{"id":163,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=163"},"modified":"2025-07-04T02:23:16","modified_gmt":"2025-07-04T02:23:16","slug":"quyen-39-nam-chi-dao-thu-2-nam-binh-than-996","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-39-nam-chi-dao-thu-2-nam-binh-than-996\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 39: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 2 (B\u00cdNH TH\u00c2N, 996)","rendered":"QUY\u1ec2N 39: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 2 (B\u00cdNH TH\u00c2N, 996)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng n\u0103m n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu[footnote]'Th\u00e2n' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00e2n', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 76[\/footnote].\r\n\r\nNg\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t t\u1ea1i \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, ban l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u1ec5 nghi s\u1ee9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 nghi th\u1ee9c, khi tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn khu v\u1ef1c r\u1eeda tay <i>(l\u00f4i t\u1ea9y)<\/i>, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng l\u1ec5 to\u1ea3n, c\u00f2n khi t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, mong tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00f4i t\u1ea9y, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a.\"<\/i> Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn. L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"B\u1eadc V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 th\u00e2n c\u1ea7m ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf[footnote]'S\u1ef1' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1ef1', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn[\/footnote]. Ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a l\u00e0 v\u1eadt \u0111\u1ec3 giao ti\u1ebfp v\u1edbi th\u1ea7n linh. N\u1ebfu r\u1eeda tay tr\u01b0\u1edbc khi d\u00e2ng l\u1ec5, c\u0169ng \u0111\u1ee7 bi\u1ec3u l\u1ed9 l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh v\u00e0 thanh khi\u1ebft.\"<\/i> T\u1ed1ng B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi th\u1ea7n, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00ean \u0111\u00e0n m\u1ed9t l\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghe xong, \u0111\u1ed5i s\u1eafc m\u1eb7t nghi\u00eam trang v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5 l\u00e0 v\u00ec c\u1ea7u ph\u00fac cho mu\u00f4n d\u00e2n. N\u1ebfu thay \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, s\u1ebd theo l\u1eddi khanh t\u00e2u, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u1ef1u \u0111i\u1ec3n, th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u00e0n nhi\u1ec1u l\u1ea7n.\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u1ed1ng B\u1ea1ch l\u00e0 \u0111\u00fang v\u1edbi l\u1ec5. Vua b\u00e8n nghe theo.\r\n\r\n[2] Vua th\u1ea5y nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1ec7 binh r\u1ef1c r\u1ee1, tr\u1ea3i d\u00e0i v\u00f4 t\u1eadn, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho quan h\u1eefu ty v\u1ebd th\u00e0nh <i>\"Nam Giao \u0111\u1ed3\"<\/i>.\r\n\r\n[3] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, T\u01b0 \u0111\u1ed3, t\u01b0\u1edbc V\u0103n Ch\u00ednh L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng t\u1eeb tr\u1ea7n. Ph\u01b0\u1edfng t\u00ednh t\u00ecnh \u00f4n h\u00f2a, kh\u00f4ng gi\u1ea3 d\u1ed1i, r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 hay tha th\u1ee9. L\u00e0m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u1ea3n d\u1ecb d\u1ec5 hi\u1ec3u. Khi Giang Nam b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, Ph\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng giao du v\u1edbi h\u1ecd, th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 nh\u01b0ng xa l\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t.\r\n\r\nKhi Ph\u01b0\u1edfng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, T\u1ea5t so\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u1ec9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f4ng k\u00edch khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edfng. T\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y R\u1eb1m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi T\u1ea5t: <i>\"L\u00fd c\u00f4ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi \u00f4ng v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u1eadu h\u0129, sao l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u0103m?\"<\/i> T\u1ea5t \u0111\u00e1p: <i>\"Khi ta l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u00ecnh \u00fay, L\u00fd c\u00f4ng \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta, n\u00ean ta k\u00ednh tr\u1ecdng \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i>\r\n\r\nPh\u01b0\u1edfng v\u1ed1n m\u1eafc b\u1ec7nh tim, m\u1ed7i khi ph\u00e1t b\u1ec7nh, th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e0i c\u1ea3 n\u0103m kh\u00f4ng kh\u1ecfi. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c con r\u1eb1ng: <i>\"Ta l\u00e0m vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o chi\u1ebfu ch\u1ec9 su\u1ed1t ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, lao t\u00e2m kh\u1ed5 t\u1ee9 m\u00e0 sinh ra b\u1ec7nh n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nSau khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Ph\u01b0\u1edfng v\u1ed1n nh\u1edd v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, khi gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, t\u1ef1 bi\u1ebft t\u00e0i m\u00ecnh nh\u1ecf m\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1edbn, ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 lo l\u1eafng v\u00e0 h\u1ed5 th\u1eb9n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[4] T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ch\u1ee7 ph\u00e1n \u0111\u00f4 t\u1ec9nh lang quan s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh l\u00e0 n\u01a1i nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u01b0u gi\u1eef s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd r\u1ed9ng l\u1edbn, phong th\u1ed5 ph\u00f9 h\u1ee3p, c\u00f9ng l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ee5c. Khi nh\u00e0 Chu \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n, tr\u1ecb an \u0111\u1ecbnh m\u00e0 so\u1ea1n l\u1ec5, \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u1eadp s\u00e1u b\u1ed9, \u1ea5y l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng noi theo, quy ph\u1ea1m r\u00f5 r\u00e0ng, s\u00e1ch v\u1edf ghi ch\u00e9p, s\u00e1ng s\u1ee7a d\u1ec5 xem.