{"id":161,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=161"},"modified":"2025-07-04T02:25:32","modified_gmt":"2025-07-04T02:25:32","slug":"quyen-38-nam-chi-dao-nguyen-nien-at-mui-995","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-38-nam-chi-dao-nguyen-nien-at-mui-995\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 38: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u1ea4T M\u00d9I, 995)","rendered":"QUY\u1ec2N 38: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 NH\u1ea4T (\u1ea4T M\u00d9I, 995)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 n\u0103m \u0111\u00f3.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua ban chi\u1ebfu cho t\u1ea1o l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch thu\u1ebf hai lo\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, ban h\u00e0nh m\u1eabu th\u1ee9c n\u00e0y kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Ph\u00e0m m\u1ed9t huy\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd bao nhi\u00eau h\u1ed9, thu\u1ebf hai m\u00f9a h\u1ea1 thu, thu\u1ebf ru\u1ed9ng, thu\u1ebf d\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf ph\u1ee5 kh\u00e1c, d\u00f9ng gi\u1ea5y l\u1edbn l\u00e0m th\u00e0nh cu\u1ed9n d\u00e0i, vi\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf theo h\u00e0ng [footnote]'Vi\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Khoan', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 70\/5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1ed5, g\u1eedi l\u00ean ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, d\u00f9ng \u1ea5n ch\u00e2u in l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i, \u0111\u1eb7t kho \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, l\u00e0m t\u1ee7 g\u1ed7 \u0111\u1ec3 c\u1ea5t gi\u1eef v\u00e0 ni\u00eam phong. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi thu thu\u1ebf hai lo\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1eaft bu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1ed5 theo m\u1eabu g\u1eedi l\u00ean ch\u00e2u, s\u1ed5 s\u00e1ch thu\u1ebf c\u1ee7a huy\u1ec7n c\u0169ng d\u00f9ng \u1ea5n ch\u00e2u in l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i, giao cho l\u1ec7nh t\u00e1.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, sai n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 B\u00f9i D\u0169 \u0111i th\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Giang Nam \u0111\u1ec3 mua v\u00e0 thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf. Ai mu\u1ed1n g\u1eedi s\u00e1ch cho quan th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 gi\u00e1 cao; ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ec3 sao ch\u00e9p, sau \u0111\u00f3 tr\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ea3n c\u0169. Vua th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft th\u1ea3o 30 t\u1edd kinh s\u1eed, tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecdc t\u1eebng t\u1edd, li\u1ec7t k\u00ea danh v\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c quan thu\u1ed9c trong b\u00ed c\u00e1c, kh\u1eafc \u0111\u00e1 in m\u1eabu, trang tr\u00ed th\u00e0nh tr\u0103m cu\u1ed9n. Sau \u0111\u00f3 giao cho B\u00f9i D\u0169 \u0111em \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n ph\u00fac \u0111\u1ecba, \u0111\u1ea1o cung, ch\u00f9a chi\u1ec1n, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1ea5t gi\u1eef m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea3n; ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i th\u00e2m s\u01a1n c\u00f9ng c\u1ed1c, h\u1ea3o c\u1ed5 b\u00e1c nh\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0ng x\u00f3m khen ng\u1ee3i, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng.\r\n\r\n<i>(Ban kh\u1eafc \u0111\u00e1, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t th\u00e1ng 6, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft.)<\/i>\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n xin canh t\u00e1c \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, l\u00e0m s\u1ea3n nghi\u1ec7p l\u00e2u d\u00e0i, v\u00e0 tha thu\u1ebf ba n\u0103m, sau ba n\u0103m ch\u1ec9 n\u1ed9p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba; s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n m\u00e0 quan l\u1ea1i ch\u00e2u huy\u1ec7n khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n l\u00e0m, \u0111\u1ec1u ghi v\u00e0o gi\u1ea5y \u1ea5n, \u0111\u1ec3 ch\u1edd khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[4] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea4t H\u1ee3i, Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 S\u0129 T\u00f4ng d\u00e2ng t\u00e2u: <i>\"Xin t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5p ch\u00ednh ra ngo\u00e0i l\u0129nh qu\u1eadn, vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00ecnh l\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ch\u1ec9 c\u1ea7n k\u00fd t\u00ean c\u1ee7a th\u00f4ng ph\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng.\"<\/i> Vua b\u1ea3o t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Tuy ph\u1ea9m v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n cao qu\u00fd, nh\u01b0ng n\u1ebfu ra ngo\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, th\u00ec thu\u1ed9c quy\u1ec1n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, vi\u1ec7c h\u1ec7 tr\u1ecdng thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00e2u ph\u1ee7, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m v\u1ecb. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i>\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ea5y Khai Phong do\u00e3n Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Kh\u1ea3n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 H\u1eb1ng. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Con trai c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham tri l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha, quan \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. Chi\u1ebfu cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ki\u00eam ph\u00e1n Khai Phong ph\u1ee7. T\u1eeb \u0111\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean H\u1ef1u tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, trung nguy\u00ean nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, ch\u01b0a k\u1ecbp l\u1eadp th\u00e1i t\u1eed, l\u1ec5 n\u00e0y b\u1ecf ph\u1ebf g\u1ea7n tr\u0103m n\u0103m, nay Vua m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1eeb Thanh Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng \u1edf ch\u00e2n, t\u1ef1 c\u1edfi \u00e1o cho Chu\u1ea9n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Khanh \u0111\u1ebfn sao m\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5!\"<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.\"<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>\"Trong c\u00e1c con c\u1ee7a Tr\u1eabm, ai c\u00f3 th\u1ec3 giao ph\u00f3 x\u00e3 t\u1eafc?\"<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1eadt l\u00f2ng v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 ch\u1ecdn Vua, n\u1ebfu b\u00e0n v\u1edbi n\u1eef nh\u00e2n v\u00e0 ho\u1ea1n quan, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c; b\u00e0n v\u1edbi c\u1eadn th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 mong B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng v\u1edbi l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i> Vua c\u00fai \u0111\u1ea7u l\u00e2u, b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu lui r\u1ed3i n\u00f3i: <i>\"Nguy\u00ean Kh\u1ea3n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua b\u00e8n l\u1ea5y Nguy\u00ean Kh\u1ea3n l\u00e0m Khai Phong do\u00e3n, c\u1ea3i phong Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i l\u1eadp l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi kinh s\u01b0 th\u1ea5y th\u00e1i t\u1eed, vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y th\u1eadt l\u00e0 v\u1ecb ch\u1ee7 t\u1ec3 c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc.\"<\/i> Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, tri\u1ec7u Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o: <i>\"L\u00f2ng d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1i t\u1eed, mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t Tr\u1eabm v\u00e0o \u0111\u00e2u?\"<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trao x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb ch\u1ee7 t\u1ec3 c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn mu\u00f4n \u0111\u1eddi.\"<\/i> Vua v\u00e0o cung n\u00f3i v\u1edbi h\u1eadu t\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u00e1u cung \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng. Vua l\u1ea1i ra, m\u1eddi Chu\u1ea9n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, say r\u1ed3i m\u1edbi th\u00f4i.\r\n\r\nKh\u1ea5u Chu\u1ea9n th\u01b0\u1eddng t\u1ea5u s\u1ef1 th\u1eb3ng th\u1eafn, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn \u0111\u1ee9ng d\u1eady, Chu\u1ea9n n\u00edu \u00e1o Vua, xin ng\u1ed3i l\u1ea1i, quy\u1ebft xong vi\u1ec7c m\u1edbi lui. Vua khen ng\u1ee3i n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y m\u1edbi l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2n ch\u00ednh.\"<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, c\u0169ng nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ee5y Trinh C\u00f4ng v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Tam tri\u1ec1u th\u00e1nh ch\u00ednh l\u1ee5c' ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu\u1ea9n n\u00edu \u00e1o Vua xin quy\u1ebft s\u1ef1 l\u00fac c\u00f2n l\u00e0m vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba L\u00fd Ch\u00ed, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u00fd H\u00e3ng c\u00f9ng ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch, g\u1eb7p Th\u00e1i t\u1eed theo nghi l\u1ec5 th\u1ea7y tr\u00f2. Th\u00e1i t\u1eed g\u1eb7p, \u0111\u1ec1u l\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u1ec9nh \u00fd. Ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho. Ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm th\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed nh\u00e2n hi\u1ebfu, hi\u1ec1n minh, n\u00ean r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, nay l\u1eadp l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u0103n b\u1ea3n qu\u1ed1c gia, c\u1ea7n nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh tr\u1ef1c d\u1eabn d\u1eaft b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o l\u00fd. C\u00e1c khanh h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, n\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec h\u1ee3p l\u1ec5 th\u00ec n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch, vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a \u0111\u00fang th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ea1nh d\u1ea1n n\u00f3i, \u0111\u1eebng nhu nh\u01b0\u1ee3c m\u00e0 thu\u1eadn theo. Nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u00fd L\u1ec5, Nh\u1ea1c, Thi, Th\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho Th\u00e1i t\u1eed, c\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u1ea7n Tr\u1eabm d\u1ea1y b\u1ea3o nhi\u1ec1u.\"<\/i> Ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Y\u1ebft gi\u1ea3 \u1edf T\u1ea3 xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng, l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 su\u1ea5t T\u1ea3 thanh \u0111\u1ea1o su\u1ea5t ph\u1ee7 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ki\u00eam nhi\u1ec7m. K\u1ebf Anh t\u1eeb nh\u1ecf d\u00f9ng v\u0103n t\u1ef1 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. Khi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu b\u1ea3o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 c\u00f3 K\u1ebf Anh c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea9n tr\u1ecdng ph\u1ee5ng s\u1ef1. Khi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, K\u1ebf Anh \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o danh s\u00e1ch c\u1ee7a Ng\u0169 vi\u1ec7n Trung th\u01b0. Khi Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed c\u00f2n \u1edf phi\u00ean v\u1ecb, K\u1ebf Anh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u1ea1o l\u1ea1i[footnote] Ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u1ea1o l\u1ea1i: 'L\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u1eed', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh s\u1eeda.[\/footnote], ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ti\u1ebfp kh\u00e1ch trong n\u1ed9i cung. Vua t\u1eebng tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5[footnote] Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: 'T\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ee7y', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268 s\u1eeda.[\/footnote], ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, nay ph\u1ee5ng s\u1ef1 b\u1eadc th\u00e2n hi\u1ec1n, c\u00e0ng n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh.\"<\/i> Khi \u0110\u00f4ng cung \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, ch\u1ee9c Y\u1ebft gi\u1ea3 v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a n\u1ed9i th\u1ecb, trong khi Th\u00e1i t\u1eed \u0111\u00e3 c\u00f3 Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n chuy\u00ean lo vi\u1ec7c tuy\u00ean truy\u1ec1n v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Y\u1ebft gi\u1ea3, h\u01a1n n\u1eefa ch\u1ee9c v\u1ecb c\u1ee7a Th\u1eadp su\u1ea5t r\u1ea5t cao tr\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y v\u1ea1y b\u00ean c\u1ea1nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t trong vi\u1ec7c ch\u1ea5p ch\u00ednh.