{"id":153,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=153"},"modified":"2025-07-03T03:03:20","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:20","slug":"quyen-34-nam-thuan-hoa-thu-tu-quy-ty-993","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-34-nam-thuan-hoa-thu-tu-quy-ty-993\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 34: N\u0102M THU\u1ea6N H\u00d3A TH\u1ee8 4 (QU\u00dd T\u1ef4, 993)","rendered":"QUY\u1ec2N 34: N\u0102M THU\u1ea6N H\u00d3A TH\u1ee8 4 (QU\u00dd T\u1ef4, 993)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 t\u01b0 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, \u0111\u01b0a b\u00e0i v\u1ecb Tuy\u00ean T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean th\u1edd c\u00f9ng. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\n[3] \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea1 B\u00ed d\u00e2ng s\u1edb li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129 trong l\u1ec5 t\u1ebf giao. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm ti\u1ebfc c\u1ee7a c\u1ea3i, nh\u01b0ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> T\u1ea1 B\u00ed b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"Lo\u1ea1n Chu Th\u1eed \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c T\u00f4ng, h\u1ecda m\u00e3 x\u1ea1 \u0111\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng Trang T\u00f4ng, \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n kh\u00f4ng h\u1eadu m\u00e0 th\u00e0nh. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb, ban th\u01b0\u1edfng l\u1ea1i h\u1eadu, th\u1eadt l\u00e0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfm c\u00f3 \u1edf c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a nay.\"<\/i>\r\n\r\n[4] Th\u00e1ng hai, Vua th\u1ea5y c\u00e1c v\u00f9ng Giang Nam, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Thi\u1ec3m T\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0u l\u1ea1c nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, vi ph\u1ea1m lu\u1eadt ph\u00e1p.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, sai C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n H\u00e0n Th\u1ee5[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0n Th\u1ee5. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4 v\u00e0 quy\u1ec3n 36 'Thu\u1ea7n H\u00f3a n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5' l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0n Vi\u1ec7n[\/footnote], Kh\u1ea3o c\u00f4ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tr\u1ef1c B\u00ed c\u00e1c Phan Th\u1eadn Tu c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2u, tuy\u00ean \u0111\u1ea1t ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u0103m h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, khi\u1ebfn h\u1ecd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh n\u01a1i \u1edf, th\u00f4ng \u0111\u1ea1t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u00ean, x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt nh\u1eb9. Vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd. Quan l\u1ea1i n\u00e0o y\u1ebfu k\u00e9m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, ho\u1eb7c h\u00e0 kh\u1eafc kh\u00f4ng bi\u1ebft an d\u00e2n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean. N\u1ebfu chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0o b\u1ea5t ti\u1ec7n, c\u0169ng cho ph\u00e9p d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0111\u1ed5i Vi\u1ec7n kh\u1ea3o s\u00e1t quan ch\u1ee9c kinh tri\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Vi\u1ec7n kh\u1ea3o s\u00e1t quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n. L\u00fac \u1ea5y, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ea1 B\u00ed n\u00f3i: <i>\"T\u00ean 'ma kh\u00e1m' kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh danh.\"<\/i> N\u00ean \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n[6] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, t\u00e0i l\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o, nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i t\u1eadp trung \u1edf kinh th\u00e0nh, c\u00e1c ch\u00e2u b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a c\u1ea3i, m\u1ecdi chi ti\u00eau trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u do Tam ty qu\u1ea3n l\u00fd, n\u00ean chi ph\u00ed ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Vua ch\u0103m ch\u00fa x\u1eed l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f3 khi t\u1ef1 tay quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, lu\u00f4n l\u1ea5y vi\u1ec7c y\u00eau d\u00e2n, ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m g\u1ed1c.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, c\u00e1c quan tr\u00ecnh r\u1eb1ng qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ea7u v\u00e0 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n m\u1ea3nh, mu\u1ed1n \u0111em h\u1ee7y b\u1ecf. Vua l\u1ec7nh \u0111em gi\u1eb7t s\u1ea1ch, nhu\u1ed9m th\u00e0nh nhi\u1ec1u m\u00e0u s\u1eafc, th\u00eau th\u00e0nh h\u00e0ng ngh\u00ecn l\u00e1 c\u1edd, r\u1ed3i \u0111em cho c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ngo\u00e0i vi\u1ec7c v\u1ea1n c\u01a1, th\u00e1nh tr\u00ed cao xa, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i \u00fd t\u01b0\u1edfng. Tr\u1eddi sinh n\u0103m lo\u1ea1i t\u00e0i, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng; v\u1eadt c\u00f3 v\u1ea1n th\u1ee9, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u, d\u00f9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf qua, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ee9c suy ngh\u0129 c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 theo k\u1ecbp.\"<\/i>\r\n\r\n[8] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ea3 ty gi\u1ea3n Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n nh\u00e2n khi ti\u1ebfp ki\u1ebfn, t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u ph\u1ea7n l\u1edbn thi\u1ebfu \u0103n, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n s\u00f3t. Vua h\u1ecfi: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00f9a thu cho d\u00e2n ngh\u00e8o, sao c\u00f2n c\u00f3 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p?\"<\/i> Qu\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"D\u00e2n nh\u1ecf th\u01b0\u1eddng gian tr\u00e1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n danh l\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m, ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1 ngh\u00e8o m\u1edbi c\u00f2n thi\u1ebfu thu\u1ebf.\"<\/i> Vua than th\u1edf nhi\u1ec1u l\u1ea7n: <i>\"Vi\u1ec7c mi\u1ec5n gi\u1ea3m hai kho\u1ea3n thu\u1ebf, Tr\u1eabm kh\u00f4ng ti\u1ebfc, n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ngh\u00e8o, d\u00f9 m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Nay trong th\u00e0nh qu\u00e1ch ch\u00e2u huy\u1ec7n, nh\u00e0 gi\u00e0u th\u00f4n t\u00ednh k\u1ebb ngh\u00e8o; ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, l\u1ea1i c\u00f3 quan l\u1ea1i gian x\u1ea3o \u1ea9n l\u1eadu thu\u1ebf, b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng th\u1eadt, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i. L\u00e0m sao c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u1ed1t v\u1ea1ch ra quy ch\u1ebf \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1ee3i cho k\u1ebb gian, kh\u00f4ng thu n\u1eb7ng d\u00e2n ngh\u00e8o, x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd Tr\u1eabm?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'B\u1ea3o hu\u1ea5n' ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, nay ghi th\u00eam tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i th\u00e1ng ba[footnote] Ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Tuy nhi\u00ean, Qu\u00e2n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang lo vi\u1ec7c tr\u00e0 mu\u1ed1i, l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0ng Ch\u00e2u, e r\u1eb1ng l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t trong tri\u1ec1u, n\u00ean d\u00f9ng t\u1eeb <i>\"tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3\"<\/i> \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t[footnote] Ch\u1eef 't\u1ea5t' v\u1ed1n l\u00e0 'l\u1ea1i', tr\u00ean ch\u1eef 'bi\u1ec7t' v\u1ed1n th\u1eeba ch\u1eef 'nhi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1eeda.[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[9] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, c\u00e1c tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3 c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng thu\u1ebf kh\u00f3a, chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb c\u00f4 c\u00f9ng, ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ebb gian n\u1ecbnh, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ti\u1ec7n c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00f9ng l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ea5u, g\u1eedi nhanh v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f3 ki\u1ebfn ngh\u1ecb kh\u00e1c, cho ph\u00e9p ri\u00eang d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y, l\u1ea1i giao cho Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n xem x\u00e9t k\u1ef9 xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu c\u1ee9 c\u1ed1 t\u00ecnh tr\u00ec ho\u00e3n, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n[10] Ban \u0111\u1ea7u, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u th\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, Vua r\u1ea5t t\u00e1n th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c li\u00ean t\u1ee5c m\u1ea5y n\u0103m m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao, ph\u00e1 ho\u1ea1i th\u00e0nh l\u0169y, nh\u00e0 d\u00e2n, kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u th\u00e0nh ao h\u1ed3, c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c tr\u1ed3ng tr\u1ecdt c\u1ee7a d\u00e2n. Do \u0111\u00f3, Th\u1eeba C\u1ee7 xin nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh khai kh\u1ea9n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, tr\u1ed3ng l\u00faa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\r\n\r\nNh\u00e2n d\u1ecbp, L\u1ec7nh L\u00e2m T\u00e2n Ho\u00e0ng M\u1eadu c\u0169ng d\u00e2ng th\u01b0, xin m\u1edf mang th\u00eam ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda B\u1eafc Ho\u00e0ng H\u00e0. M\u1eadu t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n, n\u00f3i: <i>\"Qu\u00ea t\u00f4i ch\u1ec9 tr\u1ed3ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb n\u00fai v\u1ec1, hao t\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c. Nay c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u00eda B\u1eafc c\u00f3 nhi\u1ec1u ao h\u1ed3, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, \u0111\u1ee1 t\u1ed1n c\u00f4ng l\u1ea1i d\u1ec5 l\u00e0m, ch\u1ec9 trong ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m, c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eabn d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ebd thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111i xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda B\u1eafc, sau \u0111\u00f3 \u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi M\u1eadu n\u00f3i.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed H\u00e0 B\u1eafc duy\u00ean bi\u00ean \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n s\u1ee9, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n v\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0110o\u00e0n T\u00f2ng C\u1ed5 c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ho\u00e0ng M\u1eadu l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan. Huy \u0111\u1ed9ng 18.000 binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c, x\u00e2y \u0111\u1eadp d\u00e0i 600 d\u1eb7m \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 H\u00f9ng, M\u1ea1c, B\u00e1 ch\u00e2u, B\u00ecnh Nhung, Ph\u00e1 L\u1ed7, Thu\u1eadn An qu\u00e2n, \u0111\u1eb7t c\u1eeda c\u1ed1ng, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0111\u1ea7m \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ti\u00eau. N\u0103m \u0111\u1ea7u, l\u00faa b\u1ecb s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ebft h\u1ea1t. Ho\u00e0ng M\u1eadu cho r\u1eb1ng \u1edf Giang \u0110\u00f4ng s\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n mu\u1ed9n, l\u00faa th\u01b0\u1eddng ch\u00edn v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, c\u00f2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc s\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm, l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u1ecba kh\u00ed ch\u1eadm h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, n\u00ean l\u00faa kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ea1t. L\u00faa s\u1edbm \u1edf Giang \u0110\u00f4ng ch\u00edn v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, b\u00e8n l\u1ea5y gi\u1ed1ng \u0111\u00f3 b\u1eaft gieo tr\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m \u0111\u00f3, l\u00faa ch\u00edn.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c v\u00f5 th\u1ea7n c\u0169ng x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 canh t\u00e1c. Sau \u0111\u00f3, l\u00faa gieo tr\u1ed3ng l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u00edn, d\u01b0 lu\u1eadn c\u00e0ng th\u00eam gay g\u1eaft, su\u00fdt n\u1eefa b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 ch\u1edf m\u1ea5y xe b\u00f4ng l\u00faa, c\u1eed quan l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n m\u1edbi im l\u1eb7ng. T\u1eeb \u0111\u00f3, lau s\u1eady, trai \u1ed1c sinh s\u00f4i nhi\u1ec1u, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0y, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 d\u00e2ng t\u1ea5u, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i quy m\u00f4 l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, m\u1edbi phong H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9, Ho\u00e0ng M\u1eadu l\u00e0m Ph\u00e1n quan. X\u00e9t th\u1ea5y khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Ho\u00e0ng M\u1eadu, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi thi h\u00e0nh, e r\u1eb1ng ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i quy m\u00f4 l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc. Nay theo s\u00e1ch 'B\u1ea3n ch\u00ed'. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd l\u00e0 m\u00f9ng 6; ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd l\u00e0 24.)<\/i>\r\n\r\n[11] Th\u00e1ng 3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c \u0110i\u1ec1n Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. Vua n\u00f3i v\u1edbi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y Tr\u1ecbnh V\u0103n B\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u1edbi qu\u1ed1c gia, khanh n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u1eed t\u1ebf v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i> V\u0103n B\u1ea3o l\u1ea1y t\u1ea1 r\u1ed3i v\u00e2ng chi\u1ebfu.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn v\u00ec l\u00f2ng trung d\u0169ng, t\u1eebng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt \u0111\u1ebfn ban cho, nh\u01b0ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nh\u1eadn. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng ban cho ng\u01b0\u01a1i, sao ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i?\"<\/i> Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u00e1p: <i>\"Ta ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 B\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng v\u1eabn kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean lu\u00f4n tr\u1ecdng d\u1ee5ng, l\u1ea1i g\u1ea3 con g\u00e1i c\u1ee7a Ph\u00f9 V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd huy\u1ec7n ch\u00faa cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee7 T\u00edn.\r\n\r\n<i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn d\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong 'B\u00e1 quan bi\u1ec3u' v\u00e0o th\u00e1ng 3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3.)<\/i>\r\n\r\n[12] Chi\u1ebfu c\u00e1c \u00e1n t\u1eeb m\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n qua H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ea1i.\r\n\r\n[13] Chi\u1ebfu Ty thuy\u00ean c\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham qu\u00e2n T\u01b0 ph\u00e1p, t\u1eeb nay cho ph\u00e9p x\u00e9t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng t\u00edch.\r\n\r\n[14] Chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed.\r\n\r\n[15] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, c\u01a1 quan lo\u1ea1i b\u1ecf g\u1ed7 th\u1eeba v\u00e0 c\u1ea5p cho s\u1edf \u0110\u00f4ng S\u1eb1n l\u00e0m c\u1ee7i. Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, ch\u1ecdn nh\u1eefng g\u1ed7 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u00f3ng th\u00e0nh h\u00e0ng tr\u0103m c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng d\u00e0i, ban cho c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 v\u00e0 Tam ty s\u1ee9. Vua n\u00f3i v\u1edbi L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u1eb7t[footnote]\u2018Nh\u1ecf\u2019 nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u2018vi\u2019, theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u01b0ng g\u1ed7 t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, vi\u1ec7c khai th\u00e1c r\u1ea5t hao t\u1ed5n s\u1ee9c d\u00e2n, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t th\u00ec th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.\"<\/i> Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1p: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ea7u tre, m\u1ea1t g\u1ed7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng, ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y. Th\u1ea7n ch\u1ec9 h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng h\u1ebft \u00fd tr\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n[16] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c Ph\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri qu\u00e2n gi\u00e1m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 m\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c quan v\u00e0 gi\u1ecfi Nho h\u1ecdc.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n <i>(23)<\/i>, Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm c\u1ea7n m\u1eabn nghe ch\u00ednh s\u1ef1, mong ng\u00e0y \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh. Nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea1i ch\u1ee9c, l\u00fac ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh nh\u01b0 Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng, Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb, nh\u01b0ng sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba v\u1ecb, l\u1ea1i c\u1ea1nh tranh gi\u1eef im l\u1eb7ng, ch\u1eb3ng t\u1eebng v\u00ec Tr\u1eabm m\u00e0 t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c g\u00ec. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, ch\u1eb3ng l\u00fac n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n h\u1ea1. \u0110\u1ea1o l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 qu\u00e2n ch\u1ee7, l\u1ebd n\u00e0o nh\u01b0 v\u1eady sao?\"<\/i> L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, qu\u1ef3 l\u1ea1y. Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, Tr\u1eabm n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c khanh, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm nhau.\"<\/i>\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd <i>(27)<\/i>, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0n L\u00e2m Vi\u1ec7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u1ecdc s\u0129 thanh cao qu\u00fd tr\u1ecdng, kh\u00f4ng quan n\u00e0o s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u00e0y nh\u1eadm ch\u1ee9c, c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c v\u00e0 di\u1ec5n tr\u00f2 kh\u1ec9, \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf l\u00e2u r\u1ed3i, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. Nay Gi\u00e1o Ph\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ef9, nh\u1ea3y l\u0103n, gi\u1ea5u ch\u00e2u, n\u00ean cho t\u1ed5 ch\u1ee9c.\"<\/i> R\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00e3 \u0110oan, L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0 Tri ch\u1ebf c\u00e1o S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5 c\u00f9ng d\u1ef1 h\u1ed9i.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i <i>(28)<\/i>, b\u00e3i b\u1ecf Sai Khi\u1ec3n Vi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m Quan Vi\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd chung. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Th\u1ea9m Quan Vi\u1ec7n, x\u00e9t c\u00f4ng lao, l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd. L\u1ea1i cho Ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00f9ng ki\u00eam ch\u1ee9c Tri Kh\u1ea3o Kh\u00f3a Vi\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thi tuy\u1ec3n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng do L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n qu\u1ea3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ho\u1eb7c t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m th\u00ec do Kh\u1ea3o Kh\u00f3a Vi\u1ec7n qu\u1ea3n. G\u1ed9p l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ee9c v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c c\u01a1 quan, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a D\u1ecbch Gi\u1ea3n.\r\n\r\n<i>(L\u00e3 M\u00f4ng Hanh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua n\u00f3i v\u1edbi Ph\u00e1n Thuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y trong anh em l\u00e0 gi\u1ecfi nh\u1ea5t, sao M\u00f4ng Ch\u00ednh kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed?\"<\/i> \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"M\u00f4ng Hanh, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i> Li\u1ec1n cho l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p trong 'L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh truy\u1ec7n', x\u1ea3y ra v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, nay ghi ch\u00fa l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i kh\u1ea3o c\u1ee9u. M\u00f4ng Hanh \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 ba.)<\/i>\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c ch\u1ee9c S\u1ee9 \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 Di\u00eam thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi, H\u1ed9 b\u1ed9, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean S\u1ee9 cho Tam ty, s\u00e1u vi\u00ean Ph\u00e1n quan, ba vi\u00ean Suy quan. \u1ede ba b\u1ed9 C\u00e2u vi\u1ec7n, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n c\u00e2u quan v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n quan. C\u00e1c thu\u1ed9c l\u1ea1i v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. C\u00e1c v\u0103n th\u01b0 x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ec1u do Ph\u00e1n quan v\u00e0 Suy quan \u0111\u1ed3ng k\u00fd ban h\u00e0nh, c\u00f2n S\u1ee9 Tam ty ch\u1ec9 k\u00fd duy\u1ec7t v\u00e0o h\u1ed3 s\u01a1. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba M\u00e3 \u1ee8ng X\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[21] L\u1ea5y Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 Ng\u1ee5y V\u0169 l\u00e0m Ph\u00e1n Tam ty.