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf \u0111i, lo\u1ea1n l\u1ea1c li\u00ean ti\u1ebfp, v\u1ed9i v\u00e0ng lo vi\u1ec7c kinh doanh, kh\u00f4ng r\u1ea3nh r\u1ed7i \u0111\u1ec3 ch\u00fa tr\u1ecdng gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. V\u00ec th\u1ebf, ch\u00ednh s\u00e1ch kinh t\u1ebf do Tam ty qu\u1ea3n l\u00fd, c\u00f2n s\u00e1u b\u1ed9 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh th\u00ec danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t[footnote]Danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t; ch\u1eef 'th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ef1c t\u1eafc m\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 ph\u1ea7n T\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 159 v\u1ec1 vi\u1ec7c Ki\u1ebfn quan m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Theo nh\u01b0 s\u00e1u b\u1ed9, g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 ty, ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u00e1c s\u1ef1 v\u1eadt, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u00e1ch v\u1ebd, ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 danh m\u1ee5c, l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i b\u1ed9 m\u00ecnh, g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u l\u01b0u tr\u1eef. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 hi\u1ec3u kh\u1eafp vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1, t\u1eeb trong ra ngo\u00e0i, gi\u00e1o h\u00f3a quan l\u1ea1i, h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, nh\u01b0 ch\u1ec9 v\u00e0o l\u00f2ng b\u00e0n tay. Th\u1ea7n cho n\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i l\u01b0u gi\u1eef s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Nay ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, s\u00e1ch v\u1edf t\u1ea3n m\u00e1t, ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ed1n ty c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 c\u00f2n \u0111\u00f4i ch\u00fat, T\u1eeb b\u1ed9 c\u00f3 v\u0103n tr\u01b0\u1edbng t\u0103ng \u0111\u1ea1o c\u00e1c ch\u00e2u, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nhu\u1eadn n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c ty, H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u1ea5m gi\u1edbi m\u1ed7i tu\u1ea7n[footnote]H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u1ea5m gi\u1edbi m\u1ed7i tu\u1ea7n; ch\u1eef 'x\u00e9t l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ea1ch', 'tu\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1eabu c\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m s\u1ed5 h\u1ed9 kh\u1ea9u, thu\u1ebf m\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf, vi\u1ebft th\u00e0nh cu\u1ed9n d\u00e0i, sao th\u00eam m\u1ed9t b\u1ea3n g\u1eedi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, l\u01b0u t\u1ea1i H\u1ed9 b\u1ed9. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 suy ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c nh\u01b0 quan l\u1ea1i trong thi\u00ean h\u1ea1, d\u00e2n s\u1ed1, b\u00e3i b\u1ecf ho\u1eb7c thi\u1ebft l\u1eadp, \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, binh kh\u00ed, t\u00f9 nh\u00e2n, th\u1ee3 thuy\u1ec1n, bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp..., c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ghi danh m\u1ee5c, g\u1eedi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh ph\u00e2n ph\u1ed1i cho c\u00e1c ty, \u0111\u1ec3 h\u1ecd qu\u1ea3n l\u00fd. Sau m\u1ed9t n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 ch\u1ee9c v\u1ee5 quan l\u1ea1i, ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Xin ch\u1ecdn v\u00e0i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, l\u1ec7nh th\u1ee9c x\u01b0a nay, c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ed3 s\u01a1 thu\u1ebf m\u00e1, kh\u00ed gi\u1edbi, s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 Tam ty qu\u1ea3n l\u00fd, r\u1ed3i quy \u0111\u1ecbnh chi ti\u1ebft v\u1ec1 m\u1eabu h\u1ed3 s\u01a1 m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u g\u1eedi \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 ty c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh. Nh\u01b0 v\u1eady, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh s\u1ebd l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 danh m\u1ee5c s\u1ef1 v\u1eadt trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0 B\u00ed c\u00e1c gi\u1eef s\u00e1ch v\u1ebd, Qu\u1ed1c h\u1ecdc ch\u1ee9a kinh \u0111i\u1ec3n, Tam qu\u00e1n l\u01b0u truy\u1ec7n s\u1eed, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ecd.\"<\/i>\r\n\r\nVua xem t\u1ea5u, khen ng\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 th\u1eeba lang v\u00e0 c\u00e1c quan ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh h\u1ecdp b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\nL\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng K\u1ef3 c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"S\u00e1u quan c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, noi theo quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t b\u1ed1n m\u00f9a, c\u00e1c c\u01a1 quan v\u0103n x\u01b0\u01a1ng s\u1eafp \u0111\u1eb7t, th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u01b0\u1ee3ng v\u0129 bao quanh, \u0111\u00f3 l\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n b\u1ed1 tr\u00ed ch\u00ednh s\u1ef1, g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng h\u00f3a, n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t c\u1ee7a \u0111i\u1ec3n gi\u00e1o, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ra?