{"id":159,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=159"},"modified":"2025-07-04T02:25:12","modified_gmt":"2025-07-04T02:25:12","slug":"quyen-37-nam-chi-dao-nguyen-nien-at-mui-995","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-37-nam-chi-dao-nguyen-nien-at-mui-995\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 37: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u1ea4T M\u00d9I, 995)","rendered":"QUY\u1ec2N 37: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u1ea4T M\u00d9I, 995)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u00e1ng n\u0103m c\u00f9ng n\u0103m<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n <i>(ng\u00e0y 1)<\/i>, Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u.\r\n\r\n[2] L\u00fac \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110oan C\u1ee7ng, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00e2y d\u1ef1ng Th\u01b0\u1ee3ng Thanh cung \u1edf ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng trong c\u1eeda Chi\u00eau D\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>\"Khi Tr\u1eabm c\u00f2n \u1edf phi\u00ean v\u1ecb, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau qu\u00fd, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Tr\u1eabm b\u00e8n \u0111em h\u1ebft [c\u1ee7a c\u1ea3i] bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng cung n\u00e0y, nh\u1eb1m c\u1ea7u ph\u00fac cho b\u00e1ch t\u00ednh, kh\u00f4ng d\u00f9ng ti\u1ec1n trong kho.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Mi\u1ec5n tham gia x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c c\u01a1 y\u1ebfu, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u1eaft g\u00e2y hao t\u1ed1n, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u1ea5y m\u1ee1 m\u00e1u c\u1ee7a b\u00e1ch t\u00ednh.\"<\/i> Vua nghe xong im l\u1eb7ng. M\u1ea5y n\u0103m sau, c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1eabn ch\u01b0a xong, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u00e2u ph\u00ea ph\u00e1n, v\u00ec th\u1ebf Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1eebng l\u1ea1i. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, trong cung l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n l\u1ea5y ra nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u00e0ng b\u1ea1c c\u0169 trong Nam cung, \u0111em b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng, ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, cung th\u00e0nh, g\u1ed3m 1.242 gian, Vua th\u00e2n ch\u1ee7 vi\u1ebft b\u1ea3ng hi\u1ec7u, ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn kh\u1ea5n l\u1ec5.\r\n\r\n[3] \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, d\u00e2n ch\u00fang \u0111a s\u1ed1 b\u1ecf ngh\u1ec1 g\u1ed1c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u00e0y c\u1ea5y, n\u00ean nh\u00e0 \u00edt th\u00f3c d\u01b0, \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1ee3i ch\u01b0a khai th\u00e1c. Th\u1ea7n m\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u1ec1 n\u00f4ng, \u0111\u1ec1u t\u00ecm t\u00f2i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng l\u1ee3i h\u1ea1i, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i s\u1eeda sang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, l\u1eadp ph\u00e9p d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc, b\u00e0n b\u1ea1c trong s\u00e1ch v\u1edf, xem x\u00e9t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 g\u1ed1c ng\u1ecdn. T\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, H\u1ee9a, \u0110\u1eb7ng, D\u0129nh c\u00f9ng Th\u00e1i, T\u00fac, B\u1ea1c cho \u0111\u1ebfn Th\u1ecd Xu\u00e2n, vi\u1ec7c d\u00f9ng th\u1ee7y l\u1ee3i khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, d\u1ea5u t\u00edch \u0111\u1ec1u c\u00f2n.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ed5 h\u1ecdc, chia l\u00e0m c\u00e1c quan ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00f4ng, m\u1edf r\u1ed9ng ru\u1ed9ng c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng su\u1ed1t th\u1ee7y l\u1ee3i, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh t\u1ea3n m\u1ea1n d\u01b0\u1edbi v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng. M\u1ed7i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p m\u1ed9t con tr\u00e2u, c\u00e0y c\u1ea5y n\u0103m v\u1ea1n m\u1eabu, tuy theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u0103m m\u1eabu, nay h\u00e3y khai kh\u1ea9n m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ee3i l\u00e2u ng\u00e0y th\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c. M\u1ed7i m\u1eabu \u01b0\u1edbc t\u00ednh thu ba h\u1ed9c, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c, trong ph\u1ea1m vi b\u1ea3y ch\u00e2u, l\u1eadp hai m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3n[footnote] S\u00e1ch 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u1ee5c v\u0103n t\u1eadp t\u1ed3n' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y \u0111\u1ed3n'.[\/footnote], m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u0103ng th\u00eam, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n, thi h\u00e0nh trong hai ba n\u0103m, \u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m kho \u0111\u1ee5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u1edf Giang, Ho\u00e0i. Ru\u1ed9ng d\u00e2n ch\u01b0a khai kh\u1ea9n, quan gi\u00fap tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, ru\u1ed9ng c\u00f4ng ch\u01b0a khai kh\u1ea9n, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n khai kh\u1ea9n, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng theo l\u1ec7 ch\u1ee7 kh\u00e1ch c\u1ee7a d\u00e2n gian, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Ph\u00f3 T\u1eed n\u00f3i 'M\u1ec7nh tr\u1eddi treo cao, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi tuy c\u00f3 tu s\u1eeda, n\u1ebfu g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u00f9a, th\u00ec c\u00f4ng s\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ed5 b\u1ecf. Ph\u00e9p l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc nh\u1edd v\u00e0o s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi n\u1ebfu tu s\u1eeda t\u1ed1t, th\u00ec l\u1ee3i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00e1c h\u1ebft.' H\u01a1n n\u1eefa, thi\u1ec7t h\u1ea1i do s\u00e2u b\u1ecd l\u1ea1i \u00edt h\u01a1n ru\u1ed9ng kh\u00f4, ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tu s\u1eeda, l\u1ee3i \u00edch g\u1ea5p b\u1ed9i, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi ru\u1ed9ng kh\u00f4.\"<\/i>\r\n\r\nVua xem t\u1ea5u khen ng\u1ee3i, li\u1ec1n sai \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Tuy\u1ec3n v\u00e0 Quang L\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u xem x\u00e9t, kinh l\u00fd vi\u1ec7c \u1ea5y. Tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi L\u01b0 Giang; L\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi Nam Sung.\r\n\r\n[4] B\u1ea5y gi\u1edd, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai Ty m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Khai Phong T\u00f4n T\u1ea7n l\u00e0m Gi\u00e1o th\u1ee5 cho Ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u00f4n. L\u00fac \u1ea5y, Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n T\u00f4ng, T\u1ec3 th\u1ea7n L\u00fd Th\u1ea1ch t\u1eebng t\u00e2u: 'Th\u00e1i t\u1eed c\u00f3 ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 gi\u00e1ng s\u00e1t n\u00e0o, xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Gi\u1ea3ng \u0111\u1ed9c cho c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng.' Nay Ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u00f4n \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Ho\u00e0n v\u1ec7, xin l\u1ea5y danh hi\u1ec7u Gi\u00e1o th\u1ee5.\"<\/i> Vua nghe theo. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c con c\u1ee7a Ph\u00f9 L\u0103ng \u0110i\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111ang \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh h\u1ecdc t\u1eadp.\r\n\r\n[5] \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Khi\u1ebft \u0110an H\u00e0n \u0110\u1ee9c Uy d\u1eabn m\u1ea5y v\u1ea1n k\u1ef5 binh d\u1ee5 d\u1ed7 t\u1ed9c L\u1eb7c L\u00e3ng Ng\u00f4i c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn c\u1ee7a 16 ph\u1ee7 l\u00e0 M\u00e3 V\u0129 t\u1eeb Ch\u1ea5n V\u0169 ti\u1ebfn v\u00e0o c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh d\u1eabn qu\u00e2n khinh k\u1ef5 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch t\u1ea1i T\u1eed H\u00e0 H\u1ed1c. C\u00e1c t\u1ed9c L\u1eb7c L\u00e3ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, gi\u1ea3 l\u00e0m qu\u00e2n Ph\u1ee7 Ch\u00e2u theo sau, khi\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, ch\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, b\u1ecf l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ea1y qua s\u00f4ng. T\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbch hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1i \u00fay \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft, T\u01b0 \u0111\u1ed3, X\u00e1 l\u1ee3i ch\u1ebft h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 l\u0129nh Th\u1ed5 H\u1ed3n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n \u0110\u1ee9c Uy ch\u1ec9 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00ecnh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Ng\u1ef1 Khanh sai s\u1ee9 t\u00e2u tin th\u1eafng tr\u1eadn. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u00e1 \u0111\u1ecbch, r\u1ed3i c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u x\u00fa, ti\u1ebfn d\u1ec5 m\u00e0 lui c\u0169ng d\u1ec5. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng r\u0103n bi\u00ean t\u01b0\u1edbng ch\u1edb tranh phong v\u1edbi ch\u00fang, ch\u1edd ch\u00fang v\u00e0o s\u00e2u r\u1ed3i chia qu\u00e2n k\u1ef3 binh ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh, \u1eaft kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00ean n\u00e0o s\u1ed1ng s\u00f3t. Nay qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi Tr\u1eabm.\"<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1 T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c nghe tin gi\u1eb7c v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, d\u00f9ng ph\u00e9p Th\u00e1i B\u1ea1ch V\u1ea1n Th\u1eafng Quy\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u00f3i, n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>\"Gi\u1eb7c tuy nh\u1edd th\u00e1ng n\u0103m thu\u1eadn l\u1ee3i, th\u1eeba kim kh\u00ed m\u00e0 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u1eb7p tu\u1ebf tinh \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch, \u0111\u1ea1i k\u1ef5 trong binh ph\u00e1p. Ch\u00fang \u1eaft t\u1ef1 b\u1ea1i, ch\u1eb3ng c\u1ea7n lo l\u1eafng.\"<\/i> Kh\u00e1ch ng\u1ed3i nghe \u0111\u1ec1u ng\u1ee1 ng\u00e0ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi th\u00e1n ph\u1ee5c.\r\n\r\n[6] Cu\u1ed1i n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng, Vua ra chi\u1ebfu l\u1ea5y ng\u00f4i nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 t\u1ea1i ph\u01b0\u1eddng H\u01b0ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 x\u00e2y \u0111\u1ea1o cung. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1ea1o cung ho\u00e0n th\u00e0nh, g\u1ed3m 265 gian, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed9ng Ch\u00e2n. Vua ch\u1ecdn c\u00e1c n\u1eef quan t\u1eeb kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed3 H\u1ef1u Huy\u1ec1n c\u00f9ng 31 ng\u01b0\u1eddi, cho \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00f3.\r\n\r\n[7] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tri\u1ec7u T\u00e1n t\u1eeb ch\u1ee9c \u1edf Kinh Tri\u1ec7u, v\u1ec1 nh\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng, Vua l\u1ea1i l\u1ec7nh cho T\u00e1n chuy\u00ean tr\u00e1ch ki\u1ec3m tra s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tam ty. Nh\u00e2n d\u1ecbp c\u1ea3i c\u00e1ch quan ch\u1ee9c tam ty, T\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi \u0111\u00f4 gi\u00e1m. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh X\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, c\u0169ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ti\u1ec3u l\u1ea1i tam ty, th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi T\u00e1n, c\u00f9ng nhau \u0103n \u00fd, d\u1ea7n th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00ean T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9, Di\u00eam thi\u1ebft \u0111\u00f4 gi\u00e1m. Hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1eeba nh\u1eadn ch\u1ee9c, c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean ng\u1ea1o m\u1ea1n, l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c phi ph\u00e1p. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a T\u00e1n, c\u1ea3 nh\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, X\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9. Sau khi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb ban ch\u1ebft t\u1ea1i n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng vui m\u1eebng. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Qu\u00e2n t\u1eed v\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n, nh\u01b0 lan t\u1ed1t v\u00e0 gai g\u00f3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 tuy\u1ec7t di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00f9y v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu to\u00e0n l\u00e0 qu\u00e2n t\u1eed, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t?\"<\/i> Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1eddi \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, b\u1ed1n k\u1ebb x\u1ea5u c\u00f2n \u1edf tri\u1ec1u, th\u00ec ba \u0111\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, d\u00e2n ch\u00fang thu\u1ea7n ph\u00e1c, \u0111\u00e3 c\u00f3 ti\u1ec3u nh\u00e2n r\u1ed3i. Nay nh\u1eefng k\u1ebb m\u1eb7c \u00e1o nho, gi\u1eef ch\u1ee9c thanh cao, c\u0169ng th\u01b0\u1eddng k\u1ebft b\u00e8 v\u1edbi ti\u1ec3u nh\u00e2n, v\u00ec m\u01b0u c\u1ea7u an to\u00e0n cho m\u00ecnh, nh\u01b0 X\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ean l\u1ea1i \u0111i h\u1ea7u h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n.\"<\/i>\r\n\r\n[8] C\u00e1c ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng t\u1ea5u v\u1ec1 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i l\u00e9n d\u00f9ng v\u1eadt trong kho. Vua b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh. N\u1ebfu quan l\u1ea1i l\u00e9n l\u1ea5y v\u1eadt trong kho, d\u00f9 l\u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean tr\u1ed9m, th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00ednh? Nh\u01b0ng n\u1ebfu che ch\u1edf k\u1ebb x\u1ea5u, t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh gian \u00e1c, l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1, th\u00ec t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp \u1ea5y l\u1edbn l\u1eafm.\"<\/i>\r\n\r\n[9] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd x\u1eed \u00e1n, nh\u1eefng t\u1ed9i \u0111\u1ed3, tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u1ea7n th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1edbi quan th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e9t t\u1ed9i ph\u00e2n minh.\r\n\r\n[10] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua sai Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00f9a, mi\u1ebfu \u1edf kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a. L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 \u0111i c\u00fang t\u1ebf \u1edf Ng\u0169 Nh\u1ea1c. Theo l\u1ec7 c\u0169, Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n r\u1ed3i ph\u00e1i \u0111i. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng t\u00e2u: <i>\"Theo l\u1ec5, Ng\u0169 Nh\u1ea1c ngang h\u00e0ng v\u1edbi tam c\u00f4ng, nay tuy \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i. Thi\u00ean t\u1eed g\u1ecdi t\u00ean, e kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u1ed5 ch\u1ebf. Xin t\u1eeb nay kh\u00f4ng vi\u1ebft l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 t\u00f4n ty \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang th\u1ee9 t\u1ef1, l\u1ec5 nghi kh\u00f4ng sai.\"<\/i> Vua t\u1ef1 tay ph\u00ea \u1edf cu\u1ed1i t\u1edd t\u00e2u: <i>\"X\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c T\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ecbu khom l\u01b0ng b\u00e1i l\u1ea1y m\u01b0a gi\u00f3, hu\u1ed1ng chi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm v\u00ec ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n, c\u1ea7u nguy\u1ec7n \u1edf Tang L\u00e2m c\u00f2n kh\u00f4ng ng\u1ea1i, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ebft l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n, c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec?\"<\/i>\r\n\r\n[11] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c thi\u1ebfu gi\u00e1m S\u00e1ch T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng t\u1ef1 \u00fd d\u00f9ng l\u1ee5a trong kho, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Thi\u1ec7n b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u00e0m tri ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u. Khi \u1ea5y c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp t\u1ee5 t\u1eadp d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n, \u0111\u1ecbnh ph\u00e1 c\u1ea7u s\u00f4ng Thi\u1ec1n Ch\u00e2u r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh hai ch\u00e2u T\u1eeb v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng, ban ng\u00e0y gi\u01b0\u01a1ng c\u1edd \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0ng m\u1ea1c. C\u00e1c qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn ph\u00e1t binh ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. S\u00e1ch T\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn 300 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00e2u, d\u00f2 bi\u1ebft ch\u00fang v\u1eeba v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn, li\u1ec1n \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1ea5u k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, Vua ra chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169, b\u1ed5 l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ra chi\u1ebfu mi\u1ec5n cho ch\u00e2u Duy\u1ec5n kho\u1ea3n thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m 16 v\u1ea1n 4.800 b\u00f3 c\u1ecf v\u00e0ng, c\u1ecf kinh t\u1eed, c\u1ecf giao sam. L\u1ea1i sai c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ki\u1ec3m tra trong khu v\u1ef1c m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 kho\u1ea3n thu v\u00f4 danh n\u00e0o t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n h\u1ebft.\r\n\r\n[13] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng ba, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u0110inh M\u00f9i, Vua ra chi\u1ebfu l\u1ea5y m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1eadu trong kho quan[footnote]'M\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1eadu trong kho quan', ch\u1eef '\u0111\u1eadu' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u00fac', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 tham kh\u1ea3o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n th\u1ef1c h\u00f3a 5.7.3, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] c\u1ea5p cho d\u00e2n \u1edf kinh k\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c qu\u1eadn n\u1ed9i \u0111\u1ecba l\u00e0m gi\u1ed1ng. C\u00f3 vi\u00ean quan xin gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ng\u1ef1a qu\u1ed1c, Vua n\u00f3i: <i>\"M\u01b0a xu\u00e2n \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00e0u m\u1ee1, d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ed1ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 khai th\u00e1c h\u1ebft ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111\u1ea5t \u0111ai. H\u00e3y l\u1ea5y h\u1ebft kho m\u00e0 c\u1ea5p cho h\u1ecd, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd thu \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n. Ng\u1ef1a qu\u1ed1c \u0103n c\u1ecf kh\u00f4 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty b\u1ea3o c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean, g\u1eedi qua tr\u1ea1m truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean, giao cho Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n xem x\u00e9t xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p thu\u1eadn hay kh\u00f4ng.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua sai v\u00e0i tr\u0103m v\u1ec7 s\u0129 t\u1eadp b\u1eafn \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn xem. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Di\u00ean T\u00edn v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Vua ban cho L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ba chi\u1ebfc cung m\u1ea1nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ee9c k\u00e9o \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ea1ch s\u00e1u \u0111\u1ea5u. K\u1ebf Thi\u00ean ngh\u0129 r\u1eb1ng Vua mu\u1ed1n ra oai v\u1edbi ngo\u1ea1i t\u1ed9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 ai c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 \u0111\u1ec1u gi\u01b0\u01a1ng cung b\u1eafn th\u1eb3ng, c\u00f2n d\u01b0 s\u1ee9c. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 r\u1ea5t kinh h\u00e3i. Vua c\u01b0\u1eddi h\u1ecfi Ph\u1ed5: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung d\u00e1m \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng?\"<\/i> Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ed9 t\u1ed9c Ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc cung y\u1ebfu t\u00ean ng\u1eafn, ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u00e1i n\u00e0y to l\u1edbn, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n r\u1ed3i, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1!\"<\/i> Vua li\u1ec1n b\u1ea3o Ph\u1ed5: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u1ec1u ngh\u00e8o kh\u1ed5, \u0103n m\u1eb7c th\u00f4 s\u01a1, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng luy\u1ebfn ti\u1ebfc. K\u1ebf Thi\u00ean sao kh\u00f4ng t\u1ef1 quay v\u1ec1, m\u00e3i m\u00e3i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang?\"<\/i>\r\n\r\n[16] L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u00ean d\u1eabn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 T\u1ea7n Kh\u1ea3 Quan, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch nh\u1eb9, l\u00fac \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p[footnote]'chi\u1ebfm' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u00eam', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan quy\u1ec3n 61 ph\u1ea7n 3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i[\/footnote]\uff0ckh\u00ed kh\u00e1i \u0111\u1ea7y nhi\u1ec7t huy\u1ebft, Vua nh\u00ecn \u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n; l\u1ea1i c\u00f3 Tr\u1ea7n Li\u00eam t\u1ef1 k\u1ec3 r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng l\u00e0m Ch\u1ee9c B\u1ea1 \u1edf \u1ea5p thu\u1ed9c Ch\u00e2u K\u00fd, c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00f2ng gi\u1eef th\u00e0nh l\u0169y: ban chi\u1ebfu cho c\u1ea3 hai ng\u1ea1ch H\u1eefu Ban \u0110i\u1ec7n Tr\u1ef1c, ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u00c1p Sai Khi\u1ec3n, ban cho \u00e1o t\u00eda, gi\u00e0y, h\u1ed1t v\u00e0 100 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c. Vua b\u1ea3o h\u1ecd: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a Tr\u1eabm, Tr\u1eabm ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u00e2n hu\u1ec7. N\u0103m sau n\u1ebfu si\u00eang n\u0103ng c\u1ea7n m\u1eabn, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i ch\u1ee9c v\u0103n th\u00ec c\u0169ng s\u1ebd cho.\"<\/i>\r\n\r\n[17] Chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng thi tuy\u1ec3n C\u1ed1ng c\u1eed.\r\n\r\n[18] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00e3 \u0110oan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua b\u1ea3o M\u00f4ng Ch\u00ednh: <i>\"B\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a tr\u0103m quan. Tr\u1eabm th\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf Trung th\u01b0 nhi\u1ec1u, mu\u1ed1n c\u00f9ng khanh chia s\u1ebb ph\u1ea7n c\u00f4ng vi\u1ec7c.\"<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o L\u00e3 \u0110oan: <i>\"\u1ede mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng h\u00e3o huy\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Khanh n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 <i>\"\u0110i\u1ebfu ng\u01b0\"<\/i>, c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: <i>\"Mu\u1ed1n nh\u1eed c\u00e1 v\u00e0ng v\u1ef1c s\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5u, c\u1ea7n h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi c\u00e2u \u1edf B\u00e0n Kh\u00ea.\"<\/i> \u00fd ch\u1ec9 mu\u1ed1n giao vi\u1ec7c cho L\u00e3 \u0110oan. Sau \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y, M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, L\u00e3 \u0110oan l\u00ean l\u00e0m t\u01b0\u1edbng.\r\n\r\nL\u00e3 \u0110oan l\u00e0m quan su\u1ed1t b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, Vua th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfc r\u1eb1ng d\u00f9ng \u00f4ng qu\u00e1 mu\u1ed9n. \u00d4ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng c\u1ea9n tr\u1ecdng, bi\u1ebft n\u1eafm \u0111\u1ea1i c\u1ee5c, l\u1ea5y thanh t\u0129nh gi\u1ea3n d\u1ecb l\u00e0m g\u1ed1c. Khi t\u1ea5u tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, c\u00e1c quan \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, c\u00f2n L\u00e3 \u0110oan hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang. M\u1ed9t h\u00f4m, trong cung ban s\u1eafc ch\u1ec9 khuy\u00ean r\u0103n: <i>\"T\u1eeb nay, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u1edf Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua L\u00e3 \u0110oan xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng[footnote]'S\u1ef1' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 281 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung[\/footnote], r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u tr\u00ecnh.