\u1ebf \u0111\u1ea5t. Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u00e1nh \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 nh\u1eadt th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u1ed5' trong 'b\u1ea5t tr\u00fang c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-1\" href=\"#footnote-1418-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t. Nay l\u1ea1i nghe sai quan t\u1ebf \u0111\u1ea5t, tra c\u1ee9u trong kinh \u0111i\u1ec3n, c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ec5 n\u00e0y. B\u1edfi \u0111\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea7n c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c \u00e2m, n\u00ean x\u01b0a n\u00f3i nh\u1eadt th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch th\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng, \u0111\u1ea9y lui c\u00e1c \u00e2m. Nay tr\u00e1i l\u1ea1i c\u00fang t\u1ebf v\u00e0 c\u1ea7u xin, l\u00e0 h\u1ea1 th\u1ea5p l\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u, \u1ee9c ch\u1ebf d\u01b0\u01a1ng, n\u00e2ng \u0111\u1ee1 \u00e2m, h\u1ea1 th\u1ea5p t\u00f4n qu\u00fd, gi\u1ea3m b\u1edbt tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n khi\u1ebfn m\u1eb7t tr\u1eddi thay \u0111\u1ed5i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a tr\u1eddi, t\u00f4n tr\u1ecdng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ec5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u00e2n ph\u1ee5ng s\u1ef1 Vua, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng. Sai l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eadp t\u1ee5c ch\u01b0a l\u00e2u, n\u1ebfu c\u1ee9 theo th\u00f3i c\u0169, th\u00ec hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng s\u1ebd b\u1ecb h\u1ee7y b\u1ecf. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t c\u1ed5 s\u1eed, s\u1eeda ch\u00ednh danh, xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1ec5 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ee3i d\u1ee5ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u300aD\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3, \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed9ng, n\u0103m sau nh\u1eadt th\u1ef1c, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang, \u0110i\u1ec1n l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin s\u1edbm l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a tr\u1eddi. Tra c\u1ee9u ch\u00ednh s\u1eed v\u00e0 th\u1ef1c l\u1ee5c, \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed9ng l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, c\u00f2n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ed9ng, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n Ng\u00f4 C\u00e1p t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eadt th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m r\u0103n c\u1ee7a \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, trong vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ec1 tr\u00ean b\u1ecb b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi l\u1ea5n \u00e1t, v\u1ee3 l\u1ea5n ch\u1ed3ng, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng x\u00e2m l\u1ea5n Trung Qu\u1ed1c. Nay c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch khoan dung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ec1 tr\u00ean b\u1ecb b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi l\u1ea5n \u00e1t, m\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u1ea7m m\u1eb7c khi l\u00e2m tri\u1ec1u, khi\u1ebfn cho k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n ch\u01b0a b\u1ecb tr\u1eeb b\u1ecf h\u1ebft. H\u1eadu phi kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ee3 l\u1ea5n ch\u1ed3ng, m\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 t\u1ea3 h\u1eefu th\u00e2n t\u00edn ki\u00eau c\u0103ng ph\u00f3ng t\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c. Kh\u01b0\u01a1ng Nhung thu\u1eadn ph\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng x\u00e2m l\u1ea5n Trung Qu\u1ed1c, m\u00e0 l\u1ed7i \u1edf ch\u1ed7 t\u01b0\u1edbng s\u00fay kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, b\u1ecb \u0111\u1ecbch khinh th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i T\u00f4n Mi\u1ec5n \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u, h\u00e0 kh\u1eafc b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng theo ph\u00e9p, y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00f4 \u0111\u1ed9; B\u00e0ng T\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u, khinh \u0111\u1ed9ng \u00edt m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 \u00fd x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, thua tr\u1eadn \u1edf Khu\u1ea5t D\u00e3, l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c l\u1edbn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Mi\u1ec5n cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. <i>(Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng cho. Ba l\u1ea7n xin, m\u1edbi cho.<\/p>\n<p>[3] T\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i m\u01b0a tuy\u1ebft kh\u00f4ng ng\u1edbt, d\u00e2n \u0111\u00f3i r\u00e9t, ch\u1ebft ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Chi\u1ebfu sai quan \u0111i kh\u1eafp kinh th\u00e0nh, xem x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 c\u00f9ng gi\u00e0 b\u1ec7nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ban cho tr\u0103m ti\u1ec1n, tr\u1ebb nh\u1ecf n\u0103m m\u01b0\u01a1i, c\u00e1c huy\u1ec7n ph\u1ee5 c\u1eadn giao cho l\u1ec7nh t\u00e1, ch\u1ea9n c\u1ea5p ch\u00e1o lo\u00e3ng.<\/p>\n<p>[4] Tri ph\u1ee7 Khai Phong \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu t\u00e2u: <i>&#8220;L\u1ec5 th\u1eafp \u0111\u00e8n v\u00e0o d\u1ecbp Tam nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1eadp t\u1ee5c l\u01b0u truy\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. B\u1ec7 h\u1ea1 chi\u1ec1u theo l\u00f2ng d\u00e2n, mu\u1ed1n c\u00f9ng vui v\u1edbi d\u00e2n, c\u1ed1 g\u1eafng ra ngo\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i. N\u1ebfu n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n gi\u00e0u, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c vui c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng t\u1eeb sau ti\u1ebft L\u1eadp Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, tr\u1eddi l\u1ea1nh gi\u00e1, m\u01b0a tuy\u1ebft, d\u00e2n ngh\u00e8o th\u1ea5t nghi\u1ec7p, ph\u1ed1 ch\u1ee3 v\u1eafng v\u1ebb, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec l\u1ea1nh kh\u00f4ng \u00edt, gi\u00e1 c\u1ee7i v\u00e0 th\u1ee9c \u0103n t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, d\u00e2n lo ch\u1ebft \u0111\u00f3i ch\u1ebft r\u00e9t, c\u00f2n \u0111\u00e2u r\u1ea3nh r\u1ed7i \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y xem vi\u1ec7c c\u00f4ng trong ph\u1ee7, th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea3y xu\u1ed1ng gi\u1ebfng, xu\u1ed1ng s\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u n\u00f3i v\u00ec ngh\u00e8o kh\u1ed5 n\u00ean t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft. H\u00f4m nay c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ch\u1ebft v\u00ec l\u1ea1nh, ch\u1ed3ng b\u00e0 \u1ea5y c\u0169ng t\u1ef1 t\u1eed theo. Th\u1ea7n ngh\u0129 trong c\u00e1c ng\u00f5 h\u1ebbm, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a bi\u1ebft bao nhi\u00eau m\u00e0 k\u1ec3? H\u00f4m qua, nh\u1edd \u01a1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng sai quan ph\u00e1t ti\u1ec1n, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y. Hi\u1ec7n nay tuy\u1ebft ch\u01b0a tan, d\u00f9 tr\u1eddi c\u00f3 t\u1ea1nh, ph\u1ed1 ch\u1ee3 v\u1eabn l\u1ea7y l\u1ed9i, xa gi\u00e1 \u0111i qua, ph\u1ea3i ch\u1ecbu gi\u00f3 l\u1ea1nh. Hu\u1ed1ng chi v\u1eeba c\u00f3 nh\u1eadt th\u1ef1c, Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111ang tr\u00e1nh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt \u0103n u\u1ed1ng, l\u00f2ng lo s\u1ee3, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec5 th\u1eafp \u0111\u00e8n; c\u00f2n l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u h\u00e0ng n\u0103m, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3 tr\u1eddi ch\u01b0a t\u1ea1nh, c\u0169ng xin sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n thay m\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec5. Hi\u1ec7n nay nh\u1eefng binh s\u0129 \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb vi\u1ec7c tu\u1ea7n du v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ecbu r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, c\u0169ng xin cho h\u1ecd ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 tr\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo s\u1ee3 tr\u1eddi, th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua sai T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u00e0n K\u1ef3 \u0111\u00e3i ti\u1ec7c \u1edf d\u1ecbch tr\u1ea1m \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh, v\u00ec Vua ch\u01b0a ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n. <em>(B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u00e9p ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu Vua ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00ec ch\u01b0a, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/em><\/p>\n<p><i>(X\u00e9t vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, s\u1eed nh\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i ch\u01b0a ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n, r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi b\u1ea3n k\u1ef7. Nh\u01b0ng s\u00e1ch n\u00e0y ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu \u0111\u00e3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua cho ph\u00e9p qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0103n u\u1ed1ng, th\u00ec m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc sau c\u0169ng m\u00e2u thu\u1eabn, ch\u00fa th\u00edch c\u0169ng ch\u01b0a x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00f3ng t\u1ea1i kinh th\u00e0nh. Ban \u0111\u1ea7u, ban th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u1ed5, gi\u00e0 y\u1ebfu, d\u00f9ng m\u1ed9t ngh\u00ecn v\u1ea1n ti\u1ec1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u l\u00ean Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nay d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i s\u1ebd th\u1ea5t v\u1ecdng.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y, t\u1ed5ng c\u1ed9ng d\u00f9ng m\u1ed9t \u1ee9c n\u0103m ngh\u00ecn v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[7] Tam ty s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 quy t\u1eafc c\u1ea5p ph\u00e1t d\u1ecbch kho\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 \u300aGia H\u1ef1u D\u1ecbch L\u1ec7nh\u300b. Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, t\u1eeb quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u00ednh tr\u00e1ng, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 d\u1ecbch kho\u00e1n, ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. V\u00ec v\u1eady, xu\u1ed1ng l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, l\u1ea5y c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh c\u0169 giao cho Tam ty Ch\u01b0\u1edfng kho\u00e1n ty, t\u1ed5ng h\u1ee3p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea5y c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh, v\u0103n b\u1ea3n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn d\u1ecbch kho\u00e1n, b\u1ed5 sung v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00e0nh 74 \u0111i\u1ec1u, chia l\u00e0m ba quy\u1ec3n th\u01b0\u1ee3ng, trung, h\u1ea1, ban h\u00e0nh kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. B\u1eaft \u0111\u1ea7u bi\u00ean so\u1ea1n t\u1eeb th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 ba.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quy\u1ec1n ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi c\u1ed1ng c\u1eed.<\/p>\n<p>[9] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng, Qu\u1ea3n c\u00e2u Th\u00e1i h\u1ecdc H\u1ed3 Vi\u1ec7n b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u.<\/p>\n<p>H\u1ed3 Vi\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1 H\u1ea3i L\u0103ng, c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 quan l\u1ea1i ti\u1ec5n \u0111\u01b0a \u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng, \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho l\u00e0 vinh d\u1ef1. Khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh. T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd Ti\u1ec1n C\u00f4ng Ph\u1ee5 d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m h\u1ecdc sinh Th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u1ebfn ch\u00f9a l\u00e0m l\u1ec5 kh\u00f3c, l\u1ea1i t\u1ef1 xin ngh\u1ec9 hai ng\u00e0y \u0111\u1ec3 tang th\u1ea7y.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o quan L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng. L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y c\u1edb b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ed1i, xin \u0111\u1ed5i c\u1eed Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c T\u01b0 M\u00e3 Quang v\u00e0 \u0110\u1ed9 chi Ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[11] Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin v\u1ec1 h\u01b0u v\u00ec b\u1ec7nh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. T\u1eeb B\u1ea1c Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nam, r\u1ed3i l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn T\u00e0o Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111i, \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho thu\u1ed1c v\u00e0 tr\u00e0.<\/p>\n<p>[12] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, phong Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung l\u00e0m T\u01b0 \u0111\u1ed3, K\u1ef3 Qu\u1ed1c c\u00f4ng v\u1ec1 h\u01b0u, khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u h\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, ra v\u00e0o theo nghi th\u1ee9c c\u1ee7a nh\u1ecb ph\u1ee7. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung tr\u01b0\u1edbc kia gh\u00e9t \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t t\u1edd t\u1ea5u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, Ph\u00fa B\u1eadt s\u1eeda ch\u1eefa sai l\u1ea7m \u0111\u00f3, ph\u1ea3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u01b0\u1eddng Gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Gi\u1edbi xin t\u1eeb ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, xem Ho\u00e0ng H\u1ef1u n\u0103m th\u1ee9 5 th\u00e1ng 10. Nay l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y Nh\u00e2n T\u00f4ng tha thi\u1ebft nghe l\u1eddi n\u00f3i, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai H\u00e0n Gi\u00e1ng, Tr\u1ea7n H\u00fac, L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u1ebfn Tam ty l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"B\u1eaft \u0111\u1ea7u sai H\u00e0n Gi\u00e1ng, Tr\u1ea7n H\u00fac, L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u1ebfn Tam ty l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0, xem: \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 30-9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 184 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0n Gi\u00e1ng nh\u1eadn l\u1ec7nh l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ea5m tr\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3.\" id=\"return-footnote-1418-2\" href=\"#footnote-1418-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 10, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;Thu\u1ebf tr\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i thu 2.440.800 quan ti\u1ec1n, nh\u01b0ng n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 2 ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c 1.280.000 quan. L\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p ti\u1ec1n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ed1 \u1ea3o, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 860.000 quan, trong \u0111\u00f3 390.000 quan<a class=\"footnote\" title=\"390.000 quan, ch\u1eef 'th\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1418-3\" href=\"#footnote-1418-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> l\u00e0 v\u1ed1n, ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i 469.000 quan. C\u00f2n chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n m\u1ea5t m\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"Chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n m\u1ea5t m\u00e1t, ch\u1eef 'm\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'chi', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 184 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1418-4\" href=\"#footnote-1418-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a> c\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, chi ph\u00ed t\u1ea1p ph\u00ed cho quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh ch\u01b0a t\u00ednh \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf, b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ng\u00e0y c\u00e0ng n\u1eb7ng, d\u00e2n ch\u00fang v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p, h\u00ecnh ph\u1ea1t ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ee3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt m\u00e0 t\u1ec7 h\u1ea1i r\u1ea5t l\u1edbn. N\u00ean \u01b0\u1edbc t\u00ednh s\u1ed1 thu\u1ebf m\u1ed9t n\u0103m sau ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed H\u00f2a, l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u0111\u1ec1u cho d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u00e0, cho ph\u00e9p h\u1ecd t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng thu thu\u1ebf. Xin sai quan \u0111i \u0111i\u1ec1u tra l\u1ee3i h\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua sai Ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng T\u0129nh \u0111i s\u00e1u l\u1ed9, khi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u t\u00e2u theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Tam ty l\u00e0 ti\u1ec7n. <i>(Tam ty t\u00e2u s\u1ed1 thu\u1ebf tr\u00e0 thu h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0 vi\u1ec7c sai s\u1ee9 \u0111i s\u00e1u l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u tra l\u1ee3i h\u1ea1i, b\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u01b0a kia, l\u1ee3i t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, s\u00f4ng h\u1ed3 \u0111\u1ec1u chia s\u1ebb c\u00f9ng d\u00e2n, n\u00ean d\u00e2n no \u0111\u1ee7 d\u01b0\u1edbi, Vua gi\u00e0u c\u00f3 tr\u00ean, qu\u1ed1c gia y\u00ean \u1ed5n, h\u00ecnh ph\u00e1p trong s\u1ea1ch. T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ki\u1ebfn Trung m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ki\u1ebfn Trung m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u00e0, ch\u1eef 'Tr\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 30, m\u1ee5c 9 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-5\" href=\"#footnote-1418-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u m\u01b0u l\u1ee3i, k\u00e9o d\u00e0i g\u1ea7n hai tr\u0103m n\u0103m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i t\u1ec7 h\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam nghi\u00eam tr\u1ecdng, d\u00e2n ch\u1ecbu kh\u1ed5 v\u00ec b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t, ng\u00e0y ng\u00e0y than th\u1edf; quan l\u1ea1i nh\u1eadn c\u1ee7a h\u1ed1i l\u1ed9 k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng t\u00edch tr\u1eef. K\u1ebb t\u01b0 l\u1ee3i, bu\u00f4n l\u1eadu, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng n\u1ec1, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7t b\u1eaby h\u1ea1i d\u00e2n tr\u00ean v\u00f9ng s\u00f4ng h\u1ed3 r\u1ed9ng h\u00e0ng ng\u00e0n d\u1eb7m. Tr\u1eabm l\u00f2ng \u0111au x\u00f3t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i h\u1ecfi \u00fd d\u00e2n, h\u1ecd \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb mu\u1ed1n b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p \u0111\u00fang h\u1ea1n l\u00ean quan. M\u1ed9t hai c\u1eadn th\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, Tr\u1eabm v\u1eabn c\u00f2n \u00e1y n\u00e1y, l\u1ea1i gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7, c\u00f9ng nhau sinh s\u1ed1ng, b\u1ecf \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng l\u1ee3i \u00edch. T\u1ec7 n\u1ea1n nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, m\u1ed9t s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eb9p b\u1ecf, \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i n\u1eefa, b\u1edbt tr\u00ean l\u1ee3i d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. C\u00f2n lo k\u1ebb th\u00edch g\u00e2y chuy\u1ec7n, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gian t\u00e0, d\u00e1m d\u00e2ng t\u1ea5u ngh\u1ecb, l\u00e0m r\u1ed1i quan ph\u1ee7, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng tha th\u1ee9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, quan \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i \u0111\u00e3 b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m, b\u00e8n l\u1ea5y thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a Tam ty chia \u0111\u1ec1u cho c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u00e0, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 68 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, b\u1eaft n\u1ed9p h\u00e0ng n\u0103m l\u00ean quan. So v\u1edbi th\u1eddi n\u1ed9p tr\u00e0, s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u00e0y g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ea5y kh\u00f3, b\u00e8n gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p 33 v\u1ea1n 8 ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"G\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf: Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, g\u1ecdi l\u00e0 'T\u1ed5 ng\u1ea1ch'. Nh\u01b0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 30, m\u1ee5c 7 ch\u00e9p l\u1eddi Ph\u1ea1m Ung: 'M\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ho\u00e0i Nam v\u00e0 s\u00e1u c\u1ee5c mua b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf tr\u00e0.' \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 16, thi\u00ean Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o d\u1eabn l\u1eddi Tr\u1ea7n th\u1ecb \u1edf Ch\u1ec9 Trai: 'Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 5 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4, s\u1eafc l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t n\u0103m, r\u1ed3i l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n trung b\u00ecnh trong ba n\u0103m t\u1eeb \u0110oan C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn Thu\u1ea7n H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m t\u1ed5 ng\u1ea1ch, so s\u00e1nh \u0111\u1ec3 x\u1eed ph\u1ea1t.' Nghi ng\u1edd ch\u1ed7 n\u00e0y 'T\u00f4 ti\u1ec1n' n\u00ean l\u00e0 'T\u1ed5 ti\u1ec1n', ngh\u0129a gi\u1ed1ng 'T\u1ed5 ng\u1ea1ch'.\" id=\"return-footnote-1418-6\" href=\"#footnote-1418-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ed1n c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f2n c\u1ea5m tr\u00e0 l\u1ea1p nh\u01b0 c\u0169, c\u00e1c lo\u1ea1i tr\u00e0 kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do bu\u00f4n b\u00e1n kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. <em>(Cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 5, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, L\u01b0u X\u01b0\u1edfng n\u00f3i.)<\/em><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 \u0111\u1ed9ng T\u01b0 B\u1ea9m thu\u1ed9c ch\u00e2u Kh\u00e2m.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc, Lang trung b\u1ed9 T\u1eeb l\u00e0 B\u00e0ng Nh\u1eef B\u1eadt l\u00e0m Tri ch\u00e2u Hoa, v\u00ec t\u1ed9i khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u To\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m h\u1ecda c\u00f4ng Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 l\u00e0m H\u1ecdc c\u1ee9u truy\u1ec1n th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng tuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Qu\u1ea3ng T\u00e2y an ph\u1ee7 l\u00e0 Ti\u00eau Ch\u00fa t\u00e2u: <i>&#8220;Gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng T\u01b0 B\u1ea9m, C\u1ed5 S\u00e2m, Thi\u1ebfp L\u00e3ng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi ch\u00edn th\u00f4n kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u ch\u1eb7n gi\u1eef nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1ed1ng th\u00fa l\u1ea1, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u00f2i l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 gia s\u00fac th\u00ec cho v\u1ec1. N\u1ebfu ch\u00fang kh\u00f4ng nghe l\u1ec7nh, xin ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 Ti\u00eau C\u1ed1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1ed1ng H\u00e0m, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c L\u00fd S\u01b0 Trung c\u00f9ng v\u1edbi Ti\u00eau Ch\u00fa x\u1eed tr\u00ed vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty: <i>&#8220;L\u1ea5y c\u00e1c kho Qu\u1ea3ng Hu\u1ec7 trong thi\u00ean h\u1ea1 thu\u1ed9c v\u1ec1 T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1, m\u1ed7i ch\u00e2u tuy\u1ec3n ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c quan v\u00e0 t\u00e0o quan chuy\u00ean tr\u00e1ch gi\u00e1m s\u00e1t. H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, sai quan kh\u00e1c \u0111i ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u1ec7nh t\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng sau c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o, tr\u1ebb nh\u1ecf n\u1eeda th\u0103ng, ba ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng hai n\u0103m sau th\u00ec th\u00f4i; n\u1ebfu c\u00f2n th\u1eeba, th\u00ec t\u00f9y theo l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n m\u00e0 chia \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ph\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ec5n xin b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c b\u1ea3o tr\u1ea1i T\u00e2y An, T\u0129nh H\u00f3a, Tuy\u00ean Uy, Thanh T\u1eafc, B\u00e1ch Th\u1eafng, Trung H\u1eadu thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3o tr\u1ea1i Ho\u00e0nh Nhung, Th\u1ea7n L\u00e2m, Hu\u1ec7 Ninh, T\u00fac \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Xuy\u00ean, L\u00e2m T\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"L\u00e2m T\u1eafc nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00e2m Tr\u1ea1i', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300bph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 20\/16 v\u00e0 \u300aV\u0169 kinh t\u1ed5ng y\u1ebfu\u300bti\u1ec1n t\u1eadp quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-7\" href=\"#footnote-1418-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u00e2n, g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi hai b\u1ea3o tr\u1ea1i, binh m\u00e3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o th\u00ec l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i tr\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00f3 thay phi\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7; l\u1ea1i xin l\u1eadp tr\u1ea1i T\u00e2y B\u00f9i Gia Vi\u00ean thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u00e2n, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ti\u1ebfp cho ch\u00e2u L\u00e2n. Chi\u1ebfu cho gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i Trung H\u1eadu, B\u00e1ch Th\u1eafng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i Trung H\u1eadu, B\u00e1ch Th\u1eafng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u, ch\u1eef 'tr\u1ea1i' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'thanh', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ecf \u0111i.\" id=\"return-footnote-1418-8\" href=\"#footnote-1418-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a> v\u00e0 tr\u1ea1i Tr\u1ea5n Xuy\u00ean thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, \u0110\u1ed5ng Mi\u1ec5n, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung. Mi\u1ec5n t\u1eebng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh T\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nguy hi\u1ec3m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[23] \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c quan bi\u00ean \u0111\u1ecbnh s\u00e1ch v\u1edf \u1edf c\u00e1c qu\u00e1n c\u00e1c, l\u1ea5y Hi\u1ec7u l\u00ed B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 Th\u00e1i Kh\u00e1ng, Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng, Hi\u1ec7u l\u00ed T\u1eadp hi\u1ec1n l\u00e0 T\u00f4 T\u1ee5ng, Hi\u1ec7u kh\u00e1m Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n D\u1ecbch, chia nhau bi\u00ean \u0111\u1ecbnh s\u00e1ch \u1edf Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n, S\u1eed qu\u00e1n, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c. Kh\u00e1ng l\u00e0 anh c\u1ee7a Th\u00e1i \u0110\u0129nh; T\u1ee5ng l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00e2n; D\u1ecbch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Hi\u1ec7u l\u00ed B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 Ng\u00f4 C\u1eadp t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ed5 t\u00f4ng kh\u1eafc ph\u1ee5c t\u1ec7 n\u1ea1n c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1eddi, l\u1eadp v\u0103n qu\u00e1n \u0111\u1ec3 chi\u00eau \u0111\u00e3i k\u1ebb s\u0129 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean c\u00e1c khanh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"c\u00e1c khanh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n, ch\u1eef 'Khanh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ee9c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-9\" href=\"#footnote-1418-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, v\u00ec th\u1ebf uy danh v\u00e0 phong c\u00e1ch kh\u00f4ng thua k\u00e9m H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00f9ng ho\u1ea1n quan gi\u00e1m s\u00e1t kho s\u00e1ch c\u00e1c qu\u00e1n, s\u00e1ch cho m\u01b0\u1ee3n ra ngo\u00e0i b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c nhi\u1ec1u. L\u1ea1i th\u00eam s\u00e1ch v\u1edf r\u00e1ch n\u00e1t, th\u01b0 l\u1ea1i ch\u00e9p b\u1ed5 sung kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a qu\u1ed1c gia t\u00f4n s\u00f9ng Nho h\u1ecdc. Xin ch\u1ecdn hai ba ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e1n ch\u1ee9c, chia nhau c\u00f9ng th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e1n bi\u00ean ch\u00e9p s\u00e1ch v\u1edf. K\u1ebb n\u00e0o t\u01b0 ti\u1ec7n cho m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt. L\u1ea1i xin t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng s\u00e1ch \u0111\u00e3 th\u1ea5t l\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u00e8n l\u1ec7nh cho Kh\u00e1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c, hai n\u0103m thay m\u1ed9t l\u1ea7n, d\u00f9ng gi\u1ea5y v\u00e0ng in ch\u00e9p b\u1ea3n ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng m\u1ed1i m\u1ecdt. <em>(Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8, vi\u1ec7c bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch \u1edf b\u1ed1n qu\u00e1n ho\u00e0n th\u00e0nh.)<\/em><\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i d\u00e2n gian Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00fac nhi\u1ec1u ti\u1ec1n l\u1edbn m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1eeba b\u00e3i, khi\u1ebfn vi\u1ec7c mua b\u00e1n kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t. Nay l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn \u0111ang l\u01b0u h\u00e0nh \u0111\u00e1ng gi\u00e1 ba ti\u1ec1n, ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn \u0111\u00e1ng gi\u00e1 hai ti\u1ec1n s\u1eaft nh\u1ecf<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n: 'K\u00ec d\u0129 ki\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u01b0\u01a1ng tam \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ea1i thi\u1ebft ti\u1ec1n t\u1ecbnh \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ec3u thi\u1ebft ti\u1ec1n chi nh\u1ecb'. B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ba ch\u1eef '\u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.\" id=\"return-footnote-1418-10\" href=\"#footnote-1418-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. C\u00e1c quan vi\u00ean trong l\u1ed9 \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ba, th\u00ec t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3 th\u00eam<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n: 'T\u1ee9c k\u1ebf k\u00ec s\u1ed1 thi\u1ebfp chi'. Hai b\u1ea3n tr\u00ean c\u00f3 th\u00eam b\u1ed1n ch\u1eef 'Th\u1eed c\u1ee9 th\u1eadt l\u1ee5c' \u1edf cu\u1ed1i c\u00e2u.\" id=\"return-footnote-1418-11\" href=\"#footnote-1418-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn \u0111\u00e1ng gi\u00e1 m\u1ed9t, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u1ee5c S\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n gian v\u1ed1n coi tr\u1ecdng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n s\u1eaft l\u1edbn, ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed5i ba c\u00f2n coi nh\u1eb9, nay l\u1ec7nh cho ngang gi\u00e1 v\u1edbi ti\u1ec1n nh\u1ecf, th\u00ec ti\u1ec1n l\u1edbn \u1eaft b\u1ecb b\u1ecf. Xin l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed5i hai, nh\u01b0 v\u1eady t\u1ed5n th\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi k\u1ebb \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3 t\u00ednh to\u00e1n th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i, \u1eaft s\u1ebd t\u1ef1 ng\u1eebng. V\u1ea3 l\u1ea1i, Thi\u1ec3m T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ea5t gi\u1eef ti\u1ec1n l\u1edbn c\u1ee7a Nhi\u00eau Ch\u00e2u, nghe n\u00f3i d\u00e2n gian l\u00e2u nay kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f9ng, nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u h\u00e0nh c\u00f9ng l\u00fac, b\u1ed1n \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n l\u1ee3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ti\u1ec1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1ee3 ti\u1ec1n quan, theo ph\u00e1p n\u00ean t\u0103ng s\u1ed1 truy thu<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n: 'Ph\u00e1p \u1ee9ng gia s\u1ed1 truy n\u1ea1p'. Ch\u1eef 'gia' nguy\u00ean l\u00e0 'nh\u01b0', theo hai b\u1ea3n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-12\" href=\"#footnote-1418-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, mong gi\u1ea3m b\u1edbt m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo truy\u1ec7n L\u1ee5c S\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n gi\u1ea3 m\u1edbi ch\u1ea5m d\u1ee9t. Nh\u01b0ng l\u1ec7nh thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, binh d\u00e2n hao t\u1ed5n ti\u1ec1n c\u1ee7a, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u than o\u00e1n, l\u00e2u sau m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, gi\u1ea3m b\u1ecf ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00e0 binh s\u0129 tr\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n V\u1eadn, T\u1ec1 thu\u1ed9c Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, v\u00e0 c\u00e1c ty An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 x\u00e9t th\u1ea5y thu\u1eadn ti\u1ec7n.<i>( \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p l\u00e0 \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, nay theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Lang trung T\u1ed1ng H\u00e0m d\u00e2ng s\u00e1ch ch\u00fa gi\u1ea3i \u300aD\u01b0\u01a1ng T\u1eed\u300b v\u00e0 \u300aKh\u1ed5ng T\u00f9ng T\u1eed\u300b, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, gi\u00e1ng ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri T\u00f9y ch\u00e2u L\u01b0u Nguy\u00ean Du l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri T\u00edn ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i ti\u1ebfn c\u1eed sai ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[28] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u1ec9 s\u1eed, S\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, theo chi\u1ebfu n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec nay gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi; ch\u01b0a \u0111\u1ee7 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi; b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef l\u1ea1i ba ng\u01b0\u1eddi; ba ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n b\u00e1o danh nh\u1eefng Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ef1 thi \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh n\u0103m l\u1ea7n, c\u00e1c khoa s\u00e1u l\u1ea7n, Ti\u1ebfn s\u0129 thi \u1edf t\u1ec9nh s\u00e1u l\u1ea7n, c\u00e1c khoa b\u1ea3y l\u1ea7n, tu\u1ed5i t\u1eeb n\u0103m m\u01b0\u01a1i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, thi c\u00e1c Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa Minh kinh do L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh, c\u00f9ng c\u00e1c Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa \u0110\u1eb7c t\u1ea5u danh.<\/p>\n<p>[31] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Gi\u00e1ng, Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 Tr\u1ea7n H\u00fac, V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf \u0110\u01b0\u1eddng Gi\u1edbi, c\u00f9ng Tam ty gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf \u0111\u00e1nh v\u00e0o d\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Tam ty s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, tri ch\u00e2u Tr\u1ea7n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0u B\u1ea3o Ho\u00e0nh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f3 \u1edf kinh th\u00e0nh, m\u1edf ti\u1ec7m r\u01b0\u1ee3u, n\u1ee3 ti\u1ec1n mua men c\u1ee7a quan h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n. Tam ty sai quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i n\u1ee3, B\u1ea3o Ho\u00e0nh b\u00e1n t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 tr\u1ea3. Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 mua nh\u00e0 c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh. B\u1ea3o Ho\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n li\u1ec1n n\u1ed9p cho quan, kh\u00f4ng mang v\u1ec1 nh\u00e0. Khi \u1ea5y, c\u00f4 c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh ki\u1ec7n r\u1eb1ng B\u1ea3o Ho\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i con c\u1ee7a h\u1ecd L\u01b0u, l\u00e0 k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i, ph\u00f3ng t\u00fang, l\u00e0m h\u1ecfng t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd L\u01b0u. Quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tra x\u00e9t, x\u00e1c nh\u1eadn l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o l\u00e0 \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng b\u00e8n t\u1ea5u r\u1eb1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111ang n\u1eafm gi\u1eef vi\u1ec7c l\u1edbn m\u00e0 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i mua r\u1ebb nh\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ee7a m\u00ecnh, l\u00e0 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft li\u00eam s\u1ec9, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1edbn, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m quan ngo\u00e0i. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ph\u1ee7 \u1ee8ng Thi\u00ean. \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tam ty s\u1ee9.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, gi\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u00e1p t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin mang theo nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 quan l\u1ea1i v\u1eabn c\u00f2n \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c d\u1ecbch. Xin t\u1eeb nay, c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin mang theo n\u0103m ng\u01b0\u1eddi; Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ba ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ba ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 L\u01b0u Huy ng\u01b0\u1eddi Di\u00ean S\u01a1n c\u00f9ng 130 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, 32 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129; c\u00e1c khoa kh\u00e1c 176 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129; \u0111\u1eb7c c\u00e1ch Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c 65 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 ba<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 ba, hai ch\u1eef '\u0110inh S\u1eedu' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 quy\u1ec3n 188 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 ba th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-13\" href=\"#footnote-1418-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. <i>(B\u1ea3n k\u1ef7 ch\u00e9p: Ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c 339 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng Ti\u1ebfn s\u0129, con s\u1ed1 kh\u00f4ng kh\u1edbp.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Tri D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u Ph\u00f9ng Kinh l\u00e0m Tri L\u01b0 ch\u00e2u. Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Qu\u00e1n ch\u1ee9c, \u1edf g\u1ea7n L\u01b0u B\u1ea3o Ho\u00e0nh, t\u1eebng d\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 vay ti\u1ec1n c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh, B\u1ea3o Ho\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n, li\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ed3 b\u1ea1c c\u1ea7m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 thay m\u00ecnh tr\u1ea3 l\u00e3i; l\u1ea1i t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a B\u1ea3o Ho\u00e0nh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong nh\u00e0, l\u1eddi khai trong v\u1ee5 \u00e1n c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u00f4ng. Kinh l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt, nghe tin li\u1ec1n t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u1eadn nh\u1ecf, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1eef 'V\u00e2n' d\u01b0\u1edbi 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u1ed1n l\u00e0 th\u1eeba, theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1418-14\" href=\"#footnote-1418-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, nay theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 th\u1ecb.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung L\u00e3 Tr\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tri Th\u01b0 ch\u00e2u.<\/p>\n<p>H\u00e0 B\u1eafc Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Tham, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng h\u1eb7c t\u1ed9i Tr\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee7 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, t\u1eebng sai Ch\u1ec9 s\u1eed \u0111\u1ed5i c\u00f4ng v\u1eadt l\u1ea5y t\u01b0 v\u1eadt, t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y g\u1ea1o v\u00e0 men quan l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u, c\u00f9ng vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt thu qu\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt ti\u1ec5n \u0111\u01b0a. Tr\u00e2n v\u00ec m\u1eb9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ea5t t\u1ea1i Th\u01b0 ch\u00e2u, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri H\u00f2a ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, T\u00e2n Tam ty s\u1ee9, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u1ed1ng K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c H\u1ecdc s\u0129, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n, Tri Tr\u1ecbnh ch\u00e2u. H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba Bao Ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Khu m\u1eadt Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u1eefu ty Gi\u00e1n Ng\u00f4 C\u1eadp n\u00f3i K\u1ef7 \u1edf \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u kh\u00f4ng tr\u1ecb l\u00fd t\u1ed1t, \u0111\u1ec3 gia nh\u00e2n vay ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 h\u00e0ng ngh\u00ecn quan, v\u00e0 \u1edf Th\u1ee5c xa x\u1ec9 qu\u00e1 \u0111\u1ed9; Ch\u1eedng c\u0169ng n\u00f3i K\u1ef7 \u1edf \u00cdch b\u1ed9 th\u01b0\u1eddng d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, h\u01a1n n\u1eefa anh trai \u00f4ng l\u00e0 T\u1ed1ng T\u01b0\u1eddng \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 giao ch\u1ee9c Tam ty, nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u00f4i. T\u01b0\u1eddng b\u00e8n t\u1ef1 n\u00f3i m\u00ecnh \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c c\u01a1 m\u1eadt, em trai l\u1ea1i n\u1eafm \u0111\u1ea1i k\u1ebf, quy\u1ec1n nhi\u1ec7m qu\u00e1 n\u1eb7ng, xin b\u00e3i ch\u1ee9c Tam ty c\u1ee7a K\u1ef7, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho K\u1ef7 ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ec3 Ch\u1eedng thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc sau m\u00e0 th\u00f4i. Ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00edch h\u1ee3p. Qu\u00e2n l\u1eef th\u00ec coi tr\u1ecdng t\u00e0i n\u0103ng tr\u01b0\u1edbc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec coi tr\u1ecdng danh ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec coi tr\u1ecdng danh ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eef 's\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300a\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 111, b\u00e0i 'Lu\u1eadn Bao Ch\u1eedng tr\u1eeb Tam ty s\u1ee9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0' m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1418-15\" href=\"#footnote-1418-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>. Qu\u00e2n l\u1eef ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ea1y theo ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng m\u00e0 tranh l\u1ee3i, n\u00ean coi tr\u1ecdng t\u00e0i n\u0103ng tr\u01b0\u1edbc, danh ti\u1ebft sau, c\u0169ng l\u00e0 do th\u1ebf t\u00ecnh khi\u1ebfn v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a, phong t\u1ee5c d\u00e0y m\u1ecfng, \u0111\u1ea1o tr\u1ecb th\u1ecbnh suy, \u0111\u1ec1u \u1edf ch\u1ed7 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf d\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eebng nh\u00e0 m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o \u00e2n c\u1ea7n, n\u00ean th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh ti\u1ebft, \u0111\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 k\u1ebb h\u01b0 h\u1ecfng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 danh ti\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 k\u1ebb h\u01b0 h\u1ecfng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 danh ti\u1ebft, 18 ch\u1eef tr\u00ean ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1418-16\" href=\"#footnote-1418-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, bi\u1ebft li\u00eam s\u1ec9, tu d\u01b0\u1ee1ng l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady, kh\u00f4ng v\u00ec t\u00f9y ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m c\u00e0n, ch\u1ec9 theo ngh\u0129a m\u00e0 x\u1eed s\u1ef1. Uy l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m b\u00e9n c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh, vi\u1ec7c d\u1ec5 nh\u01b0 b\u1ebb c\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea5y ngh\u0129a. H\u1ecd \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ebfn tho\u00e1i c\u1eed ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu cho thi\u00ean h\u1ea1, ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng qu\u00fd. K\u1ebb s\u0129 n\u00ean qu\u00fd tr\u1ecdng danh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u1eb7ng th\u00e2n m\u00ecnh, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Vua c\u0169ng n\u00ean gi\u1eef g\u00ecn danh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea5y r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ed5 nhi\u1ec7m Bao Ch\u1eedng l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, l\u1ec7nh v\u1eeba ban ra, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u00e3 x\u00f4n xao b\u00e0n t\u00e1n, cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tham t\u00e0i c\u1ee7a Ch\u1eedng<a class=\"footnote\" title=\"cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tham t\u00e0i c\u1ee7a Ch\u1eedng 'cho' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-17\" href=\"#footnote-1418-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfc danh ti\u1ebft c\u1ee7a Ch\u1eedng. Tuy nhi\u00ean v\u1eabn hy v\u1ecdng Ch\u1eedng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng ti\u1ebft th\u00e1o, ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi, v\u00e0 ti\u1ebfc th\u1ec3 di\u1ec7n cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 trong v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean nghe tin Ch\u1eedng \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, c\u0169ng \u0111\u00e1ng than! Ch\u1eedng t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, thi\u00ean t\u01b0 ngay th\u1eb3ng, nh\u01b0ng v\u1ed1n \u00edt h\u1ecdc v\u1ea5n, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng suy ngh\u0129 k\u1ef9 v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi kia m\u00e0 thay th\u1ebf v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd, d\u00f9 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u00f3, nh\u01b0ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u0129a l\u00fd, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea1. Nh\u01b0ng d\u1ea5u v\u1ebft hi\u1ec1m nghi, ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh, l\u1ebd n\u00e0o Ch\u1eedng l\u1ea1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn sao!<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i khi Ch\u1eedng c\u00f2n \u1edf \u0111\u00e0i, t\u1eebng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 m\u1eafng nhi\u1ebfc tr\u00e1ch c\u1ee9 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ch\u1ec9 ra l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, gi\u1eadn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng s\u1edbm c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng ta. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 trong \u0111\u00e0i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u00e2ng s\u1edb lu\u1eadn t\u1ed9i, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00e0 l\u1ea5y T\u1ed1ng K\u1ef3 thay th\u1ebf. L\u1ea1i nghe n\u00f3i Ch\u1eedng c\u0169ng t\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a T\u1ed1ng K\u1ef3, t\u1eeb khi m\u1ec7nh l\u1ec7nh v\u1ec1 K\u1ef3 ban ra, c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 trong \u0111\u00e0i l\u1ea1i li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2ng s\u1edb ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, K\u1ef3 c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u00e0 Ch\u1eedng li\u1ec1n thay th\u1ebf v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;gi\u1eabm l\u00faa c\u01b0\u1edbp tr\u00e2u&#8217;, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i! M\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n m\u0169 \u00e1o, x\u1ecf gi\u00e0y d\u00e9p, n\u00ean tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi. Nh\u01b0 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 uy t\u00edn c\u1ee7a Ch\u1eedng, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi h\u00e1 c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb, \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ef1 m\u00ecnh v\u01b0\u1edbng v\u00e0o hi\u1ec1m nghi, m\u00e0 c\u00f2n g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ea7n xin tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i s\u1ef1 vi\u1ec7c:<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c gia t\u1eeb m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m nay, c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 qu\u00e2n t\u1eed \u0111\u1ec1u l\u1ea5y s\u1ef1 cung k\u00ednh, c\u1ea9n th\u1eadn, t\u0129nh l\u1eb7ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t. \u0110\u1ebfn khi t\u1ec7 n\u1ea1n x\u1ea3y ra, h\u1ecd ch\u1ec9 bi\u1ebft im l\u1eb7ng, c\u1ea9u th\u1ea3, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, bu\u00f4ng l\u1ecfng, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, kh\u00f4ng coi l\u00e0 sai tr\u00e1i, khi\u1ebfn tr\u0103m ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 n\u00e1t. Khi \u1ea5y ch\u01b0a c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u1edbn, n\u00ean ch\u01b0a th\u1ea5y h\u1ea1i. M\u1ed9t khi gi\u1eb7c kh\u00f4n ngoan x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i xu\u1ea5t chinh kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, t\u00e0i ch\u00ednh hao t\u1ed5n, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean kh\u1eafp n\u01a1i, thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed1i lo\u1ea1n, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea3m ng\u1ed9, mu\u1ed1n c\u1ea3i c\u00e1ch t\u1ec7 n\u1ea1n, ti\u1ebfn d\u1ee5ng v\u00e0i ba \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, quy\u1ebft t\u00e2m \u0111\u1ed5i m\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fac \u1ea5y, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan gi\u00e1n, tr\u1ecdng d\u1ee5ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, khi\u1ebfn h\u1ecd thi h\u00e0nh ch\u1ee9c tr\u00e1ch, t\u1eeb \u0111\u00f3 tu s\u1eeda k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed5 n\u00e1t, mu\u1ed1n ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n v\u1edbi k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb v\u00f4 d\u1ee5ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng th\u00f3i quen l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u1ec7 n\u1ea1n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y m\u00e0 kinh h\u00e3i, c\u00f9ng nhau ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng h\u1ecd th\u00edch v\u1ea1ch tr\u1ea7n chuy\u1ec7n ri\u00eang t\u01b0, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f4ng khai h\u00e3m h\u1ea1i nhau, ho\u1eb7c n\u00f3i h\u1ecd m\u01b0u c\u1ea7u danh ti\u1ebfng, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng h\u1ecd t\u1ef1 m\u01b0u c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n. L\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e1ng su\u1ed1t, th\u1ea5y r\u00f5 c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u1ed1n qu\u00ean m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i ri\u00eang, l\u1eddi gi\u00e8m pha kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i l\u00e2u d\u1ea7n c\u0169ng tin t\u01b0\u1edfng. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan \u0111\u00e0i gi\u00e1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb gian t\u00e0, d\u1eb9p b\u1ecf k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ebf, s\u1eeda ch\u1eefa sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t c\u1ee7a vi\u1ec7c ti\u1ebfp nh\u1eadn l\u1eddi can gi\u00e1n t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay kh\u00f3 c\u00f3, t\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn, \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay trong ngo\u00e0i y\u00ean \u1ed5n, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 tin t\u01b0\u1edfng, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n m\u1ed7i khi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ec1u s\u1ee3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf, c\u0169ng ch\u1ec9 nghe theo quan gi\u00e1n. X\u00e9t t\u1eeb l\u00fac m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho l\u1eddi n\u00f3i, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh qu\u1ea3, h\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng sao, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ti\u1ebfc!<\/i><\/p>\n<p><i>N\u00f3i v\u1ec1 l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00ea bai, \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00e3m h\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u00e1c quan gi\u00e1n quan c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 minh oan, ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch g\u00ec trong vi\u1ec7c \u0111\u00f3, v\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 tin t\u01b0\u1edfng h\u1ecd c\u0169ng v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch g\u00ec.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay Ch\u1eedng \u0111u\u1ed5i hai quan, t\u1ef1 m\u00ecnh chi\u1ebfm l\u1ea5y ch\u1ee9c v\u1ee5, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng k\u1ebb gian n\u1ecbnh sau n\u00e0y c\u00f3 c\u1edb \u0111\u1ec3 n\u00f3i, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n tai m\u1eaft c\u1ee7a Vua; t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta tin, v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 minh oan. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f4ng lao d\u00f9ng l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00e1nh minh, m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u b\u1ecb Ch\u1eedng l\u00e0m h\u1ecfng.<\/i><\/p>\n<p><i>Kh\u00f4ng l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 li\u00eam, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ec9, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi, n\u1ebfu Ch\u1eedng l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y v\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 ti\u1ebft th\u00e1o li\u00eam s\u1ec9. Nh\u01b0ng Ch\u1eedng l\u1ea1i l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5y, l\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ef1 h\u1ea1 th\u1ea5p b\u1ea3n th\u00e2n, m\u00e0 c\u00f2n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c quan gi\u00e1n quan sau n\u00e0y h\u00e3m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 mong may m\u1eafn, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, m\u1ed1i h\u1ecda n\u00e0y, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i nh\u1ecf!