<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, c\u1ed5 kim c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1c nhau, ho\u1eb7c theo quy\u1ec1n m\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch, c\u0169ng nh\u00e2n th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt. Gi\u1eefa th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, binh \u0111ao kh\u00f4ng y\u00ean, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c s\u1ee9, chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, quy\u1ec1n l\u1ef1c r\u1eddi kh\u1ecfi t\u1ec9nh vi, ch\u00ednh s\u1ef1 giao v\u1ec1 ba ty. Ng\u0169 \u0111\u1ea1i ti\u1ebfp n\u1ed1i, ch\u01b0a th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay th\u00e1nh v\u0103n th\u00f9y c\u1ee7ng, s\u00e1ch v\u1edf kh\u00f4ng ngo\u00e0i, mu\u1ed1n theo danh m\u00e0 tr\u00e1ch th\u1ef1c, mong x\u00e9t c\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u1eadp quan, \u0111\u1ec1u theo ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, noi theo l\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng n\u0103m th\u00e1ng l\u00e2u d\u1ea7n, c\u00e1c c\u1ee5c ch\u1ec9 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i, c\u01a1 quan m\u1ea5t truy\u1ec1n, s\u00e1ch v\u1edf c\u00f2n nhi\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t. Ch\u00fang th\u1ea7n mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y th\u00e1c cho S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i s\u00e1ch v\u1edf m\u00e0 s\u00e1u t\u00e0o \u0111ang n\u1eafm gi\u1eef, t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u00f4 t\u1ec9nh, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp, t\u00ecm hi\u1ec3u ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a s\u1ef1 t\u0103ng gi\u1ea3m, \u0111\u1ee3i th\u1ea3o lu\u1eadn ri\u00eang, \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4i ph\u1ee5c.\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng l\u1eddi t\u1ea5u n\u00e0y xa v\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecf qua.\r\n\r\n<i>(T\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y. T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u1eeb ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 chuy\u1ec3n sang H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 v\u00e0o th\u00e1ng hai, nay K\u1ef3 v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, n\u00ean ph\u1ee5 l\u1ee5c vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng hai, b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng hai.)<\/i>\r\n\r\n[5] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n L\u00e3 Ph\u1ee5ng Thi\u00ean d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"S\u00e1ch 'S\u1eed k\u00fd' c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean v\u00e0 'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi[footnote] 'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n v\u1eadn l\u1ecbch 1\/5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 70 ph\u1ea7n Lu\u1eadt l\u1ecbch ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'S\u00f9ng v\u0103n t\u1ed5ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 203 ph\u1ea7n Ngh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi g\u1ed3m 3 quy\u1ec3n.[\/footnote], ph\u1ea7n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 n\u0103m th\u1ee9, ng\u00e0y s\u00f3c v\u00e0 nhu\u1eadn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi kinh truy\u1ec7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo \u0111\u00f3, n\u0103m \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau l\u00ean ng\u00f4i l\u00e0 n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, \u0111\u1ebfn n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c nguy\u00ean ni\u00ean c\u0169ng l\u00e0 n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 3.301 n\u0103m. T\u1eeb th\u00e1ng hai n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Th\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Gi\u00e1p, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u00f4ng ch\u00ed[footnote] 'Th\u00e1ng hai' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'Th\u00e1ng gi\u00eang', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u nh\u01b0 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c', 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u1ee9 76 n\u0103m l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00f4ng ch\u00ed v\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng ng\u00e0y s\u00f3c. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 c\u1ee7a l\u1ecbch c\u1ed5; m\u1ed7i b\u1ed9 t\u00edch l\u0169y 940 th\u00e1ng, 27.759 ng\u00e0y, l\u1ea5y l\u00e0m quy t\u1eafc th\u01b0\u1eddng, cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m d\u01b0\u1edbi th\u1eddi L\u1ed7 Hi c\u00f4ng th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u00f4ng ch\u00ed, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch.<\/i>\r\n\r\n<i>D\u00f9ng ph\u00e9p n\u00e0y \u0111\u1ec3 suy lu\u1eadn kinh truy\u1ec7n, d\u00f9 c\u00f3 ch\u00fat t\u0103ng gi\u1ea3m, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 sai s\u00f3t c\u1ee7a kinh truy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ecbch c\u1ed5 t\u1eeb th\u1eddi T\u1ec1, L\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 sau[footnote] 'T\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'Kh\u1eafc', c\u0103n c\u1ee9 theo t\u00e0i li\u1ec7u tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f3 khi sai l\u1ec7ch m\u1ed9t ng\u00e0y, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1ecbch g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00f9 h\u1ee3p.<\/i>\r\n\r\n<i>K\u00ednh ngh\u0129 tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00e1nh thi\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u0103n gi\u00e1o h\u01b0ng th\u1ecbnh, l\u1ec5 nh\u1ea1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e2u nay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda. Th\u1ea7n k\u00ednh xin Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng cho ph\u00e9p th\u1ea7n so\u1ea1n th\u1ea3o, trong v\u00f2ng tr\u0103m ng\u00e0y, s\u00e1ch \u1eaft s\u1ebd ho\u00e0n th\u00e0nh. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng xem, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t gi\u1eef trong b\u00ed ph\u1ee7.