\r\n\r\n[22] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ng\u01b0\u1eddi K\u1ef3 l\u00e0 L\u01b0 Chi H\u00e0n ki\u1ebfn ngh\u1ecb, v\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp, x\u00e2m l\u1ea5n ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u, xin t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng C\u00e1t \u0111\u00e0o s\u00f4ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb chia d\u00f2ng[footnote]Xin t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng C\u00e1t \u0111\u00e0o s\u00f4ng nh\u1ecf d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb chia d\u00f2ng 20 d\u1eb7m[\/footnote], h\u1ee3p v\u00e0o s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n. Khi c\u00f4ng tr\u00ecnh ho\u00e0n th\u00e0nh, Chi H\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 hai, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Chi H\u00e0n, v\u00ec c\u00f3 th\u0103ng ch\u1ee9c n\u00ean m\u1edbi ch\u00e9p v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[23] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ed1n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng tri vi\u1ec7n s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u1eef nguy\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m. T\u1ed1n v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Chu\u1ea9n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh c\u00e3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, Vua \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch ch\u1ee9c h\u1ecd.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, Chu\u1ea9n c\u00f9ng \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 ra kh\u1ecfi cung, v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p m\u1ed9t k\u1ebb cu\u1ed3ng, \u0111\u00f3n tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a h\u00f4 <i>\"v\u1ea1n tu\u1ebf\"<\/i>. H\u1eefu v\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00e1n t\u1ea3 kim ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f9ng T\u1ed1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, T\u1ed1n t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e2n, hai ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n r\u1ea5t th\u00e2n thi\u1ec7n, l\u1ea1i bi\u1ebft T\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Chu\u1ea9n, b\u00e8n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00f3n tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a Chu\u1ea9n h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua h\u1ecfi, Chu\u1ea9n t\u1ef1 bi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111i c\u00f9ng Tr\u1ecdng Th\u01b0, nh\u01b0ng T\u1ed1n l\u1ea1i b\u1ea3o T\u00e2n ch\u1ec9 t\u00e2u ri\u00eang v\u1ec1 th\u1ea7n.\"<\/i> T\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e2n m\u00e0 c\u00f4ng k\u00edch Chu\u1ea9n, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t gay g\u1eaft, hai b\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1ea1ch tr\u1ea7n vi\u1ec7c ri\u00eang c\u1ee7a nhau, Vua gi\u1eadn, n\u00ean gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c Chu\u1ea9n.\r\n\r\n<i>(S\u01b0 T\u00e1n Ninh vi\u1ebft 'V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t h\u00e0nh tr\u1ea1ng' ch\u00e9p: L\u1ea1i trong tri\u1ec1u l\u00e0 T\u00f4 Do\u00e3n Th\u1ee5c nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i trong s\u1ed1 quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean 70 tu\u1ed5i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m t\u1ea3n quan.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f3 Ph\u00e1n quan \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng Tuy\u00ean v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Do\u00e3n Th\u1ee5c, Tuy\u00ean m\u1edbi 35 tu\u1ed5i, b\u1ecb Do\u00e3n Th\u1ee5c l\u00e9n \u0111\u01b0a v\u00e0o danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tuy\u00ean l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng. Tuy\u00ean v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi s\u01b0 Ph\u00e1p \u0110\u0103ng, b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y k\u1ec3 l\u1ea1i. Ph\u00e1p \u0110\u0103ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau m\u1ebfn, m\u1ed9t h\u00f4m nh\u00e2n b\u00e0n chuy\u1ec7n b\u1ea5t b\u00ecnh n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, Vua b\u1ea3o Ph\u00e1p \u0110\u0103ng d\u1eabn Tuy\u00ean v\u00e0o, bi\u1ebft r\u00f5 nguy\u00ean do b\u1ecb b\u1ecf.<\/i>\r\n\r\n<i>Vua t\u00e2u l\u00ean Th\u00e1i T\u00f4ng, Th\u00e1i T\u00f4ng sai trung s\u1ee9 \u0111i t\u00ecm, tri\u1ec7u v\u00e0o tri\u1ec1u ban \u0111\u1ed1i, l\u1ea1i cho l\u00ean \u0111i\u1ec7n, g\u1ea7n g\u0169i long nhan, h\u1ecfi l\u00fd do b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp, sau \u0111\u00f3 phong l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, tuy\u00ean d\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i s\u1ef1 kinh \u0111\u1ed9ng[footnote]Ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote], b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1p tr\u1ef1c quan \u0110\u1ea1i L\u00fd. Giao Do\u00e3n Th\u1ee5c cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i th\u1ea9m v\u1ea5n l\u00fd do. Do\u00e3n Th\u1ee5c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 nh\u00e0, l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i, xin v\u00e0o th\u0103m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i cho v\u00e0o, Do\u00e3n Th\u1ee5c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ef1 v\u1eabn ch\u1ebft. Th\u00e1i T\u00f4ng nghi ng\u1edd c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Tham ch\u00ednh Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, b\u00e8n \u0111i\u1ec1u Chu\u1ea9n ra l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa Thanh Ch\u00e2u, s\u1ef1 tin d\u00f9ng c\u1ee7a Vua \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf. X\u00e9t vi\u1ec7c Chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 do k\u1ebb cu\u1ed3ng h\u00f4 <i>\"v\u1ea1n tu\u1ebf\"<\/i>, kh\u00e1c v\u1edbi 'V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t h\u00e0nh tr\u1ea1ng', c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[24] L\u1ea5y Ph\u00f9 ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ed3ng tri vi\u1ec7n s\u1ef1, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00e3 \u0110oan gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, c\u00f3 k\u1ebb d\u00e8m pha tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f3 hi\u1ec3u, Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1eabm hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i quy ch\u1ebf tham gia tri\u1ec1u h\u1ed9i c\u1ee7a quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i v\u00e0 so s\u00e1nh ph\u1ea9m tr\u1eadt, t\u00e2u l\u00ean, Vua ban chi\u1ebfu giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, m\u1ec7nh cho T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ng\u1ee5y T\u01b0\u1eddng, Ty phong lang trung, tri ch\u1ebf c\u00e1o S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5, \u0111\u1ed3ng tri C\u1ea5p s\u1ef1 trung s\u1ef1. Ph\u00e0m ch\u1ebf s\u1eafc c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 phong b\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng ch\u1ebf s\u1eafc ban xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, vi\u1ec7c c\u1ea7n thi h\u00e0nh th\u00ec t\u00e2u tr\u00ecnh t\u1eebng \u0111i\u1ec1u. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ee7a T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ng\u1ee5y V\u0169.\r\n\r\n[27] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua v\u1ed9i tri\u1ec7u Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u1ec1 tri\u1ec1u, th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua d\u00f9ng b\u00fat ng\u1ef1 \u0111\u1ec1 t\u00ean M\u1eabn Trung v\u00e0 Ngu b\u1ed9 lang trung Quy\u00ean th\u00e0nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh giao cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00f3i: <i>\"Hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 danh th\u1ea7n, Tr\u1eabm s\u1ebd tr\u1ecdng d\u1ee5ng.\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u khen t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd. M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, c\u00f9ng l\u1ec7nh l\u00e0m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, V\u0169 Tr\u00ecnh, Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n Ung Kh\u00e2u d\u00e2ng s\u1edb, xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1eadu cung t\u1ea7n phi. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Tr\u00ecnh l\u00e0 ti\u1ec3u th\u1ea7n \u1edf xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c trong cung c\u1ea5m. N\u1ed9i \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1eebng ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111i, c\u00e1c khanh h\u1eb3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5. Tr\u1eabm l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u1eddi l\u00e0m l\u00f2ng, xem v\u1ee3 thi\u1ebfp nh\u01b0 gi\u00e0y d\u00e9p b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 ti\u1ebfc ch\u01b0a th\u1ec3 r\u1eddi b\u1ecf th\u1ebf t\u1ee5c, theo g\u00f3t Ti\u00ean M\u00f4n, V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec1u, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng h\u1ecdc theo T\u1ea7n Ho\u00e0ng, H\u00e1n V\u0169, x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n ri\u00eang, b\u1eaft con nh\u00e0 l\u00e0nh v\u00e0o l\u00e0m h\u1ea7u, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng x\u1ea5u mu\u00f4n \u0111\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nL\u00fd Ph\u01b0\u1edfng n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ebft ki\u1ec7m, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cung, \u0111\u1ec1u th\u1ea5y vi\u1ec7c cung c\u1ea5m gi\u1ea3n d\u1ecb. Tr\u00ecnh h\u00e8n m\u1ecdn, d\u00e1m d\u00e2ng l\u1eddi b\u1eady b\u1ea1, n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb n\u00f3i c\u00e0n.\"<\/i>\r\n\r\nVua \u0111\u00e1p: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u00e2u t\u1eebng v\u00ec l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i ai, ch\u1ec9 ngh\u0129 r\u1eb1ng Tr\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[29] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua vi\u1ebft th\u1ea3o ch\u1eef b\u00e0i ph\u00fa <i>\"\u0110\u1ea1i ng\u00f4n\"<\/i> c\u1ee7a T\u1ed1ng Ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 ban cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n. D\u1ecbch Gi\u1ea3n nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m b\u00e0i ph\u00fa <i>\"\u0110\u1ea1i ng\u00f4n\"<\/i> d\u00e2ng l\u00ean. Vua xem ph\u00fa r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, vi\u1ebft chi\u1ebfu khen.\r\n\r\nD\u1ecbch Gi\u1ea3n \u1edf trong cung, d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc th\u1eed nghi\u1ec7m d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111o \u0111\u1ed9 nghi\u00eang, ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n th\u1ea5y v\u1eady li\u1ec1n b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean g\u1ecdi. \u0110\u1ebfn bu\u1ed5i chi\u1ec1u thi\u1ebft tri\u1ec1u, Vua h\u1ecfi: <i>\"Khanh v\u1eeba d\u00f9ng c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \"<\/i>kh\u00ed nghi\u00eang<i>\" kh\u00f4ng?\"<\/i> D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u1eadt do T\u1eeb M\u1ea1c[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ed3ng b\u1ea3n, S\u1eed l\u01b0\u1ee3c, B\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u1eeb Du'. Theo 'Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' c\u1ee7a M\u00e3 L\u1ec7nh v\u00e0 L\u1ee5c Du, T\u1eeb Du l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1eeb Tri H\u1ed1i, ban \u0111\u1ea7u t\u00ean l\u00e0 C\u1ea3nh Du, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf ch\u1eef 'C\u1ea3nh', \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Du. S\u00e1ch c\u0169ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n th\u1eed nghi\u1ec7m kh\u00ed nghi\u00eang do T\u1eeb Du ch\u1ebf t\u1ea1o.[\/footnote] ng\u01b0\u1eddi Giang Nam l\u00e0m.\"<\/i> Vua li\u1ec1n cho mang \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i, th\u00e2n h\u00e0nh th\u1eed nghi\u1ec7m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i. D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u00e8n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i m\u1eb7t tr\u1eddi l\u00ean cao th\u00ec x\u1ebf, tr\u0103ng tr\u00f2n r\u1ed3i s\u1ebd khuy\u1ebft, v\u1eadt \u0111\u1ea7y \u1eaft \u0111\u1ed5, v\u1eadt c\u1ef1c th\u1ecbnh \u1eaft suy. Nguy\u1ec7n B\u1ec7 h\u1ea1 gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i nh\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u01a1 nghi\u1ec7p mu\u00f4n \u0111\u1eddi, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 th\u1eadt may m\u1eafn bi\u1ebft bao.\"<\/i>\r\n\r\n[30] Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n[footnote]Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, 'Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i s\u1ee9', 'Khu m\u1eadt vi\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ee9', \u0111\u1ec1u d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft th\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i.[\/footnote]. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua hai ty n\u00e0y r\u1ed3i m\u1edbi tr\u00ecnh l\u00ean Vua. B\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec do c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ecb v\u00e0 l\u1ea1i thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd, b\u00ean trong th\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 n\u1ed9i t\u1ec9nh ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i chuy\u1ec3n xu\u1ed1ng c\u00e1c ty, vi\u1ec7c th\u1ef1c thi hay \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ea3y sinh t\u1ec7 n\u1ea1n, trong cung kh\u00f4ng bi\u1ebft, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 quan n\u00e0o gi\u00e1m s\u00e1t.\r\n\r\nKhu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u h\u1ed3i t\u1eeb L\u0129nh Nam, li\u1ec1n d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb xa, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, e r\u1eb1ng s\u1ebd l\u1ee1 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i. Xin thi\u1ebft l\u1eadp ri\u00eang m\u1ed9t c\u01a1 quan, c\u1eed quan chuy\u00ean tr\u00e1ch, ki\u1ec3m tra s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1eafc ngh\u1ebdn.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ea3nh vi\u1ec7c c\u1ee7a Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u1eb7t Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, giao cho H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a hai ty. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n, t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng trong v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng vi\u1ec7c ra v\u00e0o, ki\u1ec3m tra r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o c\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 s\u00f3t hay \u0111\u00ecnh tr\u1ec7[footnote]vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf 'kh\u00f4ng' thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\n[31] Ph\u00e1t s\u1eafc ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Trung th\u01b0, sau \u0111\u00f3 giao cho Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam qu\u1ea3n.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, Khu m\u1eadt s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9, H\u00e0n l\u00e2m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u1eeba lang, c\u00e1c quan L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh C\u1ea5p x\u00e1 v\u00e0 tam ty ph\u00e1n c\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh, c\u1ea7n m\u1eabn, gi\u1ecfi giang, hi\u1ec3u r\u00f5 ti\u1ec1n t\u1ec7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Tam ty ph\u00e1n quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0 suy y\u1ebfu kh\u00f4ng n\u1eb1m trong danh s\u00e1ch ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[33] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n Ho\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3i Ch\u00e2u, nh\u00e2n khi T\u1ea3 ty gi\u00e1n L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 trong v\u00f9ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Vua li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho V\u0169 X\u1ee9ng tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u.\r\n\r\nNg\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 dung n\u1ea1p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. C\u00e1c khanh n\u00ean tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n[footnote] Ch\u1eef 't\u1ea7m' trong c\u00e2u 'T\u1ea7m m\u1ec7nh tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay d\u1ef1a v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[34] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ec7nh cho C\u1ea5p s\u1ef1 trung ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ph\u1ea3n bi\u1ec7n c\u00e1c chi\u1ebfu s\u1eafc thu\u1ed9c Th\u00f4ng ti\u1ebfn ty v\u00e0 Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty. M\u1ecdi chi\u1ebfu s\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i m\u1edbi ban h\u00e0nh. L\u00fac \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e1i Ninh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u. C\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u ph\u1ea1m ph\u00e1p, V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Vua ban chi\u1ebfu tra x\u00e9t t\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh gi\u1eef l\u1ea1i chi\u1ebfu th\u01b0 v\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111ang \u0111\u1ea3m nh\u1eadn tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. N\u1ebfu v\u00ec m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u m\u00e0 l\u00e0m nh\u1ee5c ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, th\u1ea7n e r\u1eb1ng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi s\u1ebd c\u00f3 l\u00f2ng khinh th\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 binh l\u00ednh \u00e9p t\u1ee5ng vi\u00ean qu\u00e2n h\u1eadu. Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u1ea1i d\u1eabn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u00e2u, Vua nghe xong \u0111\u1ed5i s\u1eafc m\u1eb7t v\u00e0 khen ng\u1ee3i \u00f4ng.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u1ea7n Th\u1ee9, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ng\u1ee5y T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00e3 H\u1eefu Chi c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf kinh \u0111\u00f4; T\u1ea3 ty gi\u00e1n L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng c\u00f9ng 97 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf huy\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n 5.000 h\u1ed9.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ecbnh tr\u1ecb, Vua ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, trong l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i, \u0111\u00f2i danh s\u00e1ch c\u00e1c quan thanh li\u00eam \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, xem x\u00e9t c\u00e1c tri\u1ec1u th\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ee9c v\u1ecdng, \u0111\u1ec1u sai h\u1ecd ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi. Khi th\u1ea5y t\u00ean L\u00e3 H\u1eefu Chi, Vua nh\u00ecn l\u00e2u h\u01a1n. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y H\u1eefu Chi ti\u1ebfn c\u1eed \u0110\u00f4ng D\u00e3 Nh\u1eadt Tuy\u00ean kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u00f4ng chu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ed7i l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady, L\u00e3 H\u1eefu Chi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[36] M\u00f9a thu \u0111\u00f3, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u00e1ng b\u1ea3y m\u01b0a li\u00ean t\u1ee5c kh\u00f4ng ng\u1edbt, b\u00f9n s\u00e2u m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc, ngo\u00e0i c\u1eeda Chu T\u01b0\u1edbc v\u00e0 S\u00f9ng Minh n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i ph\u1ea3i d\u00f9ng b\u00e8 n\u1ed5i \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i. Th\u00e0nh l\u0169y, nh\u00e0 c\u1eeda ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ed5 n\u00e1t, nhi\u1ec1u d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00e8, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng v\u1ecdt, m\u00f9a m\u00e0ng v\u00f9ng ven \u0111\u00f4 ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1ea5t b\u00e1t, d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ea1y n\u1ea1n r\u1ea5t \u0111\u00f4ng. Kho\u1ea3ng gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, D\u0129nh, T\u1ed1ng, B\u1ea1c, b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 ong, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i l\u1ea1i. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u00e2m d\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng h\u00f2a l\u00e0 do c\u00f4ng ph\u1ee7, n\u00ean nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch m\u1eafng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, L\u00fd H\u00e3ng r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c khanh h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ea7y xe, h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i sao?\"<\/i> Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00fam n\u00fam l\u1ea1y t\u1ea1. Ho\u00e0ng Trung ra ngo\u00e0i, n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ea3m th\u1ea5y v\u0169 tr\u1ee5 nh\u1ecf m\u00e0 th\u00e2n m\u00ecnh l\u1edbn, h\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 chui xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch \u2018\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n\u2019, kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn L\u00e3 \u0110oan, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec h\u1eafn m\u1edbi tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, m\u01b0a l\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a h\u1eafn ch\u0103ng?)<\/i>\r\n\r\n[37] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh. T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u1ef1 n\u00f3i m\u1eb9 m\u00ecnh l\u00e0 b\u00e0 T\u00f4n th\u1ecd 85 tu\u1ed5i, \u0111ang b\u1ec7nh n\u1eb7ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n xa r\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh, Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. Khi T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, m\u1eb9 \u00f4ng v\u00e0o cung y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua khen ng\u1ee3i b\u00e0 th\u1ecd kh\u1ea3o l\u1ea1i c\u00f3 con hi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng ban th\u01b0 t\u1eeb h\u1ecfi th\u0103m, l\u1ea1i ban th\u00eam v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u00e1c quan coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vinh h\u1ea1nh. T\u1ec1 Hi\u1ec1n sau \u0111\u00f3 g\u1eb7p tang m\u1eb9, b\u1ea3y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y ch\u1ec9 \u0103n m\u1ed9t b\u00e1t ch\u00e1o, \u0111\u1ebfn h\u1ebft tang ch\u1ec9 \u0103n c\u01a1m g\u1ea1o l\u1ee9t.\r\n\r\n[38] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0o ph\u00fa \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 t\u00edch tr\u1eef c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, d\u1ee5 d\u1ed7 k\u1ebb x\u1ea5u \u0111\u00e0o ng\u1ea7m \u0111\u00ea s\u00f4ng, khi\u1ebfn h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1. Tri ph\u1ee7 s\u1ef1 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n bi\u1ebft r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n, m\u1ed9t h\u00f4m, quan coi \u0111\u00ea b\u00e1o c\u1ea5p, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u1ec7nh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa l\u1ea5y c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa. T\u1eeb \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian l\u1ee3i n\u1eefa.