{"id":157,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=157"},"modified":"2025-07-03T03:03:04","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:04","slug":"quyen-36-nam-thuan-hoa-thu-5-giap-ngo-994","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-36-nam-thuan-hoa-thu-5-giap-ngo-994\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 36: N\u0102M THU\u1ea6N H\u00d3A TH\u1ee8 5 (GI\u00c1P NG\u1ecc, 994)","rendered":"QUY\u1ec2N 36: N\u0102M THU\u1ea6N H\u00d3A TH\u1ee8 5 (GI\u00c1P NG\u1ecc, 994)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn Mi\u00ean Ch\u00e2u, qu\u00e2n gi\u1eb7c nghe tin li\u1ec1n tan v\u1ee1, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm xu\u1ec3.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, K\u1ebf \u00c2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Mi\u00ean Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf \u00c2n v\u00e0o Mi\u00ean Ch\u00e2u t\u1eeb ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u00e0y 19 ho\u1eb7c 20, nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn m\u1edbi ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban T\u00e0o T\u1eadp d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb Gia Manh ti\u1ebfn t\u1edbi L\u00e3o Kh\u00ea, qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf l\u1eadp tr\u1ea1i, T\u1eadp \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1ea9y xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1eeb \u0111\u00f3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00e3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n trong t\u1eadp s\u00e1ch c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 ghi l\u1ea1i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a T\u00e0o T\u1eadp, ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 4 d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb Gia Manh, \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Thanh S\u01a1n, tr\u1ea5n n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 12 ti\u1ebfn t\u1edbi L\u00e3o Kh\u00ea, gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o s\u00f4ng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, chia l\u00e0m hai tr\u1ea1i, kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, T\u1eadp \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ng\u00e0y 13 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00e3ng Ch\u00e2u. Nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn m\u1edbi ghi ch\u00e9p, kh\u00f4ng ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 H\u1ed3 Ch\u00ednh Vi \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan n\u0103m ngh\u00ecn gi\u1eb7c, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Ba Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(H\u1ed3 Ch\u00ednh Vi, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 ch\u00e2u n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, d\u1eabn qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u00e1 tan h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00fd Thu\u1eadn c\u00f9ng ng\u1ee5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 K\u1ebf T\u1eeb, Ng\u00f4 V\u0103n Th\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng mang d\u1ea5u hi\u1ec7u ti\u1ebfm quy\u1ec1n. Thu\u1eadn v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh b\u1eaft h\u1ebft d\u00e2n trong th\u00e0nh, x\u0103m m\u1eb7t h\u1ecd \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, nh\u01b0ng ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea1, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t n\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(Nay x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, ch\u1ec9 ghi ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn m\u1edbi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[4] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, Ph\u1ee7 Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn gi\u00fap [Ph\u1ee7 Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn gi\u00fap. <i>(<i>\"Qu\u00e2n\"<\/i> v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 <i>\"d\u00e2n\"<\/i>, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch <i>\"T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\"<\/i> quy\u1ec3n 17 m\u00e0 s\u1eeda.)<\/i>]. Sau khi Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung b\u1ecb b\u1eaft, Ng\u1ef1 Khanh l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng t\u00e1m ngh\u00ecn h\u1ed9 d\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ng\u00e2n, H\u1ea1 \u0111\u1ec1u quy ph\u1ee5, ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1a, tr\u00e2u, d\u00ea l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, phong Ng\u1ef1 Khanh l\u00e0m V\u0129nh An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[5] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n b\u00f3 c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho ch\u00e2n quan v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec5m ph\u01b0\u1eddng; ch\u1ebf t\u1ea1o cung n\u1ecf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng g\u00e2n b\u00f2. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay vi\u1ec7c nhu\u1ed9m d\u00f9ng v\u1ecf c\u00e2y g\u1ed7 thay th\u1ebf; ch\u1ebf t\u1ea1o cung n\u1ecf, ch\u1ec9 ph\u1ea7n d\u1ecdc d\u00f9ng g\u00e2n b\u00f2, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u00e2n d\u00ea ng\u1ef1a thay th\u1ebf. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u0103m lo ch\u00ednh s\u1ef1, lo l\u1eafng c\u00f3 s\u1ef1 l\u00e3ng ph\u00ed, s\u1ee3 quan l\u1ea1i th\u00fac \u00e9p qu\u00e1 g\u1ea5p khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang gi\u1ebft tr\u00e2u \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng cho quan, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn g\u00e2n b\u00f2.<\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung t\u1eeb H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u1ec1, m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng, \u0111\u1ed9i kh\u0103n sa, ch\u1edd t\u1ed9i \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u00e1ch h\u1ecfi nhi\u1ec1u l\u1ea7n, B\u1ea3o Trung kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ch\u1ec9 c\u00fai \u0111\u1ea7u x\u01b0ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, ban cho m\u0169 \u0111ai, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7, cho v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1edd l\u1ec7nh, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng cho m\u1eb9 \u00f4ng. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, phong B\u1ea3o Trung l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u01b0\u1edbc H\u1ef1u T\u1ed9i H\u1ea7u.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, l\u1ea5y H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng Ung l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u T\u1eed Ch\u00e2u; \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban L\u01b0 B\u00e2n l\u00e0m T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00e0nh Ch\u00e2u; Th\u00f4ng ph\u00e1n, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba Tri\u1ec7u H\u1ea1 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1; Gi\u00e1m qu\u00e2n, Cung ph\u1ee5ng quan T\u00e2n Quy l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban; Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd Thi V\u1ecb l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan; Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan Tr\u1ea7n Th\u1ebf Khanh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd; Gi\u00e1c di\u00eam vi\u1ec7n ph\u00e1n quan T\u1ea1 \u0110\u00e0o l\u00e0m Quan s\u00e1t suy quan, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao.<\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Ung ban \u0111\u1ea7u nghe tin L\u00fd Thu\u1eadn l\u00e0m lo\u1ea1n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, li\u1ec1n l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 trong th\u00e0nh, hu\u1ea5n luy\u1ec7n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n trong th\u00e0nh, l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, giao cho c\u00e1c quan thu\u1ed9c ph\u1ee5 tr\u00e1ch, ch\u1edf v\u00e0ng b\u1ea1c t\u1eeb Mi\u00ean Ch\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u kho t\u00e0ng, \u0111\u00fac chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u0169i t\u00ean[footnote]\u0110\u00fac chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u0169i t\u00ean, 'chu\u00f4ng' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1eaft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n tr\u00edch y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, s\u1ef1 ki\u1ec7n L\u00fd Thu\u1eadn \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1eb7t g\u1ed7 l\u00e0m gi\u00e1o, se v\u1ea3i l\u00e0m d\u00e2y th\u1eebng, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 kh\u00ed gi\u1edbi ph\u00f2ng th\u1ee7, sai Quan s\u00e1t suy quan Th\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xin vi\u1ec7n binh.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, L\u01b0 B\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n Th\u00e0nh \u0110\u00f4, kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1, Tr\u01b0\u01a1ng Ung li\u1ec1n giao cho \u00f4ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00e1m h\u1ed9. T\u1eed th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ee7y, L\u01b0 B\u00e2n l\u1ea1i khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00e2u, \u0111\u00e0o r\u00e3nh s\u00e2u m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb con h\u00e0o l\u1edbn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng T\u00e2y v\u00e0o \u0111\u1ec3 bao v\u00e2y th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>L\u00fd Thu\u1eadn li\u1ec1n ph\u00e1i \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd d\u1eabn hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Ung c\u00f9ng B\u00e2n leo l\u00ean th\u00e0nh nh\u00ecn ra, th\u1ea5y qu\u00e2n gi\u1eb7c xu\u1ea5t tr\u1eadn \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00e3o y\u1ebfu m\u1ec7t m\u1ecfi, kh\u00f4ng mang \u00e1o gi\u00e1p. B\u00e2n c\u01b0\u1eddi, xin m\u1edf c\u1eeda B\u1eafc ra \u0111\u00e1nh, Ung n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3 v\u1edd y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, b\u00e0y ph\u1ee5c binh ch\u1edd ta. H\u01a1n n\u1eefa, l\u00f2ng quan d\u00e2n trong th\u00e0nh ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ee3i d\u1ee5ng, trong ngo\u00e0i s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o k\u1ebf gian c\u1ee7a ch\u00fang.\"<\/i> L\u1eddi ch\u01b0a d\u1ee9t, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 t\u00ean l\u00ednh d\u1ef1a v\u00e0o l\u1ea7u \u0111\u1ecbch h\u00f4 h\u00e9t, \u1ee9ng h\u1ee3p v\u1edbi gi\u1eb7c, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n. B\u00e2n b\u00e8n x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u00e2m ch\u00e9m h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i hi\u1ec7p, gi\u1eb7c l\u00f9i ch\u00fat \u00edt.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, gi\u1eb7c l\u1ea1i b\u00e0y tr\u1eadn thang l\u1edbn, xe l\u1eeda, ban \u0111\u00eam h\u00f2 reo \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, trong th\u00e0nh r\u1ea5t s\u1ee3. Ung ra l\u1ec7nh b\u1eafn \u0111\u00e1 ph\u00e1 ch\u00fang, t\u00ean l\u1eeda b\u1eafn xu\u1ed1ng l\u1ed9n x\u1ed9n, gi\u1eb7c l\u00f9i d\u1ea7n, l\u1ea1i s\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng c\u1ee5 \u1edf g\u00f3c t\u00e2y b\u1eafc th\u00e0nh. Ung n\u00f3i d\u1ed1i: <i>\"Qu\u00e2n s\u0129 h\u00e3y s\u1eafp s\u1eeda h\u00e0nh trang, ta s\u1ebd m\u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.\"<\/i> Gi\u1ea3 sai n\u0103m tr\u0103m l\u00ednh b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u00f4ng. Gi\u1eb7c leo l\u00ean n\u00fai Ng\u01b0u \u0110\u1ea7u nh\u00ecn v\u00e0o th\u00e0nh, th\u1ea5y th\u1ebf, cho r\u1eb1ng Ung s\u1ebd ra, b\u00e8n b\u00e0y ph\u1ee5c binh \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng n\u00fai, h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Ung li\u1ec1n tri\u1ec7u m\u1ed9t tr\u0103m qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed th\u00f2ng d\u00e2y xu\u1ed1ng, \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch c\u00f4ng c\u1ee5 c\u1ee7a gi\u1eb7c, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n g\u1ea7n h\u1ebft, gi\u1eb7c cho l\u00e0 th\u1ea7n. B\u1ecdn hung \u00e1c nhi\u1ec1u l\u1ea7n leo th\u00e0nh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ee3i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u00e0y, gi\u00f3 B\u1eafc th\u1ed5i m\u1ea1nh, gi\u1eb7c nh\u00e2n gi\u00f3 ph\u00f3ng l\u1eeda, g\u1ea5p \u0111\u00e1nh c\u1eeda B\u1eafc. Ung c\u00f9ng B\u00e2n \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa t\u00ean \u0111\u00e1, gi\u1eef v\u1eefng kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng, gi\u1eb7c kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf Khanh v\u1ed1n gi\u1ecfi b\u1eafn, \u0111\u1ee9ng m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00e0nh, b\u1eafn tr\u00fang m\u1ea5y tr\u0103m t\u00ean. Gi\u1eb7c c\u00e0ng m\u1ea1nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u01b0u \u0111\u1ec1u b\u00e0n k\u1ebf to\u00e0n th\u00e2n, Th\u1ebf Khanh nghi\u00eam ngh\u1ecb n\u00f3i: <i>\"H\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a Vua, n\u00ean th\u00e2n ti\u1ec1n b\u00e1o qu\u1ed1c[footnote] 'th\u00e2n' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], sao l\u1ea1i mu\u1ed1n tr\u00e1nh n\u1ea1n \u0111\u1ec3 m\u01b0u vi\u1ec7c kh\u00e1c?\"<\/i> Li\u1ec1n b\u00e1o v\u1edbi Ung: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y \u0111\u1ec1u nh\u00fat nh\u00e1t, gi\u1eef l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0m r\u1ed1i l\u00f2ng qu\u00e2n, chi b\u1eb1ng \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u1ea7u vi\u1ec7n.\"<\/i> Ung nghe theo l\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n\n<p>V\u00e2y th\u00e0nh t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 80 ng\u00e0y, l\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban Th\u1ea1ch Tri Ngung \u0111em v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, gi\u1eb7c m\u1edbi tan ch\u1ea1y. Ng\u00f4 B\u00e2n xu\u1ea5t qu\u00e2n truy k\u00edch, k\u1ebb \u0111\u1ea7u h\u00e0ng h\u01a1n hai v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i ph\u00e1 tan m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c, gi\u1ea3i v\u00e2y cho L\u00e3ng ch\u00e2u, ch\u00e9m ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh B\u1ed3ng ch\u00e2u. Khi \u1ea5y, Ung s\u1ee9 nh\u1eadn l\u1ec7nh phi ng\u1ef1a v\u00e0o kinh t\u1ea5u l\u00ean, Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, t\u1eeb Ung s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Th\u1ebf Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u; \u0110\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa D\u01b0\u01a1ng. Ng\u00f4 B\u00e2n \u1edf v\u00f9ng Xuy\u00ean, H\u1ea1p 6 n\u0103m, d\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nh\u1ecf ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, li\u00ean t\u1ee5c l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 kinh, Vua sai s\u1ee9 d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ee3i khi gi\u1eb7c tan h\u1ebft, s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1eadp trung \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ba ch\u00e2u T\u1eed, Mi\u00ean, H\u00e1n, Ng\u00f4 B\u00e2n v\u1ed9i \u0111i d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p><i>(T\u00e2n Quy, Thi V\u1ecb, Th\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p. Tri\u1ec7u H\u1ea1 c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi Phong Kh\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u00f4ng l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u1eed ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[8] D\u00f9ng Thi\u1ebfu ph\u1ee7 Thi\u1ebfu gi\u00e1m L\u00f4i H\u1eefu Chung l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Th\u00e0nh \u0111\u00f4 ph\u1ee7. H\u1eefu Chung t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea1p v\u00e0o Th\u1ee5c, \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qu\u00e2n l\u00ednh, quy ho\u1ea1ch vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy c\u1ee7. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1eefa H\u1ea1p, g\u1eb7p b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1nh c\u1ea3n, t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc m\u1ec7t m\u1ecfi, g\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi m\u01b0a, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea5y m\u0169 \u0111\u1ed9i h\u1ee9ng n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng, v\u1eeba \u0111i v\u1eeba \u0111\u00e1nh. Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng An qu\u00e2n, \u0111\u1ed3n l\u0169y \u0111\u00f3ng s\u00e1t s\u00f4ng, ba m\u1eb7t d\u1ef1ng r\u00e0o ch\u1eafn, g\u1eb7p \u0111\u00eam t\u1ed1i \u00e2m u, gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd k\u00e9o \u0111\u1ebfn, reo h\u00f2 n\u1ed5i l\u1eeda, qu\u00e2n l\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i, H\u1eefu Chung ng\u1ed3i y\u00ean ch\u1ea3i t\u00f3c, kh\u00ed s\u1eafc b\u00ecnh th\u1ea3n. Gi\u1eb7c v\u1eeba v\u00e2y k\u00edn, H\u1eefu Chung d\u1eabn k\u1ef3 binh \u0111\u00e1nh t\u1eeb ph\u00eda sau, gi\u1eb7c ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft v\u00f4 s\u1ed1.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do h\u00e0nh dinh H\u1ea1p ch\u00e2u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0[footnote] Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do h\u00e0nh dinh H\u1ea1p ch\u00e2u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0, 'H\u1ea1p ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'H\u1ea1p xuy\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eady[footnote] Nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eady, ch\u1eef 'Nhi\u00ean' v\u00e0 'C\u1ea3m' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote], t\u1ea1m ghi th\u00eam l\u00fac H\u1eefu Chung \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri Th\u00e0nh \u0111\u00f4, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[9] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu h\u1ea1 th\u00e0nh Th\u00e0nh \u0111\u00f4 ph\u1ee7 xu\u1ed1ng th\u00e0nh \u00cdch ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n,  phong H\u1eefu B\u1ed9c x\u1ea1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, cho v\u1ec1 tr\u00ed s\u0129, nh\u01b0ng trong c\u00e1c \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u h\u1ed9i, v\u1eabn cho \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i khi c\u00f3 y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0111\u1ec1u tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua vi\u1ebft m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0, n\u00f3i: <i>\"Lo vi\u1ec7c c\u00f4ng, x\u1eed h\u00ecnh ch\u00ednh, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt di\u1ec7t tr\u1eeb gian t\u00e0, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ghi l\u00e0 c\u00f4ng lao. B\u1ed5ng l\u1ed9c h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chi tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.\"<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft th\u00eam h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i b\u1ee9c, ban cho \u0110\u1ea1i L\u00fd ch\u00ednh Do\u00e3n [?] c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ee9c. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn t\u1eeb c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u. Vua tri\u1ec7u Tri Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ea3o: <i>\"Trong th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u 'gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt di\u1ec7t tr\u1eeb gian t\u00e0', ta s\u1ee3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ebd sinh s\u1ef1. H\u00e3y n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng: 'C\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a vi\u1ec7c di\u1ec7t tr\u1eeb gian t\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y.'\"<\/i> Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y lui ra, tri\u1ec7u t\u1eadp Do\u00e3n [?] v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3i th\u00edch.<\/p>\n\n<p>[12] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Tr\u1eabm tuy \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u00e1c Vua tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0. Vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u01b0 ng\u1ef1a ch\u1ea1y, h\u00e0ng ng\u00e0y nghe v\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, c\u00f2n s\u1ee3 c\u00f3 ch\u1ed7 \u00e1nh s\u00e1ng ch\u01b0a soi t\u1edbi. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c Vua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, s\u00e2u trong cung c\u1ea5m, s\u1ef1 th\u1ed1ng kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u00e2u t\u1eebng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c! M\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, th\u1eadt \u0111\u00e1ng c\u1ea3nh gi\u00e1c.\"<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u00e2u: <i>\"Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i kh\u00f3 x\u1eed. C\u00e1c Vua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, chuy\u00ean \u1ee7y th\u00e1c cho b\u1ec1 t\u00f4i, d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, h\u01a1n n\u1eefa gia t\u1ed9c hi\u1ebfm c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 m\u00ecnh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ea1n vi\u1ec7c, b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 vi\u1ec7c tu\u00e2n theo th\u00e1nh ch\u1ec9. Th\u1ea7n t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau, th\u1eadt bi\u1ebft m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng vinh h\u1ea1nh.\"<\/i> R\u1ed3i qu\u1ef3 l\u1ea1y ba l\u1ea7n, h\u00f4 <i>\"v\u1ea1n tu\u1ebf\"<\/i>.<\/p>\n\n<p>[13] Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c Vua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1ec1 t\u00f4i \u00edt khi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t. D\u00f9 m\u1edf Di\u00ean Anh, c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u1ea1n quan b\u00ean c\u1ea1nh, l\u00e0m sao m\u00e0 qu\u00e2n th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec!\"<\/i> Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u00e2u: <i>\"Th\u1eddi \u1ea5y, Di\u00ean Anh ch\u1ec9 k\u00e9o d\u00e0i v\u00e0i kh\u1eafc, s\u1eed th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u00e9p l\u1ea1i, coi l\u00e0 chuy\u1ec7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Nay thi\u00ean h\u1ea1 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 B\u1ec7 h\u1ea1 ki\u00ean tr\u00ec nghe v\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, th\u00ec bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1ea1n d\u1eb7m, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n! \u0110\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u00fac, mu\u00f4n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m, nay ph\u1ee5 k\u00e8m sau ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm m\u1ed7i ng\u00e0y \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u1ecfi[footnote]Tr\u1eabm m\u1ed7i ng\u00e0y \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u1ecfi, ch\u1eef 'h\u1eadu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.[\/footnote], sau khi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng hai ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1, lo g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cai tr\u1ecb t\u1ed1t. Nh\u1eefng k\u1ebb nhu nh\u01b0\u1ee3c, tr\u00ec tr\u1ec7, s\u1ebd \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u, ho\u1eb7c ph\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf T\u00e2y Kinh, ho\u1eb7c t\u1ea1m c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng giao nhi\u1ec7m v\u1ee5, nh\u01b0ng b\u1ecdn h\u1ecd l\u1ea1i l\u00e0m sao ti\u00eau h\u1ebft b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia v\u1eady!\"<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[15] Khi V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Ki\u1ebfm Ch\u00e2u, T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 ti\u00ean phong. Tri Ti\u1ebft l\u00e0 con nh\u00e0 t\u01b0\u1edbng, lu\u00f4n t\u1ef1 tin v\u00e0o t\u00e0i n\u0103ng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh, K\u1ebf \u00c2n \u1ef7 th\u1ebf ki\u00eau ng\u1ea1o, gh\u00e9t Tri Ti\u1ebft kh\u00f4ng theo phe m\u00ecnh, b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n li\u1ec1n theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u00e8m pha. K\u1ebf \u00c2n sai Tri Ti\u1ebft gi\u1eef B\u00e0nh Ch\u00e2u, c\u1ea5p cho ba tr\u0103m qu\u00e2n y\u1ebfu. T\u1ea5t c\u1ea3 qu\u00e2n c\u0169 \u1edf B\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u1ecb tri\u1ec7u h\u1ed3i v\u1ec1 Th\u00e0nh \u0110\u00f4[footnote]Ch\u1eef 't\u1ea5t' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.[\/footnote], Tri Ti\u1ebft nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin th\u00eam qu\u00e2n, nh\u01b0ng K\u1ebf \u00c2n kh\u00f4ng nghe. Gi\u1eb7c m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, Tri Ti\u1ebft d\u1eabn qu\u00e2n ra s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, t\u1eeb gi\u1edd D\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n, qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i qu\u00e2n nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u qu\u00e2n s\u0129 t\u1eed tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef ph\u1ee7 ch\u00e2u, than th\u1edf r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi tay gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb tr\u01b0\u1ee3ng phu!\"<\/i> Li\u1ec1n v\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra, ngh\u1ec9 ng\u01a1i ngo\u00e0i th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n reo h\u00f2 ti\u1ebfn v\u00e0o, qu\u00e2n gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. Vua nghe tin khen ng\u1ee3i r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u1eb7c m\u1ea1nh qu\u00e2n \u00edt, Tri Ti\u1ebft th\u1ef1c kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u.\"<\/i> R\u1ed3i phong l\u00e0m \u00cdch Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(Theo 'K\u1ef3 c\u1ef1u truy\u1ec1n', Tri Ti\u1ebft l\u00e0m \u00cdch Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t. Tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0o th\u00e1ng 5, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Do\u00e3n Nguy\u00ean v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea1p, \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e1nh tan h\u01a1n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf T\u00e2n Ninh, r\u1ed3i ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o v\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Qu\u1ea3ng An, C\u1eeb Qu\u1ea3, b\u1eaft gi\u1ebft, thu th\u1eadp, nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n tuy \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e0nh \u0110\u00f4, nh\u01b0ng ngo\u00e0i m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m c\u1eeda th\u00e0nh, v\u1eabn b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 cho r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f4 l\u1eadp kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh, li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm t\u00e1m ch\u00e2u l\u00e0 Gia, Nhung, L\u00f4, Du, Ph\u00f9, Trung, V\u1ea1n, Khai, Gi\u00e1m qu\u00e2n Khai Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1ea7n Truy\u1ec1n T\u1ef1 t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[17] Ban \u0111\u1ea7u, gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn, Truy\u1ec1n T\u1ef1 ch\u1ec9 huy binh s\u0129, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ed1ng c\u1ef1. Th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y l\u00e2u ng\u00e0y, t\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng nguy c\u1ea5p, c\u00e1c quan l\u1edbn \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1ea1y \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. Truy\u1ec1n T\u1ef1 n\u00f3i v\u1edbi binh s\u0129: <i>\"Ta l\u00e0 Gi\u00e1m qu\u00e2n, t\u1eadn trung gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a ta, sao c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i> Trong th\u00e0nh thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, Truy\u1ec1n T\u1ef1 \u0111em h\u1ebft \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o qu\u00fd gi\u00e1 ra \u0111\u1ed5i r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, khao th\u01b0\u1edfng binh s\u0129 v\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 h\u1ecd. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, kh\u00f3c l\u00f3c v\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u h\u1ebft s\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea1nh, Truy\u1ec1n T\u1ef1 bi\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n vi\u1ebft th\u01b0 trong vi\u00ean s\u00e1p, sai ng\u01b0\u1eddi b\u00ed m\u1eadt \u0111\u01b0a l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u h\u1ebft s\u1ee9c, th\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c.\"<\/i> Th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1, Truy\u1ec1n T\u1ef1 nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n\n<p>Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng t\u1ea5n c\u00f4ng Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf c\u1eeda T\u00e2y T\u00e2n, t\u00ean \u0111\u00e1 b\u1eafn ra nh\u01b0 m\u01b0a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i sai Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 B\u1ea1ch K\u1ebf U\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i Tu\u1ea7n ki\u1ec3m H\u1ea1p L\u1ed9, th\u1ed1ng l\u0129nh m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, ng\u00e0y \u0111\u00eam g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn gi\u00fap \u0111\u00e1nh d\u1eb9p t\u00e0n qu\u00e2n. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, K\u1ebf U\u00e2n v\u00e0o Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng gi\u1eb7c, c\u00f9ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Gi\u1ea3i Th\u1ee7 Ngung \u0111\u00e1nh gi\u00e1p c\u00f4ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc sau. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai v\u1ea1n th\u1ee7 c\u1ea5p, x\u00e1c ch\u1ebft tr\u00f4i \u0111\u1ea7y s\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ecf ng\u1ea7u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ngh\u00ecn chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 m\u1ea5y v\u1ea1n b\u1ed9 gi\u00e1p.<\/p>\n\n<p>Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a K\u1ebf U\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Gia \u0111\u00ecnh Truy\u1ec1n T\u1ef1 \u1edf Kinh, T\u01b0\u01a1ng, con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u00edch ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng t\u00ecm thi th\u1ec3 cha, \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3 Ch\u00e2u th\u00ec thuy\u1ec1n b\u1ecb l\u1eadt m\u00e0 ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho r\u1eb1ng cha ch\u1ebft v\u00ec trung, con ch\u1ebft v\u00ec hi\u1ebfu. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t m\u00e3i, phong cho con th\u1ee9 c\u1ee7a Truy\u1ec1n T\u1ef1 l\u00e0 H\u00fa l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n cho gia \u0111\u00ecnh. Truy\u1ec1n T\u1ef1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Ninh.<\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: t\u1eeb nay H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 khi x\u1ebfp h\u00e0ng, v\u1eabn \u0111\u1ee9ng tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1eeba lang.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 3 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, \u0110\u00e0o C\u1ed1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea3i c\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb sai s\u1ee9 gi\u1ea3 Nguy\u00ean U\u1ea5t \u0111\u1ebfn c\u1ea7u vi\u1ec7n, n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Nh\u00e0 Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c di \u0111\u1ecbch \u0111\u00e1nh nhau l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc v\u1eeba y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng n\u00ean khinh \u0111\u1ed9ng binh \u0111ao. M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua ban l\u1ec5 h\u1eadu \u0111\u00e3i s\u1ee9 gi\u1ea3 r\u1ed3i cho v\u1ec1, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban chi\u1ebfu \u01b0u \u00e1i \u0111\u00e1p l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, Cao Ly tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n tri\u1ec1u c\u1ed1ng n\u1eefa.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb cho d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u0169 \u0111\u1ed1i v\u1edbi quan ph\u1ee7 th\u1eddi Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 117.500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu cho T\u1ed5ng k\u1ebf s\u1ee9 ph\u1ee7 Tam Ty v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1n quan c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1o, khi v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1, n\u1ebfu nghe \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p l\u1ea1i v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1ec3 giao cho s\u1eed quan, nh\u1eb1m l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m l\u1eddi khuy\u00ean r\u0103n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n l\u00e0 H\u00e0n Vi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[22] H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u1ee5y \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ebfn \u00cdch Ch\u00e2u c\u00f9ng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn.[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 ch\u1eef 's\u1ee9' sau 'v\u1eadn', nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i.[\/footnote] Sau \u0111\u00f3, \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1. Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec n\u00ean b\u00e1o l\u00ean Trung th\u01b0.\"<\/i> \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eeb n\u01a1i xa ba ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng mu\u1ed1n t\u00e2u l\u00ean, mong \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 \u0111\u1ebfn.\"<\/i> Vua li\u1ec1n cho tri\u1ec7u g\u1ea5p v\u00e0o h\u1ecfi ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1eddi h\u1ee3p \u00fd Vua, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 50 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean sai nha hi\u1ec7u d\u00e2ng ng\u1ef1a t\u1ed1t l\u00ean Vua, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ea1 t\u1ed9i, v\u1eabn x\u01b0ng b\u1eb1ng t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u0169ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn t\u00ean \u1ea5y.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 ch\u00edn, m\u1edbi l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[24] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Ch\u00ed v\u00ec b\u1ec7nh m\u1eaft \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c s\u1eed quan, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t c\u0169ng v\u00ec t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ng\u1ee5y n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 l\u1ecbch s\u1eed tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0y, \u0111\u00e3 xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ed3ng lo bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed. Sau \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban s\u1eafc m\u1ec7nh, h\u1ecfi th\u0103m con ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, c\u00f9ng c\u00e1c m\u00f4n nh\u00e2n, c\u1ed1 l\u1ea1i, th\u00e2n th\u00edch c\u0169, v\u00e0 c\u00e1c b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh trong tri\u1ec1u[footnote] 'L\u00e3o' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u1ea3', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 t\u00edch tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i th\u1eddi Chu, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u00f3i h\u1ebft, l\u1ec7nh cho s\u1eed quan tham kh\u1ea3o, bi\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o qu\u1ed1c s\u1eed nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch, \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[25] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c T\u1ed5ng k\u1ebf s\u1ee9 c\u1ee7a Tam ty c\u00f9ng c\u00e1c Ph\u00e1n quan \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u1ea5n ch\u1ec9 ng\u1ef1 ti\u1ec1n, t\u1eeb th\u00e1ng t\u00e1m tr\u1edf \u0111i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ghi ch\u00e9p c\u00f4ng lao, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m x\u00e9t xem \u01b0u \u0111i\u1ec3m, khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng.<\/p>\n\n<p>[26] B\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba \u0110inh C\u1ed1 Ng\u00f4n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, l\u1ea1i sung ch\u1ee9c \u0110\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan. C\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng h\u1eadu t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eddi H\u00e1n, Chu, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eeb c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i, gi\u1ecfi vi\u1ebft, thanh li\u00eam, c\u1ea7n m\u1eabn[footnote] 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00ed', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], ph\u00e2n qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c ph\u00f2ng, l\u00e2u n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, \u0110\u1ed3ng ch\u00ednh t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf Trung th\u01b0, t\u1ea5u xin cho Ki\u1ec3m hi\u1ec7u c\u00e1c T\u00e0o lang trung. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, v\u00ec l\u0169 l\u01b0\u1ee3t tr\u1eebng tr\u1ecb tham nh\u0169ng v\u00e0 lo ng\u1ea1i b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, n\u00ean th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u00e1c s\u0129 nh\u00e2n c\u00f3 khoa b\u1ea3ng, t\u1eebng l\u00e0m quan ngo\u00e0i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, l\u1ea1i cho ph\u1ee5c ch\u1ee9c theo tri\u1ec1u t\u1ecbch, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i sai l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc kia.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo m\u1ed9t b\u1ea3n kh\u00e1c, x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng b\u1ea3y, nay ph\u1ee5 ghi v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng, c\u1ea7n tham kh\u1ea3o th\u00eam, 'H\u1ed9i y\u1ebfu' c\u0169ng ghi l\u00e0 th\u00e1ng b\u1ea3y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[27] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1eef Hi\u1ebfu l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1i quan tr\u1ecdng trong lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o l\u00fd. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a th\u01b0\u1eddng gi\u1eef h\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i b\u00ean m\u1ed9 ba n\u0103m. Nay con ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c quan, v\u00ec t\u1ed5 ph\u1ee5 qua \u0111\u1eddi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng, \u00fd mu\u1ed1n n\u1ed1i d\u00f5i t\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ed9i tham gia tri\u1ec1u h\u1ed9i. Tr\u1eabm m\u1ed7i l\u1ea7n th\u1ea5y v\u1eady, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng n\u1ee1.\"<\/i> Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 tuy\u00ean d\u1ee5 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu.\"<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng, con ch\u00e1u c\u1ee7a v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan, n\u1ebfu cha anh qua \u0111\u1eddi m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed9i \u0111\u1ebfn d\u1ef1 h\u1ed9i, l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i chuy\u00ean tr\u00e1ch gi\u00e1m s\u00e1t. Ai d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ebfu c\u1ea7u quan, ho\u1eb7c ch\u01b0a m\u00e3n tang m\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1eb7c \u00e1o l\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan b\u00e0n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 nghi th\u1ee9c \u0110\u1ea1i X\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Ki\u1ebfn An L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y \u1ea5n c\u1ee7a Vua, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u th\u01a1 ca, t\u1ef1 k\u1ec3 r\u1eb1ng b\u00e0 n\u1ed9i \u0111\u00e3 ngo\u00e0i t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, r\u1ea5t vui m\u1eebng khi nghe tin ch\u00e1u m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng quan l\u1ea1i t\u1ed1t. Vua r\u1ea5t vui, ph\u00ea v\u00e0o cu\u1ed1i t\u1edd gi\u1ea5y r\u1eb1ng: <i>\"Ta th\u1eadt \u0111\u00e3 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u1ed1t!\"<\/i> Vua ban cho H\u01b0 K\u1ec9 \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u01b0 K\u1ec9 nh\u1eadn chi\u1ebfu tr\u00f4ng coi ch\u00e2u Vinh, sau \u0111\u1ed5i sang tr\u00f4ng coi ch\u00e2u To\u1ea1i, l\u1ea1i ban th\u00eam n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 g\u1eedi v\u1ec1 cho b\u00e0 n\u1ed9i. H\u00f4m sau, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ta \u0111\u00e3 ban cho n\u0103m m\u01b0\u01a1i quan.\"<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"X\u01b0a B\u1ec7 h\u1ea1 ban l\u00e0 n\u0103m tr\u0103m quan.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 truy l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Cha c\u1ee7a H\u01b0 K\u1ec9 l\u00e0 L\u00fd D\u1ea7n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u00e3 ngo\u00e0i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, s\u1ed1ng thanh b\u1ea1ch. H\u01b0 K\u1ec9 c\u0169ng hi\u1ebfu th\u1ea3o, c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u00e0 r\u1ea5t ngh\u00e8o. D\u00f9 l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n do nh\u1ea7m l\u1eabn, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho l\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd tr\u1eddi ban v\u1eady.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i n\u1ed9i ban th\u00e0nh ho\u00e0ng m\u00f4n. L\u1ea5y S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam N\u1ed9i ban t\u1ea3 \u0111\u00f4 tri \u0110\u1eadu Th\u1ea7n H\u01b0ng l\u00e0m Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9, ki\u00eam Ho\u00e0ng m\u00f4n t\u1ea3 ban \u0111\u00f4 tri. T\u1eeb \u0111\u00e2y, ho\u1ea1n quan b\u1eaft \u0111\u1ea7u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u00e1c ty s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo 'H\u1ed9i Y\u1ebfu'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u, M\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n d\u00e2ng thi ph\u00fa, t\u1ea1p v\u0103n. N\u1ebfu ch\u1ec9 ra nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft trong ch\u00ednh s\u1ef1 th\u1eddi n\u00e0y, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n gian ho\u1eb7c d\u00e2ng th\u01b0 can gi\u00e1n th\u1eb3ng th\u1eafn, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean. Ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean th\u00e2m, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean Trung th\u01b0, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[32] L\u1ea5y Ki\u1ebfm Nam chi\u00eau an s\u1ee9, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n l\u00e0m Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9, Thu\u1eadn Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, K\u1ebf \u00c2n c\u00f3 c\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c, Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb mu\u1ed1n phong ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy s\u1ee9. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 ho\u1ea1n quan can d\u1ef1 ch\u00ednh s\u1ef1. Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u1eafm quy\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ban ch\u1ee9c kh\u00e1c.\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kh\u1ea9n thi\u1ebft n\u00f3i c\u00f4ng lao l\u1edbn c\u1ee7a K\u1ebf \u00c2n, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, tr\u00e1ch m\u1eafng n\u1eb7ng l\u1eddi c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, li\u1ec1n sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y b\u00e0n \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9 m\u1edbi, v\u1ecb tr\u00ed cao h\u01a1n Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, r\u1ed3i ban cho K\u1ebf \u00c2n.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, T\u1ea3 th\u1ea7n v\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n ph\u00e1n T\u1ea3 H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ef1 Ng\u1ee5y Phi \u0111\u01b0a h\u01a1n ngh\u00ecn l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u1edf Nhai ty v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, Vua t\u1ef1 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 570 ng\u01b0\u1eddi. Chia l\u00e0m b\u1ed1n doanh, \u0111\u1eb7t n\u0103m \u0111\u00f4, m\u1ed7i \u0111\u00f4 c\u00f3 vi\u00ean li\u00eau, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 c\u1ea5m binh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua cho r\u1eb1ng kinh th\u00e0nh \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra s\u00e1u ph\u1ed1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u1ea5m binh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai \u0111\u1eb7t m\u1ed7i b\u00ean ph\u1ed1 m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u00ednh, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh ph\u00f2ng gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia l\u00e0m doanh b\u1ed9, l\u1ea1i sai Ng\u1ee5y Phi tuy\u1ec3n th\u00eam \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung s\u1ed1 qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[34] T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n H\u1ee9a T\u01b0\u1edfng d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch \u2018Tr\u00f9ng san \u0111\u1ecbnh Thu\u1ea7n H\u00f3a bi\u00ean s\u1eafc\u2019 g\u1ed3m 30 quy\u1ec3n, ban chi\u1ebfu cho ban h\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[35] V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba, L\u00fd Thu\u1eadn ban \u0111\u1ea7u t\u1ea1o ph\u1ea3n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1, nh\u01b0ng C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n ri\u00eang xin ph\u00e1t binh b\u1eaft gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 lo\u1ea1n lan r\u1ed9ng, b\u00e0n c\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng quy\u1ebft. Gi\u1eb7c li\u00ean ti\u1ebfp chi\u1ebfm c\u00e1c ch\u00e2u Cung, Th\u1ee5c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n chia \u0111\u01b0\u1eddng truy k\u00edch. K\u1ebf \u00c2n n\u1eafm tr\u1ecdng binh, \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i Th\u00e0nh \u0110\u00f4, ch\u1ec9 chuy\u00ean lo y\u1ebfn ti\u1ec7c, m\u1ed7i khi ra v\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1ea1c t\u1ea5u, l\u1ea1i b\u1ea3o k\u1ef5 binh mang c\u1edd b\u1ea1c, b\u00e0n c\u1edd theo h\u1ea7u, uy ch\u1ea5n c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, t\u00f4i t\u1edb th\u00ec ngang ng\u01b0\u1ee3c, bu\u00f4ng l\u1ecfng binh s\u0129 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n l\u00e0nh, v\u00e0ng b\u1ea1c, ng\u1ed3i nh\u00ecn gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh, chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi, binh s\u0129 c\u0169ng m\u1ea5t h\u1ebft ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. Gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i \u1ea9n n\u00e1u trong n\u00fai r\u1eebng, qu\u1eadn huy\u1ec7n c\u00f3 n\u01a1i l\u1ea1i b\u1ecb chi\u1ebfm.<\/p>\n<p>Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 th\u00fac gi\u1ee5c chi\u1ebfn s\u1ef1, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng \u0111\u00e3 ch\u00e1n vi\u1ec7c d\u00f9ng binh. Nh\u00e2n l\u00fac X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n thay l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, \u1edf l\u1ea1i Trung th\u01b0 trai gi\u1edbi, Vua cho tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"T\u00e2y Xuy\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, Th\u00e1i T\u1ed5 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m.\"<\/i> X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111o\u00e1n bi\u1ebft \u00fd Vua, li\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n m\u00e3 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ecf n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng, r\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua v\u1ea1ch ra k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh cho X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 hai l\u1ed9 Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p, t\u1eeb K\u1ebf \u00c2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghe l\u1ec7nh \u00f4ng. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua kh\u00f4ng cho, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, sai \u0111i, l\u1ea1i \u0111\u00edch th\u00e2n giao m\u1ea5y t\u1edd chi\u1ebfu, truy\u1ec1n d\u1eb7n ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n<p>[36] L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc sa m\u1ea1c, sai thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Quang T\u1ed9, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Tuy\u1ec7n g\u1eb7p Ho\u00e0ng m\u00f4n \u00e1p ban Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd, xin quy ph\u1ee5c. S\u00f9ng Qu\u00fd tri\u1ec7u t\u1eadp Ph\u1ed5 \u1edf tr\u1ea1i Th\u1ea1ch B\u1ea3o, gi\u1ebft b\u00f2 r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u khao th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i ban \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, K\u1ebf Thi\u00ean sai em l\u00e0 \u0110\u00ecnh T\u00edn d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 do B\u1ea3o Trung ch\u1ee7 m\u01b0u, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Vua cho g\u1ecdi \u0110\u00ecnh T\u00edn v\u00e0o, \u00e2n c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n\n<p>Tri Di\u00ean ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>\"Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 ch\u01b0a d\u1ee9t, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ph\u1ee5 \u01a1n n\u01a1i Linh, H\u1ea1, V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba g\u00e2y lo\u1ea1n n\u01a1i Ba, Cung, H\u00e0 H\u1eefu, Kh\u00f4n Duy \u0111\u1ec1u d\u1ea5y binh m\u00e3. Nh\u01b0ng K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u1ed9t nhi\u00ean thay \u0111\u1ed5i \u00fd, nghe theo gi\u00e1o h\u00f3a, sai em v\u00e0o ch\u1ea7u, nguy\u1ec7n tu\u00e2n theo ch\u1ee9c c\u1ed1ng[footnote]Sai em v\u00e0o ch\u1ea7u nguy\u1ec7n tu\u00e2n theo ch\u1ee9c c\u1ed1ng: ch\u1eef 'Nguy\u1ec7n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n b\u1ed5 sung. Ch\u1eef 'sai em' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'sai con'.[\/footnote], B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edf l\u00f2ng dung n\u1ea1p, cho ph\u00e9p h\u1eafn quy thu\u1eadn, l\u1ea5y \u0111\u1ee9c t\u00edn \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5, ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec3 th\u00eam l\u00f2ng, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ec3 gi\u1eef h\u00f2a hi\u1ebfu. Tuy nhi\u00ean, b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi R\u1ee3 v\u1ed1n kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh tr\u00ec, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, sau \u0111\u00f3 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i d\u0169ng, giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi. D\u00f9 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p hay bi\u1ebfn c\u1ed1[footnote]D\u00f9 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p hay bi\u1ebfn c\u1ed1: ch\u1eef 'ph\u00fac' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00f4ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00ec vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, c\u00f2n lo g\u00ec tai h\u1ecda?<\/i><\/p>\n<p><i>Khi gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1eabn n\u1ed9, k\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 nghi\u00eam kh\u1eafc ra l\u1ec7nh cho t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean lo\u1ea1n l\u1ea1c. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c l\u00e2u sinh bi\u1ebfn, c\u00f4ng ch\u1eadm th\u00e0nh t\u01b0\u1edbng gi\u00e0; l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u1ea5t Cung, Th\u1ee5c v\u1ed1n gi\u00e0u c\u00f3, binh l\u00ednh bi\u1ebfng nh\u00e1c ki\u00eau c\u0103ng, ho\u1eb7c ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng ti\u1ebfn, ho\u1eb7c m\u1ea3i lo tham l\u1ee3i, chi b\u1eb1ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i \u0111i l\u1ea1i, ng\u1ea7m thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t l\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed5 \u0111\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc, hai l\u00e0 tr\u00e1nh c\u00e1i v\u00f2ng lu\u1ea9n qu\u1ea9n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc, c\u0169ng mong th\u01b0\u1eddng l\u1ec7nh gi\u1eef v\u1eefng. Gi\u1eb7c l\u1ea5y c\u1edb n\u01b0\u1edbc ta \u0111ang b\u1eadn vi\u1ec7c T\u00e2y Nam, c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 d\u1ea5y lo\u1ea1n, chia l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e0m t\u0103ng m\u01b0u gian c\u1ee7a gi\u1eb7c ngo\u00e0i. Vi\u1ec7c c\u01a1 m\u01b0u n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n nh\u1eadm ch\u1ee9c Tr\u00ed Di\u00ean Ch\u00e2u, th\u1eddi gian ch\u01b0a tra \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ea3n s\u1edb n\u00e0y ghi ph\u1ee5 sau s\u1ef1 ki\u1ec7n K\u1ebf Thi\u00ean quy thu\u1eadn.)<\/i><\/p>\n\n<p>[37] Th\u00e1ng n\u00e0y, binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>(T\u00edch t\u1ef1 ch\u00fa, nh\u00e2n chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m Gi\u00e1p Ng\u1ecd n\u00ean d\u00e2ng s\u1edb n\u00e0y. Nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 8.)<\/i><\/p>\n<p><i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 n\u1ea1n l\u0169 l\u1ee5t, d\u1ecbch b\u1ec7nh ho\u00e0nh h\u00e0nh, B\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng lao t\u00e2m, c\u1ea7n ki\u1ec7m qu\u00e1 m\u1ee9c, th\u1eadm ch\u00ed d\u00f9ng b\u1eefa \u0103n \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, m\u1eb7c y ph\u1ee5c v\u00e1 v\u00edu, l\u1ea1i c\u00f2n m\u1edf kho ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3m b\u1edbt d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1ea3m thu\u1ebf kh\u00f3a, ban t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c \u0111\u1ec3 an d\u00e2n. Nay nghe n\u00f3i t\u1eeb g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa, kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh ch\u00faa, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady! \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 v\u00f9ng H\u00e0 T\u00e2y c\u00f2n b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, Ki\u1ebfm Ngo\u1ea1i ch\u01b0a y\u00ean, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac thi\u00ean c\u01a1 c\u1ea7n \u1ee9ng ph\u00f3, th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo l\u1eafng an d\u00e2n, t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1ee9 th\u1ea7n h\u00e8n sao d\u00e1m bi\u1ebft! Ch\u1ec9 nghe n\u00f3i 'l\u1ea5y t\u0129nh m\u00e0 d\u1ea7n trong s\u1ea1ch'[footnote]'l\u1ea5y t\u0129nh m\u00e0 d\u1ea7n trong s\u1ea1ch' ch\u1eef 't\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u00e3i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], s\u1ebd s\u1edbm \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu s\u00f3t, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u s\u1ebd y\u00ean \u1ed5n. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ebft, nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u1ef1, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ee7. \u0110i\u1ec1u th\u1ea7n tr\u0103n tr\u1edf ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ebf khoa, t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m. Thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ebf khoa, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, ngay th\u1eb3ng s\u1ebd th\u1ecfa ch\u00ed, k\u1ebb d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng s\u1ebd th\u1ecfa l\u00f2ng. T\u1ed5 ch\u1ee9c h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m, th\u00ec \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 s\u1ebd t\u1ef1 tu, phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c l\u1eadp ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 r\u1ea1ng r\u1ee1 nghi l\u1ec5 t\u00f4ng mi\u1ebfu, thi\u1ebft l\u1eadp quan ch\u1ee9c trong v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 danh ph\u1eadn. Ch\u1ee9c v\u1ee5 trong qu\u00e1n \u0111i\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00eam l\u1ea1i vi\u00ean, c\u01a1 quan g\u1ea7n g\u0169i c\u0169ng n\u00ean giao ph\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean ch\u00e9p. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3 n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c nho gia, \u01b0u \u0111\u00e3i d\u00e2n ch\u00fang, h\u1ecfi han b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i. M\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1ng nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 cho nghi v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y, m\u01b0a tuy\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ec5 nghi nghi\u00eam ch\u1ec9nh. Vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, t\u0103ng tu th\u00e0nh tr\u00ec ch\u00e2u qu\u1eadn c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n. Kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh n\u00ean t\u00edch tr\u1eef th\u00eam khi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u1ee7a c\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1ed1ng n\u00ean \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00f9 h\u1ee3p. Ho\u1eb7c v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u m\u00f9a m\u00e0ng, n\u00ean c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ho\u1eb7c t\u00f4n tr\u1ecdng nho h\u1ecdc, th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u1edf qu\u1ed1c h\u1ecdc. \u0110\u00e1nh thu\u1ebf nh\u1eb9 th\u00ec d\u00e2n gi\u00e0u \u0111\u1ee7, lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 tu\u00e2n theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe qu\u00e2n t\u1eed lo s\u1ee3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a nghe, c\u1ea9n th\u1eadn \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a t\u1edbi, n\u00ean vi\u1ec7c ch\u01b0a manh nha th\u00ec d\u1ec5 lo, ch\u01b0a ph\u00e1t sinh th\u00ec d\u1ec5 m\u01b0u, m\u01b0u vi\u1ec7c b\u00ean ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i y\u00ean trong, ch\u1ebf ng\u1ef1 xa ph\u1ea3i ngh\u0129 g\u1ea7n. C\u01b0\u1edbp gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng hoang \u0111\u00e3 l\u00e0m hao t\u1ed5n qu\u00e2n ta, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch n\u01a1i sa m\u1ea1c nh\u00e2n m\u00f9a thu l\u1ea1i nh\u00f2m ng\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u. Qu\u00e2n m\u1ec7t th\u00ec d\u00e2n kh\u1ed5, gi\u1eb7c c\u00e0n th\u00ec l\u00f2ng d\u00e2n r\u1ed1i. Nay vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf H\u00e0, Ho\u00e0ng v\u1eabn chi\u1ebfm d\u1ee5ng ng\u00e2n kh\u1ed1 qu\u1ed1c gia, v\u00f9ng T\u1ec9nh L\u1ea1c kh\u1ed1n c\u00f9ng khi\u1ebfn l\u00f2ng Vua lo l\u1eafng. Vi\u1ec7c an d\u00e2n \u0111\u00e3 nh\u1edd v\u00e0o m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u0169ng nh\u1ecdc nh\u1eb1n trong k\u1ebf ho\u1ea1ch. Vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e0ng lo\u1ea1n th\u00ec c\u00e0ng r\u1ed1i, phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00ec kh\u00f3 to\u00e0n v\u1eb9n. C\u00e1ch tr\u1ecb d\u00e2n n\u00ean khoan dung, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a th\u00e1nh ch\u00faa, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi d\u01b0\u1edbi n\u00ean gi\u1ea3n d\u1ecb, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ghi nh\u1edb. Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i, ch\u1ec9 bi\u1ebft ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00e1o qu\u1ed1c, ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea7n h\u00e8n k\u00e9m, sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ee3p th\u1eddi? L\u1eddi n\u00f3i h\u1eb9p h\u00f2i n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9, l\u1eddi th\u00f4 thi\u1ec3n n\u00e0y mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i trong cung.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[38] Th\u00e1ng ch\u00edn, quan h\u1eefu ty xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nghi th\u1ee9c \u0110\u1ea1i x\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean s\u01a1 \u0111\u1ed3. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"H\u00e3y \u0111\u1ee3i khi d\u1eb9p xong gi\u1eb7c, Tr\u1eabm s\u1ebd c\u00f9ng c\u00e1c khanh th\u1ef1c hi\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[39] Vua cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Th\u1ee5c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u00e2n ngh\u0129a, n\u00ean \u0111\u1ecbnh sai \u00f4ng mang b\u1ec7nh \u0111i chi\u00eau ph\u1ee7. Nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ec7nh qu\u00e1 n\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1eed \u0111i, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed Khu m\u1eadt Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Ngu b\u1ed9 Lang trung Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c T\u00e2y Xuy\u00ean, li\u1ec1n s\u1eafc cho V\u1ecbnh l\u00e0m Tri \u00cdch Ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, V\u1ecbnh \u1edf l\u1ea1i n\u1eeda n\u0103m ch\u01b0a \u0111i, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. Vua d\u1eb7n tr\u1ef1c ti\u1ebfp: <i>\"T\u00e2y Xuy\u00ean sau lo\u1ea1n l\u1ea1c, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed1n kh\u1ed5, khanh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u00ean tu\u1ef3 nghi m\u00e0 l\u00e0m.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri \u00cdch Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o. Theo 'K\u1ef3 C\u1ef1u H\u1eadu Truy\u1ec7n', V\u1ecbnh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m \u0111\u1ebfn sau, v\u00ec th\u1ebf nh\u00e2n vi\u1ec7c Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 v\u1ec1 h\u01b0u[footnote]Ch\u1eef 'c\u1ed1' trong 'c\u1ed1 nh\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 tr\u00ed s\u0129' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote], n\u00ean ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c. 'Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh T\u1eadp' c\u00f3 b\u00e0i th\u01a1 '\u0110i\u1ec7u Th\u1ee5c'[footnote]C\u00e2u 'h\u1eefu \u0111i\u1ec7u th\u1ee5c thi' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' b\u1ed5 sung[\/footnote], n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean nh\u1eadn m\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28 th\u00e1ng t\u01b0 th\u00ec nh\u1eadm ch\u1ee9c. S\u00e1ch 'Mao \u0110\u00ecnh Kh\u00e1ch Tho\u1ea1i' c\u0169ng ch\u00e9p th\u01a1 V\u1ecbnh, nh\u01b0ng ni\u00ean \u0111\u1ea1i kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u00f3 l\u1ebd sai l\u1ea7m. V\u1ecbnh t\u1ef1 l\u00e0m th\u01a1 ghi ni\u00ean \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng l\u1ebd c\u0169ng sai[footnote]C\u00e2u 'b\u1ea5t \u01b0ng di\u1ec7c ng\u1ed9' v\u1ed1n l\u00e0 'di\u1ec7c \u1ee9ng b\u1ea5t ng\u1ed9', theo 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], e r\u1eb1ng do truy\u1ec1n ch\u00e9p nh\u1ea7m l\u1eabn. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, th\u00ec V\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[40] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nguy hi\u1ec3m \u1edf Kinh Tri\u1ec7u l\u00e0 Ti\u00eau T\u1ee9, Ti\u00eau B\u00e1t th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 t\u1eadp m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, g\u00e2y h\u1ea1i cho Tam Ph\u1ee5. Vua l\u1ec7nh treo th\u01b0\u1edfng chi\u00eau m\u1ed9, h\u1ee9a s\u1ebd tha t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ebfn xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. D\u00e2n ch\u00fang T\u1ea7n Ch\u00e2u kh\u1eafp n\u01a1i t\u1ee5 t\u1eadp, c\u00fang Ph\u1eadt t\u1ebf t\u0103ng, m\u1eebng v\u00ec tho\u00e1t kh\u1ecfi n\u1ea1n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vua cho tri\u1ec7u ki\u1ebfn Ti\u00eau T\u1ee9, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o, ti\u1ec1n l\u1ee5a, v\u00e0 phong l\u00e0m Long M\u00e3nh Qu\u00e2n S\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[41] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Nga Mi S\u01a1n t\u00ean l\u00e0 M\u1eadu Trinh, nh\u1edd thu\u1eadt ph\u00e1p m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1ee7ng \u00e2n, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n m\u0169i g\u00e3y \u1edf s\u01a1n c\u0103n, t\u01b0\u1edbng n\u00e0y l\u00e0 ph\u1ea3n t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng n\u00ean giao vi\u1ec7c Th\u1ee5c.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u1ed1n c\u00f3 danh ti\u1ebfng l\u1edbn, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i d\u00f5i, nay c\u1ea7m binh v\u00e0o Th\u1ee5c, e sau n\u00e0y kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t. Vua li\u1ec1n \u0111\u1ebfn B\u1eafc Uy\u1ec3n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"H\u00f4m qua Tr\u1eabm sai X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0o Th\u1ee5c, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 k\u1ef9, th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u1ed5n. V\u00ec gi\u1eb7c Th\u1ee5c ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kh\u00f4ng n\u00ean khinh \u0111\u1ed9ng, n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, l\u00e0m thanh vi\u1ec7n cho c\u00e1c qu\u00e2n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n sai N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i ch\u1ec9 huy qu\u00e2n s\u1ef1 l\u00e0 \u0111\u1ee7.\"<\/i> X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, Vua ban chi\u1ebfu truy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp, b\u00e8n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u1eadu qu\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'K\u00fd v\u0103n' ghi l\u1ea1i: X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m tri ch\u00e2u, m\u1eadt t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u1ed1n c\u00f3 danh ti\u1ebfng l\u1edbn, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i d\u00f5i, kh\u00f4ng n\u00ean trao binh quy\u1ec1n.\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng kinh ng\u1ea1c n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 trung th\u1ea7n, kh\u00f4ng ai n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, may nh\u1edd c\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n lo cho qu\u1ed1c gia.\"<\/i> B\u00e8n ban chi\u1ebfu cho X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n d\u1eebng l\u1ea1i n\u01a1i \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn, giao vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n, b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u00ednh s\u1ef1, cho l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Tri\u1ec7u Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Xem l\u1ea1i, Chu\u1ea9n t\u1eeb Thanh Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, li\u1ec1n l\u00e0m tham tri. Khi X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n ra \u0111i, Chu\u1ea9n kh\u00f4ng l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ti\u1ebft Duy C\u00e1t. Nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean trao binh quy\u1ec1n cho X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i Chu\u1ea9n, v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec l\u1eddi gi\u00e8m pha, Chu\u1ea9n c\u0169ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u00ednh s\u1ef1, sau \u0111\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u00e0y, l\u00fac \u0111\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 giao cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1ec7nh cho V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m thay X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0o Th\u1ee5c, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i, c\u00f3 l\u1ebd 'K\u00fd v\u0103n' sai l\u1ea7m, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y, theo 'Qu\u1ed1c s\u1eed', kh\u00f4ng ghi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, v\u1eabn th\u00eam vi\u1ec7c s\u01b0 M\u1eadu Trinh. 'K\u00fd v\u0103n' c\u00f2n n\u00f3i M\u1eadu Trinh l\u00fac \u0111\u00f3 \u1edf kinh s\u01b0. Xem l\u1ea1i '\u0110\u1ea1o th\u00edch ch\u00ed' th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, M\u1eadu Trinh \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc. '\u0110\u1ea1o th\u00edch ch\u00ed' c\u00f2n n\u00f3i X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n mu\u1ed1n gi\u1ebft M\u1eadu Trinh. Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00e1 k\u1ef3 l\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fd \u0110i\u1ec1n vi\u1ebft trong 'Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh ng\u1eef l\u1ee5c' r\u1eb1ng: L\u00e3nh th\u1ed5 Xuy\u00ean \u0111\u00e3 y\u00ean, qu\u00e2n ch\u01b0a r\u00fat v\u1ec1, ch\u1ee7 s\u00fay c\u00f3 v\u1ebb ki\u00eau ng\u1ea1o, V\u1ecbnh t\u00e2u xin c\u1eed c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p ch\u1ee7 s\u00fay[footnote] V\u1ecbnh t\u00e2u xin c\u1eed c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p ch\u1ee7 s\u00fay 's\u00fay' nguy\u00ean l\u00e0 't\u01b0\u1edbng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a c\u00e2u tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], sau \u0111\u00f3 r\u00fat qu\u00e2n. Li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tr\u00f3c t\u1eb7c chi\u00eau an s\u1ee9. H\u00e0n K\u1ef3 vi\u1ebft trong 'Th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi' c\u0169ng ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y, gi\u1ed1ng nh\u01b0 L\u00fd \u0110i\u1ec1n. Xem l\u1ea1i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u00e0m tri \u00edch ch\u00e2u, 'Th\u1ef1c l\u1ee5c' kh\u00f4ng ghi r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, ki\u1ec3m tra c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c th\u00ec v\u00e0o th\u00e1ng 9, nh\u01b0 v\u1eady V\u1ecbnh v\u00e0 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m c\u00f3 l\u1ebd v\u00e0o Xuy\u00ean tr\u01b0\u1edbc sau. Vua theo l\u1eddi xin c\u1ee7a V\u1ecbnh, sai Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m, Ph\u00f9ng Th\u1ee7 Quy \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng 12. L\u00fd \u0110i\u1ec1n l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a V\u1ecbnh, ghi ch\u00e9p sai l\u1ea7m nh\u01b0 v\u1eady, e g\u00e2y hi\u1ec3u l\u1ea7m, n\u00ean c\u1ea7n l\u00e0m r\u00f5. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh d\u1eebng X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, theo 'B\u1ea3n truy\u1ec7n' th\u00ec X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, li\u1ec1n c\u00f3 chi\u1ebfu, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng ghi. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n r\u1eddi kinh s\u01b0 ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu l\u1ec7nh d\u1eebng \u0111i, c\u00f3 l\u1ebd v\u00e0o ng\u00e0y 11, 12 th\u00e1ng 9, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, n\u00ean ghi sau ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng 5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Ph\u00f3 s\u1ee9 S\u00f9ng Nghi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c, Vua ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ed3ng \u00fd. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, ti\u1ebfn c\u1eed b\u1eb1ng k\u1ef9 thu\u1eadt, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, \u00f4ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 xin, kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e2u h\u01b0\u1edfng vinh hoa, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin hi\u1ebfn nh\u00e0 \u1edf l\u00e0m ng\u00f4i ch\u00f9a, Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p thu\u1eadn, ban t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 Th\u1ecd Ninh. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t th\u01b0\u1eddng v\u00e0o cung \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam khuya, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng m\u1ea1nh d\u1ea1n n\u00f3i vi\u1ec7c ngo\u00e0i, l\u1ea1i k\u00edn \u0111\u00e1o tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u00e2n t\u00ecnh, xin l\u1eadp T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea5y T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Kh\u1ea3n l\u00e0m Khai Phong Do\u00e3n, c\u1ea3i phong l\u00e0m Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, theo l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. <i>(L\u1eddi Chu\u1ea9n xem th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> Vua b\u1ea3o Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp ch\u00ednh gi\u00e1o, c\u1ed1t \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n h\u1ecd. \u0110\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn ra thuy\u1ebft ph\u1ee5c, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n h\u1ecd th\u00ec l\u1ea5y thanh t\u0129nh \u0111\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. C\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m, d\u00f9 h\u1ed5 b\u00e1o c\u0169ng ph\u1ea3i thu\u1ea7n ph\u1ee5c, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi ta! S\u00e1ch vi\u1ebft: \u2018X\u1eed t\u1eed v\u1edbi ta l\u00e0 Vua, h\u00e0 kh\u1eafc v\u1edbi ta l\u00e0 th\u00f9.\u2019 L\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e1ng tin, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ghi nh\u1edb!\"<\/i><\/p>\n<p><i>(X\u00e9t ra, s\u1eafc l\u1ec7nh n\u00e0y ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Khai Phong Do\u00e3n, nh\u01b0ng \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019 li\u00ean k\u1ebft l\u1ea1i, l\u1eddi Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, b\u1ea3n kh\u00e1c c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, nay theo \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019. [footnote] 'B\u1ea3n k\u1ef7' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u1eed k\u1ef7', d\u1ef1a v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote])<\/i><\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c nhanh nh\u1eb9n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t l\u1ea7n n\u1eefa, h\u1eb3n c\u00e0ng t\u1eadn t\u00e2m. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y \u00f4ng \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng h\u1ee3p s\u1ee9c, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u1eaft th\u00e0nh c\u00f4ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[45] L\u00e3 \u0110oan l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, xin \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua th\u1ea5y gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ee5c d\u1ea7n y\u00ean, \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh. Ban \u0111\u1ea7u sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y th\u1ea3o chi\u1ebfu, khi th\u00e0nh, d\u00e2ng l\u00ean, Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm gi\u00fap khanh nhu\u1eadn s\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng?\"<\/i> Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1, b\u00e8n c\u1ea7m b\u00fat t\u1ef1 th\u00eam v\u00e0i ch\u1eef, \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ed7i s\u00e2u s\u1eafc, r\u1ea5t tinh x\u00e1c. Chi\u1ebfu vi\u1ebft \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c: <i>\"Tr\u1eabm \u1ee7y nhi\u1ec7m sai l\u1ea7m[footnote] Tr\u1eabm \u1ee7y nhi\u1ec7m sai l\u1ea7m 'sai l\u1ea7m' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00f4ng ph\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 4 th\u01b0\u1ee3ng, 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u00f4ng d\u1eb9p L\u00fd Thu\u1eadn c\u1ea3i.[\/footnote], soi x\u00e9t kh\u00f4ng r\u00f5, khi\u1ebfn nh\u1eefng quan g\u1ea7n d\u00e2n, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u00e2n h\u00f2a l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch, c\u00e1c l\u1ea1i coi vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, ch\u1ec9 d\u00f9ng kh\u1eafc nghi\u1ec7t l\u00e0m c\u00f4ng, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ta, n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c cu\u1ed3ng.\"<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea5t \u0111\u1ee9c n\u00e0y, quy\u1ebft t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh. \u0110\u1ed5i m\u1edbi, m\u00e3i nh\u1edb l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, mong t\u1ef1 c\u1ea3nh t\u1ec9nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[47] Chi\u1ebfu th\u0103ng Th\u1ecd Ch\u00e2u th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n, tr\u00ean n\u01b0\u1edbc Y\u00ean.<\/p>\n\n<p>[48] Th\u00e1ng n\u00e0y, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u00cdch Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n Th\u1ee5c[footnote] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n Th\u1ee5c 'cung c\u1ea5p cho' nguy\u00ean thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 13 L\u00fd Thu\u1eadn chi bi\u1ebfn b\u1ed5.[\/footnote], li\u00ean ti\u1ebfp tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, V\u1ecbnh h\u1ecfi g\u1ea5p s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng trong th\u00e0nh, t\u1ea5t c\u1ea3 ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 n\u1eeda th\u00e1ng. V\u1ecbnh bi\u1ebft d\u00e2n t\u1eebng kh\u1ed5 v\u00ec gi\u00e1 mu\u1ed1i cao, m\u00e0 kho t\u01b0 c\u00f2n d\u01b0, b\u00e8n h\u1ea1 gi\u00e1 mu\u1ed1i, cho d\u00e2n \u0111\u1ed5i g\u1ea1o l\u1ea5y mu\u1ed1i, d\u00e2n tranh nhau \u0111em \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y th\u00e1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c g\u1ea1o. Qu\u00e2n s\u0129 vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u l\u1eabn tr\u1ea5u \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n. Nay t\u1eebng h\u1ea1t m\u1ed9t, \u0111\u1ec1u tinh t\u1ed1t, \u00f4ng n\u00e0y th\u1eadt gi\u1ecfi lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.\"<\/i> V\u1ecbnh nghe vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"L\u1ec7nh c\u1ee7a ta c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh r\u1ed3i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>Th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed1n ph\u00eda ngo\u1ea1i th\u00e0nh c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, c\u1ed5ng th\u00e0nh ban ng\u00e0y \u0111\u00f3ng k\u00edn, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n ng\u00e0y ng\u00e0y ch\u1ec9 lo y\u1ebfn ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, kh\u00f4ng ch\u1ecbu truy qu\u00e9t gi\u1eb7c. Quan qu\u00e2n c\u1ea5p c\u1ecf l\u00faa nu\u00f4i ng\u1ef1a, V\u1ecbnh ch\u1ec9 cho ti\u1ec1n, K\u1ebf \u00c2n t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Ng\u1ef1a chi\u1ebfn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i \u0103n ti\u1ec1n ch\u0103ng?\"<\/i> V\u1ecbnh \u0111\u00e1p: <i>\"B\u00e3i c\u1ecf trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1, c\u1ecf l\u00faa ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n gian. Nay ng\u00e0i \u0111\u00f3ng c\u1ed5ng h\u1ed9i h\u1ecdp, c\u1ecf l\u00faa l\u1ea5y t\u1eeb \u0111\u00e2u? N\u1ebfu m\u1edf c\u1ed5ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, lo g\u00ec ng\u1ef1a kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00faa \u0103n! T\u00f4i \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i.\"<\/i> K\u1ebf \u00c2n b\u00e8n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m c\u0169ng mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t, K\u1ebf \u00c2n m\u1edbi l\u1ec7nh chia qu\u00e2n \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda[footnote] 'chia' ch\u1eef g\u1ed1c khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' d\u1eabn tr\u00ean v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Thi\u1ec7u Kh\u00e2m ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai H\u1ecdc X\u1ea1, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c tr\u1ea1i Song L\u01b0u, chi\u00eau h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0\u1edbng ri\u00eang l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh \u1edf T\u00e2y H\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn Cung, Th\u1ee5c, d\u1eb9p s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, li\u1ec1n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2u Th\u1ee5c. T\u00e0o T\u1eadp c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea5n An Qu\u1ed1c, gi\u1ebft ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 M\u00e3 Th\u00e1i B\u1ea3o, ch\u00e9m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n<p>K\u1ebf \u00c2n t\u1eebng \u0111\u01b0a h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c[footnote] 'gi\u1eb7c' ch\u1eef g\u1ed1c khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' d\u1eabn tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote] \u0111\u1ebfn nh\u1edd V\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd, V\u1ecbnh \u0111\u1ec1u cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. K\u1ebf \u00c2n t\u1ee9c gi\u1eadn, V\u1ecbnh n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc kia L\u00fd Thu\u1eadn \u00e9p d\u00e2n l\u00e0m gi\u1eb7c, nay t\u00f4i c\u00f9ng ng\u00e0i bi\u1ebfn gi\u1eb7c th\u00e0nh d\u00e2n, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9!\"<\/i><\/p>\n<p>K\u1ebf \u00c2n c\u00f3 m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng \u1ef7 th\u1ebf c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi V\u1ecbnh, t\u00ean l\u00ednh \u0111\u00f3 bu\u1ed9c d\u00e2y tr\u00e8o th\u00e0nh \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. V\u1ecbnh sai l\u1ea1i \u0111u\u1ed5i theo, nh\u01b0ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng K\u1ebf \u00c2n, b\u00ed m\u1eadt d\u1eb7n l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>\"B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u00f3i n\u00e9m xu\u1ed1ng gi\u1ebfng, \u0111\u1eebng mang v\u1ec1 n\u1eefa.\"<\/i> Vi\u00ean l\u1ea1i l\u00e0m theo l\u1eddi d\u1eb7n, K\u1ebf \u00c2n kh\u00f4ng o\u00e1n h\u1eadn, m\u00e0 \u0111\u00e1m thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1eafn c\u0169ng t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf h\u01a1n.