\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>(L\u00e3 H\u1ed1i b\u1ed5 sung v\u00e0o 'Ch\u00e1nh Hu\u1ec7 C\u00f4ng truy\u1ec1n', s\u1eeda l\u1ea1i c\u00e2u <i>\"hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang\"<\/i> th\u00e0nh <i>\"L\u00e3 \u0110oan c\u1ea7m h\u1ed1t \u0111\u1ee9ng lui, ch\u1edd Vua h\u1ecfi\"<\/i>, l\u00e0 l\u1eddi t\u00f4 v\u1ebd. Nay v\u1eabn d\u00f9ng nguy\u00ean v\u0103n.)<\/i>\r\n\r\n[19] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung ki\u00eam Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u1edbi T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u1eebng c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0n l\u00e2m, nh\u01b0ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i b\u1ea5t h\u00f2a. \u0110\u1ebfn khi D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean Trung th\u01b0, K\u1ef5 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng sai s\u00f3t c\u1ee7a \u00f4ng. Khi D\u1ecbch Gi\u1ea3n m\u1ea5t ch\u1ee9c, K\u1ef5 thay th\u1ebf \u00f4ng.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i, K\u1ef5 l\u00fac n\u1eafm ch\u1ee9c Kh\u1ea3o c\u00f4ng, Kh\u1ea3o c\u00f4ng l\u00e0 thu\u1ed9c quan c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i. Chu\u1ea9n c\u00f2n tr\u1ebb, m\u1edbi ti\u1ebfn th\u00e2n, kh\u00ed th\u1ebf h\u0103ng h\u00e1i, mu\u1ed1n c\u00e1c b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh quy ph\u1ee5 m\u00ecnh. K\u1ef5 ng\u00e0y \u0111\u00eam ng\u1ed3i \u1edf s\u1ea3nh coi vi\u1ec7c, m\u1ed7i khi m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ee3i Chu\u1ea9n ra v\u00e0o c\u1eeda t\u1ec9nh, ch\u1ec9 v\u00e1i ch\u00e0o r\u1ed3i lui, kh\u00f4ng n\u00f3i chuy\u1ec7n g\u00ec. Chu\u1ea9n c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng, b\u00e8n m\u1eddi K\u1ef5 v\u00e0o n\u00f3i chuy\u1ec7n. K\u1ef5 \u1ee9ng \u0111\u1ed1i nhanh nh\u1eb9n, gi\u1ecfi tranh lu\u1eadn, khi\u1ebfn Chu\u1ea9n t\u00e2m ph\u1ee5c, b\u00e8n coi nh\u01b0 anh, h\u1ebft l\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean Vua. Vua c\u0169ng mu\u1ed1n d\u00f9ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i bi\u1ebft ng\u00e0y \u1edf Giang bi\u1ec3u, K\u1ef5 th\u01b0\u1eddng hay gi\u00e8m pha ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, L\u00fd D\u1ee5c gi\u1ebft Phan H\u1eefu, K\u1ef5 t\u1eebng tham gia m\u01b0u k\u1ebf, trong l\u00f2ng c\u00f2n nghi ng\u1ea1i. H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3i chi\u1ebfu Do\u00e3n Hi C\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang bi\u1ec3u, K\u1ef5 t\u1eebng \u0111\u1ed1i x\u1eed t\u1eed t\u1ebf v\u1edbi h\u1ecd.\r\n\r\nM\u1ed9t \u0111\u00eam, Vua tri\u1ec7u Hi C\u1ed5 v\u00e0o h\u1ea7u ch\u1eef trong c\u1ea5m cung, <i>(theo <i>\"K\u00fd v\u0103n\"<\/i> l\u00e0 \u0111\u00e3i chi\u1ebfu c\u1ea7m k\u1ef3, nay theo <i>\"Qu\u1ed1c s\u1eed\"<\/i>)<\/i>, nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecfi v\u1ec1 nguy\u00ean c\u1edb Phan H\u1eefu m\u1eafc t\u1ed9i. Hi C\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"L\u00fd D\u1ee5c gi\u1eadn H\u1eefu can gi\u00e1n qu\u00e1 th\u1eb3ng th\u1eafn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do K\u1ef5 m\u01b0u t\u00ednh.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ecdi nghi ng\u1edd tan bi\u1ebfn, m\u00e0 Chu\u1ea9n l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed K\u1ef5 kh\u00f4ng ng\u1eebng. Khi c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh, K\u1ef5 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Chu\u1ea9n c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea9n th\u1eadn, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do Chu\u1ea9n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, K\u1ef5 kh\u00f4ng can d\u1ef1, ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n <i>\"Th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\"<\/i>, n\u00f3i l\u1eddi ng\u1ecdt ng\u00e0o kh\u00e9o l\u00e9o m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 n\u00ean c\u00f9ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ph\u00e2n ng\u00e0y c\u1ea7m \u1ea5n, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ban ch\u00ednh nha, v\u1ecb tr\u00ed tr\u01b0\u1edbc kia kh\u00e1c nhau, n\u00ean h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, g\u1eb7p vi\u1ec7c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng x\u1eed s\u1ef1 v\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i ch\u00ednh qu\u00e2n qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc kia, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u00f4ng, sau \u0111\u00f3 \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Ph\u1ed5 suy gi\u1ea3m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u san \u0111\u1ec1u nhi\u1ec7m v\u1ee5, r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh. L\u00e3 \u0110oan ban \u0111\u1ea7u c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tr\u01b0\u1edbc, lo Chu\u1ea9n kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, b\u00e8n t\u00e2u: <i>\"Khi huynh th\u1ea7n l\u00e0 D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, mong kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u1ef1u ch\u1ebf.\"<\/i> Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghe theo, c\u0169ng \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng Chu\u1ea9n v\u1eady.\r\n\r\n<i>(Theo <i>\"Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i>: Ban \u0111\u1ea7u, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00e1c b\u1eadc v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Xem ra Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7t Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, th\u1ef1c d\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u00e0o C\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, nay kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn.)<\/i>\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu cha m\u1eb9 \u0111ang \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Xuy\u00ean H\u1ea1p, Ch\u01b0\u01a1ng Tuy\u1ec1n, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, L\u0129nh Nam, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00f3n v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng.\r\n\r\n[22] Chuy\u00ean tr\u00e1ch tra x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i chi\u1ebfu, s\u1ebd x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban cho th\u01b0\u1eddng d\u00e2n Phan L\u00e3ng \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, thu h\u1ed3i chi\u1ebfu th\u01b0 v\u00ec h\u00e0nh vi c\u1ee7a L\u00e3ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"T\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0a, d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u1ea7u kh\u1ea5n kh\u1eafp n\u01a1i nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m, ph\u1ea3i ch\u0103ng trong ng\u1ee5c t\u00f9 c\u00f2n nhi\u1ec1u oan khu\u1ea5t?\"<\/i> Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u00ean <i>(?)<\/i> c\u00f9ng 14 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o xem x\u00e9t \u00e1n ng\u1ee5c. Tr\u1eeb c\u00e1c t\u1ed9i nh\u01b0 Th\u1eadp \u00e1c, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft, c\u1ed1 \u00fd gi\u1ebft, h\u1ee7y ho\u1ea1i s\u00f4ng ng\u00f2i, quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng v\u00e0 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng th\u00ec k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e0y v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e0nh; t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh[footnote]Ng\u00e0y h\u00f4m sau ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ch\u1eef 'D\u1ef1c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Nh\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1ef1 m\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"H\u00ecnh ph\u1ea1t l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, l\u00e0m sao kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o trung, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 v\u1eady. \u0110\u00f4ng H\u00e1n L\u01b0u Khoan ch\u1ec9 d\u00f9ng roi m\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 h\u1ed1i c\u1ea3i, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 uy m\u00e0 kh\u00f4ng t\u00e0n b\u1ea1o, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap th\u00e0nh \u0111\u1ee9c h\u00f3a.\"<\/i> Ba ng\u00e0y sau, m\u01b0a to s\u1ea5m l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e2u m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Ti\u1ec1n Chi\u00eau T\u1ef1, tri qu\u00e2n Th\u00f4ng L\u1ee3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn m\u1ed9t con chim l\u00f4ng \u0111\u1ecf v\u00e0 m\u1ed9t con th\u1ecf tr\u1eafng trong b\u1ed9 h\u1ea1t, n\u00f3i: <i>\"Chim t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng tinh d\u01b0\u01a1ng, th\u1ecf b\u00e1o \u0111i\u1ec1m \u00e2m, l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u h\u1ecfa \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ef1 quy ph\u1ee5c c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y. \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt qu\u00fd hi\u1ebfm, hi\u1ebfm khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f9ng l\u00fac, xin tuy\u00ean b\u1ed1 ghi v\u00e0o s\u1eed qu\u00e1n.\"<\/i> Vua nghe theo, b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n: <i>\"M\u00e0u chim \u0111\u1ecf nh\u01b0 son, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecfa \u0111\u1ee9c.\"<\/i> Chi\u00eau T\u1ef1 l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c.\r\n\r\n[26] Th\u00e1ng 5, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp 27 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed3m Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan L\u00fd Ph\u1ed5 thu\u1ed9c Tam ty, h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a c\u01a1 quan k\u1ebf to\u00e1n. Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd hi\u1ec3u r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y mi\u1ec7ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng t\u1ea5u th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, sai Trung s\u1ee9 \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, h\u1ea1n trong 5 ng\u00e0y ph\u1ea3i t\u1ea5u l\u00ean. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00e0m s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eb7t ra t\u1ed1t hay x\u1ea5u. Th\u1ea5y L\u00fd Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ea1m tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng ri\u00eang. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o Tr\u1ea7n Th\u1ee9 r\u1eb1ng, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi khanh, nh\u01b0ng v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u1ecd t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c, ch\u1eafc ch\u1eafn hi\u1ec3u r\u00f5 g\u1ed1c r\u1ec5. Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u1ecf th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u00f2a nh\u00e3, d\u1eabn d\u1eaft h\u1ecd ph\u00e2n t\u00edch, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u00f3 \u00edch. Th\u1ee9 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng r\u1eafn, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ea1 m\u00ecnh h\u1ecfi han.\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m ru\u1ed9ng n\u00ean h\u1ecfi n\u00f4 l\u1ec7, d\u1ec7t v\u1ea3i n\u00ean h\u1ecfi t\u1ef3 n\u1eef.\"<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i: <i>\"Phu t\u1eed v\u00e0o th\u00e1i mi\u1ebfu, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng h\u1ecfi, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd m\u00e0 h\u1ea1 m\u00ecnh v\u1edbi k\u1ebb ti\u1ec7n, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd t\u00f4n tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam.\r\n\r\n[27] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tri Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n v\u00e0 Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i, Phong b\u00e1c ty, th\u1ea5y ch\u1ebf s\u00e1ch c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ea5t ti\u1ec7n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u tr\u00ecnh b\u00e0y. Tang l\u1ec5 Khai B\u1ea3o Ho\u00e0ng h\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, V\u0169 X\u1ee9ng n\u00f3i v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8: <i>\"Ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1eebng l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean tu\u00e2n theo l\u1ec5 c\u0169.\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, Vua kh\u00f4ng vui. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, V\u0169 X\u1ee9ng b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i khinh su\u1ea5t, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tr\u1eeb ch\u00e2u. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"T\u00ednh c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean r\u0103n V\u0169 X\u1ee9ng, b\u1ea3o \u00f4ng \u1ea5y t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh. Nh\u01b0ng xem nh\u1eefng vi\u1ec7c \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ea5t c\u1ea5m th\u1ea5t, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nV\u0169 X\u1ee9ng t\u1eebng so\u1ea1n chi\u1ebfu th\u01b0 cho L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, K\u1ebf Thi\u00ean t\u1eb7ng 50 con ng\u1ef1a l\u00e0m qu\u00e0 bi\u1ebfu, V\u0169 X\u1ee9ng th\u1ea5y v\u0103n t\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec5, t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi \u1edf Tr\u1eeb ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u00e0 Tr\u1ecbnh Bao \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, V\u0169 X\u1ee9ng qu\u00fd t\u00e0i \u00f4ng ta, khi t\u1eeb bi\u1ec7t, mua t\u1eb7ng m\u1ed9t con ng\u1ef1a. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng mua ng\u1ef1a tr\u1ea3 gi\u00e1 th\u1ea5p, Vua n\u00f3i: <i>\"\u00d4ng \u1ea5y t\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i 50 con ng\u1ef1a c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ecbu tr\u1ea3 gi\u00e1 th\u1ea5p sao?\"<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, L\u00fd Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean 71 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 ba ty, Trung th\u01b0 tham hi\u1ec7u x\u00e9t duy\u1ec7t v\u00e0 ch\u1ecdn ra 44 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh, r\u1ed3i ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch; 19 vi\u1ec7c c\u00f2n l\u1ea1i sai Tr\u1ea7n Th\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua b\u00e0n v\u1ec1 ba ty, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm h\u00e1 ch\u1eb3ng bi\u1ebft t\u1ef1 cao t\u1ef1 \u0111\u1ea1i sao, ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed1n c\u1ee9u \u0111\u1eddi nu\u00f4i d\u00e2n n\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00faa g\u1ea1o c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2m ph\u00e2n x\u1eed. N\u1ebfu Tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u1ee5ng t\u00e2m, th\u00ec l\u00e0m sao ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c? Nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u00f4n qu\u00e2n y\u1ebfu k\u00e9m, c\u1ee7a c\u1ea3i trong thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00e0o tay v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t. \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c T\u00f4ng khi \u1edf L\u01b0\u01a1ng, D\u01b0\u01a1ng, c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eabn d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n c\u00f9ng, H\u00e0n Ho\u1ea3ng chuy\u00ean quy\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n H\u1ea3i, t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0110\u1ee9c T\u00f4ng sai con l\u00e0 H\u00e0n Cao \u0111\u1ebfn xin, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c[footnote] 'H\u1ed9c' ch\u1eef '\u0111\u1ea9u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote] \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nguy kh\u1ed1n. T\u00ecnh th\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00fac \u1ea5y \u0111\u1ee7 th\u1ea5y r\u00f5. Nay Tr\u1eabm thu th\u1eadp nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n nu\u00f4i n\u01b0\u1edbc, c\u1ee9u gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3. B\u1ecdn h\u00e0o h\u1ed9 l\u01b0u manh n\u1ebfu mong \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat \u01a1n hu\u1ec7 t\u1eeb Tr\u1eabm, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee7 so\u00e1i, t\u0103ng th\u00eam binh m\u00e3, r\u1ea5t h\u1ee3p th\u1eddi th\u1ebf.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 trong thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edbi m\u1ebb, tr\u00f4i ch\u1ea3y nh\u01b0 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, Tr\u1eabm lu\u00f4n ch\u0103m ch\u00fa nghe v\u00e0 x\u1eed l\u00fd. C\u00f2n v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 an nguy, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh suy t\u00ednh, chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eafp \u0111\u1eb7t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra m\u1edbi v\u1ed9i v\u00e0ng lo li\u1ec7u th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ecbp.\"<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u xa, kh\u00e9o n\u1eafm gi\u1eef v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1eeb xa, th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i m\u00e0 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c kh\u00f4n ngoan, gi\u1eef cho bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n?\"<\/i>\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, v\u1eeba k\u1ef3 v\u1ecdng cao l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0 H\u00e1n Nh\u1ecb S\u01b0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i xa, ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o T\u00e2y V\u1ef1c, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a huy\u1ebft h\u00e3n, b\u1ecb ch\u1eb7n \u1edf \u1ea3i Ng\u1ecdc M\u00f4n bu\u1ed9c ph\u1ea3i quay v\u1ec1, r\u1ed3i b\u1ecb vu c\u00e1o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Vu C\u1ed5, ch\u1ecbu \u00e1n tru di, khi\u1ebfn Qu\u1ea3ng L\u1ee3i ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch. L\u1ea1i nh\u01b0 T\u00f4 V\u0169 b\u1ecb giam gi\u1eef \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Thi\u1ec1n Vu m\u01b0\u1eddi ch\u00edn n\u0103m, tr\u1ea3i qua bao gian kh\u1ed5, v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng ti\u1ebft th\u00e1o c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n, nh\u01b0ng khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110i\u1ec3n thu\u1ed9c qu\u1ed1c. Tr\u1eabm th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i to\u00e0n di\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c m\u00e0 d\u00f9ng. T\u1eeb ch\u1ee9c Ti\u1ebft mao \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi hai ng\u00e0n th\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u x\u00e9t c\u00f4ng lao m\u00e0 ban ch\u1ee9c, d\u00f9 c\u00f4ng lao nh\u1ecf c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn, nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t. Nguy\u1ec7n v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 nghi ng\u1edd l\u1eabn nhau, c\u00f4ng lao nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i h\u1eadn th\u00f9, v\u00ec v\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 trung hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ecba v\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c h\u1ed7n lo\u1ea1n. T\u1eeb th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, T\u1ea5n tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c Vua h\u00e8n y\u1ebfu m\u1ea5t \u0111i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u1ed1ng ch\u1ebf, trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i h\u1ea7u chung m\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn, s\u1ef1 chi\u1ec1u chu\u1ed9ng v\u0169 th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1eabm th\u1ed1ng tr\u1ecb b\u1ed1n bi\u1ec3n, l\u1ea5y s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, d\u00f9 L\u00fd Qu\u1ea3ng c\u00f3 s\u1ed1ng l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do chi\u1ec1u chu\u1ed9ng.\"<\/i>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Thu nh\u1eadp t\u00e0i ch\u00ednh h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a qu\u1ed1c gia g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u01a1n n\u1eefa t\u1eeb gi\u1eefa th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 sau, phi\u00ean tr\u1ea5n t\u1ef1 \u00fd c\u00e1t c\u1ee9, thu\u1ebf m\u00e1 ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng v\u00e0o qu\u1ed1c kh\u1ed1. D\u01b0\u1edbi l\u1ea5n tr\u00ean, c\u01b0\u01a1ng k\u1ef7 b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00fang \u0111\u1eafn th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ec3 Tr\u1eabm ph\u1ea3i lo ngh\u0129 n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nVua li\u1ec1n tri\u1ec7u Tam ty s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 tr\u00e1ch c\u1ee9 vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 c\u00f4ng v\u1ee5. Th\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nay l\u00e3nh th\u1ed5 qu\u00e1 r\u1ed9ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, qu\u1ed1c d\u1ee5ng v\u00e0 qu\u00e2n nhu ti\u00eau t\u1ed1n l\u1edbn. \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u m\u1ed7i khi c\u00f3 thi\u00ean tai, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3m thu\u1ebf. Th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u1ee3i \u00edch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i s\u1ee3 x\u00e2m h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb g\u1ea1t b\u1ecf. D\u00f9 cho C\u1ea3nh Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, Tang Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n k\u00e9m c\u1ecfi, ch\u1ec9 bi\u1ebft ch\u0103m lo gi\u1ea5y t\u1edd, kh\u00f4ng gi\u00fap \u00edch g\u00ec cho th\u00e1nh \u0111\u1ee9c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4ng bi\u1ebfn, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ec1 l\u1ed1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng l\u1edbn nh\u1ecf, gi\u1ea3i quy\u1ebft kh\u00f3 kh\u0103n. V\u00ed nh\u01b0 ch\u1ee7 l\u1ea1i kho t\u00e0ng \u1edf kinh th\u00e0nh c\u1ea7n ph\u1ea3i thay ch\u1ee9c[footnote]B\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1eef 'th\u1ee5' tr\u01b0\u1edbc 'ch\u1ee7'.[\/footnote], n\u1ebfu gi\u1ea5y t\u1edd c\u00f2n m\u1ed9t ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec n\u0103m m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft, khi\u1ebfn h\u1ecd ngh\u00e8o kh\u1ed5, ch\u1ebft n\u01a1i h\u00e0ng x\u00f3m. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i h\u00f2a kh\u00ed sao?\"<\/i> Th\u1ee9 v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea1y nh\u1eadn t\u1ed9i.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Khai phong do\u00e3n Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Kh\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n l\u00e0ng Hoa D\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang thu\u1ed9c Chi\u00eau Kh\u00e1nh h\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con th\u1ecf \u0111en d\u00e2ng l\u00ean. Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Th\u1ecf \u0111en \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.\"<\/i> L\u1eef \u0110oan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"\u0110en l\u00e0 m\u00e0u c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, th\u1ecf l\u00e0 lo\u00e0i \u00e2m, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho Di \u0110\u1ecbch. Hoa l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c, Trung Qu\u1ed1c thu\u1ed9c d\u01b0\u01a1ng. Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1eafp c\u00f3 Di \u0110\u1ecbch v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u1eadn m\u0169 \u00e1o d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, b\u00e1o \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh cho qu\u1ed1c gia, d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e1i khang sao?\"<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn th\u00e1ng n\u0103m c\u00f9ng n\u0103m<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n <i>(ng\u00e0y 1)<\/i>, Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>[2] L\u00fac \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110oan C\u1ee7ng, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00e2y d\u1ef1ng Th\u01b0\u1ee3ng Thanh cung \u1edf ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng trong c\u1eeda Chi\u00eau D\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi Tr\u1eabm c\u00f2n \u1edf phi\u00ean v\u1ecb, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau qu\u00fd, ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Tr\u1eabm b\u00e8n \u0111em h\u1ebft [c\u1ee7a c\u1ea3i] bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng cung n\u00e0y, nh\u1eb1m c\u1ea7u ph\u00fac cho b\u00e1ch t\u00ednh, kh\u00f4ng d\u00f9ng ti\u1ec1n trong kho.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Mi\u1ec5n tham gia x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c c\u01a1 y\u1ebfu, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u1eaft g\u00e2y hao t\u1ed1n, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u1ea5y m\u1ee1 m\u00e1u c\u1ee7a b\u00e1ch t\u00ednh.&#8221;<\/i> Vua nghe xong im l\u1eb7ng. M\u1ea5y n\u0103m sau, c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1eabn ch\u01b0a xong, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng t\u00e2u ph\u00ea ph\u00e1n, v\u00ec th\u1ebf Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1eebng l\u1ea1i. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, trong cung l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ea1o s\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n l\u1ea5y ra nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u00e0ng b\u1ea1c c\u0169 trong Nam cung, \u0111em b\u00e1n \u1edf ch\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n l\u1ea1ng \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng, ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, cung th\u00e0nh, g\u1ed3m 1.242 gian, Vua th\u00e2n ch\u1ee7 vi\u1ebft b\u1ea3ng hi\u1ec7u, ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn kh\u1ea5n l\u1ec5.