\r\n\r\nKhi s\u00f4ng v\u1ee1 \u1edf ch\u00e2u Thi\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1, d\u00e2ng cao tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ee7. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u00edch th\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea5t l\u1ea5p, nh\u01b0ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ngh\u00ecn, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 h\u1ed7 tr\u1ee3. C\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n n\u1ed5i gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Th\u00e0nh ph\u1ee7 s\u1eafp b\u1ecb ch\u00ecm, d\u00e2n ch\u00fang s\u1eafp ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u1ecbnh ng\u1ed3i nh\u00ecn sao? Ai kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m!\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi run s\u1ee3 h\u0103ng h\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi hai ng\u00e0y th\u00ec th\u00e0nh ho\u00e0n th\u00e0nh. Vua nghe tin khen ng\u1ee3i, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[39] T\u1eeb th\u1eddi \u0110oan C\u1ee7ng tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n ty L\u00fd \u00e1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u do Vua t\u1ef1 tay l\u1ef1a ch\u1ecdn. D\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft k\u00eau oan, Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a \u0110\u00e0i vi\u1ec7n mang l\u1ec7nh truy\u1ec1n \u0111i x\u00e9t x\u1eed. Trong m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00f3, h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u1edf n\u00ean trong s\u1ea1ch v\u00e0 gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 ch\u01b0a t\u1eebng x\u1eed \u00e1n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan, Vua cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, ch\u1eb3ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft, giao vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn[footnote] Giao vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn,'ty' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\n[40] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, t\u1eeb nay c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i qua ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u ho\u1eb7c Th\u00f4ng ph\u00e1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ecb \u0111\u1ebfn so\u1ea1n chi\u1ebfu, phong L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 v\u00e0 mi\u1ec5n ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u1ee9 \u00ec ra gi\u1eef ch\u1ee9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1eddi m\u01b0a d\u1ea7m h\u01a1n tr\u0103m ng\u00e0y, B\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng v\u1ea5t v\u1ea3, n\u1ed7i bu\u1ed3n hi\u1ec7n r\u00f5 tr\u00ean m\u1eb7t, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u1ee5 t\u01b0\u1edbng, nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 b\u1ecf b\u00ea \u0111\u1ebfn v\u1eady, nh\u01b0ng \u00f4ng ta v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 \u00fd t\u1ef1 tr\u00e1ch xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c Trung \u0111\u00e0i b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u00e1ch, l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a tr\u0103m quan, ch\u1ee9c H\u1eefu l\u1ea1i th\u1ea5p h\u01a1n T\u1ea3, \u0111\u1ecba v\u1ecb v\u00e0 uy t\u00edn kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng, n\u1ebfu c\u1ee9 phong cho \u00f4ng ta, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i h\u1ebft l\u00f2ng trung ngh\u0129a. N\u00ean gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o c\u00e1c quan.\"<\/i>\r\n\r\nVua v\u00ec L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh b\u00e3i ch\u1ee9c, nh\u01b0ng trong chi\u1ebfu v\u1eabn qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e2u ng\u00e0y ng\u0103n c\u1ea3n ngu\u1ed3n gi\u00e1o h\u00f3a, khi\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5t v\u1ecdng s\u00e2u s\u1eafc.\"<\/i> Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n tr\u1ecdng, li\u00eam khi\u1ebft, quen thu\u1ed9c ch\u00ednh s\u1ef1 trong \u0111\u00e0i c\u00e1c, nhi\u1ec1u danh s\u0129 h\u1eadu b\u1ed1i \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u1eeda \u00f4ng, nh\u01b0ng khi \u1edf Trung th\u01b0, \u00f4ng qu\u00e1 lo s\u1ee3 th\u1eadn tr\u1ecdng, ch\u00ednh s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, n\u00ean b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh.\r\n\r\n[42] C\u00f9ng ng\u00e0y, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169, ki\u00eam ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Khi M\u00f4ng Ch\u00ednh m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n l\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa \u1edf L\u1ea1c Trung, sao l\u1ea1i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9? Ch\u1ec9 v\u00ec khi M\u00f4ng Ch\u00ednh ch\u01b0a \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, t\u1eebng \u0111\u1ebfn xin ti\u1ec1n Th\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00fd n\u00ean \u0111\u00e3 vu c\u00e1o \u0111\u1ec3 h\u00e3m h\u1ea1i \u00f4ng.\"<\/i> Vua nghe xong l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Th\u00e2n. M\u00f4ng Ch\u00ednh kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ec7n minh, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n tra ra s\u1ef1 th\u1eadt v\u1ec1 t\u1ed9i c\u0169 c\u1ee7a Th\u00e2n n\u00ean l\u1ea1i c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng ta. L\u00fac n\u00e0y, M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n qu\u1ea3 th\u1eadt ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng.\"<\/i> M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1eddi.\r\n\r\n[43] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. B\u1ec1 ngo\u00e0i D\u1ecbch Gi\u1ea3n c\u00f3 v\u1ebb th\u1eb3ng th\u1eafn, nh\u01b0ng b\u00ean trong r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc. T\u1eeb ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, khi ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 30 tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 \u1edf cung H\u00e0n l\u00e2m 8 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau qu\u00fd, v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn ba l\u1ea7n. L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0o sau[footnote]'L\u00fd H\u00e3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p h\u01a1n D\u1ecbch Gi\u1ea3n, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng ngang v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Vua mu\u1ed1n tu\u00e2n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ee3i cho danh ti\u1ebfng \u00f4ng th\u00eam v\u1eefng ch\u1eafc. Nh\u01b0ng D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00ec cha m\u1eb9 gi\u00e0, mu\u1ed1n th\u0103ng ti\u1ebfn nhanh, nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, \u0111\u00e3 n\u00f3i nhi\u1ec1u v\u1ec1 nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u1ef1. L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Vua li\u1ec1n c\u1eed D\u1ecbch Gi\u1ea3n thay th\u1ebf.\r\n\r\nM\u1eb9 D\u1ecbch Gi\u1ea3n l\u00e0 Ti\u1ebft Th\u1ecb v\u00e0o cung, Vua m\u1eddi b\u00e0 ng\u1ed3i v\u00e0 h\u1ecfi: <i>\"B\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ea1y con nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00e0nh t\u00e0i \u0111\u1ebfn v\u1eady?\"<\/i> B\u00e0 \u0111\u00e1p: <i>\"Khi nh\u1ecf d\u00f9ng l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng r\u0103n d\u1ea1y, l\u1edbn l\u00ean d\u00f9ng thi th\u01b0 gi\u00e1o hu\u1ea5n.\"<\/i> Vua quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 M\u1ea1nh m\u1eabu c\u1ee7a th\u1eddi nay, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 nh\u01b0 v\u1eady, sao c\u00f3 th\u1ec3 sinh ra ng\u01b0\u1eddi con nh\u01b0 th\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[44] H\u00f4m \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i l\u1ea5y Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Tri\u1ec7u Dung l\u00e0m Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu[footnote]Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, 'T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu', trong '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 41 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f9ng 'Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu'.[\/footnote], v\u00e0 c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1.\r\n\r\nH\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n \u0111\u1ed1 k\u1ef5 \u00f4ng. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c r\u1eb1ng, l\u00fac M\u1eabn Trung c\u00f2n \u1edf ph\u00e1p t\u1ef1, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Kh\u1ea3n gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf qu\u00e2n V\u00f4 Vi, v\u00ec tham \u00f4 m\u00e0 b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9, \u0111\u00e3 g\u1eedi th\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong tri\u1ec1u, c\u1ea7u xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i[footnote]C\u1ea7u xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i, ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282, truy\u1ec7n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung b\u1ed5 sung.[\/footnote], M\u1eabn Trung c\u0169ng nh\u1eadn th\u01b0 \u0111\u00f3.\r\n\r\nVi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed tra x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt, t\u1eebng c\u00f3 th\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u1eeda, M\u1eabn Trung th\u1ea5y t\u00ean ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi, kh\u00f4ng m\u1edf li\u1ec1n b\u1ea3o \u0111em \u0111i. Sau \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gia nh\u00e2n ri\u00eang c\u1ee7a Kh\u1ea3n, tra h\u1ecfi[footnote]Tra h\u1ecfi, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea5n chi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u00f3 khai r\u1eb1ng b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf v\u00e0o \u1ed1ng tre, ch\u00f4n \u1edf tr\u1ea1m d\u1ecbch L\u00e2m Giang. Sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o l\u00ean, th\u1ea5y phong \u1ea5n v\u1eabn nguy\u00ean v\u1eb9n. Vua r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, cho tri\u1ec7u ki\u1ebfn an \u1ee7i, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, quy\u1ebft \u00fd tr\u1ecdng d\u1ee5ng, c\u00f9ng v\u1edbi Tri\u1ec7u Dung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\r\n\r\nTri\u1ec7u Dung v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua n\u00f3i: <i>\"Ho\u00e0ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec im l\u1eb7ng gi\u1eef ch\u1ee9c, n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i nhi\u1ec7m, v\u1eeba kh\u00f3c v\u1eeba t\u1ea1 \u01a1n[footnote]V\u1eeba kh\u00f3c v\u1eeba t\u1ea1 \u01a1n, ch\u1eef 'th\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 v\u0103n m\u1ea1ch tr\u00ean d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Tr\u1eabm c\u0169ng th\u1ea5y x\u00f3t xa. X\u01b0a nh\u00e0 Chu c\u00f3 m\u01b0\u1eddi k\u1ebb lo\u1ea1n th\u1ea7n, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng t\u00e2m \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ee9c. B\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5ng s\u1ef1 ch\u1ee7, h\u00e1 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec3 gi\u1eef tr\u1ecdn \u0111\u1ea7u cu\u1ed1i? Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f2n mu\u1ed1n l\u1eadp c\u00f4ng danh gi\u1eefa th\u1eddi lo\u1ea1n, hu\u1ed1ng chi th\u1eddi th\u1ecbnh? C\u00e1c khanh n\u00ean c\u00f9ng nhau g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec im l\u1eb7ng gi\u1eef ch\u1ee9c n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i nhi\u1ec7m, c\u0103n c\u1ee9 theo bi\u1ec7t b\u1ea3n Th\u1ef1c l\u1ee5c.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea5y T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra tr\u1ea5n Thanh ch\u00e2u. Vua v\u1ed1n y\u00eau qu\u00fd Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, sau khi \u00f4ng \u0111i, nh\u1edb th\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f4ng vui, h\u1ecfi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u1edf Thanh ch\u00e2u c\u00f3 vui kh\u00f4ng?\"<\/i> C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>\"Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, ch\u1eafc h\u1eb3n s\u1ebd vui.\"<\/i> M\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n, Vua l\u1ea1i h\u1ecfi c\u1eadn th\u1ea7n, h\u1ecd \u0111\u00e1p nh\u01b0 c\u0169. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng Vua s\u1ebd tri\u1ec7u Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1ec1, b\u00e8n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng qu\u00ean Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ng\u00e0y ng\u00e0y u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u vui ch\u01a1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 nh\u1edb \u0111\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng?\"<\/i> Vua nghe xong im l\u1eb7ng.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, l\u1ea5y H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tr\u1ea5n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, cho ph\u00e9p \u00f4ng c\u1ea5p t\u1ed1c v\u00e0o tri\u1ec1u, ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u00fac \u0111\u00f3, kinh th\u00e0nh m\u01b0a li\u00ean mi\u00ean, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho ng\u1ef1a trong chu\u1ed3ng ra c\u00e1c qu\u1eadn ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm c\u1ecf. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng m\u00f9a thu ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu ng\u1ef1a. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n n\u00f3i: <i>\"D\u01b0\u1edbi \u1ea3i n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp tr\u00e0n, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ea1n gi\u1eb7c ph\u00eda nam.\"<\/i> Vua nghe theo. N\u0103m \u0111\u00f3, gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng.\r\n\r\n[47] Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u00e3 tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, \u0110\u00e1n v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n n\u00ean ph\u1ea3i tr\u00e1nh t\u00ecnh c\u1ea3m, b\u00e8n d\u1eabn vi\u1ec7c x\u01b0a c\u1ee7a \u0110\u1ed9c C\u00f4 U\u1ea5t v\u00e0 Quy\u1ec1n \u0110\u1ee9c D\u01b0 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua tr\u1ecdng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, cho l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tu so\u1ea1n \u1edf T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn khi X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Vua l\u1ea1i cho \u0110\u00e1n l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o.\r\n\r\n[48] H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf L\u1ea1i b\u1ed9, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n v\u00e0o g\u1eb7p Vua. Vua nh\u00ecn \u00f4ng, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 gi\u00e0u v\u0103n t\u1eeb, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong gi\u1edbi s\u0129 phu Giang \u0110\u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e2n n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh l\u00e0m \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng khen.\"<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"B\u00f9i H\u00e0nh Ki\u1ec7m kh\u00f4ng d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, V\u01b0\u01a1ng, L\u00f4, L\u1ea1c, ch\u00ednh v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. L\u1ea5y \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh l\u00e0m \u0111\u1ea7u, th\u1ef1c \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi Th\u00e1nh d\u1ea1y.\"<\/i>\r\n\r\n[49] D\u00e2n \u1edf Kinh k\u1ef3 l\u00e0 M\u00e2u Huy \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, ki\u1ec7n vi\u1ec7c gia n\u00f4 l\u00e0m m\u1ea5t m\u1ed9t con l\u1ee3n \u0111\u1ef1c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban cho m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111em ki\u1ec7n l\u00ean Tr\u1eabm, ph\u1ea3i x\u1eed quy\u1ebft, th\u1eadt \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng suy t\u1eeb t\u00e2m n\u00e0y m\u00e0 cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00e2n oan.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Th\u1ea7n trong s\u00e1ch 'Tr\u1eed s\u1eed' nh\u1ea7m l\u1eabn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, nay theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed'. X\u00e9t b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 9.)<\/i>\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, th\u00e1ng 10 nhu\u1eadn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda th\u00e0nh 'Ph\u1ee5 th\u1ea7n'.[\/footnote]: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eebng nghe M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng khi c\u00f2n \u1edf Th\u1ee5c c\u0169ng t\u1ef1 m\u00ecnh lo vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1. Nh\u01b0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, l\u1ea1i do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, d\u00f9ng t\u00e2m sai l\u1ea7m. M\u1ed7i khi c\u00f3 \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, l\u00fac t\u1ed9i nh\u00e2n s\u1eafp b\u1ecb h\u00e0nh h\u00ecnh, sai ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi k\u00eau oan, li\u1ec1n chuy\u1ec3n sang c\u01a1 quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i, c\u00f3 khi k\u00e9o d\u00e0i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Vua H\u1ea1 V\u0169 kh\u00f3c t\u1ed9i, m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n x\u01b0a. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch x\u01b0a, th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00fd l\u1ebd \u1ea5y. H\u1ea1 V\u0169 ch\u1ec9 l\u00e0m theo \u0111\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 than th\u1edf r\u1eb1ng m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1eb1ng Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i ch\u1ebft theo ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00ean m\u1edbi xu\u1ed1ng xe m\u00e0 kh\u00f3c. C\u00f2n k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu t\u00ecnh l\u00fd kh\u00f3 tha, Tr\u1eabm t\u1ea5t kh\u00f4ng dung tha.\"<\/i>\r\n\r\nTham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00e0 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng l\u00e0m quan \u1edf Giang Nam, nghe n\u00f3i L\u00fd D\u1ee5c khi c\u00f2n n\u1eafm quy\u1ec1n c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. M\u1ed7i m\u00f9a h\u00e8 th\u00ec cho t\u1ed9i nh\u00e2n gi\u0103ng m\u00e0n \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh mu\u1ed7i m\u00f2ng, m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea1i c\u1ea5p ch\u0103n \u0111\u1ec7m \u0111\u1ec3 h\u1ecd ng\u1ee7 y\u00ean, khi\u1ebfn t\u1ed9i \u00e1c lan r\u1ed9ng k\u00e9o d\u00e0i, cho l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh, l\u1ea1i sai thu\u1eadt s\u0129 th\u1eafp \u0111\u00e8n \u0111\u1ec3 b\u00f3i, n\u1ebfu \u0111\u00e8n kh\u00f4ng t\u1eaft trong v\u00e0i ng\u00e0y, li\u1ec1n chuy\u1ec3n sang c\u01a1 quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i, s\u1ee3 c\u00f3 oan khu\u1ea5t. \u0110\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, luy\u1ebfn c\u00e1i \u1ea5m \u00e1p, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\"<\/i>\r\n\r\nVua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"Ngu mu\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f2n ch\u1edd g\u00ec!\"<\/i>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i: <i>\"Thanh t\u0129nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh tr\u1ecb, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd ch\u1ec9 s\u00e2u xa c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o. Mu\u00f4n vi\u1ec7c t\u1eeb c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1ebfn v\u00f4 vi, \u0111\u1ea1o v\u00f4 vi, Tr\u1eabm s\u1ebd c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nh\u01b0 C\u1ea5p \u00c1m n\u1eb1m tr\u1ecb v\u00f9ng Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng, M\u1eadt T\u1eed Ti\u1ec7n g\u1ea3y \u0111\u00e0n tr\u1ecb v\u00f9ng \u0110\u01a1n Ph\u1ee5, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o.\"<\/i> Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u: <i>\"N\u1ebfu qu\u1ed1c gia thi h\u00e0nh \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o, s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh, hi\u1ec7u qu\u1ea3 r\u1ea5t nhanh.\"<\/i> T\u1ec3 th\u1ea7n L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i 'tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 n\u1ea5u c\u00e1 nh\u1ecf'. C\u00e1 m\u00e0 khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng th\u00ec n\u00e1t, d\u00e2n m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec lo\u1ea1n. Nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9, xin b\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n s\u1ef1 thanh t\u0129nh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecbt mi\u1ec7ng ng\u01b0\u1eddi ta. K\u1ebb cu\u1ed3ng n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n ch\u1ecdn l\u1ef1a, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a.\"<\/i>\r\n\r\n[52] M\u1ed9t th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t <i>(s\u1eeda l\u1ea1i t\u1eeb <i>\"B\u00ednh D\u1ea7n\"<\/i> d\u1ef1a theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3ng s\u00f3c nhu\u1eadn)<\/i>, ng\u00e0y m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m c\u1ef1c nam, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn tri\u1ec1u th\u1ea7n.\r\n\r\n[53] Vua ch\u0103m ch\u1ec9 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i s\u00e1ng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ti\u1ebfp nh\u1eadn tri\u1ec1u th\u1ea7n, nghe ch\u00ednh s\u1ef1 xong, li\u1ec1n ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a v\u1eabn ch\u01b0a \u0103n. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ea1 B\u00ed d\u00e2ng l\u1eddi: <i>\"Xin t\u1eeb nay sau khi nghe ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, h\u00e3y d\u00f9ng b\u1eefa, r\u1ed3i m\u1edbi ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, sau \u0111\u00f3 b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"V\u0103n V\u01b0\u01a1ng t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0103n, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c x\u01b0a. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a B\u00ed c\u0169ng l\u00e0 l\u00f2ng trung c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i th\u01b0\u01a1ng ch\u00faa.\"<\/i> Vua l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"M\u1ed9t t\u1ea5c th\u1eddi gian c\u0169ng \u0111\u00e1ng qu\u00fd. N\u1ebfu c\u1ea3 ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, trong tr\u0103m n\u0103m c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, sao kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng!\"<\/i>\r\n\r\n[54] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i h\u1ea7u c\u1eadn r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n kh\u1ecfi c\u1ea3nh l\u1ea7m than. N\u1ebfu c\u1ee9 th\u00edch ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng, khoe khoang uy v\u0169 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c, th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang thi\u00ean h\u1ea1 h\u1ea7u nh\u01b0 s\u1ebd b\u1ecb di\u1ec7t vong!