{"id":155,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=155"},"modified":"2025-07-03T03:03:04","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:04","slug":"quyen-35-nam-thuan-hoa-thu-5-giap-ngo-994","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-35-nam-thuan-hoa-thu-5-giap-ngo-994\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 35: N\u0102M THU\u1ea6N H\u00d3A TH\u1ee8 5 (GI\u00c1P NG\u1ecc, 994)","rendered":"QUY\u1ec2N 35: N\u0102M THU\u1ea6N H\u00d3A TH\u1ee8 5 (GI\u00c1P NG\u1ecc, 994)"},"content":{"raw":"<p><b>Kh\u1edfi t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng t\u01b0 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua s\u00e1ng t\u00e1c hai b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 Nguy\u00ean \u0110\u00e1n v\u00e0 Tr\u1eeb T\u1ecbch, ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, b\u1ea3o h\u1ecd h\u1ecda l\u1ea1i. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 d\u00e2ng bi\u1ec3u gi\u1ea3i th\u00edch \u00fd th\u01a1, vi\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u00e0n ch\u1eef. Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, sai Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[2] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Phi r\u1eb1ng: <i>\"Khanh t\u1eebng \u1edf Tung D\u01b0\u01a1ng, trong s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi \u1ea5y, c\u00f3 ai \u1ea9n d\u1eadt kh\u00f4ng?\"<\/i> H\u00e0n Phi t\u00e2u v\u1ec1 \u0110i\u1ec1n C\u00e1o c\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c, V\u1ea1n Th\u00edch, Vua li\u1ec1n sai tri\u1ec7u h\u1ecd v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu v\u1eeba ban xu\u1ed1ng th\u00ec \u0110i\u1ec1n C\u00e1o qua \u0111\u1eddi. D\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ti\u1ebfp \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n ra l\u00e0m quan, Vua ban cho l\u1ee5a v\u00e0 cho m\u1ed9t con trai c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, r\u1ed3i cho v\u1ec1 qu\u00ea. V\u1ea1n Th\u00edch \u0111\u1ebfn sau c\u00f9ng, c\u00f4ng xa t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng cho v\u00e0o, \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p Vua, ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 n\u1eeda n\u0103m, su\u00fdt ch\u1ebft v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t. Khi \u1ea5y, H\u00e0n Phi \u0111\u00e3 th\u00f4i ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean Vua.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd [footnote]Nguy\u00ean v\u0103n ghi 'T\u1ee9c nh\u1eadt', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ghi 'Gi\u00e1p T\u00fd'. B\u1ea3n 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ghi 'Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ea7n tr\u00ean ghi 'Th\u00e1ng gi\u00eang m\u00f9ng 1 l\u00e0 Gi\u00e1p D\u1ea7n', th\u00ec ng\u00e0y 11 c\u0169ng l\u00e0 Gi\u00e1p T\u00fd. Nay theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Vua phong V\u1ea1n Th\u00edch l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng. Khi \u00f4ng m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c, th\u00e1i y Tri\u1ec7u T\u1ef1 H\u00f3a th\u1ea5y s\u1eafc m\u1eb7t \u00f4ng l\u1ea1, ch\u1ea9n m\u1ea1ch r\u1ed3i n\u00f3i: <i>\"Ng\u00e0i s\u1eafp m\u1ea5t r\u1ed3i!\"<\/i> V\u1ea1n Th\u00edch v\u1eabn c\u1ed1 v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea1 \u01a1n, c\u1eed ch\u1ec9 th\u00f4 l\u1ed7 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 qu\u00ea, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. V\u00e0i ng\u00e0y sau, \u00f4ng qu\u1ea3 nhi\u00ean qua \u0111\u1eddi. D\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 \u0110i\u1ec1n; V\u1ea1n Th\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Uy\u1ec3n Kh\u00e2u, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1edd th\u01a1 ca. Tri\u1ec7u T\u1ef1 H\u00f3a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[3] Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c c\u00f9ng c\u1ef1c r\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Nh\u1eefng n\u0103m lo\u1ea1n l\u1ea1c th\u1eddi H\u1eadu T\u1ea5n, H\u1eadu H\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang ti\u00eau \u0111i\u1ec1u g\u1ea7n h\u1ebft. Chu Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb Nghi\u1ec7p <i>(nay l\u00e0 H\u00e0m \u0110an, H\u00e0 B\u1eafc)<\/i> v\u1ec1 ph\u00eda nam, s\u0129 th\u1ee9 kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 l\u1eeda ch\u00e1y, tr\u00ean c\u00f3 sao ch\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi xem \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, l\u00fac \u1ea5y ai c\u0169ng ngh\u0129 kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u00e0y th\u00e1i b\u00ecnh n\u1eefa. Tr\u1eabm th\u00e2n ch\u00ednh l\u0129nh mu\u00f4n vi\u1ec7c, m\u1ecdi s\u1ef1 d\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n, m\u1ed7i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u01a1n tr\u1eddi, khi\u1ebfn cho th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00fd lo\u1ea1n l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eddi ch\u1ed7 ng\u1ed3i th\u01b0a: <i>\"N\u01a1i xa gi\u00e1 ng\u1ef1, s\u0129 th\u1ee9 t\u1ee5 h\u1ecdp, n\u00ean m\u1edbi th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i r\u00e9t r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf. Mong Vua nh\u00ecn g\u1ea7n xem xa, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebfn s\u1eafc, kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec. M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u00ecnh th\u1ea3n tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ed7 ng\u1ed3i, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u khen \u00f4ng th\u1eb3ng th\u1eafn.<\/p>\n\n<p>[4] M\u1ed9t h\u00f4m, Th\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, b\u1ea3o Trung th\u01b0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 giao vi\u1ec7c. M\u00f4ng Ch\u00ednh lui ra, d\u00e2ng t\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau l\u1ea1i h\u1ecfi, \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u01b0a t\u00ean ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, Th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng g\u1ea5p g\u00e1p h\u1ecfi l\u1ea1i, M\u00f4ng Ch\u00ednh v\u1eabn ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00e9m t\u1edd t\u1ea5u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, n\u00f3i: <i>\"Sao c\u1ee9ng nh\u1eafc th\u1ebf! H\u00e3y thay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111i.\"<\/i> M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u1eeb t\u1ed1n th\u01b0a: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u1ee9ng nh\u1eafc, ch\u1ec9 v\u00ec Vua ch\u01b0a hi\u1ec3u \u0111\u00f3 th\u00f4i.\"<\/i> R\u1ed3i ki\u00ean quy\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng. Th\u1ea7n kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u00e1ch n\u1ecbnh h\u00f3t, t\u00f9y \u00fd ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 h\u1ea1i vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.\"<\/i> C\u00e1c quan trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u n\u00edn th\u1edf kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00fac nh\u00edch, M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u1ea7m h\u1ed1t c\u00fai xu\u1ed1ng nh\u1eb7t t\u1edd t\u1ea5u, t\u1eeb t\u1eeb c\u1ea5t \u0111i r\u1ed3i lui ra. Th\u01b0\u1ee3ng lui v\u1ec1, b\u1ea3o th\u00e2n t\u00edn: <i>\"Kh\u00ed l\u01b0\u1ee3ng c\u00f9a \u00f4ng n\u00e0y ta kh\u00f4ng b\u1eb1ng.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 cu\u1ed1i c\u00f9ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng Ch\u00ednh ti\u1ebfn c\u1eed, vi\u1ec7c xong, Th\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 Th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng bi\u1ebft M\u00f4ng Ch\u00ednh bi\u1ebft d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 khen \u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed kh\u00f4ng lay chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p><i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u00e0i minh tr\u00ean bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh do Ph\u00fa B\u1eadt so\u1ea1n; m\u1ed9t b\u1ea3n kh\u00e1c trong 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p l\u1eddi <i>\"l\u1eeda ch\u00e1y\"<\/i>, <i>\"sao ch\u1ed5i\"<\/i> r\u01a1i v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, l\u1ea1i ch\u00e9p l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ee7a L\u00e3 \u0110oan, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u00e2y, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] L\u00fac \u0111\u1ea7u, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu H\u1ee9a T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4, khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea5t Th\u1ee5c l\u00e2u nay y\u00ean \u1ed5n, d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c d\u1ec5 b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng, xin h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trung h\u1eadu l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7 h\u1ecd.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Ng\u00f4 Nguy\u00ean T\u1ea3i thay H\u1ee9a T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4. Nguy\u00ean T\u1ea3i th\u01b0\u1eddng thi\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p, d\u00f9 l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1ecf c\u0169ng kh\u00f4ng tha, l\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang du ngo\u1ea1n h\u01b0\u1edfng l\u1ea1c, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta o\u00e1n h\u1eadn. V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c, Nguy\u00ean T\u1ea3i kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1ebft. Sau \u0111\u00f3, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch T\u1ea3i nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn T\u1eed ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ea7y b\u00f3i b\u00e1o m\u1eadt cho T\u1ea3i r\u1eb1ng: <i>\"Th\u00e0nh \u0110\u00f4 \u1eaft s\u1ebd th\u1ea5t th\u1ee7. Ng\u00e0i \u0111i, c\u0169ng s\u1ebd g\u1eb7p h\u1ecda. H\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u00edt ng\u00e0y th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> T\u1ea3i gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>\"Thi\u00ean t\u1eed giao ta tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, gi\u1eefa l\u00fac nguy nan, h\u00e1 d\u00e1m tr\u00ec ho\u00e3n!\"<\/i> R\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Thu\u1eadn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Th\u00e0nh \u0110\u00f4, \u0111\u1ed1t c\u1eeda T\u00e2y Qu\u00e1ch, kh\u00f4ng th\u1eafng, b\u00e8n r\u00fat \u0111i \u0111\u00e1nh H\u00e1n ch\u00e2u v\u00e0 B\u00e0nh ch\u00e2u, trong hai ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd v\u00e0 K\u1ef7 M\u00f9i, li\u00ean t\u1ee5c h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c hai ch\u00e2u. Qu\u00e1ch T\u1ea3i v\u1eeba v\u00e0o th\u00e0nh, gi\u1eb7c c\u00f4ng k\u00edch c\u00e0ng d\u1eef, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00ec th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7. T\u1ea3i c\u00f9ng V\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n Tri C\u1ed5 ch\u00e9m c\u1eeda b\u1ecf ch\u1ea1y, d\u1eabn t\u00e0n qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u1ec1 T\u1eed ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>L\u00fd Thu\u1eadn v\u00e0o chi\u1ebfm Th\u00e0nh \u0110\u00f4, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i Th\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 \u1ee8ng V\u1eadn, sai qu\u00e2n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfm Quan, ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Vu Hi\u1ec7p, c\u00e1c qu\u1eadn \u1ea5p \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[6] Linh ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea1i ph\u00e1o, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng. Vua nghe tin, gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>\"B\u1ea3o C\u00e1t n\u1ed5i lo\u1ea1n gi\u1eefa sa m\u1ea1c \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n mu\u1ed1n bao dung, ban cho h\u1eafn qu\u1ed1c t\u00ednh, phong l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng d\u1ed3i d\u00e0o, l\u1ea1i th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi h\u1eafn, c\u00f2n giao c\u1ea3 Tuy ch\u00e2u, H\u1ef1u ch\u00e2u cho h\u1eafn v\u00e0 anh em, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1ec1u h\u1ebft m\u1ee9c r\u1ed3i. H\u1eafn d\u00e1m l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u1eabm nay quy\u1ebft t\u00e2m th\u1ea3o ph\u1ea1t.\"<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, sai M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Long l\u00e0m H\u00e0 t\u00e2y binh m\u00e3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1, Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c s\u1ee9 Do\u00e3n K\u1ebf Lu\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh B\u1ea3o C\u00e1t.<\/p>\n\n<p>[7] Vua m\u1edbi nghe tin L\u00fd Thu\u1eadn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Ki\u1ebfm Nam, b\u00e8n ph\u00e1i Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, H\u00e0 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean chi\u00eau an s\u1ee9, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Qu\u00e2n s\u1ef1 giao h\u1ebft cho K\u1ebf \u00c2n quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ea9m b\u00e1o l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u00f9 nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i Th\u1eadp \u00e1c v\u00e0 ch\u00ednh tang[footnote]Ch\u1eef 'ch\u00ednh tang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n tang', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 466, 'V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t th\u1eddi T\u1ed1ng, ch\u00ednh tang c\u00f3 s\u00e1u lo\u1ea1i, xem 'H\u00ecnh th\u1ed1ng' quy\u1ec3n 4.[\/footnote], \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd ngay t\u00f9y theo t\u00ecnh h\u00ecnh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 ngay sau s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Theo 'Th\u00e0nh \u0111\u00f4 k\u00fd' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m nay. Khi K\u1ebf \u00c2n xu\u1ea5t qu\u00e2n, ch\u1ee9c Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 sau khi Qu\u00e1ch T\u00e1i qua \u0111\u1eddi l\u00e0 do L\u00f4i H\u1eefu Chung thay th\u1ebf, sau \u0111\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u1ea1i thay th\u1ebf H\u1eefu Chung. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 'H\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u1ec1u sai c\u1ea3. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u1eeba ch\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u00e0m Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 \u1edf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu l\u1ea1i ch\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u00e0m Tri phong b\u1ea1c ty. Xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ed7i sai r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri phong b\u1ea1c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh t\u00e1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u0103ng? Theo 'M\u1ed9 minh' do T\u1ed1ng K\u1ef3 so\u1ea1n v\u00e0 'Bi' do H\u00e0n K\u1ef3 so\u1ea1n, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u1edbi l\u1ec7nh cho \u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[8] L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng K\u1ef3 d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"Khi tr\u01b0\u1edbc, th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u[footnote]'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 264, truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' quy\u1ec3n 322 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], tr\u1ea3i qua n\u0103m n\u0103m, tuy ch\u01b0a t\u1eebng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Di[footnote]'Di l\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Phi\u1ec1n l\u1ea1c', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng Phi\u1ec1n l\u1ea1c gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u00e1ng n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Nhung Di c\u0169ng quen nghe th\u1ea5y.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng v\u00e0 Th\u1ed5 Ph\u1ed3n, phong t\u1ee5c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhau, trong b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 h\u1ed9 sinh v\u00e0 h\u1ed9 th\u1ee5c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea5t H\u00e1n, v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed9 th\u1ee5c, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i n\u00fai s\u00e2u xa x\u00f4i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed9 sinh. T\u1ee5c h\u1ecd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 th\u00e2m th\u00f9 \u0111\u1eddi n\u00e0y sang \u0111\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng qua l\u1ea1i v\u1edbi nhau, khi g\u1eb7p chi\u1ebfn tr\u1eadn th\u00ec c\u00f9ng nhau ti\u1ebfp \u1ee9ng, truy\u1ec1n tin m\u00e0 theo, ng\u01b0\u1eddi theo nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y. Tuy m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 ng\u1ef1a, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec1u s\u1ed1ng r\u1ea3i r\u00e1c kh\u1eafp n\u00fai s\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y kh\u00f4ng coi \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed1i lo.<\/i><p>\n\n<p><i>Gi\u1edbi c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u1eeb Ho\u00e0nh H\u00e0, Ng\u00e2n, H\u1ea1, ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn Linh, Di\u00eam, ph\u00eda nam gi\u00e1p Ph\u1ee5, Di\u00ean, ph\u00eda b\u1eafc li\u1ec1n Phong, H\u1ed9i. \u0110\u1ea5t \u0111ai ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hoang vu, l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 H\u00f4 H\u00e0n T\u00e0 th\u1eddi H\u00e1n t\u1eebng \u1edf, \u0111\u1ecba b\u00e0n r\u1ed9ng ng\u00e0n d\u1eb7m. T\u1eeb Ng\u00e2n, H\u1ea1 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn hai v\u00f9ng Thanh, B\u1ea1ch, \u0111\u1ea5t to\u00e0n c\u00e1t s\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 B\u00ecnh H\u1ea1, t\u1ed9c Th\u00e1c B\u1ea1t, v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a t\u1ed9c Phi\u00ean. T\u1eeb Ph\u1ee5, Di\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i c\u00e1t v\u00e0 r\u1eebng b\u00e1ch, g\u1ecdi l\u00e0 Nam S\u01a1n, t\u1ed9c D\u00e3 L\u1ee3i, v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng[footnote]'Kh\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Kh\u1ea5u', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/i><p>\n\n<p><i>T\u1eeb Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0o B\u00ecnh H\u1ea1 c\u00f3 ba \u0111\u01b0\u1eddng:<\/i><\/p>\n<p><i>1. \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng b\u1eafc t\u1eeb huy\u1ec7n Phong L\u00e2m, d\u1ecbch tr\u1ea1m V\u0129 T\u1eed \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean[footnote] huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'huy\u1ec7n Di\u00ean Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'Ho\u00e0n v\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 36 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed' vi\u1ebft r\u1eb1ng Ch\u00e2u Di\u00ean c\u00f3 huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean.[\/footnote], n\u1ed1i ti\u1ebfp v\u00e0o Ch\u00e2u Tuy \u0111\u1ec3 v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u H\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>2. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00ednh b\u1eafc t\u1eeb huy\u1ec7n Kim Minh v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean, \u0111\u1ebfn \u1ea3i L\u00f4[footnote] \u1ea3i L\u00f4 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'L\u00f4 M\u00f4n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. L\u1ea1i xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed' ph\u1ee7 Di\u00ean An, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 c\u1eeda \u1ea3i T\u1eafc M\u00f4n c\u00f3 ghi \u1ea3i L\u00f4, sau \u0111\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.[\/footnote], kho\u1ea3ng b\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m th\u00ec v\u00e0o B\u00ecnh H\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam Ch\u00e2u H\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>3. \u0110\u01b0\u1eddng t\u00e2y b\u1eafc qua tr\u1ea5n V\u1ea1n An, qua th\u00e0nh V\u0129nh An[footnote] th\u00e0nh V\u0129nh An nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00e0nh Th\u1eeba An', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ra c\u1eeda H\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u H\u1ef1u kho\u1ea3ng b\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u00f3 l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y Ch\u00e2u H\u1ea1. Qu\u00e2n ta n\u1ebfu v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u H\u1ea1, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n quen thu\u1ed9c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, cho h\u1ecd l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh c\u00f3 ng\u1ef1a, l\u1ec7nh cho c\u00e1ch qu\u00e2n quan ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, \u0111i tr\u01b0\u1edbc do th\u00e1m.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec ba \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00fai \u0111\u1ea5t, r\u1eebng b\u00e1ch, khe su\u1ed1i n\u1ed1i ti\u1ebfp, l\u1ea1i h\u1eb9p kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00e0n th\u00e0nh h\u00e0ng ng\u0169, d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 qu\u00e2n do th\u00e1m, c\u00f3 th\u1ec3 cho b\u1ed9 binh mang theo nhi\u1ec1u cung n\u1ecf, gi\u00e1o m\u00e1c \u0111i theo, ba \u0111\u1ebfn hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00ean n\u00fai trinh s\u00e1t[footnote] 'hai \u0111\u1ebfn ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00ean n\u00fai trinh s\u00e1t' ch\u1eef 'hai' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u1ee3i khi th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng y\u00ean t\u0129nh, c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh d\u1eabn ng\u1ef1a, theo \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ti\u1ebfn. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghi\u00eam ch\u1ec9nh ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i g\u00ec.<\/i><p>\n\n<p><i>N\u0103m th\u1ee9 4 ni\u00ean hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng, L\u00fd Nh\u00e2n Ph\u00fac \u1edf Ch\u00e2u H\u1ea1 ch\u1ebft, con trai l\u00e0 L\u00fd Di Si\u00eau t\u1ef1 x\u01b0ng ch\u1ee9c L\u01b0u h\u1eadu. Khi \u0111\u00f3, chi\u1ebfu cho An T\u00f2ng Ti\u1ebfn \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n v\u1edbi L\u00fd Di Si\u00eau, nh\u01b0ng Di Si\u00eau chi\u1ebfm c\u1ee9 Ch\u00e2u H\u1ea1, c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai D\u01b0\u1ee3c Ng\u1ea1n Tr\u00f9 \u1edf Ch\u00e2u B\u00e2n th\u1ed1ng l\u0129nh n\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n, \u0111\u01b0a T\u00f2ng Ti\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. L\u00fac \u0111\u00f3, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, b\u00e0n k\u1ebf \u0111\u00e1nh l\u1ea5y nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u1ed9i l\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n. Khi thu qu\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi\u00eam ch\u1ec9nh, m\u1ea5t g\u01b0\u01a1m b\u1ecf gi\u00e1p, b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ecbch l\u1ee3i d\u1ee5ng.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n c\u0169ng nghe n\u00f3i t\u1ed9c \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec3u phi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i th\u1ee7 m\u1ea1nh, t\u1ef1a nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng g\u00e0. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t n\u00fai b\u00e0y tr\u1eadn, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t. N\u1ebfu ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ebd kh\u00f3 kh\u0103n, truy \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng th\u00ec hang \u1ed5 c\u1ee7a ch\u00fang l\u1ea1i s\u00e2u k\u00edn, chi b\u1eb1ng d\u1ecdc c\u00e1c ch\u00e2u tr\u1ea5n bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1ed1 tr\u00ed tr\u1ecdng binh, \u0111\u1ee3i ch\u00fang x\u00e2m nh\u1eadp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y th\u1eddi \u0111\u00e1nh \u00fap, kh\u00f4ng ch\u1ec9 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u0129 kh\u00ed m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u1ed5n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ee5 t\u1eadp h\u1ed7n lo\u1ea1n, th\u1ebf l\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i, th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u00e1nh xa \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng binh l\u1ef1c[footnote] 's\u00ednh' nguy\u00ean l\u00e0 'S\u00ednh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f9ng b\u1ea3n t\u1ea5u ngh\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], chi b\u1eb1ng gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy y\u1ebfu kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang. Ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7, qu\u00e2n l\u00ednh thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, uy ph\u1ea1t v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u00e2n t\u00e1n, sau \u0111\u00f3 b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m n\u01a1i ch\u00fang t\u1eadp trung, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, Phu, Di\u00ean, Ninh, Kh\u00e1nh, Linh, V\u0169 h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i qu\u00e2n, ti\u1ebfn qu\u00e2n t\u1eeb b\u1ed1n ph\u00eda, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ee7a ch\u00fang, h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n, nh\u1eefng t\u00f9 binh v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u00ecnh, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng truy h\u1ecfi. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec l\u1ee3i \u00edch s\u1ebd k\u00edch th\u00edch l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i.<\/i><p>\n\n<p><i>\u0110\u01b0\u1eddng Linh V\u0169 t\u1eeb qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n v\u00e0o h\u1ebbm n\u00fai Thanh C\u01b0\u01a1ng d\u00e0i n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa quen thu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean. X\u01b0a nay s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i qua \u0111\u1ec1u l\u01b0u tr\u00fa trong c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, nh\u1eefng gi\u00e1o d\u1ecbch c\u1ea7u xin kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, g\u1ecdi l\u00e0 \"\u0111\u1ea3 \u0111\u01b0\u01a1ng\", c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c tr\u1ea3 ti\u1ec1n \u0103n \u1edf c\u1ee7a nh\u00e0 ngh\u1ec9 trong \u0111\u1ea5t H\u00e1n. L\u00fac n\u00e0y \u0111\u1ea1i qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7n ti\u1ebfn v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd, th\u00ec vi\u1ec7c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 do th\u00e1m n\u00ean l\u00e0m theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a ch\u00e2u H\u1ea1. Hu\u1ed1ng chi ch\u00e2u Linh kia v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ta, c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ch\u1eb7ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u1ec7nh cho c\u00e1c b\u1ed9 binh k\u1ecb[footnote] 'b\u1ed9' trong c\u00e1c b\u1ea3n s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 '\u0110\u00f4'[\/footnote], mang theo l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c nh\u1eb9 nh\u00e0ng, l\u00e0 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, nh\u01b0 t\u1ee5c ng\u1eef n\u00f3i \"m\u00e0i li\u1ec1m gi\u1ebft ng\u1ef1a\", ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u1ed1c s\u1ee9c trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n g\u00ec.<\/i><p>\n\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, th\u1ea7n t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean nhi\u1ec1u n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c v\u00f9ng s\u00f4ng n\u00fai, th\u1ea5y r\u00f5 h\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu. L\u1ee3i ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i then ch\u1ed1t, ph\u00eda t\u00e2y qua s\u00f4ng K\u1ebft B\u1ea1ch, c\u00e1ch Ki\u1ebfm M\u00f4n tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam t\u1edbi L\u00e3ng ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 h\u01a1n hai tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc th\u00f4ng v\u1edbi B\u1ea1ch Thu\u1ef7, Thanh Xuy\u00ean[footnote]Thanh Xuy\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thanh Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u d\u1eabn t\u1eeb T\u1ed1ng s\u1eed, t\u1ea5u ngh\u1ecb m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t trong s\u00e1ch 'Ho\u00e0n V\u0169 K\u00fd' quy\u1ec3n 84, \u0111i\u1ec1u Long Ch\u00e2u, v\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng D\u01b0 K\u1ef7 Y\u1ebfu' quy\u1ec3n 73, \u0111i\u1ec1u Long An ph\u1ee7, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'B\u1ea1ch Thu\u1ef7, Thanh Xuy\u00ean' \u0111\u1ec1u \u1edf Long Ch\u00e2u, t\u1ee9c l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i t\u1eebng \u0111i qua khi ph\u00e1 Th\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Thanh Ch\u00e2u c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh hay tr\u1ea1i B\u1ea1ch Thu\u1ef7. L\u1ed7i do kh\u1eafc b\u1ea3n sai m\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn kh\u1ea3o c\u1ee9u sai.[\/footnote],<\/i><\/p>\n<p><i>(X\u00e9t trong \"T\u1ed1ng S\u1eed \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed\", Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 ch\u00e2u ki mi c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh, tr\u1ea1i B\u1ea1ch Thu\u1ef7 c\u0169ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ec1m Giang c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn t\u1eeb Long Ch\u00e2u v\u00e0o T\u00e2y Xuy\u00ean, \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i \u0111\u00e3 \u0111i qua con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u1ec3 ph\u00e1 Th\u1ee5c, \u0111\u1ebfn nay mi\u1ebfu th\u1edd c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Tam Tuy\u1ec1n, T\u00e2y Huy\u1ec7n, H\u01b0ng Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu. Xin ch\u1ecdn tr\u1ecdng th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ee7.\"<\/i><p>\n\n<p>T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean, Vua b\u00ed m\u1eadt ghi l\u1ea1i, sai L\u00fd K\u1ebf Long, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00f9y c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[9] T\u1ea3 Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng t\u00e2u:<\/p>\n\n<p><i>\"K\u00ednh c\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng, qu\u1ed1c gia xu\u1ea5t binh th\u1ea3o ph\u1ea1t L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, th\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n, v\u1ed1n mu\u1ed1n t\u1ea5u tr\u00ecnh, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp c\u00e1o t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ed9i v\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh, c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u1ea5p r\u00fat, ch\u1eafc r\u1eb1ng uy tr\u1eddi s\u1ebd n\u1ed5i l\u00ean m\u1ea1nh m\u1ebd, ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, nh\u01b0ng v\u1eabn lo l\u1eafng vi\u1ec7c tr\u1eebng ph\u1ea1t b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean d\u00e1m \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<\/i><p>\n\n<p><i>N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 hai, khi th\u1ea7n nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng[footnote]ch\u1eef 'hai' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ba', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/8 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], nguy\u00ean \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1eebng hai l\u1ea7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i ch\u00e2u H\u1ea1, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f9ng th\u1ea7n xem b\u00e1o c\u00e1o, th\u1ea5y vi\u1ec7c L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u00e2ng c\u1ed1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fac \u1ea5y, th\u1ea7n r\u1eddi kinh \u0111\u00f4 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng, Th\u1ee7 T\u1ed1 li\u1ec1n h\u1ecfi th\u1ea7n: \"K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Ng\u00e2n t\u1eeb khi n\u00e0o?\" Th\u1ea7n b\u00e8n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, khi \u0111ang tr\u1ef1c t\u1ea1i Trung th\u01b0, \u0111\u00e3 t\u1eebng phong ch\u1ee9c n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban cho \u0111\u1ed5i t\u00ean, \u00e2n \u0111i\u1ec3n r\u1ea5t h\u1eadu. Th\u1ee7 T\u1ed1 n\u00f3i: \"T\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0y ch\u01b0a h\u1eb3n ch\u00e2n th\u00e0nh, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 m\u01b0u ph\u1ea3n.\" L\u1ea1i n\u00f3i: \"K\u1ebf Thi\u00ean t\u1eebng b\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu b\u1eafn tr\u1ed9m, m\u0169i t\u00ean xuy\u00ean qua m\u0169i, may m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, nay v\u1ebft s\u1eb9o tr\u00ean m\u1eb7t v\u1eabn c\u00f2n.\" T\u1eeb khi nghe l\u1eddi \u1ea5y, th\u1ea7n lu\u00f4n ghi nh\u1edb trong l\u00f2ng, cho r\u1eb1ng t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u1ea7n hao t\u1ed5n s\u1ee9c l\u1ef1c \u0111\u1ec3 di\u1ec7t, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u01b0u \u0111\u1ec3 b\u1eaft.<\/i><p>\n\n<p><i>Hu\u1ed1ng n\u1eefa, ngh\u0129a l\u00fd c\u1ee7a vi\u1ec7c th\u1ea3o ph\u1ea1t, quy\u1ec1n bi\u1ebfn l\u00e0 tr\u1ecdng, d\u1eabn chuy\u1ec7n x\u01b0a ch\u1ee9ng minh nay, kh\u00f4ng xa r\u1eddi nguy\u00ean t\u1eafc.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi H\u00e1n Quang V\u0169, B\u00e0nh S\u1ee7ng chi\u1ebfm gi\u1eef Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1, k\u1ebb gia n\u00f4 l\u00e9n gi\u1ebft \u00f4ng, mang \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn n\u1ed9p. Gi\u1eefa ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean H\u00f2a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, L\u00fd S\u01b0 \u0110\u1ea1o c\u00f9ng cha con chi\u1ebfm c\u1ee9 to\u00e0n v\u00f9ng T\u1ec1 su\u1ed1t b\u1ed1n, n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ki\u00eau c\u0103ng kh\u00f3 tr\u1ecb, t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0 L\u01b0u Ng\u1ee5 quay gi\u00e1o \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, khi\u1ebfn c\u1ea3 h\u1ecd b\u1ecb di\u1ec7t.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, L\u01b0u Tri Tu\u1ea5n c\u00f9ng em trai l\u1ea5y ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng ph\u1ea3n b\u1ed9i theo L\u00fd M\u1eadu Trinh, L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: \"K\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tri Tu\u1ea5n, th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c em trai, th\u01b0\u1edfng n\u0103m ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed.\" Trong v\u00f2ng m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c em trai.<\/i><p>\n\n<p><i>Ng\u1ea1n ng\u1eef n\u00f3i: \"D\u01b0\u1edbi tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, \u1eaft c\u00f3 k\u1ebb d\u0169ng c\u1ea3m.\" Binh ph\u00e1p vi\u1ebft: \"D\u00f9ng k\u1ebb tham, d\u00f9ng k\u1ebb ngu.\" \u00dd n\u00f3i k\u1ebb tham ham l\u1ee3i v\u1ec1 c\u1ee7a c\u1ea3i, k\u1ebb ngu kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay K\u1ebf Thi\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb th\u1ea5t phu, s\u1ed1ng l\u00e9n l\u00fat, kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u1ee3i \u0111\u1ec3 k\u1ebft n\u1ea1p l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1ed9m ngh\u0129 mong b\u1eadc th\u00e1nh t\u1eeb x\u00e9t k\u1ebf ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i \u00e1c, hi\u1ec3u d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p trong b\u1ed9 h\u1ea1, c\u00f9ng nh\u1eefng b\u1eadc ki\u00eau h\u00f9ng n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ban th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u, phong ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cao, nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1eaft L\u01b0u Tri Tu\u1ea5n v\u00e0 anh em h\u1eafn, th\u01b0\u1edfng t\u00edn nhi\u1ec7m nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh, khi\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eefu sinh l\u00f2ng, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, th\u00e2n th\u1ee7 K\u1ebf Thi\u00ean, kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u1eaft c\u0169ng b\u1eaft s\u1ed1ng. E r\u1eb1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a phi\u00ean nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee9ng ti\u1ebfp, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i phi\u1ec1n h\u00e0 \u0111\u1ebf l\u01b0\u1ee3c, huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y tr\u1edf \u0111i, n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00eam v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, e r\u1eb1ng s\u1ebd suy t\u00e0n. H\u00e0 B\u1eafc tuy \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tu s\u1eeda bi\u00ean ph\u00f2ng. Hu\u1ed1ng chi gi\u1eb7c n\u00e0y th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5, nh\u01b0 Chu \u00c1 Phu n\u00f3i: \"\u0110\u00e1nh \u0111\u00f4ng nam m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb t\u00e2y b\u1eafc\", ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00e0y. Kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec gi\u1eadn k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n m\u00e0 qu\u00ean m\u01b0u k\u1ebf xa x\u00f4i.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb n\u01a1i b\u1ee5i c\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf \u0111\u00e0i c\u00e1c, d\u00f9 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn. M\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n \u0111\u1ec1n \u01a1n, l\u1ea1i h\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebft, tr\u00ed nh\u1ecf m\u01b0u l\u1edbn, ch\u1ec9 mong \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed t\u1eed, b\u00e1o qu\u1ed1c hi\u1ebfn th\u00e2n, n\u00e0o c\u00f3 lo l\u1eafng g\u00ec n\u1eefa?\"<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 ch\u00e9p. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch ti\u1ec7n nghi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 d\u1eddi \u0111\u00f4, b\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: T\u1eeb Gi\u1ea3i Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n, r\u1ed3i th\u1eb3ng l\u00ean ch\u1ee9c t\u1ea1i Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n, xin ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed sang T\u00e0o Ch\u00e2u x\u1eed \u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n[footnote]Ban ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n, ch\u1eef 'ba' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. \u0110\u1ebfn qu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o. X\u00e9t r\u1eb1ng vi\u1ec7c gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ea1i Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, chuy\u1ec3n l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00f3i \"d\u00f9 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn\", c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n v\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ea1i Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u00f3i \"ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, l\u1ea1i cho ngh\u1ec9 tri\u1ec1u t\u1eeb\", c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u00fac x\u1eed \u00e1n \u1edf T\u00e0o Ch\u00e2u. Nh\u00e2n th\u00e1ng gi\u00eang l\u1ec7nh cho L\u00fd K\u1ebf Long \u0111\u00e1nh d\u1eb9p K\u1ebf Thi\u00ean, n\u00ean ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i><p>\n\n<p>[10] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua m\u1edbi nghe tin Th\u00e0nh \u0110\u00f4 th\u1ea5t th\u1ee7, li\u1ec1n tri\u1ec7u t\u1eadp Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2u ng\u1edd gi\u1eb7c d\u1eef t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u1ebfn v\u1eady, t\u1ed9i l\u1ed7i mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do t\u1ea1i Tr\u1eabm! L\u1ebd n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n L\u0169ng, Th\u1ee5c l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh l\u1ea7m than! T\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, m\u01b0a d\u1ea7m li\u00ean ti\u1ebfp nhi\u1ec1u th\u00e1ng, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u1ee9ng nghi\u1ec7m c\u1ee7a binh \u0111ao, Tr\u1eabm ph\u1ea3i s\u1eafp x\u1ebfp qu\u00e2n m\u00e3, ng\u00e0y \u0111\u00eam d\u1eb9p y\u00ean ch\u00fang.\"<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ec7nh cho Thi\u1ebfu ph\u1ee7 Thi\u1ebfu gi\u00e1m L\u00f4i H\u1eefu Chung v\u00e0 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed B\u00f9i Trang c\u00f9ng nh\u1eadm ch\u1ee9c T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh L\u1ed9[footnote]Kinh L\u1ed9 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thi\u1ec3m L\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Nh\u01b0 trong s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 278, 'L\u00f4i H\u1eefu Chung truy\u1ec1n' ghi: 'Khi L\u00fd Thu\u1eadn l\u00e0m lo\u1ea1n, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00e2y chinh, Vua sai c\u00f9ng B\u00f9i Trang l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh L\u1ed9, c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c binh m\u00e3.' S\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, 'L\u00fd Thu\u1eadn chi bi\u1ebfn' v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00ecnh L\u00fd Thu\u1eadn' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kinh L\u1ed9'.[\/footnote]. C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u T\u00edch v\u00e0 Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Chu V\u1ecb nh\u1eadm ch\u1ee9c T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eeb Thi\u1ec3m ph\u1ee7 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn T\u00e2y Xuy\u00ean. \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea7n Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3 d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Ki\u1ebfm M\u00f4n. S\u00f9ng nghi s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi Do\u00e3n Nguy\u00ean[footnote]Do\u00e3n Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y l\u00fd l\u1ecbch r\u00f5 r\u00e0ng[\/footnote]d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb Kinh L\u1ed9 ti\u1ebfn l\u00ean[footnote]'Kinh L\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thi\u1ec3m L\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t', 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i B\u00f9i Trang v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i ph\u00e1i v\u00e0o Th\u1ee5c, nh\u01b0ng Vua c\u00e0ng th\u00eam tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[11] L\u00fd Thu\u1eadn chia qu\u00e2n, ph\u00e1i m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ki\u1ebfm m\u00f4n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc. Qu\u00e2n \u1edf Ki\u1ebfm m\u00f4n m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u1ec9 c\u00f2n v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Khai Phong l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh h\u0103ng h\u00e1i kh\u00edch l\u1ec7 binh s\u0129, k\u00e9o ra ch\u1ed1ng l\u1ea1i. G\u1eb7p l\u00fac Th\u00e0nh \u0110\u00f4 gi\u00e1m qu\u00e2n, Cung ph\u1ee5ng quan l\u00e0 T\u00fac H\u00e1n <i>(H\u00e1n, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfm m\u00f4n, h\u1ee3p binh v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh, b\u00e8n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u g\u1ea7n h\u1ebft. C\u00f2n h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y v\u1ec1 Th\u00e0nh \u0110\u00f4, L\u00fd Thu\u1eadn n\u1ed5i gi\u1eadn v\u00ec h\u1ecd l\u00e0m qu\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i, sai ch\u00e9m h\u1ebft \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t lo ng\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n, nh\u01b0ng Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Vua m\u1eebng. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh l\u00e0m L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9, Ki\u1ebfm ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, sung ch\u1ee9c Ki\u1ebfm m\u00f4n binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, T\u00fac H\u00e1n l\u00e0m S\u00f9ng nghi s\u1ee9, Chi\u00eau ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, v\u00ec hai xuy\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ed5i phong \u00cdch v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ki\u1ec7t l\u00e0m Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng, ki\u00eam ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam, Tr\u1ea5n Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ki\u00eam ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed.<\/p>\n<p>H\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 so\u1ea1n chi\u1ebfu cho Nguy\u00ean Ki\u1ec7t, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo s\u1eed c\u0169, ho\u00e0ng t\u1eed phong v\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y qu\u1eadn l\u00e0m n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t ph\u00f3, t\u01b0\u1edbng, n\u1ed9i s\u1eed \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb l\u00fd. N\u1ebfu kh\u00f4ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed khanh \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ebfn qu\u1eadn, g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ed9i s\u1eed h\u00e0nh qu\u1eadn s\u1ef1. Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u00e1c qu\u1eadn D\u01b0\u01a1ng, \u00cdch, L\u1ed9, U, Kinh l\u00e0m \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, t\u01b0 m\u00e3 l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ee9c n\u1ed9i s\u1eed v\u1eady. Danh hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao, ho\u1eb7c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng ki\u00eam t\u1eeb xa, c\u1eed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn qu\u1eadn, \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 coi vi\u1ec7c ti\u1ebft \u0111\u1ed9. Nay Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, l\u1ea1i th\u00eam ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, th\u00ec t\u1ef1 l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, danh kh\u00f4ng ch\u00ednh, xin giao trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 b\u00e0n b\u1ea1c thi h\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng, Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ki\u00eam tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, nay Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean hai v\u01b0\u01a1ng, e c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m, ng\u00e0y kh\u00e1c s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Ban \u0111\u1ea7u, Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung Di\u00eau Th\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee9c D\u1ef1c thi\u1ec7n c\u1ee7a ph\u1ee7 \u00cdch V\u01b0\u01a1ng, Th\u1ea3n th\u00edch th\u1eb3ng th\u1eafn can ng\u0103n. V\u01b0\u01a1ng t\u1eebng cho l\u00e0m gi\u1ea3 n\u00fai, t\u1ed1n k\u00e9m nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a.<\/p>\n<p>Khi ho\u00e0n th\u00e0nh, V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1, b\u00e0y ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u00f3, duy ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1ea3n c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng nh\u00ecn. V\u01b0\u01a1ng \u00e9p Th\u1ea3n ph\u1ea3i xem, Th\u1ea3n n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 th\u1ea5y n\u00fai m\u00e1u, sao l\u1ea1i l\u00e0 n\u00fai gi\u1ea3!\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng kinh ng\u1ea1c h\u1ecfi nguy\u00ean do, Th\u1ea3n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n khi c\u00f2n \u1edf th\u00f4n qu\u00ea, th\u1ea5y ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00fac thu\u1ebf, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng g\u1ea5p g\u00e1p b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n. L\u00fd t\u01b0 \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 b\u1eaft cha con, anh em, gi\u1ea3i l\u00ean huy\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, kh\u1ed5 s\u1edf kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i. N\u00fai gi\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u1ec1u do ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 c\u00f3, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai m\u00e1u th\u00ec l\u00e0 g\u00ec?\"<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, nh\u00e0 Vua c\u0169ng \u0111ang l\u00e0m n\u00fai gi\u1ea3, ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u1eddi Th\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i d\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u1ea7n g\u00ec n\u00fai n\u1eefa!\"<\/i> B\u00e8n ra l\u1ec7nh \u0111\u1eadp ph\u00e1 ngay.<\/p>\n\n<p>V\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, Di\u00eau Th\u1ea3n kh\u00f4ng l\u1ea7n n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ebft l\u1eddi khuy\u00ean can s\u1eeda \u0111\u1ed5i, trong cung t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng. T\u1ea3 h\u1eefu b\u00e8n d\u1ea1y V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u sai ng\u1ef1 y \u0111\u1ebfn th\u0103m, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t lo l\u1eafng, b\u00e8n g\u1ecdi b\u00e0 nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng v\u00e0o cung h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ec7nh t\u1eadt. Nh\u0169 m\u1eabu n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec7nh, ch\u1ec9 v\u00ec D\u1ef1c thi\u1ec7n Di\u00eau Th\u1ea3n ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd vi\u1ec7c \u0103n \u1edf c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd, V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng vui n\u00ean m\u1edbi sinh b\u1ec7nh.