<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u Ch\u1eedng d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ec9 l\u00e0 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1c t\u00e2m. T\u00e2m th\u00ec gi\u1ea5u k\u00edn b\u00ean trong, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ea5y, nh\u01b0ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00ec bi\u1ec3u l\u1ed9 ra ngo\u00e0i, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u00ecn th\u1ea5y. Nay Ch\u1eedng mu\u1ed1n t\u1ef1 tin v\u00e0o c\u00e1i t\u00e2m kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 b\u00ean ngo\u00e0i che gi\u1ea5u h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, gi\u1ed1ng nh\u01b0 tay \u0111ang l\u1ea5y \u0111\u1ed3 v\u1eadt, mi\u1ec7ng l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng mu\u1ed1n, d\u00f9 mu\u1ed1n t\u1ef1 tin, nh\u01b0ng ai tin \u0111\u01b0\u1ee3c? \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 hi\u1ec1m nghi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi nh\u01b0 Ch\u1eedng, t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ebfu h\u1ea1nh, n\u1ed5i ti\u1ebfng trong l\u00e0ng x\u00f3m, v\u1ec1 sau c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o ngay th\u1eb3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ecdc v\u1ea5n kh\u00f4ng s\u00e2u, suy ngh\u0129 ch\u01b0a ch\u00edn ch\u1eafn, n\u00ean x\u1eed l\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y!<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i kh\u00e1c l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, c\u00f2n Ch\u1eedng th\u00ec b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c, \u0111\u1eb7t \u1edf kinh s\u01b0, \u0111\u1ec3 Ch\u1eedng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec1m nghi, gi\u1ea3i t\u1ecfa s\u1ef1 nghi ng\u1edd c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, v\u00e0 gi\u1eef tr\u1ecdn danh ti\u1ebft c\u1ee7a Ch\u1eedng, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn bi\u1ebft bao!<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf g\u1ea7n b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn suy ngh\u0129, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng l\u1eddi can gi\u00e1n r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, nay l\u1ea1i th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3 d\u00f9ng l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ef1c kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u00ec Ch\u1eedng m\u00e0 l\u00e0m h\u1ecfng, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec ti\u1ebfc cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Ch\u1eedng li\u1ec1n v\u1ec1 nh\u00e0 tr\u00e1nh m\u1ec7nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, m\u1ed9t th\u1eddi gian sau m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[38] Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng t\u1ea5u: <i>&#8220;S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u0103ng ni trong thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eb9p b\u1ecf ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1, c\u1ee9 100 t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed m\u1ed7i n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ee9 100 t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed m\u1ed7i n\u0103m, hai ch\u1eef '\u0111\u1ec7 t\u1eed' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-1418-18\" href=\"#footnote-1418-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, l\u00e2u d\u1ea7n s\u1ebd t\u1ef1 ti\u00eau gi\u1ea3m.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed H\u00f2a, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung n\u1eafm quy\u1ec1n, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 C\u00e0n Nguy\u00ean, cho ph\u00e9p c\u1ee9 50 t\u0103ng ni \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean, n\u00ean l\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u \u1edf B\u1eafc Kinh t\u1ea5u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00f9a \u1edf kinh s\u01b0 th\u01b0\u1eddng chi\u00eau n\u1ea1p nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i, du d\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ec7 t\u1eed, ho\u1eb7c ch\u1ee9a ch\u1ea5p nh\u1eefng k\u1ebb gian \u00e1c tr\u1ed1n tr\u00e1nh. T\u1eeb nay xin y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh t\u1eeb qu\u00ea qu\u00e1n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thu nh\u1eadn.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u, c\u00e1c t\u0103ng ni \u1edf kinh s\u01b0 r\u1ea5t lo l\u1eafng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u1eeb trong cung l\u1ea1i cho ph\u00e9p c\u1ee9 50 t\u0103ng ni \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed, v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u1edf ch\u00f9a kinh s\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh n\u1eefa<a class=\"footnote\" title=\"V\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u1edf ch\u00f9a kinh s\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh n\u1eefa, ch\u1eef 't\u0103ng' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-19\" href=\"#footnote-1418-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. C\u00e1c t\u0103ng \u0111\u1ed3 r\u1ea5t vui m\u1eebng, tranh nhau l\u00e0m \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo nh\u1eadt k\u00fd, x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 3 ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nh\u01b0ng trong th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. X\u00e9t l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y trong qu\u1ed1c s\u1eed, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. Nh\u1eadt k\u00fd ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111\u1ea1i x\u00e1 Nam Giao, cho ph\u00e9p c\u1ee9 50 t\u0103ng ni \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed. X\u00e9t v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Nam Giao, v\u00e0 trong hai n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c Nam Giao hay \u0111\u1ea1i x\u00e1, nh\u1eadt k\u00fd \u0111\u00e3 nh\u1ea7m, nay s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[39] C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c Ngh\u0129a d\u0169ng l\u00e0m qu\u00e2n ph\u1ee5c binh \u1edf H\u00e0 B\u1eafc. Cho r\u1eb1ng x\u01b0a kia binh v\u00e0 n\u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p ra tr\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec gi\u1ea3i t\u00e1n v\u1ec1 l\u00e0ng, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng t\u1eadp luy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, Ngh\u0129a d\u0169ng H\u00e0 B\u1eafc ng\u00e0y nay c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng h\u1ecd b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn, b\u1ecf ph\u00ed t\u00e1c d\u1ee5ng l\u1edbn, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn ch\u1ec9 coi h\u1ecd l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 chia H\u00e0 B\u1eafc th\u00e0nh hai \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u1edf hai ch\u00e2u H\u00ecnh, K\u00fd, l\u1ec7nh cho hai vi\u00ean quan th\u1ee7 qu\u1eadn chia nhau th\u1ed1ng l\u0129nh Ngh\u0129a d\u0169ng, b\u1ed1 tr\u00ed hai vi\u00ean quan v\u00f5 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111i tu\u1ea7n tra ki\u1ec3m tra v\u0169 kh\u00ed<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u00e1c', c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1418-20\" href=\"#footnote-1418-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, duy\u1ec7t binh t\u1eadp tr\u1eadn. N\u1ebfu ch\u1eb3ng may gi\u1eb7c ngang ng\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m, th\u00ec hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Ngh\u0129a d\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean \u1ee9ng c\u1ee9u, \u0111\u00e1nh \u00fap t\u1eeb b\u00ean c\u1ea1nh, khi\u1ebfn ch\u00fang b\u1ecb \u0111\u00e1nh c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc l\u1eabn sau, l\u00e0m sao ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 n\u1ed5i. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec \u1edf H\u00e0 B\u1eafc s\u1ebd th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00f3 h\u01a1n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 ph\u1ee5c s\u1eb5n<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1ea5t' trong hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u1ecb', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 190 Binh ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'Tam'.\" id=\"return-footnote-1418-21\" href=\"#footnote-1418-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch nh\u00ecn th\u1ea5y ta th\u00ec c\u00f2n d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i!<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a t\u1edd t\u1ea5u n\u00e0y cho c\u00e1c quan l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc b\u00e0n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, L\u00fd Chi\u00eau L\u01b0\u1ee3ng \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, B\u00e0ng T\u1ecbch \u1edf \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt \u1edf Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh ph\u1ee7, V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ed \u1edf Cao D\u01b0\u01a1ng quan c\u00f9ng d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, xe ng\u1ef1a, gi\u00e1p binh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Xe ng\u1ef1a, gi\u00e1p binh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n, 'Xe' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1418-22\" href=\"#footnote-1418-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, b\u1ed1n m\u00f9a s\u0103n b\u1eafn, l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n th\u00ec t\u1eadp luy\u1ec7n, khi xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, khen th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao, \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ea5y th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng m\u00e0 n\u00f3i: L\u00fd B\u00e3o Ch\u00e2n, L\u01b0u h\u1eadu \u1edf Tr\u1ea1ch L\u1ed9, l\u1ea5y s\u1ed5 \u0111inh nam, ba ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn m\u1ed9t, l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n th\u00ec chia \u0111\u1ed9i thi b\u1eafn, cu\u1ed1i n\u0103m t\u1eadp trung thi \u0111\u1ea5u, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. Ba n\u0103m \u0111\u1ec1u gi\u1ecfi b\u1eafn, trong b\u1ed9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c hai v\u1ea1n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7. Kh\u00f4ng t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kho t\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1ea7y, r\u1ed3i s\u1eeda sang v\u0169 kh\u00ed, chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn c\u1ee5, t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u00f9ng m\u1ea1nh \u1edf S\u01a1n \u0110\u00f4ng. L\u00fac \u0111\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 khen qu\u00e2n b\u1ed9 binh Chi\u00eau Ngh\u0129a \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c qu\u00e2n, \u0111\u00f3 l\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i d\u00e2n binh ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh, kh\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fd l\u1ebd th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean chia ngh\u0129a d\u0169ng l\u00e0m hai l\u1ed9, \u0111\u1eb7t quan th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u1ebf d\u00f9ng binh, b\u00ean ngo\u00e0i khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch nghi ng\u1edd m\u00e0 sinh m\u01b0u k\u1ebf, b\u00ean trong c\u0169ng l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ng\u1ee5 binh. H\u00e3y t\u1ea1m l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i \u0111i\u1ec3m t\u1eadp hu\u1ea5n luy\u1ec7n, trong hai ba n\u0103m, v\u00f5 ngh\u1ec7 h\u01a1i tinh, d\u1ea7n quen h\u00e0ng ng\u0169; g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 bi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n nh\u01b0 B\u00e3o Ch\u00e2n th\u1ed1ng l\u0129nh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ed9i ng\u0169, r\u00f5 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u00ec c\u00f3 tr\u1eadn n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed1 b\u1ed1 tr\u00ed, l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbch \u1ee9ng bi\u1ebfn, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng t\u00f9y theo t\u00ecnh th\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 d\u1ef1 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi H\u1ed3, t\u1eeb khi \u0111\u1eb7t ngh\u0129a d\u0169ng, ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, tai m\u1eaft \u0111\u00e3 quen, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng nghi ng\u1edd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u1ea5u, h\u00e0ng n\u0103m t\u1eadp luy\u1ec7n, l\u1ea5y s\u1ed5 m\u1edbi c\u0169 v\u00e0 s\u1ed1 thi\u1ebfu b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n ch\u00ed, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian. Tra l\u1ea1i, L\u00fd Chi\u00eau L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i Danh, th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 5 \u0111\u1ed5i sang \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, B\u00e0ng T\u1ecbch v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt c\u0169ng v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Ch\u00ed nh\u1eadm ch\u1ee9c Doanh ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 4, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i xu\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/i><\/p>\n<p>[40] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh v\u00e0o th\u00e1ng m\u1ea1nh \u0111\u00f4ng <i>(th\u00e1ng 10)<\/i> \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c \u00e2n t\u1ee9 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 nh\u01b0 khi t\u1ebf giao.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, phong Long n\u1eef \u1edf \u0111\u1ec1n An \u0110\u1ed9c, ch\u00e2u Thi\u1ec1n l\u00e0m Thi\u1ec7n L\u1ee3i phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[42] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u00e0 tri\u1ec1u th\u1ea7n, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c \u0111\u1ec1 c\u1eed h\u00e0 c\u1eeb c\u00f4ng s\u1ef1, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n L\u00fd Th\u1ee5c m\u1ea5t. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eb7ng tr\u0103m l\u1ea1ng v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Th\u1ee5c th\u00f4ng minh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecdc r\u1ed9ng c\u00e1c s\u00e1ch, hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i, Vua \u0111\u1ec1u h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn. \u00d4ng so\u1ea1n c\u00e1c c\u00e1o m\u1ec7nh trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi khen ng\u1ee3i. C\u00e1c b\u00e0i th\u01a1, ph\u00fa, bia k\u00fd kh\u00e1c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng l\u1eddi c\u1ed5, ch\u00fa tr\u1ecdng s\u1ef1 k\u1ef3 l\u1ea1, hi\u1ec3m h\u00f3c, ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n kh\u00f4ng th\u00edch. \u00d4ng l\u1ea1i th\u00edch xu n\u1ecbnh, n\u00ean th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, u\u1ea5t \u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[44] Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang H\u00e0 C\u00e1ch, v\u00ec ho\u00e0ng t\u1ef1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u00ecm ki\u1ebfm h\u1eadu du\u1ec7 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a hai v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u n\u00e0y, giao xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u01b0a kia l\u1eadp h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a hai v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 n\u1ed1i d\u00f5i tuy\u1ec7t t\u1ef1, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh \u0111\u1ee9c \u0111\u00e1ng noi theo. Th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i m\u1edbi d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, th\u1eddi gian tr\u1ecb v\u00ec kh\u00f4ng l\u00e2u, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng tham kh\u1ea3o. N\u1ebfu ch\u1ecdn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1eddi s\u1ed1 \u0111\u00e3 xa, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n. Ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u00e0 Chu l\u00e0 n\u01a1i ch\u00fang ta nh\u1eadn thi\u1ec1n v\u1ecb, ngh\u0129a kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. N\u00ean t\u00ecm ki\u1ebfm con ch\u00e1u nh\u01b0 h\u1eadu du\u1ec7 Kh\u1ed5ng T\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c phong Di\u1ec5n Th\u00e1nh c\u00f4ng, ban cho m\u1ed9t ch\u1ee9c quan kinh, t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean lo vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, h\u00e0ng n\u0103m th\u0103m h\u1ecfi, ban cho l\u1ee5a l\u00e0, \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5, \u00e1o t\u1ebf, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p, mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda nghi\u00eam trang. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec tr\u00ean kh\u00f4ng m\u1ea5t \u0111i \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n k\u00ednh \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, n\u1ed1i d\u00f5i tuy\u1ec7t t\u1ef1, x\u00e9t trong hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 d\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan: <i>&#8220;L\u1ea5y gia ph\u1ea3 h\u1ecd S\u00e0i, trong c\u00e1c chi t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t, l\u1ec7nh cho h\u00e0ng n\u0103m th\u00e2n h\u00e0nh lo vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 nh\u00e0 Chu. N\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, th\u00ec ban cho ch\u1ee9c Kinh ch\u1ee7 b\u1ea1; n\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, th\u00ec so s\u00e1nh lo\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u1ed5i sang v\u0103n ch\u1ee9c. L\u1ea1i phong l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 Nam ph\u1ee7, Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u h\u1ee3p v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. C\u1ea5p cho 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng c\u00f4ng, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd l\u0103ng mi\u1ebfu, nh\u1eefng th\u1ee9 c\u1ea7n thi\u1ebft cho vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn b\u1eadc Tri ch\u00e2u, th\u00ec s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c, l\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch g\u1ea7n k\u1ebf ti\u1ebfp t\u1eadp t\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p s\u1edb c\u1ee7a H\u00e0 C\u00e1ch v\u00e0 ngh\u1ecb b\u00e0n c\u1ee7a L\u1ec5 vi\u1ec7n, v\u0103n r\u1ea5t d\u00e0i, theo b\u1ea3n ch\u00ed ch\u1ec9 ghi nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00e9p trong \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;Ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng suy x\u00e9t th\u1ee9 t\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba tr\u1eddi, t\u00f4n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o hi\u1ec1n, khen ng\u1ee3i h\u1eadu du\u1ec7, \u0111\u00e3i b\u1eb1ng l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n x\u00e9t x\u01b0a b\u00e1o c\u00f4ng sao! Qu\u1ed1c gia nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1eddi, k\u1ebf t\u1ee5c nh\u00e0 Chu m\u00e0 l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng, tuy d\u00e2n ch\u00fang vui m\u1eebng \u1ee7ng h\u1ed9, v\u1eadn s\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p, nh\u01b0ng Ngu T\u00e2n s\u1eafp nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i, \u0111\u1ee9c m\u1ef9 ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, suy x\u00e9t ngu\u1ed3n g\u1ed1c, khen ng\u1ee3i c\u1ea3 chi th\u1ee9, \u00e2n th\u00ec d\u00e0y, nh\u01b0ng ngh\u0129a ch\u01b0a x\u1ee9ng. S\u1ebd l\u1ea5y theo c\u1ed5 l\u1ec7 c\u1ee7a Di\u00eau, T\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"'S\u1ebd' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eddi', theo \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119 L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1418-23\" href=\"#footnote-1418-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, noi theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u1ee7a Chu, H\u00e1n, x\u00e9t k\u1ef9 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf ch\u00ednh th\u1ed1ng, \u01b0u \u0111\u00e3i t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, t\u1ea1o con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n ri\u00eang, ban cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec3 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1edd, g\u1ea7n v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a th\u00f4ng tam th\u1ed1ng trong \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, l\u00e0m d\u00e0y th\u00eam ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ea1i v\u1eady. L\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t h\u1ecd S\u00e0i phong l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 Nam, Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u sai ph\u00e1i, c\u1ea5p 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd nh\u00e0 Chu. \u0110\u1ebfn b\u1eadc Tri ch\u00e2u, th\u00ec s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m vi\u1ec7c kh\u00e1c, l\u1ea1i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch g\u1ea7n k\u1ebf ti\u1ebfp t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 v\u0129nh vi\u1ec5n.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i H\u1eefu Gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Duy\u1ec5n, Kh\u1edfi c\u01b0 lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng Quan; n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau C\u1ee7ng, S\u00f9ng l\u1ed9c khanh M\u00e3 Nghi\u00eau T\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft C\u00e0n Nguy\u00ean. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf H\u00e0 \u0110\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 Phong b\u00e1c s\u1ef1.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, ch\u1ee9c Phong b\u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf l\u00e2u ng\u00e0y, \u0110\u00e0m d\u00e2ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta thi\u1ebft l\u1eadp ty n\u00e0y, th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 thay th\u1ebf ch\u1ee9c Phong b\u00e1c c\u1ee7a C\u1ea5p s\u1ef1 trung<a class=\"footnote\" title=\"th\u1ef1c \u0111\u1ea1i c\u1ea5p s\u1ef1 trung phong b\u00e1c chi ch\u1ee9c 'Phong b\u00e1c' Nh\u1ecb t\u1ef1 nguy\u00ean tho\u00e1t, c\u1ee9 bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n nh\u1ea5t l\u1ee5c b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-1418-24\" href=\"#footnote-1418-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, xin theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, m\u1ecdi chi\u1ebfu s\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, T\u01b0 \u0111\u1ed3 tr\u00ed s\u0129 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung m\u1ea5t. Vua \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ec3 vi\u1ebfng, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, ki\u00eam Th\u1ecb trung. Ch\u1ea5p Trung \u1edf ch\u1ee9c Trung th\u01b0 8 n\u0103m, kh\u00f4ng ai d\u00e1m nh\u1edd v\u1ea3 vi\u1ec7c ri\u00eang, c\u00e1c n\u01a1i g\u1eedi l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda.<\/p>\n<p>L\u1ec5 quan H\u00e0n Duy b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee5y hi\u1ec7u c\u1ee7a \u00f4ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ea5p Trung may m\u1eafn l\u00e0 con c\u1ee7a c\u00f4ng khanh, g\u1eb7p th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u1edd l\u1eddi n\u00f3i nh\u1ea5t th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00fd hi\u1ec3n. Cu\u1ed1i n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u, thi\u00ean t\u1eed v\u00ec tang l\u1ec5 trong h\u1eadu cung, h\u1ecfi v\u1ec1 l\u1ec5 t\u00e1ng t\u1ebf, Ch\u1ea5p Trung gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 huy c\u00e1c quan, xem x\u00e9t ch\u00ednh s\u1eeda \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1eddi Vua. Nh\u01b0 vi\u1ec7c t\u00e1ng l\u1ec5 theo nghi th\u1ee9c ho\u00e0ng gia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec5 c\u1ee7a phi t\u1ea7n; truy phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1edd trong cung c\u1ea5m; x\u00e2y mi\u1ebfu d\u00f9ng nh\u1ea1c, v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m. Khi\u1ebfn \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u th\u00e0nh vi\u1ec7c phi l\u1ec5, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t trung l\u1edbn nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>Trong nh\u00e0, l\u1ec5 ph\u00e9p kh\u00f4ng r\u00f5, phu nh\u00e2n ch\u00ednh th\u1ea5t b\u1ecb xa l\u00e1nh, thi\u1ebfp th\u1ea5t ti\u1ec7n nh\u00e2n ngang ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ki\u1ec1m ch\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecb gia kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u1ea1o d\u1eabn l\u1ec5 \u0111\u1ec3 gi\u00fap thi\u00ean t\u1eed, s\u1eeda m\u00ecnh t\u1ec1 gia \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho tr\u0103m quan. Ch\u1ea5p Trung kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf \u1ea9n, t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00e1ch kh\u1ee9a, n\u00f3i r\u1eb1ng ta kh\u00f4ng t\u01b0, ta kh\u00f4ng \u0111\u1ea3ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00f4 b\u1ec9 sao!<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t theo ph\u00e9p \u0111\u1eb7t th\u1ee5y: &#8216;\u0110\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng l\u1ed9c r\u1ea1ng r\u1ee1 g\u1ecdi l\u00e0 Vinh, kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 m\u00e0 th\u00e0nh danh g\u1ecdi l\u00e0 Linh.&#8217; Ch\u1ea5p Trung ra v\u00e0o ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, l\u1ea5y nh\u1ea5t ph\u1ea9m v\u1ec1 h\u01b0u, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ee7ng l\u1ed9c r\u1ea1ng r\u1ee1; \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i h\u00e0nh ch\u00ednh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng g\u1eb7p th\u1eddi, m\u00e0 hi\u1ec1n s\u0129 \u0111\u1ea1i phu kh\u00f4ng khen ng\u1ee3i, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 m\u00e0 th\u00e0nh danh. Xin \u0111\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Vinh Linh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 T\u00f4n Bi\u1ec7n b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ea5p Trung l\u00fac c\u00f2n l\u00e0m quan nh\u1ecf d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec \u0111\u1ea1i b\u1ed5n ch\u01b0a l\u1eadp, \u0111\u00e3 m\u1ed9t m\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf xem s\u1edb khen ng\u1ee3i, b\u00e8n th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, v\u1eeba h\u1ee3p \u00fd Vua, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c l\u1edbn. \u0110\u1ebfn l\u00fac nay Vua m\u1edbi nghe ch\u00ednh s\u1ef1, nh\u1edb l\u1ea1i \u01a1n tri ng\u1ed9 c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng Th\u00e1nh, ch\u00ed thi\u1ebft mu\u1ed1n giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch, \u0111\u00e3i ng\u1ed9 nh\u01b0 b\u1eadc khanh ph\u1ee5. Chi\u1ebfu th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u: &#8216;M\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ph\u00fac mu\u00f4n \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea1o th\u1eb3ng th\u1eafn xuy\u00ean su\u1ed1t ba \u0111\u1eddi.&#8217; L\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;D\u00e2ng l\u00f2ng trung v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi Tr\u1eabm.&#8217;<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi l\u00ean l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, ki\u00eam n\u1eafm quy\u1ec1n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c ngay th\u1eb3ng, c\u00f3 phong \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. \u0110\u1ebfn khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Y L\u1ea1c, s\u1ee3 s\u1ee9c y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u0103ng t\u1ea9m, xin \u0111\u1ed5i v\u1ec1 qu\u1eadn nh\u1ecf. \u0110\u1ebfn tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1eeba b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i \u0111\u00e3 xin t\u1eeb quan v\u1ec1 h\u01b0u, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 tr\u1ecdn \u0111\u1eddi kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. C\u1ea9n x\u00e9t theo ph\u00e9p \u0111\u1eb7t th\u1ee5y: &#8216;Kh\u00f4ng l\u01a1 l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ecdi l\u00e0 Cung.&#8217; Ch\u1ea5p Trung th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u00f4ng t\u00e2m x\u1eed s\u1ef1, \u00edt t\u01b0 l\u1ee3i, tuy \u00e2n s\u1ee7ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u m\u00e0 v\u1eabn lo s\u1ee3 s\u1edbm t\u1ed1i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng l\u01a1 l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 sao? Xin \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Cung.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u00e1n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Kh\u1ea3o c\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng Nam Tr\u1ecdng ph\u00fac ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed5 t\u00f4ng c\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1, truy\u1ec1n cho em r\u1ed3i l\u1ea1i truy\u1ec1n cho con \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e1nh \u0111\u1ee9c s\u1edbm th\u00e0nh, thi\u00ean m\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, qu\u1ea7n th\u1ea7n mu\u1ed1n s\u1edbm \u0111\u1ecbnh v\u1ecb ph\u1eadn, nh\u01b0ng ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00e1i \u00fd tr\u00ean, kh\u00f4ng ai d\u00e1m n\u00f3i. Ch\u1ea5p Trung l\u00fac \u1ea5y tu\u1ed5i tr\u1ebb, \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ea5p, trung ngh\u0129a c\u1ea3m ph\u00e1t, m\u1ed9t l\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ecbnh ng\u00f4i \u0110\u00f4ng cung, \u0111\u1eb7t sinh linh v\u00e0o c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ph\u00fac t\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng h\u00e1 c\u00f3 c\u00f9ng sao! V\u00ec th\u1ebf vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c c\u1ee7a \u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong s\u00e1ch t\u00e1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a kh\u00f4ng l\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p. T\u1eeb khi C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c ng\u1eebng binh, trong n\u01b0\u1edbc v\u00f4 s\u1ef1, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5 t\u00e1 ch\u1ec9 lo thu\u1eadn theo \u0111\u1ee9c tr\u00ean, trong ngo\u00e0i ch\u1ec9 d\u00e2ng l\u1eddi ca t\u1ee5ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, tr\u00e1ch c\u00e1c quan gi\u1eef im l\u1eb7ng, chi\u1ebfu th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban xu\u1ed1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai. Ch\u1ec9 c\u00f3 Ch\u1ea5p Trung, tuy l\u00e0m quan nh\u1ecf, kh\u00f4ng ch\u00ecm \u0111\u1eafm theo th\u1eddi t\u1ee5c, kh\u00f4ng ki\u00eang d\u00e8 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, b\u00e0n k\u1ebf l\u1edbn t\u00f4ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u00d4ng l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c L\u01b0\u1ee1ng ph\u1ee7 hai k\u1ef7, hai l\u1ea7n l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng trong t\u00e1m n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng ch\u1ecdn d\u00f9ng kh\u00f4ng \u00edt, nh\u01b0ng khi \u00f4ng m\u1ea5t kh\u00f4ng ai c\u1ea3m kh\u00e1i v\u1ec1 \u00e2n ri\u00eang, \u00f4ng m\u1ed9t l\u00f2ng v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u0129 \u0111\u1ea1i phu bi\u1ebft m\u00ecnh xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u1eeda \u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. C\u00f2n vi\u1ec7c gi\u00fap y\u00ean x\u00e3 t\u1eafc, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u1eady sao kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u1ee5y lu\u00f4n? Xin x\u00e9t theo \u300aTh\u1ee5y ph\u00e1p\u300b: &#8216;Nh\u00e2n vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng.&#8217; Xin \u0111\u1eb7t th\u1ee5y l\u00e0 Cung T\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Cung.<\/p>\n<p>[H\u00e0n] Duy nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n lu\u1eadn, cho r\u1eb1ng <i>&#8220;L\u1ea5y \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n tr\u00e1ch Vua g\u1ecdi l\u00e0 Cung, th\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 Ch\u1ea5p Trung, ch\u00ednh v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng Cung&#8221;<\/i>, b\u00e8n xin t\u1eeb ch\u1ee9c quan L\u1ec5. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i vi\u1ebft ch\u1eef tri\u1ec7n tr\u00ean bia m\u1ed9 c\u1ee7a Ch\u1ea5p Trung l\u00e0 <i>&#8220;Bao Trung&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>Ch\u1ea5p Trung c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp y\u00eau l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng th\u1ecb ki\u00eau c\u0103ng ngang ng\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1eddng x\u00fac ph\u1ea1m v\u1ee3 c\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea1 th\u1ecb. N\u0103m ng\u00e0y sau khi Ch\u1ea5p Trung ch\u1ebft, T\u1ea1 th\u1ecb d\u00e2ng t\u1ea5u xin xu\u1ea5t gia l\u00e0m ni, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p, li\u1ec1n c\u1ea1o t\u00f3c b\u00ean linh c\u1eefu r\u1ed3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u00f9a T\u01b0 Th\u00e1nh \u1edf ph\u00eda nam th\u00e0nh, ban t\u00ean l\u00e0 C\u1ea7n T\u1ec9nh, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u khen l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ea1p ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang th\u1ecb v\u00e0 \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, cung phi h\u1ecd \u0110\u1ed5ng sinh con g\u00e1i th\u1ee9 ch\u00edn cho ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. \u0110\u1ed5ng th\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, b\u1ed1n tu\u1ed5i v\u00e0o cung, l\u1edbn l\u00ean l\u00e0m ng\u1ef1 th\u1ecb, t\u00ednh t\u00ecnh hi\u1ec1n h\u1eadu, th\u00edch \u0111\u1ecdc s\u1eed s\u00e1ch, hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u1ea7u h\u1ea1 b\u00ean c\u1ea1nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, th\u1eddi Ho\u00e0ng H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m V\u0103n H\u1ec9 huy\u1ec7n qu\u00e2n. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eebng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111\u00eam c\u1ea7m b\u1ea3o \u0111ao t\u1ef1 v\u1eabn, \u0110\u1ed5ng th\u1ecb b\u00ean c\u1ea1nh v\u1ed9i v\u00e0ng ng\u0103n l\u1ea1i, su\u00fdt b\u1ecb \u0111\u1ee9t ng\u00f3n tay.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ea7m b\u1ea3o \u0111ao t\u1ef1 v\u1eabn, theo ch\u00ednh s\u1eed, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u.)<\/i><\/p>\n<p>[48] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u1ed3 T\u00fac t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 6, Th\u00e1i T\u00f4ng phong l\u00e0m T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng, n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5, Ch\u00e2n T\u00f4ng phong l\u00e0m Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i n\u00e2ng Th\u1ecd l\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi T\u1ea5n qu\u1ed1c. N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 c\u00f3 chi\u1ebfu th\u01b0, Th\u1ecd, T\u1ed1ng, L\u01b0\u01a1ng, Tri\u1ec7u b\u1ed1n n\u01b0\u1edbc t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u1eefa, nh\u01b0ng T\u1ea5n l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u1eb1m trong danh s\u00e1ch c\u1ea5m phong<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ef1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1418-25\" href=\"#footnote-1418-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>. Th\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, nh\u00e2n l\u1ec5 giao t\u1ebf ban \u00e2n, Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1eebng n\u00f3i: &#8216;T\u1ea5n l\u00e0 t\u01b0\u1edbc phong c\u0169 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, nay d\u00f9ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbc t\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p.&#8217; N\u0103m C\u00e0n H\u01b0ng nguy\u00ean ni\u00ean, phong \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m T\u1ea5n c\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1eadp n\u01b0\u1edbc \u1edf Th\u0103ng, v\u1eabn x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng th\u1ee9 qu\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch coi tr\u1ecdng n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u phong t\u01b0\u1edbc, n\u00ean n\u00e2ng Th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ea5n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u1eefa.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nghe theo.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e0 \u1edf, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, m\u0169 \u00e1o, thi\u1ebfp th\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy ch\u1ebf, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t sang h\u00e8n, ng\u0103n ch\u1eb7n xa x\u1ec9 l\u1ed9ng quy\u1ec1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y phong t\u1ee5c suy \u0111\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00f4n ti tr\u1eadt t\u1ef1, vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, \u00edt nghe b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. T\u1eeb nay, quan l\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang trong ngo\u00e0i ai vi ph\u1ea1m, ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha!&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh Tr\u1ea7m Kh\u1edfi.<\/p>\n<p><em>(V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng trong \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b ch\u00e9p: L\u1ec7nh cho trong ngo\u00e0i tu\u00e2n theo c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau, ai vi ph\u1ea1m, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, c\u00e1c l\u1ed9 giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i thi h\u00e0nh theo chi\u1ebfu.)<\/em><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n \u0111ang b\u1ecb giam gi\u1eef, gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eb9, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 tha t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh, tuy l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n nh\u1ea5t th\u1eddi, nh\u01b0ng ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u00fd c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0 v\u00ec ho\u00e0ng n\u1eef m\u1edbi sinh n\u00ean ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u00e0y, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. N\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0o th\u00e1ng nhu\u1eadn, \u0111\u00e3 t\u1eebng gi\u1ea3m t\u1ed9i, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m l\u1ea1i ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u00e0y. S\u00e1ch <em>\u300aTruy\u1ec1n\u300b <\/em>c\u00f3 c\u00e2u: &#8216;D\u00e2n nhi\u1ec1u may m\u1eafn th\u00ec qu\u1ed1c gia b\u1ea5t h\u1ea1nh&#8217;. M\u1ed9t n\u0103m hai l\u1ea7n x\u00e1 t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t s\u1ebd im l\u1eb7ng. C\u00e1c b\u1eadc minh qu\u00e2n hi\u1ec1n th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00e0n lu\u1eadn k\u1ef9 v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Tuy vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i l\u1ea1i, nh\u01b0ng th\u1ea7n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u01b0u \u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i nghe n\u00f3i l\u00e0m nhi\u1ec1u ti\u1ec1n b\u1eb1ng v\u00e0ng, b\u1ea1c, ng\u00e0 voi, ng\u1ecdc, h\u1ed5 ph\u00e1ch, mai r\u00f9a, \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 \u0111\u00fac v\u00e0ng b\u1ea1c th\u00e0nh hoa qu\u1ea3 \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho b\u1ec1 t\u00f4i, t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0i gi\u00e1n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng chi ph\u00ed v\u00f4 \u00edch, ban th\u01b0\u1edfng v\u00f4 danh, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu mu\u1ed1n khoe khoang s\u1ef1 xa hoa l\u1ed9ng l\u1eaby \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui m\u1eaft th\u1ebf t\u1ee5c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y s\u1ef1 ti\u1ebft ki\u1ec7m. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00e0i gi\u00e1n l\u1ea5y \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c ph\u00f2 Vua l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5, sao l\u1ea1i nh\u1eadn ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec? Tuy vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua kh\u00f4ng n\u00ean can gi\u00e1n, nh\u01b0ng th\u1ea7n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u01b0u \u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng tr\u1eddi cao ph\u00f9 h\u1ed9 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, n\u00ean h\u1eadu cung m\u1edbi c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh sinh nhi\u1ec1u con. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean xem x\u00e9t k\u1ef9 ch\u00ednh l\u1ec7nh, gi\u1eef v\u1eefng s\u1ef1 cung ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tr\u1eddi, x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng ch\u1eafc. Kh\u00f4ng n\u00ean ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan dung qu\u00e1 m\u1ee9c \u0111\u1ec3 t\u1ed5n h\u1ea1i ch\u00ednh th\u1ec3, chi ti\u00eau phung ph\u00ed \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ee9c ti\u1ebft ki\u1ec7m. Th\u1ea7n tuy th\u1ea5p h\u00e8n, nh\u01b0ng ri\u00eang l\u00f2ng ti\u1ebfc vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean d\u00e1m m\u1ea1o mu\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t cho.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Chu th\u1ecb l\u1ea1i sinh con g\u00e1i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Ba ng\u00e0y sau l\u1ec5 m\u1eebng c\u00f4ng ch\u00faa ra \u0111\u1eddi, t\u1eeb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng bao t\u1eed c\u00f3 ti\u1ec1n v\u00e0ng, b\u1ea1c, mai r\u00f9a, ng\u00e0 voi, \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng. Ba x\u00e1 nh\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n tu ch\u00fa nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed1n \u0111\u00e3i ch\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi \u1edf gi\u1ea3ng di\u00ean nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, H\u00e0 \u0110\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Th\u1ecb lang H\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00e0i, t\u1eeb \u0111\u1ed9c t\u1ecda \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t b\u1eadc, trong qu\u00e1n ch\u1ec9 c\u00f3 Ng\u00f4 v\u00e0 ch\u00e1nh ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00ec n\u1ed9i quan s\u1ee3 \u0111\u00e0i gi\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, phong ng\u1ef1 th\u1ecb l\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n h\u1ecd \u0110\u1ed7ng \u1edf huy\u1ec7n V\u0103n H\u1ec9 l\u00e0m Qu\u00fd nh\u00e2n, cha b\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1ed7ng An v\u1ed1n thu\u1ed9c qu\u00e2n C\u1ea5m v\u1ec7, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vua t\u00f4i c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00f2ng, \u0111\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, nghi ng\u1edd v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd Tr\u1eabm. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00e1c quan hai ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p ch\u00ednh ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, nay \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Bao Ch\u1eedng.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, L\u00fd Chi\u00eau C\u1ea5u, ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf qua \u0111\u1eddi. Vua th\u1ea5y m\u1eb9 \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00e0, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho 100 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1ed9i th\u1ea7n trong c\u01a1 quan Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu m\u1ed9t ch\u1eef 'n\u1ed9i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 36-11, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 166 ch\u1ee9c quan ch\u00ed b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-26\" href=\"#footnote-1418-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a> qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u1ea1m th\u1eddi d\u1eebng vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed con nu\u00f4i v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Ng\u00f4 C\u1eadp.<\/p>\n<p><em>(&#8220;T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu&#8221; cho r\u1eb1ng l\u00e0 theo t\u1ea5u c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Gi\u00e1ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n. Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 11 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ec9, cho ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o d\u1ecbp l\u1ec5 Th\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 Nam giao.)<\/em><\/p>\n<p>[55] Th\u1ea9m Khang, ch\u1ee9c Tri Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp Hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd Nam Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Khang l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, Khang b\u00e8n xin v\u1ec1 qu\u00ea lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, An B\u1ea3o Ho\u00e0nh, ch\u1ee9c \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Th\u00f4ng ph\u00e1n An ch\u00e2u, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, gi\u00e1m qu\u1ea3n thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u \u1edf qu\u00e2n Cao B\u01b0u. Do Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng, B\u1ea3o Ho\u00e0nh t\u1ed1 c\u00e1o cha m\u00ecnh l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1p h\u1ed9 l\u00e0 Nh\u1eadm th\u1ecb xin phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, l\u00fac cha m\u1ea5t, B\u1ea3o Ho\u00e0nh c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 30 n\u0103m, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e2n d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u00e1i v\u1edbi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, xin ph\u1ebf tru\u1ea5t.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111i\u1ec1u Tri T\u1ecbnh ch\u00e2u, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u00f4n Mi\u1ec5n l\u00e0m Tri Th\u1ecd ch\u00e2u. Khi \u1ea5y, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba H\u00e0n Gi\u00e1ng v\u00e0 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n Mi\u1ec5n khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0ng ch\u00e2u v\u00e0 T\u1ecbnh ch\u00e2u \u0111\u00e3 l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. C\u00e1c gi\u00e1n quan Khang Gi\u1edbi v\u00e0 Ng\u00f4 C\u1eadp ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00e2ng t\u1ea5u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho hai l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Nghi\u00eau Th\u1ea7n qua \u0111\u1eddi, Vua h\u1ecfi T\u00f4n Mi\u1ec5n \u0111ang \u1edf \u0111\u00e2u, mu\u1ed1n tri\u1ec7u v\u1ec1 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp. Khi Khu m\u1eadt s\u1ee9 \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd d\u00f9ng T\u00f4n Mi\u1ec5n, nh\u01b0ng c\u00e1c quan t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng k\u1ecbch li\u1ec7t ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i n\u00ean \u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo bia k\u00fd do V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea v\u00e0 T\u1ea5t Tr\u1ecdng Du so\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c v\u00e0 ph\u1ee7 gi\u1edbi \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00f4ng tham nh\u0169ng, kh\u00f4ng t\u1eebng x\u1eed \u00e1n oan sai, c\u00f3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, v\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 g\u1ea7n d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 g\u1ea7n d\u00e2n' kh\u00f3 hi\u1ec3u, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'd\u00e2n' b\u1ecb thi\u1ebfu sau ch\u1eef 'th\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-1418-27\" href=\"#footnote-1418-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m Tri qu\u00e2n ch\u00e2u, tr\u1ea3i qua m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 tr\u1edf l\u00ean \u1edf l\u1ed9 \u0110\u00f4 gi\u00e1m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m Tri qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i nh\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Cao Ph\u1ecfng \u0111i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t ch\u0103n ng\u1ef1a \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i cho d\u00e2n thu\u00ea c\u00e0y c\u1ea5y.<\/p>\n<p>[60] \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 trong qu\u00e1n c\u00e1c nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u l\u00ean, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u00f4ng l\u00e0m Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1ed3i m\u1edbi nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[61] Khu m\u1eadt s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang \u0110i\u1ec1n Hu\u1ed1ng \u0111\u1ed9t nhi\u00ean b\u1ecb tr\u00fang phong c\u00e2m, l\u00e2u ng\u00e0y xin ngh\u1ec9 b\u1ec7nh, m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu th\u1eeba, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u1ec1 c\u1eed C\u1ea3nh linh cung. Theo l\u1ec7 c\u0169, Khu m\u1eadt s\u1ee9 khi th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 chi\u1ebfu th\u01b0, t\u1eeb n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 5 khi Cao Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u do X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n h\u1ea1 chi\u1ebfu, nay l\u1ea1i b\u1ecf qua l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c l\u1ed9 \u0110\u00f4ng Ho\u00e0i Nam, ch\u00e2u L\u01b0 thu\u1ed9c l\u1ed9 T\u00e2y Ho\u00e0i Nam, ph\u1ee7 Giang Ninh thu\u1ed9c l\u1ed9 \u0110\u00f4ng Giang Nam, ch\u00e2u H\u1ed3ng thu\u1ed9c l\u1ed9 T\u00e2y Giang Nam, ch\u00e2u \u0110\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ed9 H\u1ed3 Nam, ch\u00e2u Vi\u1ec7t thu\u1ed9c l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, ch\u00e2u Ph\u00fac thu\u1ed9c l\u1ed9 Ph\u00fac Ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t c\u1ee7a l\u1ed9 m\u00ecnh, \u0111\u1eb7t th\u00eam ba ch\u1ec9 huy c\u1ea5m qu\u00e2n v\u00e0 tr\u00fa b\u1ea1c c\u1ea5m qu\u00e2n, ri\u00eang ch\u00e2u Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u00e2u Ph\u00fac \u0111\u1eb7t hai ch\u1ec9 huy c\u1ea5m qu\u00e2n. C\u1ea5m qu\u00e2n m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 l\u1ea5y t\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 Uy Qu\u1ea3, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo l\u1ec7 c\u1ee7a Tuy\u00ean Ngh\u1ecb, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 b\u1ed1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed7i l\u1ed9 ch\u1ecdn hai vi\u00ean v\u00f5 th\u1ea7n t\u1eebng tr\u1ea3i l\u00e0m Binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, ri\u00eang l\u1ed9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng v\u00e0 Ph\u00fac Ki\u1ebfn ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u00f4ng s\u1edf t\u1ea1i ch\u00e2u m\u00ecnh \u0111\u1ec3 chuy\u00ean vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. N\u1ebfu chi\u00eau m\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, cho ph\u00e9p ch\u1ecdn s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n trong l\u1ed9 b\u1ed5 sung v\u00e0o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Tri ch\u00e2u Ph\u00fac Ch\u00e2u l\u00e0 Y\u1ebfn \u0110\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t M\u00e2n v\u1ed1n nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m giao quy\u1ec1n h\u00e0nh \u0111\u1ec3 kinh l\u00fd c\u1ea3 l\u1ed9, b\u00e8n gia ch\u1ee9c Binh m\u00e3 ki\u1ec1m h\u1ea1t, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ed9. E r\u1eb1ng do \u0110\u1ed9 ki\u1ebfn ngh\u1ecb n\u00ean m\u1edbi \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng ra c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, cung nh\u00e2n h\u1ecd Chu \u1edf h\u1eadu cung sinh ra Ho\u00e0ng n\u1eef th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, b\u00e0 \u0110\u1ed5ng v\u00e0 b\u00e0 Chu \u0111\u1ec1u c\u00f3 thai, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u mong sinh ho\u00e0ng t\u1eed, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0ng l\u1ee5a<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0ng l\u1ee5a, ch\u1eef 'nhi\u1ec1u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ef1', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-28\" href=\"#footnote-1418-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ed3 d\u00f9ng, ch\u1eef 'd\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'huy\u1ebft', theo ba b\u1ea3n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-29\" href=\"#footnote-1418-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a> v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng, chi ph\u00ed kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft. L\u1ea1i tu s\u1eeda cung Ti\u1ec1m Long, cung Ti\u1ec1m Long v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng khi c\u00f2n l\u00e0m Khai Phong ph\u1ee7 do\u00e3n. Sau \u0111\u00f3 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u sinh ho\u00e0ng n\u1eef, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ban th\u01b0\u1edfng v\u1eabn g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n so v\u1edbi khi c\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c xu\u1ea5t gi\u00e1.<\/p>\n<p>[64] Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u, xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau t\u1ea1i c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m phi\u1ec1n nhi\u1ec5u ch\u00e2u qu\u1eadn. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho c\u00e1c ty \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, Kinh l\u01b0\u1ee3c, Qu\u00e2n m\u00e3 tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, t\u1eeb nay T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 khi m\u00e3n nhi\u1ec7m, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn x\u00e1c nh\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec sai tr\u00e1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi trong H\u1ed9i y\u1ebfu ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 5, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[65] L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Cha c\u1ee7a C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0 Di Gi\u1ea3n khi c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, anh trai c\u1ee7a C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0 C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb C\u00f4ng Nh\u1ee5 \u0111e d\u1ecda c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t, l\u1ea1i c\u00f2n th\u00f4ng d\u00e2m v\u1edbi con g\u00e1i nh\u1ecf c\u1ee7a C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng th\u1ec3 giao ch\u1ee9c Gi\u00e1m ty.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, gi\u00e1ng C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u An Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'gi\u00e1ng' b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1418-30\" href=\"#footnote-1418-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>. C\u00f4ng Nh\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'C\u00f4ng' b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1418-31\" href=\"#footnote-1418-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a> t\u1ef1 bi\u1ec7n minh b\u1ecb Gi\u00e1ng vu c\u00e1o, xin m\u1edf \u00e1n \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, b\u1eaft ph\u1ea3i nh\u1eadn ch\u1ee9c ngay.