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. C\u00e1c quan \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh xong l\u1ec5 s\u00e1ch phong, r\u1ed3i t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, quan trong cung tham gia ch\u00fac m\u1eebng Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u00faa l\u1ec5, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Khai Nguy\u00ean m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf. Theo l\u1ec7 c\u0169, khi b\u00e1 quan v\u00e0 \u0110\u00f4ng cung ti\u1ebfp ki\u1ebfn ch\u1ec9 x\u01b0ng Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, khi d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111i\u1ec7n h\u1ea1; b\u00e1 quan t\u1ef1 x\u01b0ng t\u00ean, quan trong cung t\u1ef1 x\u01b0ng th\u1ea7n; vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a T\u1ea3 Xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng, m\u1ec7nh l\u1ec7nh trong cung th\u00ec ban h\u00e0nh.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i x\u00e9t theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 x\u1eed l\u00fd v\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec1u k\u00fd 'N\u1eb7c', l\u1ec7nh cho T\u1ea3 H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng k\u00fd t\u00ean, tuy\u00ean l\u1ec7nh thi h\u00e0nh v\u00e0 ghi ng\u00e0y th\u00e1ng[footnote]Ch\u1eef 'th\u01b0 \u00e1n ho\u1ea1 nh\u1eadt' b\u1ed1n ch\u1eef v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 9 ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote]; c\u00f2n th\u01b0 t\u1eeb g\u1eedi th\u00e2n h\u1eefu, th\u1ea7y d\u1ea1y th\u00ec kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y. Nay xin theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Khai Nguy\u00ean, quan trong cung ch\u1ec9 x\u01b0ng th\u1ea7n, kh\u00f4ng h\u00e0nh l\u1ec5 m\u00faa. V\u00ec Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ki\u00eam qu\u1ea3n Khai Phong ph\u1ee7[footnote]Nguy\u00ean ch\u1eef 'l\u1ea1i' s\u1eeda th\u00e0nh 'v\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 \u0111\u1ed5i.[\/footnote], nh\u1eefng bi\u1ec3u t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec ghi r\u00f5 v\u1ecb Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ec9 do quan ph\u00e1n quan k\u00fd, c\u00f2n c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n v\u00e0 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u k\u00fd 'N\u1eb7c'.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ch\u1eef <i>\"N\u1eb7c\"<\/i> th\u00e0nh <i>\"Chu\u1ea9n\"<\/i>, c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00f3.\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"B\u00e1 quan g\u1eb7p Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, t\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c ty \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p l\u1ec5, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5. Quan trong cung t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng nghi th\u1ee9c tham ki\u1ebfn. Khi Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn h\u1ed9i, v\u1ecb tr\u00ed \u1edf tr\u00ean c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng, C\u00f4ng.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y. C\u00e1c quan l\u1ea1i so\u1ea1n nghi th\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed sau khi nh\u1eadn s\u00e1ch phong ra y\u1ebft ki\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng trong cung.\r\n\r\n[8] Th\u00e1ng ch\u00edn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u00f4ng Bi\u1ec7n m\u1ed7i n\u0103m chuy\u00ean ch\u1edf ba tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i, v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu; s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 chuy\u00ean ch\u1edf n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c v\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu [footnote]theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 14, ch\u01b0\u01a1ng 'Ch\u00ednh t\u00edch t\u1ed5ng lo\u1ea1i', d\u01b0\u1edbi c\u00e2u n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3: 's\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c, hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu; s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf chuy\u00ean ch\u1edf m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c; t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch.' Hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ch\u1eef n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t trong b\u1ea3n n\u00e0y.[\/footnote], d\u00f9ng \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh \u0111\u00f4. N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t ho\u1eb7c h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y ch\u01b0a bao gi\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t. N\u0103m \u0111\u00f3, s\u00f4ng Bi\u1ec7n chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ebfn n\u0103m tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua h\u1ecfi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n kh\u01a1i \u0111\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 lui v\u1ec1 t\u00ecm hi\u1ec3u s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i t\u1ea5u tr\u00ecnh, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Hi\u1ec7n nay c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n binh l\u00ednh, c\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn chi\u1ebfn m\u00e3, t\u1eadp trung \u1edf kinh \u0111\u00f4, l\u1ea1i th\u00eam d\u00e2n ch\u00fang t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1ee5 t\u1eadp d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n nh\u00e0 Vua, so v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 kinh \u0111\u00f4 th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng[footnote]'d\u00e2n' v\u1ed1n l\u00e0 'phi\u1ec1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda.[\/footnote], \u0111\u00e3 g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. V\u00f9ng ph\u1ee5 c\u1eadn kinh \u0111\u00f4 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 l\u0169 l\u1ee5t v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u00e0 nh\u1edd b\u1ed1n con k\u00eanh: Hu\u1ec7 D\u00e2n, Kim Th\u1ee7y, Ng\u0169 Tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Bi\u1ec7n Th\u1ee7y, chia nh\u00e1nh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, h\u1ed9i t\u1ee5 \u1edf kinh \u0111\u00f4, thuy\u1ec1n b\u00e8 n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, cung c\u1ea5p \u0111\u1ee7 cho kinh \u0111\u00f4 m\u00e0 kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n. Ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y ngang qua Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n ti\u1ebfp nh\u1eadn s\u00f4ng l\u1edbn, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb s\u00f4ng h\u1ed3, l\u1ee3i \u00edch tr\u1ea3i d\u00e0i \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n Nam, m\u1ed9t n\u1eeda t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng \u0111\u1ec1u \u0111i qua con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y. V\u00ec v\u1eady, \u0110\u1ea1i V\u0169 kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, T\u00f9y D\u1ea1ng \u0110\u1ebf m\u1edf k\u00eanh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 tu\u1ea7n du, d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf hoang, nh\u01b0ng d\u00f2ng ch\u1ea3y v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ph\u1ee5c v\u1ee5 qu\u1ed1c gia, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi sao?\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00f4ng Bi\u1ec7n chia d\u00f2ng t\u1eeb Ho\u00e0ng H\u00e0, t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u1edbn. Nh\u01b0ng x\u00e9t s\u1ef1 th\u1ef1c, c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc. T\u1ea1i sao v\u1eady? V\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng, T\u1ed1ng, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb c\u00e1c k\u00eanh m\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng n\u00e0y khi\u1ebfn n\u00f3 s\u00e2u th\u00eam. \u0110\u1ebfn khi T\u00f9y D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf s\u1eafp \u0111i Giang \u0110\u00f4[footnote]thi\u1ebfu ch\u1eef 'Ch\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng b\u00fat l\u1ee5c' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c')<\/i> b\u1ed5 sung.[\/footnote], b\u00e8n chia d\u00f2ng Ho\u00e0ng H\u00e0[footnote]'chia' v\u1ed1n l\u00e0 's\u1eafp', 'd\u00f2ng' v\u1ed1n l\u00e0 'nh\u00e1nh', theo 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' s\u1eeda.[\/footnote], \u0111\u1eafp \u0111\u00ea hai b\u00ean d\u00e0i h\u01a1n ba tr\u0103m d\u1eb7m, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb c\u00e1c k\u00eanh c\u0169 b\u1ecb ch\u1eb7n ngang, tr\u00e0n lan kh\u00f4ng ch\u1ed7 d\u1eabn[footnote]'kh\u00f4ng ch\u1ed7' v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1eef 'v\u1ec1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' b\u1ecf.[\/footnote], n\u00ean v\u00f9ng T\u1ed1ng, B\u1ea1c tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea7m l\u1ea7y \u1ea9m th\u1ea5p. X\u01b0a d\u00f2ng ch\u1ea3y \u00eam \u0111\u1ec1m, nay l\u1ea1i hung d\u1eef, nguy c\u01a1 \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n chi\u1ebfm hai \u0111\u1ebfn ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. X\u01b0a v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ea3 \u0111\u00f4ng h\u00e8, nay ch\u1ec9 m\u1edf c\u1eeda v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00f3ng v\u00e0o m\u00f9a thu, c\u1ea3 n\u0103m ch\u1ec9 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda n\u0103m. X\u01b0a \u0111i xu\u00f4i ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n, nay ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1edf n\u1eb7ng, r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. Xu\u00f4i d\u00f2ng th\u00ec thuy\u1ec1n r\u1ed7ng m\u00e0 \u0111i, l\u1ee3i \u00edch b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb khi thi\u00ean t\u1eed \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f4, s\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y qua \u0111\u00f4 th\u00e0nh ra ph\u00eda \u0111\u00f4ng, m\u1ed7i n\u0103m m\u01b0a l\u1edbn \u0111\u1ec1u lo ng\u1eadp l\u1ee5t. Xem x\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ee3i \u00edch \u1edf \u0111\u00e2u? Nh\u01b0ng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i ngay, ng\u00e0y sau nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t hi\u1ec3u ra, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c d\u00f2ng c\u0169, m\u1edbi tin l\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng sai. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi trong 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c'[footnote]'b\u00fat l\u1ee5c' v\u1ed1n l\u00e0 '\u0111\u1eb3ng'. Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p 'b\u00fat', thi\u1ebfu ch\u1eef 'l\u1ee5c', nay tham kh\u1ea3o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' s\u1eeda b\u1ed5 sung.[\/footnote], nay ph\u1ee5 v\u00e0o d\u01b0\u1edbi b\u1ea3n t\u1ea5u c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5.)<\/i>\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean, c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, b\u00e0y bi\u1ec7n nh\u01b0 nghi th\u1ee9c h\u1ed9i Nguy\u00ean. Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1eeb \u0110\u00f4ng Cung m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, \u0111\u1ebfn l\u1ec1u tr\u1ea1i b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda Tri\u1ec1u Nguy\u00ean, thay ph\u1ee5c \u0111\u1ed9i m\u0169 vi\u1ec5n du, m\u1eb7c \u00e1o chu minh, c\u00f9ng Tam S\u01b0, Tam Thi\u1ebfu d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n. Th\u00e1i \u00fay d\u1eabn \u0111\u1ea7u tr\u0103m quan d\u00e2ng l\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng. Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ed5i l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1edf v\u1ec1 cung. Tr\u0103m quan m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn cung \u0111\u1ec3 tham l\u1ec5, t\u1eeb Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00e1c ch\u1ee9c trong cung, c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, s\u01b0 b\u1ea3o, t\u00e2n kh\u00e1ch, cung th\u1ea7n \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung, theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u1eeda cung. Th\u1ee9 t\u1eed t\u1ea5u l\u00ean r\u1eb1ng b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb xong, n\u1ed9i th\u1ea7n v\u00e9n m\u00e0n, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c ra t\u1eeb l\u1ec1u r\u1ed3i ng\u1ed3i xu\u1ed1ng. C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng, l\u1ea1y hai l\u1ea1y xong, bu\u00f4ng m\u00e0n xu\u1ed1ng. Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1eeb gh\u1ebf xu\u1ed1ng tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ec1u. Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, v\u0103n v\u0169 b\u00e1 quan, Khu m\u1eadt s\u1ee9 c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c trong cung, s\u01b0 b\u1ea3o, t\u00e2n kh\u00e1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec1u b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng th\u1ec1m \u0111\u00e1p l\u1ec5. Xong xu\u00f4i, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed l\u00ean ng\u1ed3i, nh\u1eadn l\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng t\u1eeb v\u0103n v\u0169 b\u00e1 quan c\u00f9ng cung th\u1ea7n t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, s\u1eafp \u0111\u1eb7t nghi tr\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft Th\u00e1i mi\u1ebfu n\u0103m gian, m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i qua c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa, l\u00ean xe.\r\n\r\n[10] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed xin nh\u01b0\u1eddng c\u00e1c quan trong cung kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u01b0ng th\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[11] Vua t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng Vua Thu\u1ea5n l\u00e0m ra c\u00e2y \u0111\u00e0n n\u0103m d\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u00e1t kh\u00fac Nam Phong, c\u00e1c Vua \u0111\u1eddi sau noi theo v\u00e0 th\u00eam hai d\u00e2y V\u0103n, V\u0169. T\u1eeb \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u1ea3i ti\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u00e0n ch\u00edn d\u00e2y v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n n\u0103m d\u00e2y, bi\u00ean so\u1ea1n ri\u00eang ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y quy\u1ec3n nh\u1ea1c ph\u1ed5 m\u1edbi[footnote] 'Ba' nguy\u00ean l\u00e0 'hai', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 7 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i', quy\u1ec3n 126 'Nh\u1ea1c ch\u00ed' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], giao cho c\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00e2ng ti\u1ebfn. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111em \u0111\u00e0n v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n ra cho c\u00e1c quan g\u1ea7n b\u00ean xem, r\u1ed3i n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"\u00c2m nh\u1ea1c ch\u00ednh nh\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb t\u00e2m. \u00dd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a h\u1ebft. \u0110\u00e0n x\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3y d\u00e2y, nay th\u00eam th\u00e0nh ch\u00edn d\u00e2y, g\u1ecdi l\u00e0 qu\u00e2n, th\u1ea7n, v\u0103n, v\u0169, l\u1ec5, nh\u1ea1c, ch\u00ednh, d\u00e2n, t\u00e2m, th\u00ec ch\u00edn kh\u00fac h\u00f2a h\u1ee3p m\u00e0 kh\u00f4ng lo\u1ea1n. \u0110\u00e0n nguy\u1ec5n x\u01b0a c\u00f3 b\u1ed1n d\u00e2y, nay th\u00eam th\u00e0nh n\u0103m d\u00e2y, g\u1ecdi l\u00e0 kim, m\u1ed9c, thu\u1ef7, ho\u1ea3, th\u1ed5, th\u00ec n\u0103m ch\u1ea5t d\u00f9ng chung m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1i.\"<\/i>\r\n\r\nV\u00ec th\u1ebf, sai hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i chi\u1ebfu l\u00e0 Chu V\u0103n T\u1ebf v\u00e0 Th\u00e1i Du\u1ec7 mang \u0111\u00e0n v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n v\u00e0o Trung th\u01b0 g\u1ea3y kh\u00fac nh\u1ea1c m\u1edbi, v\u00e0 h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn nghe. T\u1eeb \u0111\u00f3, trong ngo\u00e0i c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01a1 ca t\u1ee5ng. Vua b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"S\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a v\u0103n v\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00e0y, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng b\u1eb1ng. B\u00e0i ca t\u1ee5ng do qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng, Tr\u1eabm xem \u0111i xem l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, so s\u00e1nh t\u00e0i m\u1ecdn, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c, Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c l\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd tinh t\u1ebf, c\u00f3 phong c\u00e1ch ch\u00edn ch\u1eafn, n\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Ng\u00f4 Th\u1ee5c, An \u0110\u1ee9c D\u1ee5, H\u1ed3 \u0110\u00e1n, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ed5 nh\u00e3, ho\u1eb7c l\u00e0 h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, l\u1ea1i l\u00e0 h\u00e0ng th\u1ee9 n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nAn Nh\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Phu. Th\u1ee5c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110an D\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\nChu V\u0103n T\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi Kim L\u0103ng, chuy\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e0n ca l\u00e0m th\u00fa vui, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i.\r\n\r\nVua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n th\u00eam d\u00e2y cho \u0111\u00e0n c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n, V\u0103n T\u1ebf cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean th\u00eam, c\u00f2n Th\u00e1i Du\u1ec7 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng th\u00eam th\u00ec t\u1ed1t. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e0n c\u1ed5 v\u1ed1n n\u0103m d\u00e2y, m\u00e0 V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 V\u01b0\u01a1ng th\u00eam l\u00ean, nay sao kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00eam?\"<\/i> V\u0103n T\u1ebf \u0111\u00e1p: <i>\"N\u0103m d\u00e2y v\u1eabn c\u00f2n di \u00e2m, th\u00eam hai d\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ee7.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng r\u1ed3i th\u00f4i.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn khi \u0111\u00e0n c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n m\u1edbi th\u00eam d\u00e2y l\u00e0m xong, Vua tri\u1ec7u V\u0103n T\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3. Vua t\u1ee9c gi\u1eadn, ban cho Th\u00e1i Du\u1ec7 \u00e1o \u0111\u1ecf, c\u00f2n V\u0103n T\u1ebf x\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc Th\u00e1i Du\u1ec7, l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o xanh, mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng V\u0103n T\u1ebf. L\u1ea1i sai Th\u00e1i Du\u1ec7 \u0111i s\u1ee9 Ki\u1ebfm Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n x\u00e2u ti\u1ec1n, Th\u00e1i Du\u1ec7 tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3; c\u00f2n V\u0103n T\u1ebf th\u00ec ngh\u00e8o kh\u00f3 r\u00e1ch r\u01b0\u1edbi, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m. Vua l\u1ea1i t\u1eebng \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1eb7t \u00e1o \u0111\u1ecf, v\u00e0ng l\u1ee5a c\u00f9ng v\u1eadt th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 d\u1ee5 V\u0103n T\u1ebf, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn khi sai trung s\u1ee9 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, V\u0103n T\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, l\u1ea5y \u0111\u00e0n m\u01b0\u1eddi d\u00e2y m\u00e0 g\u1ea9y. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecfi: <i>\"B\u1ea3n nh\u1ea1c m\u1edbi n\u00e0y t\u00ean l\u00e0 g\u00ec?\"<\/i> V\u0103n T\u1ebf \u0111\u00e1p: <i>\"L\u00e0 kh\u00fac c\u1ed5 'Phong nh\u1eadp t\u00f9ng'.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i \u00f4ng gi\u1eef ch\u00ed, c\u0169ng ban \u00e1o \u0111\u1ecf. V\u0103n T\u1ebf phong th\u00e1i thanh t\u00fa nh\u01b0 th\u1ea7n ti\u00ean, Vua sai t\u0103ng cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Nguy\u00ean \u00c1i v\u1ebd ch\u00e2n dung \u00f4ng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung.\r\n\r\n[12] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua duy\u1ec7t binh \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, c\u00f3 v\u1ec7 s\u0129 k\u00e9o cung n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ea1ch n\u0103m \u0111\u1ea5u, b\u1eafn hai m\u01b0\u01a1i m\u0169i t\u00ean m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n d\u01b0 s\u1ee9c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e2y v\u1eady. Hi\u1ec7n nay b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean \u1ed5n, nh\u00e2n t\u00e0i xu\u1ea5t hi\u1ec7n kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u1ec1u n\u1eb1m trong l\u00f2ng b\u00e0n tay ta. Tr\u1eabm t\u1eebng ch\u1ecdn trong h\u00e0ng ng\u0169 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed ch\u1ea5t \u0111oan ch\u00ednh, d\u0169ng c\u1ea3m m\u00e0 bi\u1ebft l\u1ec5, ti\u1ebfn tho\u00e1i h\u1ee3p \u0111\u1ed9, truy\u1ec1n d\u1ea1y ph\u00e9p k\u00e9o cung m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f9ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y l\u1eabn nhau, n\u00ean t\u00e0i ngh\u1ec7 b\u1eafn cung m\u1edbi tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng.\"<\/i> L\u1ea1i l\u1ec7nh k\u1ef5 binh v\u00e0 b\u1ed9 binh m\u1ed7i lo\u1ea1i v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, d\u00e0n tr\u1eadn \u0111\u00f4ng t\u00e2y, k\u00e9o cung gi\u01b0\u01a1ng n\u1ecf, nh\u00ecn h\u1ecd ti\u1ebfn tho\u00e1i, ph\u00e1t t\u00ean nh\u1ea5t lo\u1ea1t, d\u00e1ng \u0111i\u1ec7u h\u1ee3p nh\u1ecbp. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh n\u00e0y th\u00f4i, m\u00e0 uy binh \u0111\u00e3 \u0111\u00e1ng n\u1ec3, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 tr\u1eadn th\u1ebf h\u00f9ng h\u1eadu, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi d\u00e0n tr\u1eadn th\u00ec sao!\"<\/i>\r\n\r\n[13] Ban \u0111\u1ea7u, nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f4 s\u01a1 khai, c\u00e1c ng\u00f5 ph\u1ed1 \u0111\u1ec1u gi\u1eef t\u00ean c\u0169. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 so\u1ea1n l\u1ea1i h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u00ean ph\u01b0\u1eddng trong v\u00e0 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh b\u1ed1 tr\u00ed m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u01b0 kinh \u0111\u00f4 Ung v\u00e0 L\u1ea1c.\r\n\r\n[14] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua th\u1ea5y th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn h\u00f2a, m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1eb9p y\u00ean, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Qu\u1ed1c gia t\u1eeb m\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, g\u1eb7p v\u1eadn h\u1ea1n, h\u1ea1n h\u00e1n l\u0169 l\u1ee5t li\u00ean mi\u00ean, m\u1ea5t m\u00f9a n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c[footnote] 'M\u1ea5t m\u00f9a' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Thu\u1eadn', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 'Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh' m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. H\u00e0 T\u00e2y, Th\u1ee5c Xuy\u00ean n\u1ed1i nhau n\u1ed5i lo\u1ea1n, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb xa, ng\u00e0n d\u1eb7m x\u00e1o \u0111\u1ed9ng. H\u01a1n n\u1eefa, trong kinh th\u00e0nh, m\u01b0a d\u1ea7m su\u1ed1t th\u00e1ng, tr\u0103m v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u00f3i n\u1eb1m la li\u1ec7t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. L\u00fac \u1ea5y, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u1eabm l\u00e0 cha m\u1eb9 c\u1ee7a h\u1ecd, \u1edf tr\u00ean mu\u00f4n d\u00e2n, \u0111\u1ecba v\u1ecb cao qu\u00fd tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. M\u1ed7i ng\u00e0y g\u1eb7p c\u00e1c khanh, tuy b\u1ec1 ngo\u00e0i kh\u00f4ng l\u1ed9 v\u1ebb lo l\u1eafng, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng lu\u00f4n canh c\u00e1nh n\u1ed7i bu\u1ed3n, kh\u00f4ng ph\u00fat gi\u00e2y n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u00e1i. Do \u0111\u00f3, trong th\u00ec s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1, c\u1ee9u v\u1ea1n d\u00e2n kh\u1ecfi c\u1ea3nh kh\u1ed1n kh\u1ed5, ngo\u00e0i th\u00ec ch\u0103m lo vi\u1ec7c binh, d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c d\u00e3 \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan, chuy\u1ec7n nh\u1ecf nh\u01b0 g\u1ea1o mu\u1ed1i, Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n. Nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 tr\u1eddi cao th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, tai h\u1ecda qua \u0111i, th\u00e1i b\u00ecnh tr\u1edf l\u1ea1i. B\u1ecdn t\u00e0n d\u01b0 \u1edf Ba Th\u1ee5c, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf s\u00f4ng Ki\u1ec1m, K\u1ebf Thi\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn b\u1ecb d\u1ed3n v\u00e0o sa m\u1ea1c. H\u01a1n n\u1eefa, kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1[footnote] 'Kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'chi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ed5 sung[\/footnote], l\u00faa g\u1ea1o \u0111\u1ec1u b\u1ed9i thu, t\u1eeb bi\u00ean \u1ea3i ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00f9ng Giang Nam, th\u00f3c l\u00faa \u0111\u1ea7y kho.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u1eabm \u0111\u00e2u ng\u1edd ch\u1ec9 sau m\u1ed9t n\u0103m tai h\u1ecda, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng m\u1eebng v\u00e0 an \u1ee7i l\u1eafm thay!\"<\/i>\r\n\r\nL\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan c\u00f9ng nhau ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ty thi\u00ean thu quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 xin ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi v\u00e0 h\u1eadu nghi[footnote]Ty thi\u00ean thu quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 xin ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi h\u1eadu nghi, hai ch\u1eef 'h\u1eadu nghi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft s\u00e1ch T\u1ed1ng c\u00f9ng tham kh\u1ea3o s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 v\u00e0 ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch \u1edf \u0111\u00e2y m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p kinh ph\u00ed, \u0111\u1ec3 H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 ch\u1ecdn th\u1ee3 \u0111\u00fac. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua ra chi\u1ebfu x\u00e2y \u0111\u00e0i t\u1ea1i Ty thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t n\u00f3.\r\n\r\n<i>(Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0 Hu\u1ea5n v\u00e0 H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi, nh\u01b0ng trong ph\u1ea7n 'B\u1ea3n ch\u00ed' ch\u1ec9 ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0 Hu\u1ea5n, c\u00f2n c\u1ee7a H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 th\u00ec l\u01b0\u1ee3c qua, ch\u1ec9 ch\u00e9p ri\u00eang ph\u00e1p \u0111\u1ed9 h\u1eadu nghi, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u1ea1i sao.)<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua nh\u00ecn c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh suy y\u1ebfu, ch\u00faa t\u1ed1i t\u0103m, b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ed9ng quy\u1ec1n, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 n\u00e1t, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 qu\u1ed1c gia tr\u00ean danh ngh\u0129a. Tr\u1eabm k\u1ebf th\u1eeba sau th\u1eddi lo\u1ea1n l\u1ea1c, l\u00ean ng\u00f4i ch\u00ed t\u00f4n. Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, xem qua \u0111i\u1ec3n l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Vua tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eadn th\u1ea5y t\u1ec7 ch\u00ednh c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1eddi, v\u00ec t\u1eadp t\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean ph\u00e1 c\u0169 l\u1eadp m\u1edbi, t\u1ea1o ra ph\u00e1p \u0111\u1ed9 ri\u00eang cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. B\u1ea5y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n k\u1ebb xa \u0111\u1ec1u b\u00e0n t\u00e1n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 hai ba \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1ed1n l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ee9c cao tu\u1ed5i l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c. Tr\u1eabm gi\u1eef l\u00f2ng ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng lay \u0111\u1ed9ng, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u0103m ch\u1ec9, si\u00eang n\u0103ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m r\u1ed3i. C\u00e1c khanh cho r\u1eb1ng Tr\u1eabm tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay th\u1ebf n\u00e0o? Tuy ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi Tam ho\u00e0ng, nh\u01b0ng b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean b\u00ecnh; ph\u00e1p l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng tu\u00e2n theo gi\u00e1o ho\u00e1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u0103m quan kh\u00f4ng c\u00f2n gian t\u00e0, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i th\u1ef1c l\u00e0 lo\u1ea1n th\u1ebf, n\u01a1i Trung th\u01b0 b\u1ed1 ch\u00ednh, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u do tay quan h\u1eadu \u0111\u01b0\u1eddng? Mua b\u00e1n ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f3i quen, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, hi\u1ec1n ngu thi\u1ec7n \u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00ednh s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, sao kh\u00f4ng lo\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm c\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, uy quy\u1ec1n, ph\u00fac l\u1ed9c \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Th\u1ebf T\u00f4ng t\u1eeb Ho\u00e0i \u0110i\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang H\u1ee9a Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn ki\u1ec7n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Hu\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc xa gi\u00e1, Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00f3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 giao cho H\u01b0\u1edbng Hu\u1ea5n, b\u1ea3o t\u1ef1 tra h\u1ecfi. Hu\u1ea5n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n nh\u1ea5n ch\u00ecm xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. S\u1ef1 coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, ngang ng\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. Thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y nay ch\u00ednh l\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y x\u01b0a, nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y nay ch\u00ednh l\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y x\u01b0a. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng d\u1eady s\u1edbm l\u00fac g\u00e0 g\u00e1y, nghe ch\u00ednh s\u1ef1 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tr\u0103m vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, Tr\u1eabm c\u0169ng th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi han, n\u00ean bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i, th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u1ebd an nguy, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ecb che m\u1eaft, quy\u1ec1n l\u1ef1c b\u1ecb l\u1ea5n \u00e1t.\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng[footnote] Th\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1eef '\u0110\u1eb3ng' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef '\u0110\u1eafc', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], ch\u01b0a t\u1eebng gi\u00fap \u00edch g\u00ec.\"<\/i> L\u1ea1y t\u1ea1 r\u1ed3i lui v\u1ec1.\r\n\r\n[17] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An l\u00e0 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh b\u1ecb b\u1ec7nh, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a \u0111\u1ecbch bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, H\u00e0n \u0110\u1ee9c Uy l\u1ea1i b\u1ecb L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u1ee5 d\u1ed7, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9 tr\u1eadn T\u1eed H\u00e0 H\u1ed1c. Ng\u1ef1 Khanh g\u01b0\u1ee3ng b\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, \u0110\u1ee9c Uy nghe tin \u00f4ng \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n d\u1eebng qu\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn. Khi b\u1ec7nh tr\u1edf n\u1eb7ng, m\u1eb9 \u00f4ng sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn g\u1ecdi \u00f4ng v\u1ec1 ch\u1eefa tr\u1ecb, Ng\u1ef1 Khanh n\u00f3i: <i>\"Gia \u0111\u00ecnh ta nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi nh\u1edd \u00e2n n\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c ch\u01b0a di\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a ta. Nay \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qu\u00e2n s\u0129 m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n! Ch\u1ebft n\u01a1i qu\u00e2n ng\u0169, ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1eadn c\u1ee7a ta. Xin th\u01b0a v\u1edbi Th\u00e1i phu nh\u00e2n, \u0111\u1eebng lo ngh\u0129 cho ta, trung hi\u1ebfu h\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n c\u1ea3 hai.\"<\/i> N\u00f3i xong, r\u01a1i l\u1ec7. H\u00f4m sau, \u00f4ng qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\nNg\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua nghe tin Ng\u1ef1 Khanh m\u1ea5t, \u0111au bu\u1ed3n m\u00e3i, truy phong \u00f4ng l\u00e0m Th\u1ecb trung, cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Duy Ch\u00ednh, t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, l\u00e0m L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u00e2u Ph\u1ee7. Ng\u1ef1 Khanh nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng bi\u00ean th\u00f9y, quen bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh phi\u00ean di, trung d\u0169ng c\u1ea3m kh\u00e1i, th\u01b0\u1eddng mong l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u01a1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng cho r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 g\u1ea7n H\u1ea1 qu\u1ed1c, n\u00ean d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0m t\u01b0\u1eddng ng\u0103n. T\u1eeb sau tr\u1eadn T\u1eed H\u00e0 H\u1ed1c, qu\u00e2n H\u1ea1 m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn s\u00e2u g\u00e2y h\u1ecda n\u1eefa.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, x\u1eed ch\u00e9m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1eebng Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00f4n T\u00e1n, v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Th\u1ea1ch B\u1ea3o m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecbch c\u1ea3nh, b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"T\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u r\u00f5, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nghi\u00eam minh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng. T\u00f4n T\u00e1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y xin \u0111i H\u00e0 T\u00e2y ph\u1ee5c v\u1ee5, khi giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c phi\u00ean, vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, khi\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7t m\u1ea1ng, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn x\u1eed ch\u00e9m. N\u1ebfu nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nh\u01b0 v\u1eady h\u01a1i sai ph\u00e9p m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam, th\u00ec b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u00e0ng ng\u0169, sao d\u00e1m kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh n\u1eefa!\"<\/i>\r\n\r\n[19] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, n\u1ebfu xin \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf ch\u00ednh s\u1ef1, ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu th\u1ef1c hi\u1ec7n xong th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ee3i \u00edch, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i cho c\u00f4ng t\u01b0, c\u0169ng s\u1ebd nghi\u00eam tr\u1ecb theo ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 n\u0103m \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Vua ban chi\u1ebfu cho t\u1ea1o l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch thu\u1ebf hai lo\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, ban h\u00e0nh m\u1eabu th\u1ee9c n\u00e0y kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1. Ph\u00e0m m\u1ed9t huy\u1ec7n qu\u1ea3n l\u00fd bao nhi\u00eau h\u1ed9, thu\u1ebf hai m\u00f9a h\u1ea1 thu, thu\u1ebf ru\u1ed9ng, thu\u1ebf d\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf ph\u1ee5 kh\u00e1c, d\u00f9ng gi\u1ea5y l\u1edbn l\u00e0m th\u00e0nh cu\u1ed9n d\u00e0i, vi\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf theo h\u00e0ng <a class=\"footnote\" title=\"'Vi\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Khoan', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 70\/5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-161-1\" href=\"#footnote-161-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1ed5, g\u1eedi l\u00ean ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, d\u00f9ng \u1ea5n ch\u00e2u in l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i, \u0111\u1eb7t kho \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, l\u00e0m t\u1ee7 g\u1ed7 \u0111\u1ec3 c\u1ea5t gi\u1eef v\u00e0 ni\u00eam phong. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, m\u1ed7i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi thu thu\u1ebf hai lo\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1eaft bu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1ed5 theo m\u1eabu g\u1eedi l\u00ean ch\u00e2u, s\u1ed5 s\u00e1ch thu\u1ebf c\u1ee7a huy\u1ec7n c\u0169ng d\u00f9ng \u1ea5n ch\u00e2u in l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ed1i, giao cho l\u1ec7nh t\u00e1.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, sai n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 B\u00f9i D\u0169 \u0111i th\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Giang Nam \u0111\u1ec3 mua v\u00e0 thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf. Ai mu\u1ed1n g\u1eedi s\u00e1ch cho quan th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 gi\u00e1 cao; ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u00ec m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ec3 sao ch\u00e9p, sau \u0111\u00f3 tr\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ea3n c\u0169. Vua th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft th\u1ea3o 30 t\u1edd kinh s\u1eed, tri\u1ec7u H\u00e0n l\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c l\u00e0 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecdc t\u1eebng t\u1edd, li\u1ec7t k\u00ea danh v\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c quan thu\u1ed9c trong b\u00ed c\u00e1c, kh\u1eafc \u0111\u00e1 in m\u1eabu, trang tr\u00ed th\u00e0nh tr\u0103m cu\u1ed9n. Sau \u0111\u00f3 giao cho B\u00f9i D\u0169 \u0111em \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n ph\u00fac \u0111\u1ecba, \u0111\u1ea1o cung, ch\u00f9a chi\u1ec1n, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1ea5t gi\u1eef m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea3n; ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i th\u00e2m s\u01a1n c\u00f9ng c\u1ed1c, h\u1ea3o c\u1ed5 b\u00e1c nh\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0ng x\u00f3m khen ng\u1ee3i, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng.<\/p>\n<p><i>(Ban kh\u1eafc \u0111\u00e1, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t th\u00e1ng 6, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n xin canh t\u00e1c \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, l\u00e0m s\u1ea3n nghi\u1ec7p l\u00e2u d\u00e0i, v\u00e0 tha thu\u1ebf ba n\u0103m, sau ba n\u0103m ch\u1ec9 n\u1ed9p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba; s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n m\u00e0 quan l\u1ea1i ch\u00e2u huy\u1ec7n khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n l\u00e0m, \u0111\u1ec1u ghi v\u00e0o gi\u1ea5y \u1ea5n, \u0111\u1ec3 ch\u1edd khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[4] Th\u00e1ng t\u00e1m, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea4t H\u1ee3i, Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 S\u0129 T\u00f4ng d\u00e2ng t\u00e2u: <i>&#8220;Xin t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5p ch\u00ednh ra ngo\u00e0i l\u0129nh qu\u1eadn, vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00ecnh l\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ch\u1ec9 c\u1ea7n k\u00fd t\u00ean c\u1ee7a th\u00f4ng ph\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Tuy ph\u1ea9m v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n cao qu\u00fd, nh\u01b0ng n\u1ebfu ra ngo\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, th\u00ec thu\u1ed9c quy\u1ec1n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, vi\u1ec7c h\u1ec7 tr\u1ecdng thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00e2u ph\u1ee7, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m v\u1ecb. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ea5y Khai Phong do\u00e3n Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Kh\u1ea3n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 H\u1eb1ng. \u0110\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Con trai c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham tri l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha, quan \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. Chi\u1ebfu cho Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ki\u00eam ph\u00e1n Khai Phong ph\u1ee7. T\u1eeb \u0111\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean H\u1ef1u tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, trung nguy\u00ean nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1, ch\u01b0a k\u1ecbp l\u1eadp th\u00e1i t\u1eed, l\u1ec5 n\u00e0y b\u1ecf ph\u1ebf g\u1ea7n tr\u0103m n\u0103m, nay Vua m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1eeb Thanh Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng \u1edf ch\u00e2n, t\u1ef1 c\u1edfi \u00e1o cho Chu\u1ea9n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh \u0111\u1ebfn sao m\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5!&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Trong c\u00e1c con c\u1ee7a Tr\u1eabm, ai c\u00f3 th\u1ec3 giao ph\u00f3 x\u00e3 t\u1eafc?&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 th\u1eadt l\u00f2ng v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 ch\u1ecdn Vua, n\u1ebfu b\u00e0n v\u1edbi n\u1eef nh\u00e2n v\u00e0 ho\u1ea1n quan, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c; b\u00e0n v\u1edbi c\u1eadn th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 mong B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng v\u1edbi l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua c\u00fai \u0111\u1ea7u l\u00e2u, b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu lui r\u1ed3i n\u00f3i: <i>&#8220;Nguy\u00ean Kh\u1ea3n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n l\u1ea5y Nguy\u00ean Kh\u1ea3n l\u00e0m Khai Phong do\u00e3n, c\u1ea3i phong Th\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i l\u1eadp l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi kinh s\u01b0 th\u1ea5y th\u00e1i t\u1eed, vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y th\u1eadt l\u00e0 v\u1ecb ch\u1ee7 t\u1ec3 c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc.&#8221;<\/i> Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, tri\u1ec7u Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn b\u1ea3o: <i>&#8220;L\u00f2ng d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1i t\u1eed, mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t Tr\u1eabm v\u00e0o \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi trao x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb ch\u1ee7 t\u1ec3 c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn mu\u00f4n \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i> Vua v\u00e0o cung n\u00f3i v\u1edbi h\u1eadu t\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u00e1u cung \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng. Vua l\u1ea1i ra, m\u1eddi Chu\u1ea9n u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, say r\u1ed3i m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n th\u01b0\u1eddng t\u1ea5u s\u1ef1 th\u1eb3ng th\u1eafn, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn \u0111\u1ee9ng d\u1eady, Chu\u1ea9n n\u00edu \u00e1o Vua, xin ng\u1ed3i l\u1ea1i, quy\u1ebft xong vi\u1ec7c m\u1edbi lui. Vua khen ng\u1ee3i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y m\u1edbi l\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u00e2n ch\u00ednh.&#8221;<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, c\u0169ng nh\u01b0 \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u1ee5y Trinh C\u00f4ng v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Tam tri\u1ec1u th\u00e1nh ch\u00ednh l\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu\u1ea9n n\u00edu \u00e1o Vua xin quy\u1ebft s\u1ef1 l\u00fac c\u00f2n l\u00e0m vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u00f3 l\u00e0 sai, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, l\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba L\u00fd Ch\u00ed, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u00fd H\u00e3ng c\u00f9ng ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed t\u00e2n kh\u00e1ch, g\u1eb7p Th\u00e1i t\u1eed theo nghi l\u1ec5 th\u1ea7y tr\u00f2. Th\u00e1i t\u1eed g\u1eb7p, \u0111\u1ec1u l\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u th\u1ec9nh \u00fd. Ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho. Ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Vua b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u1ea5y Th\u00e1i t\u1eed nh\u00e2n hi\u1ebfu, hi\u1ec1n minh, n\u00ean r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, nay l\u1eadp l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u0103n b\u1ea3n qu\u1ed1c gia, c\u1ea7n nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh tr\u1ef1c d\u1eabn d\u1eaft b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o l\u00fd. C\u00e1c khanh h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng gi\u00fap \u0111\u1ee1, n\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec h\u1ee3p l\u1ec5 th\u00ec n\u00ean khuy\u1ebfn kh\u00edch, vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a \u0111\u00fang th\u00ec ph\u1ea3i m\u1ea1nh d\u1ea1n n\u00f3i, \u0111\u1eebng nhu nh\u01b0\u1ee3c m\u00e0 thu\u1eadn theo. Nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u00fd L\u1ec5, Nh\u1ea1c, Thi, Th\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho Th\u00e1i t\u1eed, c\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c, kh\u00f4ng c\u1ea7n Tr\u1eabm d\u1ea1y b\u1ea3o nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i> Ch\u00ed v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u c\u00fai \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Y\u1ebft gi\u1ea3 \u1edf T\u1ea3 xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng, l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 su\u1ea5t T\u1ea3 thanh \u0111\u1ea1o su\u1ea5t ph\u1ee7 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh ng\u01b0\u1eddi T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ki\u00eam nhi\u1ec7m. K\u1ebf Anh t\u1eeb nh\u1ecf d\u00f9ng v\u0103n t\u1ef1 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5. Khi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 t\u1eeb H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu b\u1ea3o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 c\u00f3 K\u1ebf Anh c\u00e0ng th\u00eam c\u1ea9n tr\u1ecdng ph\u1ee5ng s\u1ef1. Khi Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 l\u1ea1i nh\u1eadm ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, K\u1ebf Anh \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o danh s\u00e1ch c\u1ee7a Ng\u0169 vi\u1ec7n Trung th\u01b0. Khi Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed c\u00f2n \u1edf phi\u00ean v\u1ecb, K\u1ebf Anh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u1ea1o l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u1ea1o l\u1ea1i: 'L\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u1eed', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-161-2\" href=\"#footnote-161-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ti\u1ebfp kh\u00e1ch trong n\u1ed9i cung. Vua t\u1eebng tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: 'T\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ee7y', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-161-3\" href=\"#footnote-161-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, nay ph\u1ee5ng s\u1ef1 b\u1eadc th\u00e2n hi\u1ec1n, c\u00e0ng n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Khi \u0110\u00f4ng cung \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, ch\u1ee9c Y\u1ebft gi\u1ea3 v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a n\u1ed9i th\u1ecb, trong khi Th\u00e1i t\u1eed \u0111\u00e3 c\u00f3 Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n chuy\u00ean lo vi\u1ec7c tuy\u00ean truy\u1ec1n v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Y\u1ebft gi\u1ea3, h\u01a1n n\u1eefa ch\u1ee9c v\u1ecb c\u1ee7a Th\u1eadp su\u1ea5t r\u1ea5t cao tr\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y v\u1ea1y b\u00ean c\u1ea1nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t trong vi\u1ec7c ch\u1ea5p ch\u00ednh.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, l\u1ea5y H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. C\u00e1c quan \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh xong l\u1ec5 s\u00e1ch phong, r\u1ed3i t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, quan trong cung tham gia ch\u00fac m\u1eebng Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u00faa l\u1ec5, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Khai Nguy\u00ean m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf. Theo l\u1ec7 c\u0169, khi b\u00e1 quan v\u00e0 \u0110\u00f4ng cung ti\u1ebfp ki\u1ebfn ch\u1ec9 x\u01b0ng Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, khi d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea5u th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111i\u1ec7n h\u1ea1; b\u00e1 quan t\u1ef1 x\u01b0ng t\u00ean, quan trong cung t\u1ef1 x\u01b0ng th\u1ea7n; vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a T\u1ea3 Xu\u00e2n ph\u01b0\u1eddng, m\u1ec7nh l\u1ec7nh trong cung th\u00ec ban h\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i x\u00e9t theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 x\u1eed l\u00fd v\u00e0 b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec1u k\u00fd &#8216;N\u1eb7c&#8217;, l\u1ec7nh cho T\u1ea3 H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng k\u00fd t\u00ean, tuy\u00ean l\u1ec7nh thi h\u00e0nh v\u00e0 ghi ng\u00e0y th\u00e1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u01b0 \u00e1n ho\u1ea1 nh\u1eadt' b\u1ed1n ch\u1eef v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 9 ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-161-4\" href=\"#footnote-161-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>; c\u00f2n th\u01b0 t\u1eeb g\u1eedi th\u00e2n h\u1eefu, th\u1ea7y d\u1ea1y th\u00ec kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y. Nay xin theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Khai Nguy\u00ean, quan trong cung ch\u1ec9 x\u01b0ng th\u1ea7n, kh\u00f4ng h\u00e0nh l\u1ec5 m\u00faa. V\u00ec Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed ki\u00eam qu\u1ea3n Khai Phong ph\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean ch\u1eef 'l\u1ea1i' s\u1eeda th\u00e0nh 'v\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 \u0111\u1ed5i.\" id=\"return-footnote-161-5\" href=\"#footnote-161-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, nh\u1eefng bi\u1ec3u t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec ghi r\u00f5 v\u1ecb Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ec9 do quan ph\u00e1n quan k\u00fd, c\u00f2n c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n v\u00e0 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u k\u00fd &#8216;N\u1eb7c&#8217;.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i ch\u1eef <i>&#8220;N\u1eb7c&#8221;<\/i> th\u00e0nh <i>&#8220;Chu\u1ea9n&#8221;<\/i>, c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;B\u00e1 quan g\u1eb7p Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, t\u1ee9 ph\u1ea9m \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf c\u00e1c ty \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p l\u1ec5, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5. Quan trong cung t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ea3 H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng nghi th\u1ee9c tham ki\u1ebfn. Khi Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn h\u1ed9i, v\u1ecb tr\u00ed \u1edf tr\u00ean c\u00e1c V\u01b0\u01a1ng, C\u00f4ng.