\"<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i cho V\u01b0\u01a1ng, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ecd ph\u1ee5 tr\u1ee3 V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n. Nay V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ti\u1ebfp thu l\u1eddi can gi\u00e1n, l\u1ea1i gi\u1ea3 b\u1ec7nh, mu\u1ed1n khi\u1ebfn Tr\u1eabm \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c! Hu\u1ed1ng h\u1ed3 V\u01b0\u01a1ng c\u00f2n tr\u1ebb, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ngh\u0129 ra \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u1eaft l\u00e0 do c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u00e0y m\u01b0u m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> B\u00e8n sai b\u1eaft nh\u0169 m\u1eabu \u0111\u1ebfn h\u1eadu vi\u00ean, \u0111\u00e1nh m\u1ea5y ch\u1ee5c tr\u01b0\u1ee3ng. Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u Di\u00eau Th\u1ea3n, \u1ee7y l\u1ea1o r\u1eb1ng: <i>\"Khanh \u1edf trong cung V\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n ghen gh\u00e9t, th\u1eadt kh\u00f3 kh\u0103n. Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf[footnote]Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf: ch\u1eef '\u0111\u00e3n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 'Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00e1nh', 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 th\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 sung[\/footnote], th\u00ec ch\u1edb lo l\u1eddi gi\u00e8m pha, Tr\u1eabm nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd kh\u00f4ng nghe theo.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'Th\u00e1nh ch\u00e1nh l\u1ee5c' c\u1ee7a Th\u1ea1ch Gi\u1edbi n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi nghe l\u1eddi Di\u00eau Th\u1ea3n m\u00e0 ph\u00e1 n\u00fai l\u00e0 Ch\u00e2n T\u00f4ng, \u1ea5y l\u00e0 l\u1ea7m t\u01b0\u1edfng vi\u1ec7c c\u1ee7a Nguy\u00ean Ki\u1ec7t n\u00e0y l\u00e0 l\u00fac phong Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng. C\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac Nguy\u00ean Ki\u1ec7t l\u00e0m \u00cdch V\u01b0\u01a1ng. Nguy\u00ean Ki\u1ec7t 23 tu\u1ed5i, t\u1eeb \u00cdch V\u01b0\u01a1ng c\u1ea3i phong l\u00e0m Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u1edbi t\u1eeb Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng c\u1ea3i phong l\u00e0m Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng, l\u00fac phong \u00cdch V\u01b0\u01a1ng m\u1edbi 12 tu\u1ed5i, n\u00ean Th\u00e1i T\u00f4ng m\u1edbi n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng c\u00f2n tr\u1ebb, ch\u01b0a bi\u1ebft ngh\u0129 ra \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.\"<\/i> B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng chi ti\u1ebft, l\u1ea1i c\u00f2n ch\u00ea Di\u00eau Th\u1ea3n qu\u00e1 th\u1eb3ng th\u1eafn, b\u1edfi Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eebng tri\u1ec7u Di\u00eau Th\u1ea3n d\u1eb7n d\u00f2 ph\u1ea3i n\u00f3i n\u0103ng ho\u00e0 nh\u00e3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Th\u00e1i T\u00f4ng. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u1ec9 ghi l\u00e0 <i>\"th\u01b0\u1ee3ng\"<\/i>, kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 Ch\u00e2n T\u00f4ng, nghi r\u1eb1ng truy\u1ec7n c\u0169ng coi <i>\"th\u01b0\u1ee3ng\"<\/i> l\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng. Nay \u0111\u1ec1u theo s\u00e1ch 'Th\u00e1nh ch\u00e1nh l\u1ee5c' v\u00e0 'K\u00fd v\u0103n' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, tuy nhi\u00ean 'K\u00fd v\u0103n' v\u1eabn coi \u00cdch V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9, h\u00e0ng n\u0103m, \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n thu\u1ebf t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u trong b\u1ed9 ph\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn qu\u1eadn kh\u00e1c, n\u01a1i n\u00e0o th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng thuy\u1ec1n quan, n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed c\u1ea5p ph\u00e1t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo 'B\u1ea3n ch\u00ed', trong th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[15] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"C\u1eeda h\u00e3nh ti\u1ebfn nh\u01b0 hang chu\u1ed9t, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c! Ch\u1ec9 c\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng k\u1ebb qu\u00e1 \u0111\u00e1ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n, th\u1ee7y th\u1ee7 v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n c\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n nh\u1ecf, nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec th\u00ec \u0111\u1eebng h\u1ecfi, ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u1eadt li\u1ec7u quan \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>\"N\u01b0\u1edbc qu\u00e1 trong th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 s\u00e1ng su\u1ed1t th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea1n. T\u00ecnh c\u1ea3m gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u1ee7a ti\u1ec3u nh\u00e2n, qu\u00e2n t\u1eed h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft? D\u00f9ng \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng bao dung th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u00e0nh. X\u01b0a T\u00e0o Tham coi nh\u00e0 t\u00f9 v\u00e0 ch\u1ee3 l\u00e0 n\u01a1i g\u1eedi g\u1eafm, s\u1ee3 r\u1eb1ng k\u1ebb x\u1ea5u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 dung th\u00e2n. B\u1ec7 h\u1ea1 tuy\u00ean d\u1ee5 nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t h\u1ee3p \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', v\u00e0o th\u00e1ng hai ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, nay ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Th\u00e1ng ba ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n r\u0103n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u00ean phong, n\u01a1i n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft ch\u1ebft; nh\u1eefng k\u1ebb v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00f5a \u00e1c, ch\u1ec9 b\u1ecb \u00e9p theo m\u00e0 bi\u1ebft quay v\u1ec1 h\u00e0ng thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u tha b\u1ed5ng, \u0111\u1ed1i x\u1eed an \u1ee7i g\u1ea5p b\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[17] B\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Tr\u1ea7n Thu\u1ea5n Phong l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. Cha c\u1ee7a Thu\u1ea5n Phong gi\u1ecfi \u0111\u00e0n h\u00e1t[footnote] Cha c\u1ee7a Thu\u1ea5n Phong gi\u1ecfi \u0111\u00e0n h\u00e1t, b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ea7n' .[\/footnote], thu\u1ed9c gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng l\u00e0m linh quan, ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb kh\u1eafc m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o. Thu\u1ea5n Phong thi \u0111\u1eadu Ti\u1ebfn s\u0129, nh\u1eadm ch\u1ee9c V\u1ecdng Giang Ch\u1ee7 b\u1ea1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00f3i \u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e1p lu\u1eadt, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m thu\u1ed9c quan \u0110\u00ecnh u\u00fd. Khi t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1eddi l\u1ebd nhanh nh\u1eb9n, c\u1eed ch\u1ec9 nh\u01b0 k\u1ebb h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, Vua h\u1ecfi l\u00e0 con ai, Thu\u1ea5n Phong t\u1ef1 n\u00f3i cha m\u00ecnh, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang l\u00e0 lo\u1ea1i t\u1ea1p nh\u1ea1p, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c quan thanh danh! \u0110\u00f3 l\u00e0 do Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng thanh l\u1ecdc danh ph\u1eadn cho qu\u1ed1c gia.\"<\/i> B\u00e8n sai \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[18] Th\u1eddi T\u1ed1ng, d\u00e2n ch\u00fang T\u1ed1ng Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ea1c Ch\u00e2u mua tr\u00e2u \u1edf v\u00f9ng Giang Nam, Ho\u00e0i Nam, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u01b0a v\u1ec1, nh\u00e0 Vua th\u1ea5y m\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 h\u00f2a, lo r\u1eb1ng n\u00f4ng d\u00e2n s\u1ebd l\u1ee1 m\u00f9a c\u00e0y c\u1ea5y. Khi \u1ea5y, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n V\u0169 Do\u00e3n Th\u00e0nh <i>(V\u0169 Do\u00e3n Th\u00e0nh, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u00e2ng l\u00ean c\u00e0y \u0111\u1ea1p, d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 v\u1eadn h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e2u. Nh\u00e0 Vua li\u1ec1n sai B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111em ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u1ed1ng Ch\u00e2u, ch\u1ebf t\u1ea1o theo ki\u1ec3u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho d\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m tin d\u00f9ng.<\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i Qu\u1ed1c t\u1eed h\u1ecdc th\u00e0nh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Gi\u1ea3ng th\u01b0 th\u00e0nh Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n h\u1ecdc L\u00fd Ch\u00ed.<\/p>\n\n<p>[20] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7, ch\u00e2u, qu\u00e2n, gi\u00e1m \u1edf hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111inh v\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c sai d\u1ecbch: H\u1ea1ng nh\u1ea5t l\u00e0m L\u00ed ch\u00ednh, h\u1ea1ng nh\u00ec l\u00e0m H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1o danh tham gia. Thu\u1ebf h\u1ea1 v\u00e0 t\u00f4 d\u01b0 m\u00e0 d\u00e2n n\u1ed9p, t\u00f9y theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 ghi t\u00ean ri\u00eang \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed9p nhi\u1ec1u h\u1ed9 v\u00e0o m\u1ed9t h\u00f3a \u0111\u01a1n. N\u1ebfu c\u00f3 v\u1ea3i l\u1ee5a l\u1ebb th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c, th\u00ec c\u1ee9 theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ti\u1ec1n m\u00e0 n\u1ed9p.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo 'Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed', ch\u1ebf \u0111\u1ed9 L\u00ed ch\u00ednh, H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e1nh, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[21] Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung nghe tin L\u00fd K\u1ebf Long \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u00eau di\u1ec7t Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t, li\u1ec1n \u0111\u01b0a m\u1eb9, v\u1ee3 con v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0o c\u1ed1 th\u1ee7 ngo\u00e0i th\u00e0nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 h\u00f2a gi\u1ea3i v\u1edbi B\u1ea3o C\u00e1t, c\u1ed1ng n\u1ea1p 50 con ng\u1ef1a, xin r\u00fat qu\u00e2n. Nh\u00e0 Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, l\u1eadp t\u1ee9c sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o K\u1ebf Long chuy\u1ec3n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh B\u1ea3o Trung. Khi \u0111\u00f3, qu\u00e2n c\u1ee7a K\u1ebf Long \u00e1p s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi, B\u1ea3o Trung l\u1ea1i b\u1ecb B\u1ea3o C\u00e1t l\u1ee3i d\u1ee5ng, mu\u1ed1n th\u00e2u t\u00f3m qu\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng ta, b\u1eaft gi\u1eef nha t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Quang T\u01b0\u1eddng r\u1ed3i \u0111\u00eam \u0111\u00f3 t\u1eadp k\u00edch tr\u1ea1i c\u1ee7a B\u1ea3o Trung. B\u1ea3o Trung \u0111ang ng\u1ee7, nghe bi\u1ebfn lo\u1ea1n, kho\u00e1c \u00e1o \u0111\u01a1n, t\u00f3c x\u00f5a, tho\u00e1t th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd phi ng\u1ef1a nhanh v\u1ec1 th\u00e0nh, c\u00f2n t\u00e0i s\u1ea3n, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb B\u1ea3o C\u00e1t c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch.<\/p>\n\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, B\u1ea3o Trung l\u1ea1i sai Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tri\u1ec7u Quang T\u1ef1 v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Quang T\u1ef1 t\u1ecf ra r\u1ea5t th\u00e0nh kh\u1ea9n, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan, sau th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9. M\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a B\u1ea3o Trung, Quang T\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi B\u1ea3o Trung \u00e2m m\u01b0u li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi B\u1ea3o C\u00e1t, Quang T\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n d\u1ed1c h\u1ebft gia t\u00e0i chia cho qu\u00e2n s\u0129, th\u1ec1 s\u1ebd trung th\u00e0nh. Khi B\u1ea3o Trung tr\u1edf v\u1ec1, Quang T\u1ef1 b\u1eaft gi\u1eef \u00f4ng ta, nh\u1ed1t \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, m\u1edf c\u1eeda \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u. K\u1ebf Long ti\u1ebfn v\u00e0o H\u1ea1 Ch\u00e2u, b\u1eaft gi\u1eef B\u1ea3o Trung, xi\u1ec1ng b\u1eb1ng x\u00edch b\u1ea1c, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n gia s\u00fac v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p. B\u1ea3o C\u00e1t d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1ea7u Di\u00ean Qu\u1ea3ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e0n vi\u1ec7c gi\u1ebft B\u1ea3o Trung v\u00e0 \u0111em qu\u00e2n truy k\u00edch B\u1ea3o C\u00e1t. K\u1ebf Long n\u00f3i: <i>\"B\u1ea3o Trung ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ecbt tr\u00ean th\u1edbt m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean xin ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng. Nay B\u1ea3o C\u00e1t \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa, qua ng\u00e0n d\u1eb7m sa m\u1ea1c kh\u00f4 c\u1eb1n, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng h\u1ea5p t\u1ea5p.\"<\/i> Di\u00ean Qu\u1ea3ng v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe theo.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018T\u1ea7n H\u00e0n truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p: Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, H\u00e0n lo B\u1ea3o Trung s\u1ebd b\u1ecf tr\u1ed1n, li\u1ec1n l\u1ea5y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3 chi\u1ebfu an \u1ee7i \u0111\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a h\u1eafn. Khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn, H\u00e0n l\u1ea1i kh\u00e9o l\u00e9o thuy\u1ebft ph\u1ee5c B\u1ea3o Trung ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n theo l\u1ec5 \u0111\u1ecba ch\u1ee7, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f9ng \u0111i ra, B\u1ea3o Trung li\u1ec1n b\u1ecb b\u1eaft. X\u00e9t vi\u1ec7c B\u1ea3o Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ra \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, b\u1ecb B\u1ea3o C\u00e1t t\u1eadp k\u00edch[footnote]'T\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'b\u00e1ch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1, Quang T\u1ef1 li\u1ec1n b\u1eaft gi\u1eef, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng H\u00e0n ra \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c?)<\/i><\/p>\n\n<p>[22] Ban \u0111\u1ea7u, d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n, th\u01b0\u1eddng l\u1eeba \u0111\u1ea3o, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t, c\u00f3 khi d\u1eabn \u0111\u1ebfn ki\u1ec7n t\u1ee5ng, nh\u01b0ng quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng, n\u00ean d\u00e2n Th\u1ed5 Ph\u1ed3n th\u01b0\u1eddng o\u00e1n gi\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi S\u00f9ng Nghi s\u1ee9 Li\u1ec5u Khai nh\u1eadm ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, \u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh th\u1ed1ng nh\u1ea5t gi\u00e1 c\u1ea3, c\u00e2n \u0111\u1ed1i m\u1ee9c \u0111o l\u01b0\u1eddng, b\u1eaft gi\u1eef nh\u1eefng k\u1ebb l\u1eeba \u0111\u1ea3o, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t r\u1ed3i x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c, h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o h\u00f3a.<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, Li\u1ec5u Khai \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u. L\u00fac \u1ea5y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu \u0111\u1ebfn Ho\u00e0n Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 v\u1eadn chuy\u1ec3n hai l\u1ea7n trong n\u0103m, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i b\u00e1n m\u1ea5t t\u00e0i s\u1ea3n, nh\u01b0ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u1eadn chuy\u1ec3n[footnote]theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 440, 'Li\u1ec5u Khai truy\u1ec7n', v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 17, ch\u1eef 'v\u1eadn' \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'h\u1eadu', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 v\u1eady.[\/footnote]. H\u00e0ng ngh\u00ecn d\u00e2n ch\u00fang k\u00e9o \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eau c\u1ee9u, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ee9c l\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ecbu n\u1ed5i, ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Li\u1ec5u Khai li\u1ec1n vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9: <i>\"T\u00f4i v\u1eeba r\u1eddi Ho\u00e0n Ch\u00e2u, bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf \u0111\u00f3 t\u00ednh ra kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u00eam binh l\u00ednh, v\u1eabn \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong b\u1ed1n n\u0103m. Nay \u0111ang v\u00e0o m\u00f9a tr\u1ed3ng d\u00e2u, c\u1ea5y l\u00faa, l\u1ea1i ph\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 hai, \u0111\u00e3 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3[footnote]b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft 'l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u00e3 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3', m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft 'l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t n\u1eeda'. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a, b\u1ea3n g\u1ed1c h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n.[\/footnote], ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb nh\u1ecf \u0111\u1ec1u m\u1ec7t m\u1ecfi, gia s\u00fac ki\u1ec7t s\u1ee9c, sao l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m kh\u1ed5 h\u1ecd n\u1eefa! N\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1eebng l\u1ea1i, t\u00f4i s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c t\u1edbi kinh \u0111\u00f4, t\u00e2u l\u00ean \u0110\u1ebf.\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee7y b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(Theo 'H\u1ea1nh tr\u1ea1ng' c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh, vi\u1ec7c Li\u1ec5u Khai chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[23] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1ee7 qu\u1ea3n trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1ee3 ti\u1ec1n ho\u1eb7c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb quan \u0111i\u1ec3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f9ng \u0111\u1ec1n b\u00f9, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 45 v\u1ea1n quan, t\u1ea5m, c\u00e2n, th\u1ea1ch, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n truy x\u00e9t n\u1eefa. T\u1eeb nay, nh\u1eefng k\u1ebb lo vi\u1ec7c kho t\u00e0ng, qu\u1ea3n l\u00fd l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, n\u1ebfu thi\u1ebfu h\u1ee5t v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 b\u1eaft c\u00e1c quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n v\u00e0 gi\u00e1m l\u00e2m quan \u0111\u1ec1n b\u00f9.\"<\/i><\/p>\n<p><i>('Th\u1ef1c l\u1ee5c' ghi ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh quan l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ec1n b\u00f9. Nh\u01b0ng theo 'B\u1ea3n ch\u00ed', th\u00ec vi\u1ec7c quan l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ec1n b\u00f9 v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng bao g\u1ed3m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i, nay theo 'B\u1ea3n ch\u00ed'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m L\u00fd Ch\u00ed, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t, Ph\u1ea1m C\u1ea3o c\u00f9ng tu s\u1eeda qu\u1ed1c s\u1eed.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng vi\u1ec7c tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, tai m\u1eaft c\u00f2n ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, nay trong Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecf s\u00f3t, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p s\u1eed quan so\u1ea1n l\u1ea1i.\"<\/i> T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u1ea9m r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y giao cho H\u1ecdc s\u0129 H\u1ed7 M\u00f4ng tu s\u1eed, nh\u01b0ng M\u00f4ng t\u00ednh nh\u00fat nh\u00e1t, b\u1ecb \u00e9p b\u1edfi quy\u1ec1n th\u1ebf, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 n\u00e9 tr\u00e1nh, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed1i vi\u1ebft th\u1eb3ng th\u1eafn.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a s\u1eed th\u1ea7n v\u1ed1n l\u00e0 ghi ch\u00e9p c\u1ea3 thi\u1ec7n \u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Ng\u00e0y x\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng Huy\u1ec1n T\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ed1t s\u1eed s\u00e1ch v\u1ec1 V\u0169 h\u1eadu, t\u1ea3 h\u1eefu cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi sau nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n.\"<\/i> R\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"Khi Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u01b0u t\u00ednh. X\u01b0a T\u00e0o Th\u00e1o, T\u01b0 M\u00e3 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1t \u0111\u1ec1u v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m d\u00f2m ng\u00f3 ng\u00f4i Vua, tr\u01b0\u1edbc xin c\u1eedu t\u00edch, \u0111\u1ebfn khi thay \u0111\u1ed5i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c truy\u1ec1n ng\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 nh\u00e0 Chu, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh g\u00ec. S\u1ef1 \u0111\u1ea7u \u0111u\u1ed1i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, s\u1eed quan ghi ch\u00e9p c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u00ean cho L\u00fd Ch\u00ed \u0111\u00ednh ch\u00ednh l\u1ea1i.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[25] Vua b\u1ea3o L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm coi ch\u1ee9c v\u1ee5 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu, mu\u1ed1n noi theo vi\u1ec7c s\u00e1ch '\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0' kh\u1ea3o c\u1ee9u, \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m khanh lo vi\u1ec7c ph\u00f2 t\u00e1. L\u1ea1i ngh\u0129 vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp b\u1ea3ng x\u1ebfp h\u1ea1ng, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi kh\u00f4ng th\u00f4i, kh\u00f4ng b\u1eb1ng an \u0111\u1ecbnh Di H\u1ea1, h\u00f2a h\u1ee3p \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u00f4ng, Tr\u1eabm ng\u1ed3i kh\u00f4ng lo ngh\u0129, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. H\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf ng\u00f4i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh sao!\"<\/i><\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua nghe tin Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ea5y Tri\u1ec7u Quang T\u1ef1 l\u00e0m H\u1ea1 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Cao V\u0103n T\u00f9ng l\u00e0m Tuy ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean h\u1ecd ban cho Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t, kh\u00f4i ph\u1ee5c t\u00ean L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'K\u00ea c\u1ed5 l\u1ee5c' ch\u00e9p vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c t\u00ean L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, kh\u00e1c v\u1edbi 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay \u0111\u1ec3 c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[27] Nh\u00e0 Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng H\u1ea1 Ch\u00e2u n\u1eb1m s\u00e2u trong sa m\u1ea1c, v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i b\u1ecdn gian h\u00f9ng chi\u1ebfm c\u1ee9, mu\u1ed1n ph\u00e1 h\u1ee7y th\u00e0nh tr\u00ec, di d\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng Ng\u00e2n, Tuy, b\u00e8n h\u1ecfi c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp H\u1ea1 Ch\u00e2u khi x\u01b0a. L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0a kia, H\u00e1ch Li\u00ean B\u1ed9t B\u1ed9t v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u1ea1o V\u0169 nh\u00e0 H\u1eadu Ng\u1ee5y, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i H\u1ea1 Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng ta t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 uy danh s\u00e1nh ngang tr\u1eddi, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t t\u00ean cho d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 'Thi\u1ebft Ph\u1ea1t Th\u1ecb', v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a r\u1eb1ng s\u1ef1 c\u1ee9ng r\u1eafn nh\u01b0 s\u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 chinh ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00d4ng ta d\u00f9ng \u0111\u1ea5t nung x\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 'Th\u1ed1ng V\u1ea1n', ng\u1ee5 \u00fd r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb khi H\u00e1ch Li\u00ean x\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ebfn nay, th\u00e0nh n\u00e0y th\u01b0\u1eddng g\u00e2y h\u1ecda cho v\u00f9ng Quan H\u1eefu. N\u1ebfu nay ph\u00e1 h\u1ee7y, s\u1ebd l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch v\u1ea1n \u0111\u1eddi.