\"<\/i>\r\n\r\nVua ban chi\u1ebfu chu\u1ea9n y, nh\u01b0ng s\u00e1ch cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai s\u1ee9 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7 \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p, ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t. Ch\u1ec9 c\u00f3 Tri ch\u00e2u Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u00ean Ph\u00f9ng C\u00e1t, Tri ch\u00e2u To\u1ea1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9, Th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e0 Tra \u0110\u1ea1o, Tri ch\u00e2u Trung Ch\u00e2u l\u00e0 Thi\u1ec7u Di\u1ec7p, Tri qu\u00e2n V\u00e2n An l\u00e0 Ti\u1ebft Nhan, c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, [Nh\u00e0 Vua] \u0111\u1ec1u ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\nPh\u00f9ng C\u00e1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u1ec3n L\u0103ng. Nhan l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u00e0 Trung. \u0110\u1ea1o l\u00e0 con c\u1ee7a Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n\u0110\u1ea1o ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9 r\u1ea5t hi\u1ebfu th\u1ea3o. M\u1eb9 \u00f4ng t\u1eebng b\u1ecb b\u1ec7nh, th\u00e8m \u0103n canh c\u00e1 qu\u1ea3, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang m\u00f9a \u0111\u00f4ng gi\u00e1 r\u00e9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1o kh\u00f3c l\u00f3c c\u1ea7u kh\u1ea9n b\u00ean s\u00f4ng, ch\u1eb7t b\u0103ng, c\u1edfi kh\u0103n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u1eaft c\u00e1, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con c\u00e1 qu\u1ea3 d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean m\u1eb9. \u00d4ng c\u00f2n l\u1ea5y m\u00e1u t\u1eeb c\u00e1nh tay vi\u1ebft kinh Ph\u1eadt. B\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1eb9 \u00f4ng sau \u0111\u00f3 kh\u1ecfi h\u1eb3n. Khi m\u1eb9 \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, \u00f4ng t\u1eeb b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m quan, du ngo\u1ea1n Ng\u0169 \u0110\u00e0i, \u0111\u1ecbnh c\u1ea1o \u0111\u1ea7u \u0111i tu. M\u1ed9t \u0111\u00eam, s\u00e9t \u0111\u00e1nh g\u00e3y c\u1ed9t, \u0110\u1ea1o ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3, kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u1ee3 h\u00e3i. C\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 trong ch\u00f9a l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, \u0111\u1ec1u khuy\u00ean \u00f4ng n\u00ean l\u00e0m quan. \u00d4ng b\u00e8n thi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ch\u1ee9c Huy\u1ec7n \u00fay Qu\u00e1n \u0110\u00e0o. \u00d4ng li\u00eam khi\u1ebft, c\u00f9ng v\u1ee3 h\u00e1i rau d\u1ea1i n\u1ea5u ch\u00e1o lo\u00e3ng \u0111\u1ec3 qua ng\u00e0y. Thu\u1ebf n\u1ed9p ch\u1eadm, ch\u00e2u tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn v\u00e0 xi\u1ec1ng h\u1ecd l\u1ea1i. Khi ra kh\u1ecfi c\u1eeda, c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1o xi\u1ec1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ea1o v\u1eabn mang xi\u1ec1ng, t\u1ef1 m\u00ecnh xu\u1ed1ng huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c th\u00fac thu\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u trong huy\u1ec7n b\u00e0y ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbnh so\u1ea1n \u0111\u00e3i \u00f4ng, \u0110\u1ea1o kh\u00f4ng \u0103n, c\u00f2n \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u \u0111\u00f3, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kinh s\u1ee3, thu\u1ebf n\u1ee3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p \u0111\u1ee7[footnote]Thu\u1ebf n\u1ee3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p \u0111\u1ee7: 'N\u1ee3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea1o', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 18 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n\u0110\u1ea1o kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i c\u1ea3nh ngh\u00e8o, b\u00e0n v\u1edbi v\u1ee3 \u0111\u1ecbnh b\u1ecf quan \u0111i b\u00e1n thu\u1ed1c. G\u1eb7p l\u00fac \u0110\u00f4 v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n T\u00f4ng C\u1ed5 v\u1ed1n bi\u1ebft ti\u1ebft th\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ea1o, mu\u1ed1n ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, nh\u01b0ng \u0110\u1ea1o t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 nh\u01b0\u1eddng cho Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n l\u00e0 Di\u1ec7p T\u1ec1. T\u00f4ng C\u1ed5 n\u00f3i: <i>\"T\u1ec1 v\u1ed1n kh\u00f4ng quen bi\u1ebft g\u00ec.\"<\/i> \u0110\u1ea1o \u0111\u00e1p: <i>\"Ng\u00e0i kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ec1, \u0110\u1ea1o c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a ng\u00e0i.\"<\/i> T\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ea3 hai, T\u1ec1 nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n. \u0110\u1ea1o sau \u0111\u00f3 t\u1eeb T\u01b0 ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u[footnote]\u0110\u1ea1o sau \u0111\u00f3 t\u1eeb T\u01b0 ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u: Tr\u00ean ch\u1eef 'T\u01b0 ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'tri', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 296, truy\u1ec7n Tra \u0110\u1ea1o: 'N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, gi\u1eb7c Th\u1ee5c n\u1ed5i lo\u1ea1n, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1o l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u01b0 ch\u00e2u.' N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u0103ng B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u. 'Th\u00f4ng ph\u00e1n' kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 'tri', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c l\u00e0 \u0111\u00fang.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(\u0110\u1ea1o l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, ti\u1ebfn c\u1eed Ch\u1ee7 b\u1ea1 Di\u1ec7p T\u1ec1, vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang. \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b l\u1ea1i ghi \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1, Di\u1ec7p T\u1ec1 l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh. X\u00e9t vi\u1ec7c Di\u1ec7p T\u1ec1 t\u1eeb Ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u00e1n \u0110\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng th\u1ee9 2, \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b nh\u1ea7m v\u1eady.)