\"<\/i>\r\n\r\nTh\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh Li\u00eau, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Tu\u1ef3 D\u1ea1ng \u0110\u1ebf to\u00e0n qu\u00e2n b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e2n chinh d\u1eabn qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u1eadn \u0111\u1ea5t l\u1ea5p h\u00e0o, th\u00e2n l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n s\u0129, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"D\u1ea1ng \u0110\u1ebf h\u00f4n \u00e1m, th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n. \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 v\u1eady, sao l\u1ea1i th\u1ea5t s\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u1ebf? H\u01a1n n\u1eefa, tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u1ed1t \u1edf vi\u1ec7c tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng man di n\u00ean \u0111\u1ec3 ngo\u00e0i t\u1ea7m suy ngh\u0129. Tr\u1eabm n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ecbnh, Ph\u1ea7n, xem x\u00e9t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf K\u1ebf B\u1eafc, l\u00fac \u1ea5y c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i kh\u00ed h\u0103ng, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Tang Can, v\u01b0\u1ee3t d\u00f2ng m\u00e0 qua, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea7u. Khi \u0111i th\u00ec xung phong \u0111i \u0111\u1ea7u, khi v\u1ec1 th\u00ec ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i ph\u00eda sau. B\u00ecnh t\u00e2m ngh\u0129 l\u1ea1i, c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng c\u1ea9n tr\u1ecdng.\"<\/i>\r\n\r\nM\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"Binh l\u1eeda g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong, hao t\u1ed5n t\u00e0i l\u1ef1c, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed9ng binh nhi\u1ec1u. H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc minh qu\u00e2n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c d\u00f9ng binh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi h\u1ed1i h\u1eadn, b\u1ecb \u0111\u1eddi sau ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i h\u1ed1i h\u1eadn m\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1edbm bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t, so v\u1edbi hai v\u1ecb Vua kia, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u01a1n xa sao?\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm m\u1ed7i khi b\u00e0n vi\u1ec7c xu\u1ea5t binh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. C\u1ed5 nh\u00e2n n\u00f3i qu\u00e2n Vua nh\u01b0 m\u01b0a thu\u1eadn, \u00fd t\u1ee9 ch\u00ednh l\u00e0 v\u1eady. Nay bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u01b0\u1eddng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb qu\u1ed1c thanh t\u0129nh v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nM\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u1ea5y s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb m\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c, n\u00ean h\u01b0\u1edfng v\u1eadn l\u00e2u d\u00e0i. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1 cao thanh t\u0129nh, th\u1eadt l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn v\u00f4 bi\u00ean c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y d\u1ef1a theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f9ng b\u1ea3o hu\u1ea5n v\u00e0 b\u00e0i <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi\"<\/i> c\u1ee7a Ph\u00fa B\u1eadt so\u1ea1n v\u1ec1 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. C\u00e2u <i>\"Trung Qu\u1ed1c y\u00ean t\u0129nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng man di t\u1ef1 quy ph\u1ee5c\"<\/i>, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u1ec1 M\u00f4ng Ch\u00ednh th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng trong b\u1ea3o hu\u1ea5n l\u1ea1i g\u00e1n cho Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n; c\u00e2u <i>\"thanh t\u0129nh tr\u1ecb qu\u1ed1c\"<\/i>, theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a M\u00f4ng Ch\u00ednh, nh\u01b0ng trong b\u1ea3o hu\u1ea5n l\u1ea1i g\u00e1n cho L\u00e3 \u0110oan. Nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng theo. Th\u00e1ng 6 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 5, M\u00f4ng Ch\u00ednh l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 chi\u00eau \u0111\u00e3i qu\u1ea7n th\u1ea7n, nh\u00e2n d\u1ecbp V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Thu\u1ef7 v\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f9ng tham d\u1ef1.\r\n\r\nTheo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, m\u1ed7i khi t\u01b0\u1edbng so\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i chinh chi\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1, Vua th\u01b0\u1eddng m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng. L\u00fac \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0111ang tr\u1ef1c, V\u0103n minh v\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1. Th\u1eddi Khai B\u1ea3o, L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9, t\u00e2u v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ban y\u1ebfn khao th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, sao l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y?\"<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00f3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn nay m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n. D\u1ecbch Gi\u1ea3n l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Theo l\u1ec7 c\u0169, khi Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 \u1edf l\u1ea7u \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a l\u1ea7u. T\u1eeb nay, m\u1ed7i khi Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 l\u1ea7u ban \u0111\u1ea1i x\u00e1, xin cho v\u1ecb n\u00e0y \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh Ng\u1ef1 s\u00e0ng c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9.\"<\/i> Vua c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. D\u1ecbch Gi\u1ea3n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00e1c l\u1ec7 c\u0169 trong H\u00e0n l\u00e2m. Khi c\u00f2n l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9, Vua \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi \u00f4ng nh\u01b0 b\u1ea1n b\u00e8. Nh\u01b0ng khi tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p Vua, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n m\u1eadt, m\u00e0 ch\u1ec9 th\u1ea5y Vua nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch ph\u1ea1t c\u00f4ng vi\u1ec7c, D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u00e8n h\u1ed1i h\u1eadn v\u00ec \u0111\u00e3 c\u1ea7u ti\u1ebfn qu\u00e1 nhanh.\r\n\r\n[56] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Chu Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hay d\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o, l\u1ea5y h\u00e0nh vi c\u1ee7a k\u1ebb l\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c? Nh\u01b0 S\u1eed Tri\u1ec7u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, chuy\u00ean vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f2n dung t\u00fang k\u1ebb x\u1ea5u. Khi s\u1eafp \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Danh, Chu Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u r\u1eb1ng: 'Huynh \u1edf trong tri\u1ec1u, ta \u1edf ngo\u00e0i, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eefng nh\u01b0 Th\u00e1i S\u01a1n.' Nh\u01b0ng nh\u1eefng m\u1eadt ngh\u1ecb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Tri\u1ec7u \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p b\u00e1o c\u00e1o l\u1ea1i, d\u00f9ng c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u00f2m ng\u00f3 nh\u00e0 H\u00e1n, th\u1ef1c l\u00e0 gian h\u00f9ng.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>\"X\u01b0a Tr\u1ea7n B\u00ecnh ph\u00f2 t\u00e1 nh\u00e0 H\u00e1n, c\u00f4ng tuy cao, nh\u01b0ng v\u00ec d\u00f9ng nhi\u1ec1u \u00e2m m\u01b0u, sau n\u00e0y t\u1ef1 h\u1ed1i h\u1eadn. T\u00f9y V\u0103n \u0110\u1ebf ng\u1ea7m h\u1ed1i l\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i, bi\u1ebft r\u00f5 k\u1ebb l\u00f2ng d\u1ea1 \u0111\u1ed9c \u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u. V\u00ec th\u1ebf, Tr\u1ea7n B\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i d\u00f5i, nh\u00e0 T\u00f9y c\u0169ng s\u1edbm di\u1ec7t vong.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[57] Ban \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi Hoa D\u01b0\u01a1ng, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u C\u00e1t Ch\u00e2u. D\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Ti\u00eau Gi\u00e1p, l\u00e0 k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0nh. L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh b\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng hung \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi v\u00e0o l\u01b0ng, x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i qu\u1eadn xa. Vua khen ng\u1ee3i \u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n, tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, ban cho \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1 th\u1ebb. Theo l\u1ec7 c\u0169, ban th\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0111ai b\u00ecnh b\u1ea1c, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho \u00f4ng \u0111ai s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c, l\u1ea1i ghi t\u00ean \u00f4ng l\u00ean b\u00ecnh phong trong cung.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1eefu k\u1ebf thu\u1ed9c Tam ty, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Ba n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng, ba l\u1ea7n x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng k\u1ebb hi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi ngu\"<\/i>, \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch m\u00e0 Vua Nghi\u00eau, Vua Thu\u1ea5n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a thi\u00ean h\u1ea1. T\u1eeb Tam \u0111\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u00f2n; t\u1eeb nh\u00e0 H\u00e1n tr\u1edf \u0111i, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea1o n\u00e0y c\u00e0ng tinh t\u1ebf h\u01a1n, c\u00f3 c\u01a1 quan Kh\u1ea3o c\u00f4ng, ban chi\u1ebfu x\u00e9t kh\u00f3a tr\u00ecnh, t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ea1 u\u00fd d\u01b0\u1edbi qu\u1eadn, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ec3 th\u1ea7n tr\u00ean tri\u1ec1u, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u t\u00ednh c\u00f4ng l\u1ed7, so s\u00e1nh \u01b0u li\u1ec7t.\r\n\r\nV\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u lo tu t\u1ec9nh, k\u1ebft qu\u1ea3 n\u1ed5i ti\u1ebfng, gi\u00e1o h\u00f3a lan r\u1ed9ng kh\u1eafp nh\u00e2n d\u00e2n, thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u00f2a b\u00ecnh. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, chi\u1ebfn tranh li\u00ean mi\u00ean, l\u1ec5 ph\u00e1p suy \u0111\u1ed3i, ch\u1ec9 c\u00f2n v\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 kh\u00f3a tr\u00ecnh, ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho b\u1ecdn ch\u00e2u huy\u1ec7n, vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u01a1i l\u1ecfng, th\u00e0nh ra danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c m\u1ea5t. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u ng\u00e0y nay, t\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed th\u1eddi x\u01b0a, tuy c\u00f3 l\u1ec7 x\u00e9t quan, nh\u01b0ng tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n x\u00e9t c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch t\u1ef1 ti\u1ebfn, k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c che \u0111\u1eady. T\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u1ecb l\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn; ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c k\u00e9m c\u1ecfi, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 c\u0169. M\u1ea5t h\u1ebft l\u00fd do khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i x\u1ea5u l\u00e0m qua loa. Khi\u1ebfn tai h\u1ecda h\u1ea1n h\u00e1n li\u00ean ti\u1ebfp, ki\u1ec7n t\u1ee5ng tr\u00e0n ng\u1eadp mong thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh sao \u0111\u01b0\u1ee3c?\r\n\r\nK\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 chi\u1ebfu cho quan ch\u1ee9c, tuy\u00ean l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, t\u00f9y vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o, hy v\u1ecdng quan ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n l\u1ee3i.<i>\" Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/i>\r\n\r\n<i><i>(Theo 'L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh truy\u1ec7n', L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, nh\u01b0ng th\u00e1ng hai n\u0103m nay m\u1edbi \u0111\u1ed5i \"<\/i>Ma kh\u00e1m vi\u1ec7n<i>\" th\u00e0nh \"<\/i>Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n<i>\", s\u1edb c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn \"<\/i>Th\u1ea9m quan\", n\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng hai, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00e1c, n\u00ean ghi \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m. L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1eefu k\u1ebf l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay.)<\/i>\r\n\r\n[58] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, quan tuy\u1ec3n tu\u1ed5i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p, Qu\u1ea3ng Nam; n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng xin nh\u1eadn, th\u00ec cho ph\u00e9p.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u1ecdc s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01b0\u1edbp, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ed5 nhi\u1ec7m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u1edf Giang Nam. Khi \u0111\u00f3, nh\u00e2n l\u00fac \u0111i truy b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u00f4ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ch\u00e2u l\u00e2m Giang, ch\u1ecdn nh\u1eefng binh s\u0129 d\u0169ng c\u1ea3m ch\u00e8o thuy\u1ec1n nh\u1eb9, r\u00ecnh xem l\u0169 c\u01b0\u1edbp h\u1ea1 du \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00e2u. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, ph\u00e1t qu\u00e2n ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn ba canh, g\u1eb7p h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u1ebft ch\u00fang.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, \u00f4ng k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u Th\u00f4ng ch\u00e2u truy b\u1eaft b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n. B\u1ecdn gi\u1eb7c bu\u1ed9c nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n l\u1ea1i, gi\u0103ng m\u00e0n, b\u1eafn n\u1ecf m\u1ea1nh v\u00e0 t\u00ean ng\u1eafn. \u0110ao ki\u1ebfm c\u1ee7a qu\u00e2n Do\u00e3n Cung \u0111\u00e2m \u0111\u1ebfn, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb m\u00e0n v\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, t\u00ean ng\u1eafn tr\u00fang vai ph\u1ea3i c\u1ee7a Do\u00e3n Cung, m\u00e1u ch\u1ea3y \u01b0\u1edbt c\u1ea3 tay \u00e1o, nh\u01b0ng s\u1eafc m\u1eb7t \u00f4ng v\u1eabn c\u00e0ng th\u00eam h\u00f9ng tr\u00e1ng. \u00d4ng t\u1eeb t\u1eeb sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u01a1i l\u1ed9i d\u00f9ng d\u00e2y bu\u1ed9c th\u1ecfi s\u1eaft n\u00e9m t\u1ee9 tung, ph\u00e1 tan m\u00e0n gi\u1eb7c, qu\u00e2n s\u0129 tranh nhau x\u00f4ng l\u00ean, gi\u1eb7c nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft qu\u00e1 n\u1eeda, b\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ea5y tr\u0103m t\u00ean. T\u1eeb \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n lo\u1ea1n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Do c\u00f3 c\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ea1c uy\u1ec3n Ph\u00f3 s\u1ee9, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u1edbn \u1edf Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tr\u00e0, mu\u1ed1i v\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda, \u0111ai v\u00e0ng v\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.\r\n\r\n[60] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ba l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, ho\u1eb7c kho l\u1eabm t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. D\u00f9 d\u00f9ng ti\u1ec1n quan \u0111\u1ec3 thu\u00ea nam \u0111inh k\u00e9o thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee3 kh\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean m\u1ed7i n\u0103m s\u1ed1 g\u1ea1o cung c\u1ea5p l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng qu\u00e1 ba tr\u0103m v\u1ea1n. D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung li\u1ec7t k\u00ea h\u1ebft s\u1ed1 thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 l\u00ednh tr\u00e1ng c\u1ee7a ba l\u1ed9 c\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt t\u01b0 v\u1eadn chuy\u1ec3n, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ch\u1ecdn l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ee9c [footnote]theo \u2018T\u1ed1ng b\u1ea3n\u2019, \u2018T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 309 truy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung b\u1ed5 sung ch\u1eef 'nha' v\u00e0o.[\/footnote], t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, Do\u00e3n Cung li\u1ec1n ph\u00e2n chia s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 giao vi\u1ec7c [footnote]ch\u1eef 'bi\u1ec7n' nguy\u00ean l\u00e0 'bi\u1ec7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. G\u1ea1o t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft v\u1eadn chuy\u1ec3n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i, T\u1ee9, r\u1ed3i t\u1eeb Ho\u00e0i, T\u1ee9 chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh s\u01b0. Th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, s\u1ed1 g\u1ea1o cung c\u1ea5p l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ebfn s\u00e1u tr\u0103m v\u1ea1n.\r\n\r\n<i>(Theo \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019, vi\u1ec7c Do\u00e3n Cung \u0111\u1ebfn Giang, Ho\u00e0i qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n tr\u00e0, mu\u1ed1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 4, nay ghi ph\u1ee5 cu\u1ed1i n\u0103m. Ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec theo truy\u1ec7n trong \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019. \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019 l\u1ea1i ghi v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean [footnote]ch\u1eef 'h\u1ef1u' nguy\u00ean l\u00e0 'nh\u1eadp', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], vi\u1ebft r\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung, ch\u1ee9c Giang Ho\u00e0i L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 ki\u00eam Tr\u00f3c t\u1eb7c Ph\u00e1ch ho\u1ea1ch tr\u00e0 di\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Giang Ho\u00e0i L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam Tr\u00f3c t\u1eb7c Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam C\u00f4ng s\u1ef1. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ee9c v\u1ee5 ghi trong truy\u1ec7n l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, c\u00f2n \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019 tr\u01b0\u1edbc kia ghi l\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n tr\u00e0, mu\u1ed1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 t\u01b0 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, \u0111\u01b0a b\u00e0i v\u1ecb Tuy\u00ean T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean th\u1edd c\u00f9ng. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>[3] \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea1 B\u00ed d\u00e2ng s\u1edb li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129 trong l\u1ec5 t\u1ebf giao. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm ti\u1ebfc c\u1ee7a c\u1ea3i, nh\u01b0ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> T\u1ea1 B\u00ed b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;Lo\u1ea1n Chu Th\u1eed \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c T\u00f4ng, h\u1ecda m\u00e3 x\u1ea1 \u0111\u1eddi H\u1eadu \u0110\u01b0\u1eddng Trang T\u00f4ng, \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n kh\u00f4ng h\u1eadu m\u00e0 th\u00e0nh. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb, ban th\u01b0\u1edfng l\u1ea1i h\u1eadu, th\u1eadt l\u00e0 \u0111i\u1ec1u hi\u1ebfm c\u00f3 \u1edf c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a nay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[4] Th\u00e1ng hai, Vua th\u1ea5y c\u00e1c v\u00f9ng Giang Nam, Ho\u00e0i Nam, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Thi\u1ec3m T\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0u l\u1ea1c nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, vi ph\u1ea1m lu\u1eadt ph\u00e1p.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, sai C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n H\u00e0n Th\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0n Th\u1ee5. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4 v\u00e0 quy\u1ec3n 36 'Thu\u1ea7n H\u00f3a n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5' l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0n Vi\u1ec7n\" id=\"return-footnote-153-1\" href=\"#footnote-153-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, Kh\u1ea3o c\u00f4ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, tr\u1ef1c B\u00ed c\u00e1c Phan Th\u1eadn Tu c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c n\u01a1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2u, tuy\u00ean \u0111\u1ea1t ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u0103m h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh, chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, khi\u1ebfn h\u1ecd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh n\u01a1i \u1edf, th\u00f4ng \u0111\u1ea1t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean tr\u00ean, x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c v\u1ee5 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt nh\u1eb9. Vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd. Quan l\u1ea1i n\u00e0o y\u1ebfu k\u00e9m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, ho\u1eb7c h\u00e0 kh\u1eafc kh\u00f4ng bi\u1ebft an d\u00e2n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean. N\u1ebfu chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0o b\u1ea5t ti\u1ec7n, c\u0169ng cho ph\u00e9p d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0111\u1ed5i Vi\u1ec7n kh\u1ea3o s\u00e1t quan ch\u1ee9c kinh tri\u1ec1u l\u00e0m Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Vi\u1ec7n kh\u1ea3o s\u00e1t quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n. L\u00fac \u1ea5y, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ea1 B\u00ed n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00ean &#8216;ma kh\u00e1m&#8217; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh danh.&#8221;<\/i> N\u00ean \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[6] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eeb khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, t\u00e0i l\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o, nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i t\u1eadp trung \u1edf kinh th\u00e0nh, c\u00e1c ch\u00e2u b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a c\u1ea3i, m\u1ecdi chi ti\u00eau trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u do Tam ty qu\u1ea3n l\u00fd, n\u00ean chi ph\u00ed ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Vua ch\u0103m ch\u00fa x\u1eed l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00f3 khi t\u1ef1 tay quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, lu\u00f4n l\u1ea5y vi\u1ec7c y\u00eau d\u00e2n, ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m g\u1ed1c.