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u00e1 h\u1ee7y th\u00e0nh c\u0169 H\u1ea1 Ch\u00e2u, di d\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Tuy, Ng\u00e2n, c\u1ea5p \u0111\u1ea5t c\u00f4ng cho h\u1ecd, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m an \u1ee7i.<\/p>\n\n<p>[28] L\u00fd K\u1ebf Long sai em trai l\u00e0 L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 K\u1ebf H\u00f2a c\u00f9ng Gi\u00e1m qu\u00e2n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh T\u1ea7n H\u00e0n v\u00e0o t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u1ea5n c\u1ed5, l\u00e0 n\u01a1i b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3, gi\u1eef l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 gi\u1eb7c[footnote] Gi\u1eef l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 gi\u1eb7c: ch\u1eef 't\u1ed3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eefu', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng th\u1ee7 t\u1ea1i khu v\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam hai ch\u00e2u Ng\u00e2n, H\u1ea1, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ecbch, l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn cho c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c n\u1ed9i thu\u1ed9c, v\u00e0 ch\u1eb7n ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c.\"<\/i> Nh\u01b0ng c\u1ea3 hai vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p.<\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a s\u1eed quan l\u00e0 n\u1eafm vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed, kh\u00f4ng t\u00f4 v\u1ebd c\u00e1i \u0111\u1eb9p h\u01b0 \u1ea3o, kh\u00f4ng che gi\u1ea5u c\u00e1i x\u1ea5u. Ph\u00e0m l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u1eadt nguy\u1ec7t, s\u1ef1 ph\u00e2n chia s\u00f4ng n\u00fai, \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u1ee9 t\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi, ch\u00ednh s\u00e1ch v\u1ec1 l\u1ec5 nh\u1ea1c, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa' \u0111\u1ec3 l\u00e0m 'Th\u1ef1c l\u1ee5c', sau \u0111\u00f3 d\u1ef1ng n\u00ean bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed, th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 khen ch\u00ea. K\u1ebb h\u1ea1 th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00e1nh tr\u1ecb, g\u1ecdi l\u00e0 'Nh\u1eadt l\u1ecbch', ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p c\u00e1c t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u00e1o c\u00e1o, l\u01b0\u1ee3c ghi c\u00e1c l\u1ec7nh v\u0103n. \u0110\u1ebfn nh\u1eefng l\u1eddi hay vi\u1ec7c t\u1ed1t c\u1ee7a th\u00e1nh ch\u00ednh, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, s\u1ef1 trung t\u00e0, thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, th\u00ec s\u00e1ch v\u1edf kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p, qu\u1ed1c s\u1eed c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n[footnote]'Qu\u1ed1c kinh \u00e1t k\u1ec9' nguy\u00ean ch\u1eef '\u00e1t' l\u00e0 'm\u1ea1c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 2\/10 s\u1eeda.[\/footnote].<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh x\u00e9t theo l\u1ec7 c\u0169 trong 'L\u1ee5c \u0111i\u1ec3n'[footnote]'C\u1ea9n \u00e1n l\u1ee5c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 s\u1ef1' nguy\u00ean thi\u1ebfu hai ch\u1eef 'L\u1ee5c \u0111i\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 lang n\u1eafm vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eed ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c. Ph\u00e0m ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c, l\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi ng\u00e0y, l\u1ea5y ng\u00e0y li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi th\u00e1ng, l\u1ea5y th\u00e1ng li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi m\u00f9a, l\u1ea5y m\u00f9a li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi n\u0103m, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i ghi ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u1edbi can chi \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1ed1, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 v\u0103n v\u1eadt \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u ch\u1ebf \u0111\u1ed9, s\u1ef1 th\u0103ng ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c thi\u1ec7n[footnote]'Thi\u00ean b\u00e1i tinh th\u01b0\u1edfng d\u0129 khuy\u1ebfn thi\u1ec7n' nguy\u00ean ch\u1eef 'tinh' l\u00e0 'suy', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t, c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e vi\u1ec7c \u00e1c, cu\u1ed1i m\u1ed7i qu\u00fd th\u00ec giao cho qu\u1ed1c s\u1eed. Ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n n\u1eafm vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eed ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, ghi ch\u00e9p c\u00e1c ch\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u1ee9c \u00e2m c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, theo th\u1ec3 th\u1ee9c ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c[footnote]'Nh\u01b0 k\u00ed s\u1ef1 chi ch\u1ebf' nguy\u00ean thi\u1ebfu ch\u1eef 'k\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 2\/11 b\u1ed5 sung.[\/footnote].<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mu\u1ed1n xin l\u1eadp Kh\u1edfi c\u01b0 vi\u1ec7n, \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ea3 h\u1eefu s\u1eed, l\u1ea5y vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p l\u00e0m 'Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa', c\u00f9ng v\u1edbi 'Th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd' g\u1eedi \u0111\u1ebfn S\u1eed qu\u00e1n v\u00e0o cu\u1ed1i m\u1ed7i th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb bi\u00ean so\u1ea1n 'Nh\u1eadt l\u1ecbch'. Nh\u01b0 v\u1eady, tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00e1nh tr\u1ecb noi theo c\u1ed5 nh\u00e2n, t\u1ea5t s\u1ebd r\u1ef1c r\u1ee1 trong s\u00e1ch v\u1edf, t\u00edn s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh, ch\u1eafc ch\u1eafn v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 Chu, H\u00e1n v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua xem t\u1ea5u r\u1ed3i khen ng\u1ee3i, b\u00e8n l\u1eadp Kh\u1edfi c\u01b0 vi\u1ec7n trong cung, sai Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e1n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c c\u1ee7a Kh\u1edfi c\u01b0 lang, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba ki\u00eam Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c c\u1ee7a Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[30] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00e2u: <i>\"Nguy\u00ean ch\u1ee9c tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u C\u01a1 K\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed5 sung b\u1ed9 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 T\u00f4ng v\u1ec1 sau, nay gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng \u0111ang l\u01b0u tr\u00fa t\u1ea1i \u0111\u1ea5t Th\u01b0 D\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nam An l\u00e0 Ti\u1ec1n Hi \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn l\u1ea5y s\u00e1ch. Ti\u1ec1n Hi \u0111em v\u1ec1 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Tri\u1ec7u C\u01a1 K\u1ef7, g\u1ed3m 26 quy\u1ec3n 'Nh\u1eadt l\u1ecbch' t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u H\u1ed9i X\u01b0\u01a1ng tr\u1edf \u0111i c\u00f9ng c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 100 quy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean. 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh. Vua ban cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Qu\u1eafc ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng H\u00fac l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 x\u1eed \u00e1n T\u1ed5 C\u00e1t, h\u1ecfi th\u0103m m\u1ed9t h\u00e0o tr\u01b0\u1edfng h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u00f3i: <i>\"T\u00f4i l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng ngh\u00e8o kh\u00f3, c\u00f9ng nhau g\u00f3p ti\u1ec1n l\u00e0m m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1eebng th\u1ecd, \u0111\u00e2u bi\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p!\"<\/i> R\u1ed3i th\u1edf d\u00e0i m\u00e3i. H\u00f3a C\u01a1 tra h\u1ecfi v\u1ec1 c\u00e1c quan qu\u1eadn th\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>\"Ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 quan kh\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng tham nh\u0169ng.\"<\/i> L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 quan ch\u00ednh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng H\u00fac, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eebng mu\u1ed1n cho \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9c tri ch\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng b\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng th\u1eddi \u0111\u00f3 ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh. H\u00f3a C\u01a1 b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean Vua, l\u00fac n\u00e0y H\u00fac \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c quan, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Hoa ch\u00e2u h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a ch\u1ee9c lang trung.<\/p>\n<p><i>(H\u00fac, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ch\u01b0\u1edfng Kh\u1edfi c\u01b0 lang s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n t\u00e2u: <i>\"Xin t\u1eeb nay, nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1ea1i hai \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n'. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c nh\u1ea5t chi t\u1ee9, nh\u1ea5t chi l\u1ee5c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85 \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, S\u00f9ng \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec7n l\u00e0 \u0111i\u1ec7n ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t tri\u1ec1u, m\u1ed7i d\u1ecbp \u0111\u1ea3n ti\u1ebft ch\u00fac t\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111\u00e2y; ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111i\u1ec7n, n\u01a1i th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y thi\u1ebft tri\u1ec1u. Hai \u0111i\u1ec7n n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t 'l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c quan th\u1ea7n' nh\u01b0 trong s\u00e1ch \u0111\u00e3 ghi. \u0110i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh n\u00eau \u1edf \u0111o\u1ea1n sau l\u00e0 n\u01a1i xem x\u00e9t vi\u1ec7c, t\u1ee9c l\u00e0 'ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, so\u1ea1n ri\u00eang th\u00e0nh Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa'. Nguy\u00ean b\u1ea3n in nh\u1ea7m do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan nh\u1ecb chi nh\u1ea5t nh\u1ea5t, c\u00f9ng 'Nam phong lo\u1ea1i c\u1ea3o' quy\u1ec3n 49 s\u1eed quan \u0111i\u1ec1u, s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111i\u1ec7n, c\u00f9ng c\u00e1c vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c quan th\u1ea7n, xin v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, do Trung th\u01b0 so\u1ea1n th\u00e0nh 'Th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd'; nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 m\u1eadt, c\u0169ng l\u1ec7nh cho vi\u1ec7n n\u00e0y bi\u00ean so\u1ea1n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u1ed7i th\u00e1ng g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. C\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00e1c, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ec1 phong t\u01b0\u1edbc, b\u00e3i ch\u1ee9c, thuy\u00ean chuy\u1ec3n, hay c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean vi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 so\u1ea1n th\u00e0nh s\u00e1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan Lang v\u00e0 X\u00e1 nh\u00e2n thay nhau tr\u1ef1c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, so\u1ea1n ri\u00eang th\u00e0nh Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa[footnote]'So\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'v\u00f4', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 ghi l\u00e0 'so\u1ea1n ri\u00eang Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa'.[\/footnote], m\u1ed7i th\u00e1ng d\u00e2ng l\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vi\u1ec7c d\u00e2ng Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa l\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n[footnote]'H\u00e0n' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'H\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Nam phong lo\u1ea1i c\u1ea3o' quy\u1ec3n 49 s\u1eed quan \u0111i\u1ec1u, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 439 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n truy\u1ec7n, s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[33] Vua t\u1eebng b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Ph\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, qu\u00fd \u1edf s\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean. Tr\u1eabm xem s\u1eed nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng h\u00e0nh s\u1ef1, ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u01b0 danh. M\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, \u1eaft tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean t\u1ea1o thanh th\u1ebf, r\u1ed3i m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mong l\u01b0u l\u1ea1i s\u1eed s\u00e1ch, nh\u01b0 v\u1eady h\u00e1 ph\u1ea3i t\u1ef1 nhi\u00ean sao! V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00e0i l\u00e0m s\u1eed r\u1ea5t kh\u00f3, ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1eadt v\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf t\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau gh\u00e9t, m\u1edbi l\u00e0 s\u1eed gia gi\u1ecfi.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh theo \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf t\u1eeb c\u1eeda Ti\u1ec3u Ki\u1ebfm ti\u1ebfn v\u00e0o tr\u1ea1i Nghi\u00ean Kh\u1ea9u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, \u0111u\u1ed5i ch\u00fang qua n\u00fai Thanh C\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u Ki\u1ebfm.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u1eadp', chi\u1ebfu ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n ghi r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u Mi\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 18. Vi\u1ec7c chi\u1ebfm ch\u00e2u Ki\u1ebfm ch\u1eafc h\u1eb3n di\u1ec5n ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 x\u00e1c th\u1ef1c, t\u1ea1m theo ghi ch\u00e9p trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, \u0111\u1ee3i c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh s\u1ebd ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, Ho\u1ea1t, Th\u00e1i, D\u0129nh, \u0110\u1eb7ng, Kim, Ph\u00f2ng v\u00e0 qu\u00e2n T\u00edn D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 kinh T\u00e2y l\u00e0 Tr\u00ecnh N\u0103ng xin th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u. K\u1ec3 t\u1eeb khi Tr\u00ecnh N\u0103ng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0y, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c v\u00e0 c\u01a1 quan, thu th\u00f3c g\u1ea1o t\u1eeb d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u, d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng mua c\u1ee7i c\u00f9ng v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan l\u1ea1i, th\u1ee3 thuy\u1ec1n v\u00e0 phu d\u1ecbch. T\u00ednh to\u00e1n h\u00e0ng n\u0103m, l\u1ee3i nhu\u1eadn thu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng bao nhi\u00eau, m\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u1ea1i tham \u00f4 ph\u1ea7n l\u1ee3i d\u01b0. H\u01a1n n\u1eefa, r\u01b0\u1ee3u \u1ee7 kh\u00f4ng s\u1ea1ch s\u1ebd, ph\u1ea7n l\u1edbn chua h\u1ecfng kh\u00f4ng th\u1ec3 u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n b\u1eaft d\u00e2n mua r\u01b0\u1ee3u trong c\u00e1c d\u1ecbp c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, ma chay, d\u1ef1a v\u00e0o quy m\u00f4 h\u1ed9 kh\u1ea9u m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng mua. D\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb h\u1ea1i, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u1ed5 s\u1edf. N\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a, v\u1eadt gi\u00e1 \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 chi ph\u00ed.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 Vua bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n t\u1ef1 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u, gi\u1ea3m thu\u1ebf kh\u00f3a th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n. D\u00e2n n\u00e0o \u1ee9ng m\u1ed9, ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra t\u00e0i s\u1ea3n, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 l\u1edbn c\u00f9ng b\u1ea3o l\u00e3nh. N\u1ebfu sau n\u00e0y kh\u00f4ng n\u1ed9p \u0111\u1ee7 thu\u1ebf, c\u00e1c b\u00ean s\u1ebd c\u00f9ng b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. N\u0103m \u0111\u00f3, l\u1ea1i l\u1ea5y 472 n\u01a1i thu thu\u1ebf \u00edt \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n t\u1ef1 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u, ho\u1eb7c quan ph\u1ee7 b\u00e1n men thu ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3, d\u00e2n \u1ee9ng m\u1ed9 \u00edt \u0111i, ph\u1ea7n l\u1edbn v\u1eabn do quan ph\u1ee7 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n r\u01b0\u1ee3u \u1edf 472 n\u01a1i di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i th\u00e1ng 9 n\u0103m nay, theo ghi ch\u00e9p trong 'B\u1ea3n ch\u00ed')<\/i>.<\/p>","rendered":"<p><b>Kh\u1edfi t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng t\u01b0 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua s\u00e1ng t\u00e1c hai b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 Nguy\u00ean \u0110\u00e1n v\u00e0 Tr\u1eeb T\u1ecbch, ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, b\u1ea3o h\u1ecd h\u1ecda l\u1ea1i. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 d\u00e2ng bi\u1ec3u gi\u1ea3i th\u00edch \u00fd th\u01a1, vi\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u00e0n ch\u1eef. Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, sai Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng tri\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[2] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Phi r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh t\u1eebng \u1edf Tung D\u01b0\u01a1ng, trong s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi \u1ea5y, c\u00f3 ai \u1ea9n d\u1eadt kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> H\u00e0n Phi t\u00e2u v\u1ec1 \u0110i\u1ec1n C\u00e1o c\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c, V\u1ea1n Th\u00edch, Vua li\u1ec1n sai tri\u1ec7u h\u1ecd v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu v\u1eeba ban xu\u1ed1ng th\u00ec \u0110i\u1ec1n C\u00e1o qua \u0111\u1eddi. D\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua ti\u1ebfp \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n ra l\u00e0m quan, Vua ban cho l\u1ee5a v\u00e0 cho m\u1ed9t con trai c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, r\u1ed3i cho v\u1ec1 qu\u00ea. V\u1ea1n Th\u00edch \u0111\u1ebfn sau c\u00f9ng, c\u00f4ng xa t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng cho v\u00e0o, \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p Vua, ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 n\u1eeda n\u0103m, su\u00fdt ch\u1ebft v\u00ec \u0111\u00f3i r\u00e9t. Khi \u1ea5y, H\u00e0n Phi \u0111\u00e3 th\u00f4i ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean Vua.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd <a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n ghi 'T\u1ee9c nh\u1eadt', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ghi 'Gi\u00e1p T\u00fd'. B\u1ea3n 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ghi 'Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ea7n tr\u00ean ghi 'Th\u00e1ng gi\u00eang m\u00f9ng 1 l\u00e0 Gi\u00e1p D\u1ea7n', th\u00ec ng\u00e0y 11 c\u0169ng l\u00e0 Gi\u00e1p T\u00fd. Nay theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-1\" href=\"#footnote-155-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, Vua phong V\u1ea1n Th\u00edch l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng. Khi \u00f4ng m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c, th\u00e1i y Tri\u1ec7u T\u1ef1 H\u00f3a th\u1ea5y s\u1eafc m\u1eb7t \u00f4ng l\u1ea1, ch\u1ea9n m\u1ea1ch r\u1ed3i n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u00e0i s\u1eafp m\u1ea5t r\u1ed3i!&#8221;<\/i> V\u1ea1n Th\u00edch v\u1eabn c\u1ed1 v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea1 \u01a1n, c\u1eed ch\u1ec9 th\u00f4 l\u1ed7 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 qu\u00ea, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. V\u00e0i ng\u00e0y sau, \u00f4ng qu\u1ea3 nhi\u00ean qua \u0111\u1eddi. D\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 \u0110i\u1ec1n; V\u1ea1n Th\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Uy\u1ec3n Kh\u00e2u, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1edd th\u01a1 ca. Tri\u1ec7u T\u1ef1 H\u00f3a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[3] Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u00f9ng c\u1ef1c r\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Nh\u1eefng n\u0103m lo\u1ea1n l\u1ea1c th\u1eddi H\u1eadu T\u1ea5n, H\u1eadu H\u00e1n, d\u00e2n ch\u00fang ti\u00eau \u0111i\u1ec1u g\u1ea7n h\u1ebft. Chu Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb Nghi\u1ec7p <i>(nay l\u00e0 H\u00e0m \u0110an, H\u00e0 B\u1eafc)<\/i> v\u1ec1 ph\u00eda nam, s\u0129 th\u1ee9 kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 l\u1eeda ch\u00e1y, tr\u00ean c\u00f3 sao ch\u1ed5i, ng\u01b0\u1eddi xem \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, l\u00fac \u1ea5y ai c\u0169ng ngh\u0129 kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u00e0y th\u00e1i b\u00ecnh n\u1eefa. Tr\u1eabm th\u00e2n ch\u00ednh l\u0129nh mu\u00f4n vi\u1ec7c, m\u1ecdi s\u1ef1 d\u1ea7n y\u00ean \u1ed5n, m\u1ed7i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u01a1n tr\u1eddi, khi\u1ebfn cho th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00fd lo\u1ea1n l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eddi ch\u1ed7 ng\u1ed3i th\u01b0a: <i>&#8220;N\u01a1i xa gi\u00e1 ng\u1ef1, s\u0129 th\u1ee9 t\u1ee5 h\u1ecdp, n\u00ean m\u1edbi th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i r\u00e9t r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf. Mong Vua nh\u00ecn g\u1ea7n xem xa, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebfn s\u1eafc, kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec. M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u00ecnh th\u1ea3n tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ed7 ng\u1ed3i, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u khen \u00f4ng th\u1eb3ng th\u1eafn.<\/p>\n<p>[4] M\u1ed9t h\u00f4m, Th\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, b\u1ea3o Trung th\u01b0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 giao vi\u1ec7c. M\u00f4ng Ch\u00ednh lui ra, d\u00e2ng t\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau l\u1ea1i h\u1ecfi, \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u01b0a t\u00ean ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, Th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng g\u1ea5p g\u00e1p h\u1ecfi l\u1ea1i, M\u00f4ng Ch\u00ednh v\u1eabn ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. Th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00e9m t\u1edd t\u1ea5u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, n\u00f3i: <i>&#8220;Sao c\u1ee9ng nh\u1eafc th\u1ebf! H\u00e3y thay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111i.&#8221;<\/i> M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u1eeb t\u1ed1n th\u01b0a: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u1ee9ng nh\u1eafc, ch\u1ec9 v\u00ec Vua ch\u01b0a hi\u1ec3u \u0111\u00f3 th\u00f4i.&#8221;<\/i> R\u1ed3i ki\u00ean quy\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng. Th\u1ea7n kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u00e1ch n\u1ecbnh h\u00f3t, t\u00f9y \u00fd ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 h\u1ea1i vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> C\u00e1c quan trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u n\u00edn th\u1edf kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00fac nh\u00edch, M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u1ea7m h\u1ed1t c\u00fai xu\u1ed1ng nh\u1eb7t t\u1edd t\u1ea5u, t\u1eeb t\u1eeb c\u1ea5t \u0111i r\u1ed3i lui ra. Th\u01b0\u1ee3ng lui v\u1ec1, b\u1ea3o th\u00e2n t\u00edn: <i>&#8220;Kh\u00ed l\u01b0\u1ee3ng c\u00f9a \u00f4ng n\u00e0y ta kh\u00f4ng b\u1eb1ng.