<\/p>\n<p>[66] Th\u00e1ng 6<a class=\"footnote\" title=\"\u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ghi 'Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t', \u0111o\u1ea1n n\u00e0y v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 th\u1eeba\" id=\"return-footnote-1418-32\" href=\"#footnote-1418-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>, <i>(T\u1eeb ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i \u0111\u1ebfn \u1ea4t S\u1eedu th\u00e1ng 5 \u0111\u00e3 l\u00e0 31 ng\u00e0y, n\u00ean \u0111\u00e2y ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e1ng 6, \u0111o\u1ea1n sau ti\u1ebfp ngay th\u00e1ng 7, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, nay b\u1ed5 sung.) <\/i>ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xin t\u00ean hi\u1ec7u ch\u00f9a m\u1ed9, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng Nh\u1eadp n\u1ed9i N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh \u0110\u00f4 tri, \u00c1p ban, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, phong Ng\u1ef1 th\u1ecb An \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn qu\u00e2n Chu th\u1ecb l\u00e0m M\u1ef9 nh\u00e2n. T\u1eeb khi \u00d4n Th\u00e0nh m\u1ea5t, trong h\u1eadu cung c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1eadp C\u00e1c, Chu th\u1ecb, \u0110\u1ed5ng th\u1ecb v\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a \u00d4n Th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u1edf trong s\u1ed1 \u0111\u00f3. Chu th\u1ecb v\u00e0 \u0110\u1ed5ng th\u1ecb v\u00ec sinh ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u00e1c C\u00e1c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u xin th\u0103ng ch\u1ee9c, chi\u1ebfu ch\u1ec9 Trung th\u01b0 ban s\u1eafc c\u00e1o, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 danh ngh\u0129a, t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf. Ng\u01b0\u1eddi xin kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean \u0111\u1ec1u ban th\u1ee7 chi\u1ebfu. Ri\u00eang em g\u00e1i c\u1ee7a \u00d4n Th\u00e0nh ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, phong T\u00e0i nh\u00e2n, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 500 l\u1ea1ng v\u00e0ng, nh\u01b0ng v\u1eabn ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00e0ng m\u1ed7i th\u00e1ng hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn<a class=\"footnote\" title=\"hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng ghi l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn\" id=\"return-footnote-1418-33\" href=\"#footnote-1418-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, nay l\u00e0 hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, sao l\u1ea1i kh\u1ed5 s\u1edf t\u1eeb ch\u1ed1i?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1p: <i>&#8220;hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn thi\u1ebfp d\u00f9ng \u0111\u00e3 d\u01b0, c\u1ea7n g\u00ec hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n?&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn t\u1eeb ch\u1ed1i.<\/p>\n<p>[69] \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u1ea1m S\u01b0 \u0110\u1ea1o d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1 t\u00ecnh c\u1ea3m, ngh\u0129a \u0111\u1ec3 \u0111o\u1ea1t b\u1ecf t\u00ecnh y\u00eau, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc minh qu\u00e2n th\u00f4ng tu\u1ec7 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec s\u1ed1 cung nh\u00e2n qu\u00e1 nhi\u1ec1u n\u00ean cho ra ngo\u00e0i, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ee9c l\u1edbn. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn phong h\u00f3a, tr\u1ecb lo\u1ea1n l\u1edbn m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u t\u00e2m, th\u1ea7n xin m\u1ea1nh d\u1ea1n tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i c\u00e1c cung n\u1eef trong cung v\u00ec nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng C\u00f4ng ch\u00faa Chu, \u0110\u1ed5ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ebf ch\u1ec9 t\u1eeb ng\u1ef1 b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u phong l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n, kh\u00f4ng do Trung th\u01b0 ban c\u00e1o, m\u00e0 trong cung \u0111\u00ecnh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c cho Chu, \u0110\u1ed5ng l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng c\u00e1c cung n\u1eef c\u00f3 danh g\u00ec m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng? Ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a T\u00e0i nh\u00e2n v\u1ed1n \u0111\u00e3 cao, x\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1, th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i t\u1ed5 ti\u00ean cung n\u1eef h\u1ea7u h\u1ea1 kh\u00f4ng qu\u00e1 hai ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 ph\u1ea9m r\u1ea5t \u00edt. N\u1ebfu c\u00e1c cung n\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1edbi h\u1ea1n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, ch\u1ec9 cho r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 qu\u00e1 s\u1ee7ng \u00e1i, ban \u01a1n kh\u00f4ng ti\u1ebft ch\u1ebf. Ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n t\u00ednh t\u00ecnh gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i qu\u00e1 m\u1ee9c th\u00ec sinh l\u00f2ng ki\u00eau ng\u1ea1o, ban \u01a1n kh\u00f4ng ti\u1ebft ch\u1ebf th\u00ec sinh l\u00f2ng tham kh\u00f4ng \u0111\u00e1y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, chi ti\u00eau qu\u00e1 nhi\u1ec1u, y\u00eau c\u1ea7u qu\u00e1 r\u1ed9ng, b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a m\u1ed9t T\u00e0i nh\u00e2n b\u1eb1ng thu\u1ebf c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ed9 trung l\u01b0u trong m\u1ed9t th\u00e1ng, ch\u01b0a k\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng trong n\u0103m. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1o m\u1ec7nh ban ra kh\u00f4ng qua c\u00e1c c\u01a1 quan, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb! E r\u1eb1ng vi\u1ec7c phong ch\u1ee9c t\u00f9y ti\u1ec7n s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n ng\u00e0y nay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1edb c\u1ee7a S\u01b0 \u0110\u1ea1o k\u00e8m theo \u0111\u00e2y, n\u00ean l\u00e0 sau ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o cho cung nh\u00e2n ra ngo\u00e0i.)<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Quang l\u1ed9c khanh, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1 Tri\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng Quy t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Cha &#8216;Chi\u00eau&#8217; con &#8216;M\u1ee5c&#8217;, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecdng y\u1ebfu trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 t\u1ebf t\u1ef1; \u0111\u1ee9c c\u1ee7a t\u00f4ng, c\u00f4ng c\u1ee7a t\u1ed5, l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng. Qu\u1ed1c gia k\u1ebf th\u1eeba v\u1eadn m\u1ec7nh tr\u0103m n\u0103m, t\u00f4n s\u00f9ng linh kh\u00ed b\u1ea3y \u0111\u1eddi, vi\u1ec7c truy hi\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam, ph\u1ee5ng th\u1edd ti\u00ean t\u1ed5 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng chu to\u00e0n. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 th\u01b0\u1eddng do c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, d\u00f9 th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u00f3 danh hi\u1ec7u h\u1ee3p th\u1ef1c, nh\u01b0ng Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1eabn \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ea1i t\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 quy t\u1ee5 th\u1ea7n linh c\u1ee7a c\u00e1c mi\u1ebfu, c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u1edd \u0111i ch\u00ednh th\u1ed1ng? Xin ban chi\u1ebfu r\u1ed9ng r\u00e3i cho c\u00e1c b\u1eadc s\u0129 \u0111\u1ea1i phu, b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ra nghi th\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"'Nghi' nguy\u00ean l\u00e0 'Ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1418-34\" href=\"#footnote-1418-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>, l\u00e0m th\u00e0nh ph\u00e9p t\u1eafc b\u1ea5t h\u1ee7 cho m\u1ed9t \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c, r\u1ed3i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 qua c\u00e1c \u0111\u1eddi, t\u1eeb H\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c l\u1eadp mi\u1ebfu v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec1u kh\u00e1c v\u1edbi th\u1eddi Tam \u0111\u1ea1i. \u0110\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00f4n v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean nho b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, v\u00ec vi\u1ec7c t\u00f4ng mi\u1ebfu l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c quan c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> B\u00e8n ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u00e0i gi\u00e1n, l\u1ec5 quan c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ec5 quan' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-35\" href=\"#footnote-1418-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Quan V\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Ch\u00ednh c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i t\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ee3p chi\u00eau m\u1ee5c t\u00f4n ty, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng cho v\u1ecb t\u1ed5 th\u1ee5 m\u1ec7nh. Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta th\u1ef1c l\u00e0 v\u1ecb qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u1ee5 m\u1ec7nh, nh\u01b0ng t\u1eeb Hi T\u1ed5 tr\u1edf xu\u1ed1ng, b\u1ed1n mi\u1ebfu \u1edf tr\u00ean, n\u00ean m\u1ed7i khi \u0111\u1ea1i t\u1ebf, ch\u1ec9 x\u1ebfp chi\u00eau m\u1ee5c m\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng v\u1ecb tr\u00ed h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u1ee5y, T\u1ea5n tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u0169ng d\u00f9ng l\u1ec5 n\u00e0y. Nay vi\u1ec7c th\u00e2n h\u01b0\u1edfng long tr\u1ecdng, n\u00ean gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169 l\u00e0 ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau xin th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u cho Vua l\u00e0 <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Nh\u00e2n Ch\u00ed Tr\u1ecb&#8221;<\/i>, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5, Vua th\u01b0\u1eddng nh\u1eadn t\u00f4n hi\u1ec7u do qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean. T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khang \u0110\u1ecbnh tr\u1edf \u0111i, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1ea1i xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ec7 c\u0169. Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u1ea1m S\u01b0 \u0110\u1ea1o t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y thi\u00ean tai d\u1ecbch b\u1ec7nh x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1 cao h\u01b0 v\u0103n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi r\u0103n c\u1ee7a tr\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u1ea1m S\u01b0 \u0110\u1ea1o d\u1ef1a theo s\u00e1ch \u300aK\u00fd V\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang.)<\/i><\/p>\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u01b0u X\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00f4n hi\u1ec7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec5. T\u00f4n hi\u1ec7u c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 l\u00e0 &#8216;Th\u1ec3 Thi\u00ean Ph\u00e1p \u0110\u1ea1o Kh\u00e2m V\u0103n Th\u00f4ng V\u0169 Th\u00e1nh Th\u1ea7n Hi\u1ebfu \u0110\u1ee9c&#8217;, \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ed9t b\u1eadc t\u1ed1t \u0111\u1eb9p r\u1ed3i, l\u1ea1i th\u00eam &#8216;\u0110\u1ea1i Nh\u00e2n&#8217; c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam vinh quang, m\u00e0 n\u00f3i &#8216;Ch\u00ed Tr\u1ecb&#8217; th\u00ec c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 t\u1ef1 khoe khoang, h\u01a1n n\u1eefa hi\u1ec7n nay thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ch\u00ed tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn huy hi\u1ec7u hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn huy hi\u1ec7u hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m: ch\u1eef '\u0111\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-36\" href=\"#footnote-1418-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed9t nhi\u00ean t\u0103ng th\u00eam h\u01b0 danh m\u00e0 t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ef1c \u0111\u1ee9c!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng cho l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady<a class=\"footnote\" title=\"\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng cho l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady: ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-37\" href=\"#footnote-1418-37\" aria-label=\"Footnote 37\"><sup class=\"footnote\">[37]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady, Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n: ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1418-38\" href=\"#footnote-1418-38\" aria-label=\"Footnote 38\"><sup class=\"footnote\">[38]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u01b0u X\u01b0\u1edfng l\u00fac \u0111\u00f3 ki\u00eam nhi\u1ec7m L\u1ec5 b\u1ed9 danh bi\u1ec3u, ph\u1ea3i so\u1ea1n bi\u1ec3u t\u1eeb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 khuy\u00ean Ph\u00fa B\u1eadt kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf, Ph\u00fa B\u1eadt ng\u1eadm ng\u00f9i n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> L\u01b0u X\u01b0\u1edfng \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i so\u1ea1n n\u0103m bi\u1ec3u, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u00ed m\u1eadt d\u00e2ng ba t\u1edd s\u1edb xin b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[72] Sai T\u01b0 phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Chu X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c mu\u1ed1i \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u00e1nh gi\u1eb7c mu\u1ed1n \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u: ch\u1eef 'Qu\u00e2n' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'x\u1eed', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b binh 11-26 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1418-39\" href=\"#footnote-1418-39\" aria-label=\"Footnote 39\"><sup class=\"footnote\">[39]<\/sup><\/a>, v\u00ec \u0110\u00e1i Ti\u1ec3u B\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u00e1i Ti\u1ec3u B\u00e1t: ch\u1eef 'b\u00e1t' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u00e2n', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b binh 11-26 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1418-40\" href=\"#footnote-1418-40\" aria-label=\"Footnote 40\"><sup class=\"footnote\">[40]<\/sup><\/a> c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, gi\u1ebft tri huy\u1ec7n Qu\u00e2n H\u00f3a l\u00e0 Tri\u1ec7u Xu.<\/p>\n<p>[73] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c h\u1ecdc Ph\u00f3 Bi\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n \u01af Ti\u1ec1m T\u00f4n Chu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c. Vi\u1ec7c bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y. Ba qu\u00e1n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 t\u00e1m ch\u1ee9c v\u1ee5, chi\u1ebfu ch\u1ec9 quy \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m, n\u1ebfu l\u00e0 tuy\u1ec3n nh\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"tuy\u1ec3n nh\u00e2n, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1418-41\" href=\"#footnote-1418-41\" aria-label=\"Footnote 41\"><sup class=\"footnote\">[41]<\/sup><\/a>ho\u1eb7c kinh quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, tri\u1ec1u quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u l\u00fd. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n V\u1ea1n Ni\u00ean; Ph\u00f3 Bi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n C\u1eed; T\u00f4n Chu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1eadn Qu\u1ea3ng L\u0103ng.<\/p>\n<p><i>(Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn trong k\u1ef3 thi \u1ee9ng ch\u1ebf, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1ed7i qu\u00e1n c\u00f3 hai ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 t\u00ean c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n Chu, nh\u01b0ng trong \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3. X\u00e9t theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ghi: l\u1ea1i tuy\u1ec3n b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 kinh tri\u1ec1u quan v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n quan \u0111\u1ec3 bi\u00ean hi\u1ec7u s\u00e1ch, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u00ednh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng, Tri\u1ec7u, Ph\u00f3, T\u00f4n, nay c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, kh\u00f4ng ghi t\u00ean Tr\u1ea7n Chu. Trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi Ph\u00f3 Bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m bi\u00ean hi\u1ec7u v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 8.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c v\u0103n quan, c\u00f3 ph\u1ea9m h\u1ea1nh \u0111\u00f4n h\u1eadu v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c; c\u00e1c quan vi\u00ean t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf hai ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u1eef ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf hai ph\u1ee7 c\u00f9ng th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 r\u1eb1ng, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed9 ho\u1eb7c ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn g\u1eb7p thi\u00ean tai m\u00e0 d\u00e1m \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, gi\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u00e1p t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, c\u00e1c ch\u01b0 h\u1ea7u tranh gi\u00e0nh nhau, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t ri\u00eang, v\u1ed1n kh\u00f4ng lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng minh v\u1eabn c\u00f3 ngh\u0129a c\u1ee9u gi\u00fap nhau khi g\u1eb7p ho\u1ea1n n\u1ea1n. Ph\u00e0m thi\u00ean tai \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, nh\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 11 \u0111\u1eddi Trang C\u00f4ng ghi n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng b\u1ecb l\u1ee5t l\u1edbn, n\u0103m th\u1ee9 18 \u0111\u1eddi Chi\u00eau C\u00f4ng ghi n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng, V\u1ec7, Tr\u1ea7n, Tr\u1ecbnh g\u1eb7p thi\u00ean tai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 thi\u00ean tai \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, s\u1edf d\u0129 ghi ch\u00e9p l\u00e0 v\u00ec nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean t\u00ecnh ngh\u0129a gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau l\u00fac ho\u1ea1n n\u1ea1n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i nh\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 28 \u0111\u1eddi Trang C\u00f4ng, Tang T\u00f4n Th\u1ea7n sang n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 xin mua th\u00f3c, trong v\u0103n t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 c\u00f3 ghi, d\u00f9ng ng\u1ecdc khu\u00ea v\u00e0 ng\u1ecdc kh\u00e1nh sang T\u1ec1 xin mua th\u00f3c r\u1eb1ng: &#8216;Xin d\u00e2ng nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng c\u0169 c\u1ee7a ti\u00ean qu\u00e2n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c mua th\u00f3c d\u1ef1 tr\u1eef, \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c.