<\/p>\n<p>[3] \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u00e1ch n\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, d\u00e2n ch\u00fang \u0111a s\u1ed1 b\u1ecf ngh\u1ec1 g\u1ed1c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u00e0y c\u1ea5y, n\u00ean nh\u00e0 \u00edt th\u00f3c d\u01b0, \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1ee3i ch\u01b0a khai th\u00e1c. Th\u1ea7n m\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u1ec1 n\u00f4ng, \u0111\u1ec1u t\u00ecm t\u00f2i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng l\u1ee3i h\u1ea1i, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i s\u1eeda sang ch\u1ebf \u0111\u1ed9 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, l\u1eadp ph\u00e9p d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc, b\u00e0n b\u1ea1c trong s\u00e1ch v\u1edf, xem x\u00e9t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 g\u1ed1c ng\u1ecdn. T\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay, \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, H\u1ee9a, \u0110\u1eb7ng, D\u0129nh c\u00f9ng Th\u00e1i, T\u00fac, B\u1ea1c cho \u0111\u1ebfn Th\u1ecd Xu\u00e2n, vi\u1ec7c d\u00f9ng th\u1ee7y l\u1ee3i khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, d\u1ea5u t\u00edch \u0111\u1ec1u c\u00f2n.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ed5 h\u1ecdc, chia l\u00e0m c\u00e1c quan ch\u00e2u, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00f4ng, m\u1edf r\u1ed9ng ru\u1ed9ng c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng su\u1ed1t th\u1ee7y l\u1ee3i, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh t\u1ea3n m\u1ea1n d\u01b0\u1edbi v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c \u0111\u1ed3ng \u00e1ng. M\u1ed7i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p m\u1ed9t con tr\u00e2u, c\u00e0y c\u1ea5y n\u0103m v\u1ea1n m\u1eabu, tuy theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u0103m m\u1eabu, nay h\u00e3y khai kh\u1ea9n m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ee3i l\u00e2u ng\u00e0y th\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c. M\u1ed7i m\u1eabu \u01b0\u1edbc t\u00ednh thu ba h\u1ed9c, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c, trong ph\u1ea1m vi b\u1ea3y ch\u00e2u, l\u1eadp hai m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3n<a class=\"footnote\" title=\"S\u00e1ch 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u1ee5c v\u0103n t\u1eadp t\u1ed3n' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y \u0111\u1ed3n'.\" id=\"return-footnote-159-1\" href=\"#footnote-159-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ba tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u0103ng th\u00eam, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n, thi h\u00e0nh trong hai ba n\u0103m, \u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m kho \u0111\u1ee5n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u1edf Giang, Ho\u00e0i. Ru\u1ed9ng d\u00e2n ch\u01b0a khai kh\u1ea9n, quan gi\u00fap tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, ru\u1ed9ng c\u00f4ng ch\u01b0a khai kh\u1ea9n, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n khai kh\u1ea9n, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng theo l\u1ec7 ch\u1ee7 kh\u00e1ch c\u1ee7a d\u00e2n gian, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Ph\u00f3 T\u1eed n\u00f3i &#8216;M\u1ec7nh tr\u1eddi treo cao, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi tuy c\u00f3 tu s\u1eeda, n\u1ebfu g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u00f9a, th\u00ec c\u00f4ng s\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u1ed5 b\u1ecf. Ph\u00e9p l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc nh\u1edd v\u00e0o s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi n\u1ebfu tu s\u1eeda t\u1ed1t, th\u00ec l\u1ee3i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00e1c h\u1ebft.&#8217; H\u01a1n n\u1eefa, thi\u1ec7t h\u1ea1i do s\u00e2u b\u1ecd l\u1ea1i \u00edt h\u01a1n ru\u1ed9ng kh\u00f4, ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tu s\u1eeda, l\u1ee3i \u00edch g\u1ea5p b\u1ed9i, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi ru\u1ed9ng kh\u00f4.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem t\u1ea5u khen ng\u1ee3i, li\u1ec1n sai \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Tuy\u1ec3n v\u00e0 Quang L\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u xem x\u00e9t, kinh l\u00fd vi\u1ec7c \u1ea5y. Tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi L\u01b0 Giang; L\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi Nam Sung.<\/p>\n<p>[4] B\u1ea5y gi\u1edd, Vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai Ty m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Khai Phong T\u00f4n T\u1ea7n l\u00e0m Gi\u00e1o th\u1ee5 cho Ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u00f4n. L\u00fac \u1ea5y, Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n T\u00f4ng, T\u1ec3 th\u1ea7n L\u00fd Th\u1ea1ch t\u1eebng t\u00e2u: &#8216;Th\u00e1i t\u1eed c\u00f3 ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ee9c Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 gi\u00e1ng s\u00e1t n\u00e0o, xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Gi\u1ea3ng \u0111\u1ed9c cho c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng.&#8217; Nay Ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t v\u00e0 Ho\u00e0ng t\u00f4n \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c Ho\u00e0n v\u1ec7, xin l\u1ea5y danh hi\u1ec7u Gi\u00e1o th\u1ee5.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c con c\u1ee7a Ph\u00f9 L\u0103ng \u0110i\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh M\u1ef9 \u0111ang \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh h\u1ecdc t\u1eadp.<\/p>\n<p>[5] \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Khi\u1ebft \u0110an H\u00e0n \u0110\u1ee9c Uy d\u1eabn m\u1ea5y v\u1ea1n k\u1ef5 binh d\u1ee5 d\u1ed7 t\u1ed9c L\u1eb7c L\u00e3ng Ng\u00f4i c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn c\u1ee7a 16 ph\u1ee7 l\u00e0 M\u00e3 V\u0129 t\u1eeb Ch\u1ea5n V\u0169 ti\u1ebfn v\u00e0o c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh d\u1eabn qu\u00e2n khinh k\u1ef5 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea1i ph\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch t\u1ea1i T\u1eed H\u00e0 H\u1ed1c. C\u00e1c t\u1ed9c L\u1eb7c L\u00e3ng nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, gi\u1ea3 l\u00e0m qu\u00e2n Ph\u1ee7 Ch\u00e2u theo sau, khi\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, ch\u1ebft \u0111\u1ebfn s\u00e1u b\u1ea3y ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, b\u1ecf l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ea1y qua s\u00f4ng. T\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbch hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1i \u00fay \u0110\u1ed9t Quy\u1ebft, T\u01b0 \u0111\u1ed3, X\u00e1 l\u1ee3i ch\u1ebft h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 l\u0129nh Th\u1ed5 H\u1ed3n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n \u0110\u1ee9c Uy ch\u1ec9 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00ecnh. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Ng\u1ef1 Khanh sai s\u1ee9 t\u00e2u tin th\u1eafng tr\u1eadn. Vua tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u00e1 \u0111\u1ecbch, r\u1ed3i c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u x\u00fa, ti\u1ebfn d\u1ec5 m\u00e0 lui c\u0169ng d\u1ec5. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng r\u0103n bi\u00ean t\u01b0\u1edbng ch\u1edb tranh phong v\u1edbi ch\u00fang, ch\u1edd ch\u00fang v\u00e0o s\u00e2u r\u1ed3i chia qu\u00e2n k\u1ef3 binh ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh, \u1eaft kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00ean n\u00e0o s\u1ed1ng s\u00f3t. Nay qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi Tr\u1eabm.&#8221;<\/i> T\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u h\u00f4 v\u1ea1n tu\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 b\u1ed1 th\u1ef1 T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c nghe tin gi\u1eb7c v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, d\u00f9ng ph\u00e9p Th\u00e1i B\u1ea1ch V\u1ea1n Th\u1eafng Quy\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u00f3i, n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1: <i>&#8220;Gi\u1eb7c tuy nh\u1edd th\u00e1ng n\u0103m thu\u1eadn l\u1ee3i, th\u1eeba kim kh\u00ed m\u00e0 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u1eb7p tu\u1ebf tinh \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch, \u0111\u1ea1i k\u1ef5 trong binh ph\u00e1p. Ch\u00fang \u1eaft t\u1ef1 b\u1ea1i, ch\u1eb3ng c\u1ea7n lo l\u1eafng.&#8221;<\/i> Kh\u00e1ch ng\u1ed3i nghe \u0111\u1ec1u ng\u1ee1 ng\u00e0ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi th\u00e1n ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[6] Cu\u1ed1i n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng, Vua ra chi\u1ebfu l\u1ea5y ng\u00f4i nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 t\u1ea1i ph\u01b0\u1eddng H\u01b0ng \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 x\u00e2y \u0111\u1ea1o cung. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1ea1o cung ho\u00e0n th\u00e0nh, g\u1ed3m 265 gian, \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed9ng Ch\u00e2n. Vua ch\u1ecdn c\u00e1c n\u1eef quan t\u1eeb kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed3 H\u1ef1u Huy\u1ec1n c\u00f9ng 31 ng\u01b0\u1eddi, cho \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[7] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tri\u1ec7u T\u00e1n t\u1eeb ch\u1ee9c \u1edf Kinh Tri\u1ec7u, v\u1ec1 nh\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng, Vua l\u1ea1i l\u1ec7nh cho T\u00e1n chuy\u00ean tr\u00e1ch ki\u1ec3m tra s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tam ty. Nh\u00e2n d\u1ecbp c\u1ea3i c\u00e1ch quan ch\u1ee9c tam ty, T\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi \u0111\u00f4 gi\u00e1m. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh X\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, c\u0169ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ti\u1ec3u l\u1ea1i tam ty, th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi T\u00e1n, c\u00f9ng nhau \u0103n \u00fd, d\u1ea7n th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00ean T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9, Di\u00eam thi\u1ebft \u0111\u00f4 gi\u00e1m. Hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1eeba nh\u1eadn ch\u1ee9c, c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean ng\u1ea1o m\u1ea1n, l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c phi ph\u00e1p. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u01b0\u1edbc b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a T\u00e1n, c\u1ea3 nh\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Ph\u00f2ng Ch\u00e2u, X\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9. Sau khi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb ban ch\u1ebft t\u1ea1i n\u01a1i l\u01b0u \u0111\u00e0y, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng vui m\u1eebng. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Qu\u00e2n t\u1eed v\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n, nh\u01b0 lan t\u1ed1t v\u00e0 gai g\u00f3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 tuy\u1ec7t di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00f9y v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu to\u00e0n l\u00e0 qu\u00e2n t\u1eed, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t?&#8221;<\/i> Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1eddi \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, b\u1ed1n k\u1ebb x\u1ea5u c\u00f2n \u1edf tri\u1ec1u, th\u00ec ba \u0111\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, d\u00e2n ch\u00fang thu\u1ea7n ph\u00e1c, \u0111\u00e3 c\u00f3 ti\u1ec3u nh\u00e2n r\u1ed3i. Nay nh\u1eefng k\u1ebb m\u1eb7c \u00e1o nho, gi\u1eef ch\u1ee9c thanh cao, c\u0169ng th\u01b0\u1eddng k\u1ebft b\u00e8 v\u1edbi ti\u1ec3u nh\u00e2n, v\u00ec m\u01b0u c\u1ea7u an to\u00e0n cho m\u00ecnh, nh\u01b0 X\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ean l\u1ea1i \u0111i h\u1ea7u h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] C\u00e1c ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng t\u1ea5u v\u1ec1 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i l\u00e9n d\u00f9ng v\u1eadt trong kho. Vua b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh. N\u1ebfu quan l\u1ea1i l\u00e9n l\u1ea5y v\u1eadt trong kho, d\u00f9 l\u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean tr\u1ed9m, th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00ednh? Nh\u01b0ng n\u1ebfu che ch\u1edf k\u1ebb x\u1ea5u, t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh gian \u00e1c, l\u00e0m h\u1ea1i ch\u00ednh s\u1ef1, th\u00ec t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp \u1ea5y l\u1edbn l\u1eafm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[9] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd x\u1eed \u00e1n, nh\u1eefng t\u1ed9i \u0111\u1ed3, tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u1ea7n th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1edbi quan th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e9t t\u1ed9i ph\u00e2n minh.