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 cu\u1ed1i c\u00f9ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng Ch\u00ednh ti\u1ebfn c\u1eed, vi\u1ec7c xong, Th\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. T\u1eeb \u0111\u00f3 Th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng bi\u1ebft M\u00f4ng Ch\u00ednh bi\u1ebft d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 khen \u00f4ng c\u00f3 ch\u00ed kh\u00ed kh\u00f4ng lay chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p><i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u00e0i minh tr\u00ean bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh do Ph\u00fa B\u1eadt so\u1ea1n; m\u1ed9t b\u1ea3n kh\u00e1c trong &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p l\u1eddi <i>&#8220;l\u1eeda ch\u00e1y&#8221;<\/i>, <i>&#8220;sao ch\u1ed5i&#8221;<\/i> r\u01a1i v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, l\u1ea1i ch\u00e9p l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ee7a L\u00e3 \u0110oan, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u00e2y, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[5] L\u00fac \u0111\u1ea7u, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu H\u1ee9a T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4, khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t Th\u1ee5c l\u00e2u nay y\u00ean \u1ed5n, d\u00e2n ch\u00fang l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c d\u1ec5 b\u1ecb k\u00edch \u0111\u1ed9ng, xin h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trung h\u1eadu l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7 h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Ng\u00f4 Nguy\u00ean T\u1ea3i thay H\u1ee9a T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4. Nguy\u00ean T\u1ea3i th\u01b0\u1eddng thi\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p, d\u00f9 l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1ecf c\u0169ng kh\u00f4ng tha, l\u1ea1i c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang du ngo\u1ea1n h\u01b0\u1edfng l\u1ea1c, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta o\u00e1n h\u1eadn. V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c, Nguy\u00ean T\u1ea3i kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft gi\u1ebft. Sau \u0111\u00f3, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Qu\u00e1ch T\u1ea3i nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn T\u1eed ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ea7y b\u00f3i b\u00e1o m\u1eadt cho T\u1ea3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u00e0nh \u0110\u00f4 \u1eaft s\u1ebd th\u1ea5t th\u1ee7. Ng\u00e0i \u0111i, c\u0169ng s\u1ebd g\u1eb7p h\u1ecda. H\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u00edt ng\u00e0y th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> T\u1ea3i gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>&#8220;Thi\u00ean t\u1eed giao ta tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, gi\u1eefa l\u00fac nguy nan, h\u00e1 d\u00e1m tr\u00ec ho\u00e3n!&#8221;<\/i> R\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Thu\u1eadn d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Th\u00e0nh \u0110\u00f4, \u0111\u1ed1t c\u1eeda T\u00e2y Qu\u00e1ch, kh\u00f4ng th\u1eafng, b\u00e8n r\u00fat \u0111i \u0111\u00e1nh H\u00e1n ch\u00e2u v\u00e0 B\u00e0nh ch\u00e2u, trong hai ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd v\u00e0 K\u1ef7 M\u00f9i, li\u00ean t\u1ee5c h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c hai ch\u00e2u. Qu\u00e1ch T\u1ea3i v\u1eeba v\u00e0o th\u00e0nh, gi\u1eb7c c\u00f4ng k\u00edch c\u00e0ng d\u1eef, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00ec th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7. T\u1ea3i c\u00f9ng V\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n Tri C\u1ed5 ch\u00e9m c\u1eeda b\u1ecf ch\u1ea1y, d\u1eabn t\u00e0n qu\u00e2n ch\u1ea1y v\u1ec1 T\u1eed ch\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u00fd Thu\u1eadn v\u00e0o chi\u1ebfm Th\u00e0nh \u0110\u00f4, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i Th\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 \u1ee8ng V\u1eadn, sai qu\u00e2n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i c\u01b0\u1edbp ph\u00e1, ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfm Quan, ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Vu Hi\u1ec7p, c\u00e1c qu\u1eadn \u1ea5p \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[6] Linh ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea1i ph\u00e1o, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng. Vua nghe tin, gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea3o C\u00e1t n\u1ed5i lo\u1ea1n gi\u1eefa sa m\u1ea1c \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n mu\u1ed1n bao dung, ban cho h\u1eafn qu\u1ed1c t\u00ednh, phong l\u00e0m Quan s\u00e1t s\u1ee9, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng d\u1ed3i d\u00e0o, l\u1ea1i th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi h\u1eafn, c\u00f2n giao c\u1ea3 Tuy ch\u00e2u, H\u1ef1u ch\u00e2u cho h\u1eafn v\u00e0 anh em, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1ec1u h\u1ebft m\u1ee9c r\u1ed3i. H\u1eafn d\u00e1m l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u1eabm nay quy\u1ebft t\u00e2m th\u1ea3o ph\u1ea1t.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, sai M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Long l\u00e0m H\u00e0 t\u00e2y binh m\u00e3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1, Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c s\u1ee9 Do\u00e3n K\u1ebf Lu\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh B\u1ea3o C\u00e1t.<\/p>\n<p>[7] Vua m\u1edbi nghe tin L\u00fd Thu\u1eadn c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Ki\u1ebfm Nam, b\u00e8n ph\u00e1i Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, H\u00e0 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n l\u00e0m T\u00e2y Xuy\u00ean chi\u00eau an s\u1ee9, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Qu\u00e2n s\u1ef1 giao h\u1ebft cho K\u1ebf \u00c2n quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ea9m b\u00e1o l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u00f9 nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed9i Th\u1eadp \u00e1c v\u00e0 ch\u00ednh tang<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u00ednh tang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n tang', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 466, 'V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t th\u1eddi T\u1ed1ng, ch\u00ednh tang c\u00f3 s\u00e1u lo\u1ea1i, xem 'H\u00ecnh th\u1ed1ng' quy\u1ec3n 4.\" id=\"return-footnote-155-2\" href=\"#footnote-155-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd ngay t\u00f9y theo t\u00ecnh h\u00ecnh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 ngay sau s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y. Theo &#8216;Th\u00e0nh \u0111\u00f4 k\u00fd&#8217; v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m nay. Khi K\u1ebf \u00c2n xu\u1ea5t qu\u00e2n, ch\u1ee9c Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 sau khi Qu\u00e1ch T\u00e1i qua \u0111\u1eddi l\u00e0 do L\u00f4i H\u1eefu Chung thay th\u1ebf, sau \u0111\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u1ea1i thay th\u1ebf H\u1eefu Chung. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; \u0111\u1ec1u sai c\u1ea3. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u1eeba ch\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u00e0m Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 \u1edf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu l\u1ea1i ch\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u00e0m Tri phong b\u1ea1c ty. Xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ed7i sai r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri phong b\u1ea1c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh t\u00e1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u0103ng? Theo &#8216;M\u1ed9 minh&#8217; do T\u1ed1ng K\u1ef3 so\u1ea1n v\u00e0 &#8216;Bi&#8217; do H\u00e0n K\u1ef3 so\u1ea1n, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u1edbi l\u1ec7nh cho \u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c.)<\/i><\/p>\n<p>[8] L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng K\u1ef3 d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Khi tr\u01b0\u1edbc, th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 264, truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' quy\u1ec3n 322 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-3\" href=\"#footnote-155-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, tr\u1ea3i qua n\u0103m n\u0103m, tuy ch\u01b0a t\u1eebng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Di<a class=\"footnote\" title=\"'Di l\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Phi\u1ec1n l\u1ea1c', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-4\" href=\"#footnote-155-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng Phi\u1ec1n l\u1ea1c gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u00e1ng n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Nhung Di c\u0169ng quen nghe th\u1ea5y.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng v\u00e0 Th\u1ed5 Ph\u1ed3n, phong t\u1ee5c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhau, trong b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 h\u1ed9 sinh v\u00e0 h\u1ed9 th\u1ee5c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea5t H\u00e1n, v\u00e0o th\u00e0nh ch\u00e2u g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed9 th\u1ee5c, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i n\u00fai s\u00e2u xa x\u00f4i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed9 sinh. T\u1ee5c h\u1ecd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 th\u00e2m th\u00f9 \u0111\u1eddi n\u00e0y sang \u0111\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng qua l\u1ea1i v\u1edbi nhau, khi g\u1eb7p chi\u1ebfn tr\u1eadn th\u00ec c\u00f9ng nhau ti\u1ebfp \u1ee9ng, truy\u1ec1n tin m\u00e0 theo, ng\u01b0\u1eddi theo nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y. Tuy m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 ng\u1ef1a, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u th\u1ed1ng l\u0129nh, \u0111\u1ec1u s\u1ed1ng r\u1ea3i r\u00e1c kh\u1eafp n\u00fai s\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y kh\u00f4ng coi \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed1i lo.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Gi\u1edbi c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng t\u1eeb Ho\u00e0nh H\u00e0, Ng\u00e2n, H\u1ea1, ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn Linh, Di\u00eam, ph\u00eda nam gi\u00e1p Ph\u1ee5, Di\u00ean, ph\u00eda b\u1eafc li\u1ec1n Phong, H\u1ed9i. \u0110\u1ea5t \u0111ai ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hoang vu, l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 H\u00f4 H\u00e0n T\u00e0 th\u1eddi H\u00e1n t\u1eebng \u1edf, \u0111\u1ecba b\u00e0n r\u1ed9ng ng\u00e0n d\u1eb7m. T\u1eeb Ng\u00e2n, H\u1ea1 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn hai v\u00f9ng Thanh, B\u1ea1ch, \u0111\u1ea5t to\u00e0n c\u00e1t s\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 B\u00ecnh H\u1ea1, t\u1ed9c Th\u00e1c B\u1ea1t, v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a t\u1ed9c Phi\u00ean. T\u1eeb Ph\u1ee5, Di\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i c\u00e1t v\u00e0 r\u1eebng b\u00e1ch, g\u1ecdi l\u00e0 Nam S\u01a1n, t\u1ed9c D\u00e3 L\u1ee3i, v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Kh\u1ea5u', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-5\" href=\"#footnote-155-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>T\u1eeb Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0o B\u00ecnh H\u1ea1 c\u00f3 ba \u0111\u01b0\u1eddng:<\/i><\/p>\n<p><i>1. \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng b\u1eafc t\u1eeb huy\u1ec7n Phong L\u00e2m, d\u1ecbch tr\u1ea1m V\u0129 T\u1eed \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'huy\u1ec7n Di\u00ean Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'Ho\u00e0n v\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 36 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed' vi\u1ebft r\u1eb1ng Ch\u00e2u Di\u00ean c\u00f3 huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean.\" id=\"return-footnote-155-6\" href=\"#footnote-155-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, n\u1ed1i ti\u1ebfp v\u00e0o Ch\u00e2u Tuy \u0111\u1ec3 v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u H\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>2. \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00ednh b\u1eafc t\u1eeb huy\u1ec7n Kim Minh v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean, \u0111\u1ebfn \u1ea3i L\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"\u1ea3i L\u00f4 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'L\u00f4 M\u00f4n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. L\u1ea1i xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed' ph\u1ee7 Di\u00ean An, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 c\u1eeda \u1ea3i T\u1eafc M\u00f4n c\u00f3 ghi \u1ea3i L\u00f4, sau \u0111\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-155-7\" href=\"#footnote-155-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, kho\u1ea3ng b\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m th\u00ec v\u00e0o B\u00ecnh H\u1ea1, \u0111\u00f3 l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam Ch\u00e2u H\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>3. \u0110\u01b0\u1eddng t\u00e2y b\u1eafc qua tr\u1ea5n V\u1ea1n An, qua th\u00e0nh V\u0129nh An<a class=\"footnote\" title=\"th\u00e0nh V\u0129nh An nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00e0nh Th\u1eeba An', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-8\" href=\"#footnote-155-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, ra c\u1eeda H\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u H\u1ef1u kho\u1ea3ng b\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u00f3 l\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y Ch\u00e2u H\u1ea1. Qu\u00e2n ta n\u1ebfu v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2u H\u1ea1, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n quen thu\u1ed9c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, cho h\u1ecd l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh c\u00f3 ng\u1ef1a, l\u1ec7nh cho c\u00e1ch qu\u00e2n quan ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, \u0111i tr\u01b0\u1edbc do th\u00e1m.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec ba \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00fai \u0111\u1ea5t, r\u1eebng b\u00e1ch, khe su\u1ed1i n\u1ed1i ti\u1ebfp, l\u1ea1i h\u1eb9p kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00e0n th\u00e0nh h\u00e0ng ng\u0169, d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 qu\u00e2n do th\u00e1m, c\u00f3 th\u1ec3 cho b\u1ed9 binh mang theo nhi\u1ec1u cung n\u1ecf, gi\u00e1o m\u00e1c \u0111i theo, ba \u0111\u1ebfn hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00ean n\u00fai trinh s\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"'hai \u0111\u1ebfn ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00ean n\u00fai trinh s\u00e1t' ch\u1eef 'hai' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-155-9\" href=\"#footnote-155-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ee3i khi th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng y\u00ean t\u0129nh, c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh d\u1eabn ng\u1ef1a, theo \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ti\u1ebfn. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghi\u00eam ch\u1ec9nh ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i g\u00ec.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>N\u0103m th\u1ee9 4 ni\u00ean hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng, L\u00fd Nh\u00e2n Ph\u00fac \u1edf Ch\u00e2u H\u1ea1 ch\u1ebft, con trai l\u00e0 L\u00fd Di Si\u00eau t\u1ef1 x\u01b0ng ch\u1ee9c L\u01b0u h\u1eadu. Khi \u0111\u00f3, chi\u1ebfu cho An T\u00f2ng Ti\u1ebfn \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n v\u1edbi L\u00fd Di Si\u00eau, nh\u01b0ng Di Si\u00eau chi\u1ebfm c\u1ee9 Ch\u00e2u H\u1ea1, c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai D\u01b0\u1ee3c Ng\u1ea1n Tr\u00f9 \u1edf Ch\u00e2u B\u00e2n th\u1ed1ng l\u0129nh n\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n, \u0111\u01b0a T\u00f2ng Ti\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. L\u00fac \u0111\u00f3, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, b\u00e0n k\u1ebf \u0111\u00e1nh l\u1ea5y nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u1ed9i l\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n. Khi thu qu\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 nghi\u00eam ch\u1ec9nh, m\u1ea5t g\u01b0\u01a1m b\u1ecf gi\u00e1p, b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ecbch l\u1ee3i d\u1ee5ng.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n c\u0169ng nghe n\u00f3i t\u1ed9c \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec3u phi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i th\u1ee7 m\u1ea1nh, t\u1ef1a nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng g\u00e0. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t n\u00fai b\u00e0y tr\u1eadn, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t. N\u1ebfu ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ebd kh\u00f3 kh\u0103n, truy \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng th\u00ec hang \u1ed5 c\u1ee7a ch\u00fang l\u1ea1i s\u00e2u k\u00edn, chi b\u1eb1ng d\u1ecdc c\u00e1c ch\u00e2u tr\u1ea5n bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1ed1 tr\u00ed tr\u1ecdng binh, \u0111\u1ee3i ch\u00fang x\u00e2m nh\u1eadp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y th\u1eddi \u0111\u00e1nh \u00fap, kh\u00f4ng ch\u1ec9 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u0129 kh\u00ed m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u1ed5n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ee5 t\u1eadp h\u1ed7n lo\u1ea1n, th\u1ebf l\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i, th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u00e1nh xa \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng binh l\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"'s\u00ednh' nguy\u00ean l\u00e0 'S\u00ednh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f9ng b\u1ea3n t\u1ea5u ngh\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-10\" href=\"#footnote-155-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, chi b\u1eb1ng gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy y\u1ebfu kh\u00ed th\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang. Ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec ph\u00f2ng th\u1ee7, qu\u00e2n l\u00ednh thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, uy ph\u1ea1t v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ph\u00e2n t\u00e1n, sau \u0111\u00f3 b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m n\u01a1i ch\u00fang t\u1eadp trung, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7, Phu, Di\u00ean, Ninh, Kh\u00e1nh, Linh, V\u0169 h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i qu\u00e2n, ti\u1ebfn qu\u00e2n t\u1eeb b\u1ed1n ph\u00eda, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ee7a ch\u00fang, h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u00e2n, nh\u1eefng t\u00f9 binh v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u00ecnh, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng truy h\u1ecfi. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec l\u1ee3i \u00edch s\u1ebd k\u00edch th\u00edch l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>\u0110\u01b0\u1eddng Linh V\u0169 t\u1eeb qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n v\u00e0o h\u1ebbm n\u00fai Thanh C\u01b0\u01a1ng d\u00e0i n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa quen thu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean. X\u01b0a nay s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i qua \u0111\u1ec1u l\u01b0u tr\u00fa trong c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, nh\u1eefng gi\u00e1o d\u1ecbch c\u1ea7u xin kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;\u0111\u1ea3 \u0111\u01b0\u01a1ng&#8221;, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c tr\u1ea3 ti\u1ec1n \u0103n \u1edf c\u1ee7a nh\u00e0 ngh\u1ec9 trong \u0111\u1ea5t H\u00e1n. L\u00fac n\u00e0y \u0111\u1ea1i qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7n ti\u1ebfn v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd, th\u00ec vi\u1ec7c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 do th\u00e1m n\u00ean l\u00e0m theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ee7a ch\u00e2u H\u1ea1. Hu\u1ed1ng chi ch\u00e2u Linh kia v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ta, c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ch\u1eb7ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u1ec7nh cho c\u00e1c b\u1ed9 binh k\u1ecb<a class=\"footnote\" title=\"'b\u1ed9' trong c\u00e1c b\u1ea3n s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 '\u0110\u00f4'\" id=\"return-footnote-155-11\" href=\"#footnote-155-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, mang theo l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c nh\u1eb9 nh\u00e0ng, l\u00e0 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, nh\u01b0 t\u1ee5c ng\u1eef n\u00f3i &#8220;m\u00e0i li\u1ec1m gi\u1ebft ng\u1ef1a&#8221;, ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u1ed1c s\u1ee9c trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n g\u00ec.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, th\u1ea7n t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean nhi\u1ec1u n\u0103m, \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c v\u00f9ng s\u00f4ng n\u00fai, th\u1ea5y r\u00f5 h\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu. L\u1ee3i ch\u00e2u l\u00e0 n\u01a1i then ch\u1ed1t, ph\u00eda t\u00e2y qua s\u00f4ng K\u1ebft B\u1ea1ch, c\u00e1ch Ki\u1ebfm M\u00f4n tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam t\u1edbi L\u00e3ng ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 h\u01a1n hai tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc th\u00f4ng v\u1edbi B\u1ea1ch Thu\u1ef7, Thanh Xuy\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Thanh Xuy\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thanh Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u d\u1eabn t\u1eeb T\u1ed1ng s\u1eed, t\u1ea5u ngh\u1ecb m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t trong s\u00e1ch 'Ho\u00e0n V\u0169 K\u00fd' quy\u1ec3n 84, \u0111i\u1ec1u Long Ch\u00e2u, v\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng D\u01b0 K\u1ef7 Y\u1ebfu' quy\u1ec3n 73, \u0111i\u1ec1u Long An ph\u1ee7, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'B\u1ea1ch Thu\u1ef7, Thanh Xuy\u00ean' \u0111\u1ec1u \u1edf Long Ch\u00e2u, t\u1ee9c l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i t\u1eebng \u0111i qua khi ph\u00e1 Th\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Thanh Ch\u00e2u c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh hay tr\u1ea1i B\u1ea1ch Thu\u1ef7. L\u1ed7i do kh\u1eafc b\u1ea3n sai m\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn kh\u1ea3o c\u1ee9u sai.\" id=\"return-footnote-155-12\" href=\"#footnote-155-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>,<\/i><\/p>\n<p><i>(X\u00e9t trong &#8220;T\u1ed1ng S\u1eed \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed&#8221;, Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 ch\u00e2u ki mi c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh, tr\u1ea1i B\u1ea1ch Thu\u1ef7 c\u0169ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ec1m Giang c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00e2y l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn t\u1eeb Long Ch\u00e2u v\u00e0o T\u00e2y Xuy\u00ean, \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i \u0111\u00e3 \u0111i qua con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0111\u1ec3 ph\u00e1 Th\u1ee5c, \u0111\u1ebfn nay mi\u1ebfu th\u1edd c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Tam Tuy\u1ec1n, T\u00e2y Huy\u1ec7n, H\u01b0ng Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu. Xin ch\u1ecdn tr\u1ecdng th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ee7.&#8221;<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean, Vua b\u00ed m\u1eadt ghi l\u1ea1i, sai L\u00fd K\u1ebf Long, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00f9y c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[9] T\u1ea3 Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;K\u00ednh c\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng, qu\u1ed1c gia xu\u1ea5t binh th\u1ea3o ph\u1ea1t L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, th\u1ea7n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n, v\u1ed1n mu\u1ed1n t\u1ea5u tr\u00ecnh, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp c\u00e1o t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ed9i v\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh, c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u1ea5p r\u00fat, ch\u1eafc r\u1eb1ng uy tr\u1eddi s\u1ebd n\u1ed5i l\u00ean m\u1ea1nh m\u1ebd, ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, nh\u01b0ng v\u1eabn lo l\u1eafng vi\u1ec7c tr\u1eebng ph\u1ea1t b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean d\u00e1m \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 hai, khi th\u1ea7n nh\u1eadm ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'hai' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ba', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/8 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-155-13\" href=\"#footnote-155-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, nguy\u00ean \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1eebng hai l\u1ea7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n t\u1ea1i ch\u00e2u H\u1ea1, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f9ng th\u1ea7n xem b\u00e1o c\u00e1o, th\u1ea5y vi\u1ec7c L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u00e2ng c\u1ed1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fac \u1ea5y, th\u1ea7n r\u1eddi kinh \u0111\u00f4 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng, Th\u1ee7 T\u1ed1 li\u1ec1n h\u1ecfi th\u1ea7n: &#8220;K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Ng\u00e2n t\u1eeb khi n\u00e0o?