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, c\u00e1c quan tr\u00ecnh r\u1eb1ng qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ea7u v\u00e0 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n m\u1ea3nh, mu\u1ed1n \u0111em h\u1ee7y b\u1ecf. Vua l\u1ec7nh \u0111em gi\u1eb7t s\u1ea1ch, nhu\u1ed9m th\u00e0nh nhi\u1ec1u m\u00e0u s\u1eafc, th\u00eau th\u00e0nh h\u00e0ng ngh\u00ecn l\u00e1 c\u1edd, r\u1ed3i \u0111em cho c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem. L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ngo\u00e0i vi\u1ec7c v\u1ea1n c\u01a1, th\u00e1nh tr\u00ed cao xa, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i \u00fd t\u01b0\u1edfng. Tr\u1eddi sinh n\u0103m lo\u1ea1i t\u00e0i, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng; v\u1eadt c\u00f3 v\u1ea1n th\u1ee9, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u, d\u00f9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf qua, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ee9c suy ngh\u0129 c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 theo k\u1ecbp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ea3 ty gi\u1ea3n Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n nh\u00e2n khi ti\u1ebfp ki\u1ebfn, t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u ph\u1ea7n l\u1edbn thi\u1ebfu \u0103n, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n s\u00f3t. Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 mi\u1ec5n thu\u1ebf m\u00f9a thu cho d\u00e2n ngh\u00e8o, sao c\u00f2n c\u00f3 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p?&#8221;<\/i> Qu\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;D\u00e2n nh\u1ecf th\u01b0\u1eddng gian tr\u00e1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n danh l\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m, ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1 ngh\u00e8o m\u1edbi c\u00f2n thi\u1ebfu thu\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua than th\u1edf nhi\u1ec1u l\u1ea7n: <i>&#8220;Vi\u1ec7c mi\u1ec5n gi\u1ea3m hai kho\u1ea3n thu\u1ebf, Tr\u1eabm kh\u00f4ng ti\u1ebfc, n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ngh\u00e8o, d\u00f9 m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Nay trong th\u00e0nh qu\u00e1ch ch\u00e2u huy\u1ec7n, nh\u00e0 gi\u00e0u th\u00f4n t\u00ednh k\u1ebb ngh\u00e8o; ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, l\u1ea1i c\u00f3 quan l\u1ea1i gian x\u1ea3o \u1ea9n l\u1eadu thu\u1ebf, b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng th\u1eadt, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i. L\u00e0m sao c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u1ed1t v\u1ea1ch ra quy ch\u1ebf \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1ee3i cho k\u1ebb gian, kh\u00f4ng thu n\u1eb7ng d\u00e2n ngh\u00e8o, x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd Tr\u1eabm?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o hu\u1ea5n&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, nay ghi th\u00eam tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfu th\u01b0 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i th\u00e1ng ba<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-153-2\" href=\"#footnote-153-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Tuy nhi\u00ean, Qu\u00e2n l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang lo vi\u1ec7c tr\u00e0 mu\u1ed1i, l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0ng Ch\u00e2u, e r\u1eb1ng l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t trong tri\u1ec1u, n\u00ean d\u00f9ng t\u1eeb <i>&#8220;tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3&#8221;<\/i> \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1ea5t' v\u1ed1n l\u00e0 'l\u1ea1i', tr\u00ean ch\u1eef 'bi\u1ec7t' v\u1ed1n th\u1eeba ch\u1eef 'nhi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-153-3\" href=\"#footnote-153-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Th\u00e1ng ba, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o, c\u00e1c tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3 c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng thu\u1ebf kh\u00f3a, chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb c\u00f4 c\u00f9ng, ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ebb gian n\u1ecbnh, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ti\u1ec7n c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00f9ng l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ea5u, g\u1eedi nhanh v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f3 ki\u1ebfn ngh\u1ecb kh\u00e1c, cho ph\u00e9p ri\u00eang d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y, l\u1ea1i giao cho Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n xem x\u00e9t k\u1ef9 xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu c\u1ee9 c\u1ed1 t\u00ecnh tr\u00ec ho\u00e3n, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[10] Ban \u0111\u1ea7u, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u th\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, Vua r\u1ea5t t\u00e1n th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c li\u00ean t\u1ee5c m\u1ea5y n\u0103m m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao, ph\u00e1 ho\u1ea1i th\u00e0nh l\u0169y, nh\u00e0 d\u00e2n, kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u th\u00e0nh ao h\u1ed3, c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c tr\u1ed3ng tr\u1ecdt c\u1ee7a d\u00e2n. Do \u0111\u00f3, Th\u1eeba C\u1ee7 xin nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh khai kh\u1ea9n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, tr\u1ed3ng l\u00faa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u1ecbp, L\u1ec7nh L\u00e2m T\u00e2n Ho\u00e0ng M\u1eadu c\u0169ng d\u00e2ng th\u01b0, xin m\u1edf mang th\u00eam ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda B\u1eafc Ho\u00e0ng H\u00e0. M\u1eadu t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n, n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00ea t\u00f4i ch\u1ec9 tr\u1ed3ng ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb n\u00fai v\u1ec1, hao t\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c. Nay c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u00eda B\u1eafc c\u00f3 nhi\u1ec1u ao h\u1ed3, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, \u0111\u1ee1 t\u1ed1n c\u00f4ng l\u1ea1i d\u1ec5 l\u00e0m, ch\u1ec9 trong ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m, c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eabn d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ebd thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111i xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda B\u1eafc, sau \u0111\u00f3 \u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi M\u1eadu n\u00f3i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed H\u00e0 B\u1eafc duy\u00ean bi\u00ean \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n s\u1ee9, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n v\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0110o\u00e0n T\u00f2ng C\u1ed5 c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ho\u00e0ng M\u1eadu l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan. Huy \u0111\u1ed9ng 18.000 binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c, x\u00e2y \u0111\u1eadp d\u00e0i 600 d\u1eb7m \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 H\u00f9ng, M\u1ea1c, B\u00e1 ch\u00e2u, B\u00ecnh Nhung, Ph\u00e1 L\u1ed7, Thu\u1eadn An qu\u00e2n, \u0111\u1eb7t c\u1eeda c\u1ed1ng, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0111\u1ea7m \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbi ti\u00eau. N\u0103m \u0111\u1ea7u, l\u00faa b\u1ecb s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ebft h\u1ea1t. Ho\u00e0ng M\u1eadu cho r\u1eb1ng \u1edf Giang \u0110\u00f4ng s\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n mu\u1ed9n, l\u00faa th\u01b0\u1eddng ch\u00edn v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, c\u00f2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc s\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm, l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u1ecba kh\u00ed ch\u1eadm h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, n\u00ean l\u00faa kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ea1t. L\u00faa s\u1edbm \u1edf Giang \u0110\u00f4ng ch\u00edn v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, b\u00e8n l\u1ea5y gi\u1ed1ng \u0111\u00f3 b\u1eaft gieo tr\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m \u0111\u00f3, l\u00faa ch\u00edn.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c v\u00f5 th\u1ea7n c\u0169ng x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 canh t\u00e1c. Sau \u0111\u00f3, l\u00faa gieo tr\u1ed3ng l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u00edn, d\u01b0 lu\u1eadn c\u00e0ng th\u00eam gay g\u1eaft, su\u00fdt n\u1eefa b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 ch\u1edf m\u1ea5y xe b\u00f4ng l\u00faa, c\u1eed quan l\u1ea1i \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n m\u1edbi im l\u1eb7ng. T\u1eeb \u0111\u00f3, lau s\u1eady, trai \u1ed1c sinh s\u00f4i nhi\u1ec1u, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0y, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 d\u00e2ng t\u1ea5u, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i quy m\u00f4 l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, m\u1edbi phong H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9, Ho\u00e0ng M\u1eadu l\u00e0m Ph\u00e1n quan. X\u00e9t th\u1ea5y khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Ho\u00e0ng M\u1eadu, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u1ea1i t\u1ea5u tr\u00ecnh, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi thi h\u00e0nh, e r\u1eb1ng ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i quy m\u00f4 l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc. Nay theo s\u00e1ch &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd l\u00e0 m\u00f9ng 6; ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd l\u00e0 24.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Th\u00e1ng 3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e0nh \u0110\u1ee9c \u0110i\u1ec1n Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. Vua n\u00f3i v\u1edbi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y Tr\u1ecbnh V\u0103n B\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn l\u00e0 t\u01b0\u1edbng l\u00e3o th\u00e0nh tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u1edbi qu\u1ed1c gia, khanh n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u1eed t\u1ebf v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i> V\u0103n B\u1ea3o l\u1ea1y t\u1ea1 r\u1ed3i v\u00e2ng chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn v\u00ec l\u00f2ng trung d\u0169ng, t\u1eebng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt \u0111\u1ebfn ban cho, nh\u01b0ng Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn kh\u00f4ng nh\u1eadn. S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a T\u1ea5n V\u01b0\u01a1ng ban cho ng\u01b0\u01a1i, sao ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i?&#8221;<\/i> Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ta ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 B\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng v\u1eabn kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean lu\u00f4n tr\u1ecdng d\u1ee5ng, l\u1ea1i g\u1ea3 con g\u00e1i c\u1ee7a Ph\u00f9 V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd huy\u1ec7n ch\u00faa cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u1ee7 T\u00edn.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c Tr\u1ecdng Ti\u1ebfn d\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong &#8216;B\u00e1 quan bi\u1ec3u&#8217; v\u00e0o th\u00e1ng 3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Chi\u1ebfu c\u00e1c \u00e1n t\u1eeb m\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n qua H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[13] Chi\u1ebfu Ty thuy\u00ean c\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham qu\u00e2n T\u01b0 ph\u00e1p, t\u1eeb nay cho ph\u00e9p x\u00e9t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng t\u00edch.<\/p>\n<p>[14] Chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng vi\u1ec7c thi c\u1eed.<\/p>\n<p>[15] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, c\u01a1 quan lo\u1ea1i b\u1ecf g\u1ed7 th\u1eeba v\u00e0 c\u1ea5p cho s\u1edf \u0110\u00f4ng S\u1eb1n l\u00e0m c\u1ee7i. Vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, ch\u1ecdn nh\u1eefng g\u1ed7 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u00f3ng th\u00e0nh h\u00e0ng tr\u0103m c\u00e1i gi\u01b0\u1eddng d\u00e0i, ban cho c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt s\u1ee9 v\u00e0 Tam ty s\u1ee9. Vua n\u00f3i v\u1edbi L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u1eb7t<a class=\"footnote\" title=\"\u2018Nh\u1ecf\u2019 nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u2018vi\u2019, theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-153-4\" href=\"#footnote-153-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng g\u1ed7 t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, vi\u1ec7c khai th\u00e1c r\u1ea5t hao t\u1ed5n s\u1ee9c d\u00e2n, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t th\u00ec th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.&#8221;<\/i> Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ea7u tre, m\u1ea1t g\u1ed7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadn d\u1ee5ng, ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y. Th\u1ea7n ch\u1ec9 h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng h\u1ebft \u00fd tr\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[16] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c Ph\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri qu\u00e2n gi\u00e1m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 m\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c quan v\u00e0 gi\u1ecfi Nho h\u1ecdc.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n <i>(23)<\/i>, Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm c\u1ea7n m\u1eabn nghe ch\u00ednh s\u1ef1, mong ng\u00e0y \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh. Nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea1i ch\u1ee9c, l\u00fac ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh nh\u01b0 Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng, Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb, nh\u01b0ng sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba v\u1ecb, l\u1ea1i c\u1ea1nh tranh gi\u1eef im l\u1eb7ng, ch\u1eb3ng t\u1eebng v\u00ec Tr\u1eabm m\u00e0 t\u00e2u b\u00e0y vi\u1ec7c g\u00ec. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, ch\u1eb3ng l\u00fac n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0n h\u1ea1. \u0110\u1ea1o l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 qu\u00e2n ch\u1ee7, l\u1ebd n\u00e0o nh\u01b0 v\u1eady sao?&#8221;<\/i> L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, qu\u1ef3 l\u1ea1y. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, Tr\u1eabm n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c khanh, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm nhau.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd <i>(27)<\/i>, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf H\u00e0n L\u00e2m Vi\u1ec7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u1ecdc s\u0129 thanh cao qu\u00fd tr\u1ecdng, kh\u00f4ng quan n\u00e0o s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u00e0y nh\u1eadm ch\u1ee9c, c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c v\u00e0 di\u1ec5n tr\u00f2 kh\u1ec9, \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf l\u00e2u r\u1ed3i, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. Nay Gi\u00e1o Ph\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1c tr\u00f2 t\u1ea1p k\u1ef9, nh\u1ea3y l\u0103n, gi\u1ea5u ch\u00e2u, n\u00ean cho t\u1ed5 ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> R\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00e3 \u0110oan, L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0 Tri ch\u1ebf c\u00e1o S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5 c\u00f9ng d\u1ef1 h\u1ed9i.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i <i>(28)<\/i>, b\u00e3i b\u1ecf Sai Khi\u1ec3n Vi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m Quan Vi\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd chung. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Th\u1ea9m Quan Vi\u1ec7n, x\u00e9t c\u00f4ng lao, l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd. L\u1ea1i cho Ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00f9ng ki\u00eam ch\u1ee9c Tri Kh\u1ea3o Kh\u00f3a Vi\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thi tuy\u1ec3n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng do L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n qu\u1ea3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ho\u1eb7c t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m th\u00ec do Kh\u1ea3o Kh\u00f3a Vi\u1ec7n qu\u1ea3n. G\u1ed9p l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ee9c v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c c\u01a1 quan, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a D\u1ecbch Gi\u1ea3n.<\/p>\n<p><i>(L\u00e3 M\u00f4ng Hanh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua n\u00f3i v\u1edbi Ph\u00e1n Thuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y trong anh em l\u00e0 gi\u1ecfi nh\u1ea5t, sao M\u00f4ng Ch\u00ednh kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;M\u00f4ng Hanh, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n cho l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u00e9p trong &#8216;L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh truy\u1ec7n&#8217;, x\u1ea3y ra v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, nay ghi ch\u00fa l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i kh\u1ea3o c\u1ee9u. M\u00f4ng Hanh \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 ba.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c ch\u1ee9c S\u1ee9 \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 Di\u00eam thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi, H\u1ed9 b\u1ed9, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean S\u1ee9 cho Tam ty, s\u00e1u vi\u00ean Ph\u00e1n quan, ba vi\u00ean Suy quan. \u1ede ba b\u1ed9 C\u00e2u vi\u1ec7n, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n c\u00e2u quan v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n quan. C\u00e1c thu\u1ed9c l\u1ea1i v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. C\u00e1c v\u0103n th\u01b0 x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ec1u do Ph\u00e1n quan v\u00e0 Suy quan \u0111\u1ed3ng k\u00fd ban h\u00e0nh, c\u00f2n S\u1ee9 Tam ty ch\u1ec9 k\u00fd duy\u1ec7t v\u00e0o h\u1ed3 s\u01a1. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba M\u00e3 \u1ee8ng X\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[21] L\u1ea5y Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 Ng\u1ee5y V\u0169 l\u00e0m Ph\u00e1n Tam ty.<\/p>\n<p>[22] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ng\u01b0\u1eddi K\u1ef3 l\u00e0 L\u01b0 Chi H\u00e0n ki\u1ebfn ngh\u1ecb, v\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb tr\u00e0n ng\u1eadp, x\u00e2m l\u1ea5n ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u, xin t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng C\u00e1t \u0111\u00e0o s\u00f4ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb chia d\u00f2ng<a class=\"footnote\" title=\"Xin t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng C\u00e1t \u0111\u00e0o s\u00f4ng nh\u1ecf d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb chia d\u00f2ng 20 d\u1eb7m\" id=\"return-footnote-153-5\" href=\"#footnote-153-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, h\u1ee3p v\u00e0o s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n. Khi c\u00f4ng tr\u00ecnh ho\u00e0n th\u00e0nh, Chi H\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 hai, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Chi H\u00e0n, v\u00ec c\u00f3 th\u0103ng ch\u1ee9c n\u00ean m\u1edbi ch\u00e9p v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ed1n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m H\u1eefu l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng tri vi\u1ec7n s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u1eef nguy\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m. T\u1ed1n v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi Chu\u1ea9n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh c\u00e3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, Vua \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch ch\u1ee9c h\u1ecd.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, Chu\u1ea9n c\u00f9ng \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 ra kh\u1ecfi cung, v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p m\u1ed9t k\u1ebb cu\u1ed3ng, \u0111\u00f3n tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a h\u00f4 <i>&#8220;v\u1ea1n tu\u1ebf&#8221;<\/i>. H\u1eefu v\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00e1n t\u1ea3 kim ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng T\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f9ng T\u1ed1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 T\u1ea5n, T\u1ed1n t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e2n, hai ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n r\u1ea5t th\u00e2n thi\u1ec7n, l\u1ea1i bi\u1ebft T\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Chu\u1ea9n, b\u00e8n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00f3n tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1a Chu\u1ea9n h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c, Vua h\u1ecfi, Chu\u1ea9n t\u1ef1 bi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111i c\u00f9ng Tr\u1ecdng Th\u01b0, nh\u01b0ng T\u1ed1n l\u1ea1i b\u1ea3o T\u00e2n ch\u1ec9 t\u00e2u ri\u00eang v\u1ec1 th\u1ea7n.&#8221;<\/i> T\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00e2n m\u00e0 c\u00f4ng k\u00edch Chu\u1ea9n, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t gay g\u1eaft, hai b\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1ea1ch tr\u1ea7n vi\u1ec7c ri\u00eang c\u1ee7a nhau, Vua gi\u1eadn, n\u00ean gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u1ed1n v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c Chu\u1ea9n.<\/p>\n<p><i>(S\u01b0 T\u00e1n Ninh vi\u1ebft &#8216;V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t h\u00e0nh tr\u1ea1ng&#8217; ch\u00e9p: L\u1ea1i trong tri\u1ec1u l\u00e0 T\u00f4 Do\u00e3n Th\u1ee5c nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i trong s\u1ed1 quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean 70 tu\u1ed5i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m t\u1ea3n quan.