<\/i>\r\n\r\nL\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u1eabn c\u00f2n \u1ea9n n\u00e1u trong khe n\u00fai, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf l\u1eadp tr\u1ea1i. Th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 H\u00e0 Ng\u1ea1n Trung t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3ng \u1edf khe l\u1edbn t\u1ea1i huy\u1ec7n T\u00e2y Sung, gi\u01b0\u01a1ng cung l\u1ed9 g\u01b0\u01a1m. Chi\u1ebfu th\u01b0 chi\u00eau d\u1ee5 ch\u01b0a ban xu\u1ed1ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xin ph\u00e1t binh ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang. \u0110\u1ea1o n\u00f3i: <i>\"B\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0 k\u1ebb ngu mu\u1ed9i, s\u1ee3 t\u1ed9i, ch\u1ec9 mu\u1ed1n k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng th\u00eam v\u00e0i kh\u1eafc m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u1eefng k\u1ebb trong b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1eb3ng l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ai b\u1ecb l\u1eeba d\u1ed1i sao?\"<\/i>. R\u1ed3i \u00f4ng c\u1ea3i trang, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a m\u1ed9t m\u00ecnh, theo h\u1ea7u kh\u00f4ng mang v\u0169 kh\u00ed, v\u01b0\u1ee3t qua r\u1eebng n\u00fai kho\u1ea3ng tr\u0103m d\u1eb7m, th\u1eb3ng t\u1edbi n\u01a1i gi\u1eb7c \u1ea9n n\u00e1u. Ban \u0111\u1ea7u, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, gi\u01b0\u01a1ng cung ra ngo\u00e0i. \u0110\u1ea1o th\u1ea7n s\u1eafc t\u1ef1 nhi\u00ean, ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf h\u1ed3, gi\u1ea3ng r\u00f5 \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a chi\u1ebfu th\u01b0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ra \u00f4ng, n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 qu\u1eadn th\u1ee7, t\u1eebng nghe n\u00f3i \u00f4ng \u1ea5y nh\u00e2n \u0111\u1ee9c, ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u1ea1i h\u1ea1i ta sao!\"<\/i>. B\u00e8n c\u00f9ng nhau b\u1ecf v\u0169 kh\u00ed, qu\u1ef3 l\u1ea1y, g\u00e0o kh\u00f3c xin t\u1ed9i. \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Vua ban th\u00eam \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai l\u01b0ng, v\u00e0 sai d\u1ecbch tr\u1ea1m t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu th\u01b0 khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>([Trong] b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, c\u00f2n c\u00f3 Chu Hi\u1ec7p, L\u01b0u Ki\u1ec3m, hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y danh ti\u1ebfng kh\u00f4ng r\u00f5 n\u00ean b\u1ecb g\u1ea1ch b\u1ecf, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u1ee5c[footnote]'t\u1ed3n' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'h\u1eefu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda [\/footnote]. Chu Hi\u1ec7p c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 em c\u1ee7a Chu Ngang, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c quan g\u00ec \u1edf Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p)<\/i>.\r\n\r\n[7] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, con ch\u00e1u c\u1ee7a quan ch\u1ee9c t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i ch\u00fac t\u1ea1m quy\u1ec1n. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>\"Gia t\u1ed9c gi\u00e0u c\u00f3, c\u00f4ng hu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh qu\u00fd[footnote] C\u00f4ng hu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh qu\u00fd 'Vinh qu\u00fd', trong 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'S\u00f9ng qu\u00fd'.[\/footnote], con ch\u00e1u l\u00e0m quan ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn b\u1ed1n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 ban \u00e2n, Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan t\u1ea1m quy\u1ec1n, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u li\u1ec1n b\u1ed5 ch\u00ednh th\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t trong n\u1ed9i cung[footnote] Kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t trong n\u1ed9i cung 'Th\u1eadp s\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 's\u1ed1 th\u1eadp', 'Khu\u00ea' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u00e1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch r\u1ea5t t\u1ec7, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf ngay.\"<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i[footnote] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110inh M\u00f9i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay ch\u1ec9 ban cho ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, theo l\u1ec7 \u1ee9ng tuy\u1ec3n.\r\n\r\n[8] Th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, sai Khai Phong ph\u1ee7 Ph\u00e1n quan D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t d\u00e2n ch\u00fang trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t.[footnote]L\u1ec7nh Khai Phong ph\u1ee7 Ph\u00e1n quan D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e2n \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ebft d\u00e2n ch\u00fang trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t. Theo 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 ch\u00e9p: 'Ph\u00e2n \u00e1n \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba b\u00e0n.' 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' Th\u1ef1c h\u00f3a ph\u1ea7n 1, ch\u01b0\u01a1ng 2 l\u1ea1i ghi: 'N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u00e1ng 4, d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7 t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng nh\u00f3m \u0111i ph\u00e2n ban \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t th\u1eadt t\u00ecnh.' Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'ch\u00e2u' trong c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean l\u00e0 'huy\u1ec7n'.[\/footnote]Nh\u1eefng n\u01a1i h\u1ea1n h\u00e1n n\u1eb7ng th\u00ec mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf. Khi D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0 \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e3 gi\u1ea3m, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>\"V\u1ee5 m\u00f9a h\u1ea1 \u1edf \u0110\u00f4ng K\u1ef3 m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 30 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c, nay gi\u1ea3m thu\u1ebf tr\u00ean 5 ph\u1ea7n, trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng h\u1ed9 ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00e0 m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m. C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c, e r\u1eb1ng s\u1ebd sinh ra s\u1ef1 may m\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng c\u00f3[footnote]Ch\u1eef 'th\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u1eb7c', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f2n, n\u00ean k\u1ebb m\u1ea1nh th\u00f4n t\u00ednh, thu\u1ebf m\u00e1 gi\u1ea3m s\u00fat, d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ecf g\u1ed1c theo ng\u1ecdn. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u01a1m \u00e1o c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang[footnote]Ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung[\/footnote], s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch gi\u00e0u ngh\u00e8o, ki\u1ec7n t\u1ee5ng sinh s\u00f4i. \u0110\u1ee3i ba n\u0103m n\u0103m n\u1eefa, m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, d\u00e2n ch\u00fang an vui, t\u1ea5t s\u1ebd ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c gi\u1eef g\u00ecn ph\u00e1p ch\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean t\u1eeb hai kinh m\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p, ch\u1ec9 t\u00ednh theo di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ru\u1ed9ng \u0111ang canh t\u00e1c hay b\u1ecf hoang, n\u1eb7ng th\u00ec gi\u1ea3m, nh\u1eb9 th\u00ec t\u0103ng. Gi\u1eef nghi\u00eam ch\u1ebf \u0111\u1ed9, quy\u1ebft t\u00e2m th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y, ki\u1ec7n t\u1ee5ng d\u1ee9t m\u00e3i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n', Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, Ng\u1ef1 s\u1eed nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t l\u1ea1i, n\u00ean V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2n T\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' v\u00e0 'Ch\u00ednh S\u1eed' \u0111\u1ec1u l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. B\u1ea3n 'Th\u1ef1c L\u1ee5c' kh\u00e1c ch\u00e9p s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng 6 n\u0103m sau, kh\u00e1c v\u1edbi 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n', nay theo 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n')<\/i>.\r\n\r\n[9] L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m Linh ch\u00e2u.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, s\u1ee9 gi\u1ea3 T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n l\u00e0 T\u00e0o X\u00e1n t\u1eeb H\u00e0 T\u00e2y v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u. Vua tri\u1ec7u t\u1eadp Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn c\u1eeda B\u1eafc Uy\u1ec3n, k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u00f3i: <i>\"K\u1ebf Thi\u00ean sau khi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ng\u00e0y c\u00e0ng ngang ng\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Linh V\u0169, \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh tr\u00ec ki\u00ean c\u1ed1, v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh mang bi\u1ec3u c\u00e1o c\u1ea5p b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c t\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111ang nguy kh\u1ed1n, n\u00ean v\u1eabn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ch\u01b0a r\u00fat \u0111i. C\u00e1c khanh n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch r\u1ed3i.\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf Linh V\u0169 thi\u1ebfu th\u1ed1n, gi\u1eb7c l\u1ea1i chi\u1ebfm c\u1ee9 v\u1ecb tr\u00ed hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf H\u00e3n H\u1ea3i. Ba \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0n Kh\u00e1nh n\u00ean ph\u00e1t binh tinh nhu\u1ec7, mang l\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh H\u1ea1, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm tr\u01b0\u1edbng m\u1ea1c c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean, h\u1eafn t\u1ea5t lo l\u1eafng cho s\u00e0o huy\u1ec7t, s\u1ebd r\u00fat qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc gi\u00f3. Nh\u01b0 v\u1eady, v\u00e2y h\u00e3m Linh V\u0169 s\u1ebd gi\u1ea3i, \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng su\u1ed1t.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ba \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e1t binh v\u00e0o s\u00e2u, \u0111\u1ed9ng vi\u00ean qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, ai l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ai qu\u1ea3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o [footnote]ch\u1eef \u2018t\u01b0\u1edbng\u2019 nguy\u00ean l\u00e0 \u2018vi\u2019, theo b\u1ea3n \u2018T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 78 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], hu\u1ed1ng chi v\u00f9ng bi\u00ean \u1ea3i n\u1ed9i ngo\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 sa m\u1ea1c, ba \u0111\u1ea1o binh m\u00e3 h\u1ed9i h\u1ee3p \u1edf \u0111\u00e2u, c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 khinh su\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ec7nh chia ba \u0111\u1ee3t h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, d\u00e2n phu \u0111\u1ec1u mang cung t\u00ean t\u1ef1 v\u1ec7, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u00e1p m\u00e3, n\u1ecf m\u1ea1nh, l\u1eadp th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn. Khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, b\u1ed1 tr\u00ed gi\u00e1p m\u00e3, b\u1eafn n\u1ecf m\u1ea1nh, qu\u00e2n s\u0129 x\u1ebfp h\u00e0ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i. N\u1ebfu th\u1eadt s\u1ef1 tu\u00e2n th\u1ee7 k\u1ef7 lu\u1eadt, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t b\u1ea1i! Nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f9y \u00fd, kh\u00f4ng theo k\u1ef7 lu\u1eadt, khi gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn, v\u0169 kh\u00ed ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e0y tr\u1eadn, d\u00e2n phu \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, gi\u1eabm \u0111\u1ea1p l\u00ean nhau m\u00e0 ch\u1ebft [footnote]ch\u1eef \u2018ti\u1ec5n\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 b\u1ed5 sung[\/footnote], \u0111\u00e2u ph\u1ea3i do m\u01b0u k\u1ebf k\u00e9m, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh Tr\u1eabm m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nTham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 n\u00f3i: <i>\"Th\u00e1ng n\u1eafng n\u00f3ng, n\u01b0\u1edbc khan hi\u1ebfm, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p, m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n ba \u0111\u1ea1o ph\u00e1t binh v\u00e0o s\u00e2u, chia l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng gi\u1eb7c, B\u1ec7 h\u1ea1 cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u00e1nh \u00fd.