&#8221; Th\u1ea7n b\u00e8n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, khi \u0111ang tr\u1ef1c t\u1ea1i Trung th\u01b0, \u0111\u00e3 t\u1eebng phong ch\u1ee9c n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban cho \u0111\u1ed5i t\u00ean, \u00e2n \u0111i\u1ec3n r\u1ea5t h\u1eadu. Th\u1ee7 T\u1ed1 n\u00f3i: &#8220;T\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0y ch\u01b0a h\u1eb3n ch\u00e2n th\u00e0nh, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 m\u01b0u ph\u1ea3n.&#8221; L\u1ea1i n\u00f3i: &#8220;K\u1ebf Thi\u00ean t\u1eebng b\u1ecb t\u1ea3 h\u1eefu b\u1eafn tr\u1ed9m, m\u0169i t\u00ean xuy\u00ean qua m\u0169i, may m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, nay v\u1ebft s\u1eb9o tr\u00ean m\u1eb7t v\u1eabn c\u00f2n.&#8221; T\u1eeb khi nghe l\u1eddi \u1ea5y, th\u1ea7n lu\u00f4n ghi nh\u1edb trong l\u00f2ng, cho r\u1eb1ng t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u1ea7n hao t\u1ed5n s\u1ee9c l\u1ef1c \u0111\u1ec3 di\u1ec7t, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng m\u01b0u \u0111\u1ec3 b\u1eaft.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng n\u1eefa, ngh\u0129a l\u00fd c\u1ee7a vi\u1ec7c th\u1ea3o ph\u1ea1t, quy\u1ec1n bi\u1ebfn l\u00e0 tr\u1ecdng, d\u1eabn chuy\u1ec7n x\u01b0a ch\u1ee9ng minh nay, kh\u00f4ng xa r\u1eddi nguy\u00ean t\u1eafc.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi H\u00e1n Quang V\u0169, B\u00e0nh S\u1ee7ng chi\u1ebfm gi\u1eef Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ea1, k\u1ebb gia n\u00f4 l\u00e9n gi\u1ebft \u00f4ng, mang \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn n\u1ed9p. Gi\u1eefa ni\u00ean hi\u1ec7u Nguy\u00ean H\u00f2a nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, L\u00fd S\u01b0 \u0110\u1ea1o c\u00f9ng cha con chi\u1ebfm c\u1ee9 to\u00e0n v\u00f9ng T\u1ec1 su\u1ed1t b\u1ed1n, n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ki\u00eau c\u0103ng kh\u00f3 tr\u1ecb, t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0 L\u01b0u Ng\u1ee5 quay gi\u00e1o \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, khi\u1ebfn c\u1ea3 h\u1ecd b\u1ecb di\u1ec7t.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, L\u01b0u Tri Tu\u1ea5n c\u00f9ng em trai l\u1ea5y ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng ph\u1ea3n b\u1ed9i theo L\u00fd M\u1eadu Trinh, L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: &#8220;K\u1ebb n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tri Tu\u1ea5n, th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c em trai, th\u01b0\u1edfng n\u0103m ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed.&#8221; Trong v\u00f2ng m\u1ed9t th\u00e1ng, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c em trai.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Ng\u1ea1n ng\u1eef n\u00f3i: &#8220;D\u01b0\u1edbi tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, \u1eaft c\u00f3 k\u1ebb d\u0169ng c\u1ea3m.&#8221; Binh ph\u00e1p vi\u1ebft: &#8220;D\u00f9ng k\u1ebb tham, d\u00f9ng k\u1ebb ngu.&#8221; \u00dd n\u00f3i k\u1ebb tham ham l\u1ee3i v\u1ec1 c\u1ee7a c\u1ea3i, k\u1ebb ngu kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay K\u1ebf Thi\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb th\u1ea5t phu, s\u1ed1ng l\u00e9n l\u00fat, kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u1ee3i \u0111\u1ec3 k\u1ebft n\u1ea1p l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1ed9m ngh\u0129 mong b\u1eadc th\u00e1nh t\u1eeb x\u00e9t k\u1ebf ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i \u00e1c, hi\u1ec3u d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p trong b\u1ed9 h\u1ea1, c\u00f9ng nh\u1eefng b\u1eadc ki\u00eau h\u00f9ng n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ban th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u, phong ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cao, nh\u01b0 L\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i T\u1ed5 b\u1eaft L\u01b0u Tri Tu\u1ea5n v\u00e0 anh em h\u1eafn, th\u01b0\u1edfng t\u00edn nhi\u1ec7m nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh, khi\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eefu sinh l\u00f2ng, c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, th\u00e2n th\u1ee7 K\u1ebf Thi\u00ean, kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u1eaft c\u0169ng b\u1eaft s\u1ed1ng. E r\u1eb1ng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a phi\u00ean nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee9ng ti\u1ebfp, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i phi\u1ec1n h\u00e0 \u0111\u1ebf l\u01b0\u1ee3c, huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y tr\u1edf \u0111i, n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00eam v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, e r\u1eb1ng s\u1ebd suy t\u00e0n. H\u00e0 B\u1eafc tuy \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tu s\u1eeda bi\u00ean ph\u00f2ng. Hu\u1ed1ng chi gi\u1eb7c n\u00e0y th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5, nh\u01b0 Chu \u00c1 Phu n\u00f3i: &#8220;\u0110\u00e1nh \u0111\u00f4ng nam m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb t\u00e2y b\u1eafc&#8221;, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00e0y. Kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec gi\u1eadn k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n m\u00e0 qu\u00ean m\u01b0u k\u1ebf xa x\u00f4i.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb n\u01a1i b\u1ee5i c\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf \u0111\u00e0i c\u00e1c, d\u00f9 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn. M\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n \u0111\u1ec1n \u01a1n, l\u1ea1i h\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebft, tr\u00ed nh\u1ecf m\u01b0u l\u1edbn, ch\u1ec9 mong \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed t\u1eed, b\u00e1o qu\u1ed1c hi\u1ebfn th\u00e2n, n\u00e0o c\u00f3 lo l\u1eafng g\u00ec n\u1eefa?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 ch\u00e9p. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng \u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch ti\u1ec7n nghi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 d\u1eddi \u0111\u00f4, b\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: T\u1eeb Gi\u1ea3i Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n, r\u1ed3i th\u1eb3ng l\u00ean ch\u1ee9c t\u1ea1i Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n, xin ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed sang T\u00e0o Ch\u00e2u x\u1eed \u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri \u0110\u01a1n Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"Ban ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n, ch\u1eef 'ba' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-14\" href=\"#footnote-155-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. \u0110\u1ebfn qu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u00e0y th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o. X\u00e9t r\u1eb1ng vi\u1ec7c gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ea1i Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, chuy\u1ec3n l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00f3i &#8220;d\u00f9 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn&#8221;, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n v\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ea1i Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u00f3i &#8220;ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, l\u1ea1i cho ngh\u1ec9 tri\u1ec1u t\u1eeb&#8221;, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u00fac x\u1eed \u00e1n \u1edf T\u00e0o Ch\u00e2u. Nh\u00e2n th\u00e1ng gi\u00eang l\u1ec7nh cho L\u00fd K\u1ebf Long \u0111\u00e1nh d\u1eb9p K\u1ebf Thi\u00ean, n\u00ean ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua m\u1edbi nghe tin Th\u00e0nh \u0110\u00f4 th\u1ea5t th\u1ee7, li\u1ec1n tri\u1ec7u t\u1eadp Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2u ng\u1edd gi\u1eb7c d\u1eef t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u1ebfn v\u1eady, t\u1ed9i l\u1ed7i mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do t\u1ea1i Tr\u1eabm! L\u1ebd n\u00e0o \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n L\u0169ng, Th\u1ee5c l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh l\u1ea7m than! T\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, m\u01b0a d\u1ea7m li\u00ean ti\u1ebfp nhi\u1ec1u th\u00e1ng, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u1ee9ng nghi\u1ec7m c\u1ee7a binh \u0111ao, Tr\u1eabm ph\u1ea3i s\u1eafp x\u1ebfp qu\u00e2n m\u00e3, ng\u00e0y \u0111\u00eam d\u1eb9p y\u00ean ch\u00fang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua l\u1ec7nh cho Thi\u1ebfu ph\u1ee7 Thi\u1ebfu gi\u00e1m L\u00f4i H\u1eefu Chung v\u00e0 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed B\u00f9i Trang c\u00f9ng nh\u1eadm ch\u1ee9c T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh L\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Kinh L\u1ed9 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thi\u1ec3m L\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Nh\u01b0 trong s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 278, 'L\u00f4i H\u1eefu Chung truy\u1ec1n' ghi: 'Khi L\u00fd Thu\u1eadn l\u00e0m lo\u1ea1n, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00e2y chinh, Vua sai c\u00f9ng B\u00f9i Trang l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh L\u1ed9, c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c binh m\u00e3.' S\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, 'L\u00fd Thu\u1eadn chi bi\u1ebfn' v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00ecnh L\u00fd Thu\u1eadn' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kinh L\u1ed9'.\" id=\"return-footnote-155-15\" href=\"#footnote-155-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>. C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u T\u00edch v\u00e0 Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Chu V\u1ecb nh\u1eadm ch\u1ee9c T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eeb Thi\u1ec3m ph\u1ee7 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn T\u00e2y Xuy\u00ean. \u0110\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n, Th\u1ee9 s\u1eed C\u1ea7n Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3 d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u1ec1 Ki\u1ebfm M\u00f4n. S\u00f9ng nghi s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi Do\u00e3n Nguy\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Do\u00e3n Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y l\u00fd l\u1ecbch r\u00f5 r\u00e0ng\" id=\"return-footnote-155-16\" href=\"#footnote-155-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb Kinh L\u1ed9 ti\u1ebfn l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"'Kinh L\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thi\u1ec3m L\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t', 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-17\" href=\"#footnote-155-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu s\u1ef1 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i B\u00f9i Trang v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i ph\u00e1i v\u00e0o Th\u1ee5c, nh\u01b0ng Vua c\u00e0ng th\u00eam tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng \u00f4ng.<\/p>\n<p>[11] L\u00fd Thu\u1eadn chia qu\u00e2n, ph\u00e1i m\u1ea5y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ki\u1ebfm m\u00f4n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc. Qu\u00e2n \u1edf Ki\u1ebfm m\u00f4n m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u1ec9 c\u00f2n v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Khai Phong l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh h\u0103ng h\u00e1i kh\u00edch l\u1ec7 binh s\u0129, k\u00e9o ra ch\u1ed1ng l\u1ea1i. G\u1eb7p l\u00fac Th\u00e0nh \u0110\u00f4 gi\u00e1m qu\u00e2n, Cung ph\u1ee5ng quan l\u00e0 T\u00fac H\u00e1n <i>(H\u00e1n, s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfm m\u00f4n, h\u1ee3p binh v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh, b\u00e8n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u g\u1ea7n h\u1ebft. C\u00f2n h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y v\u1ec1 Th\u00e0nh \u0110\u00f4, L\u00fd Thu\u1eadn n\u1ed5i gi\u1eadn v\u00ec h\u1ecd l\u00e0m qu\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i, sai ch\u00e9m h\u1ebft \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t lo ng\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1n, nh\u01b0ng Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, Vua m\u1eebng. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh l\u00e0m L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9, Ki\u1ebfm ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, sung ch\u1ee9c Ki\u1ebfm m\u00f4n binh m\u00e3 b\u1ed9 th\u1ef1, T\u00fac H\u00e1n l\u00e0m S\u00f9ng nghi s\u1ee9, Chi\u00eau ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, v\u00ec hai xuy\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ed5i phong \u00cdch v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ki\u1ec7t l\u00e0m Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng, ki\u00eam ch\u1ee9c Ho\u00e0i Nam, Tr\u1ea5n Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng ki\u00eam ch\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u ki\u00eam th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed.<\/p>\n<p>H\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 so\u1ea1n chi\u1ebfu cho Nguy\u00ean Ki\u1ec7t, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo s\u1eed c\u0169, ho\u00e0ng t\u1eed phong v\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y qu\u1eadn l\u00e0m n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t ph\u00f3, t\u01b0\u1edbng, n\u1ed9i s\u1eed \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb l\u00fd. N\u1ebfu kh\u00f4ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed khanh \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ebfn qu\u1eadn, g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ed9i s\u1eed h\u00e0nh qu\u1eadn s\u1ef1. Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u00e1c qu\u1eadn D\u01b0\u01a1ng, \u00cdch, L\u1ed9, U, Kinh l\u00e0m \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, t\u01b0 m\u00e3 l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ee9c n\u1ed9i s\u1eed v\u1eady. Danh hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trao, ho\u1eb7c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng ki\u00eam t\u1eeb xa, c\u1eed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn qu\u1eadn, \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 coi vi\u1ec7c ti\u1ebft \u0111\u1ed9. Nay Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, l\u1ea1i th\u00eam ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, th\u00ec t\u1ef1 l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1, danh kh\u00f4ng ch\u00ednh, xin giao trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 b\u00e0n b\u1ea1c thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng, Vi\u1ec7t v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ki\u00eam tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, nay Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean hai v\u01b0\u01a1ng, e c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m, ng\u00e0y kh\u00e1c s\u1ebd b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Ban \u0111\u1ea7u, Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung Di\u00eau Th\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee9c D\u1ef1c thi\u1ec7n c\u1ee7a ph\u1ee7 \u00cdch V\u01b0\u01a1ng, Th\u1ea3n th\u00edch th\u1eb3ng th\u1eafn can ng\u0103n. V\u01b0\u01a1ng t\u1eebng cho l\u00e0m gi\u1ea3 n\u00fai, t\u1ed1n k\u00e9m nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a.<\/p>\n<p>Khi ho\u00e0n th\u00e0nh, V\u01b0\u01a1ng tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1, b\u00e0y ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u00f3, duy ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1ea3n c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng nh\u00ecn. V\u01b0\u01a1ng \u00e9p Th\u1ea3n ph\u1ea3i xem, Th\u1ea3n n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 th\u1ea5y n\u00fai m\u00e1u, sao l\u1ea1i l\u00e0 n\u00fai gi\u1ea3!&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng kinh ng\u1ea1c h\u1ecfi nguy\u00ean do, Th\u1ea3n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n khi c\u00f2n \u1edf th\u00f4n qu\u00ea, th\u1ea5y ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00fac thu\u1ebf, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng g\u1ea5p g\u00e1p b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n. L\u00fd t\u01b0 \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 b\u1eaft cha con, anh em, gi\u1ea3i l\u00ean huy\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, m\u00e1u ch\u1ea3y \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca, kh\u1ed5 s\u1edf kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i. N\u00fai gi\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u1ec1u do ti\u1ec1n thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n m\u00e0 c\u00f3, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u00fai m\u00e1u th\u00ec l\u00e0 g\u00ec?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, nh\u00e0 Vua c\u0169ng \u0111ang l\u00e0m n\u00fai gi\u1ea3, ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u1eddi Th\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i d\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u1ea7n g\u00ec n\u00fai n\u1eefa!&#8221;<\/i> B\u00e8n ra l\u1ec7nh \u0111\u1eadp ph\u00e1 ngay.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, Di\u00eau Th\u1ea3n kh\u00f4ng l\u1ea7n n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ebft l\u1eddi khuy\u00ean can s\u1eeda \u0111\u1ed5i, trong cung t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng. T\u1ea3 h\u1eefu b\u00e8n d\u1ea1y V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u sai ng\u1ef1 y \u0111\u1ebfn th\u0103m, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t lo l\u1eafng, b\u00e8n g\u1ecdi b\u00e0 nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng v\u00e0o cung h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ec7nh t\u1eadt. Nh\u0169 m\u1eabu n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec7nh, ch\u1ec9 v\u00ec D\u1ef1c thi\u1ec7n Di\u00eau Th\u1ea3n ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1eb7t ch\u1ebd vi\u1ec7c \u0103n \u1edf c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd, V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng vui n\u00ean m\u1edbi sinh b\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Vua n\u1ed5i gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i cho V\u01b0\u01a1ng, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ecd ph\u1ee5 tr\u1ee3 V\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n. Nay V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ti\u1ebfp thu l\u1eddi can gi\u00e1n, l\u1ea1i gi\u1ea3 b\u1ec7nh, mu\u1ed1n khi\u1ebfn Tr\u1eabm \u0111u\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c! Hu\u1ed1ng h\u1ed3 V\u01b0\u01a1ng c\u00f2n tr\u1ebb, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 ngh\u0129 ra \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u1eaft l\u00e0 do c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u00e0y m\u01b0u m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai b\u1eaft nh\u0169 m\u1eabu \u0111\u1ebfn h\u1eadu vi\u00ean, \u0111\u00e1nh m\u1ea5y ch\u1ee5c tr\u01b0\u1ee3ng. Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u Di\u00eau Th\u1ea3n, \u1ee7y l\u1ea1o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh \u1edf trong cung V\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n ghen gh\u00e9t, th\u1eadt kh\u00f3 kh\u0103n. Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf: ch\u1eef '\u0111\u00e3n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 'Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00e1nh', 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 th\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-155-18\" href=\"#footnote-155-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, th\u00ec ch\u1edb lo l\u1eddi gi\u00e8m pha, Tr\u1eabm nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd kh\u00f4ng nghe theo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u00e1nh ch\u00e1nh l\u1ee5c&#8217; c\u1ee7a Th\u1ea1ch Gi\u1edbi n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi nghe l\u1eddi Di\u00eau Th\u1ea3n m\u00e0 ph\u00e1 n\u00fai l\u00e0 Ch\u00e2n T\u00f4ng, \u1ea5y l\u00e0 l\u1ea7m t\u01b0\u1edfng vi\u1ec7c c\u1ee7a Nguy\u00ean Ki\u1ec7t n\u00e0y l\u00e0 l\u00fac phong Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng. C\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n, th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac Nguy\u00ean Ki\u1ec7t l\u00e0m \u00cdch V\u01b0\u01a1ng. Nguy\u00ean Ki\u1ec7t 23 tu\u1ed5i, t\u1eeb \u00cdch V\u01b0\u01a1ng c\u1ea3i phong l\u00e0m Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u1edbi t\u1eeb Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng c\u1ea3i phong l\u00e0m Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng, l\u00fac phong \u00cdch V\u01b0\u01a1ng m\u1edbi 12 tu\u1ed5i, n\u00ean Th\u00e1i T\u00f4ng m\u1edbi n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng c\u00f2n tr\u1ebb, ch\u01b0a bi\u1ebft ngh\u0129 ra \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.&#8221;<\/i> B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng chi ti\u1ebft, l\u1ea1i c\u00f2n ch\u00ea Di\u00eau Th\u1ea3n qu\u00e1 th\u1eb3ng th\u1eafn, b\u1edfi Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eebng tri\u1ec7u Di\u00eau Th\u1ea3n d\u1eb7n d\u00f2 ph\u1ea3i n\u00f3i n\u0103ng ho\u00e0 nh\u00e3, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Th\u00e1i T\u00f4ng. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u1ec9 ghi l\u00e0 <i>&#8220;th\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i>, kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 Ch\u00e2n T\u00f4ng, nghi r\u1eb1ng truy\u1ec7n c\u0169ng coi <i>&#8220;th\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i> l\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng. Nay \u0111\u1ec1u theo s\u00e1ch &#8216;Th\u00e1nh ch\u00e1nh l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, tuy nhi\u00ean &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; v\u1eabn coi \u00cdch V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Duy\u1ec5n V\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9, h\u00e0ng n\u0103m, \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n thu\u1ebf t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u trong b\u1ed9 ph\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn qu\u1eadn kh\u00e1c, n\u01a1i n\u00e0o th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng thuy\u1ec1n quan, n\u01a1i n\u00e0o kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed c\u1ea5p ph\u00e1t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;, trong th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;C\u1eeda h\u00e3nh ti\u1ebfn nh\u01b0 hang chu\u1ed9t, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c! Ch\u1ec9 c\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng k\u1ebb qu\u00e1 \u0111\u00e1ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n, th\u1ee7y th\u1ee7 v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n c\u00f3 bu\u00f4n b\u00e1n nh\u1ecf, nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec th\u00ec \u0111\u1eebng h\u1ecfi, ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u1eadt li\u1ec7u quan \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc qu\u00e1 trong th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 s\u00e1ng su\u1ed1t th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea1n. T\u00ecnh c\u1ea3m gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u1ee7a ti\u1ec3u nh\u00e2n, qu\u00e2n t\u1eed h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft? D\u00f9ng \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng bao dung th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u00e0nh. X\u01b0a T\u00e0o Tham coi nh\u00e0 t\u00f9 v\u00e0 ch\u1ee3 l\u00e0 n\u01a1i g\u1eedi g\u1eafm, s\u1ee3 r\u1eb1ng k\u1ebb x\u1ea5u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 dung th\u00e2n. B\u1ec7 h\u1ea1 tuy\u00ean d\u1ee5 nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t h\u1ee3p \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng, L\u00e3o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, v\u00e0o th\u00e1ng hai ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, nay ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Th\u00e1ng ba ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n r\u0103n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u00ean phong, n\u01a1i n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft ch\u1ebft; nh\u1eefng k\u1ebb v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00f5a \u00e1c, ch\u1ec9 b\u1ecb \u00e9p theo m\u00e0 bi\u1ebft quay v\u1ec1 h\u00e0ng thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u tha b\u1ed5ng, \u0111\u1ed1i x\u1eed an \u1ee7i g\u1ea5p b\u1ed9i.