<\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua sai Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00f9a, mi\u1ebfu \u1edf kinh th\u00e0nh c\u1ea7u m\u01b0a. L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 \u0111i c\u00fang t\u1ebf \u1edf Ng\u0169 Nh\u1ea1c. Theo l\u1ec7 c\u0169, Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n r\u1ed3i ph\u00e1i \u0111i. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng t\u00e2u: <i>&#8220;Theo l\u1ec5, Ng\u0169 Nh\u1ea1c ngang h\u00e0ng v\u1edbi tam c\u00f4ng, nay tuy \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i. Thi\u00ean t\u1eed g\u1ecdi t\u00ean, e kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u1ed5 ch\u1ebf. Xin t\u1eeb nay kh\u00f4ng vi\u1ebft l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 t\u00f4n ty \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang th\u1ee9 t\u1ef1, l\u1ec5 nghi kh\u00f4ng sai.&#8221;<\/i> Vua t\u1ef1 tay ph\u00ea \u1edf cu\u1ed1i t\u1edd t\u00e2u: <i>&#8220;X\u01b0a \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c T\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ecbu khom l\u01b0ng b\u00e1i l\u1ea1y m\u01b0a gi\u00f3, hu\u1ed1ng chi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm v\u00ec ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n, c\u1ea7u nguy\u1ec7n \u1edf Tang L\u00e2m c\u00f2n kh\u00f4ng ng\u1ea1i, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ebft l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n, c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[11] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c thi\u1ebfu gi\u00e1m S\u00e1ch T\u01b0\u01a1ng l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng t\u1ef1 \u00fd d\u00f9ng l\u1ee5a trong kho, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Thi\u1ec7n b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u00e0m tri ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u. Khi \u1ea5y c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp t\u1ee5 t\u1eadp d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n, \u0111\u1ecbnh ph\u00e1 c\u1ea7u s\u00f4ng Thi\u1ec1n Ch\u00e2u r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh hai ch\u00e2u T\u1eeb v\u00e0 T\u01b0\u01a1ng, ban ng\u00e0y gi\u01b0\u01a1ng c\u1edd \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0ng m\u1ea1c. C\u00e1c qu\u1eadn l\u00e2n c\u1eadn ph\u00e1t binh ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n. S\u00e1ch T\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn 300 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00e2u, d\u00f2 bi\u1ebft ch\u00fang v\u1eeba v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn, li\u1ec1n \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1ea5u k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, Vua ra chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169, b\u1ed5 l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ra chi\u1ebfu mi\u1ec5n cho ch\u00e2u Duy\u1ec5n kho\u1ea3n thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m 16 v\u1ea1n 4.800 b\u00f3 c\u1ecf v\u00e0ng, c\u1ecf kinh t\u1eed, c\u1ecf giao sam. L\u1ea1i sai c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ki\u1ec3m tra trong khu v\u1ef1c m\u00ecnh qu\u1ea3n l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 kho\u1ea3n thu v\u00f4 danh n\u00e0o t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n h\u1ebft.<\/p>\n<p>[13] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng ba, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u0110inh M\u00f9i, Vua ra chi\u1ebfu l\u1ea5y m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1eadu trong kho quan<a class=\"footnote\" title=\"'M\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1eadu trong kho quan', ch\u1eef '\u0111\u1eadu' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u00fac', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 tham kh\u1ea3o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n th\u1ef1c h\u00f3a 5.7.3, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-159-2\" href=\"#footnote-159-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> c\u1ea5p cho d\u00e2n \u1edf kinh k\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c qu\u1eadn n\u1ed9i \u0111\u1ecba l\u00e0m gi\u1ed1ng. C\u00f3 vi\u00ean quan xin gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ng\u1ef1a qu\u1ed1c, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;M\u01b0a xu\u00e2n \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00e0u m\u1ee1, d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ed1ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 khai th\u00e1c h\u1ebft ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111\u1ea5t \u0111ai. H\u00e3y l\u1ea5y h\u1ebft kho m\u00e0 c\u1ea5p cho h\u1ecd, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd thu \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n. Ng\u1ef1a qu\u1ed1c \u0103n c\u1ecf kh\u00f4 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty b\u1ea3o c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00e2u l\u00ean, g\u1eedi qua tr\u1ea1m truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean, giao cho Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n xem x\u00e9t xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p thu\u1eadn hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua sai v\u00e0i tr\u0103m v\u1ec7 s\u0129 t\u1eadp b\u1eafn \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, tri\u1ec7u Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn xem. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Di\u00ean T\u00edn v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, Vua ban cho L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ba chi\u1ebfc cung m\u1ea1nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1ee9c k\u00e9o \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ea1ch s\u00e1u \u0111\u1ea5u. K\u1ebf Thi\u00ean ngh\u0129 r\u1eb1ng Vua mu\u1ed1n ra oai v\u1edbi ngo\u1ea1i t\u1ed9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 ai c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 \u0111\u1ec1u gi\u01b0\u01a1ng cung b\u1eafn th\u1eb3ng, c\u00f2n d\u01b0 s\u1ee9c. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 r\u1ea5t kinh h\u00e3i. Vua c\u01b0\u1eddi h\u1ecfi Ph\u1ed5: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung d\u00e1m \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Ph\u1ed5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ed9 t\u1ed9c Ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc cung y\u1ebfu t\u00ean ng\u1eafn, ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u00e1i n\u00e0y to l\u1edbn, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n r\u1ed3i, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1!&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n b\u1ea3o Ph\u1ed5: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0111\u1ec1u ngh\u00e8o kh\u1ed5, \u0103n m\u1eb7c th\u00f4 s\u01a1, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng luy\u1ebfn ti\u1ebfc. K\u1ebf Thi\u00ean sao kh\u00f4ng t\u1ef1 quay v\u1ec1, m\u00e3i m\u00e3i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[16] L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u00ean d\u1eabn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 T\u1ea7n Kh\u1ea3 Quan, th\u01b0\u1eddng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch nh\u1eb9, l\u00fac \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"'chi\u1ebfm' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u00eam', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan quy\u1ec3n 61 ph\u1ea7n 3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i\" id=\"return-footnote-159-3\" href=\"#footnote-159-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>\uff0ckh\u00ed kh\u00e1i \u0111\u1ea7y nhi\u1ec7t huy\u1ebft, Vua nh\u00ecn \u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n; l\u1ea1i c\u00f3 Tr\u1ea7n Li\u00eam t\u1ef1 k\u1ec3 r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng l\u00e0m Ch\u1ee9c B\u1ea1 \u1edf \u1ea5p thu\u1ed9c Ch\u00e2u K\u00fd, c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00f2ng gi\u1eef th\u00e0nh l\u0169y: ban chi\u1ebfu cho c\u1ea3 hai ng\u1ea1ch H\u1eefu Ban \u0110i\u1ec7n Tr\u1ef1c, ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u00c1p Sai Khi\u1ec3n, ban cho \u00e1o t\u00eda, gi\u00e0y, h\u1ed1t v\u00e0 100 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c. Vua b\u1ea3o h\u1ecd: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a Tr\u1eabm, Tr\u1eabm ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u00e2n hu\u1ec7. N\u0103m sau n\u1ebfu si\u00eang n\u0103ng c\u1ea7n m\u1eabn, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i ch\u1ee9c v\u0103n th\u00ec c\u0169ng s\u1ebd cho.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Chi\u1ebfu t\u1ea1m d\u1eebng thi tuy\u1ec3n C\u1ed1ng c\u1eed.<\/p>\n<p>[18] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00e3 \u0110oan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang ki\u00eam B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. Vua b\u1ea3o M\u00f4ng Ch\u00ednh: <i>&#8220;B\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a tr\u0103m quan. Tr\u1eabm th\u1ea5y vi\u1ec7c \u1edf Trung th\u01b0 nhi\u1ec1u, mu\u1ed1n c\u00f9ng khanh chia s\u1ebb ph\u1ea7n c\u00f4ng vi\u1ec7c.&#8221;<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o L\u00e3 \u0110oan: <i>&#8220;\u1ede mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng h\u00e3o huy\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Khanh n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 <i>&#8220;\u0110i\u1ebfu ng\u01b0&#8221;<\/i>, c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: <i>&#8220;Mu\u1ed1n nh\u1eed c\u00e1 v\u00e0ng v\u1ef1c s\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5u, c\u1ea7n h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi c\u00e2u \u1edf B\u00e0n Kh\u00ea.&#8221;<\/i> \u00fd ch\u1ec9 mu\u1ed1n giao vi\u1ec7c cho L\u00e3 \u0110oan. Sau \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y, M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, L\u00e3 \u0110oan l\u00ean l\u00e0m t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>L\u00e3 \u0110oan l\u00e0m quan su\u1ed1t b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, Vua th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfc r\u1eb1ng d\u00f9ng \u00f4ng qu\u00e1 mu\u1ed9n. \u00d4ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng c\u1ea9n tr\u1ecdng, bi\u1ebft n\u1eafm \u0111\u1ea1i c\u1ee5c, l\u1ea5y thanh t\u0129nh gi\u1ea3n d\u1ecb l\u00e0m g\u1ed1c. Khi t\u1ea5u tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, c\u00e1c quan \u0111\u1ed3ng li\u1ec7t th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, c\u00f2n L\u00e3 \u0110oan hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang. M\u1ed9t h\u00f4m, trong cung ban s\u1eafc ch\u1ec9 khuy\u00ean r\u0103n: <i>&#8220;T\u1eeb nay, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u1edf Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua L\u00e3 \u0110oan xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng<a class=\"footnote\" title=\"'S\u1ef1' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 281 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-159-4\" href=\"#footnote-159-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u tr\u00ecnh.&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(L\u00e3 H\u1ed1i b\u1ed5 sung v\u00e0o &#8216;Ch\u00e1nh Hu\u1ec7 C\u00f4ng truy\u1ec1n&#8217;, s\u1eeda l\u1ea1i c\u00e2u <i>&#8220;hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0a ra \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang&#8221;<\/i> th\u00e0nh <i>&#8220;L\u00e3 \u0110oan c\u1ea7m h\u1ed1t \u0111\u1ee9ng lui, ch\u1edd Vua h\u1ecfi&#8221;<\/i>, l\u00e0 l\u1eddi t\u00f4 v\u1ebd. Nay v\u1eabn d\u00f9ng nguy\u00ean v\u0103n.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung ki\u00eam Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u1edbi T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u1eebng c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0n l\u00e2m, nh\u01b0ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i b\u1ea5t h\u00f2a. \u0110\u1ebfn khi D\u1ecbch Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean Trung th\u01b0, K\u1ef5 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng sai s\u00f3t c\u1ee7a \u00f4ng. Khi D\u1ecbch Gi\u1ea3n m\u1ea5t ch\u1ee9c, K\u1ef5 thay th\u1ebf \u00f4ng.