\"<\/i>\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, trung s\u1ee9 \u0110\u1eadu Th\u1ea7n B\u1ea3o \u0111ang \u1edf Linh ch\u00e2u, gi\u1eb7c v\u00e2y th\u00e0nh h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ea5t rung h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u00e0y, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u h\u1ebft. \u00d4ng b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi ra ngo\u00e0i s\u00f4ng mua l\u01b0\u01a1ng, ch\u1edf v\u1ec1 ban \u0111\u00eam. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh.\r\n\r\n<i>(Theo \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019, th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o l\u1ec7nh T\u00e0o X\u00e1n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u, v\u00ec H\u1ea7u Di\u00ean Qu\u1ea3ng m\u1ea5t, th\u00e1ng hai, Di\u00ean Qu\u1ea3ng qua \u0111\u1eddi. Theo \u2018Truy\u1ec7n T\u00e0o X\u00e1n\u2019, X\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t tr\u1ea1i L\u00e2n, Ph\u1ee7, Tr\u1ecdc Lu\u00e2n, khi K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u00e1nh Linh ch\u00e2u, B\u1ed9 th\u1ef1 Qu\u00e1ch M\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t, X\u00e1n l\u1ea1i t\u1eeb H\u00e0 T\u00e2y v\u00e0o t\u1ea5u. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng s\u00e1u ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, m\u1edbi l\u1ec7nh M\u1ed9 Dung \u0110\u1ee9c Phong l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u. Kh\u00f4ng r\u00f5 m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 ai, ch\u1ec9 th\u1ea5y trong \u2018Truy\u1ec7n \u0110\u1eadu Th\u1ea7n B\u1ea3o\u2019 ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[10] Quan ch\u00ednh Ty thi\u00ean trung l\u00e0 H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 t\u00e2u r\u1eb1ng sao Hu\u1ef3nh Ho\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o ch\u00f2m sao D\u01b0 Qu\u1ef7, thu\u1ed9c khu v\u1ef1c c\u1ee7a T\u1ea7n, Ung, qu\u1ed1c gia s\u1ebd c\u00f3 binh \u0111ao \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc; quan ch\u00ednh \u0110\u00f4ng quan l\u00e0 Tri\u1ec7u Chi\u00eau \u00cdch t\u00e2u r\u1eb1ng sao x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa D\u01b0 Qu\u1ef7 n\u01a1i t\u00edch t\u1ee5 h\u1ed3n ma, thu\u1ed9c khu v\u1ef1c T\u1ea7n, l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u00f3 binh \u0111ao v\u00e0 tai h\u1ecda cho nh\u00e2n d\u00e2n.\r\n\r\nVua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u00ean v\u0103n b\u00e1o \u0111i\u1ec1m g\u1edf nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ea5t T\u1ea7n s\u1ebd g\u1eb7p tai \u01b0\u01a1ng. S\u1ef1 x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a n\u0103m sao, Tr\u1eabm t\u1eebng quan s\u00e1t, ch\u01b0a bao gi\u1edd kh\u00f4ng \u1ee9ng nghi\u1ec7m. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129, kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng. Binh m\u00e3 c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Long \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, gi\u1eb7c nghe tin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t \u0111\u00e3 khi\u1ebfp s\u1ee3. Ch\u1ec9 lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ee9u vi\u1ec7n Linh Ch\u00e2u ch\u01b0a k\u1ecbp, n\u1ebfu ch\u1eb3ng may th\u00e0nh \u1ea5y th\u1ea5t th\u1ee7, d\u00e2n trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n s\u00e1t h\u1ebft. T\u1eeb khi \u0111\u00f3ng k\u00edn c\u1ed5ng th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i ch\u1eafc ph\u1ea3i nhi\u1ec1u.\"<\/i> Vua th\u1edf d\u00e0i c\u1ea3m th\u00e1n h\u1ed3i l\u00e2u.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Linh Ch\u00e2u b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp, c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng k\u1ecbp, gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh ngang ng\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a b\u1ecb d\u1eb9p tan. Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u, gi\u1eef vi\u1ec7c binh quy\u1ec1n, n\u00ean v\u1eadn d\u1ee5ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh m\u01b0u k\u1ebf uy\u1ec3n chuy\u1ec3n[footnote]Ch\u1eef 'uy\u1ec3n' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. L\u1ec7nh cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan, tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tri\u1ec7u Dung \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i, l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn Linh V\u0169, x\u00e9t xem n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng bao nhi\u00eau qu\u00e2n d\u00e2n, \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang, l\u1ea1i c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau binh m\u00e3, ai s\u1ebd l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ai s\u1ebd l\u00e0m gi\u00e1m h\u1ed9, h\u00e3y vi\u1ebft th\u1eb3ng s\u1ef1 vi\u1ec7c, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u0103n hoa, ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean ngay h\u00f4m nay.\"<\/i>\r\n\r\nL\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n b\u00e1i ki\u1ebfn Vua, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00fang th\u1ea7n n\u1ebfu t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, s\u1ee3 tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a h\u1ecfi \u00fd chung. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9t t\u1edd t\u00e2u, tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e3 \u0110oan \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c trong tri\u1ec1u, tr\u00ean c\u00f3 h\u1ecfi, th\u1ebf m\u00e0 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u1eadt l\u00e0 th\u1ea5t l\u1ec5 b\u00e0n k\u1ebf l\u1edbn.\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e1p: <i>\"K\u1ef5 mu\u1ed1n n\u00f3i, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111o\u00e1n \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ngh\u1ecbch \u00fd tr\u00e1i l\u1ec7nh.\"<\/i> Vua im l\u1eb7ng.