<\/p>\n<p>[17] B\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Tr\u1ea7n Thu\u1ea5n Phong l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. Cha c\u1ee7a Thu\u1ea5n Phong gi\u1ecfi \u0111\u00e0n h\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"Cha c\u1ee7a Thu\u1ea5n Phong gi\u1ecfi \u0111\u00e0n h\u00e1t, b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ea7n' .\" id=\"return-footnote-155-19\" href=\"#footnote-155-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, thu\u1ed9c gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng l\u00e0m linh quan, ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb kh\u1eafc m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y ra h\u1ea3i \u0111\u1ea3o. Thu\u1ea5n Phong thi \u0111\u1eadu Ti\u1ebfn s\u0129, nh\u1eadm ch\u1ee9c V\u1ecdng Giang Ch\u1ee7 b\u1ea1, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00f3i \u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e1p lu\u1eadt, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m thu\u1ed9c quan \u0110\u00ecnh u\u00fd. Khi t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1eddi l\u1ebd nhanh nh\u1eb9n, c\u1eed ch\u1ec9 nh\u01b0 k\u1ebb h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, Vua h\u1ecfi l\u00e0 con ai, Thu\u1ea5n Phong t\u1ef1 n\u00f3i cha m\u00ecnh, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang l\u00e0 lo\u1ea1i t\u1ea1p nh\u1ea1p, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c quan thanh danh! \u0110\u00f3 l\u00e0 do Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng thanh l\u1ecdc danh ph\u1eadn cho qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[18] Th\u1eddi T\u1ed1ng, d\u00e2n ch\u00fang T\u1ed1ng Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ea1c Ch\u00e2u mua tr\u00e2u \u1edf v\u00f9ng Giang Nam, Ho\u00e0i Nam, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u01b0a v\u1ec1, nh\u00e0 Vua th\u1ea5y m\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 h\u00f2a, lo r\u1eb1ng n\u00f4ng d\u00e2n s\u1ebd l\u1ee1 m\u00f9a c\u00e0y c\u1ea5y. Khi \u1ea5y, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n V\u0169 Do\u00e3n Th\u00e0nh <i>(V\u0169 Do\u00e3n Th\u00e0nh, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u00e2ng l\u00ean c\u00e0y \u0111\u1ea1p, d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 v\u1eadn h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e2u. Nh\u00e0 Vua li\u1ec1n sai B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111em ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u1ed1ng Ch\u00e2u, ch\u1ebf t\u1ea1o theo ki\u1ec3u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho d\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m tin d\u00f9ng.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i Qu\u1ed1c t\u1eed h\u1ecdc th\u00e0nh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Gi\u1ea3ng th\u01b0 th\u00e0nh Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n h\u1ecdc L\u00fd Ch\u00ed.<\/p>\n<p>[20] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7, ch\u00e2u, qu\u00e2n, gi\u00e1m \u1edf hai kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111inh v\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c sai d\u1ecbch: H\u1ea1ng nh\u1ea5t l\u00e0m L\u00ed ch\u00ednh, h\u1ea1ng nh\u00ec l\u00e0m H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1o danh tham gia. Thu\u1ebf h\u1ea1 v\u00e0 t\u00f4 d\u01b0 m\u00e0 d\u00e2n n\u1ed9p, t\u00f9y theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 ghi t\u00ean ri\u00eang \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed9p nhi\u1ec1u h\u1ed9 v\u00e0o m\u1ed9t h\u00f3a \u0111\u01a1n. N\u1ebfu c\u00f3 v\u1ea3i l\u1ee5a l\u1ebb th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c, th\u00ec c\u1ee9 theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, quy \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ti\u1ec1n m\u00e0 n\u1ed9p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed&#8217;, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 L\u00ed ch\u00ednh, H\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Thi\u00ean Th\u00e1nh, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[21] Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung nghe tin L\u00fd K\u1ebf Long \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u00eau di\u1ec7t Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t, li\u1ec1n \u0111\u01b0a m\u1eb9, v\u1ee3 con v\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0o c\u1ed1 th\u1ee7 ngo\u00e0i th\u00e0nh, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 h\u00f2a gi\u1ea3i v\u1edbi B\u1ea3o C\u00e1t, c\u1ed1ng n\u1ea1p 50 con ng\u1ef1a, xin r\u00fat qu\u00e2n. Nh\u00e0 Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, l\u1eadp t\u1ee9c sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u1ea3o K\u1ebf Long chuy\u1ec3n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh B\u1ea3o Trung. Khi \u0111\u00f3, qu\u00e2n c\u1ee7a K\u1ebf Long \u00e1p s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi, B\u1ea3o Trung l\u1ea1i b\u1ecb B\u1ea3o C\u00e1t l\u1ee3i d\u1ee5ng, mu\u1ed1n th\u00e2u t\u00f3m qu\u00e2n c\u1ee7a \u00f4ng ta, b\u1eaft gi\u1eef nha t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Quang T\u01b0\u1eddng r\u1ed3i \u0111\u00eam \u0111\u00f3 t\u1eadp k\u00edch tr\u1ea1i c\u1ee7a B\u1ea3o Trung. B\u1ea3o Trung \u0111ang ng\u1ee7, nghe bi\u1ebfn lo\u1ea1n, kho\u00e1c \u00e1o \u0111\u01a1n, t\u00f3c x\u00f5a, tho\u00e1t th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd phi ng\u1ef1a nhanh v\u1ec1 th\u00e0nh, c\u00f2n t\u00e0i s\u1ea3n, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u b\u1ecb B\u1ea3o C\u00e1t c\u01b0\u1edbp s\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, B\u1ea3o Trung l\u1ea1i sai Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Tri\u1ec7u Quang T\u1ef1 v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1ed1ng. Quang T\u1ef1 t\u1ecf ra r\u1ea5t th\u00e0nh kh\u1ea9n, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan, sau th\u0103ng ch\u1ee9c L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9. M\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a B\u1ea3o Trung, Quang T\u1ef1 \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi B\u1ea3o Trung \u00e2m m\u01b0u li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi B\u1ea3o C\u00e1t, Quang T\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n d\u1ed1c h\u1ebft gia t\u00e0i chia cho qu\u00e2n s\u0129, th\u1ec1 s\u1ebd trung th\u00e0nh. Khi B\u1ea3o Trung tr\u1edf v\u1ec1, Quang T\u1ef1 b\u1eaft gi\u1eef \u00f4ng ta, nh\u1ed1t \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, m\u1edf c\u1eeda \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u. K\u1ebf Long ti\u1ebfn v\u00e0o H\u1ea1 Ch\u00e2u, b\u1eaft gi\u1eef B\u1ea3o Trung, xi\u1ec1ng b\u1eb1ng x\u00edch b\u1ea1c, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n gia s\u00fac v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p. B\u1ea3o C\u00e1t d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng H\u1ea7u Di\u00ean Qu\u1ea3ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u00e0n vi\u1ec7c gi\u1ebft B\u1ea3o Trung v\u00e0 \u0111em qu\u00e2n truy k\u00edch B\u1ea3o C\u00e1t. K\u1ebf Long n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea3o Trung ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ecbt tr\u00ean th\u1edbt m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean xin ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng. Nay B\u1ea3o C\u00e1t \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa, qua ng\u00e0n d\u1eb7m sa m\u1ea1c kh\u00f4 c\u1eb1n, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng h\u1ea5p t\u1ea5p.&#8221;<\/i> Di\u00ean Qu\u1ea3ng v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe theo.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u2018T\u1ea7n H\u00e0n truy\u1ec7n\u2019 ch\u00e9p: Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, H\u00e0n lo B\u1ea3o Trung s\u1ebd b\u1ecf tr\u1ed1n, li\u1ec1n l\u1ea5y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111i tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3 chi\u1ebfu an \u1ee7i \u0111\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a h\u1eafn. Khi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn, H\u00e0n l\u1ea1i kh\u00e9o l\u00e9o thuy\u1ebft ph\u1ee5c B\u1ea3o Trung ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00f3n theo l\u1ec5 \u0111\u1ecba ch\u1ee7, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f9ng \u0111i ra, B\u1ea3o Trung li\u1ec1n b\u1ecb b\u1eaft. X\u00e9t vi\u1ec7c B\u1ea3o Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ra \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, b\u1ecb B\u1ea3o C\u00e1t t\u1eadp k\u00edch<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'b\u00e1ch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-20\" href=\"#footnote-155-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1, Quang T\u1ef1 li\u1ec1n b\u1eaft gi\u1eef, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng H\u00e0n ra \u0111\u00f3n qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c?)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ban \u0111\u1ea7u, d\u00e2n ch\u00fang \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n, th\u01b0\u1eddng l\u1eeba \u0111\u1ea3o, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t, c\u00f3 khi d\u1eabn \u0111\u1ebfn ki\u1ec7n t\u1ee5ng, nh\u01b0ng quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng x\u1eed c\u00f4ng b\u1eb1ng, n\u00ean d\u00e2n Th\u1ed5 Ph\u1ed3n th\u01b0\u1eddng o\u00e1n gi\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi S\u00f9ng Nghi s\u1ee9 Li\u1ec5u Khai nh\u1eadm ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, \u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh th\u1ed1ng nh\u1ea5t gi\u00e1 c\u1ea3, c\u00e2n \u0111\u1ed1i m\u1ee9c \u0111o l\u01b0\u1eddng, b\u1eaft gi\u1eef nh\u1eefng k\u1ebb l\u1eeba \u0111\u1ea3o, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t r\u1ed3i x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ec1u k\u00ednh ph\u1ee5c, h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o h\u00f3a.<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, Li\u1ec5u Khai \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u. L\u00fac \u1ea5y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu \u0111\u1ebfn Ho\u00e0n Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 v\u1eadn chuy\u1ec3n hai l\u1ea7n trong n\u0103m, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i b\u00e1n m\u1ea5t t\u00e0i s\u1ea3n, nh\u01b0ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u1eadn chuy\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 440, 'Li\u1ec5u Khai truy\u1ec7n', v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 17, ch\u1eef 'v\u1eadn' \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'h\u1eadu', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 v\u1eady.\" id=\"return-footnote-155-21\" href=\"#footnote-155-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>. H\u00e0ng ngh\u00ecn d\u00e2n ch\u00fang k\u00e9o \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00eau c\u1ee9u, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ee9c l\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ecbu n\u1ed5i, ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Li\u1ec5u Khai li\u1ec1n vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9: <i>&#8220;T\u00f4i v\u1eeba r\u1eddi Ho\u00e0n Ch\u00e2u, bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf \u0111\u00f3 t\u00ednh ra kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u00eam binh l\u00ednh, v\u1eabn \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong b\u1ed1n n\u0103m. Nay \u0111ang v\u00e0o m\u00f9a tr\u1ed3ng d\u00e2u, c\u1ea5y l\u00faa, l\u1ea1i ph\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u1ea7n th\u1ee9 hai, \u0111\u00e3 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3<a class=\"footnote\" title=\"b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft 'l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u00e3 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3', m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft 'l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t n\u1eeda'. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a, b\u1ea3n g\u1ed1c h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-155-22\" href=\"#footnote-155-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb nh\u1ecf \u0111\u1ec1u m\u1ec7t m\u1ecfi, gia s\u00fac ki\u1ec7t s\u1ee9c, sao l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m kh\u1ed5 h\u1ecd n\u1eefa! N\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1eebng l\u1ea1i, t\u00f4i s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c t\u1edbi kinh \u0111\u00f4, t\u00e2u l\u00ean \u0110\u1ebf.&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee7y b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;H\u1ea1nh tr\u1ea1ng&#8217; c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh, vi\u1ec7c Li\u1ec5u Khai chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[23] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1ee7 qu\u1ea3n trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1ee3 ti\u1ec1n ho\u1eb7c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb quan \u0111i\u1ec3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f9ng \u0111\u1ec1n b\u00f9, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 45 v\u1ea1n quan, t\u1ea5m, c\u00e2n, th\u1ea1ch, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n truy x\u00e9t n\u1eefa. T\u1eeb nay, nh\u1eefng k\u1ebb lo vi\u1ec7c kho t\u00e0ng, qu\u1ea3n l\u00fd l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, n\u1ebfu thi\u1ebfu h\u1ee5t v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 b\u1eaft c\u00e1c quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n v\u00e0 gi\u00e1m l\u00e2m quan \u0111\u1ec1n b\u00f9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(&#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ghi ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh quan l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ec1n b\u00f9. Nh\u01b0ng theo &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;, th\u00ec vi\u1ec7c quan l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ec1n b\u00f9 v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng bao g\u1ed3m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i, nay theo &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m L\u00fd Ch\u00ed, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t, Ph\u1ea1m C\u1ea3o c\u00f9ng tu s\u1eeda qu\u1ed1c s\u1eed.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng vi\u1ec7c tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, tai m\u1eaft c\u00f2n ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, nay trong Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ecf s\u00f3t, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p s\u1eed quan so\u1ea1n l\u1ea1i.&#8221;<\/i> T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u1ea9m r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y giao cho H\u1ecdc s\u0129 H\u1ed7 M\u00f4ng tu s\u1eed, nh\u01b0ng M\u00f4ng t\u00ednh nh\u00fat nh\u00e1t, b\u1ecb \u00e9p b\u1edfi quy\u1ec1n th\u1ebf, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 n\u00e9 tr\u00e1nh, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed1i vi\u1ebft th\u1eb3ng th\u1eafn.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a s\u1eed th\u1ea7n v\u1ed1n l\u00e0 ghi ch\u00e9p c\u1ea3 thi\u1ec7n \u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Ng\u00e0y x\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng Huy\u1ec1n T\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ed1t s\u1eed s\u00e1ch v\u1ec1 V\u0169 h\u1eadu, t\u1ea3 h\u1eefu cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi sau nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n.&#8221;<\/i> R\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;Khi Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00ean ng\u00f4i, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u01b0u t\u00ednh. X\u01b0a T\u00e0o Th\u00e1o, T\u01b0 M\u00e3 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1t \u0111\u1ec1u v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m d\u00f2m ng\u00f3 ng\u00f4i Vua, tr\u01b0\u1edbc xin c\u1eedu t\u00edch, \u0111\u1ebfn khi thay \u0111\u1ed5i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c truy\u1ec1n ng\u00f4i. Th\u00e1i T\u1ed5 h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 nh\u00e0 Chu, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh g\u00ec. S\u1ef1 \u0111\u1ea7u \u0111u\u1ed1i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, s\u1eed quan ghi ch\u00e9p c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u00ean cho L\u00fd Ch\u00ed \u0111\u00ednh ch\u00ednh l\u1ea1i.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[25] Vua b\u1ea3o L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm coi ch\u1ee9c v\u1ee5 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu, mu\u1ed1n noi theo vi\u1ec7c s\u00e1ch &#8216;\u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0&#8217; kh\u1ea3o c\u1ee9u, \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m khanh lo vi\u1ec7c ph\u00f2 t\u00e1. L\u1ea1i ngh\u0129 vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp b\u1ea3ng x\u1ebfp h\u1ea1ng, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi kh\u00f4ng th\u00f4i, kh\u00f4ng b\u1eb1ng an \u0111\u1ecbnh Di H\u1ea1, h\u00f2a h\u1ee3p \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u00f4ng, Tr\u1eabm ng\u1ed3i kh\u00f4ng lo ngh\u0129, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. H\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf ng\u00f4i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh sao!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua nghe tin Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ea5y Tri\u1ec7u Quang T\u1ef1 l\u00e0m H\u1ea1 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Cao V\u0103n T\u00f9ng l\u00e0m Tuy ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean h\u1ecd ban cho Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t, kh\u00f4i ph\u1ee5c t\u00ean L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;K\u00ea c\u1ed5 l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c t\u00ean L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, kh\u00e1c v\u1edbi &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n, nay \u0111\u1ec3 c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Nh\u00e0 Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng H\u1ea1 Ch\u00e2u n\u1eb1m s\u00e2u trong sa m\u1ea1c, v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i b\u1ecdn gian h\u00f9ng chi\u1ebfm c\u1ee9, mu\u1ed1n ph\u00e1 h\u1ee7y th\u00e0nh tr\u00ec, di d\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng Ng\u00e2n, Tuy, b\u00e8n h\u1ecfi c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp H\u1ea1 Ch\u00e2u khi x\u01b0a. L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u01b0a kia, H\u00e1ch Li\u00ean B\u1ed9t B\u1ed9t v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi \u0110\u1ea1o V\u0169 nh\u00e0 H\u1eadu Ng\u1ee5y, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i H\u1ea1 Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng ta t\u1ef1 cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u00f3 uy danh s\u00e1nh ngang tr\u1eddi, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t t\u00ean cho d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 &#8216;Thi\u1ebft Ph\u1ea1t Th\u1ecb&#8217;, v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a r\u1eb1ng s\u1ef1 c\u1ee9ng r\u1eafn nh\u01b0 s\u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 chinh ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00d4ng ta d\u00f9ng \u0111\u1ea5t nung x\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 &#8216;Th\u1ed1ng V\u1ea1n&#8217;, ng\u1ee5 \u00fd r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb khi H\u00e1ch Li\u00ean x\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ebfn nay, th\u00e0nh n\u00e0y th\u01b0\u1eddng g\u00e2y h\u1ecda cho v\u00f9ng Quan H\u1eefu. N\u1ebfu nay ph\u00e1 h\u1ee7y, s\u1ebd l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch v\u1ea1n \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u00e1 h\u1ee7y th\u00e0nh c\u0169 H\u1ea1 Ch\u00e2u, di d\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Tuy, Ng\u00e2n, c\u1ea5p \u0111\u1ea5t c\u00f4ng cho h\u1ecd, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m an \u1ee7i.<\/p>\n<p>[28] L\u00fd K\u1ebf Long sai em trai l\u00e0 L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 K\u1ebf H\u00f2a c\u00f9ng Gi\u00e1m qu\u00e2n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh T\u1ea7n H\u00e0n v\u00e0o t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u1ea5n c\u1ed5, l\u00e0 n\u01a1i b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3, gi\u1eef l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 gi\u1eb7c<a class=\"footnote\" title=\"Gi\u1eef l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 gi\u1eb7c: ch\u1eef 't\u1ed3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eefu', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-23\" href=\"#footnote-155-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng th\u1ee7 t\u1ea1i khu v\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam hai ch\u00e2u Ng\u00e2n, H\u1ea1, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ecbch, l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn cho c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c n\u1ed9i thu\u1ed9c, v\u00e0 ch\u1eb7n ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng c\u1ea3 hai vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a s\u1eed quan l\u00e0 n\u1eafm vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed, kh\u00f4ng t\u00f4 v\u1ebd c\u00e1i \u0111\u1eb9p h\u01b0 \u1ea3o, kh\u00f4ng che gi\u1ea5u c\u00e1i x\u1ea5u. Ph\u00e0m l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u1eadt nguy\u1ec7t, s\u1ef1 ph\u00e2n chia s\u00f4ng n\u00fai, \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u1ee9 t\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi, ch\u00ednh s\u00e1ch v\u1ec1 l\u1ec5 nh\u1ea1c, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa&#8217; \u0111\u1ec3 l\u00e0m &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, sau \u0111\u00f3 d\u1ef1ng n\u00ean bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed, th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 khen ch\u00ea. K\u1ebb h\u1ea1 th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00e1nh tr\u1ecb, g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;Nh\u1eadt l\u1ecbch&#8217;, ch\u1ec9 ghi ch\u00e9p c\u00e1c t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u00e1o c\u00e1o, l\u01b0\u1ee3c ghi c\u00e1c l\u1ec7nh v\u0103n. \u0110\u1ebfn nh\u1eefng l\u1eddi hay vi\u1ec7c t\u1ed1t c\u1ee7a th\u00e1nh ch\u00ednh, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, s\u1ef1 trung t\u00e0, thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, th\u00ec s\u00e1ch v\u1edf kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi ch\u00e9p, qu\u1ed1c s\u1eed c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 bi\u00ean so\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"'Qu\u1ed1c kinh \u00e1t k\u1ec9' nguy\u00ean ch\u1eef '\u00e1t' l\u00e0 'm\u1ea1c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 2\/10 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-155-24\" href=\"#footnote-155-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh x\u00e9t theo l\u1ec7 c\u0169 trong &#8216;L\u1ee5c \u0111i\u1ec3n&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1ea9n \u00e1n l\u1ee5c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 s\u1ef1' nguy\u00ean thi\u1ebfu hai ch\u1eef 'L\u1ee5c \u0111i\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-155-25\" href=\"#footnote-155-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 lang n\u1eafm vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eed ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c. Ph\u00e0m ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c, l\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi ng\u00e0y, l\u1ea5y ng\u00e0y li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi th\u00e1ng, l\u1ea5y th\u00e1ng li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi m\u00f9a, l\u1ea5y m\u00f9a li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi n\u0103m, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i ghi ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u1edbi can chi \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1ed1, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 v\u0103n v\u1eadt \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u ch\u1ebf \u0111\u1ed9, s\u1ef1 th\u0103ng ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c thi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'Thi\u00ean b\u00e1i tinh th\u01b0\u1edfng d\u0129 khuy\u1ebfn thi\u1ec7n' nguy\u00ean ch\u1eef 'tinh' l\u00e0 'suy', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-155-26\" href=\"#footnote-155-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t, c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e