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y. C\u00e1c quan l\u1ea1i so\u1ea1n nghi th\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed sau khi nh\u1eadn s\u00e1ch phong ra y\u1ebft ki\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng trong cung.<\/p>\n<p>[8] Th\u00e1ng ch\u00edn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u00f4ng Bi\u1ec7n m\u1ed7i n\u0103m chuy\u00ean ch\u1edf ba tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i, v\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu; s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 chuy\u00ean ch\u1edf n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c v\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu <a class=\"footnote\" title=\"theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 14, ch\u01b0\u01a1ng 'Ch\u00ednh t\u00edch t\u1ed5ng lo\u1ea1i', d\u01b0\u1edbi c\u00e2u n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3: 's\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c, hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu; s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf chuy\u00ean ch\u1edf m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c; t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch.' Hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ch\u1eef n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t trong b\u1ea3n n\u00e0y.\" id=\"return-footnote-161-6\" href=\"#footnote-161-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh \u0111\u00f4. N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t ho\u1eb7c h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y ch\u01b0a bao gi\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t. N\u0103m \u0111\u00f3, s\u00f4ng Bi\u1ec7n chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ebfn n\u0103m tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, Vua h\u1ecfi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n kh\u01a1i \u0111\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 lui v\u1ec1 t\u00ecm hi\u1ec3u s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i t\u1ea5u tr\u00ecnh, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n binh l\u00ednh, c\u00f9ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn chi\u1ebfn m\u00e3, t\u1eadp trung \u1edf kinh \u0111\u00f4, l\u1ea1i th\u00eam d\u00e2n ch\u00fang t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1ee5 t\u1eadp d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n nh\u00e0 Vua, so v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 kinh \u0111\u00f4 th\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"'d\u00e2n' v\u1ed1n l\u00e0 'phi\u1ec1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-161-7\" href=\"#footnote-161-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e3 g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. V\u00f9ng ph\u1ee5 c\u1eadn kinh \u0111\u00f4 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 l\u0169 l\u1ee5t v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u00e0 nh\u1edd b\u1ed1n con k\u00eanh: Hu\u1ec7 D\u00e2n, Kim Th\u1ee7y, Ng\u0169 Tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Bi\u1ec7n Th\u1ee7y, chia nh\u00e1nh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, h\u1ed9i t\u1ee5 \u1edf kinh \u0111\u00f4, thuy\u1ec1n b\u00e8 n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau, cung c\u1ea5p \u0111\u1ee7 cho kinh \u0111\u00f4 m\u00e0 kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n. Ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y ngang qua Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n ti\u1ebfp nh\u1eadn s\u00f4ng l\u1edbn, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb s\u00f4ng h\u1ed3, l\u1ee3i \u00edch tr\u1ea3i d\u00e0i \u0111\u1ebfn bi\u1ec3n Nam, m\u1ed9t n\u1eeda t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng \u0111\u1ec1u \u0111i qua con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y. V\u00ec v\u1eady, \u0110\u1ea1i V\u0169 kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, T\u00f9y D\u1ea1ng \u0110\u1ebf m\u1edf k\u00eanh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 tu\u1ea7n du, d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb b\u1ecf hoang, nh\u01b0ng d\u00f2ng ch\u1ea3y v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng qua c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ph\u1ee5c v\u1ee5 qu\u1ed1c gia, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00f4ng Bi\u1ec7n chia d\u00f2ng t\u1eeb Ho\u00e0ng H\u00e0, t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u1edbn. Nh\u01b0ng x\u00e9t s\u1ef1 th\u1ef1c, c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc. T\u1ea1i sao v\u1eady? V\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng, T\u1ed1ng, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb c\u00e1c k\u00eanh m\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng n\u00e0y khi\u1ebfn n\u00f3 s\u00e2u th\u00eam. \u0110\u1ebfn khi T\u00f9y D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ebf s\u1eafp \u0111i Giang \u0110\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"thi\u1ebfu ch\u1eef 'Ch\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng b\u00fat l\u1ee5c' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c') b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-161-8\" href=\"#footnote-161-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, b\u00e8n chia d\u00f2ng Ho\u00e0ng H\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"'chia' v\u1ed1n l\u00e0 's\u1eafp', 'd\u00f2ng' v\u1ed1n l\u00e0 'nh\u00e1nh', theo 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-161-9\" href=\"#footnote-161-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea hai b\u00ean d\u00e0i h\u01a1n ba tr\u0103m d\u1eb7m, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb c\u00e1c k\u00eanh c\u0169 b\u1ecb ch\u1eb7n ngang, tr\u00e0n lan kh\u00f4ng ch\u1ed7 d\u1eabn<a class=\"footnote\" title=\"'kh\u00f4ng ch\u1ed7' v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1eef 'v\u1ec1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-161-10\" href=\"#footnote-161-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, n\u00ean v\u00f9ng T\u1ed1ng, B\u1ea1c tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea7m l\u1ea7y \u1ea9m th\u1ea5p. X\u01b0a d\u00f2ng ch\u1ea3y \u00eam \u0111\u1ec1m, nay l\u1ea1i hung d\u1eef, nguy c\u01a1 \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n chi\u1ebfm hai \u0111\u1ebfn ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. X\u01b0a v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u1ea3 \u0111\u00f4ng h\u00e8, nay ch\u1ec9 m\u1edf c\u1eeda v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00f3ng v\u00e0o m\u00f9a thu, c\u1ea3 n\u0103m ch\u1ec9 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eeda n\u0103m. X\u01b0a \u0111i xu\u00f4i ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n, nay ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1edf n\u1eb7ng, r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. Xu\u00f4i d\u00f2ng th\u00ec thuy\u1ec1n r\u1ed7ng m\u00e0 \u0111i, l\u1ee3i \u00edch b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb khi thi\u00ean t\u1eed \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f4, s\u00f4ng Bi\u1ec7n ch\u1ea3y qua \u0111\u00f4 th\u00e0nh ra ph\u00eda \u0111\u00f4ng, m\u1ed7i n\u0103m m\u01b0a l\u1edbn \u0111\u1ec1u lo ng\u1eadp l\u1ee5t. Xem x\u00e9t nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ee3i \u00edch \u1edf \u0111\u00e2u? Nh\u01b0ng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i ngay, ng\u00e0y sau nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng su\u1ed1t hi\u1ec3u ra, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c d\u00f2ng c\u0169, m\u1edbi tin l\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng sai. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi trong &#8216;V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"'b\u00fat l\u1ee5c' v\u1ed1n l\u00e0 '\u0111\u1eb3ng'. Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p 'b\u00fat', thi\u1ebfu ch\u1eef 'l\u1ee5c', nay tham kh\u1ea3o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' s\u1eeda b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-161-11\" href=\"#footnote-161-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, nay ph\u1ee5 v\u00e0o d\u01b0\u1edbi b\u1ea3n t\u1ea5u c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean, c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, b\u00e0y bi\u1ec7n nh\u01b0 nghi th\u1ee9c h\u1ed9i Nguy\u00ean. Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1eeb \u0110\u00f4ng Cung m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, \u0111\u1ebfn l\u1ec1u tr\u1ea1i b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda Tri\u1ec1u Nguy\u00ean, thay ph\u1ee5c \u0111\u1ed9i m\u0169 vi\u1ec5n du, m\u1eb7c \u00e1o chu minh, c\u00f9ng Tam S\u01b0, Tam Thi\u1ebfu d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o \u0111i\u1ec7n nh\u1eadn s\u00e1ch v\u00e0 \u1ea5n. Th\u00e1i \u00fay d\u1eabn \u0111\u1ea7u tr\u0103m quan d\u00e2ng l\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng. Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ed5i l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1edf v\u1ec1 cung. Tr\u0103m quan m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn cung \u0111\u1ec3 tham l\u1ec5, t\u1eeb Khu m\u1eadt s\u1ee9, c\u00e1c ch\u1ee9c trong cung, c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, s\u01b0 b\u1ea3o, t\u00e2n kh\u00e1ch, cung th\u1ea7n \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung, theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi c\u1eeda cung. Th\u1ee9 t\u1eed t\u1ea5u l\u00ean r\u1eb1ng b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb xong, n\u1ed9i th\u1ea7n v\u00e9n m\u00e0n, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c ra t\u1eeb l\u1ec1u r\u1ed3i ng\u1ed3i xu\u1ed1ng. C\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng, l\u1ea1y hai l\u1ea1y xong, bu\u00f4ng m\u00e0n xu\u1ed1ng. Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed t\u1eeb gh\u1ebf xu\u1ed1ng tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ec1u. Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, v\u0103n v\u0169 b\u00e1 quan, Khu m\u1eadt s\u1ee9 c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c trong cung, s\u01b0 b\u1ea3o, t\u00e2n kh\u00e1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec1u b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng th\u1ec1m \u0111\u00e1p l\u1ec5. Xong xu\u00f4i, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed l\u00ean ng\u1ed3i, nh\u1eadn l\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng t\u1eeb v\u0103n v\u0169 b\u00e1 quan c\u00f9ng cung th\u1ea7n t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng. Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, s\u1eafp \u0111\u1eb7t nghi tr\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft Th\u00e1i mi\u1ebfu n\u0103m gian, m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i qua c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa, l\u00ean xe.<\/p>\n<p>[10] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed xin nh\u01b0\u1eddng c\u00e1c quan trong cung kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u01b0ng th\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[11] Vua t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng Vua Thu\u1ea5n l\u00e0m ra c\u00e2y \u0111\u00e0n n\u0103m d\u00e2y \u0111\u1ec3 h\u00e1t kh\u00fac Nam Phong, c\u00e1c Vua \u0111\u1eddi sau noi theo v\u00e0 th\u00eam hai d\u00e2y V\u0103n, V\u0169. T\u1eeb \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u1ea3i ti\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u00e0n ch\u00edn d\u00e2y v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n n\u0103m d\u00e2y, bi\u00ean so\u1ea1n ri\u00eang ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y quy\u1ec3n nh\u1ea1c ph\u1ed5 m\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"'Ba' nguy\u00ean l\u00e0 'hai', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 7 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i', quy\u1ec3n 126 'Nh\u1ea1c ch\u00ed' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-161-12\" href=\"#footnote-161-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, giao cho c\u00e1c nh\u1ea1c c\u00f4ng c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00e2ng ti\u1ebfn. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111em \u0111\u00e0n v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n ra cho c\u00e1c quan g\u1ea7n b\u00ean xem, r\u1ed3i n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u00c2m nh\u1ea1c ch\u00ednh nh\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb t\u00e2m. \u00dd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a h\u1ebft. \u0110\u00e0n x\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3y d\u00e2y, nay th\u00eam th\u00e0nh ch\u00edn d\u00e2y, g\u1ecdi l\u00e0 qu\u00e2n, th\u1ea7n, v\u0103n, v\u0169, l\u1ec5, nh\u1ea1c, ch\u00ednh, d\u00e2n, t\u00e2m, th\u00ec ch\u00edn kh\u00fac h\u00f2a h\u1ee3p m\u00e0 kh\u00f4ng lo\u1ea1n. \u0110\u00e0n nguy\u1ec5n x\u01b0a c\u00f3 b\u1ed1n d\u00e2y, nay th\u00eam th\u00e0nh n\u0103m d\u00e2y, g\u1ecdi l\u00e0 kim, m\u1ed9c, thu\u1ef7, ho\u1ea3, th\u1ed5, th\u00ec n\u0103m ch\u1ea5t d\u00f9ng chung m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf, sai hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i chi\u1ebfu l\u00e0 Chu V\u0103n T\u1ebf v\u00e0 Th\u00e1i Du\u1ec7 mang \u0111\u00e0n v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n v\u00e0o Trung th\u01b0 g\u1ea3y kh\u00fac nh\u1ea1c m\u1edbi, v\u00e0 h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn nghe. T\u1eeb \u0111\u00f3, trong ngo\u00e0i c\u00f3 m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01a1 ca t\u1ee5ng. Vua b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a v\u0103n v\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00e0y, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng b\u1eb1ng. B\u00e0i ca t\u1ee5ng do qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng, Tr\u1eabm xem \u0111i xem l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, so s\u00e1nh t\u00e0i m\u1ecdn, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c, Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c l\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd tinh t\u1ebf, c\u00f3 phong c\u00e1ch ch\u00edn ch\u1eafn, n\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u00f4 Th\u1ee5c, An \u0110\u1ee9c D\u1ee5, H\u1ed3 \u0110\u00e1n, ho\u1eb7c l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ed5 nh\u00e3, ho\u1eb7c l\u00e0 h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean b\u00e1c, l\u1ea1i l\u00e0 h\u00e0ng th\u1ee9 n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>An Nh\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Phu. Th\u1ee5c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110an D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Chu V\u0103n T\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi Kim L\u0103ng, chuy\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e0n ca l\u00e0m th\u00fa vui, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i.<\/p>\n<p>Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n th\u00eam d\u00e2y cho \u0111\u00e0n c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n, V\u0103n T\u1ebf cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean th\u00eam, c\u00f2n Th\u00e1i Du\u1ec7 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng th\u00eam th\u00ec t\u1ed1t. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e0n c\u1ed5 v\u1ed1n n\u0103m d\u00e2y, m\u00e0 V\u0103n V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 V\u01b0\u01a1ng th\u00eam l\u00ean, nay sao kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00eam?&#8221;<\/i> V\u0103n T\u1ebf \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u0103m d\u00e2y v\u1eabn c\u00f2n di \u00e2m, th\u00eam hai d\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng r\u1ed3i th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u0111\u00e0n c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n m\u1edbi th\u00eam d\u00e2y l\u00e0m xong, Vua tri\u1ec7u V\u0103n T\u1ebf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3. Vua t\u1ee9c gi\u1eadn, ban cho Th\u00e1i Du\u1ec7 \u00e1o \u0111\u1ecf, c\u00f2n V\u0103n T\u1ebf x\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc Th\u00e1i Du\u1ec7, l\u1ea1i ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o xanh, mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng V\u0103n T\u1ebf. L\u1ea1i sai Th\u00e1i Du\u1ec7 \u0111i s\u1ee9 Ki\u1ebfm Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0n x\u00e2u ti\u1ec1n, Th\u00e1i Du\u1ec7 tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3; c\u00f2n V\u0103n T\u1ebf th\u00ec ngh\u00e8o kh\u00f3 r\u00e1ch r\u01b0\u1edbi, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m. Vua l\u1ea1i t\u1eebng \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0n c\u1ea7m v\u00e0 \u0111\u00e0n nguy\u1ec5n m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1eb7t \u00e1o \u0111\u1ecf, v\u00e0ng l\u1ee5a c\u00f9ng v\u1eadt th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 d\u1ee5 V\u0103n T\u1ebf, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi sai trung s\u1ee9 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, V\u0103n T\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, l\u1ea5y \u0111\u00e0n m\u01b0\u1eddi d\u00e2y m\u00e0 g\u1ea9y. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecfi: <i>&#8220;B\u1ea3n nh\u1ea1c m\u1edbi n\u00e0y t\u00ean l\u00e0 g\u00ec?&#8221;<\/i> V\u0103n T\u1ebf \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u00e0 kh\u00fac c\u1ed5 &#8216;Phong nh\u1eadp t\u00f9ng&#8217;.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i \u00f4ng gi\u1eef ch\u00ed, c\u0169ng ban \u00e1o \u0111\u1ecf. V\u0103n T\u1ebf phong th\u00e1i thanh t\u00fa nh\u01b0 th\u1ea7n ti\u00ean, Vua sai t\u0103ng cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Nguy\u00ean \u00c1i v\u1ebd ch\u00e2n dung \u00f4ng l\u01b0u l\u1ea1i trong cung.<\/p>\n<p>[12] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua duy\u1ec7t binh \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, c\u00f3 v\u1ec7 s\u0129 k\u00e9o cung n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ea1ch n\u0103m \u0111\u1ea5u, b\u1eafn hai m\u01b0\u01a1i m\u0169i t\u00ean m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n d\u01b0 s\u1ee9c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e2y v\u1eady. Hi\u1ec7n nay b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean \u1ed5n, nh\u00e2n t\u00e0i xu\u1ea5t hi\u1ec7n kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u1ec1u n\u1eb1m trong l\u00f2ng b\u00e0n tay ta. Tr\u1eabm t\u1eebng ch\u1ecdn trong h\u00e0ng ng\u0169 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed ch\u1ea5t \u0111oan ch\u00ednh, d\u0169ng c\u1ea3m m\u00e0 bi\u1ebft l\u1ec5, ti\u1ebfn tho\u00e1i h\u1ee3p \u0111\u1ed9, truy\u1ec1n d\u1ea1y ph\u00e9p k\u00e9o cung m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f9ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y l\u1eabn nhau, n\u00ean t\u00e0i ngh\u1ec7 b\u1eafn cung m\u1edbi tuy\u1ec7t v\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng.&#8221;<\/i> L\u1ea1i l\u1ec7nh k\u1ef5 binh v\u00e0 b\u1ed9 binh m\u1ed7i lo\u1ea1i v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, d\u00e0n tr\u1eadn \u0111\u00f4ng t\u00e2y, k\u00e9o cung gi\u01b0\u01a1ng n\u1ecf, nh\u00ecn h\u1ecd ti\u1ebfn tho\u00e1i, ph\u00e1t t\u00ean nh\u1ea5t lo\u1ea1t, d\u00e1ng \u0111i\u1ec7u h\u1ee3p nh\u1ecbp. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh n\u00e0y th\u00f4i, m\u00e0 uy binh \u0111\u00e3 \u0111\u00e1ng n\u1ec3, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 tr\u1eadn th\u1ebf h\u00f9ng h\u1eadu, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi d\u00e0n tr\u1eadn th\u00ec sao!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Ban \u0111\u1ea7u, nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f4 s\u01a1 khai, c\u00e1c ng\u00f5 ph\u1ed1 \u0111\u1ec1u gi\u1eef t\u00ean c\u0169. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 so\u1ea1n l\u1ea1i h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u00ean ph\u01b0\u1eddng trong v\u00e0 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh b\u1ed1 tr\u00ed m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u01b0 kinh \u0111\u00f4 Ung v\u00e0 L\u1ea1c.<\/p>\n<p>[14] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua th\u1ea5y th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn h\u00f2a, m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1eb9p y\u00ean, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Qu\u1ed1c gia t\u1eeb m\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, g\u1eb7p v\u1eadn h\u1ea1n, h\u1ea1n h\u00e1n l\u0169 l\u1ee5t li\u00ean mi\u00ean, m\u1ea5t m\u00f9a n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c<a class=\"footnote\" title=\"'M\u1ea5t m\u00f9a' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Thu\u1eadn', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 'Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh' m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-161-13\" href=\"#footnote-161-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. H\u00e0 T\u00e2y, Th\u1ee5c Xuy\u00ean n\u1ed1i nhau n\u1ed5i lo\u1ea1n, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb xa, ng\u00e0n d\u1eb7m x\u00e1o \u0111\u1ed9ng. H\u01a1n n\u1eefa, trong kinh th\u00e0nh, m\u01b0a d\u1ea7m su\u1ed1t th\u00e1ng, tr\u0103m v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u00f3i n\u1eb1m la li\u1ec7t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. L\u00fac \u1ea5y, tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1eabm l\u00e0 cha m\u1eb9 c\u1ee7a h\u1ecd, \u1edf tr\u00ean mu\u00f4n d\u00e2n, \u0111\u1ecba v\u1ecb cao qu\u00fd tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. M\u1ed7i ng\u00e0y g\u1eb7p c\u00e1c khanh, tuy b\u1ec1 ngo\u00e0i kh\u00f4ng l\u1ed9 v\u1ebb lo l\u1eafng, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng lu\u00f4n canh c\u00e1nh n\u1ed7i bu\u1ed3n, kh\u00f4ng ph\u00fat gi\u00e2y n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u00e1i. Do \u0111\u00f3, trong th\u00ec s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1, c\u1ee9u v\u1ea1n d\u00e2n kh\u1ecfi c\u1ea3nh kh\u1ed1n kh\u1ed5, ngo\u00e0i th\u00ec ch\u0103m lo vi\u1ec7c binh, d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c d\u00e3 \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan, chuy\u1ec7n nh\u1ecf nh\u01b0 g\u1ea1o mu\u1ed1i, Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n. Nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 tr\u1eddi cao th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, tai h\u1ecda qua \u0111i, th\u00e1i b\u00ecnh tr\u1edf l\u1ea1i. B\u1ecdn t\u00e0n d\u01b0 \u1edf Ba Th\u1ee5c, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf s\u00f4ng Ki\u1ec1m, K\u1ebf Thi\u00ean c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn b\u1ecb d\u1ed3n v\u00e0o sa m\u1ea1c. H\u01a1n n\u1eefa, kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'chi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-161-14\" href=\"#footnote-161-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, l\u00faa g\u1ea1o \u0111\u1ec1u b\u1ed9i thu, t\u1eeb bi\u00ean \u1ea3i ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00f9ng Giang Nam, th\u00f3c l\u00faa \u0111\u1ea7y kho.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1eabm \u0111\u00e2u ng\u1edd ch\u1ec9 sau m\u1ed9t n\u0103m tai h\u1ecda, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng m\u1eebng v\u00e0 an \u1ee7i l\u1eafm thay!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan c\u00f9ng nhau ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ty thi\u00ean thu quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 xin ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi v\u00e0 h\u1eadu nghi<a class=\"footnote\" title=\"Ty thi\u00ean thu quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 xin ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi h\u1eadu nghi, hai ch\u1eef 'h\u1eadu nghi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft s\u00e1ch T\u1ed1ng c\u00f9ng tham kh\u1ea3o s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 v\u00e0 ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch \u1edf \u0111\u00e2y m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-161-15\" href=\"#footnote-161-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p kinh ph\u00ed, \u0111\u1ec3 H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 ch\u1ecdn th\u1ee3 \u0111\u00fac. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua ra chi\u1ebfu x\u00e2y \u0111\u00e0i t\u1ea1i Ty thi\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t n\u00f3.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0 Hu\u1ea5n v\u00e0 H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi, nh\u01b0ng trong ph\u1ea7n &#8216;B\u1ea3n ch\u00ed&#8217; ch\u1ec9 ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0 Hu\u1ea5n, c\u00f2n c\u1ee7a H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 th\u00ec l\u01b0\u1ee3c qua, ch\u1ec9 ch\u00e9p ri\u00eang ph\u00e1p \u0111\u1ed9 h\u1eadu nghi, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u1ea1i sao.