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f3 Ph\u00e1n quan \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng Tuy\u00ean v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Do\u00e3n Th\u1ee5c, Tuy\u00ean m\u1edbi 35 tu\u1ed5i, b\u1ecb Do\u00e3n Th\u1ee5c l\u00e9n \u0111\u01b0a v\u00e0o danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tuy\u00ean l\u00e0m T\u01b0 m\u00e3 ch\u00e2u \u0110\u01b0\u1eddng. Tuy\u00ean v\u1ed1n th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi s\u01b0 Ph\u00e1p \u0110\u0103ng, b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y k\u1ec3 l\u1ea1i. Ph\u00e1p \u0110\u0103ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau m\u1ebfn, m\u1ed9t h\u00f4m nh\u00e2n b\u00e0n chuy\u1ec7n b\u1ea5t b\u00ecnh n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, Vua b\u1ea3o Ph\u00e1p \u0110\u0103ng d\u1eabn Tuy\u00ean v\u00e0o, bi\u1ebft r\u00f5 nguy\u00ean do b\u1ecb b\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>Vua t\u00e2u l\u00ean Th\u00e1i T\u00f4ng, Th\u00e1i T\u00f4ng sai trung s\u1ee9 \u0111i t\u00ecm, tri\u1ec7u v\u00e0o tri\u1ec1u ban \u0111\u1ed1i, l\u1ea1i cho l\u00ean \u0111i\u1ec7n, g\u1ea7n g\u0169i long nhan, h\u1ecfi l\u00fd do b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp, sau \u0111\u00f3 phong l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, tuy\u00ean d\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i s\u1ef1 kinh \u0111\u1ed9ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-153-6\" href=\"#footnote-153-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1p tr\u1ef1c quan \u0110\u1ea1i L\u00fd. Giao Do\u00e3n Th\u1ee5c cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i th\u1ea9m v\u1ea5n l\u00fd do. Do\u00e3n Th\u1ee5c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 nh\u00e0, l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i, xin v\u00e0o th\u0103m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i cho v\u00e0o, Do\u00e3n Th\u1ee5c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ef1 v\u1eabn ch\u1ebft. Th\u00e1i T\u00f4ng nghi ng\u1edd c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Tham ch\u00ednh Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, b\u00e8n \u0111i\u1ec1u Chu\u1ea9n ra l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa Thanh Ch\u00e2u, s\u1ef1 tin d\u00f9ng c\u1ee7a Vua \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf. X\u00e9t vi\u1ec7c Chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 do k\u1ebb cu\u1ed3ng h\u00f4 <i>&#8220;v\u1ea1n tu\u1ebf&#8221;<\/i>, kh\u00e1c v\u1edbi &#8216;V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t h\u00e0nh tr\u1ea1ng&#8217;, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[24] L\u1ea5y Ph\u00f9 ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 S\u00e0i V\u0169 T\u00edch l\u00e0m Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ed3ng tri vi\u1ec7n s\u1ef1, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00e3 \u0110oan gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, c\u00f3 k\u1ebb d\u00e8m pha tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f3 hi\u1ec3u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1eabm hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i quy ch\u1ebf tham gia tri\u1ec1u h\u1ed9i c\u1ee7a quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i v\u00e0 so s\u00e1nh ph\u1ea9m tr\u1eadt, t\u00e2u l\u00ean, Vua ban chi\u1ebfu giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, m\u1ec7nh cho T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ng\u1ee5y T\u01b0\u1eddng, Ty phong lang trung, tri ch\u1ebf c\u00e1o S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5, \u0111\u1ed3ng tri C\u1ea5p s\u1ef1 trung s\u1ef1. Ph\u00e0m ch\u1ebf s\u1eafc c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 phong b\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng ch\u1ebf s\u1eafc ban xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, vi\u1ec7c c\u1ea7n thi h\u00e0nh th\u00ec t\u00e2u tr\u00ecnh t\u1eebng \u0111i\u1ec1u. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ee7a T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ng\u1ee5y V\u0169.<\/p>\n<p>[27] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua v\u1ed9i tri\u1ec7u Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u1ec1 tri\u1ec1u, th\u0103ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua d\u00f9ng b\u00fat ng\u1ef1 \u0111\u1ec1 t\u00ean M\u1eabn Trung v\u00e0 Ngu b\u1ed9 lang trung Quy\u00ean th\u00e0nh Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh giao cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00f3i: <i>&#8220;Hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 danh th\u1ea7n, Tr\u1eabm s\u1ebd tr\u1ecdng d\u1ee5ng.&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u khen t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd. M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, c\u00f9ng l\u1ec7nh l\u00e0m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, V\u0169 Tr\u00ecnh, Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n Ung Kh\u00e2u d\u00e2ng s\u1edb, xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1eadu cung t\u1ea7n phi. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Tr\u00ecnh l\u00e0 ti\u1ec3u th\u1ea7n \u1edf xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c trong cung c\u1ea5m. N\u1ed9i \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1eebng ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111i, c\u00e1c khanh h\u1eb3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5. Tr\u1eabm l\u1ea5y vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u1eddi l\u00e0m l\u00f2ng, xem v\u1ee3 thi\u1ebfp nh\u01b0 gi\u00e0y d\u00e9p b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 ti\u1ebfc ch\u01b0a th\u1ec3 r\u1eddi b\u1ecf th\u1ebf t\u1ee5c, theo g\u00f3t Ti\u00ean M\u00f4n, V\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec1u, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng h\u1ecdc theo T\u1ea7n Ho\u00e0ng, H\u00e1n V\u0169, x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n ri\u00eang, b\u1eaft con nh\u00e0 l\u00e0nh v\u00e0o l\u00e0m h\u1ea7u, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfng x\u1ea5u mu\u00f4n \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ebft ki\u1ec7m, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cung, \u0111\u1ec1u th\u1ea5y vi\u1ec7c cung c\u1ea5m gi\u1ea3n d\u1ecb. Tr\u00ecnh h\u00e8n m\u1ecdn, d\u00e1m d\u00e2ng l\u1eddi b\u1eady b\u1ea1, n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb n\u00f3i c\u00e0n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e2u t\u1eebng v\u00ec l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i ai, ch\u1ec9 ngh\u0129 r\u1eb1ng Tr\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua vi\u1ebft th\u1ea3o ch\u1eef b\u00e0i ph\u00fa <i>&#8220;\u0110\u1ea1i ng\u00f4n&#8221;<\/i> c\u1ee7a T\u1ed1ng Ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 ban cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n. D\u1ecbch Gi\u1ea3n nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m b\u00e0i ph\u00fa <i>&#8220;\u0110\u1ea1i ng\u00f4n&#8221;<\/i> d\u00e2ng l\u00ean. Vua xem ph\u00fa r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, vi\u1ebft chi\u1ebfu khen.<\/p>\n<p>D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u1edf trong cung, d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc th\u1eed nghi\u1ec7m d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111o \u0111\u1ed9 nghi\u00eang, ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n th\u1ea5y v\u1eady li\u1ec1n b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean g\u1ecdi. \u0110\u1ebfn bu\u1ed5i chi\u1ec1u thi\u1ebft tri\u1ec1u, Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh v\u1eeba d\u00f9ng c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 &#8220;<\/i>kh\u00ed nghi\u00eang<i>&#8221; kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u1eadt do T\u1eeb M\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ed3ng b\u1ea3n, S\u1eed l\u01b0\u1ee3c, B\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u1eeb Du'. Theo 'Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' c\u1ee7a M\u00e3 L\u1ec7nh v\u00e0 L\u1ee5c Du, T\u1eeb Du l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1eeb Tri H\u1ed1i, ban \u0111\u1ea7u t\u00ean l\u00e0 C\u1ea3nh Du, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf ch\u1eef 'C\u1ea3nh', \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Du. S\u00e1ch c\u0169ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n th\u1eed nghi\u1ec7m kh\u00ed nghi\u00eang do T\u1eeb Du ch\u1ebf t\u1ea1o.\" id=\"return-footnote-153-7\" href=\"#footnote-153-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> ng\u01b0\u1eddi Giang Nam l\u00e0m.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n cho mang \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i, th\u00e2n h\u00e0nh th\u1eed nghi\u1ec7m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i. D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u00e8n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i m\u1eb7t tr\u1eddi l\u00ean cao th\u00ec x\u1ebf, tr\u0103ng tr\u00f2n r\u1ed3i s\u1ebd khuy\u1ebft, v\u1eadt \u0111\u1ea7y \u1eaft \u0111\u1ed5, v\u1eadt c\u1ef1c th\u1ecbnh \u1eaft suy. Nguy\u1ec7n B\u1ec7 h\u1ea1 gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i nh\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u01a1 nghi\u1ec7p mu\u00f4n \u0111\u1eddi, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 th\u1eadt may m\u1eafn bi\u1ebft bao.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, 'Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i s\u1ee9', 'Khu m\u1eadt vi\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ee9', \u0111\u1ec1u d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft th\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-153-8\" href=\"#footnote-153-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua hai ty n\u00e0y r\u1ed3i m\u1edbi tr\u00ecnh l\u00ean Vua. B\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec do c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ecb v\u00e0 l\u1ea1i thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd, b\u00ean trong th\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 n\u1ed9i t\u1ec9nh ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i chuy\u1ec3n xu\u1ed1ng c\u00e1c ty, vi\u1ec7c th\u1ef1c thi hay \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ea3y sinh t\u1ec7 n\u1ea1n, trong cung kh\u00f4ng bi\u1ebft, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 quan n\u00e0o gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u h\u1ed3i t\u1eeb L\u0129nh Nam, li\u1ec1n d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>&#8220;Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb xa, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p, e r\u1eb1ng s\u1ebd l\u1ee1 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i. Xin thi\u1ebft l\u1eadp ri\u00eang m\u1ed9t c\u01a1 quan, c\u1eed quan chuy\u00ean tr\u00e1ch, ki\u1ec3m tra s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1eafc ngh\u1ebdn.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ea3nh vi\u1ec7c c\u1ee7a Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u1eb7t Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, giao cho H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a hai ty. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n, t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng trong v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng vi\u1ec7c ra v\u00e0o, ki\u1ec3m tra r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o c\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 s\u00f3t hay \u0111\u00ecnh tr\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf 'kh\u00f4ng' thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-153-9\" href=\"#footnote-153-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[31] Ph\u00e1t s\u1eafc ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Trung th\u01b0, sau \u0111\u00f3 giao cho Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, Khu m\u1eadt s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9, H\u00e0n l\u00e2m Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Th\u1eeba lang, c\u00e1c quan L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh C\u1ea5p x\u00e1 v\u00e0 tam ty ph\u00e1n c\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh, c\u1ea7n m\u1eabn, gi\u1ecfi giang, hi\u1ec3u r\u00f5 ti\u1ec1n t\u1ec7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Tam ty ph\u00e1n quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0 suy y\u1ebfu kh\u00f4ng n\u1eb1m trong danh s\u00e1ch ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[33] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n Ho\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3i Ch\u00e2u, nh\u00e2n khi T\u1ea3 ty gi\u00e1n L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 trong v\u00f9ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Vua li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho V\u0169 X\u1ee9ng tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 dung n\u1ea1p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. C\u00e1c khanh n\u00ean tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1ea7m' trong c\u00e2u 'T\u1ea7m m\u1ec7nh tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay d\u1ef1a v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-153-10\" href=\"#footnote-153-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[34] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, l\u1ec7nh cho C\u1ea5p s\u1ef1 trung ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ph\u1ea3n bi\u1ec7n c\u00e1c chi\u1ebfu s\u1eafc thu\u1ed9c Th\u00f4ng ti\u1ebfn ty v\u00e0 Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty. M\u1ecdi chi\u1ebfu s\u1eafc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i m\u1edbi ban h\u00e0nh. L\u00fac \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e1i Ninh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u. C\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u ph\u1ea1m ph\u00e1p, V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Vua ban chi\u1ebfu tra x\u00e9t t\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh gi\u1eef l\u1ea1i chi\u1ebfu th\u01b0 v\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u0129nh \u0110\u1ee9c \u0111ang \u0111\u1ea3m nh\u1eadn tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. N\u1ebfu v\u00ec m\u1ed9t ti\u1ec3u hi\u1ec7u m\u00e0 l\u00e0m nh\u1ee5c ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, th\u1ea7n e r\u1eb1ng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi s\u1ebd c\u00f3 l\u00f2ng khinh th\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 binh l\u00ednh \u00e9p t\u1ee5ng vi\u00ean qu\u00e2n h\u1eadu. Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u1ea1i d\u1eabn vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 t\u00e2u, Vua nghe xong \u0111\u1ed5i s\u1eafc m\u1eb7t v\u00e0 khen ng\u1ee3i \u00f4ng.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u1ea7n Th\u1ee9, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ng\u1ee5y T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00e3 H\u1eefu Chi c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf kinh \u0111\u00f4; T\u1ea3 ty gi\u00e1n L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng c\u00f9ng 97 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf huy\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n 5.000 h\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ecbnh tr\u1ecb, Vua ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, trong l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i, \u0111\u00f2i danh s\u00e1ch c\u00e1c quan thanh li\u00eam \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, xem x\u00e9t c\u00e1c tri\u1ec1u th\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ee9c v\u1ecdng, \u0111\u1ec1u sai h\u1ecd ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi. Khi th\u1ea5y t\u00ean L\u00e3 H\u1eefu Chi, Vua nh\u00ecn l\u00e2u h\u01a1n. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y H\u1eefu Chi ti\u1ebfn c\u1eed \u0110\u00f4ng D\u00e3 Nh\u1eadt Tuy\u00ean kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u00f4ng chu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ed7i l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady, L\u00e3 H\u1eefu Chi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[36] M\u00f9a thu \u0111\u00f3, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u00e1ng b\u1ea3y m\u01b0a li\u00ean t\u1ee5c kh\u00f4ng ng\u1edbt, b\u00f9n s\u00e2u m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc, ngo\u00e0i c\u1eeda Chu T\u01b0\u1edbc v\u00e0 S\u00f9ng Minh n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i ph\u1ea3i d\u00f9ng b\u00e8 n\u1ed5i \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i. Th\u00e0nh l\u0169y, nh\u00e0 c\u1eeda ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ed5 n\u00e1t, nhi\u1ec1u d\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft \u0111\u00e8, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng v\u1ecdt, m\u00f9a m\u00e0ng v\u00f9ng ven \u0111\u00f4 ph\u1ea7n l\u1edbn th\u1ea5t b\u00e1t, d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ea1y n\u1ea1n r\u1ea5t \u0111\u00f4ng. Kho\u1ea3ng gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, D\u0129nh, T\u1ed1ng, B\u1ea1c, b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 ong, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i l\u1ea1i. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u00e2m d\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng h\u00f2a l\u00e0 do c\u00f4ng ph\u1ee7, n\u00ean nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch m\u1eafng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, L\u00fd H\u00e3ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c khanh h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ea7y xe, h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i sao?&#8221;<\/i> Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u00e1c quan s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00fam n\u00fam l\u1ea1y t\u1ea1. Ho\u00e0ng Trung ra ngo\u00e0i, n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ea3m th\u1ea5y v\u0169 tr\u1ee5 nh\u1ecf m\u00e0 th\u00e2n m\u00ecnh l\u1edbn, h\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 chui xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch \u2018\u0110\u00e0m Uy\u1ec3n\u2019, kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn L\u00e3 \u0110oan, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec h\u1eafn m\u1edbi tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, m\u01b0a l\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a h\u1eafn ch\u0103ng?)<\/i><\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh. T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u1ef1 n\u00f3i m\u1eb9 m\u00ecnh l\u00e0 b\u00e0 T\u00f4n th\u1ecd 85 tu\u1ed5i, \u0111ang b\u1ec7nh n\u1eb7ng, kh\u00f4ng mu\u1ed1n xa r\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh, Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. Khi T\u1ec1 Hi\u1ec1n c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, m\u1eb9 \u00f4ng v\u00e0o cung y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua khen ng\u1ee3i b\u00e0 th\u1ecd kh\u1ea3o l\u1ea1i c\u00f3 con hi\u1ebfu, th\u01b0\u1eddng ban th\u01b0 t\u1eeb h\u1ecfi th\u0103m, l\u1ea1i ban th\u00eam v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u00e1c quan coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vinh h\u1ea1nh. T\u1ec1 Hi\u1ec1n sau \u0111\u00f3 g\u1eb7p tang m\u1eb9, b\u1ea3y ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0103n u\u1ed1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y ch\u1ec9 \u0103n m\u1ed9t b\u00e1t ch\u00e1o, \u0111\u1ebfn h\u1ebft tang ch\u1ec9 \u0103n c\u01a1m g\u1ea1o l\u1ee9t.<\/p>\n<p>[38] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0o ph\u00fa \u1edf \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 t\u00edch tr\u1eef c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, d\u1ee5 d\u1ed7 k\u1ebb x\u1ea5u \u0111\u00e0o ng\u1ea7m \u0111\u00ea s\u00f4ng, khi\u1ebfn h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1. Tri ph\u1ee7 s\u1ef1 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n bi\u1ebft r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n, m\u1ed9t h\u00f4m, quan coi \u0111\u00ea b\u00e1o c\u1ea5p, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u1ec7nh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa l\u1ea5y c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa. T\u1eeb \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian l\u1ee3i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Khi s\u00f4ng v\u1ee1 \u1edf ch\u00e2u Thi\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Ng\u1ef1, d\u00e2ng cao tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ee7. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u00edch th\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea5t l\u1ea5p, nh\u01b0ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ngh\u00ecn, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 h\u1ed7 tr\u1ee3. C\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n n\u1ed5i gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e0nh ph\u1ee7 s\u1eafp b\u1ecb ch\u00ecm, d\u00e2n ch\u00fang s\u1eafp ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u1ecbnh ng\u1ed3i nh\u00ecn sao? Ai kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m!&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi run s\u1ee3 h\u0103ng h\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi hai ng\u00e0y th\u00ec th\u00e0nh ho\u00e0n th\u00e0nh. Vua nghe tin khen ng\u1ee3i, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[39] T\u1eeb th\u1eddi \u0110oan C\u1ee7ng tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c ch\u1ee9c Tham qu\u00e2n ty L\u00fd \u00e1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u do Vua t\u1ef1 tay l\u1ef1a ch\u1ecdn. D\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft k\u00eau oan, Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a \u0110\u00e0i vi\u1ec7n mang l\u1ec7nh truy\u1ec1n \u0111i x\u00e9t x\u1eed. Trong m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00f3, h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u1edf n\u00ean trong s\u1ea1ch v\u00e0 gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 ch\u01b0a t\u1eebng x\u1eed \u00e1n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan, Vua cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, ch\u1eb3ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft, giao vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"Giao vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn,'ty' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-153-11\" href=\"#footnote-153-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[40] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, t\u1eeb nay c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i qua ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u ho\u1eb7c Th\u00f4ng ph\u00e1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0110\u1ed3ng tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ecb \u0111\u1ebfn so\u1ea1n chi\u1ebfu, phong L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0m T\u1ea3 b\u1ed9c x\u1ea1 v\u00e0 mi\u1ec5n ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng c\u1ee9 \u00ec ra gi\u1eef ch\u1ee9c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u1eddi m\u01b0a d\u1ea7m h\u01a1n tr\u0103m ng\u00e0y, B\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng v\u1ea5t v\u1ea3, n\u1ed7i bu\u1ed3n hi\u1ec7n r\u00f5 tr\u00ean m\u1eb7t, L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u1ee5 t\u01b0\u1edbng, nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 b\u1ecf b\u00ea \u0111\u1ebfn v\u1eady, nh\u01b0ng \u00f4ng ta v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 \u00fd t\u1ef1 tr\u00e1ch xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c Trung \u0111\u00e0i b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 tr\u1ecdng tr\u00e1ch, l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a tr\u0103m quan, ch\u1ee9c H\u1eefu l\u1ea1i th\u1ea5p h\u01a1n T\u1ea3, \u0111\u1ecba v\u1ecb v\u00e0 uy t\u00edn kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng, n\u1ebfu c\u1ee9 phong cho \u00f4ng ta, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1ec1 t\u00f4i h\u1ebft l\u00f2ng trung ngh\u0129a. N\u00ean gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o c\u00e1c quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua v\u00ec L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh, kh\u00f4ng mu\u1ed1n tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh b\u00e3i ch\u1ee9c, nh\u01b0ng trong chi\u1ebfu v\u1eabn qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e2u ng\u00e0y ng\u0103n c\u1ea3n ngu\u1ed3n gi\u00e1o h\u00f3a, khi\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5t v\u1ecdng s\u00e2u s\u1eafc.