vi\u1ec7c \u00e1c, cu\u1ed1i m\u1ed7i qu\u00fd th\u00ec giao cho qu\u1ed1c s\u1eed. Ch\u1ee9c Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n n\u1eafm vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eed ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, ghi ch\u00e9p c\u00e1c ch\u1ebf c\u00e1o, \u0111\u1ee9c \u00e2m c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, theo th\u1ec3 th\u1ee9c ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u01b0 k\u00ed s\u1ef1 chi ch\u1ebf' nguy\u00ean thi\u1ebfu ch\u1eef 'k\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 2\/11 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-155-27\" href=\"#footnote-155-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mu\u1ed1n xin l\u1eadp Kh\u1edfi c\u01b0 vi\u1ec7n, \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ea3 h\u1eefu s\u1eed, l\u1ea5y vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p l\u00e0m &#8216;Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa&#8217;, c\u00f9ng v\u1edbi &#8216;Th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd&#8217; g\u1eedi \u0111\u1ebfn S\u1eed qu\u00e1n v\u00e0o cu\u1ed1i m\u1ed7i th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb bi\u00ean so\u1ea1n &#8216;Nh\u1eadt l\u1ecbch&#8217;. Nh\u01b0 v\u1eady, tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00e1nh tr\u1ecb noi theo c\u1ed5 nh\u00e2n, t\u1ea5t s\u1ebd r\u1ef1c r\u1ee1 trong s\u00e1ch v\u1edf, t\u00edn s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh, ch\u1eafc ch\u1eafn v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 Chu, H\u00e1n v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem t\u1ea5u r\u1ed3i khen ng\u1ee3i, b\u00e8n l\u1eadp Kh\u1edfi c\u01b0 vi\u1ec7n trong cung, sai Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n ki\u00eam S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e1n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c c\u1ee7a Kh\u1edfi c\u01b0 lang, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba ki\u00eam Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n qu\u00e1n L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c c\u1ee7a Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[30] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00e2u: <i>&#8220;Nguy\u00ean ch\u1ee9c tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u C\u01a1 K\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed5 sung b\u1ed9 &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; t\u1eeb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 T\u00f4ng v\u1ec1 sau, nay gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng \u0111ang l\u01b0u tr\u00fa t\u1ea1i \u0111\u1ea5t Th\u01b0 D\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nam An l\u00e0 Ti\u1ec1n Hi \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn l\u1ea5y s\u00e1ch. Ti\u1ec1n Hi \u0111em v\u1ec1 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Tri\u1ec7u C\u01a1 K\u1ef7, g\u1ed3m 26 quy\u1ec3n &#8216;Nh\u1eadt l\u1ecbch&#8217; t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u H\u1ed9i X\u01b0\u01a1ng tr\u1edf \u0111i c\u00f9ng c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 100 quy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean. &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a ho\u00e0n th\u00e0nh. Vua ban cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng 10 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Qu\u1eafc ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0\u01a1ng H\u00fac l\u00e0m Tr\u1ea5n qu\u1ed1c h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 x\u1eed \u00e1n T\u1ed5 C\u00e1t, h\u1ecfi th\u0103m m\u1ed9t h\u00e0o tr\u01b0\u1edfng h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4i l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y ch\u00e2u t\u01b0\u1edbng ngh\u00e8o kh\u00f3, c\u00f9ng nhau g\u00f3p ti\u1ec1n l\u00e0m m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1eebng th\u1ecd, \u0111\u00e2u bi\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p!&#8221;<\/i> R\u1ed3i th\u1edf d\u00e0i m\u00e3i. H\u00f3a C\u01a1 tra h\u1ecfi v\u1ec1 c\u00e1c quan qu\u1eadn th\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>&#8220;Ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 quan kh\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng tham nh\u0169ng.&#8221;<\/i> L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 quan ch\u00ednh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng H\u00fac, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eebng mu\u1ed1n cho \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9c tri ch\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng b\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng th\u1eddi \u0111\u00f3 ng\u0103n c\u1ea3n, n\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh. H\u00f3a C\u01a1 b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean Vua, l\u00fac n\u00e0y H\u00fac \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c quan, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Hoa ch\u00e2u h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a ch\u1ee9c lang trung.<\/p>\n<p><i>(H\u00fac, ch\u01b0a th\u1ea5y ghi th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ch\u01b0\u1edfng Kh\u1edfi c\u01b0 lang s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n t\u00e2u: <i>&#8220;Xin t\u1eeb nay, nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1ea1i hai \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n'. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c nh\u1ea5t chi t\u1ee9, nh\u1ea5t chi l\u1ee5c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85 \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, S\u00f9ng \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec7n l\u00e0 \u0111i\u1ec7n ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t tri\u1ec1u, m\u1ed7i d\u1ecbp \u0111\u1ea3n ti\u1ebft ch\u00fac t\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111\u00e2y; ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111i\u1ec7n, n\u01a1i th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y thi\u1ebft tri\u1ec1u. Hai \u0111i\u1ec7n n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t 'l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c quan th\u1ea7n' nh\u01b0 trong s\u00e1ch \u0111\u00e3 ghi. \u0110i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh n\u00eau \u1edf \u0111o\u1ea1n sau l\u00e0 n\u01a1i xem x\u00e9t vi\u1ec7c, t\u1ee9c l\u00e0 'ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, so\u1ea1n ri\u00eang th\u00e0nh Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa'. Nguy\u00ean b\u1ea3n in nh\u1ea7m do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan nh\u1ecb chi nh\u1ea5t nh\u1ea5t, c\u00f9ng 'Nam phong lo\u1ea1i c\u1ea3o' quy\u1ec3n 49 s\u1eed quan \u0111i\u1ec1u, s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-28\" href=\"#footnote-155-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a> v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111i\u1ec7n, c\u00f9ng c\u00e1c vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c quan th\u1ea7n, xin v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, do Trung th\u01b0 so\u1ea1n th\u00e0nh &#8216;Th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd&#8217;; nh\u1eefng vi\u1ec7c thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 m\u1eadt, c\u0169ng l\u1ec7nh cho vi\u1ec7n n\u00e0y bi\u00ean so\u1ea1n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u1ed7i th\u00e1ng g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n. C\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00e1c, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c v\u1ec1 phong t\u01b0\u1edbc, b\u00e3i ch\u1ee9c, thuy\u00ean chuy\u1ec3n, hay c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean vi\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 so\u1ea1n th\u00e0nh s\u00e1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan Lang v\u00e0 X\u00e1 nh\u00e2n thay nhau tr\u1ef1c t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, so\u1ea1n ri\u00eang th\u00e0nh Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa<a class=\"footnote\" title=\"'So\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'v\u00f4', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 ghi l\u00e0 'so\u1ea1n ri\u00eang Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa'.\" id=\"return-footnote-155-29\" href=\"#footnote-155-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i th\u00e1ng d\u00e2ng l\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, sau \u0111\u00f3 g\u1eedi v\u1ec1 S\u1eed qu\u00e1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vi\u1ec7c d\u00e2ng Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa l\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n<a class=\"footnote\" title=\"'H\u00e0n' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'H\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Nam phong lo\u1ea1i c\u1ea3o' quy\u1ec3n 49 s\u1eed quan \u0111i\u1ec1u, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 439 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n truy\u1ec7n, s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-155-30\" href=\"#footnote-155-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[33] Vua t\u1eebng b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Ph\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, qu\u00fd \u1edf s\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean. Tr\u1eabm xem s\u1eed nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, th\u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng h\u00e0nh s\u1ef1, ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u01b0 danh. M\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, \u1eaft tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean t\u1ea1o thanh th\u1ebf, r\u1ed3i m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mong l\u01b0u l\u1ea1i s\u1eed s\u00e1ch, nh\u01b0 v\u1eady h\u00e1 ph\u1ea3i t\u1ef1 nhi\u00ean sao! V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00e0i l\u00e0m s\u1eed r\u1ea5t kh\u00f3, ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1eadt v\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf t\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau gh\u00e9t, m\u1edbi l\u00e0 s\u1eed gia gi\u1ecfi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh theo \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf t\u1eeb c\u1eeda Ti\u1ec3u Ki\u1ebfm ti\u1ebfn v\u00e0o tr\u1ea1i Nghi\u00ean Kh\u1ea9u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m th\u1ee7 c\u1ea5p, \u0111u\u1ed5i ch\u00fang qua n\u00fai Thanh C\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u Ki\u1ebfm.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch &#8216;Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u1eadp&#8217;, chi\u1ebfu ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n ghi r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u Mi\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 18. Vi\u1ec7c chi\u1ebfm ch\u00e2u Ki\u1ebfm ch\u1eafc h\u1eb3n di\u1ec5n ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 x\u00e1c th\u1ef1c, t\u1ea1m theo ghi ch\u00e9p trong Th\u1ef1c l\u1ee5c, \u0111\u1ee3i c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh s\u1ebd ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, Ho\u1ea1t, Th\u00e1i, D\u0129nh, \u0110\u1eb7ng, Kim, Ph\u00f2ng v\u00e0 qu\u00e2n T\u00edn D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 kinh T\u00e2y l\u00e0 Tr\u00ecnh N\u0103ng xin th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u. K\u1ec3 t\u1eeb khi Tr\u00ecnh N\u0103ng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00e0y, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c v\u00e0 c\u01a1 quan, thu th\u00f3c g\u1ea1o t\u1eeb d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u, d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng mua c\u1ee7i c\u00f9ng v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan l\u1ea1i, th\u1ee3 thuy\u1ec1n v\u00e0 phu d\u1ecbch. T\u00ednh to\u00e1n h\u00e0ng n\u0103m, l\u1ee3i nhu\u1eadn thu \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng bao nhi\u00eau, m\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u1ea1i tham \u00f4 ph\u1ea7n l\u1ee3i d\u01b0. H\u01a1n n\u1eefa, r\u01b0\u1ee3u \u1ee7 kh\u00f4ng s\u1ea1ch s\u1ebd, ph\u1ea7n l\u1edbn chua h\u1ecfng kh\u00f4ng th\u1ec3 u\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n b\u1eaft d\u00e2n mua r\u01b0\u1ee3u trong c\u00e1c d\u1ecbp c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, ma chay, d\u1ef1a v\u00e0o quy m\u00f4 h\u1ed9 kh\u1ea9u m\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng mua. D\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb h\u1ea1i, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u1ed5 s\u1edf. N\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a, v\u1eadt gi\u00e1 \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 chi ph\u00ed.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 Vua bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n t\u1ef1 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u, gi\u1ea3m thu\u1ebf kh\u00f3a th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n. D\u00e2n n\u00e0o \u1ee9ng m\u1ed9, ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra t\u00e0i s\u1ea3n, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 l\u1edbn c\u00f9ng b\u1ea3o l\u00e3nh. N\u1ebfu sau n\u00e0y kh\u00f4ng n\u1ed9p \u0111\u1ee7 thu\u1ebf, c\u00e1c b\u00ean s\u1ebd c\u00f9ng b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. N\u0103m \u0111\u00f3, l\u1ea1i l\u1ea5y 472 n\u01a1i thu thu\u1ebf \u00edt \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n t\u1ef1 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u, ho\u1eb7c quan ph\u1ee7 b\u00e1n men thu ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3, d\u00e2n \u1ee9ng m\u1ed9 \u00edt \u0111i, ph\u1ea7n l\u1edbn v\u1eabn do quan ph\u1ee7 \u1ee7 r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n r\u01b0\u1ee3u \u1edf 472 n\u01a1i di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i th\u00e1ng 9 n\u0103m nay, theo ghi ch\u00e9p trong &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-155-1\">Nguy\u00ean v\u0103n ghi 'T\u1ee9c nh\u1eadt', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu ghi 'Gi\u00e1p T\u00fd'. B\u1ea3n 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ghi 'Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ea7n tr\u00ean ghi 'Th\u00e1ng gi\u00eang m\u00f9ng 1 l\u00e0 Gi\u00e1p D\u1ea7n', th\u00ec ng\u00e0y 11 c\u0169ng l\u00e0 Gi\u00e1p T\u00fd. Nay theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-2\">Ch\u1eef 'ch\u00ednh tang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2n tang', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 466, 'V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t th\u1eddi T\u1ed1ng, ch\u00ednh tang c\u00f3 s\u00e1u lo\u1ea1i, xem 'H\u00ecnh th\u1ed1ng' quy\u1ec3n 4. <a href=\"#return-footnote-155-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-3\">'Ti\u1ebft \u0111\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 264, truy\u1ec7n T\u1ed1ng K\u1ef3 v\u00e0 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' quy\u1ec3n 322 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-4\">'Di l\u1ea1c' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Phi\u1ec1n l\u1ea1c', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-5\">'Kh\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Kh\u1ea5u', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-6\"> huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'huy\u1ec7n Di\u00ean Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. Xem 'Ho\u00e0n v\u0169 k\u00fd' quy\u1ec3n 36 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed' vi\u1ebft r\u1eb1ng Ch\u00e2u Di\u00ean c\u00f3 huy\u1ec7n Di\u00ean Xuy\u00ean. <a href=\"#return-footnote-155-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-7\"> \u1ea3i L\u00f4 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'L\u00f4 M\u00f4n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. L\u1ea1i xem 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 87, '\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed' ph\u1ee7 Di\u00ean An, \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 c\u1eeda \u1ea3i T\u1eafc M\u00f4n c\u00f3 ghi \u1ea3i L\u00f4, sau \u0111\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-155-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-8\"> th\u00e0nh V\u0129nh An nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00e0nh Th\u1eeba An', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-9\"> 'hai \u0111\u1ebfn ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00ean n\u00fai trinh s\u00e1t' ch\u1eef 'hai' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-155-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-10\"> 's\u00ednh' nguy\u00ean l\u00e0 'S\u00ednh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed c\u00f9ng b\u1ea3n t\u1ea5u ngh\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-11\"> 'b\u1ed9' trong c\u00e1c b\u1ea3n s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 '\u0110\u00f4' <a href=\"#return-footnote-155-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-12\">Thanh Xuy\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thanh Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u d\u1eabn t\u1eeb T\u1ed1ng s\u1eed, t\u1ea5u ngh\u1ecb m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t trong s\u00e1ch 'Ho\u00e0n V\u0169 K\u00fd' quy\u1ec3n 84, \u0111i\u1ec1u Long Ch\u00e2u, v\u00e0 'Ph\u01b0\u01a1ng D\u01b0 K\u1ef7 Y\u1ebfu' quy\u1ec3n 73, \u0111i\u1ec1u Long An ph\u1ee7, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'B\u1ea1ch Thu\u1ef7, Thanh Xuy\u00ean' \u0111\u1ec1u \u1edf Long Ch\u00e2u, t\u1ee9c l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i t\u1eebng \u0111i qua khi ph\u00e1 Th\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 Thanh Ch\u00e2u c\u1ee7a Thi\u1ec7u Kh\u00e1nh hay tr\u1ea1i B\u1ea1ch Thu\u1ef7. L\u1ed7i do kh\u1eafc b\u1ea3n sai m\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn kh\u1ea3o c\u1ee9u sai. <a href=\"#return-footnote-155-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-13\">ch\u1eef 'hai' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ba', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/8 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-155-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-14\">Ban ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n, ch\u1eef 'ba' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'hai', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-15\">Kinh L\u1ed9 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thi\u1ec3m L\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Nh\u01b0 trong s\u00e1ch 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 278, 'L\u00f4i H\u1eefu Chung truy\u1ec1n' ghi: 'Khi L\u00fd Thu\u1eadn l\u00e0m lo\u1ea1n, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00e2y chinh, Vua sai c\u00f9ng B\u00f9i Trang l\u00e0m T\u00f9y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh L\u1ed9, c\u00f9ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c binh m\u00e3.' S\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, 'L\u00fd Thu\u1eadn chi bi\u1ebfn' v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3, 'Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00ecnh L\u00fd Thu\u1eadn' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kinh L\u1ed9'. <a href=\"#return-footnote-155-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-16\">Do\u00e3n Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y l\u00fd l\u1ecbch r\u00f5 r\u00e0ng <a href=\"#return-footnote-155-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-17\">'Kinh L\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thi\u1ec3m L\u1ed9', c\u0103n c\u1ee9 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t', 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-18\">Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf: ch\u1eef '\u0111\u00e3n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 'Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00e1nh', 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 th\u01b0\u1ee3ng b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-155-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-19\"> Cha c\u1ee7a Thu\u1ea5n Phong gi\u1ecfi \u0111\u00e0n h\u00e1t, b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ea7n' . <a href=\"#return-footnote-155-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-20\">'T\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'b\u00e1ch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-21\">theo 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 440, 'Li\u1ec5u Khai truy\u1ec7n', v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 17, ch\u1eef 'v\u1eadn' \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'h\u1eadu', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-155-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-22\">b\u1ea3n g\u1ed1c vi\u1ebft 'l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u00e3 qu\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3', m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft 'l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t n\u1eeda'. X\u00e9t theo \u00fd ngh\u0129a, b\u1ea3n g\u1ed1c h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-155-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-23\"> Gi\u1eef l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 gi\u1eb7c: ch\u1eef 't\u1ed3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eefu', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 257, 'L\u00fd K\u1ebf Long truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-24\">'Qu\u1ed1c kinh \u00e1t k\u1ec9' nguy\u00ean ch\u1eef '\u00e1t' l\u00e0 'm\u1ea1c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 2\/10 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-155-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-25\">'C\u1ea9n \u00e1n l\u1ee5c \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 s\u1ef1' nguy\u00ean thi\u1ebfu hai ch\u1eef 'L\u1ee5c \u0111i\u1ec3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-155-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-26\">'Thi\u00ean b\u00e1i tinh th\u01b0\u1edfng d\u0129 khuy\u1ebfn thi\u1ec7n' nguy\u00ean ch\u1eef 'tinh' l\u00e0 'suy', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-155-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-27\">'Nh\u01b0 k\u00ed s\u1ef1 chi ch\u1ebf' nguy\u00ean thi\u1ebfu ch\u1eef 'k\u00ed', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 2\/11 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-155-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-28\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi 'S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n'. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c nh\u1ea5t chi t\u1ee9, nh\u1ea5t chi l\u1ee5c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 85 \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, S\u00f9ng \u0110\u1ee9c \u0111i\u1ec7n l\u00e0 \u0111i\u1ec7n ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t tri\u1ec1u, m\u1ed7i d\u1ecbp \u0111\u1ea3n ti\u1ebft ch\u00fac t\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111\u00e2y; ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n \u0111i\u1ec7n, n\u01a1i th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y thi\u1ebft tri\u1ec1u. Hai \u0111i\u1ec7n n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t 'l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c quan th\u1ea7n' nh\u01b0 trong s\u00e1ch \u0111\u00e3 ghi. \u0110i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh n\u00eau \u1edf \u0111o\u1ea1n sau l\u00e0 n\u01a1i xem x\u00e9t vi\u1ec7c, t\u1ee9c l\u00e0 'ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, so\u1ea1n ri\u00eang th\u00e0nh Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa'. Nguy\u00ean b\u1ea3n in nh\u1ea7m do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan nh\u1ecb chi nh\u1ea5t nh\u1ea5t, c\u00f9ng 'Nam phong lo\u1ea1i c\u1ea3o' quy\u1ec3n 49 s\u1eed quan \u0111i\u1ec1u, s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-29\">'So\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'v\u00f4', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 ghi l\u00e0 'so\u1ea1n ri\u00eang Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa'. <a href=\"#return-footnote-155-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-155-30\">'H\u00e0n' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'H\u00e1n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Nam phong lo\u1ea1i c\u1ea3o' quy\u1ec3n 49 s\u1eed quan \u0111i\u1ec1u, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 439 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n truy\u1ec7n, s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-155-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":18,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-155","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":156,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/155\/revisions\/156"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/155\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=155"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=155"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}