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i, K\u1ef5 l\u00fac n\u1eafm ch\u1ee9c Kh\u1ea3o c\u00f4ng, Kh\u1ea3o c\u00f4ng l\u00e0 thu\u1ed9c quan c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i. Chu\u1ea9n c\u00f2n tr\u1ebb, m\u1edbi ti\u1ebfn th\u00e2n, kh\u00ed th\u1ebf h\u0103ng h\u00e1i, mu\u1ed1n c\u00e1c b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh quy ph\u1ee5 m\u00ecnh. K\u1ef5 ng\u00e0y \u0111\u00eam ng\u1ed3i \u1edf s\u1ea3nh coi vi\u1ec7c, m\u1ed7i khi m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c \u0111\u1ee3i Chu\u1ea9n ra v\u00e0o c\u1eeda t\u1ec9nh, ch\u1ec9 v\u00e1i ch\u00e0o r\u1ed3i lui, kh\u00f4ng n\u00f3i chuy\u1ec7n g\u00ec. Chu\u1ea9n c\u00e0ng th\u00eam tr\u1ecdng, b\u00e8n m\u1eddi K\u1ef5 v\u00e0o n\u00f3i chuy\u1ec7n. K\u1ef5 \u1ee9ng \u0111\u1ed1i nhanh nh\u1eb9n, gi\u1ecfi tranh lu\u1eadn, khi\u1ebfn Chu\u1ea9n t\u00e2m ph\u1ee5c, b\u00e8n coi nh\u01b0 anh, h\u1ebft l\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean Vua. Vua c\u0169ng mu\u1ed1n d\u00f9ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i bi\u1ebft ng\u00e0y \u1edf Giang bi\u1ec3u, K\u1ef5 th\u01b0\u1eddng hay gi\u00e8m pha ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, L\u00fd D\u1ee5c gi\u1ebft Phan H\u1eefu, K\u1ef5 t\u1eebng tham gia m\u01b0u k\u1ebf, trong l\u00f2ng c\u00f2n nghi ng\u1ea1i. H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u00e3i chi\u1ebfu Do\u00e3n Hi C\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang bi\u1ec3u, K\u1ef5 t\u1eebng \u0111\u1ed1i x\u1eed t\u1eed t\u1ebf v\u1edbi h\u1ecd.<\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111\u00eam, Vua tri\u1ec7u Hi C\u1ed5 v\u00e0o h\u1ea7u ch\u1eef trong c\u1ea5m cung, <i>(theo <i>&#8220;K\u00fd v\u0103n&#8221;<\/i> l\u00e0 \u0111\u00e3i chi\u1ebfu c\u1ea7m k\u1ef3, nay theo <i>&#8220;Qu\u1ed1c s\u1eed&#8221;<\/i>)<\/i>, nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ecfi v\u1ec1 nguy\u00ean c\u1edb Phan H\u1eefu m\u1eafc t\u1ed9i. Hi C\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd D\u1ee5c gi\u1eadn H\u1eefu can gi\u00e1n qu\u00e1 th\u1eb3ng th\u1eafn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do K\u1ef5 m\u01b0u t\u00ednh.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ecdi nghi ng\u1edd tan bi\u1ebfn, m\u00e0 Chu\u1ea9n l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed K\u1ef5 kh\u00f4ng ng\u1eebng. Khi c\u00f9ng n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh, K\u1ef5 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Chu\u1ea9n c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea9n th\u1eadn, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do Chu\u1ea9n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, K\u1ef5 kh\u00f4ng can d\u1ef1, ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n <i>&#8220;Th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd&#8221;<\/i>, n\u00f3i l\u1eddi ng\u1ecdt ng\u00e0o kh\u00e9o l\u00e9o m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 n\u00ean c\u00f9ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ph\u00e2n ng\u00e0y c\u1ea7m \u1ea5n, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ban ch\u00ednh nha, v\u1ecb tr\u00ed tr\u01b0\u1edbc kia kh\u00e1c nhau, n\u00ean h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, g\u1eb7p vi\u1ec7c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng x\u1eed s\u1ef1 v\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i ch\u00ednh qu\u00e2n qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc kia, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u00f4ng, sau \u0111\u00f3 \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a Ph\u1ed5 suy gi\u1ea3m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u san \u0111\u1ec1u nhi\u1ec7m v\u1ee5, r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh. L\u00e3 \u0110oan ban \u0111\u1ea7u c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng tr\u01b0\u1edbc, lo Chu\u1ea9n kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng, b\u00e8n t\u00e2u: <i>&#8220;Khi huynh th\u1ea7n l\u00e0 D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, mong kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u1ef1u ch\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghe theo, c\u0169ng \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng Chu\u1ea9n v\u1eady.<\/p>\n<p><i>(Theo <i>&#8220;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8221;<\/i>: Ban \u0111\u1ea7u, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00e1c b\u1eadc v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Xem ra Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u1eb7t Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, th\u1ef1c d\u00f9ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u00e0o C\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, nay kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn.)<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu cha m\u1eb9 \u0111ang \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Xuy\u00ean H\u1ea1p, Ch\u01b0\u01a1ng Tuy\u1ec1n, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, L\u0129nh Nam, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00f3n v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>[22] Chuy\u00ean tr\u00e1ch tra x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1i chi\u1ebfu, s\u1ebd x\u1eed t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ban cho th\u01b0\u1eddng d\u00e2n Phan L\u00e3ng \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, thu h\u1ed3i chi\u1ebfu th\u01b0 v\u00ec h\u00e0nh vi c\u1ee7a L\u00e3ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;T\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0a, d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u1ea7u kh\u1ea5n kh\u1eafp n\u01a1i nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng nghi\u1ec7m, ph\u1ea3i ch\u0103ng trong ng\u1ee5c t\u00f9 c\u00f2n nhi\u1ec1u oan khu\u1ea5t?&#8221;<\/i> Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u00ean <i>(?)<\/i> c\u00f9ng 14 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o xem x\u00e9t \u00e1n ng\u1ee5c. Tr\u1eeb c\u00e1c t\u1ed9i nh\u01b0 Th\u1eadp \u00e1c, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft, c\u1ed1 \u00fd gi\u1ebft, h\u1ee7y ho\u1ea1i s\u00f4ng ng\u00f2i, quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng v\u00e0 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n c\u00f4ng th\u00ec k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft v\u00e0 \u0111\u00e0y v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e0nh; t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y h\u00f4m sau ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ch\u1eef 'D\u1ef1c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Nh\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-159-5\" href=\"#footnote-159-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, t\u1ef1 m\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan trong kinh th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;H\u00ecnh ph\u1ea1t l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, l\u00e0m sao kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o trung, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 v\u1eady. \u0110\u00f4ng H\u00e1n L\u01b0u Khoan ch\u1ec9 d\u00f9ng roi m\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 h\u1ed1i c\u1ea3i, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 uy m\u00e0 kh\u00f4ng t\u00e0n b\u1ea1o, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 gi\u00fap th\u00e0nh \u0111\u1ee9c h\u00f3a.&#8221;<\/i> Ba ng\u00e0y sau, m\u01b0a to s\u1ea5m l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e2u m\u1ea5y th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Ti\u1ec1n Chi\u00eau T\u1ef1, tri qu\u00e2n Th\u00f4ng L\u1ee3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn m\u1ed9t con chim l\u00f4ng \u0111\u1ecf v\u00e0 m\u1ed9t con th\u1ecf tr\u1eafng trong b\u1ed9 h\u1ea1t, n\u00f3i: <i>&#8220;Chim t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng tinh d\u01b0\u01a1ng, th\u1ecf b\u00e1o \u0111i\u1ec1m \u00e2m, l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u h\u1ecfa \u0111\u1ee9c th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ef1 quy ph\u1ee5c c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y. \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt qu\u00fd hi\u1ebfm, hi\u1ebfm khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f9ng l\u00fac, xin tuy\u00ean b\u1ed1 ghi v\u00e0o s\u1eed qu\u00e1n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo, b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n: <i>&#8220;M\u00e0u chim \u0111\u1ecf nh\u01b0 son, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecfa \u0111\u1ee9c.&#8221;<\/i> Chi\u00eau T\u1ef1 l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Ti\u1ec1n Th\u1ee5c.<\/p>\n<p>[26] Th\u00e1ng 5, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp 27 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed3m Kh\u1ed5ng m\u1ee5c quan L\u00fd Ph\u1ed5 thu\u1ed9c Tam ty, h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a c\u01a1 quan k\u1ebf to\u00e1n. Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd hi\u1ec3u r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y mi\u1ec7ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng t\u1ea5u th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, sai Trung s\u1ee9 \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, h\u1ea1n trong 5 ng\u00e0y ph\u1ea3i t\u1ea5u l\u00ean. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u00e0m s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1eb7t ra t\u1ed1t hay x\u1ea5u. Th\u1ea5y L\u00fd Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ea1m tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng ri\u00eang. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o Tr\u1ea7n Th\u1ee9 r\u1eb1ng, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi khanh, nh\u01b0ng v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u1ecd t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c, ch\u1eafc ch\u1eafn hi\u1ec3u r\u00f5 g\u1ed1c r\u1ec5. Khanh ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u1ecf th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u00f2a nh\u00e3, d\u1eabn d\u1eaft h\u1ecd ph\u00e2n t\u00edch, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u00f3 \u00edch. Th\u1ee9 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng r\u1eafn, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ea1 m\u00ecnh h\u1ecfi han.&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m ru\u1ed9ng n\u00ean h\u1ecfi n\u00f4 l\u1ec7, d\u1ec7t v\u1ea3i n\u00ean h\u1ecfi t\u1ef3 n\u1eef.&#8221;<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i: <i>&#8220;Phu t\u1eed v\u00e0o th\u00e1i mi\u1ebfu, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng h\u1ecfi, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi qu\u00fd m\u00e0 h\u1ea1 m\u00ecnh v\u1edbi k\u1ebb ti\u1ec7n, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00fd t\u00f4n tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam.<\/p>\n<p>[27] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tri Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n v\u00e0 Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Ng\u00e2n \u0111\u00e0i, Phong b\u00e1c ty, th\u1ea5y ch\u1ebf s\u00e1ch c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ea5t ti\u1ec7n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u tr\u00ecnh b\u00e0y. Tang l\u1ec5 Khai B\u1ea3o Ho\u00e0ng h\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, V\u0169 X\u1ee9ng n\u00f3i v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8: <i>&#8220;Ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1eebng l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean tu\u00e2n theo l\u1ec5 c\u0169.&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, Vua kh\u00f4ng vui. Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, V\u0169 X\u1ee9ng b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i khinh su\u1ea5t, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tr\u1eeb ch\u00e2u. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;T\u00ednh c\u00e1ch con ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng khuy\u00ean r\u0103n V\u0169 X\u1ee9ng, b\u1ea3o \u00f4ng \u1ea5y t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh. Nh\u01b0ng xem nh\u1eefng vi\u1ec7c \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ea5t c\u1ea5m th\u1ea5t, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u0169 X\u1ee9ng t\u1eebng so\u1ea1n chi\u1ebfu th\u01b0 cho L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, K\u1ebf Thi\u00ean t\u1eb7ng 50 con ng\u1ef1a l\u00e0m qu\u00e0 bi\u1ebfu, V\u0169 X\u1ee9ng th\u1ea5y v\u0103n t\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec5, t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi \u1edf Tr\u1eeb ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u00e0 Tr\u1ecbnh Bao \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, V\u0169 X\u1ee9ng qu\u00fd t\u00e0i \u00f4ng ta, khi t\u1eeb bi\u1ec7t, mua t\u1eb7ng m\u1ed9t con ng\u1ef1a. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng mua ng\u1ef1a tr\u1ea3 gi\u00e1 th\u1ea5p, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u00d4ng \u1ea5y t\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i 50 con ng\u1ef1a c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ecbu tr\u1ea3 gi\u00e1 th\u1ea5p sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, L\u00fd Ph\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean 71 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 ba ty, Trung th\u01b0 tham hi\u1ec7u x\u00e9t duy\u1ec7t v\u00e0 ch\u1ecdn ra 44 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh, r\u1ed3i ghi ch\u00e9p v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch; 19 vi\u1ec7c c\u00f2n l\u1ea1i sai Tr\u1ea7n Th\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua b\u00e0n v\u1ec1 ba ty, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm h\u00e1 ch\u1eb3ng bi\u1ebft t\u1ef1 cao t\u1ef1 \u0111\u1ea1i sao, ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed1n c\u1ee9u \u0111\u1eddi nu\u00f4i d\u00e2n n\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, l\u00faa g\u1ea1o c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2m ph\u00e2n x\u1eed. N\u1ebfu Tr\u1eabm kh\u00f4ng d\u1ee5ng t\u00e2m, th\u00ec l\u00e0m sao ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c? Nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u00f4n qu\u00e2n y\u1ebfu k\u00e9m, c\u1ee7a c\u1ea3i trong thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00e0o tay v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t. \u0110\u01b0\u1eddng \u0110\u1ee9c T\u00f4ng khi \u1edf L\u01b0\u01a1ng, D\u01b0\u01a1ng, c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eabn d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u kh\u1ed1n c\u00f9ng, H\u00e0n Ho\u1ea3ng chuy\u00ean quy\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n H\u1ea3i, t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0110\u1ee9c T\u00f4ng sai con l\u00e0 H\u00e0n Cao \u0111\u1ebfn xin, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ed9c' ch\u1eef '\u0111\u1ea9u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-159-6\" href=\"#footnote-159-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 c\u1ee9u nguy kh\u1ed1n. T\u00ecnh th\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00fac \u1ea5y \u0111\u1ee7 th\u1ea5y r\u00f5. Nay Tr\u1eabm thu th\u1eadp nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n nu\u00f4i n\u01b0\u1edbc, c\u1ee9u gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3. B\u1ecdn h\u00e0o h\u1ed9 l\u01b0u manh n\u1ebfu mong \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat \u01a1n hu\u1ec7 t\u1eeb Tr\u1eabm, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee7 so\u00e1i, t\u0103ng th\u00eam binh m\u00e3, r\u1ea5t h\u1ee3p th\u1eddi th\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 trong thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edbi m\u1ebb, tr\u00f4i ch\u1ea3y nh\u01b0 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, Tr\u1eabm lu\u00f4n ch\u0103m ch\u00fa nghe v\u00e0 x\u1eed l\u00fd. C\u00f2n v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 an nguy, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh suy t\u00ednh, chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eafp \u0111\u1eb7t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra m\u1edbi v\u1ed9i v\u00e0ng lo li\u1ec7u th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ecbp.&#8221;<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u xa, kh\u00e9o n\u1eafm gi\u1eef v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1eeb xa, th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i m\u00e0 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c kh\u00f4n ngoan, gi\u1eef cho bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, v\u1eeba k\u1ef3 v\u1ecdng cao l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u n\u1ed7i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0 H\u00e1n Nh\u1ecb S\u01b0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i xa, ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o T\u00e2y V\u1ef1c, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a huy\u1ebft h\u00e3n, b\u1ecb ch\u1eb7n \u1edf \u1ea3i Ng\u1ecdc M\u00f4n bu\u1ed9c ph\u1ea3i quay v\u1ec1, r\u1ed3i b\u1ecb vu c\u00e1o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Vu C\u1ed5, ch\u1ecbu \u00e1n tru di, khi\u1ebfn Qu\u1ea3ng L\u1ee3i ch\u1ebft \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch. L\u1ea1i nh\u01b0 T\u00f4 V\u0169 b\u1ecb giam gi\u1eef \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Thi\u1ec1n Vu m\u01b0\u1eddi ch\u00edn n\u0103m, tr\u1ea3i qua bao gian kh\u1ed5, v\u1eabn gi\u1eef v\u1eefng ti\u1ebft th\u00e1o c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n, nh\u01b0ng khi tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110i\u1ec3n thu\u1ed9c qu\u1ed1c. Tr\u1eabm th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, Tr\u1eabm kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i to\u00e0n di\u1ec7n, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c m\u00e0 d\u00f9ng. T\u1eeb ch\u1ee9c Ti\u1ebft mao \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi hai ng\u00e0n th\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u x\u00e9t c\u00f4ng lao m\u00e0 ban ch\u1ee9c, d\u00f9 c\u00f4ng lao nh\u1ecf c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn, nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t. Nguy\u1ec7n v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 nghi ng\u1edd l\u1eabn nhau, c\u00f4ng lao nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i h\u1eadn th\u00f9, v\u00ec v\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 trung hi\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u1ecba v\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c h\u1ed7n lo\u1ea1n. T\u1eeb th\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, T\u1ea5n tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c Vua h\u00e8n y\u1ebfu m\u1ea5t \u0111i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u1ed1ng ch\u1ebf, trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i h\u1ea7u chung m\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn, s\u1ef1 chi\u1ec1u chu\u1ed9ng v\u0169 th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1eabm th\u1ed1ng tr\u1ecb b\u1ed1n bi\u1ec3n, l\u1ea5y s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, d\u00f9 L\u00fd Qu\u1ea3ng c\u00f3 s\u1ed1ng l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do chi\u1ec1u chu\u1ed9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thu nh\u1eadp t\u00e0i ch\u00ednh h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a qu\u1ed1c gia g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u01a1n n\u1eefa t\u1eeb gi\u1eefa th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 sau, phi\u00ean tr\u1ea5n t\u1ef1 \u00fd c\u00e1t c\u1ee9, thu\u1ebf m\u00e1 ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng v\u00e0o qu\u1ed1c kh\u1ed1. D\u01b0\u1edbi l\u1ea5n tr\u00ean, c\u01b0\u01a1ng k\u1ef7 b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00fang \u0111\u1eafn th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ec3 Tr\u1eabm ph\u1ea3i lo ngh\u0129 n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u Tam ty s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 tr\u00e1ch c\u1ee9 vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 c\u00f4ng v\u1ee5. Th\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nay l\u00e3nh th\u1ed5 qu\u00e1 r\u1ed9ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, qu\u1ed1c d\u1ee5ng v\u00e0 qu\u00e2n nhu ti\u00eau t\u1ed1n l\u1edbn. \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u m\u1ed7i khi c\u00f3 thi\u00ean tai, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3m thu\u1ebf. Th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u1ee3i \u00edch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i s\u1ee3 x\u00e2m h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb g\u1ea1t b\u1ecf. D\u00f9 cho C\u1ea3nh Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, Tang Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n k\u00e9m c\u1ecfi, ch\u1ec9 bi\u1ebft ch\u0103m lo gi\u1ea5y t\u1edd, kh\u00f4ng gi\u00fap \u00edch g\u00ec cho th\u00e1nh \u0111\u1ee9c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4ng bi\u1ebfn, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ec1 l\u1ed1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00fap n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111o l\u01b0\u1eddng l\u1edbn nh\u1ecf, gi\u1ea3i quy\u1ebft kh\u00f3 kh\u0103n. V\u00ed nh\u01b0 ch\u1ee7 l\u1ea1i kho t\u00e0ng \u1edf kinh th\u00e0nh c\u1ea7n ph\u1ea3i thay ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1eef 'th\u1ee5' tr\u01b0\u1edbc 'ch\u1ee7'.\" id=\"return-footnote-159-7\" href=\"#footnote-159-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu gi\u1ea5y t\u1edd c\u00f2n m\u1ed9t ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec n\u0103m m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft, khi\u1ebfn h\u1ecd ngh\u00e8o kh\u1ed5, ch\u1ebft n\u01a1i h\u00e0ng x\u00f3m. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i h\u00f2a kh\u00ed sao?&#8221;<\/i> Th\u1ee9 v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea1y nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Khai phong do\u00e3n Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Kh\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n l\u00e0ng Hoa D\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang thu\u1ed9c Chi\u00eau Kh\u00e1nh h\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con th\u1ecf \u0111en d\u00e2ng l\u00ean. Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Th\u1ecf \u0111en \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> L\u1eef \u0110oan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110en l\u00e0 m\u00e0u c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, th\u1ecf l\u00e0 lo\u00e0i \u00e2m, t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho Di \u0110\u1ecbch. Hoa l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c, Trung Qu\u1ed1c thu\u1ed9c d\u01b0\u01a1ng. Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1eafp c\u00f3 Di \u0110\u1ecbch v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u1eadn m\u0169 \u00e1o d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, b\u00e1o \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh cho qu\u1ed1c gia, d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e1i khang sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-159-1\"> S\u00e1ch 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u1ee5c v\u0103n t\u1eadp t\u1ed3n' \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y \u0111\u1ed3n'. <a href=\"#return-footnote-159-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-159-2\">'M\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n h\u1ed9c \u0111\u1eadu trong kho quan', ch\u1eef '\u0111\u1eadu' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u00fac', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 tham kh\u1ea3o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n th\u1ef1c h\u00f3a 5.7.3, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-159-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-159-3\">'chi\u1ebfm' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u00eam', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan quy\u1ec3n 61 ph\u1ea7n 3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i <a href=\"#return-footnote-159-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-159-4\">'S\u1ef1' ch\u1eef n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 281 b\u1ea3n truy\u1ec7n b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-159-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-159-5\">Ng\u00e0y h\u00f4m sau ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ch\u1eef 'D\u1ef1c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Nh\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-159-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-159-6\"> 'H\u1ed9c' ch\u1eef '\u0111\u1ea9u' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-159-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-159-7\">B\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1eef 'th\u1ee5' tr\u01b0\u1edbc 'ch\u1ee7'. <a href=\"#return-footnote-159-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":20,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-159","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":274,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/159\/revisions\/274"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/159\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=159"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=159"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}