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Vua nh\u00ecn c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh suy y\u1ebfu, ch\u00faa t\u1ed1i t\u0103m, b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ed9ng quy\u1ec1n, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 n\u00e1t, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 qu\u1ed1c gia tr\u00ean danh ngh\u0129a. Tr\u1eabm k\u1ebf th\u1eeba sau th\u1eddi lo\u1ea1n l\u1ea1c, l\u00ean ng\u00f4i ch\u00ed t\u00f4n. Khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, xem qua \u0111i\u1ec3n l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Vua tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eadn th\u1ea5y t\u1ec7 ch\u00ednh c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1eddi, v\u00ec t\u1eadp t\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean ph\u00e1 c\u0169 l\u1eadp m\u1edbi, t\u1ea1o ra ph\u00e1p \u0111\u1ed9 ri\u00eang cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. B\u1ea5y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n k\u1ebb xa \u0111\u1ec1u b\u00e0n t\u00e1n, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 hai ba \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1ed1n l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ee9c cao tu\u1ed5i l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c. Tr\u1eabm gi\u1eef l\u00f2ng ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng lay \u0111\u1ed9ng, ng\u00e0y \u0111\u00eam ch\u0103m ch\u1ec9, si\u00eang n\u0103ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m r\u1ed3i. C\u00e1c khanh cho r\u1eb1ng Tr\u1eabm tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay th\u1ebf n\u00e0o? Tuy ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi Tam ho\u00e0ng, nh\u01b0ng b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean b\u00ecnh; ph\u00e1p l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng tu\u00e2n theo gi\u00e1o ho\u00e1 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u0103m quan kh\u00f4ng c\u00f2n gian t\u00e0, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i th\u1ef1c l\u00e0 lo\u1ea1n th\u1ebf, n\u01a1i Trung th\u01b0 b\u1ed1 ch\u00ednh, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u do tay quan h\u1eadu \u0111\u01b0\u1eddng? Mua b\u00e1n ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f3i quen, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, hi\u1ec1n ngu thi\u1ec7n \u00e1c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00ednh s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, sao kh\u00f4ng lo\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u chi\u1ebfm c\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, uy quy\u1ec1n, ph\u00fac l\u1ed9c \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Th\u1ebf T\u00f4ng t\u1eeb Ho\u00e0i \u0110i\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f3 d\u00e2n ch\u00fang H\u1ee9a Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn ki\u1ec7n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Hu\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc xa gi\u00e1, Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00f3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 giao cho H\u01b0\u1edbng Hu\u1ea5n, b\u1ea3o t\u1ef1 tra h\u1ecfi. Hu\u1ea5n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n nh\u1ea5n ch\u00ecm xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. S\u1ef1 coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, ngang ng\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. Thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y nay ch\u00ednh l\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 ng\u00e0y x\u01b0a, nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y nay ch\u00ednh l\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y x\u01b0a. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u01b0a t\u1eebng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng d\u1eady s\u1edbm l\u00fac g\u00e0 g\u00e1y, nghe ch\u00ednh s\u1ef1 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tr\u0103m vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, Tr\u1eabm c\u0169ng th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi han, n\u00ean bi\u1ebft r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i, th\u1ea5u hi\u1ec3u l\u1ebd an nguy, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ecb che m\u1eaft, quy\u1ec1n l\u1ef1c b\u1ecb l\u1ea5n \u00e1t.&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1eef '\u0110\u1eb3ng' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef '\u0110\u1eafc', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-161-16\" href=\"#footnote-161-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, ch\u01b0a t\u1eebng gi\u00fap \u00edch g\u00ec.&#8221;<\/i> L\u1ea1y t\u1ea1 r\u1ed3i lui v\u1ec1.<\/p>\n<p>[17] Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0129nh An l\u00e0 Chi\u1ebft Ng\u1ef1 Khanh b\u1ecb b\u1ec7nh, gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a \u0111\u1ecbch bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, H\u00e0n \u0110\u1ee9c Uy l\u1ea1i b\u1ecb L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u1ee5 d\u1ed7, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9 tr\u1eadn T\u1eed H\u00e0 H\u1ed1c. Ng\u1ef1 Khanh g\u01b0\u1ee3ng b\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, \u0110\u1ee9c Uy nghe tin \u00f4ng \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n d\u1eebng qu\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn. Khi b\u1ec7nh tr\u1edf n\u1eb7ng, m\u1eb9 \u00f4ng sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111\u1ebfn g\u1ecdi \u00f4ng v\u1ec1 ch\u1eefa tr\u1ecb, Ng\u1ef1 Khanh n\u00f3i: <i>&#8220;Gia \u0111\u00ecnh ta nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi nh\u1edd \u00e2n n\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c ch\u01b0a di\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a ta. Nay \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qu\u00e2n s\u0129 m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n! Ch\u1ebft n\u01a1i qu\u00e2n ng\u0169, ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1eadn c\u1ee7a ta. Xin th\u01b0a v\u1edbi Th\u00e1i phu nh\u00e2n, \u0111\u1eebng lo ngh\u0129 cho ta, trung hi\u1ebfu h\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n c\u1ea3 hai.&#8221;<\/i> N\u00f3i xong, r\u01a1i l\u1ec7. H\u00f4m sau, \u00f4ng qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua nghe tin Ng\u1ef1 Khanh m\u1ea5t, \u0111au bu\u1ed3n m\u00e3i, truy phong \u00f4ng l\u00e0m Th\u1ecb trung, cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Duy Ch\u00ednh, t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, l\u00e0m L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ch\u00e2u Ph\u1ee7. Ng\u1ef1 Khanh nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng bi\u00ean th\u00f9y, quen bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh phi\u00ean di, trung d\u0169ng c\u1ea3m kh\u00e1i, th\u01b0\u1eddng mong l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u01a1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng cho r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 g\u1ea7n H\u1ea1 qu\u1ed1c, n\u00ean d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0m t\u01b0\u1eddng ng\u0103n. T\u1eeb sau tr\u1eadn T\u1eed H\u00e0 H\u1ed1c, qu\u00e2n H\u1ea1 m\u1ea5t h\u1ebft kh\u00ed th\u1ebf, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn s\u00e2u g\u00e2y h\u1ecda n\u1eefa.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, x\u1eed ch\u00e9m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u, Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u1eebng Ch\u00e2u l\u00e0 T\u00f4n T\u00e1n, v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n Th\u1ea1ch B\u1ea3o m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecbch c\u1ea3nh, b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i. Vua b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;T\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u r\u00f5, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nghi\u00eam minh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng. T\u00f4n T\u00e1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y xin \u0111i H\u00e0 T\u00e2y ph\u1ee5c v\u1ee5, khi giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c phi\u00ean, vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, khi\u1ebfn h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7t m\u1ea1ng, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn x\u1eed ch\u00e9m. N\u1ebfu nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nh\u01b0 v\u1eady h\u01a1i sai ph\u00e9p m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam, th\u00ec b\u1ed9 thu\u1ed9c h\u00e0ng ng\u0169, sao d\u00e1m kh\u00f4ng tu\u00e2n m\u1ec7nh n\u1eefa!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, n\u1ebfu xin \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf ch\u00ednh s\u1ef1, ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu th\u1ef1c hi\u1ec7n xong th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ee3i \u00edch, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i cho c\u00f4ng t\u01b0, c\u0169ng s\u1ebd nghi\u00eam tr\u1ecb theo ph\u00e9p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-161-1\">'Vi\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Khoan', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 70\/5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-161-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-2\"> Ch\u1ecdn l\u00e0m \u0110\u1ea1o l\u1ea1i: 'L\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'S\u1eed', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-161-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-3\"> Ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u Ph\u1ed5: 'T\u00edch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ee7y', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 268 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-161-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-4\">Ch\u1eef 'th\u01b0 \u00e1n ho\u1ea1 nh\u1eadt' b\u1ed1n ch\u1eef v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 9 ch\u00e9p vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00e1i t\u1eed m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-161-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-5\">Nguy\u00ean ch\u1eef 'l\u1ea1i' s\u1eeda th\u00e0nh 'v\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 \u0111\u1ed5i. <a href=\"#return-footnote-161-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-6\">theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 14, ch\u01b0\u01a1ng 'Ch\u00ednh t\u00edch t\u1ed5ng lo\u1ea1i', d\u01b0\u1edbi c\u00e2u n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3: 's\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c, hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch \u0111\u1eadu; s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf chuy\u00ean ch\u1edf m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c; t\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch.' Hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ch\u1eef n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t trong b\u1ea3n n\u00e0y. <a href=\"#return-footnote-161-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-7\">'d\u00e2n' v\u1ed1n l\u00e0 'phi\u1ec1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-161-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-8\">thi\u1ebfu ch\u1eef 'Ch\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'V\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ch\u00ednh c\u00f4ng b\u00fat l\u1ee5c' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c')<\/i> b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-161-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-9\">'chia' v\u1ed1n l\u00e0 's\u1eafp', 'd\u00f2ng' v\u1ed1n l\u00e0 'nh\u00e1nh', theo 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-161-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-10\">'kh\u00f4ng ch\u1ed7' v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1eef 'v\u1ec1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-161-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-11\">'b\u00fat l\u1ee5c' v\u1ed1n l\u00e0 '\u0111\u1eb3ng'. Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p 'b\u00fat', thi\u1ebfu ch\u1eef 'l\u1ee5c', nay tham kh\u1ea3o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng b\u00fat l\u1ee5c' s\u1eeda b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-161-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-12\"> 'Ba' nguy\u00ean l\u00e0 'hai', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec3n 7 'Ng\u1ecdc H\u1ea3i', quy\u1ec3n 126 'Nh\u1ea1c ch\u00ed' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-161-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-13\"> 'M\u1ea5t m\u00f9a' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Thu\u1eadn', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 'Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh' m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-161-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-14\"> 'Kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'chi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' \u0111\u00e3 d\u1eabn m\u00e0 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-161-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-15\">Ty thi\u00ean thu quan ch\u00ednh H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 xin ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3ng h\u1ed3n nghi h\u1eadu nghi, hai ch\u1eef 'h\u1eadu nghi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft s\u00e1ch T\u1ed1ng c\u00f9ng tham kh\u1ea3o s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 v\u00e0 ph\u1ea7n ch\u00fa th\u00edch \u1edf \u0111\u00e2y m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-161-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-161-16\"> Th\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1eef '\u0110\u1eb3ng' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef '\u0110\u1eafc', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-161-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":21,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-161","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/161","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":275,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/161\/revisions\/275"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/161\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=161"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=161"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}