<\/p>\n\n<p>V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e3 ph\u00e2n binh \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda[footnote]'K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e3 ph\u00e2n binh \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda' ch\u1eef 'K\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ee9c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ee5c' \u0111\u00e3 s\u1eeda[\/footnote], Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh t\u00ednh to\u00e1n qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m, b\u00e8n t\u1ea5u xin ng\u1eebng vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y. Vua m\u1eebng r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00cdch Ch\u00e2u ng\u00e0y ng\u00e0y v\u00ec thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 xin, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ch\u01b0a l\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng d\u1ef1 tr\u1eef hai n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, Tr\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u1eafng n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u00e0n K\u1ef3 trong b\u00e0i v\u0103n bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f3 vi\u1ebft: V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ec3 qu\u00e2n s\u0129 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n d\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh tri\u1ec7u t\u1eadp vi\u00ean l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u1ee7a K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn, tr\u1ef1c ti\u1ebfp k\u1ec3 t\u1ed9i, \u0111\u1ecbnh ch\u00e9m, vi\u00ean l\u1ea1i run s\u1ee3 xin tha m\u1ea1ng, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh tha t\u1ed9i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai khuy\u00ean K\u1ebf \u00c2n chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa[footnote]'Sai khuy\u00ean K\u1ebf \u00c2n chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa' ch\u1eef 'Khuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng b\u1ed5 sung[\/footnote], K\u1ebf \u00c2n li\u1ec1n t\u1ef1 chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf C\u01a1 Ch\u00e2u[footnote]'K\u1ebf \u00c2n li\u1ec1n t\u1ef1 chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf C\u01a1 Ch\u00e2u' ch\u1eef 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nh\u1eadt', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda[\/footnote], cho nh\u1eefng ai c\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1 kinh th\u00e0nh v\u1ec1. Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy t\u1ed1t, nh\u01b0ng e l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh gi\u1ebft qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng K\u1ebf \u00c2n, c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng K\u1ebf \u00c2n, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i. Xem H\u00e0n K\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u1edf \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c[footnote]'Xem H\u00e0n K\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u1edf \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c' ch\u1eef 'Xem' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1eadp', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda[\/footnote], ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc sau m\u1ea5t th\u1ee9 t\u1ef1, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[49] Chi\u00eau m\u1ed9 ph\u00fa d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p th\u00f3c, ai \u0111\u00f3ng m\u1ed9t ng\u00e0n th\u1ea1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n th\u00ec phong t\u01b0\u1edbc C\u00f4ng s\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c B\u1ed3i nhung ph\u00f3 \u00fay, tr\u00ean m\u1ed9t ng\u00e0n th\u1ea1ch th\u00ec t\u0103ng d\u1ea7n, \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Th\u00e1i ch\u00fac, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[50] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Tr\u1ea5n An h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Huy Chi l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, c\u00f9ng H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u1ea5t S\u0129 An \u0111\u1ec1u l\u00e0m ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong, binh b\u1ed9 lang trung Ki\u1ec1u Duy Nh\u1ea1c, k\u00fd th\u1ea5t tham qu\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung D\u01b0\u01a1ng L\u1ecbch, t\u01b0 ngh\u1ecb ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ea1 H\u1ea7u Ki\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00f4i quan. Huy Chi c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho l\u00ean \u0111i\u1ec7n, ban ng\u1ed3i, d\u1eb7n d\u00f2 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2 t\u00e1.<\/p>\n\n<p>[51] C\u1ea5p s\u1ef1 trung Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, Vua d\u1ea1y r\u1eb1ng: <i>\"C\u1ea9n th\u1eadn chu \u0111\u00e1o l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, nh\u01b0ng n\u1ebfu qu\u00e1 m\u1ee9c th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1eadn s\u1ef1, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i lo l\u1eafng nh\u01b0 v\u1eady?\"<\/i> Ho\u00e0ng Trung kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"M\u1eb9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng Trung c\u00f3 \u0111\u1ee9c hi\u1ec1n, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i m\u00e0 v\u1eabn kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1ed7i l\u1ea7n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi b\u00e0, \u0111\u1ec1u r\u1ea5t s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n. Ho\u00e0ng Trung ng\u00e0y \u0111\u00eam lo s\u1ee3, ch\u1eafc l\u00e0 v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua l\u1ea1i quay sang n\u00f3i v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n: <i>\"M\u1eb9 khanh c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c th\u1eadt kh\u00f3 ki\u1ebfm.\"<\/i> D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y hi\u1ebfu tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u1eb9 gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1eddi khen c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, th\u1eadt l\u00e0 vinh d\u1ef1 c\u1ee7a k\u1ebb l\u00e0m con.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u1eed ch\u00e9p v\u1ec1 Vua Th\u00e1i T\u1ed5, d\u00f9ng c\u1ea3 m\u1ef1c \u0111\u1ecf v\u00e0 \u0111en \u0111\u1ec3 vi\u1ebft. Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecfi v\u00e0 s\u1eed quan ghi ch\u00e9p th\u00ec d\u00f9ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. S\u1eed ch\u01b0a k\u1ecbp ho\u00e0n th\u00e0nh, K\u1ef5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, T\u1ed1ng B\u1ea1ch \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n. Tr\u1ea3i qua m\u1ea5y n\u0103m, b\u1ed9 s\u1eed v\u1eabn ch\u01b0a xong, quy\u1ec3n s\u1eed v\u1ec1 Th\u00e1i T\u1ed5 do K\u1ef5 v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u t\u1ea1i s\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[53] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua sai Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd mang chi\u1ebfu d\u1ee5 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, ban cho kh\u00ed v\u1eadt, ti\u1ec1n b\u1ea1c, tr\u00e0 thu\u1ed1c, qu\u1ea7n \u00e1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y so\u1ea1n chi\u1ebfu ban cho Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung c\u00f3 c\u00e2u: <i>\"Kh\u00f4ng ch\u00e9m K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ba hang cho th\u1ecf gian; ng\u1ea5m ng\u1ea7m nghi ng\u1edd Quang T\u1ef1, gi\u1eef th\u1ebf l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi th\u1eed.\"<\/i> Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, n\u00f3i v\u1edbi Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y: <i>\"B\u1ed1n c\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd Tr\u1eabm.\"<\/i> L\u1ea7n n\u00e0y, Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y l\u1ea1i so\u1ea1n chi\u1ebfu ban cho K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u1ea1i \u00fd vi\u1ebft: <i>\"\u0110\u00e3 ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t t\u00ecnh th\u00e2n tay ch\u00e2n, c\u0169ng m\u1ea5t th\u1ebf h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u01b0 xe v\u00e0 b\u00e1nh.\"<\/i> Vua c\u1ea7m b\u00fat ph\u00ea ph\u00eda sau: <i>\"Chi\u1ebfu n\u00e0y r\u1ea5t t\u1ed1t.\"<\/i> Gia \u0111\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y li\u1ec1n coi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3o v\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban v\u00e0 c\u00e1c Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c ty, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ea1i vi\u00ean c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u01b0a danh s\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f2n s\u1ef1 t\u00edch v\u00e0 t\u01b0\u1edbc v\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft. Xin t\u1eeb nay, chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 s\u1ef1 t\u00edch, g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 so\u1ea1n l\u1ec7nh v\u0103n, r\u1ed3i giao l\u1ea1i cho vi\u1ec7n so\u1ea1n ch\u1ebf.\"<\/i> Vua y theo.<\/p>\n<p><i>(Theo 'H\u1ed9i y\u1ebfu', ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y sau c\u0169ng b\u1ecb b\u1ecf, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 2, vi\u1ec7n l\u1ea1i t\u00e2u xin, Vua m\u1edbi ban chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 ph\u00e1p phi b\u1ea1ch c\u1ee7a ng\u1ef1 b\u00fat, ri\u00eang ban cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n 18 b\u1ee9c th\u1ee7 b\u00fat ph\u00e1p phi b\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban, ri\u00eang Chu\u1ea9n v\u00ec \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i kinh, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Th\u01b0 ph\u00e1p l\u00e0 m\u1ed9t trong l\u1ee5c ngh\u1ec7, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, Tr\u1eabm ch\u1ec9 nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i nghe tri\u1ec1u ch\u00ednh, t\u1ef1 gi\u1ea3i tr\u00ed m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, sai \u0110\u00e3i chi\u1ebfu Ng\u00f4 D\u0129nh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ee5ng H\u00f2a mang \u0111\u1ebfn ban cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. K\u1ef5 nh\u00e2n \u0111\u00f3 suy \u0111o\u00e1n \u00fd Vua, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e1n t\u1ee5ng, d\u00e0i \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ng\u00e0n ch\u1eef. Vua xem xong khen ng\u1ee3i, ban th\u01a1 khen th\u01b0\u1edfng, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, cho ng\u1ed3i \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Bi\u1ec3u v\u0103n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 th\u1ea5u hi\u1ec3u \u00fd Tr\u1eabm, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e1o danh, d\u1eb9p b\u1ecf th\u00f3i x\u1ea5u.\"<\/i> L\u1ec7nh giao cho S\u1eed qu\u00e1n, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xem, r\u1ed3i than th\u1edf v\u1ec1 th\u00f3i \u0111\u1eddi kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. L\u1ea1i ban ri\u00eang cho K\u1ef5 m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u00e0 b\u1ed1n b\u1ee9c th\u01b0 ph\u00e1p v\u1ec1 b\u00e0i th\u01a1 tr\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u00f3 th\u1ee7 b\u00fat r\u1ea5t tuy\u1ec7t, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n li\u1ec1n c\u00fai \u0111\u1ea7u xin, M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u0169ng mu\u1ed1n c\u00f3. D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc: <i>\"Th\u1ea7n xin tr\u01b0\u1edbc, M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng k\u1ecbp.\"<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi r\u1ed3i ban cho.<\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00ednh c\u00e1ch hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e9o kh\u00e9o n\u1ecbnh b\u1ee3 ho\u1ea1n quan, t\u1eebng d\u1eabn s\u1ef1 t\u00edch \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, t\u00e2u xin phong N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Lam M\u1eabn Ch\u00ednh l\u00e0m H\u1ecdc s\u0129 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb B\u00f9i D\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9. Vua xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ec7 ch\u00ednh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Tr\u1eabm sao l\u1ea1i theo v\u1ebft xe \u0111\u1ed5, khanh n\u00f3i qu\u00e1 r\u1ed3i.\"<\/i> K\u1ef5 x\u1ea5u h\u1ed5 lui ra, nh\u01b0ng v\u00ec v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng l\u00e1ng, kh\u00e9o n\u1ecbnh b\u1ee3, Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn \u01b0a th\u00edch.<\/p>\n\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, ban cho Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4n Th\u00edch \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m. Nh\u00e2n d\u1ecbp, Vua \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, sai Th\u00edch gi\u1ea3ng ba thi\u00ean 'Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 - Thuy\u1ebft m\u1ec7nh'. Khi gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n <i>\"Vi\u1ec7c kh\u00f4ng theo c\u1ed5, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i m\u00e3i, ch\u01b0a t\u1eebng nghe Thuy\u1ebft n\u00f3i\"<\/i>, Vua n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi n\u00e0y th\u1eadt ch\u00ed l\u00fd!\"<\/i> Vua c\u00f3 \u00fd kh\u00edch l\u1ec7 qu\u1ea7n th\u1ea7n, b\u00e8n than r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eddi ban cho nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2 t\u00e1 gi\u1ecfi, ri\u00eang Tr\u1eabm l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao!\"<\/i> R\u1ed3i Vua c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, ri\u00eang ban cho T\u00f4n Th\u00edch n\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, tr\u1eddi m\u01b0a tuy\u1ebft l\u1edbn, c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng. Vua nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00f3i: <i>\"Trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ea7y r\u1eaby k\u1ebb s\u0129, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 th\u1eed l\u1ec7nh l\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch ra xem, ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau nh\u01b0 c\u00e1 b\u01a1i, kh\u00f4ng sao \u0111\u1ebfm xu\u1ec3. Nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 t\u00ecm m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ho\u1eb7c Tam ty ph\u00e1n quan th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3. D\u00f9 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec?\"<\/i> Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i, th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u00e0 khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 t\u00ecm ki\u1ebfm hi\u1ec1n t\u00e0i, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau nh\u01b0 m\u1eb7t m\u0169i v\u1eady.\"<\/i> Li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho M\u00f4ng Ch\u00ednh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, c\u00f3 th\u1ec3 giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng, c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng b\u00e1 quan, nay ch\u1ec9 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, e r\u1eb1ng thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd cho l\u00e0 h\u1eb9p h\u00f2i.\"<\/i> Vua b\u1ea3o: <i>\"Th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ec3 ph\u1ee5 ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i, h\u00e3y l\u1ec7nh cho s\u1eed quan tra c\u1ee9u l\u1ea1i.\"<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u00ecnh l\u00ean c\u00e1c s\u1ef1 t\u00edch qua c\u00e1c \u0111\u1eddi. Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"Ngu Kh\u00e2u t\u1eed ti\u1ebfn c\u1eed T\u00f4n Th\u00fac Ngao, Th\u00f4i H\u1eefu Ph\u1ee7 ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e1m tr\u0103m l\u1ea1i quan, \u0110\u1ecbch Nh\u00e2n Ki\u1ec7t t\u1ef1 m\u00ecnh ti\u1ebfn c\u1eed con l\u00e0 Quang T\u1ef1, sao l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3?\"<\/i> B\u00e8n vi\u1ebft l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n \u01afu M\u1ea1nh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi S\u1edf v\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a T\u00f4n Th\u00fac Ngao th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ee9c, ban cho M\u00f4ng Ch\u00ednh. M\u00f4ng Ch\u00ednh lui v\u1ec1, sau \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i m\u00e0 m\u00ecnh bi\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[59] Th\u00e1ng ch\u1ea1p, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Ty thi\u00ean b\u00e1o r\u1eb1ng s\u1ebd x\u1ea3y ra nh\u1eadt th\u1ef1c, nh\u01b0ng \u0111\u00fang l\u00fac \u0111\u00f3 tr\u1eddi m\u00e2y \u00e2m u che ph\u1ee7, tuy\u1ebft r\u01a1i d\u00e0y \u0111\u1eb7c, t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a th\u00ec tan h\u1ebft, qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u00fac m\u1eebng, vi\u1ec7c ch\u00fac m\u1eebng nh\u1eadt th\u1ef1c kh\u00f4ng di\u1ec5n ra b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n\n<p>[60] V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n c\u1ea7m qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng lao m\u00e0 h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh lo r\u1eb1ng khi qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd c\u00f3 bi\u1ebfn c\u1ed1 b\u1ea5t ng\u1edd, b\u00e8n d\u00e2ng m\u1eadt t\u1ea5u, xin ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ecb c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf ch\u1ee7 so\u00e1i \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 ph\u00e2n b\u1ed1 l\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m v\u00e0 T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00f9ng Th\u1ee7 Quy c\u00f9ng \u0111i, tri\u1ec7u v\u00e0o c\u1eeda h\u1eadu uy\u1ec3n, ban m\u1eb7t cho ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m t\u00e2u: <i>\"B\u1ed9 \u00cdch m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, binh l\u00ednh ch\u01b0a h\u00f2a h\u1ee3p, n\u1ebfu nghe tin s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn nhanh, thay \u0111\u1ed5i qu\u00e2n ng\u0169, e r\u1eb1ng h\u1ecd sinh nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i, d\u1eabn \u0111\u1ebfn bi\u1ebfn c\u1ed1 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, xin cho th\u1ea7n nh\u1eadn danh ngh\u0129a an ph\u1ee7.\"<\/i> Vua khen ph\u1ea3i. Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, K\u1ebf \u00c2n v\u1eabn ki\u00eau c\u0103ng, kh\u00f4ng ng\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 nghe tin v\u1ec1 s\u1ef1 bu\u00f4ng th\u1ea3 c\u1ee7a m\u00ecnh. Khi Gi\u00e1m l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Vua trao cho nh\u1eefng t\u1edd tuy\u00ean \u0111\u1ea7u t\u00ean tr\u1ed1ng c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n. Gi\u00e1m v\u00e0 V\u1ecbnh l\u1eadp t\u1ee9c sai binh l\u00ednh r\u1eddi kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, nhi\u1ec1u s\u1ee9 th\u1ea7n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n K\u1ebf \u00c2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ed1c th\u00fac K\u1ebf \u00c2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u00f2n Gi\u00e1m v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c chi\u00eau an nh\u1eefng k\u1ebb dao \u0111\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u1ee5c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n\n<p>[61] Ban \u0111\u1ea7u, quan n\u1ed9i th\u1ecb Tri\u1ec7u Th\u1ee7 Lu\u00e2n xin r\u1eb1ng t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng[footnote]Ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng, nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Gi\u00e1m ng\u1ef1a c\u00e1c ch\u00e2u trong quy\u1ec3n 19 c\u1ee7a s\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7', v\u00e0 \u0111i\u1ec1u 4, quy\u1ec3n 21 m\u1ee5c binh trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.[\/footnote] nu\u00f4i 15.000 con ng\u1ef1a c\u00e1i, th\u1ea3 ch\u00fang theo ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ecf \u0111\u1ec3 ch\u0103n th\u1ea3, kh\u00f4ng t\u1ed1n th\u00f3c c\u1ecf, ng\u1ef1a con sinh ra c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Vua ph\u00ea chu\u1ea9n. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a d\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Th\u1ee7 Lu\u00e2n l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"T\u1ea1i c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng, n\u1ebfu s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u00e1i \u0111\u1ea1t 10.000 con, m\u1ed7i n\u0103m sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 4.000 ng\u1ef1a con. Nay m\u1ed9t n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 2.500 con, th\u1ef1c ra l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd thi\u1ebfu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 vi ph\u1ea1m quy t\u1eafc ch\u0103m s\u00f3c sinh s\u1ea3n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t ch\u1ec9 ti\u00eau. T\u1eeb nay, xin nghi\u00eam kh\u1eafc thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c quan s\u1ee9 t\u1ea1i c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, c\u1ea3nh c\u00e1o s\u1ef1 l\u01a1 l\u00e0, n\u1ebfu 100 ng\u1ef1a c\u00e1i m\u1ed7i n\u0103m sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 70 ng\u1ef1a con th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea1t t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 r\u0103n \u0111e. L\u1ea1i nghe r\u1eb1ng t\u1ea1i c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1a con sinh ra ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ngay v\u00e0o s\u1ed5, ph\u1ea3i ch\u1edd qua m\u00f9a n\u00f3ng l\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean. Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay ng\u1ef1a con sinh ra, l\u1eadp t\u1ee9c ghi v\u00e0o s\u1ed5 b\u00e1o c\u00e1o, \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea5u gi\u1ebfm. H\u01a1n n\u1eefa, ng\u1ef1a ch\u0103n th\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00f3c c\u1ecf, t\u1ef1 \u0111i ki\u1ebfm \u0103n, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 chu\u1ed3ng tr\u1ea1i, l\u1ea1i c\u1ea7n binh l\u00ednh ch\u0103n th\u1ea3 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u00fang \u0111i l\u1ea1c. Xin l\u1ef1a b\u1ecf binh l\u00ednh gi\u00e0 y\u1ebfu, tuy\u1ec3n th\u00eam l\u00ednh tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\"<\/i> Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn Mi\u00ean Ch\u00e2u, qu\u00e2n gi\u1eb7c nghe tin li\u1ec1n tan v\u1ee1, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0 ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfm xu\u1ec3.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, K\u1ebf \u00c2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Mi\u00ean Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf \u00c2n v\u00e0o Mi\u00ean Ch\u00e2u t\u1eeb ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u00e0y 19 ho\u1eb7c 20, nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn m\u1edbi ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban T\u00e0o T\u1eadp d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb Gia Manh ti\u1ebfn t\u1edbi L\u00e3o Kh\u00ea, qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf l\u1eadp tr\u1ea1i, T\u1eadp \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ba ngh\u00ecn th\u1ee7 c\u1ea5p, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u1ea9y xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1eeb \u0111\u00f3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00e3ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n trong t\u1eadp s\u00e1ch c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 ghi l\u1ea1i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a T\u00e0o T\u1eadp, ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 4 d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb Gia Manh, \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n Thanh S\u01a1n, tr\u1ea5n n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 12 ti\u1ebfn t\u1edbi L\u00e3o Kh\u00ea, gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o s\u00f4ng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, chia l\u00e0m hai tr\u1ea1i, kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, T\u1eadp \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ng\u00e0y 13 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00e3ng Ch\u00e2u. Nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn m\u1edbi ghi ch\u00e9p, kh\u00f4ng ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 H\u1ed3 Ch\u00ednh Vi \u0111\u00e3 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan n\u0103m ngh\u00ecn gi\u1eb7c, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Ba Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(H\u1ed3 Ch\u00ednh Vi, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 ch\u00e2u n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, d\u1eabn qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u00e1 tan h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00fd Thu\u1eadn c\u00f9ng ng\u1ee5y Khu m\u1eadt s\u1ee9 K\u1ebf T\u1eeb, Ng\u00f4 V\u0103n Th\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng mang d\u1ea5u hi\u1ec7u ti\u1ebfm quy\u1ec1n. Thu\u1eadn v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh b\u1eaft h\u1ebft d\u00e2n trong th\u00e0nh, x\u0103m m\u1eb7t h\u1ecd \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169, nh\u01b0ng ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea1, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t n\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(Nay x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, ch\u1ec9 ghi ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1edd t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn m\u1edbi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i \u0111\u00e1nh L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, Ph\u1ee7 Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn gi\u00fap [Ph\u1ee7 Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn gi\u00fap. <i>(<i>&#8220;Qu\u00e2n&#8221;<\/i> v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 <i>&#8220;d\u00e2n&#8221;<\/i>, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch <i>&#8220;T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m&#8221;<\/i> quy\u1ec3n 17 m\u00e0 s\u1eeda.)<\/i>]. Sau khi Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung b\u1ecb b\u1eaft, Ng\u1ef1 Khanh l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng t\u00e1m ngh\u00ecn h\u1ed9 d\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ng\u00e2n, H\u1ea1 \u0111\u1ec1u quy ph\u1ee5, ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1a, tr\u00e2u, d\u00ea l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, phong Ng\u1ef1 Khanh l\u00e0m V\u0129nh An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[5] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n b\u00f3 c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho ch\u00e2n quan v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec5m ph\u01b0\u1eddng; ch\u1ebf t\u1ea1o cung n\u1ecf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng g\u00e2n b\u00f2. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay vi\u1ec7c nhu\u1ed9m d\u00f9ng v\u1ecf c\u00e2y g\u1ed7 thay th\u1ebf; ch\u1ebf t\u1ea1o cung n\u1ecf, ch\u1ec9 ph\u1ea7n d\u1ecdc d\u00f9ng g\u00e2n b\u00f2, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u d\u00f9ng g\u00e2n d\u00ea ng\u1ef1a thay th\u1ebf. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u0103m lo ch\u00ednh s\u1ef1, lo l\u1eafng c\u00f3 s\u1ef1 l\u00e3ng ph\u00ed, s\u1ee3 quan l\u1ea1i th\u00fac \u00e9p qu\u00e1 g\u1ea5p khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang gi\u1ebft tr\u00e2u \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng cho quan, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ngh\u00ecn g\u00e2n b\u00f2.