&#8221;<\/i> Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n tr\u1ecdng, li\u00eam khi\u1ebft, quen thu\u1ed9c ch\u00ednh s\u1ef1 trong \u0111\u00e0i c\u00e1c, nhi\u1ec1u danh s\u0129 h\u1eadu b\u1ed1i \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u1eeda \u00f4ng, nh\u01b0ng khi \u1edf Trung th\u01b0, \u00f4ng qu\u00e1 lo s\u1ee3 th\u1eadn tr\u1ecdng, ch\u00ednh s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, n\u00ean b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[42] C\u00f9ng ng\u00e0y, L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169, ki\u00eam ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Khi M\u00f4ng Ch\u00ednh m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n l\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa \u1edf L\u1ea1c Trung, sao l\u1ea1i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9? Ch\u1ec9 v\u00ec khi M\u00f4ng Ch\u00ednh ch\u01b0a \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, t\u1eebng \u0111\u1ebfn xin ti\u1ec1n Th\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00fd n\u00ean \u0111\u00e3 vu c\u00e1o \u0111\u1ec3 h\u00e3m h\u1ea1i \u00f4ng.&#8221;<\/i> Vua nghe xong l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ee5c ch\u1ee9c cho Th\u00e2n. M\u00f4ng Ch\u00ednh kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ec7n minh, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n tra ra s\u1ef1 th\u1eadt v\u1ec1 t\u1ed9i c\u0169 c\u1ee7a Th\u00e2n n\u00ean l\u1ea1i c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng ta. L\u00fac n\u00e0y, M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n qu\u1ea3 th\u1eadt ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng.&#8221;<\/i> M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p l\u1eddi.<\/p>\n<p>[43] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. B\u1ec1 ngo\u00e0i D\u1ecbch Gi\u1ea3n c\u00f3 v\u1ebb th\u1eb3ng th\u1eafn, nh\u01b0ng b\u00ean trong r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc. T\u1eeb ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, khi ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 30 tu\u1ed5i, \u0111\u00e3 \u1edf cung H\u00e0n l\u00e2m 8 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau qu\u00fd, v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn ba l\u1ea7n. L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0o sau<a class=\"footnote\" title=\"'L\u00fd H\u00e3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-153-12\" href=\"#footnote-153-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p h\u01a1n D\u1ecbch Gi\u1ea3n, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9, \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng ngang v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Vua mu\u1ed1n tu\u00e2n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ee3i cho danh ti\u1ebfng \u00f4ng th\u00eam v\u1eefng ch\u1eafc. Nh\u01b0ng D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00ec cha m\u1eb9 gi\u00e0, mu\u1ed1n th\u0103ng ti\u1ebfn nhanh, nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, \u0111\u00e3 n\u00f3i nhi\u1ec1u v\u1ec1 nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u1ef1. L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Vua li\u1ec1n c\u1eed D\u1ecbch Gi\u1ea3n thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>M\u1eb9 D\u1ecbch Gi\u1ea3n l\u00e0 Ti\u1ebft Th\u1ecb v\u00e0o cung, Vua m\u1eddi b\u00e0 ng\u1ed3i v\u00e0 h\u1ecfi: <i>&#8220;B\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ea1y con nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 th\u00e0nh t\u00e0i \u0111\u1ebfn v\u1eady?&#8221;<\/i> B\u00e0 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Khi nh\u1ecf d\u00f9ng l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng r\u0103n d\u1ea1y, l\u1edbn l\u00ean d\u00f9ng thi th\u01b0 gi\u00e1o hu\u1ea5n.&#8221;<\/i> Vua quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 M\u1ea1nh m\u1eabu c\u1ee7a th\u1eddi nay, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 nh\u01b0 v\u1eady, sao c\u00f3 th\u1ec3 sinh ra ng\u01b0\u1eddi con nh\u01b0 th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[44] H\u00f4m \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i l\u1ea5y Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Tri\u1ec7u Dung l\u00e0m Tuy\u00ean huy b\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu<a class=\"footnote\" title=\"Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, 'T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu', trong '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 41 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f9ng 'Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu'.\" id=\"return-footnote-153-13\" href=\"#footnote-153-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, v\u00e0 c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1.<\/p>\n<p>H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n \u0111\u1ed1 k\u1ef5 \u00f4ng. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c r\u1eb1ng, l\u00fac M\u1eabn Trung c\u00f2n \u1edf ph\u00e1p t\u1ef1, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Kh\u1ea3n gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf qu\u00e2n V\u00f4 Vi, v\u00ec tham \u00f4 m\u00e0 b\u1ecb b\u1ea1i l\u1ed9, \u0111\u00e3 g\u1eedi th\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong tri\u1ec1u, c\u1ea7u xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea7u xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i, ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282, truy\u1ec7n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-153-14\" href=\"#footnote-153-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, M\u1eabn Trung c\u0169ng nh\u1eadn th\u01b0 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Ng\u1ef1 s\u1eed tra x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt, t\u1eebng c\u00f3 th\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u1eeda, M\u1eabn Trung th\u1ea5y t\u00ean ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi, kh\u00f4ng m\u1edf li\u1ec1n b\u1ea3o \u0111em \u0111i. Sau \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gia nh\u00e2n ri\u00eang c\u1ee7a Kh\u1ea3n, tra h\u1ecfi<a class=\"footnote\" title=\"Tra h\u1ecfi, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea5n chi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-153-15\" href=\"#footnote-153-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, n\u00f3 khai r\u1eb1ng b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf v\u00e0o \u1ed1ng tre, ch\u00f4n \u1edf tr\u1ea1m d\u1ecbch L\u00e2m Giang. Sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o l\u00ean, th\u1ea5y phong \u1ea5n v\u1eabn nguy\u00ean v\u1eb9n. Vua r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c, cho tri\u1ec7u ki\u1ebfn an \u1ee7i, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, quy\u1ebft \u00fd tr\u1ecdng d\u1ee5ng, c\u00f9ng v\u1edbi Tri\u1ec7u Dung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Dung v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ho\u00e0ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec im l\u1eb7ng gi\u1eef ch\u1ee9c, n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i nhi\u1ec7m, v\u1eeba kh\u00f3c v\u1eeba t\u1ea1 \u01a1n<a class=\"footnote\" title=\"V\u1eeba kh\u00f3c v\u1eeba t\u1ea1 \u01a1n, ch\u1eef 'th\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 v\u0103n m\u1ea1ch tr\u00ean d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-153-16\" href=\"#footnote-153-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, Tr\u1eabm c\u0169ng th\u1ea5y x\u00f3t xa. X\u01b0a nh\u00e0 Chu c\u00f3 m\u01b0\u1eddi k\u1ebb lo\u1ea1n th\u1ea7n, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng t\u00e2m \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ee9c. B\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ee5ng s\u1ef1 ch\u1ee7, h\u00e1 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec3 gi\u1eef tr\u1ecdn \u0111\u1ea7u cu\u1ed1i? Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f2n mu\u1ed1n l\u1eadp c\u00f4ng danh gi\u1eefa th\u1eddi lo\u1ea1n, hu\u1ed1ng chi th\u1eddi th\u1ecbnh? C\u00e1c khanh n\u00ean c\u00f9ng nhau g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Trung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec im l\u1eb7ng gi\u1eef ch\u1ee9c n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i nhi\u1ec7m, c\u0103n c\u1ee9 theo bi\u1ec7t b\u1ea3n Th\u1ef1c l\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea5y T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra tr\u1ea5n Thanh ch\u00e2u. Vua v\u1ed1n y\u00eau qu\u00fd Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, sau khi \u00f4ng \u0111i, nh\u1edb th\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f4ng vui, h\u1ecfi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u1edf Thanh ch\u00e2u c\u00f3 vui kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> C\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, ch\u1eafc h\u1eb3n s\u1ebd vui.&#8221;<\/i> M\u1ea5y ng\u00e0y li\u1ec1n, Vua l\u1ea1i h\u1ecfi c\u1eadn th\u1ea7n, h\u1ecd \u0111\u00e1p nh\u01b0 c\u0169. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng Vua s\u1ebd tri\u1ec7u Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1ec1, b\u00e8n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng qu\u00ean Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ng\u00e0y ng\u00e0y u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u vui ch\u01a1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 nh\u1edb \u0111\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Vua nghe xong im l\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, l\u1ea5y H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tr\u1ea5n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, cho ph\u00e9p \u00f4ng c\u1ea5p t\u1ed1c v\u00e0o tri\u1ec1u, ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u00fac \u0111\u00f3, kinh th\u00e0nh m\u01b0a li\u00ean mi\u00ean, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho ng\u1ef1a trong chu\u1ed3ng ra c\u00e1c qu\u1eadn ngo\u1ea1i \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm c\u1ecf. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng m\u00f9a thu ph\u1ea3i ph\u00f2ng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu ng\u1ef1a. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n n\u00f3i: <i>&#8220;D\u01b0\u1edbi \u1ea3i n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp tr\u00e0n, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ea1n gi\u1eb7c ph\u00eda nam.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. N\u0103m \u0111\u00f3, gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[47] Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u00e3 tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, \u0110\u00e1n v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n n\u00ean ph\u1ea3i tr\u00e1nh t\u00ecnh c\u1ea3m, b\u00e8n d\u1eabn vi\u1ec7c x\u01b0a c\u1ee7a \u0110\u1ed9c C\u00f4 U\u1ea5t v\u00e0 Quy\u1ec1n \u0110\u1ee9c D\u01b0 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua tr\u1ecdng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, cho l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, Tu so\u1ea1n \u1edf T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn khi X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Vua l\u1ea1i cho \u0110\u00e1n l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n<p>[48] H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf L\u1ea1i b\u1ed9, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n v\u00e0o g\u1eb7p Vua. Vua nh\u00ecn \u00f4ng, n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 gi\u00e0u v\u0103n t\u1eeb, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong gi\u1edbi s\u0129 phu Giang \u0110\u00f4ng. Tuy nhi\u00ean, b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u00e2n n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh l\u00e0m \u0111\u1ea7u, n\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng khen.&#8221;<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;B\u00f9i H\u00e0nh Ki\u1ec7m kh\u00f4ng d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, V\u01b0\u01a1ng, L\u00f4, L\u1ea1c, ch\u00ednh v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. L\u1ea5y \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh l\u00e0m \u0111\u1ea7u, th\u1ef1c \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi Th\u00e1nh d\u1ea1y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[49] D\u00e2n \u1edf Kinh k\u1ef3 l\u00e0 M\u00e2u Huy \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, ki\u1ec7n vi\u1ec7c gia n\u00f4 l\u00e0m m\u1ea5t m\u1ed9t con l\u1ee3n \u0111\u1ef1c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban cho m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111em ki\u1ec7n l\u00ean Tr\u1eabm, ph\u1ea3i x\u1eed quy\u1ebft, th\u1eadt \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng suy t\u1eeb t\u00e2m n\u00e0y m\u00e0 cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00e2n oan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Th\u1ea7n trong s\u00e1ch &#8216;Tr\u1eed s\u1eed&#8217; nh\u1ea7m l\u1eabn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, nay theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed ch\u00ed&#8217;. X\u00e9t b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 9.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, th\u00e1ng 10 nhu\u1eadn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda th\u00e0nh 'Ph\u1ee5 th\u1ea7n'.\" id=\"return-footnote-153-17\" href=\"#footnote-153-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eebng nghe M\u1ea1nh S\u01b0\u1edfng khi c\u00f2n \u1edf Th\u1ee5c c\u0169ng t\u1ef1 m\u00ecnh lo vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1. Nh\u01b0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, l\u1ea1i do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, d\u00f9ng t\u00e2m sai l\u1ea7m. M\u1ed7i khi c\u00f3 \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, l\u00fac t\u1ed9i nh\u00e2n s\u1eafp b\u1ecb h\u00e0nh h\u00ecnh, sai ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi k\u00eau oan, li\u1ec1n chuy\u1ec3n sang c\u01a1 quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i, c\u00f3 khi k\u00e9o d\u00e0i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Vua H\u1ea1 V\u0169 kh\u00f3c t\u1ed9i, m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n x\u01b0a. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch x\u01b0a, th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u00fd l\u1ebd \u1ea5y. H\u1ea1 V\u0169 ch\u1ec9 l\u00e0m theo \u0111\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 than th\u1edf r\u1eb1ng m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1eb1ng Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i ch\u1ebft theo ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00ean m\u1edbi xu\u1ed1ng xe m\u00e0 kh\u00f3c. C\u00f2n k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu t\u00ecnh l\u00fd kh\u00f3 tha, Tr\u1eabm t\u1ea5t kh\u00f4ng dung tha.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00e0 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng l\u00e0m quan \u1edf Giang Nam, nghe n\u00f3i L\u00fd D\u1ee5c khi c\u00f2n n\u1eafm quy\u1ec1n c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. M\u1ed7i m\u00f9a h\u00e8 th\u00ec cho t\u1ed9i nh\u00e2n gi\u0103ng m\u00e0n \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh mu\u1ed7i m\u00f2ng, m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea1i c\u1ea5p ch\u0103n \u0111\u1ec7m \u0111\u1ec3 h\u1ecd ng\u1ee7 y\u00ean, khi\u1ebfn t\u1ed9i \u00e1c lan r\u1ed9ng k\u00e9o d\u00e0i, cho l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh, l\u1ea1i sai thu\u1eadt s\u0129 th\u1eafp \u0111\u00e8n \u0111\u1ec3 b\u00f3i, n\u1ebfu \u0111\u00e8n kh\u00f4ng t\u1eaft trong v\u00e0i ng\u00e0y, li\u1ec1n chuy\u1ec3n sang c\u01a1 quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i, s\u1ee3 c\u00f3 oan khu\u1ea5t. \u0110\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, luy\u1ebfn c\u00e1i \u1ea5m \u00e1p, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c tha.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;Ngu mu\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00f2n ch\u1edd g\u00ec!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Thanh t\u0129nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh tr\u1ecb, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd ch\u1ec9 s\u00e2u xa c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o. Mu\u00f4n vi\u1ec7c t\u1eeb c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1ebfn v\u00f4 vi, \u0111\u1ea1o v\u00f4 vi, Tr\u1eabm s\u1ebd c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nh\u01b0 C\u1ea5p \u00c1m n\u1eb1m tr\u1ecb v\u00f9ng Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng, M\u1eadt T\u1eed Ti\u1ec7n g\u1ea3y \u0111\u00e0n tr\u1ecb v\u00f9ng \u0110\u01a1n Ph\u1ee5, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o.&#8221;<\/i> Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u: <i>&#8220;N\u1ebfu qu\u1ed1c gia thi h\u00e0nh \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o, s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh, hi\u1ec7u qu\u1ea3 r\u1ea5t nhanh.&#8221;<\/i> T\u1ec3 th\u1ea7n L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i &#8216;tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 n\u1ea5u c\u00e1 nh\u1ecf&#8217;. C\u00e1 m\u00e0 khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng th\u00ec n\u00e1t, d\u00e2n m\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec lo\u1ea1n. Nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9, xin b\u1ec7 h\u1ea1 d\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n s\u1ef1 thanh t\u0129nh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecbt mi\u1ec7ng ng\u01b0\u1eddi ta. K\u1ebb cu\u1ed3ng n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n ch\u1ecdn l\u1ef1a, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o x\u01b0a.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[52] M\u1ed9t th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n m\u00f9ng m\u1ed9t <i>(s\u1eeda l\u1ea1i t\u1eeb <i>&#8220;B\u00ednh D\u1ea7n&#8221;<\/i> d\u1ef1a theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3ng s\u00f3c nhu\u1eadn)<\/i>, ng\u00e0y m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m c\u1ef1c nam, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn tri\u1ec1u th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[53] Vua ch\u0103m ch\u1ec9 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i s\u00e1ng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ti\u1ebfp nh\u1eadn tri\u1ec1u th\u1ea7n, nghe ch\u00ednh s\u1ef1 xong, li\u1ec1n ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a v\u1eabn ch\u01b0a \u0103n. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ea1 B\u00ed d\u00e2ng l\u1eddi: <i>&#8220;Xin t\u1eeb nay sau khi nghe ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, h\u00e3y d\u00f9ng b\u1eefa, r\u1ed3i m\u1edbi ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, sau \u0111\u00f3 b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;V\u0103n V\u01b0\u01a1ng t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0103n, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c x\u01b0a. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a B\u00ed c\u0169ng l\u00e0 l\u00f2ng trung c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i th\u01b0\u01a1ng ch\u00faa.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;M\u1ed9t t\u1ea5c th\u1eddi gian c\u0169ng \u0111\u00e1ng qu\u00fd. N\u1ebfu c\u1ea3 ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, trong tr\u0103m n\u0103m c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, sao kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[54] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i h\u1ea7u c\u1eadn r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n kh\u1ecfi c\u1ea3nh l\u1ea7m than. N\u1ebfu c\u1ee9 th\u00edch ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng, khoe khoang uy v\u0169 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c, th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang thi\u00ean h\u1ea1 h\u1ea7u nh\u01b0 s\u1ebd b\u1ecb di\u1ec7t vong!