&#8217; Ng\u01b0\u1eddi T\u1ec1 tr\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ecdc v\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c cho. N\u0103m th\u1ee9 15 \u0111\u1eddi Hi C\u00f4ng, T\u1ea5n h\u1ea7u v\u00e0 T\u1ea7n b\u00e1 \u0111\u00e1nh nhau \u1edf H\u00e0n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5n h\u1ea7u. Truy\u1ec7n ch\u00e9p: &#8216;N\u01b0\u1edbc T\u1ea5n \u0111\u00f3i, n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n ch\u1edf th\u00f3c \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n \u0111\u00f3i, n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c, n\u00ean T\u1ea7n b\u00e1 \u0111\u00e1nh T\u1ea5n.&#8217; C\u00e1c ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kinh ghi l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5n h\u1ea7u, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u00ea tr\u00e1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, \u0111\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng suy y\u1ebfu nh\u01b0ng ch\u01b0a d\u1ee9t, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c l\u00e0 b\u1ecb Xu\u00e2n Thu l\u00ean \u00e1n. B\u1ec7 h\u1ea1 ban \u00e2n hu\u1ec7 kh\u1eafp mu\u00f4n lo\u00e0i, xem d\u00e2n nh\u01b0 con \u0111au, nh\u01b0ng gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn, quan l\u1ea1i ch\u1ec9 lo cho d\u00e2n m\u00ecnh, t\u1ef1 \u00fd ra l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng b\u00e1n th\u00f3c, m\u1ed9t l\u1ed9 \u0111\u00f3i th\u00ec l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00f3ng c\u1eeda, m\u1ed9t qu\u1eadn \u0111\u00f3i th\u00ec qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00f3ng c\u1eeda. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb hai ngh\u00ecn th\u1ea1ch tr\u1edf l\u00ean, l\u1ebd ra ph\u1ea3i c\u00f9ng vui bu\u1ed3n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, ban b\u1ed1 \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ch\u1ee7, nh\u01b0ng l\u1ea1i ng\u1ed3i nh\u00ecn d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0u l\u1ea1c, c\u00f2n t\u1ec7 h\u01a1n th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n d\u00e2n sao!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng kinh th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169.<\/p>\n<p>[77] \u0110\u00eam \u0111\u00f3, nguy\u1ec7t th\u1ef1c g\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, th\u1ea3 214 cung nh\u00e2n, tu s\u1eeda \u00e2m gi\u00e1o \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi thi\u00ean bi\u1ebfn.<\/p>\n<p><em>(Theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 th\u1ecb ghi: Th\u00e1ng 6 ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, do \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc x\u1ea3y ra nguy\u1ec7t th\u1ef1c, \u0111\u00e3 cho ra kh\u1ecfi cung h\u01a1n 100 cung n\u1eef<a class=\"footnote\" title=\"'n\u1eef' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1418-42\" href=\"#footnote-1418-42\" aria-label=\"Footnote 42\"><sup class=\"footnote\">[42]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi thi\u00ean bi\u1ebfn v\u00e0 tu s\u1eeda \u00e2m gi\u00e1o. Nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b l\u1ea1i ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, e l\u00e0 sai, nay theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b.)<\/em><\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ban t\u1eb7ng \u00e1o qu\u1ea7n cho c\u00e1c binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u00ea d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, n\u1ebfu ai mu\u1ed1n nh\u1eadn ti\u1ec1n th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 500 \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, t\u1eeb nay ch\u1ecdn nh\u1eefng n\u1ed9i th\u1ea7n tr\u00ean 50 tu\u1ed5i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c trong cung.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, b\u00e3i b\u1ecf 4 ch\u1ee9c quan qu\u1ea3n l\u00fd chu\u1ed3ng tr\u1ea1i ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc c\u1ee7a Ty Ng\u01b0u D\u01b0\u01a1ng. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 4.)<\/em><\/p>\n<p>[82] V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Cam Chi\u00eau C\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m N\u1ed9i th\u1ecb h\u1eefu ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri. Chi\u00eau C\u00e1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9. Ti\u1ec3u hi\u1ec7u V\u0169 v\u1ec7 ch\u00e2u T\u1ec1 l\u00e0 Ph\u00f9ng Th\u1ea3n, d\u1eabn h\u01a1n 100 binh l\u00ednh \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m lo\u1ea1n. Chi\u00eau C\u00e1t m\u1ed9t m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn, d\u1eb7n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i theo c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ee3i b\u00ean ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean m\u1ed9t m\u00ecnh g\u1eb7p b\u1ecdn l\u00ednh lo\u1ea1n, khuy\u00ean b\u1ea3o h\u1ecda ph\u00fac, b\u1ea3o h\u1ecd ch\u1ec9 ra k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, b\u1ecdn ch\u00fang do d\u1ef1 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng. Sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec1u v\u00e0o, c\u00f9ng b\u1eaft h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1o r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb x\u00fai gi\u1ee5c ch\u00fang t\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u00eau C\u00e1t l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft h\u1ecd, tha cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i, ch\u00e2u nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, mang theo kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a Vua. Sau \u0111\u00f3, khi ch\u1ee9c N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban khuy\u1ebft, nh\u00e0 Vua nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, r\u1ed3i l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri.<\/p>\n<p><i>(Chi\u00eau C\u00e1t l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u00e0m \u00c1p ban, kh\u00f4ng ghi r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1418-1\">Ch\u1eef 'c\u1ed5' trong 'b\u1ea5t tr\u00fang c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-2\">B\u1eaft \u0111\u1ea7u sai H\u00e0n Gi\u00e1ng, Tr\u1ea7n H\u00fac, L\u1eef C\u1ea3nh S\u01a1 \u0111\u1ebfn Tam ty l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0, xem: \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 30-9, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 184 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0n Gi\u00e1ng nh\u1eadn l\u1ec7nh l\u1eadp c\u1ee5c b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ea5m tr\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 3. <a href=\"#return-footnote-1418-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-3\">390.000 quan, ch\u1eef 'th\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1418-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-4\">Chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n hao t\u1ed5n m\u1ea5t m\u00e1t, ch\u1eef 'm\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'chi', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 184 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1418-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-5\">T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Ki\u1ebfn Trung m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m tr\u00e0, ch\u1eef 'Tr\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 30, m\u1ee5c 9 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-6\">G\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf: Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, g\u1ecdi l\u00e0 'T\u1ed5 ng\u1ea1ch'. Nh\u01b0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 30, m\u1ee5c 7 ch\u00e9p l\u1eddi Ph\u1ea1m Ung: 'M\u01b0\u1eddi ba tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ho\u00e0i Nam v\u00e0 s\u00e1u c\u1ee5c mua b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c thu\u1ebf tr\u00e0.' \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 16, thi\u00ean Chinh gi\u00e1c kh\u1ea3o d\u1eabn l\u1eddi Tr\u1ea7n th\u1ecb \u1edf Ch\u1ec9 Trai: 'Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 5 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4, s\u1eafc l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t n\u0103m, r\u1ed3i l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n trung b\u00ecnh trong ba n\u0103m t\u1eeb \u0110oan C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn Thu\u1ea7n H\u00f3a nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m t\u1ed5 ng\u1ea1ch, so s\u00e1nh \u0111\u1ec3 x\u1eed ph\u1ea1t.' Nghi ng\u1edd ch\u1ed7 n\u00e0y 'T\u00f4 ti\u1ec1n' n\u00ean l\u00e0 'T\u1ed5 ti\u1ec1n', ngh\u0129a gi\u1ed1ng 'T\u1ed5 ng\u1ea1ch'. <a href=\"#return-footnote-1418-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-7\">L\u00e2m T\u1eafc nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'L\u00e2m Tr\u1ea1i', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300bph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 20\/16 v\u00e0 \u300aV\u0169 kinh t\u1ed5ng y\u1ebfu\u300bti\u1ec1n t\u1eadp quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-8\">Chi\u1ebfu gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i Trung H\u1eadu, B\u00e1ch Th\u1eafng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2u, ch\u1eef 'tr\u1ea1i' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'thanh', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ecf \u0111i. <a href=\"#return-footnote-1418-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-9\">c\u00e1c khanh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ti\u1ebfn th\u00e2n, ch\u1eef 'Khanh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ee9c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-10\">Nguy\u00ean v\u0103n: 'K\u00ec d\u0129 ki\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u01b0\u01a1ng tam \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ea1i thi\u1ebft ti\u1ec1n t\u1ecbnh \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ec3u thi\u1ebft ti\u1ec1n chi nh\u1ecb'. B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ba ch\u1eef '\u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-1418-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-11\">Nguy\u00ean v\u0103n: 'T\u1ee9c k\u1ebf k\u00ec s\u1ed1 thi\u1ebfp chi'. Hai b\u1ea3n tr\u00ean c\u00f3 th\u00eam b\u1ed1n ch\u1eef 'Th\u1eed c\u1ee9 th\u1eadt l\u1ee5c' \u1edf cu\u1ed1i c\u00e2u. <a href=\"#return-footnote-1418-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-12\">Nguy\u00ean v\u0103n: 'Ph\u00e1p \u1ee9ng gia s\u1ed1 truy n\u1ea1p'. Ch\u1eef 'gia' nguy\u00ean l\u00e0 'nh\u01b0', theo hai b\u1ea3n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-13\"> Chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 ba, hai ch\u1eef '\u0110inh S\u1eedu' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 quy\u1ec3n 188 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 ba th\u00e1ng 12 nhu\u1eadn ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-14\">\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1eef 'V\u00e2n' d\u01b0\u1edbi 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u1ed1n l\u00e0 th\u1eeba, theo b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1418-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-15\">Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec coi tr\u1ecdng danh ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eef 's\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch \u300a\u00c2u D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Trung C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 111, b\u00e0i 'Lu\u1eadn Bao Ch\u1eedng tr\u1eeb Tam ty s\u1ee9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0' m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1418-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-16\">\u0110\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 k\u1ebb h\u01b0 h\u1ecfng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 danh ti\u1ebft, 18 ch\u1eef tr\u00ean ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1418-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-17\">cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tham t\u00e0i c\u1ee7a Ch\u1eedng 'cho' ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-18\">C\u1ee9 100 t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed m\u1ed7i n\u0103m, hai ch\u1eef '\u0111\u1ec7 t\u1eed' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-1418-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-19\">V\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec7 t\u1eed \u1edf ch\u00f9a kinh s\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh n\u1eefa, ch\u1eef 't\u0103ng' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-20\"> '\u0110\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u00e1c', c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1418-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-21\"> 'Nh\u1ea5t' trong hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u1ecb', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 190 Binh ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'Tam'. <a href=\"#return-footnote-1418-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-22\">Xe ng\u1ef1a, gi\u00e1p binh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n, 'Xe' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1418-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-23\"> 'S\u1ebd' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1eddi', theo \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 6 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119 L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1418-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-24\"> th\u1ef1c \u0111\u1ea1i c\u1ea5p s\u1ef1 trung phong b\u00e1c chi ch\u1ee9c 'Phong b\u00e1c' Nh\u1ecb t\u1ef1 nguy\u00ean tho\u00e1t, c\u1ee9 bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n nh\u1ea5t l\u1ee5c b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-1418-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-25\">ch\u1eef 'ph\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ef1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1418-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-26\"> Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu m\u1ed9t ch\u1eef 'n\u1ed9i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 36-11, T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 166 ch\u1ee9c quan ch\u00ed b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-27\">C\u00e2u 'tr\u1ea3i qua ba nhi\u1ec7m k\u1ef3 g\u1ea7n d\u00e2n' kh\u00f3 hi\u1ec3u, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'd\u00e2n' b\u1ecb thi\u1ebfu sau ch\u1eef 'th\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-1418-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-28\"> N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0ng l\u1ee5a, ch\u1eef 'nhi\u1ec1u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ef1', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-29\"> \u0110\u1ed3 d\u00f9ng, ch\u1eef 'd\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'huy\u1ebft', theo ba b\u1ea3n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-30\">Ch\u1eef 'gi\u00e1ng' b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1418-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-31\">Ch\u1eef 'C\u00f4ng' b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1418-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-32\">\u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ghi 'Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t', \u0111o\u1ea1n n\u00e0y v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 th\u1eeba <a href=\"#return-footnote-1418-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-33\">hai v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng ghi l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn <a href=\"#return-footnote-1418-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-34\"> 'Nghi' nguy\u00ean l\u00e0 'Ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1418-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-35\"> 'L\u1ec5 quan' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-36\">B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn huy hi\u1ec7u hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m: ch\u1eef '\u0111\u00e3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aBi\u00ean Ni\u00ean C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 16, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-37\">\u00dd Tr\u1eabm c\u0169ng cho l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady: ch\u1eef 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-37\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 37\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-38\">Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n: ch\u1eef 'v\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n\u300b quy\u1ec3n 9 h\u1ea1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1418-38\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 38\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-39\">\u0110\u00e1nh gi\u1eb7c mu\u1ed1n \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u: ch\u1eef 'Qu\u00e2n' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'x\u1eed', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b binh 11-26 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1418-39\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 39\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-40\">\u0110\u00e1i Ti\u1ec3u B\u00e1t: ch\u1eef 'b\u00e1t' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u00e2n', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b binh 11-26 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1418-40\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 40\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-41\">tuy\u1ec3n nh\u00e2n, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u1eadp', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1418-41\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 41\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1418-42\">'n\u1eef' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nh\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo ba b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1418-42\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 42\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":90,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1418","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":182,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2627,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1418\/revisions\/2627"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/182"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1418\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1418"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1418"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}