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung t\u1eeb H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u1ec1, m\u1eb7c \u00e1o tr\u1eafng, \u0111\u1ed9i kh\u0103n sa, ch\u1edd t\u1ed9i \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u00e1ch h\u1ecfi nhi\u1ec1u l\u1ea7n, B\u1ea3o Trung kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ch\u1ec9 c\u00fai \u0111\u1ea7u x\u01b0ng t\u1ed9i ch\u1ebft. Ban chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, ban cho m\u0169 \u0111ai, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7, cho v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1edd l\u1ec7nh, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng cho m\u1eb9 \u00f4ng. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, phong B\u1ea3o Trung l\u00e0m H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, t\u01b0\u1edbc H\u1ef1u T\u1ed9i H\u1ea7u.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, l\u1ea5y H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tr\u01b0\u01a1ng Ung l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u T\u1eed Ch\u00e2u; \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban L\u01b0 B\u00e2n l\u00e0m T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00e0nh Ch\u00e2u; Th\u00f4ng ph\u00e1n, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba Tri\u1ec7u H\u1ea1 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1; Gi\u00e1m qu\u00e2n, Cung ph\u1ee5ng quan T\u00e2n Quy l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban; Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd Thi V\u1ecb l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan; Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan Tr\u1ea7n Th\u1ebf Khanh l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd; Gi\u00e1c di\u00eam vi\u1ec7n ph\u00e1n quan T\u1ea1 \u0110\u00e0o l\u00e0m Quan s\u00e1t suy quan, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Ung ban \u0111\u1ea7u nghe tin L\u00fd Thu\u1eadn l\u00e0m lo\u1ea1n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, li\u1ec1n l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 trong th\u00e0nh, hu\u1ea5n luy\u1ec7n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n trong th\u00e0nh, l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, giao cho c\u00e1c quan thu\u1ed9c ph\u1ee5 tr\u00e1ch, ch\u1edf v\u00e0ng b\u1ea1c t\u1eeb Mi\u00ean Ch\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u kho t\u00e0ng, \u0111\u00fac chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u0169i t\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u00fac chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u0169i t\u00ean, 'chu\u00f4ng' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1eaft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n tr\u00edch y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, s\u1ef1 ki\u1ec7n L\u00fd Thu\u1eadn \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-157-1\" href=\"#footnote-157-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, ch\u1eb7t g\u1ed7 l\u00e0m gi\u00e1o, se v\u1ea3i l\u00e0m d\u00e2y th\u1eebng, chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 kh\u00ed gi\u1edbi ph\u00f2ng th\u1ee7, sai Quan s\u00e1t suy quan Th\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xin vi\u1ec7n binh.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, L\u01b0 B\u00e2n d\u1eabn qu\u00e2n m\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n Th\u00e0nh \u0110\u00f4, kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1, Tr\u01b0\u01a1ng Ung li\u1ec1n giao cho \u00f4ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00e1m h\u1ed9. T\u1eed th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ee7y, L\u01b0 B\u00e2n l\u1ea1i khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00e2u, \u0111\u00e0o r\u00e3nh s\u00e2u m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb con h\u00e0o l\u1edbn ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng T\u00e2y v\u00e0o \u0111\u1ec3 bao v\u00e2y th\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00fd Thu\u1eadn li\u1ec1n ph\u00e1i \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 T\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd d\u1eabn hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, Ung c\u00f9ng B\u00e2n leo l\u00ean th\u00e0nh nh\u00ecn ra, th\u1ea5y qu\u00e2n gi\u1eb7c xu\u1ea5t tr\u1eadn \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00e3o y\u1ebfu m\u1ec7t m\u1ecfi, kh\u00f4ng mang \u00e1o gi\u00e1p. B\u00e2n c\u01b0\u1eddi, xin m\u1edf c\u1eeda B\u1eafc ra \u0111\u00e1nh, Ung n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3 v\u1edd y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, b\u00e0y ph\u1ee5c binh ch\u1edd ta. H\u01a1n n\u1eefa, l\u00f2ng quan d\u00e2n trong th\u00e0nh ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ee3i d\u1ee5ng, trong ngo\u00e0i s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o k\u1ebf gian c\u1ee7a ch\u00fang.&#8221;<\/i> L\u1eddi ch\u01b0a d\u1ee9t, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00f3 t\u00ean l\u00ednh d\u1ef1a v\u00e0o l\u1ea7u \u0111\u1ecbch h\u00f4 h\u00e9t, \u1ee9ng h\u1ee3p v\u1edbi gi\u1eb7c, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n. B\u00e2n b\u00e8n x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u00e2m ch\u00e9m h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i hi\u1ec7p, gi\u1eb7c l\u00f9i ch\u00fat \u00edt.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, gi\u1eb7c l\u1ea1i b\u00e0y tr\u1eadn thang l\u1edbn, xe l\u1eeda, ban \u0111\u00eam h\u00f2 reo \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, trong th\u00e0nh r\u1ea5t s\u1ee3. Ung ra l\u1ec7nh b\u1eafn \u0111\u00e1 ph\u00e1 ch\u00fang, t\u00ean l\u1eeda b\u1eafn xu\u1ed1ng l\u1ed9n x\u1ed9n, gi\u1eb7c l\u00f9i d\u1ea7n, l\u1ea1i s\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng c\u1ee5 \u1edf g\u00f3c t\u00e2y b\u1eafc th\u00e0nh. Ung n\u00f3i d\u1ed1i: <i>&#8220;Qu\u00e2n s\u0129 h\u00e3y s\u1eafp s\u1eeda h\u00e0nh trang, ta s\u1ebd m\u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.&#8221;<\/i> Gi\u1ea3 sai n\u0103m tr\u0103m l\u00ednh b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u00f4ng. Gi\u1eb7c leo l\u00ean n\u00fai Ng\u01b0u \u0110\u1ea7u nh\u00ecn v\u00e0o th\u00e0nh, th\u1ea5y th\u1ebf, cho r\u1eb1ng Ung s\u1ebd ra, b\u00e8n b\u00e0y ph\u1ee5c binh \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng n\u00fai, h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Ung li\u1ec1n tri\u1ec7u m\u1ed9t tr\u0103m qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed th\u00f2ng d\u00e2y xu\u1ed1ng, \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch c\u00f4ng c\u1ee5 c\u1ee7a gi\u1eb7c, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n g\u1ea7n h\u1ebft, gi\u1eb7c cho l\u00e0 th\u1ea7n. B\u1ecdn hung \u00e1c nhi\u1ec1u l\u1ea7n leo th\u00e0nh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ee3i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u00e0y, gi\u00f3 B\u1eafc th\u1ed5i m\u1ea1nh, gi\u1eb7c nh\u00e2n gi\u00f3 ph\u00f3ng l\u1eeda, g\u1ea5p \u0111\u00e1nh c\u1eeda B\u1eafc. Ung c\u00f9ng B\u00e2n \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa t\u00ean \u0111\u00e1, gi\u1eef v\u1eefng kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng, gi\u1eb7c kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf Khanh v\u1ed1n gi\u1ecfi b\u1eafn, \u0111\u1ee9ng m\u1ed9t m\u1eb7t th\u00e0nh, b\u1eafn tr\u00fang m\u1ea5y tr\u0103m t\u00ean. Gi\u1eb7c c\u00e0ng m\u1ea1nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng m\u01b0u \u0111\u1ec1u b\u00e0n k\u1ebf to\u00e0n th\u00e2n, Th\u1ebf Khanh nghi\u00eam ngh\u1ecb n\u00f3i: <i>&#8220;H\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a Vua, n\u00ean th\u00e2n ti\u1ec1n b\u00e1o qu\u1ed1c<a class=\"footnote\" title=\"'th\u00e2n' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-157-2\" href=\"#footnote-157-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, sao l\u1ea1i mu\u1ed1n tr\u00e1nh n\u1ea1n \u0111\u1ec3 m\u01b0u vi\u1ec7c kh\u00e1c?&#8221;<\/i> Li\u1ec1n b\u00e1o v\u1edbi Ung: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y \u0111\u1ec1u nh\u00fat nh\u00e1t, gi\u1eef l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0m r\u1ed1i l\u00f2ng qu\u00e2n, chi b\u1eb1ng \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u1ea7u vi\u1ec7n.&#8221;<\/i> Ung nghe theo l\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n<p>V\u00e2y th\u00e0nh t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 80 ng\u00e0y, l\u00fac \u0111\u00f3 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban Th\u1ea1ch Tri Ngung \u0111em v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u, gi\u1eb7c m\u1edbi tan ch\u1ea1y. Ng\u00f4 B\u00e2n xu\u1ea5t qu\u00e2n truy k\u00edch, k\u1ebb \u0111\u1ea7u h\u00e0ng h\u01a1n hai v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i ph\u00e1 tan m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n gi\u1eb7c, gi\u1ea3i v\u00e2y cho L\u00e3ng ch\u00e2u, ch\u00e9m ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh B\u1ed3ng ch\u00e2u. Khi \u1ea5y, Ung s\u1ee9 nh\u1eadn l\u1ec7nh phi ng\u1ef1a v\u00e0o kinh t\u1ea5u l\u00ean, Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, t\u1eeb Ung s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Th\u1ebf Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam Ki\u1ebfm ch\u00e2u; \u0110\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa D\u01b0\u01a1ng. Ng\u00f4 B\u00e2n \u1edf v\u00f9ng Xuy\u00ean, H\u1ea1p 6 n\u0103m, d\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nh\u1ecf ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, li\u00ean t\u1ee5c l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin v\u1ec1 kinh, Vua sai s\u1ee9 d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ee3i khi gi\u1eb7c tan h\u1ebft, s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1eadp trung \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ba ch\u00e2u T\u1eed, Mi\u00ean, H\u00e1n, Ng\u00f4 B\u00e2n v\u1ed9i \u0111i d\u1eb9p y\u00ean.<\/p>\n<p><i>(T\u00e2n Quy, Thi V\u1ecb, Th\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p. Tri\u1ec7u H\u1ea1 c\u00f3 truy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi Phong Kh\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u00f4ng l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u1eed ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[8] D\u00f9ng Thi\u1ebfu ph\u1ee7 Thi\u1ebfu gi\u00e1m L\u00f4i H\u1eefu Chung l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Th\u00e0nh \u0111\u00f4 ph\u1ee7. H\u1eefu Chung t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea1p v\u00e0o Th\u1ee5c, \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qu\u00e2n l\u00ednh, quy ho\u1ea1ch vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy c\u1ee7. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1eefa H\u1ea1p, g\u1eb7p b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1nh c\u1ea3n, t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc m\u1ec7t m\u1ecfi, g\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi m\u01b0a, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea5y m\u0169 \u0111\u1ed9i h\u1ee9ng n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng, v\u1eeba \u0111i v\u1eeba \u0111\u00e1nh. Ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng An qu\u00e2n, \u0111\u1ed3n l\u0169y \u0111\u00f3ng s\u00e1t s\u00f4ng, ba m\u1eb7t d\u1ef1ng r\u00e0o ch\u1eafn, g\u1eb7p \u0111\u00eam t\u1ed1i \u00e2m u, gi\u1eb7c b\u1ea5t ng\u1edd k\u00e9o \u0111\u1ebfn, reo h\u00f2 n\u1ed5i l\u1eeda, qu\u00e2n l\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i, H\u1eefu Chung ng\u1ed3i y\u00ean ch\u1ea3i t\u00f3c, kh\u00ed s\u1eafc b\u00ecnh th\u1ea3n. Gi\u1eb7c v\u1eeba v\u00e2y k\u00edn, H\u1eefu Chung d\u1eabn k\u1ef3 binh \u0111\u00e1nh t\u1eeb ph\u00eda sau, gi\u1eb7c ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, r\u01a1i xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft v\u00f4 s\u1ed1.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do h\u00e0nh dinh H\u1ea1p ch\u00e2u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do h\u00e0nh dinh H\u1ea1p ch\u00e2u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0, 'H\u1ea1p ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'H\u1ea1p xuy\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-157-3\" href=\"#footnote-157-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eady<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eady, ch\u1eef 'Nhi\u00ean' v\u00e0 'C\u1ea3m' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-157-4\" href=\"#footnote-157-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, t\u1ea1m ghi th\u00eam l\u00fac H\u1eefu Chung \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri Th\u00e0nh \u0111\u00f4, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu h\u1ea1 th\u00e0nh Th\u00e0nh \u0111\u00f4 ph\u1ee7 xu\u1ed1ng th\u00e0nh \u00cdch ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n,  phong H\u1eefu B\u1ed9c x\u1ea1 L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng l\u00e0m T\u01b0 kh\u00f4ng, cho v\u1ec1 tr\u00ed s\u0129, nh\u01b0ng trong c\u00e1c \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u h\u1ed9i, v\u1eabn cho \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i khi c\u00f3 y\u1ebfn ti\u1ec7c \u0111\u1ec1u tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua vi\u1ebft m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0, n\u00f3i: <i>&#8220;Lo vi\u1ec7c c\u00f4ng, x\u1eed h\u00ecnh ch\u00ednh, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt di\u1ec7t tr\u1eeb gian t\u00e0, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ghi l\u00e0 c\u00f4ng lao. B\u1ed5ng l\u1ed9c h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chi tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.&#8221;<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft th\u00eam h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i b\u1ee9c, ban cho \u0110\u1ea1i L\u00fd ch\u00ednh Do\u00e3n [?] c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ee9c. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn t\u1eeb c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u. Vua tri\u1ec7u Tri Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y \u0111\u1ebfn v\u00e0 b\u1ea3o: <i>&#8220;Trong th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u &#8216;gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt di\u1ec7t tr\u1eeb gian t\u00e0&#8217;, ta s\u1ee3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ebd sinh s\u1ef1. H\u00e3y n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng: &#8216;C\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a vi\u1ec7c di\u1ec7t tr\u1eeb gian t\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y.'&#8221;<\/i> Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y lui ra, tri\u1ec7u t\u1eadp Do\u00e3n [?] v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3i th\u00edch.<\/p>\n<p>[12] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Tr\u1eabm tuy \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh kh\u00f4ng b\u1eb1ng c\u00e1c Vua tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0. Vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u01b0 ng\u1ef1a ch\u1ea1y, h\u00e0ng ng\u00e0y nghe v\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, c\u00f2n s\u1ee3 c\u00f3 ch\u1ed7 \u00e1nh s\u00e1ng ch\u01b0a soi t\u1edbi. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c Vua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, s\u00e2u trong cung c\u1ea5m, s\u1ef1 th\u1ed1ng kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u00e2u t\u1eebng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c! M\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, th\u1eadt \u0111\u00e1ng c\u1ea3nh gi\u00e1c.&#8221;<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u00e2u: <i>&#8220;Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i kh\u00f3 x\u1eed. C\u00e1c Vua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, chuy\u00ean \u1ee7y th\u00e1c cho b\u1ec1 t\u00f4i, d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, h\u01a1n n\u1eefa gia t\u1ed9c hi\u1ebfm c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 m\u00ecnh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ea1n vi\u1ec7c, b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 vi\u1ec7c tu\u00e2n theo th\u00e1nh ch\u1ec9. Th\u1ea7n t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau, th\u1eadt bi\u1ebft m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng vinh h\u1ea1nh.&#8221;<\/i> R\u1ed3i qu\u1ef3 l\u1ea1y ba l\u1ea7n, h\u00f4 <i>&#8220;v\u1ea1n tu\u1ebf&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[13] Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c Vua cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1ec1 t\u00f4i \u00edt khi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t. D\u00f9 m\u1edf Di\u00ean Anh, c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u1ea1n quan b\u00ean c\u1ea1nh, l\u00e0m sao m\u00e0 qu\u00e2n th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec!&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1eddi \u1ea5y, Di\u00ean Anh ch\u1ec9 k\u00e9o d\u00e0i v\u00e0i kh\u1eafc, s\u1eed th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u00e9p l\u1ea1i, coi l\u00e0 chuy\u1ec7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Nay thi\u00ean h\u1ea1 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 B\u1ec7 h\u1ea1 ki\u00ean tr\u00ec nghe v\u00e0 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, th\u00ec bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u1ea1n d\u1eb7m, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n! \u0110\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u00fac, mu\u00f4n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m, nay ph\u1ee5 k\u00e8m sau ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm m\u1ed7i ng\u00e0y \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u1ecfi<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1eabm m\u1ed7i ng\u00e0y \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u1ecfi, ch\u1eef 'h\u1eadu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-157-5\" href=\"#footnote-157-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, sau khi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng hai ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1, lo g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cai tr\u1ecb t\u1ed1t. Nh\u1eefng k\u1ebb nhu nh\u01b0\u1ee3c, tr\u00ec tr\u1ec7, s\u1ebd \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c ch\u00e2u, ho\u1eb7c ph\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf T\u00e2y Kinh, ho\u1eb7c t\u1ea1m c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c, kh\u00f4ng giao nhi\u1ec7m v\u1ee5, nh\u01b0ng b\u1ecdn h\u1ecd l\u1ea1i l\u00e0m sao ti\u00eau h\u1ebft b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia v\u1eady!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Khi V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Ki\u1ebfm Ch\u00e2u, T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 ti\u00ean phong. Tri Ti\u1ebft l\u00e0 con nh\u00e0 t\u01b0\u1edbng, lu\u00f4n t\u1ef1 tin v\u00e0o t\u00e0i n\u0103ng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh, K\u1ebf \u00c2n \u1ef7 th\u1ebf ki\u00eau ng\u1ea1o, gh\u00e9t Tri Ti\u1ebft kh\u00f4ng theo phe m\u00ecnh, b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n li\u1ec1n theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u00e8m pha. K\u1ebf \u00c2n sai Tri Ti\u1ebft gi\u1eef B\u00e0nh Ch\u00e2u, c\u1ea5p cho ba tr\u0103m qu\u00e2n y\u1ebfu. T\u1ea5t c\u1ea3 qu\u00e2n c\u0169 \u1edf B\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u b\u1ecb tri\u1ec7u h\u1ed3i v\u1ec1 Th\u00e0nh \u0110\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1ea5t' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-157-6\" href=\"#footnote-157-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, Tri Ti\u1ebft nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin th\u00eam qu\u00e2n, nh\u01b0ng K\u1ebf \u00c2n kh\u00f4ng nghe. Gi\u1eb7c m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00e0nh, Tri Ti\u1ebft d\u1eabn qu\u00e2n ra s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, t\u1eeb gi\u1edd D\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n, qu\u00e2n \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i qu\u00e2n nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u qu\u00e2n s\u0129 t\u1eed tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn t\u1ed1i th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef ph\u1ee7 ch\u00e2u, than th\u1edf r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi tay gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb tr\u01b0\u1ee3ng phu!&#8221;<\/i> Li\u1ec1n v\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra, ngh\u1ec9 ng\u01a1i ngo\u00e0i th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng, qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n reo h\u00f2 ti\u1ebfn v\u00e0o, qu\u00e2n gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. Vua nghe tin khen ng\u1ee3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u1eb7c m\u1ea1nh qu\u00e2n \u00edt, Tri Ti\u1ebft th\u1ef1c kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u.&#8221;<\/i> R\u1ed3i phong l\u00e0m \u00cdch Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;K\u1ef3 c\u1ef1u truy\u1ec1n&#8217;, Tri Ti\u1ebft l\u00e0m \u00cdch Ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t. Tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0o th\u00e1ng 5, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Do\u00e3n Nguy\u00ean v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ea1p, \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e1nh tan h\u01a1n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf T\u00e2n Ninh, r\u1ed3i ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o v\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Qu\u1ea3ng An, C\u1eeb Qu\u1ea3, b\u1eaft gi\u1ebft, thu th\u1eadp, nh\u01b0ng l\u00e2u kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n tuy \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e0nh \u0110\u00f4, nh\u01b0ng ngo\u00e0i m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m c\u1eeda th\u00e0nh, v\u1eabn b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef. T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tr\u01b0\u01a1ng D\u01b0 cho r\u1eb1ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f4 l\u1eadp kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh, li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm t\u00e1m ch\u00e2u l\u00e0 Gia, Nhung, L\u00f4, Du, Ph\u00f9, Trung, V\u1ea1n, Khai, Gi\u00e1m qu\u00e2n Khai Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1ea7n Truy\u1ec1n T\u1ef1 t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p>[17] Ban \u0111\u1ea7u, gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn, Truy\u1ec1n T\u1ef1 ch\u1ec9 huy binh s\u0129, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u1ed1ng c\u1ef1. Th\u00e0nh b\u1ecb v\u00e2y l\u00e2u ng\u00e0y, t\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng nguy c\u1ea5p, c\u00e1c quan l\u1edbn \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1ea1y \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c. Truy\u1ec1n T\u1ef1 n\u00f3i v\u1edbi binh s\u0129: <i>&#8220;Ta l\u00e0 Gi\u00e1m qu\u00e2n, t\u1eadn trung gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a ta, sao c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i> Trong th\u00e0nh thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, Truy\u1ec1n T\u1ef1 \u0111em h\u1ebft \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o qu\u00fd gi\u00e1 ra \u0111\u1ed5i r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, khao th\u01b0\u1edfng binh s\u0129 v\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 h\u1ecd. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, kh\u00f3c l\u00f3c v\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u h\u1ebft s\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea1nh, Truy\u1ec1n T\u1ef1 bi\u1ebft s\u1ee9c m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n vi\u1ebft th\u01b0 trong vi\u00ean s\u00e1p, sai ng\u01b0\u1eddi b\u00ed m\u1eadt \u0111\u01b0a l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u h\u1ebft s\u1ee9c, th\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng gi\u1eb7c.&#8221;<\/i> Th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1, Truy\u1ec1n T\u1ef1 nh\u1ea3y v\u00e0o l\u1eeda m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng t\u1ea5n c\u00f4ng Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf c\u1eeda T\u00e2y T\u00e2n, t\u00ean \u0111\u00e1 b\u1eafn ra nh\u01b0 m\u01b0a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua l\u1ea1i sai Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 B\u1ea1ch K\u1ebf U\u00e2n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i Tu\u1ea7n ki\u1ec3m H\u1ea1p L\u1ed9, th\u1ed1ng l\u0129nh m\u1ea5y ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, ng\u00e0y \u0111\u00eam g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn gi\u00fap \u0111\u00e1nh d\u1eb9p t\u00e0n qu\u00e2n. Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, K\u1ebf U\u00e2n v\u00e0o Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng gi\u1eb7c, c\u00f9ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Gi\u1ea3i Th\u1ee7 Ngung \u0111\u00e1nh gi\u00e1p c\u00f4ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc sau. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai v\u1ea1n th\u1ee7 c\u1ea5p, x\u00e1c ch\u1ebft tr\u00f4i \u0111\u1ea7y s\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ecf ng\u1ea7u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ngh\u00ecn chi\u1ebfc thuy\u1ec1n v\u00e0 m\u1ea5y v\u1ea1n b\u1ed9 gi\u00e1p.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a K\u1ebf U\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Gia \u0111\u00ecnh Truy\u1ec1n T\u1ef1 \u1edf Kinh, T\u01b0\u01a1ng, con trai \u00f4ng l\u00e0 Th\u00edch ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng t\u00ecm thi th\u1ec3 cha, \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3 Ch\u00e2u th\u00ec thuy\u1ec1n b\u1ecb l\u1eadt m\u00e0 ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho r\u1eb1ng cha ch\u1ebft v\u00ec trung, con ch\u1ebft v\u00ec hi\u1ebfu. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t m\u00e3i, phong cho con th\u1ee9 c\u1ee7a Truy\u1ec1n T\u1ef1 l\u00e0 H\u00fa l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ti\u1ec1n cho gia \u0111\u00ecnh. Truy\u1ec1n T\u1ef1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Ninh.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu: t\u1eeb nay H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 khi x\u1ebfp h\u00e0ng, v\u1eabn \u0111\u1ee9ng tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1eeba lang.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 3 n\u0103m Ki\u1ebfn Long th\u1ee9 3, \u0110\u00e0o C\u1ed1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea3i c\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua Cao Ly l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecb sai s\u1ee9 gi\u1ea3 Nguy\u00ean U\u1ea5t \u0111\u1ebfn c\u1ea7u vi\u1ec7n, n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Nh\u00e0 Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c di \u0111\u1ecbch \u0111\u00e1nh nhau l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc v\u1eeba y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng n\u00ean khinh \u0111\u1ed9ng binh \u0111ao. M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, Vua ban l\u1ec5 h\u1eadu \u0111\u00e3i s\u1ee9 gi\u1ea3 r\u1ed3i cho v\u1ec1, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban chi\u1ebfu \u01b0u \u00e1i \u0111\u00e1p l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, Cao Ly tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n tri\u1ec1u c\u1ed1ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n tr\u1eeb cho d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u0169 \u0111\u1ed1i v\u1edbi quan ph\u1ee7 th\u1eddi Ti\u1ec1n Th\u1ee5c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 117.500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu cho T\u1ed5ng k\u1ebf s\u1ee9 ph\u1ee7 Tam Ty v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1n quan c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1o, khi v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1, n\u1ebfu nghe \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p l\u1ea1i v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1ec3 giao cho s\u1eed quan, nh\u1eb1m l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m l\u1eddi khuy\u00ean r\u0103n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n l\u00e0 H\u00e0n Vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[22] H\u1ed9 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u1ee5y \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ebfn \u00cdch Ch\u00e2u c\u00f9ng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn.<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 ch\u1eef 's\u1ee9' sau 'v\u1eadn', nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i.\" id=\"return-footnote-157-7\" href=\"#footnote-157-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> Sau \u0111\u00f3, \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u s\u1ef1. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec n\u00ean b\u00e1o l\u00ean Trung th\u01b0.&#8221;<\/i> \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eeb n\u01a1i xa ba ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng mu\u1ed1n t\u00e2u l\u00ean, mong \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ec7 h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n cho tri\u1ec7u g\u1ea5p v\u00e0o h\u1ecfi ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00ecnh Th\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1eddi h\u1ee3p \u00fd Vua, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 50 v\u1ea1n ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean sai nha hi\u1ec7u d\u00e2ng ng\u1ef1a t\u1ed1t l\u00ean Vua, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ea1 t\u1ed9i, v\u1eabn x\u01b0ng b\u1eb1ng t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u0169ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn t\u00ean \u1ea5y.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 ch\u00edn, m\u1edbi l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[24] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Ch\u00ed v\u00ec b\u1ec7nh m\u1eaft \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c s\u1eed quan, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t c\u0169ng v\u00ec t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ng\u1ee5y n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 l\u1ecbch s\u1eed tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0y, \u0111\u00e3 xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ed3ng lo bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed. Sau \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban s\u1eafc m\u1ec7nh, h\u1ecfi th\u0103m con ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, c\u00f9ng c\u00e1c m\u00f4n nh\u00e2n, c\u1ed1 l\u1ea1i, th\u00e2n th\u00edch c\u0169, v\u00e0 c\u00e1c b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh trong tri\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"'L\u00e3o' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u1ea3', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-157-8\" href=\"#footnote-157-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 t\u00edch tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i th\u1eddi Chu, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u00f3i h\u1ebft, l\u1ec7nh cho s\u1eed quan tham kh\u1ea3o, bi\u00ean ch\u00e9p v\u00e0o qu\u1ed1c s\u1eed nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch, \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[25] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c T\u1ed5ng k\u1ebf s\u1ee9 c\u1ee7a Tam ty c\u00f9ng c\u00e1c Ph\u00e1n quan \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u1ea5n ch\u1ec9 ng\u1ef1 ti\u1ec1n, t\u1eeb th\u00e1ng t\u00e1m tr\u1edf \u0111i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ghi ch\u00e9p c\u00f4ng lao, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m x\u00e9t xem \u01b0u \u0111i\u1ec3m, khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u0103ng gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>[26] B\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba \u0110inh C\u1ed1 Ng\u00f4n gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c, l\u1ea1i sung ch\u1ee9c \u0110\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan. C\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng h\u1eadu t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eddi H\u00e1n, Chu, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u1eeb c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i, gi\u1ecfi vi\u1ebft, thanh li\u00eam, c\u1ea7n m\u1eabn<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00ed', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-157-9\" href=\"#footnote-157-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, ph\u00e2n qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c ph\u00f2ng, l\u00e2u n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, \u0110\u1ed3ng ch\u00ednh t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf Trung th\u01b0, t\u1ea5u xin cho Ki\u1ec3m hi\u1ec7u c\u00e1c T\u00e0o lang trung. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, v\u00ec l\u0169 l\u01b0\u1ee3t tr\u1eebng tr\u1ecb tham nh\u0169ng v\u00e0 lo ng\u1ea1i b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, n\u00ean th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng c\u00e1c s\u0129 nh\u00e2n c\u00f3 khoa b\u1ea3ng, t\u1eebng l\u00e0m quan ngo\u00e0i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, l\u1ea1i cho ph\u1ee5c ch\u1ee9c theo tri\u1ec1u t\u1ecbch, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i sai l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc kia.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo m\u1ed9t b\u1ea3n kh\u00e1c, x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng b\u1ea3y, nay ph\u1ee5 ghi v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng, c\u1ea7n tham kh\u1ea3o th\u00eam, &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217; c\u0169ng ghi l\u00e0 th\u00e1ng b\u1ea3y.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1eef Hi\u1ebfu l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1i quan tr\u1ecdng trong lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o l\u00fd. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a th\u01b0\u1eddng gi\u1eef h\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i b\u00ean m\u1ed9 ba n\u0103m. Nay con ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c quan, v\u00ec t\u1ed5 ph\u1ee5 qua \u0111\u1eddi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng, \u00fd mu\u1ed1n n\u1ed1i d\u00f5i t\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ed9i tham gia tri\u1ec1u h\u1ed9i. Tr\u1eabm m\u1ed7i l\u1ea7n th\u1ea5y v\u1eady, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng n\u1ee1.&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 tuy\u00ean d\u1ee5 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng, con ch\u00e1u c\u1ee7a v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan, n\u1ebfu cha anh qua \u0111\u1eddi m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed9i \u0111\u1ebfn d\u1ef1 h\u1ed9i, l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i chuy\u00ean tr\u00e1ch gi\u00e1m s\u00e1t. Ai d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ebfu c\u1ea7u quan, ho\u1eb7c ch\u01b0a m\u00e3n tang m\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1eb7c \u00e1o l\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan b\u00e0n t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 nghi th\u1ee9c \u0110\u1ea1i X\u1ea1.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Ki\u1ebfn An L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y \u1ea5n c\u1ee7a Vua, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u th\u01a1 ca, t\u1ef1 k\u1ec3 r\u1eb1ng b\u00e0 n\u1ed9i \u0111\u00e3 ngo\u00e0i t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, r\u1ea5t vui m\u1eebng khi nghe tin ch\u00e1u m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng quan l\u1ea1i t\u1ed1t. Vua r\u1ea5t vui, ph\u00ea v\u00e0o cu\u1ed1i t\u1edd gi\u1ea5y r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta th\u1eadt \u0111\u00e3 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u1ed1t!&#8221;<\/i> Vua ban cho H\u01b0 K\u1ec9 \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u01b0 K\u1ec9 nh\u1eadn chi\u1ebfu tr\u00f4ng coi ch\u00e2u Vinh, sau \u0111\u1ed5i sang tr\u00f4ng coi ch\u00e2u To\u1ea1i, l\u1ea1i ban th\u00eam n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 g\u1eedi v\u1ec1 cho b\u00e0 n\u1ed9i. H\u00f4m sau, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Ta \u0111\u00e3 ban cho n\u0103m m\u01b0\u01a1i quan.&#8221;<\/i> L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;X\u01b0a B\u1ec7 h\u1ea1 ban l\u00e0 n\u0103m tr\u0103m quan.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 truy l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Cha c\u1ee7a H\u01b0 K\u1ec9 l\u00e0 L\u00fd D\u1ea7n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u00e3 ngo\u00e0i s\u00e1u m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 xin v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, c\u00f3 t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, s\u1ed1ng thanh b\u1ea1ch. H\u01b0 K\u1ec9 c\u0169ng hi\u1ebfu th\u1ea3o, c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u00e0 r\u1ea5t ngh\u00e8o. D\u00f9 l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n do nh\u1ea7m l\u1eabn, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi cho l\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd tr\u1eddi ban v\u1eady.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i n\u1ed9i ban th\u00e0nh ho\u00e0ng m\u00f4n. L\u1ea5y S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam N\u1ed9i ban t\u1ea3 \u0111\u00f4 tri \u0110\u1eadu Th\u1ea7n H\u01b0ng l\u00e0m Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9, ki\u00eam Ho\u00e0ng m\u00f4n t\u1ea3 ban \u0111\u00f4 tri. T\u1eeb \u0111\u00e2y, ho\u1ea1n quan b\u1eaft \u0111\u1ea7u ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u00e1c ty s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo &#8216;H\u1ed9i Y\u1ebfu&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u, M\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n d\u00e2ng thi ph\u00fa, t\u1ea1p v\u0103n. N\u1ebfu ch\u1ec9 ra nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft trong ch\u00ednh s\u1ef1 th\u1eddi n\u00e0y, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n gian ho\u1eb7c d\u00e2ng th\u01b0 can gi\u00e1n th\u1eb3ng th\u1eafn, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean. Ai c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean th\u00e2m, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen ng\u1ee3i, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean Trung th\u01b0, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] L\u1ea5y Ki\u1ebfm Nam chi\u00eau an s\u1ee9, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n l\u00e0m Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9, Thu\u1eadn Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, K\u1ebf \u00c2n c\u00f3 c\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c, Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb mu\u1ed1n phong ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy s\u1ee9. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 ho\u1ea1n quan can d\u1ef1 ch\u00ednh s\u1ef1. Tuy\u00ean huy s\u1ee9 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u1eafm quy\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ban ch\u1ee9c kh\u00e1c.&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kh\u1ea9n thi\u1ebft n\u00f3i c\u00f4ng lao l\u1edbn c\u1ee7a K\u1ebf \u00c2n, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, tr\u00e1ch m\u1eafng n\u1eb7ng l\u1eddi c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, li\u1ec1n sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y b\u00e0n \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9 m\u1edbi, v\u1ecb tr\u00ed cao h\u01a1n Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, r\u1ed3i ban cho K\u1ebf \u00c2n.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, T\u1ea3 th\u1ea7n v\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, quy\u1ec1n ph\u00e1n T\u1ea3 H\u1eefu Kim Ng\u00f4 nhai tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ef1 Ng\u1ee5y Phi \u0111\u01b0a h\u01a1n ngh\u00ecn l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u1edf Nhai ty v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, Vua t\u1ef1 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 570 ng\u01b0\u1eddi. Chia l\u00e0m b\u1ed1n doanh, \u0111\u1eb7t n\u0103m \u0111\u00f4, m\u1ed7i \u0111\u00f4 c\u00f3 vi\u00ean li\u00eau, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 c\u1ea5m binh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua cho r\u1eb1ng kinh th\u00e0nh \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra s\u00e1u ph\u1ed1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u1ea5m binh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai \u0111\u1eb7t m\u1ed7i b\u00ean ph\u1ed1 m\u1ed9t ngh\u00ecn l\u00ednh, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh ph\u00f2ng gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia l\u00e0m doanh b\u1ed9, l\u1ea1i sai Ng\u1ee5y Phi tuy\u1ec3n th\u00eam \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung s\u1ed1 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[34] T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n H\u1ee9a T\u01b0\u1edfng d\u00e2ng l\u00ean s\u00e1ch \u2018Tr\u00f9ng san \u0111\u1ecbnh Thu\u1ea7n H\u00f3a bi\u00ean s\u1eafc\u2019 g\u1ed3m 30 quy\u1ec3n, ban chi\u1ebfu cho ban h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[35] V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba, L\u00fd Thu\u1eadn ban \u0111\u1ea7u t\u1ea1o ph\u1ea3n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1, nh\u01b0ng C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n ri\u00eang xin ph\u00e1t binh b\u1eaft gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 lo\u1ea1n lan r\u1ed9ng, b\u00e0n c\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng quy\u1ebft. Gi\u1eb7c li\u00ean ti\u1ebfp chi\u1ebfm c\u00e1c ch\u00e2u Cung, Th\u1ee5c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n chia \u0111\u01b0\u1eddng truy k\u00edch. K\u1ebf \u00c2n n\u1eafm tr\u1ecdng binh, \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i Th\u00e0nh \u0110\u00f4, ch\u1ec9 chuy\u00ean lo y\u1ebfn ti\u1ec7c, m\u1ed7i khi ra v\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1ea1c t\u1ea5u, l\u1ea1i b\u1ea3o k\u1ef5 binh mang c\u1edd b\u1ea1c, b\u00e0n c\u1edd theo h\u1ea7u, uy ch\u1ea5n c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, t\u00f4i t\u1edb th\u00ec ngang ng\u01b0\u1ee3c, bu\u00f4ng l\u1ecfng binh s\u0129 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n l\u00e0nh, v\u00e0ng b\u1ea1c, ng\u1ed3i nh\u00ecn gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh, chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi, binh s\u0129 c\u0169ng m\u1ea5t h\u1ebft ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. Gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea1i \u1ea9n n\u00e1u trong n\u00fai r\u1eebng, qu\u1eadn huy\u1ec7n c\u00f3 n\u01a1i l\u1ea1i b\u1ecb chi\u1ebfm.<\/p>\n<p>Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 th\u00fac gi\u1ee5c chi\u1ebfn s\u1ef1, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng \u0111\u00e3 ch\u00e1n vi\u1ec7c d\u00f9ng binh. Nh\u00e2n l\u00fac X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n thay l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Th\u00e1i Mi\u1ebfu, \u1edf l\u1ea1i Trung th\u01b0 trai gi\u1edbi, Vua cho tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00e2y Xuy\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, Th\u00e1i T\u1ed5 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m.&#8221;<\/i> X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111o\u00e1n bi\u1ebft \u00fd Vua, li\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n m\u00e3 n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2u th\u1eafng \u0111\u00f3, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ecf n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng, r\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua v\u1ea1ch ra k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh cho X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 hai l\u1ed9 Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p, t\u1eeb K\u1ebf \u00c2n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghe l\u1ec7nh \u00f4ng. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua kh\u00f4ng cho, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, sai \u0111i, l\u1ea1i \u0111\u00edch th\u00e2n giao m\u1ea5y t\u1edd chi\u1ebfu, truy\u1ec1n d\u1eb7n ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[36] L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc sa m\u1ea1c, sai thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Quang T\u1ed9, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Tuy\u1ec7n g\u1eb7p Ho\u00e0ng m\u00f4n \u00e1p ban Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd, xin quy ph\u1ee5c. S\u00f9ng Qu\u00fd tri\u1ec7u t\u1eadp Ph\u1ed5 \u1edf tr\u1ea1i Th\u1ea1ch B\u1ea3o, gi\u1ebft b\u00f2 r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u khao th\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i ban \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, K\u1ebf Thi\u00ean sai em l\u00e0 \u0110\u00ecnh T\u00edn d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 do B\u1ea3o Trung ch\u1ee7 m\u01b0u, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Vua cho g\u1ecdi \u0110\u00ecnh T\u00edn v\u00e0o, \u00e2n c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p>Tri Di\u00ean ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 ch\u01b0a d\u1ee9t, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ph\u1ee5 \u01a1n n\u01a1i Linh, H\u1ea1, V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Ba g\u00e2y lo\u1ea1n n\u01a1i Ba, Cung, H\u00e0 H\u1eefu, Kh\u00f4n Duy \u0111\u1ec1u d\u1ea5y binh m\u00e3. Nh\u01b0ng K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u1ed9t nhi\u00ean thay \u0111\u1ed5i \u00fd, nghe theo gi\u00e1o h\u00f3a, sai em v\u00e0o ch\u1ea7u, nguy\u1ec7n tu\u00e2n theo ch\u1ee9c c\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"Sai em v\u00e0o ch\u1ea7u nguy\u1ec7n tu\u00e2n theo ch\u1ee9c c\u1ed1ng: ch\u1eef 'Nguy\u1ec7n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n b\u1ed5 sung. Ch\u1eef 'sai em' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'sai con'.\" id=\"return-footnote-157-10\" href=\"#footnote-157-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edf l\u00f2ng dung n\u1ea1p, cho ph\u00e9p h\u1eafn quy thu\u1eadn, l\u1ea5y \u0111\u1ee9c t\u00edn \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5, ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec3 th\u00eam l\u00f2ng, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ec3 gi\u1eef h\u00f2a hi\u1ebfu. Tuy nhi\u00ean, b\u1ea3n t\u00ednh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi R\u1ee3 v\u1ed1n kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh tr\u00ec, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, sau \u0111\u00f3 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i d\u0169ng, giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi. D\u00f9 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p hay bi\u1ebfn c\u1ed1<a class=\"footnote\" title=\"D\u00f9 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p hay bi\u1ebfn c\u1ed1: ch\u1eef 'ph\u00fac' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00f4ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-157-11\" href=\"#footnote-157-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, th\u00ec vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, c\u00f2n lo g\u00ec tai h\u1ecda?<\/i><\/p>\n<p><i>Khi gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1eabn n\u1ed9, k\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 nghi\u00eam kh\u1eafc ra l\u1ec7nh cho t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean lo\u1ea1n l\u1ea1c. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c l\u00e2u sinh bi\u1ebfn, c\u00f4ng ch\u1eadm th\u00e0nh t\u01b0\u1edbng gi\u00e0; l\u1ea1i th\u00eam \u0111\u1ea5t Cung, Th\u1ee5c v\u1ed1n gi\u00e0u c\u00f3, binh l\u00ednh bi\u1ebfng nh\u00e1c ki\u00eau c\u0103ng, ho\u1eb7c ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng ti\u1ebfn, ho\u1eb7c m\u1ea3i lo tham l\u1ee3i, chi b\u1eb1ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i \u0111i l\u1ea1i, ng\u1ea7m thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t l\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed5 \u0111\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc, hai l\u00e0 tr\u00e1nh c\u00e1i v\u00f2ng lu\u1ea9n qu\u1ea9n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc, c\u0169ng mong th\u01b0\u1eddng l\u1ec7nh gi\u1eef v\u1eefng. Gi\u1eb7c l\u1ea5y c\u1edb n\u01b0\u1edbc ta \u0111ang b\u1eadn vi\u1ec7c T\u00e2y Nam, c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 d\u1ea5y lo\u1ea1n, chia l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e0m t\u0103ng m\u01b0u gian c\u1ee7a gi\u1eb7c ngo\u00e0i. Vi\u1ec7c c\u01a1 m\u01b0u n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n nh\u1eadm ch\u1ee9c Tr\u00ed Di\u00ean Ch\u00e2u, th\u1eddi gian ch\u01b0a tra \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ea3n s\u1edb n\u00e0y ghi ph\u1ee5 sau s\u1ef1 ki\u1ec7n K\u1ebf Thi\u00ean quy thu\u1eadn.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng n\u00e0y, binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110i\u1ec1n T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>(T\u00edch t\u1ef1 ch\u00fa, nh\u00e2n chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m Gi\u00e1p Ng\u1ecd n\u00ean d\u00e2ng s\u1edb n\u00e0y. Nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 8.)<\/i><\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 n\u1ea1n l\u0169 l\u1ee5t, d\u1ecbch b\u1ec7nh ho\u00e0nh h\u00e0nh, B\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng lao t\u00e2m, c\u1ea7n ki\u1ec7m qu\u00e1 m\u1ee9c, th\u1eadm ch\u00ed d\u00f9ng b\u1eefa \u0103n \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, m\u1eb7c y ph\u1ee5c v\u00e1 v\u00edu, l\u1ea1i c\u00f2n m\u1edf kho ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3m b\u1edbt d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1ea3m thu\u1ebf kh\u00f3a, ban t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c \u0111\u1ec3 an d\u00e2n. Nay nghe n\u00f3i t\u1eeb g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa, kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh ch\u00faa, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady! \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 v\u00f9ng H\u00e0 T\u00e2y c\u00f2n b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, Ki\u1ebfm Ngo\u1ea1i ch\u01b0a y\u00ean, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac thi\u00ean c\u01a1 c\u1ea7n \u1ee9ng ph\u00f3, th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo l\u1eafng an d\u00e2n, t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u1ee9 th\u1ea7n h\u00e8n sao d\u00e1m bi\u1ebft! Ch\u1ec9 nghe n\u00f3i &#8216;l\u1ea5y t\u0129nh m\u00e0 d\u1ea7n trong s\u1ea1ch&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"'l\u1ea5y t\u0129nh m\u00e0 d\u1ea7n trong s\u1ea1ch' ch\u1eef 't\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u00e3i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-157-12\" href=\"#footnote-157-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, s\u1ebd s\u1edbm \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu s\u00f3t, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u s\u1ebd y\u00ean \u1ed5n. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ebft, nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u1ef1, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ee7. \u0110i\u1ec1u th\u1ea7n tr\u0103n tr\u1edf ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ebf khoa, t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m. Thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ebf khoa, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, ngay th\u1eb3ng s\u1ebd th\u1ecfa ch\u00ed, k\u1ebb d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng s\u1ebd th\u1ecfa l\u00f2ng. T\u1ed5 ch\u1ee9c h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m, th\u00ec \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 s\u1ebd t\u1ef1 tu, phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c l\u1eadp ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 r\u1ea1ng r\u1ee1 nghi l\u1ec5 t\u00f4ng mi\u1ebfu, thi\u1ebft l\u1eadp quan ch\u1ee9c trong v\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 danh ph\u1eadn. Ch\u1ee9c v\u1ee5 trong qu\u00e1n \u0111i\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00eam l\u1ea1i vi\u00ean, c\u01a1 quan g\u1ea7n g\u0169i c\u0169ng n\u00ean giao ph\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean ch\u00e9p. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3 n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c nho gia, \u01b0u \u0111\u00e3i d\u00e2n ch\u00fang, h\u1ecfi han b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i. M\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1ng nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 cho nghi v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y, m\u01b0a tuy\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ec5 nghi nghi\u00eam ch\u1ec9nh. Vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, t\u0103ng tu th\u00e0nh tr\u00ec ch\u00e2u qu\u1eadn c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n. Kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh n\u00ean t\u00edch tr\u1eef th\u00eam khi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, c\u1ee7a c\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1ed1ng n\u00ean \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00f9 h\u1ee3p. Ho\u1eb7c v\u00ec d\u00e2n c\u1ea7u m\u00f9a m\u00e0ng, n\u00ean c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ho\u1eb7c t\u00f4n tr\u1ecdng nho h\u1ecdc, th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u1edf qu\u1ed1c h\u1ecdc. \u0110\u00e1nh thu\u1ebf nh\u1eb9 th\u00ec d\u00e2n gi\u00e0u \u0111\u1ee7, lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 tu\u00e2n theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe qu\u00e2n t\u1eed lo s\u1ee3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a nghe, c\u1ea9n th\u1eadn \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a t\u1edbi, n\u00ean vi\u1ec7c ch\u01b0a manh nha th\u00ec d\u1ec5 lo, ch\u01b0a ph\u00e1t sinh th\u00ec d\u1ec5 m\u01b0u, m\u01b0u vi\u1ec7c b\u00ean ngo\u00e0i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i y\u00ean trong, ch\u1ebf ng\u1ef1 xa ph\u1ea3i ngh\u0129 g\u1ea7n. C\u01b0\u1edbp gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng hoang \u0111\u00e3 l\u00e0m hao t\u1ed5n qu\u00e2n ta, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch n\u01a1i sa m\u1ea1c nh\u00e2n m\u00f9a thu l\u1ea1i nh\u00f2m ng\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u. Qu\u00e2n m\u1ec7t th\u00ec d\u00e2n kh\u1ed5, gi\u1eb7c c\u00e0n th\u00ec l\u00f2ng d\u00e2n r\u1ed1i. Nay vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf H\u00e0, Ho\u00e0ng v\u1eabn chi\u1ebfm d\u1ee5ng ng\u00e2n kh\u1ed1 qu\u1ed1c gia, v\u00f9ng T\u1ec9nh L\u1ea1c kh\u1ed1n c\u00f9ng khi\u1ebfn l\u00f2ng Vua lo l\u1eafng. Vi\u1ec7c an d\u00e2n \u0111\u00e3 nh\u1edd v\u00e0o m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u0169ng nh\u1ecdc nh\u1eb1n trong k\u1ebf ho\u1ea1ch. Vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd c\u00e0ng lo\u1ea1n th\u00ec c\u00e0ng r\u1ed1i, phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00ec kh\u00f3 to\u00e0n v\u1eb9n. C\u00e1ch tr\u1ecb d\u00e2n n\u00ean khoan dung, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a th\u00e1nh ch\u00faa, \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi d\u01b0\u1edbi n\u00ean gi\u1ea3n d\u1ecb, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ghi nh\u1edb. Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i, ch\u1ec9 bi\u1ebft ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00e1o qu\u1ed1c, ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea7n h\u00e8n k\u00e9m, sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ee3p th\u1eddi? L\u1eddi n\u00f3i h\u1eb9p h\u00f2i n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9, l\u1eddi th\u00f4 thi\u1ec3n n\u00e0y mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i trong cung.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[38] Th\u00e1ng ch\u00edn, quan h\u1eefu ty xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nghi th\u1ee9c \u0110\u1ea1i x\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean s\u01a1 \u0111\u1ed3. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;H\u00e3y \u0111\u1ee3i khi d\u1eb9p xong gi\u1eb7c, Tr\u1eabm s\u1ebd c\u00f9ng c\u00e1c khanh th\u1ef1c hi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[39] Vua cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Th\u1ee5c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u00f4ng b\u1ed9 T\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u00e2n ngh\u0129a, n\u00ean \u0111\u1ecbnh sai \u00f4ng mang b\u1ec7nh \u0111i chi\u00eau ph\u1ee7. Nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ec7nh qu\u00e1 n\u1eb7ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1eed \u0111i, Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed Khu m\u1eadt Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Ngu b\u1ed9 Lang trung Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c T\u00e2y Xuy\u00ean, li\u1ec1n s\u1eafc cho V\u1ecbnh l\u00e0m Tri \u00cdch Ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, V\u1ecbnh \u1edf l\u1ea1i n\u1eeda n\u0103m ch\u01b0a \u0111i, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. Vua d\u1eb7n tr\u1ef1c ti\u1ebfp: <i>&#8220;T\u00e2y Xuy\u00ean sau lo\u1ea1n l\u1ea1c, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed1n kh\u1ed5, khanh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, n\u00ean tu\u1ef3 nghi m\u00e0 l\u00e0m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri \u00cdch Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y n\u00e0o. Theo &#8216;K\u1ef3 C\u1ef1u H\u1eadu Truy\u1ec7n&#8217;, V\u1ecbnh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m \u0111\u1ebfn sau, v\u00ec th\u1ebf nh\u00e2n vi\u1ec7c Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 v\u1ec1 h\u01b0u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u1ed1' trong 'c\u1ed1 nh\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 tr\u00ed s\u0129' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-157-13\" href=\"#footnote-157-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, n\u00ean ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c. &#8216;Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh T\u1eadp&#8217; c\u00f3 b\u00e0i th\u01a1 &#8216;\u0110i\u1ec7u Th\u1ee5c&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'h\u1eefu \u0111i\u1ec7u th\u1ee5c thi' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-157-14\" href=\"#footnote-157-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean nh\u1eadn m\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 28 th\u00e1ng t\u01b0 th\u00ec nh\u1eadm ch\u1ee9c. S\u00e1ch &#8216;Mao \u0110\u00ecnh Kh\u00e1ch Tho\u1ea1i&#8217; c\u0169ng ch\u00e9p th\u01a1 V\u1ecbnh, nh\u01b0ng ni\u00ean \u0111\u1ea1i kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u00f3 l\u1ebd sai l\u1ea7m. V\u1ecbnh t\u1ef1 l\u00e0m th\u01a1 ghi ni\u00ean \u0111\u1ea1i, kh\u00f4ng l\u1ebd c\u0169ng sai<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'b\u1ea5t \u01b0ng di\u1ec7c ng\u1ed9' v\u1ed1n l\u00e0 'di\u1ec7c \u1ee9ng b\u1ea5t ng\u1ed9', theo 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-157-15\" href=\"#footnote-157-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, e r\u1eb1ng do truy\u1ec1n ch\u00e9p nh\u1ea7m l\u1eabn. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, th\u00ec V\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nguy hi\u1ec3m \u1edf Kinh Tri\u1ec7u l\u00e0 Ti\u00eau T\u1ee9, Ti\u00eau B\u00e1t th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 t\u1eadp m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, g\u00e2y h\u1ea1i cho Tam Ph\u1ee5. Vua l\u1ec7nh treo th\u01b0\u1edfng chi\u00eau m\u1ed9, h\u1ee9a s\u1ebd tha t\u1ed9i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ebfn xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. D\u00e2n ch\u00fang T\u1ea7n Ch\u00e2u kh\u1eafp n\u01a1i t\u1ee5 t\u1eadp, c\u00fang Ph\u1eadt t\u1ebf t\u0103ng, m\u1eebng v\u00ec tho\u00e1t kh\u1ecfi n\u1ea1n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vua cho tri\u1ec7u ki\u1ebfn Ti\u00eau T\u1ee9, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o, ti\u1ec1n l\u1ee5a, v\u00e0 phong l\u00e0m Long M\u00e3nh Qu\u00e2n S\u1ee9.<\/p>\n<p>[41] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u00e0 s\u01b0 Nga Mi S\u01a1n t\u00ean l\u00e0 M\u1eadu Trinh, nh\u1edd thu\u1eadt ph\u00e1p m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1ee7ng \u00e2n, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n m\u0169i g\u00e3y \u1edf s\u01a1n c\u0103n, t\u01b0\u1edbng n\u00e0y l\u00e0 ph\u1ea3n t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng n\u00ean giao vi\u1ec7c Th\u1ee5c.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u1ed1n c\u00f3 danh ti\u1ebfng l\u1edbn, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i d\u00f5i, nay c\u1ea7m binh v\u00e0o Th\u1ee5c, e sau n\u00e0y kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t. Vua li\u1ec1n \u0111\u1ebfn B\u1eafc Uy\u1ec3n, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00f4m qua Tr\u1eabm sai X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0o Th\u1ee5c, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 k\u1ef9, th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u1ed5n. V\u00ec gi\u1eb7c Th\u1ee5c ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kh\u00f4ng n\u00ean khinh \u0111\u1ed9ng, n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, l\u00e0m thanh vi\u1ec7n cho c\u00e1c qu\u00e2n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n sai N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i ch\u1ec9 huy qu\u00e2n s\u1ef1 l\u00e0 \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, Vua ban chi\u1ebfu truy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp, b\u00e8n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf h\u1eadu qu\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; ghi l\u1ea1i: X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m tri ch\u00e2u, m\u1eadt t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u1ed1n c\u00f3 danh ti\u1ebfng l\u1edbn, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 con n\u1ed1i d\u00f5i, kh\u00f4ng n\u00ean trao binh quy\u1ec1n.&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng kinh ng\u1ea1c n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 trung th\u1ea7n, kh\u00f4ng ai n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, may nh\u1edd c\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n lo cho qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> B\u00e8n ban chi\u1ebfu cho X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n d\u1eebng l\u1ea1i n\u01a1i \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn, giao vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n, b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u00ednh s\u1ef1, cho l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Tri\u1ec7u Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Xem l\u1ea1i, Chu\u1ea9n t\u1eeb Thanh Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, li\u1ec1n l\u00e0m tham tri. Khi X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n ra \u0111i, Chu\u1ea9n kh\u00f4ng l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tri Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ti\u1ebft Duy C\u00e1t. Nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean trao binh quy\u1ec1n cho X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i Chu\u1ea9n, v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec l\u1eddi gi\u00e8m pha, Chu\u1ea9n c\u0169ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c ch\u00ednh s\u1ef1, sau \u0111\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u00e0y, l\u00fac \u0111\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 giao cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1ec7nh cho V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m thay X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0o Th\u1ee5c, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i, c\u00f3 l\u1ebd &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; sai l\u1ea7m, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y, theo &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8217;, kh\u00f4ng ghi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, v\u1eabn th\u00eam vi\u1ec7c s\u01b0 M\u1eadu Trinh. &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217; c\u00f2n n\u00f3i M\u1eadu Trinh l\u00fac \u0111\u00f3 \u1edf kinh s\u01b0. Xem l\u1ea1i &#8216;\u0110\u1ea1o th\u00edch ch\u00ed&#8217; th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady, M\u1eadu Trinh \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc. &#8216;\u0110\u1ea1o th\u00edch ch\u00ed&#8217; c\u00f2n n\u00f3i X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n mu\u1ed1n gi\u1ebft M\u1eadu Trinh. Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00e1 k\u1ef3 l\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fd \u0110i\u1ec1n vi\u1ebft trong &#8216;Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh ng\u1eef l\u1ee5c&#8217; r\u1eb1ng: L\u00e3nh th\u1ed5 Xuy\u00ean \u0111\u00e3 y\u00ean, qu\u00e2n ch\u01b0a r\u00fat v\u1ec1, ch\u1ee7 s\u00fay c\u00f3 v\u1ebb ki\u00eau ng\u1ea1o, V\u1ecbnh t\u00e2u xin c\u1eed c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p ch\u1ee7 s\u00fay<a class=\"footnote\" title=\"V\u1ecbnh t\u00e2u xin c\u1eed c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p ch\u1ee7 s\u00fay 's\u00fay' nguy\u00ean l\u00e0 't\u01b0\u1edbng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a c\u00e2u tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-157-16\" href=\"#footnote-157-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, sau \u0111\u00f3 r\u00fat qu\u00e2n. Li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tr\u00f3c t\u1eb7c chi\u00eau an s\u1ee9. H\u00e0n K\u1ef3 vi\u1ebft trong &#8216;Th\u1ea7n \u0111\u1ea1o bi&#8217; c\u0169ng ghi l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y, gi\u1ed1ng nh\u01b0 L\u00fd \u0110i\u1ec1n. Xem l\u1ea1i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh l\u00e0m tri \u00edch ch\u00e2u, &#8216;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; kh\u00f4ng ghi r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, ki\u1ec3m tra c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c th\u00ec v\u00e0o th\u00e1ng 9, nh\u01b0 v\u1eady V\u1ecbnh v\u00e0 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m c\u00f3 l\u1ebd v\u00e0o Xuy\u00ean tr\u01b0\u1edbc sau. Vua theo l\u1eddi xin c\u1ee7a V\u1ecbnh, sai Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m, Ph\u00f9ng Th\u1ee7 Quy \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng 12. L\u00fd \u0110i\u1ec1n l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a V\u1ecbnh, ghi ch\u00e9p sai l\u1ea7m nh\u01b0 v\u1eady, e g\u00e2y hi\u1ec3u l\u1ea7m, n\u00ean c\u1ea7n l\u00e0m r\u00f5. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh d\u1eebng X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n, theo &#8216;B\u1ea3n truy\u1ec7n&#8217; th\u00ec X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, li\u1ec1n c\u00f3 chi\u1ebfu, c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng ghi. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n r\u1eddi kinh s\u01b0 ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu l\u1ec7nh d\u1eebng \u0111i, c\u00f3 l\u1ebd v\u00e0o ng\u00e0y 11, 12 th\u00e1ng 9, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, n\u00ean ghi sau ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng 5.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Ph\u00f3 s\u1ee9 S\u00f9ng Nghi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c, Vua ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1ed3ng \u00fd. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam, ti\u1ebfn c\u1eed b\u1eb1ng k\u1ef9 thu\u1eadt, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, \u00f4ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ef1 xin, kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e2u h\u01b0\u1edfng vinh hoa, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin hi\u1ebfn nh\u00e0 \u1edf l\u00e0m ng\u00f4i ch\u00f9a, Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p thu\u1eadn, ban t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 Th\u1ecd Ninh. \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t th\u01b0\u1eddng v\u00e0o cung \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam khuya, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng m\u1ea1nh d\u1ea1n n\u00f3i vi\u1ec7c ngo\u00e0i, l\u1ea1i k\u00edn \u0111\u00e1o tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u00e2n t\u00ecnh, xin l\u1eadp T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, l\u1ea5y T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Kh\u1ea3n l\u00e0m Khai Phong Do\u00e3n, c\u1ea3i phong l\u00e0m Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, theo l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. <i>(L\u1eddi Chu\u1ea9n xem th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i> Vua b\u1ea3o Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp ch\u00ednh gi\u00e1o, c\u1ed1t \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n h\u1ecd. \u0110\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn ra thuy\u1ebft ph\u1ee5c, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n h\u1ecd th\u00ec l\u1ea5y thanh t\u0129nh \u0111\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. C\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m, d\u00f9 h\u1ed5 b\u00e1o c\u0169ng ph\u1ea3i thu\u1ea7n ph\u1ee5c, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi ta! S\u00e1ch vi\u1ebft: \u2018X\u1eed t\u1eed v\u1edbi ta l\u00e0 Vua, h\u00e0 kh\u1eafc v\u1edbi ta l\u00e0 th\u00f9.\u2019 L\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e1ng tin, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ghi nh\u1edb!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(X\u00e9t ra, s\u1eafc l\u1ec7nh n\u00e0y ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Khai Phong Do\u00e3n, nh\u01b0ng \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019 li\u00ean k\u1ebft l\u1ea1i, l\u1eddi Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, b\u1ea3n kh\u00e1c c\u0169ng ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, nay theo \u2018B\u1ea3n k\u1ef7\u2019. <a class=\"footnote\" title=\"'B\u1ea3n k\u1ef7' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u1eed k\u1ef7', d\u1ef1a v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-157-17\" href=\"#footnote-157-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>)<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c nhanh nh\u1eb9n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t l\u1ea7n n\u1eefa, h\u1eb3n c\u00e0ng t\u1eadn t\u00e2m. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y \u00f4ng \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng h\u1ee3p s\u1ee9c, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u1eaft th\u00e0nh c\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[45] L\u00e3 \u0110oan l\u00e0m Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, xin \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m T\u1ea3 Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua th\u1ea5y gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ee5c d\u1ea7n y\u00ean, \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh. Ban \u0111\u1ea7u sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y th\u1ea3o chi\u1ebfu, khi th\u00e0nh, d\u00e2ng l\u00ean, Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm gi\u00fap khanh nhu\u1eadn s\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng?&#8221;<\/i> Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1, b\u00e8n c\u1ea7m b\u00fat t\u1ef1 th\u00eam v\u00e0i ch\u1eef, \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ed7i s\u00e2u s\u1eafc, r\u1ea5t tinh x\u00e1c. Chi\u1ebfu vi\u1ebft \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u1ee7y nhi\u1ec7m sai l\u1ea7m<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1eabm \u1ee7y nhi\u1ec7m sai l\u1ea7m 'sai l\u1ea7m' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00f4ng ph\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 4 th\u01b0\u1ee3ng, 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u00f4ng d\u1eb9p L\u00fd Thu\u1eadn c\u1ea3i.\" id=\"return-footnote-157-18\" href=\"#footnote-157-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, soi x\u00e9t kh\u00f4ng r\u00f5, khi\u1ebfn nh\u1eefng quan g\u1ea7n d\u00e2n, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u00e2n h\u00f2a l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch, c\u00e1c l\u1ea1i coi vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, ch\u1ec9 d\u00f9ng kh\u1eafc nghi\u1ec7t l\u00e0m c\u00f4ng, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ta, n\u1ed5i l\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c cu\u1ed3ng.&#8221;<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea5t \u0111\u1ee9c n\u00e0y, quy\u1ebft t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh. \u0110\u1ed5i m\u1edbi, m\u00e3i nh\u1edb l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, mong t\u1ef1 c\u1ea3nh t\u1ec9nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[47] Chi\u1ebfu th\u0103ng Th\u1ecd Ch\u00e2u th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n, tr\u00ean n\u01b0\u1edbc Y\u00ean.<\/p>\n<p>[48] Th\u00e1ng n\u00e0y, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u00cdch Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n Th\u1ee5c<a class=\"footnote\" title=\"Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n Th\u1ee5c 'cung c\u1ea5p cho' nguy\u00ean thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 13 L\u00fd Thu\u1eadn chi bi\u1ebfn b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-157-19\" href=\"#footnote-157-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, li\u00ean ti\u1ebfp tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, V\u1ecbnh h\u1ecfi g\u1ea5p s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng trong th\u00e0nh, t\u1ea5t c\u1ea3 ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 n\u1eeda th\u00e1ng. V\u1ecbnh bi\u1ebft d\u00e2n t\u1eebng kh\u1ed5 v\u00ec gi\u00e1 mu\u1ed1i cao, m\u00e0 kho t\u01b0 c\u00f2n d\u01b0, b\u00e8n h\u1ea1 gi\u00e1 mu\u1ed1i, cho d\u00e2n \u0111\u1ed5i g\u1ea1o l\u1ea5y mu\u1ed1i, d\u00e2n tranh nhau \u0111em \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y th\u00e1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c g\u1ea1o. Qu\u00e2n s\u0129 vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u l\u1eabn tr\u1ea5u \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n. Nay t\u1eebng h\u1ea1t m\u1ed9t, \u0111\u1ec1u tinh t\u1ed1t, \u00f4ng n\u00e0y th\u1eadt gi\u1ecfi lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> V\u1ecbnh nghe vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ec7nh c\u1ee7a ta c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ed1n ph\u00eda ngo\u1ea1i th\u00e0nh c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, c\u1ed5ng th\u00e0nh ban ng\u00e0y \u0111\u00f3ng k\u00edn, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n ng\u00e0y ng\u00e0y ch\u1ec9 lo y\u1ebfn ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, kh\u00f4ng ch\u1ecbu truy qu\u00e9t gi\u1eb7c. Quan qu\u00e2n c\u1ea5p c\u1ecf l\u00faa nu\u00f4i ng\u1ef1a, V\u1ecbnh ch\u1ec9 cho ti\u1ec1n, K\u1ebf \u00c2n t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u1ef1a chi\u1ebfn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i \u0103n ti\u1ec1n ch\u0103ng?&#8221;<\/i> V\u1ecbnh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u00e3i c\u1ecf trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1, c\u1ecf l\u00faa ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n gian. Nay ng\u00e0i \u0111\u00f3ng c\u1ed5ng h\u1ed9i h\u1ecdp, c\u1ecf l\u00faa l\u1ea5y t\u1eeb \u0111\u00e2u? N\u1ebfu m\u1edf c\u1ed5ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, lo g\u00ec ng\u1ef1a kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00faa \u0103n! T\u00f4i \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i.&#8221;<\/i> K\u1ebf \u00c2n b\u00e8n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, V\u1ec7 Thi\u1ec7u Kh\u00e2m c\u0169ng mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t, K\u1ebf \u00c2n m\u1edbi l\u1ec7nh chia qu\u00e2n \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda<a class=\"footnote\" title=\"'chia' ch\u1eef g\u1ed1c khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' d\u1eabn tr\u00ean v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-157-20\" href=\"#footnote-157-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>. Thi\u1ec7u Kh\u00e2m ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai H\u1ecdc X\u1ea1, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm c\u00e1c tr\u1ea1i Song L\u01b0u, chi\u00eau h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0\u1edbng ri\u00eang l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh \u1edf T\u00e2y H\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn Cung, Th\u1ee5c, d\u1eb9p s\u1ea1ch s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, li\u1ec1n chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2u Th\u1ee5c. T\u00e0o T\u1eadp c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u1ea1i ph\u00e1 gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea5n An Qu\u1ed1c, gi\u1ebft ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 M\u00e3 Th\u00e1i B\u1ea3o, ch\u00e9m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>K\u1ebf \u00c2n t\u1eebng \u0111\u01b0a h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c<a class=\"footnote\" title=\"'gi\u1eb7c' ch\u1eef g\u1ed1c khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' d\u1eabn tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-157-21\" href=\"#footnote-157-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a> \u0111\u1ebfn nh\u1edd V\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd, V\u1ecbnh \u0111\u1ec1u cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. K\u1ebf \u00c2n t\u1ee9c gi\u1eadn, V\u1ecbnh n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc kia L\u00fd Thu\u1eadn \u00e9p d\u00e2n l\u00e0m gi\u1eb7c, nay t\u00f4i c\u00f9ng ng\u00e0i bi\u1ebfn gi\u1eb7c th\u00e0nh d\u00e2n, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>K\u1ebf \u00c2n c\u00f3 m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng \u1ef7 th\u1ebf c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi V\u1ecbnh, t\u00ean l\u00ednh \u0111\u00f3 bu\u1ed9c d\u00e2y tr\u00e8o th\u00e0nh \u0111\u00eam tr\u1ed1n \u0111i. V\u1ecbnh sai l\u1ea1i \u0111u\u1ed5i theo, nh\u01b0ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng K\u1ebf \u00c2n, b\u00ed m\u1eadt d\u1eb7n l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u00f3i n\u00e9m xu\u1ed1ng gi\u1ebfng, \u0111\u1eebng mang v\u1ec1 n\u1eefa.&#8221;<\/i> Vi\u00ean l\u1ea1i l\u00e0m theo l\u1eddi d\u1eb7n, K\u1ebf \u00c2n kh\u00f4ng o\u00e1n h\u1eadn, m\u00e0 \u0111\u00e1m thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1eafn c\u0169ng t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf h\u01a1n.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e3 ph\u00e2n binh \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda<a class=\"footnote\" title=\"'K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e3 ph\u00e2n binh \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda' ch\u1eef 'K\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ee9c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ee5c' \u0111\u00e3 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-157-22\" href=\"#footnote-157-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh t\u00ednh to\u00e1n qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m, b\u00e8n t\u1ea5u xin ng\u1eebng vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y. Vua m\u1eebng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00cdch Ch\u00e2u ng\u00e0y ng\u00e0y v\u00ec thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 xin, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ch\u01b0a l\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng d\u1ef1 tr\u1eef hai n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, Tr\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u1eafng n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u00e0n K\u1ef3 trong b\u00e0i v\u0103n bia th\u1ea7n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh c\u00f3 vi\u1ebft: V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ec3 qu\u00e2n s\u0129 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n d\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh tri\u1ec7u t\u1eadp vi\u00ean l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u1ee7a K\u1ebf \u00c2n \u0111\u1ebfn, tr\u1ef1c ti\u1ebfp k\u1ec3 t\u1ed9i, \u0111\u1ecbnh ch\u00e9m, vi\u00ean l\u1ea1i run s\u1ee3 xin tha m\u1ea1ng, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh tha t\u1ed9i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai khuy\u00ean K\u1ebf \u00c2n chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa<a class=\"footnote\" title=\"'Sai khuy\u00ean K\u1ebf \u00c2n chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa' ch\u1eef 'Khuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-157-23\" href=\"#footnote-157-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, K\u1ebf \u00c2n li\u1ec1n t\u1ef1 chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf C\u01a1 Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'K\u1ebf \u00c2n li\u1ec1n t\u1ef1 chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf C\u01a1 Ch\u00e2u' ch\u1eef 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nh\u1eadt', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda\" id=\"return-footnote-157-24\" href=\"#footnote-157-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, cho nh\u1eefng ai c\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1 kinh th\u00e0nh v\u1ec1. Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy t\u1ed1t, nh\u01b0ng e l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh gi\u1ebft qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng K\u1ebf \u00c2n, c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng K\u1ebf \u00c2n, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec m\u1ed1i hi\u1ec1m kh\u00edch \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i. Xem H\u00e0n K\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u1edf \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c<a class=\"footnote\" title=\"'Xem H\u00e0n K\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u1edf \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c' ch\u1eef 'Xem' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1eadp', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda\" id=\"return-footnote-157-25\" href=\"#footnote-157-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc sau m\u1ea5t th\u1ee9 t\u1ef1, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[49] Chi\u00eau m\u1ed9 ph\u00fa d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p th\u00f3c, ai \u0111\u00f3ng m\u1ed9t ng\u00e0n th\u1ea1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n th\u00ec phong t\u01b0\u1edbc C\u00f4ng s\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c B\u1ed3i nhung ph\u00f3 \u00fay, tr\u00ean m\u1ed9t ng\u00e0n th\u1ea1ch th\u00ec t\u0103ng d\u1ea7n, \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Th\u00e1i ch\u00fac, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>[50] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, l\u1ea5y Tr\u1ea5n An h\u00e0nh qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Huy Chi l\u00e0m T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, c\u00f9ng H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u1ea5t S\u0129 An \u0111\u1ec1u l\u00e0m ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong, binh b\u1ed9 lang trung Ki\u1ec1u Duy Nh\u1ea1c, k\u00fd th\u1ea5t tham qu\u00e2n ph\u1ee7 Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, th\u1ee7y b\u1ed9 lang trung D\u01b0\u01a1ng L\u1ecbch, t\u01b0 ngh\u1ecb ty phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ea1 H\u1ea7u Ki\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00f4i quan. Huy Chi c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho l\u00ean \u0111i\u1ec7n, ban ng\u1ed3i, d\u1eb7n d\u00f2 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2 t\u00e1.<\/p>\n<p>[51] C\u1ea5p s\u1ef1 trung Gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Trung \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, Vua d\u1ea1y r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u1ea9n th\u1eadn chu \u0111\u00e1o l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i, nh\u01b0ng n\u1ebfu qu\u00e1 m\u1ee9c th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1eadn s\u1ef1, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i lo l\u1eafng nh\u01b0 v\u1eady?&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng Trung kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;M\u1eb9 c\u1ee7a Ho\u00e0ng Trung c\u00f3 \u0111\u1ee9c hi\u1ec1n, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i m\u00e0 v\u1eabn kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1ed7i l\u1ea7n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi b\u00e0, \u0111\u1ec1u r\u1ea5t s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n. Ho\u00e0ng Trung ng\u00e0y \u0111\u00eam lo s\u1ee3, ch\u1eafc l\u00e0 v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i quay sang n\u00f3i v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n: <i>&#8220;M\u1eb9 khanh c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c th\u1eadt kh\u00f3 ki\u1ebfm.&#8221;<\/i> D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y hi\u1ebfu tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u1eb9 gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1eddi khen c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, th\u1eadt l\u00e0 vinh d\u1ef1 c\u1ee7a k\u1ebb l\u00e0m con.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u1eed ch\u00e9p v\u1ec1 Vua Th\u00e1i T\u1ed5, d\u00f9ng c\u1ea3 m\u1ef1c \u0111\u1ecf v\u00e0 \u0111en \u0111\u1ec3 vi\u1ebft. Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecfi v\u00e0 s\u1eed quan ghi ch\u00e9p th\u00ec d\u00f9ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. S\u1eed ch\u01b0a k\u1ecbp ho\u00e0n th\u00e0nh, K\u1ef5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, T\u1ed1ng B\u1ea1ch \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n. Tr\u1ea3i qua m\u1ea5y n\u0103m, b\u1ed9 s\u1eed v\u1eabn ch\u01b0a xong, quy\u1ec3n s\u1eed v\u1ec1 Th\u00e1i T\u1ed5 do K\u1ef5 v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u t\u1ea1i s\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[53] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua sai Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd mang chi\u1ebfu d\u1ee5 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, ban cho kh\u00ed v\u1eadt, ti\u1ec1n b\u1ea1c, tr\u00e0 thu\u1ed1c, qu\u1ea7n \u00e1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y so\u1ea1n chi\u1ebfu ban cho Tri\u1ec7u B\u1ea3o Trung c\u00f3 c\u00e2u: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ch\u00e9m K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ba hang cho th\u1ecf gian; ng\u1ea5m ng\u1ea7m nghi ng\u1edd Quang T\u1ef1, gi\u1eef th\u1ebf l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi th\u1eed.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng, n\u00f3i v\u1edbi Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y: <i>&#8220;B\u1ed1n c\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd Tr\u1eabm.&#8221;<\/i> L\u1ea7n n\u00e0y, Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y l\u1ea1i so\u1ea1n chi\u1ebfu ban cho K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u1ea1i \u00fd vi\u1ebft: <i>&#8220;\u0110\u00e3 ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t t\u00ecnh th\u00e2n tay ch\u00e2n, c\u0169ng m\u1ea5t th\u1ebf h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u01b0 xe v\u00e0 b\u00e1nh.&#8221;<\/i> Vua c\u1ea7m b\u00fat ph\u00ea ph\u00eda sau: <i>&#8220;Chi\u1ebfu n\u00e0y r\u1ea5t t\u1ed1t.&#8221;<\/i> Gia \u0111\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y li\u1ec1n coi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1ea3o v\u1eadt.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban v\u00e0 c\u00e1c Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c ty, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ea1i vi\u00ean c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u01b0a danh s\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f2n s\u1ef1 t\u00edch v\u00e0 t\u01b0\u1edbc v\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft. Xin t\u1eeb nay, chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 s\u1ef1 t\u00edch, g\u1eedi \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 so\u1ea1n l\u1ec7nh v\u0103n, r\u1ed3i giao l\u1ea1i cho vi\u1ec7n so\u1ea1n ch\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua y theo.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y sau c\u0169ng b\u1ecb b\u1ecf, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 2, vi\u1ec7n l\u1ea1i t\u00e2u xin, Vua m\u1edbi ban chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c.)<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 ph\u00e1p phi b\u1ea1ch c\u1ee7a ng\u1ef1 b\u00fat, ri\u00eang ban cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n 18 b\u1ee9c th\u1ee7 b\u00fat ph\u00e1p phi b\u1ea1ch. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban, ri\u00eang Chu\u1ea9n v\u00ec \u0111i s\u1ee9 ngo\u00e0i kinh, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi M\u00f4ng Ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u01b0 ph\u00e1p l\u00e0 m\u1ed9t trong l\u1ee5c ngh\u1ec7, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, Tr\u1eabm ch\u1ec9 nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i nghe tri\u1ec1u ch\u00ednh, t\u1ef1 gi\u1ea3i tr\u00ed m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, sai \u0110\u00e3i chi\u1ebfu Ng\u00f4 D\u0129nh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ee5ng H\u00f2a mang \u0111\u1ebfn ban cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. K\u1ef5 nh\u00e2n \u0111\u00f3 suy \u0111o\u00e1n \u00fd Vua, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e1n t\u1ee5ng, d\u00e0i \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ng\u00e0n ch\u1eef. Vua xem xong khen ng\u1ee3i, ban th\u01a1 khen th\u01b0\u1edfng, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, cho ng\u1ed3i \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Bi\u1ec3u v\u0103n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 th\u1ea5u hi\u1ec3u \u00fd Tr\u1eabm, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e1o danh, d\u1eb9p b\u1ecf th\u00f3i x\u1ea5u.&#8221;<\/i> L\u1ec7nh giao cho S\u1eed qu\u00e1n, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xem, r\u1ed3i than th\u1edf v\u1ec1 th\u00f3i \u0111\u1eddi kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. L\u1ea1i ban ri\u00eang cho K\u1ef5 m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u00e0 b\u1ed1n b\u1ee9c th\u01b0 ph\u00e1p v\u1ec1 b\u00e0i th\u01a1 tr\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u00f3 th\u1ee7 b\u00fat r\u1ea5t tuy\u1ec7t, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n li\u1ec1n c\u00fai \u0111\u1ea7u xin, M\u00f4ng Ch\u00ednh c\u0169ng mu\u1ed1n c\u00f3. D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc: <i>&#8220;Th\u1ea7n xin tr\u01b0\u1edbc, M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng k\u1ecbp.&#8221;<\/i> Vua c\u01b0\u1eddi r\u1ed3i ban cho.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00ednh c\u00e1ch hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e9o kh\u00e9o n\u1ecbnh b\u1ee3 ho\u1ea1n quan, t\u1eebng d\u1eabn s\u1ef1 t\u00edch \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, t\u00e2u xin phong N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Lam M\u1eabn Ch\u00ednh l\u00e0m H\u1ecdc s\u0129 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb B\u00f9i D\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9. Vua xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ec7 ch\u00ednh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Tr\u1eabm sao l\u1ea1i theo v\u1ebft xe \u0111\u1ed5, khanh n\u00f3i qu\u00e1 r\u1ed3i.&#8221;<\/i> K\u1ef5 x\u1ea5u h\u1ed5 lui ra, nh\u01b0ng v\u00ec v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng l\u00e1ng, kh\u00e9o n\u1ecbnh b\u1ee3, Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn \u01b0a th\u00edch.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, ban cho Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4n Th\u00edch \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m. Nh\u00e2n d\u1ecbp, Vua \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, sai Th\u00edch gi\u1ea3ng ba thi\u00ean &#8216;Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 &#8211; Thuy\u1ebft m\u1ec7nh&#8217;. Khi gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n <i>&#8220;Vi\u1ec7c kh\u00f4ng theo c\u1ed5, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i m\u00e3i, ch\u01b0a t\u1eebng nghe Thuy\u1ebft n\u00f3i&#8221;<\/i>, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi n\u00e0y th\u1eadt ch\u00ed l\u00fd!&#8221;<\/i> Vua c\u00f3 \u00fd kh\u00edch l\u1ec7 qu\u1ea7n th\u1ea7n, b\u00e8n than r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eddi ban cho nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2 t\u00e1 gi\u1ecfi, ri\u00eang Tr\u1eabm l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao!&#8221;<\/i> R\u1ed3i Vua c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, ri\u00eang ban cho T\u00f4n Th\u00edch n\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, tr\u1eddi m\u01b0a tuy\u1ebft l\u1edbn, c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng. Vua nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00f3i: <i>&#8220;Trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ea7y r\u1eaby k\u1ebb s\u0129, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 th\u1eed l\u1ec7nh l\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch ra xem, ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau nh\u01b0 c\u00e1 b\u01a1i, kh\u00f4ng sao \u0111\u1ebfm xu\u1ec3. Nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 t\u00ecm m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ho\u1eb7c Tam ty ph\u00e1n quan th\u00ec ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3. D\u00f9 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec?&#8221;<\/i> Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00e3 M\u00f4ng Ch\u00ednh \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i, th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u00e0 khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 t\u00ecm ki\u1ebfm hi\u1ec1n t\u00e0i, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ecdn th\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau nh\u01b0 m\u1eb7t m\u0169i v\u1eady.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho M\u00f4ng Ch\u00ednh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Tri ch\u1ebf c\u00e1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, c\u00f3 th\u1ec3 giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng, c\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng gi\u00e1ng b\u00e1 quan, nay ch\u1ec9 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, e r\u1eb1ng thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd cho l\u00e0 h\u1eb9p h\u00f2i.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;Th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ec3 ph\u1ee5 ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i, h\u00e3y l\u1ec7nh cho s\u1eed quan tra c\u1ee9u l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u01a1 quan tr\u00ecnh l\u00ean c\u00e1c s\u1ef1 t\u00edch qua c\u00e1c \u0111\u1eddi. Vua l\u1ea1i tri\u1ec7u M\u00f4ng Ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;Ngu Kh\u00e2u t\u1eed ti\u1ebfn c\u1eed T\u00f4n Th\u00fac Ngao, Th\u00f4i H\u1eefu Ph\u1ee7 ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e1m tr\u0103m l\u1ea1i quan, \u0110\u1ecbch Nh\u00e2n Ki\u1ec7t t\u1ef1 m\u00ecnh ti\u1ebfn c\u1eed con l\u00e0 Quang T\u1ef1, sao l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3?&#8221;<\/i> B\u00e8n vi\u1ebft l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n \u01afu M\u1ea1nh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi S\u1edf v\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a T\u00f4n Th\u00fac Ngao th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ee9c, ban cho M\u00f4ng Ch\u00ednh. M\u00f4ng Ch\u00ednh lui v\u1ec1, sau \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i m\u00e0 m\u00ecnh bi\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean.<\/p>\n<p>[59] Th\u00e1ng ch\u1ea1p, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Ty thi\u00ean b\u00e1o r\u1eb1ng s\u1ebd x\u1ea3y ra nh\u1eadt th\u1ef1c, nh\u01b0ng \u0111\u00fang l\u00fac \u0111\u00f3 tr\u1eddi m\u00e2y \u00e2m u che ph\u1ee7, tuy\u1ebft r\u01a1i d\u00e0y \u0111\u1eb7c, t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a th\u00ec tan h\u1ebft, qu\u1ea7n th\u1ea7n ch\u00fac m\u1eebng, vi\u1ec7c ch\u00fac m\u1eebng nh\u1eadt th\u1ef1c kh\u00f4ng di\u1ec5n ra b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>[60] V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n c\u1ea7m qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u1ef1a v\u00e0o c\u00f4ng lao m\u00e0 h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh lo r\u1eb1ng khi qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd c\u00f3 bi\u1ebfn c\u1ed1 b\u1ea5t ng\u1edd, b\u00e8n d\u00e2ng m\u1eadt t\u1ea5u, xin ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ecb c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf ch\u1ee7 so\u00e1i \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 ph\u00e2n b\u1ed1 l\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m v\u00e0 T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u00f9ng Th\u1ee7 Quy c\u00f9ng \u0111i, tri\u1ec7u v\u00e0o c\u1eeda h\u1eadu uy\u1ec3n, ban m\u1eb7t cho ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ed9 \u00cdch m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c, binh l\u00ednh ch\u01b0a h\u00f2a h\u1ee3p, n\u1ebfu nghe tin s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn nhanh, thay \u0111\u1ed5i qu\u00e2n ng\u0169, e r\u1eb1ng h\u1ecd sinh nghi ng\u1edd, s\u1ee3 h\u00e3i, d\u1eabn \u0111\u1ebfn bi\u1ebfn c\u1ed1 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, xin cho th\u1ea7n nh\u1eadn danh ngh\u0129a an ph\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua khen ph\u1ea3i. Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, K\u1ebf \u00c2n v\u1eabn ki\u00eau c\u0103ng, kh\u00f4ng ng\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 nghe tin v\u1ec1 s\u1ef1 bu\u00f4ng th\u1ea3 c\u1ee7a m\u00ecnh. Khi Gi\u00e1m l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Vua trao cho nh\u1eefng t\u1edd tuy\u00ean \u0111\u1ea7u t\u00ean tr\u1ed1ng c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n. Gi\u00e1m v\u00e0 V\u1ecbnh l\u1eadp t\u1ee9c sai binh l\u00ednh r\u1eddi kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, nhi\u1ec1u s\u1ee9 th\u1ea7n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n K\u1ebf \u00c2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ed1c th\u00fac K\u1ebf \u00c2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u00f2n Gi\u00e1m v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c chi\u00eau an nh\u1eefng k\u1ebb dao \u0111\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u1ee5c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>[61] Ban \u0111\u1ea7u, quan n\u1ed9i th\u1ecb Tri\u1ec7u Th\u1ee7 Lu\u00e2n xin r\u1eb1ng t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng, nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Gi\u00e1m ng\u1ef1a c\u00e1c ch\u00e2u trong quy\u1ec3n 19 c\u1ee7a s\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7', v\u00e0 \u0111i\u1ec1u 4, quy\u1ec3n 21 m\u1ee5c binh trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-157-26\" href=\"#footnote-157-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a> nu\u00f4i 15.000 con ng\u1ef1a c\u00e1i, th\u1ea3 ch\u00fang theo ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ecf \u0111\u1ec3 ch\u0103n th\u1ea3, kh\u00f4ng t\u1ed1n th\u00f3c c\u1ecf, ng\u1ef1a con sinh ra c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Vua ph\u00ea chu\u1ea9n. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a d\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Th\u1ee7 Lu\u00e2n l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ea1i c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng, n\u1ebfu s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u00e1i \u0111\u1ea1t 10.000 con, m\u1ed7i n\u0103m sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 4.000 ng\u1ef1a con. Nay m\u1ed9t n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 2.500 con, th\u1ef1c ra l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd thi\u1ebfu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 vi ph\u1ea1m quy t\u1eafc ch\u0103m s\u00f3c sinh s\u1ea3n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t ch\u1ec9 ti\u00eau. T\u1eeb nay, xin nghi\u00eam kh\u1eafc thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c quan s\u1ee9 t\u1ea1i c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, c\u1ea3nh c\u00e1o s\u1ef1 l\u01a1 l\u00e0, n\u1ebfu 100 ng\u1ef1a c\u00e1i m\u1ed7i n\u0103m sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 70 ng\u1ef1a con th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea1t t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 r\u0103n \u0111e. L\u1ea1i nghe r\u1eb1ng t\u1ea1i c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1a con sinh ra ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ngay v\u00e0o s\u1ed5, ph\u1ea3i ch\u1edd qua m\u00f9a n\u00f3ng l\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i m\u1edbi t\u00e2u l\u00ean. Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay ng\u1ef1a con sinh ra, l\u1eadp t\u1ee9c ghi v\u00e0o s\u1ed5 b\u00e1o c\u00e1o, \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea5u gi\u1ebfm. H\u01a1n n\u1eefa, ng\u1ef1a ch\u0103n th\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00f3c c\u1ecf, t\u1ef1 \u0111i ki\u1ebfm \u0103n, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 chu\u1ed3ng tr\u1ea1i, l\u1ea1i c\u1ea7n binh l\u00ednh ch\u0103n th\u1ea3 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u00fang \u0111i l\u1ea1c. Xin l\u1ef1a b\u1ecf binh l\u00ednh gi\u00e0 y\u1ebfu, tuy\u1ec3n th\u00eam l\u00ednh tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-157-1\">\u0110\u00fac chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m m\u0169i t\u00ean, 'chu\u00f4ng' nguy\u00ean l\u00e0 's\u1eaft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n tr\u00edch y\u1ebfu v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 13, s\u1ef1 ki\u1ec7n L\u00fd Thu\u1eadn \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-157-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-2\"> 'th\u00e2n' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean v\u0103n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-157-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-3\"> Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do h\u00e0nh dinh H\u1ea1p ch\u00e2u t\u1ea5u l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng t\u01b0, 'H\u1ea1p ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'H\u1ea1p xuy\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-157-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-4\"> Nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m quy\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 v\u1eady, ch\u1eef 'Nhi\u00ean' v\u00e0 'C\u1ea3m' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-157-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-5\">Tr\u1eabm m\u1ed7i ng\u00e0y \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 ch\u1ecdn c\u00e1c quan l\u1ea1i gi\u1ecfi, ch\u1eef 'h\u1eadu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u1ef1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-157-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-6\">Ch\u1eef 't\u1ea5t' b\u1ecb thi\u1ebfu trong nguy\u00ean b\u1ea3n, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-157-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-7\">Nguy\u00ean v\u0103n c\u00f3 ch\u1eef 's\u1ee9' sau 'v\u1eadn', nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i. <a href=\"#return-footnote-157-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-8\"> 'L\u00e3o' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Gi\u1ea3', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-157-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-9\"> 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00ed', theo c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-157-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-10\">Sai em v\u00e0o ch\u1ea7u nguy\u1ec7n tu\u00e2n theo ch\u1ee9c c\u1ed1ng: ch\u1eef 'Nguy\u1ec7n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n b\u1ed5 sung. Ch\u1eef 'sai em' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'sai con'. <a href=\"#return-footnote-157-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-11\">D\u00f9 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p hay bi\u1ebfn c\u1ed1: ch\u1eef 'ph\u00fac' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u00f4ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-157-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-12\">'l\u1ea5y t\u0129nh m\u00e0 d\u1ea7n trong s\u1ea1ch' ch\u1eef 't\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u00e3i', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-157-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-13\">Ch\u1eef 'c\u1ed1' trong 'c\u1ed1 nh\u00e2n Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 tr\u00ed s\u0129' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-157-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-14\">C\u00e2u 'h\u1eefu \u0111i\u1ec7u th\u1ee5c thi' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-157-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-15\">C\u00e2u 'b\u1ea5t \u01b0ng di\u1ec7c ng\u1ed9' v\u1ed1n l\u00e0 'di\u1ec7c \u1ee9ng b\u1ea5t ng\u1ed9', theo 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-157-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-16\"> V\u1ecbnh t\u00e2u xin c\u1eed c\u1eadn th\u1ea7n t\u00e2m ph\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p ch\u1ee7 s\u00fay 's\u00fay' nguy\u00ean l\u00e0 't\u01b0\u1edbng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a c\u00e2u tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-157-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-17\"> 'B\u1ea3n k\u1ef7' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u1eed k\u1ef7', d\u1ef1a v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-157-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-18\"> Tr\u1eabm \u1ee7y nhi\u1ec7m sai l\u1ea7m 'sai l\u1ea7m' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00f4ng ph\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n' quy\u1ec3n 4 th\u01b0\u1ee3ng, 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u00f4ng d\u1eb9p L\u00fd Thu\u1eadn c\u1ea3i. <a href=\"#return-footnote-157-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-19\"> Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1eaft d\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n Th\u1ee5c 'cung c\u1ea5p cho' nguy\u00ean thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t' quy\u1ec3n 13 L\u00fd Thu\u1eadn chi bi\u1ebfn b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-157-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-20\"> 'chia' ch\u1eef g\u1ed1c khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' d\u1eabn tr\u00ean v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-157-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-21\"> 'gi\u1eb7c' ch\u1eef g\u1ed1c khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' d\u1eabn tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-157-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-22\">'K\u1ebf \u00c2n \u0111\u00e3 ph\u00e2n binh \u0111i b\u1ed1n ph\u00eda' ch\u1eef 'K\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ee9c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ee5c' \u0111\u00e3 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-157-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-23\">'Sai khuy\u00ean K\u1ebf \u00c2n chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa' ch\u1eef 'Khuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-157-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-24\">'K\u1ebf \u00c2n li\u1ec1n t\u1ef1 chia qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf C\u01a1 Ch\u00e2u' ch\u1eef 'T\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nh\u1eadt', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-157-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-25\">'Xem H\u00e0n K\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u1edf \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c' ch\u1eef 'Xem' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1eadp', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-157-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-157-26\">Ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a gi\u1ed1ng, nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Ph\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 Gi\u00e1m ng\u1ef1a c\u00e1c ch\u00e2u trong quy\u1ec3n 19 c\u1ee7a s\u00e1ch 'Ch\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7', v\u00e0 \u0111i\u1ec1u 4, quy\u1ec3n 21 m\u1ee5c binh trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-157-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":19,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-157","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":158,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/157\/revisions\/158"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/157\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=157"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=157"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}