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh Li\u00eau, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Tu\u1ef3 D\u1ea1ng \u0110\u1ebf to\u00e0n qu\u00e2n b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t, \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e2n chinh d\u1eabn qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u1eadn \u0111\u1ea5t l\u1ea5p h\u00e0o, th\u00e2n l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n s\u0129, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u1ea1ng \u0110\u1ebf h\u00f4n \u00e1m, th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n. \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 v\u1eady, sao l\u1ea1i th\u1ea5t s\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u1ebf? H\u01a1n n\u1eefa, tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u1ed1t \u1edf vi\u1ec7c tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng man di n\u00ean \u0111\u1ec3 ngo\u00e0i t\u1ea7m suy ngh\u0129. Tr\u1eabm n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ecbnh, Ph\u1ea7n, xem x\u00e9t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf K\u1ebf B\u1eafc, l\u00fac \u1ea5y c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i kh\u00ed h\u0103ng, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Tang Can, v\u01b0\u1ee3t d\u00f2ng m\u00e0 qua, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea7u. Khi \u0111i th\u00ec xung phong \u0111i \u0111\u1ea7u, khi v\u1ec1 th\u00ec ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i ph\u00eda sau. B\u00ecnh t\u00e2m ngh\u0129 l\u1ea1i, c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng c\u1ea9n tr\u1ecdng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;Binh l\u1eeda g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng vong, hao t\u1ed5n t\u00e0i l\u1ef1c, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed9ng binh nhi\u1ec1u. H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf v\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc minh qu\u00e2n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c d\u00f9ng binh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi h\u1ed1i h\u1eadn, b\u1ecb \u0111\u1eddi sau ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i h\u1ed1i h\u1eadn m\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1edbm bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t, so v\u1edbi hai v\u1ecb Vua kia, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u01a1n xa sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm m\u1ed7i khi b\u00e0n vi\u1ec7c xu\u1ea5t binh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. C\u1ed5 nh\u00e2n n\u00f3i qu\u00e2n Vua nh\u01b0 m\u01b0a thu\u1eadn, \u00fd t\u1ee9 ch\u00ednh l\u00e0 v\u1eady. Nay bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u01b0\u1eddng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb qu\u1ed1c thanh t\u0129nh v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a l\u1ea5y s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb m\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c, n\u00ean h\u01b0\u1edfng v\u1eadn l\u00e2u d\u00e0i. B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1 cao thanh t\u0129nh, th\u1eadt l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn v\u00f4 bi\u00ean c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y d\u1ef1a theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f9ng b\u1ea3o hu\u1ea5n v\u00e0 b\u00e0i <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi&#8221;<\/i> c\u1ee7a Ph\u00fa B\u1eadt so\u1ea1n v\u1ec1 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. C\u00e2u <i>&#8220;Trung Qu\u1ed1c y\u00ean t\u0129nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng man di t\u1ef1 quy ph\u1ee5c&#8221;<\/i>, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n v\u1ec1 M\u00f4ng Ch\u00ednh th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng, nh\u01b0ng trong b\u1ea3o hu\u1ea5n l\u1ea1i g\u00e1n cho Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n; c\u00e2u <i>&#8220;thanh t\u0129nh tr\u1ecb qu\u1ed1c&#8221;<\/i>, theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a M\u00f4ng Ch\u00ednh, nh\u01b0ng trong b\u1ea3o hu\u1ea5n l\u1ea1i g\u00e1n cho L\u00e3 \u0110oan. Nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng theo. Th\u00e1ng 6 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 5, M\u00f4ng Ch\u00ednh l\u1ea1i c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 chi\u00eau \u0111\u00e3i qu\u1ea7n th\u1ea7n, nh\u00e2n d\u1ecbp V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00e0o B\u00e2n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Thu\u1ef7 v\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f9ng tham d\u1ef1.<\/p>\n<p>Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, m\u1ed7i khi t\u01b0\u1edbng so\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i chinh chi\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1, Vua th\u01b0\u1eddng m\u1edf y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng. L\u00fac \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 \u0111ang tr\u1ef1c, V\u0103n minh v\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1. Th\u1eddi Khai B\u1ea3o, L\u01b0\u01a1ng Hu\u00fdnh l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9, t\u00e2u v\u1edbi Th\u00e1i T\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ban y\u1ebfn khao th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, sao l\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y?&#8221;<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00f3 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n. D\u1ecbch Gi\u1ea3n l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Theo l\u1ec7 c\u0169, khi Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 \u1edf l\u1ea7u \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a l\u1ea7u. T\u1eeb nay, m\u1ed7i khi Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 l\u1ea7u ban \u0111\u1ea1i x\u00e1, xin cho v\u1ecb n\u00e0y \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh Ng\u1ef1 s\u00e0ng c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9.&#8221;<\/i> Vua c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. D\u1ecbch Gi\u1ea3n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00e1c l\u1ec7 c\u0169 trong H\u00e0n l\u00e2m. Khi c\u00f2n l\u00e0m Th\u1eeba ch\u1ec9, Vua \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi \u00f4ng nh\u01b0 b\u1ea1n b\u00e8. Nh\u01b0ng khi tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p Vua, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n m\u1eadt, m\u00e0 ch\u1ec9 th\u1ea5y Vua nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch ph\u1ea1t c\u00f4ng vi\u1ec7c, D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u00e8n h\u1ed1i h\u1eadn v\u00ec \u0111\u00e3 c\u1ea7u ti\u1ebfn qu\u00e1 nhanh.<\/p>\n<p>[56] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Chu Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hay d\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o, l\u1ea5y h\u00e0nh vi c\u1ee7a k\u1ebb l\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c? Nh\u01b0 S\u1eed Tri\u1ec7u xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, chuy\u00ean vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f2n dung t\u00fang k\u1ebb x\u1ea5u. Khi s\u1eafp \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Danh, Chu Th\u00e1i T\u1ed5 n\u00f3i v\u1edbi Tri\u1ec7u r\u1eb1ng: &#8216;Huynh \u1edf trong tri\u1ec1u, ta \u1edf ngo\u00e0i, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eefng nh\u01b0 Th\u00e1i S\u01a1n.&#8217; Nh\u01b0ng nh\u1eefng m\u1eadt ngh\u1ecb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Tri\u1ec7u \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p b\u00e1o c\u00e1o l\u1ea1i, d\u00f9ng c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u00f2m ng\u00f3 nh\u00e0 H\u00e1n, th\u1ef1c l\u00e0 gian h\u00f9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;X\u01b0a Tr\u1ea7n B\u00ecnh ph\u00f2 t\u00e1 nh\u00e0 H\u00e1n, c\u00f4ng tuy cao, nh\u01b0ng v\u00ec d\u00f9ng nhi\u1ec1u \u00e2m m\u01b0u, sau n\u00e0y t\u1ef1 h\u1ed1i h\u1eadn. T\u00f9y V\u0103n \u0110\u1ebf ng\u1ea7m h\u1ed1i l\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i, bi\u1ebft r\u00f5 k\u1ebb l\u00f2ng d\u1ea1 \u0111\u1ed9c \u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u. V\u00ec th\u1ebf, Tr\u1ea7n B\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i d\u00f5i, nh\u00e0 T\u00f9y c\u0169ng s\u1edbm di\u1ec7t vong.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[57] Ban \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi Hoa D\u01b0\u01a1ng, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u C\u00e1t Ch\u00e2u. D\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Ti\u00eau Gi\u00e1p, l\u00e0 k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0nh. L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh b\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng hung \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi v\u00e0o l\u01b0ng, x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i qu\u1eadn xa. Vua khen ng\u1ee3i \u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n, tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, ban cho \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1 th\u1ebb. Theo l\u1ec7 c\u0169, ban th\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0111ai b\u00ecnh b\u1ea1c, nh\u01b0ng Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho \u00f4ng \u0111ai s\u1eebng t\u00ea gi\u00e1c, l\u1ea1i ghi t\u00ean \u00f4ng l\u00ean b\u00ecnh phong trong cung.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1eefu k\u1ebf thu\u1ed9c Tam ty, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Ba n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng, ba l\u1ea7n x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng k\u1ebb hi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi ngu&#8221;<\/i>, \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch m\u00e0 Vua Nghi\u00eau, Vua Thu\u1ea5n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a thi\u00ean h\u1ea1. T\u1eeb Tam \u0111\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn c\u00f2n; t\u1eeb nh\u00e0 H\u00e1n tr\u1edf \u0111i, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea1o n\u00e0y c\u00e0ng tinh t\u1ebf h\u01a1n, c\u00f3 c\u01a1 quan Kh\u1ea3o c\u00f4ng, ban chi\u1ebfu x\u00e9t kh\u00f3a tr\u00ecnh, t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ea1 u\u00fd d\u01b0\u1edbi qu\u1eadn, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ec3 th\u1ea7n tr\u00ean tri\u1ec1u, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u t\u00ednh c\u00f4ng l\u1ed7, so s\u00e1nh \u01b0u li\u1ec7t.<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u lo tu t\u1ec9nh, k\u1ebft qu\u1ea3 n\u1ed5i ti\u1ebfng, gi\u00e1o h\u00f3a lan r\u1ed9ng kh\u1eafp nh\u00e2n d\u00e2n, thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u00f2a b\u00ecnh. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, chi\u1ebfn tranh li\u00ean mi\u00ean, l\u1ec5 ph\u00e1p suy \u0111\u1ed3i, ch\u1ec9 c\u00f2n v\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 kh\u00f3a tr\u00ecnh, ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho b\u1ecdn ch\u00e2u huy\u1ec7n, vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u01a1i l\u1ecfng, th\u00e0nh ra danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c m\u1ea5t. Hu\u1ed1ng chi ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u ng\u00e0y nay, t\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed th\u1eddi x\u01b0a, tuy c\u00f3 l\u1ec7 x\u00e9t quan, nh\u01b0ng tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n x\u00e9t c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch t\u1ef1 ti\u1ebfn, k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c che \u0111\u1eady. T\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u1ecb l\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn; ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c k\u00e9m c\u1ecfi, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 c\u0169. M\u1ea5t h\u1ebft l\u00fd do khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t, d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i x\u1ea5u l\u00e0m qua loa. Khi\u1ebfn tai h\u1ecda h\u1ea1n h\u00e1n li\u00ean ti\u1ebfp, ki\u1ec7n t\u1ee5ng tr\u00e0n ng\u1eadp mong thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh sao \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/p>\n<p>K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u1ea1 chi\u1ebfu cho quan ch\u1ee9c, tuy\u00ean l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, t\u00f9y vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o, hy v\u1ecdng quan ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n l\u1ee3i.<i>&#8221; Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i><i>(Theo &#8216;L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh truy\u1ec7n&#8217;, L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, nh\u01b0ng th\u00e1ng hai n\u0103m nay m\u1edbi \u0111\u1ed5i &#8220;<\/i>Ma kh\u00e1m vi\u1ec7n<i>&#8221; th\u00e0nh &#8220;<\/i>Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n<i>&#8220;, s\u1edb c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn &#8220;<\/i>Th\u1ea9m quan&#8221;, n\u00ean ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc th\u00e1ng hai, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00e1c, n\u00ean ghi \u1edf cu\u1ed1i n\u0103m. L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh l\u00e0m Ph\u00e1n quan H\u1eefu k\u1ebf l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay.)<\/i><\/p>\n<p>[58] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, quan tuy\u1ec3n tu\u1ed5i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p, Qu\u1ea3ng Nam; n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng xin nh\u1eadn, th\u00ec cho ph\u00e9p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u1ecdc s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01b0\u1edbp, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ed5 nhi\u1ec7m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung \u0111\u1ed1c qu\u1ea3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u1edf Giang Nam. Khi \u0111\u00f3, nh\u00e2n l\u00fac \u0111i truy b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u00f4ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ch\u00e2u l\u00e2m Giang, ch\u1ecdn nh\u1eefng binh s\u0129 d\u0169ng c\u1ea3m ch\u00e8o thuy\u1ec1n nh\u1eb9, r\u00ecnh xem l\u0169 c\u01b0\u1edbp h\u1ea1 du \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00e2u. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, ph\u00e1t qu\u00e2n ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn ba canh, g\u1eb7p h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u00e2u, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u h\u1ebft ch\u00fang.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00e2u Th\u00f4ng ch\u00e2u truy b\u1eaft b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n. B\u1ecdn gi\u1eb7c bu\u1ed9c nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n l\u1ea1i, gi\u0103ng m\u00e0n, b\u1eafn n\u1ecf m\u1ea1nh v\u00e0 t\u00ean ng\u1eafn. \u0110ao ki\u1ebfm c\u1ee7a qu\u00e2n Do\u00e3n Cung \u0111\u00e2m \u0111\u1ebfn, ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb m\u00e0n v\u01b0\u1edbng l\u1ea1i, t\u00ean ng\u1eafn tr\u00fang vai ph\u1ea3i c\u1ee7a Do\u00e3n Cung, m\u00e1u ch\u1ea3y \u01b0\u1edbt c\u1ea3 tay \u00e1o, nh\u01b0ng s\u1eafc m\u1eb7t \u00f4ng v\u1eabn c\u00e0ng th\u00eam h\u00f9ng tr\u00e1ng. \u00d4ng t\u1eeb t\u1eeb sai ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u01a1i l\u1ed9i d\u00f9ng d\u00e2y bu\u1ed9c th\u1ecfi s\u1eaft n\u00e9m t\u1ee9 tung, ph\u00e1 tan m\u00e0n gi\u1eb7c, qu\u00e2n s\u0129 tranh nhau x\u00f4ng l\u00ean, gi\u1eb7c nh\u1ea3y xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft qu\u00e1 n\u1eeda, b\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ea5y tr\u0103m t\u00ean. T\u1eeb \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n lo\u1ea1n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Do c\u00f3 c\u00f4ng, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ea1c uy\u1ec3n Ph\u00f3 s\u1ee9, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u1edbn \u1edf Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tr\u00e0, mu\u1ed1i v\u00e0 b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o t\u00eda, \u0111ai v\u00e0ng v\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[60] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ba l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, ho\u1eb7c kho l\u1eabm t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. D\u00f9 d\u00f9ng ti\u1ec1n quan \u0111\u1ec3 thu\u00ea nam \u0111inh k\u00e9o thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee3 kh\u1ed5 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean m\u1ed7i n\u0103m s\u1ed1 g\u1ea1o cung c\u1ea5p l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng qu\u00e1 ba tr\u0103m v\u1ea1n. D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung li\u1ec7t k\u00ea h\u1ebft s\u1ed1 thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 l\u00ednh tr\u00e1ng c\u1ee7a ba l\u1ed9 c\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt t\u01b0 v\u1eadn chuy\u1ec3n, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u ch\u1ecdn l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ee9c <a class=\"footnote\" title=\"theo \u2018T\u1ed1ng b\u1ea3n\u2019, \u2018T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 309 truy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung b\u1ed5 sung ch\u1eef 'nha' v\u00e0o.\" id=\"return-footnote-153-18\" href=\"#footnote-153-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, Do\u00e3n Cung li\u1ec1n ph\u00e2n chia s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 giao vi\u1ec7c <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'bi\u1ec7n' nguy\u00ean l\u00e0 'bi\u1ec7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-153-19\" href=\"#footnote-153-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. G\u1ea1o t\u1eeb Giang, Chi\u1ebft v\u1eadn chuy\u1ec3n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i, T\u1ee9, r\u1ed3i t\u1eeb Ho\u00e0i, T\u1ee9 chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh s\u01b0. Th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, s\u1ed1 g\u1ea1o cung c\u1ea5p l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ebfn s\u00e1u tr\u0103m v\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(Theo \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019, vi\u1ec7c Do\u00e3n Cung \u0111\u1ebfn Giang, Ho\u00e0i qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n tr\u00e0, mu\u1ed1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 4, nay ghi ph\u1ee5 cu\u1ed1i n\u0103m. Ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec theo truy\u1ec7n trong \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019. \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019 l\u1ea1i ghi v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'h\u1ef1u' nguy\u00ean l\u00e0 'nh\u1eadp', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-153-20\" href=\"#footnote-153-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, vi\u1ebft r\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung, ch\u1ee9c Giang Ho\u00e0i L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 ki\u00eam Tr\u00f3c t\u1eb7c Ph\u00e1ch ho\u1ea1ch tr\u00e0 di\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Giang Ho\u00e0i L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam Tr\u00f3c t\u1eb7c Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam C\u00f4ng s\u1ef1. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ee9c v\u1ee5 ghi trong truy\u1ec7n l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, c\u00f2n \u2018H\u1ed9i y\u1ebfu\u2019 tr\u01b0\u1edbc kia ghi l\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n tr\u00e0, mu\u1ed1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-153-1\">C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0n Th\u1ee5. Theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4 v\u00e0 quy\u1ec3n 36 'Thu\u1ea7n H\u00f3a n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5' l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 H\u00e0n Vi\u1ec7n <a href=\"#return-footnote-153-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-2\"> Ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edbc' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-153-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-3\"> Ch\u1eef 't\u1ea5t' v\u1ed1n l\u00e0 'l\u1ea1i', tr\u00ean ch\u1eef 'bi\u1ec7t' v\u1ed1n th\u1eeba ch\u1eef 'nhi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-153-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-4\">\u2018Nh\u1ecf\u2019 nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u2018vi\u2019, theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-153-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-5\">Xin t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1edfng C\u00e1t \u0111\u00e0o s\u00f4ng nh\u1ecf d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecb chia d\u00f2ng 20 d\u1eb7m <a href=\"#return-footnote-153-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-6\">Ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-153-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-7\">C\u00e1c b\u1ea3n nh\u01b0 \u0110\u1ed3ng b\u1ea3n, S\u1eed l\u01b0\u1ee3c, B\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'T\u1eeb Du'. Theo 'Nam \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' c\u1ee7a M\u00e3 L\u1ec7nh v\u00e0 L\u1ee5c Du, T\u1eeb Du l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1eeb Tri H\u1ed1i, ban \u0111\u1ea7u t\u00ean l\u00e0 C\u1ea3nh Du, v\u00ec ki\u00eang t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf ch\u1eef 'C\u1ea3nh', \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Du. S\u00e1ch c\u0169ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n th\u1eed nghi\u1ec7m kh\u00ed nghi\u00eang do T\u1eeb Du ch\u1ebf t\u1ea1o. <a href=\"#return-footnote-153-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-8\">Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, 'Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i s\u1ee9', 'Khu m\u1eadt vi\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ee9', \u0111\u1ec1u d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft th\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-153-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-9\">vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf 'kh\u00f4ng' thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-153-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-10\"> Ch\u1eef 't\u1ea7m' trong c\u00e2u 'T\u1ea7m m\u1ec7nh tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay d\u1ef1a v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-153-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-11\"> Giao vi\u1ec7c \u1ea5y v\u1ec1 cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn,'ty' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-153-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-12\">'L\u00fd H\u00e3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-153-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-13\">Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, 'T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu', trong '\u0110\u00f4ng \u0111\u00f4 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3c' quy\u1ec3n 41 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f9ng 'Bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c' quy\u1ec3n 2, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu'. <a href=\"#return-footnote-153-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-14\">C\u1ea7u xin gi\u1ea3m nh\u1eb9 t\u1ed9i, ch\u1eef 'vi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 282, truy\u1ec7n H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-153-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-15\">Tra h\u1ecfi, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ea5n chi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-153-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-16\">V\u1eeba kh\u00f3c v\u1eeba t\u1ea1 \u01a1n, ch\u1eef 'th\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tr\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 v\u0103n m\u1ea1ch tr\u00ean d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-153-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-17\">Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda th\u00e0nh 'Ph\u1ee5 th\u1ea7n'. <a href=\"#return-footnote-153-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-18\">theo \u2018T\u1ed1ng b\u1ea3n\u2019, \u2018T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 309 truy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung b\u1ed5 sung ch\u1eef 'nha' v\u00e0o. <a href=\"#return-footnote-153-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-19\">ch\u1eef 'bi\u1ec7n' nguy\u00ean l\u00e0 'bi\u1ec7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-153-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-153-20\">ch\u1eef 'h\u1ef1u' nguy\u00ean l\u00e0 'nh\u1eadp', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-153-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":17,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-153","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/153\/revisions\/171"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/153\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=153"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=153"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}