\r\n\r\nNg\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, K\u1ef5 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:\r\n\r\n<i>\"L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ec7nh tr\u1eddi, ngang ng\u01b0\u1ee3c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i ng\u0103n ch\u1eb7n ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c tr\u1ea5n phi\u00ean th\u1ea7n. H\u1eafn b\u1ed9i b\u1ea1c \u01a1n ngh\u0129a, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u00e2n ch\u00fang Trung Nguy\u00ean l\u1eabn Di \u0110\u1ecbch \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. \u0110ang l\u00fac h\u1eafn \u0111ang sa l\u1ea7y, l\u1ea1i kh\u01a1i d\u1eady vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, th\u1ea7n e r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng lo tho\u00e1t ch\u1ebft c\u00f2n ch\u01b0a xong, h\u00e1 d\u00e1m mong \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p? Hu\u1ed1ng chi th\u00e0nh qu\u1eadn Linh V\u0169 n\u1eb1m b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n. Th\u1ea7n xin tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i s\u1ef1 vi\u1ec7c, ph\u00e2n t\u00edch t\u1eebng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u00f5.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, Th\u1ed5 Ph\u1ed3n r\u1ea5t h\u00f9ng m\u1ea1nh, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i lo\u1ea1n An S\u1eed chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t H\u00e0 L\u0169ng. Nh\u01b0ng Vua T\u00fac T\u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng qu\u00e2n Linh V\u0169 \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c hai kinh \u0111\u00f4, nh\u1edd c\u00f3 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean quy thu\u1eadn. Linh V\u0169 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng An \u0111i qua \u0111\u1ea5t Phu Ch\u1ec9, v\u01b0\u1ee3t c\u1eeda \u1ea3i T\u1eafc M\u00f4n, qua ch\u00e2u Di\u00eam, \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u00f4ng B\u1ea3n H\u1ed3i L\u1ea1c, r\u1ed3i v\u00e0o c\u1eeda \u0110\u00f4ng th\u00e0nh Linh V\u0169. \u0110\u1ebfn th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng Linh V\u0169 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua \u0111\u1ea5t \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, kh\u00f4ng lo b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nay K\u1ebf Thi\u00ean l\u00e0 t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, gi\u1eb7c kh\u00f4n ngoan \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfm tr\u1ecdn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t B\u00ecnh H\u1ea1, n\u1eafm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a H\u00e3n H\u1ea3i, xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ea5t ch\u1ee3t nh\u01b0 \u1edf tr\u00ean chi\u1ebfu ch\u1ee7. N\u1ebfu qu\u1ed1c gia huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, ch\u00fang s\u1ebd tan t\u00e1c nh\u01b0 chim mu\u00f4ng, kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y tung t\u00edch; n\u1ebfu ch\u1ec9 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ch\u00fang s\u1ebd t\u1eadp h\u1ee3p nh\u01b0 ki\u1ebfn ong, l\u1eadp t\u1ee9c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eeba kh\u00f4ng t\u1eadn d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba l\u1ee3i, v\u1eeba tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ed7n lo\u1ea1n n\u00e0y, l\u00fd do r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i>\r\n\r\n<i>Qu\u00e2n l\u00ednh m\u1eb7c gi\u00e1p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ph\u1ea3i v\u1ed9i v\u00e3 chuy\u1ec3n \u0111i, nhu y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ch\u00ednh l\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Linh V\u0169, H\u00e3n H\u1ea3i d\u00e0i b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ea5t chua m\u1eb7n kh\u00f4 c\u1eb1n, kh\u00f4ng c\u00f3 khe su\u1ed1i, s\u00f4ng ng\u00f2i. Mang gi\u00e1p c\u1ea7m gi\u00e1o m\u00e0 kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 d\u0169ng m\u00e3nh nh\u01b0 M\u1ea1nh B\u00f4n, H\u1ea1 D\u1ef1c c\u0169ng ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, hu\u1ed1ng chi c\u00f3 th\u1ec3 tranh phong v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng? \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 hai.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb khi gi\u1eb7c ngh\u1ecbch l\u1ed9ng h\u00e0nh, th\u00e0nh l\u0169y Linh Ch\u00e2u \u0111\u00f3ng k\u00edn, b\u1ecdn gi\u1eb7c hung h\u00e3n \u0111i l\u1ea1i c\u00e0n qu\u1eaby kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u00e0y c\u00e0ng hoang h\u00f3a, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eb7t c\u1ee7i b\u1ecb ch\u1eb7n, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111eo th\u00f9ng ra gi\u1ebfng m\u00fac n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed5i con \u0111\u1ec3 \u0103n th\u1ecbt, m\u1ecdi bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ki\u1ec7t qu\u1ec7, chim bay th\u00fa ch\u1ea1y kh\u00f4ng c\u00f2n hi v\u1ecdng, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u00ec qu\u1ed1c gia ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa? \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 ba.<\/i>\r\n\r\n<i>Gi\u1ea3 s\u1eed v\u00f2ng v\u00e2y Linh ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i, bi\u1ec3n c\u00e1t l\u1eafng trong, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ph\u1ea3i tri\u1ec7u t\u1eadp binh m\u00e3, chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ch\u01b0a h\u1ebft m\u1ed9t n\u0103m, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u1ea1i ph\u1ea3i kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y ng\u00e0y n\u1ed1i ti\u1ebfp th\u1eddi gian, m\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n kh\u00f4ng ng\u1eebng, \u0111\u1ea9y d\u00e2n ch\u00fang hai ch\u00e2u T\u1ea7n, Ung cung \u1ee9ng cho m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng Linh V\u0169, khi\u1ebfn d\u00e2n l\u00e0nh v\u00f4 t\u1ed9i ph\u1ea3i ch\u1ebft th\u1ea3m n\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i. K\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e1 l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf sao, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 t\u01b0.<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng h\u1ed3 vi\u1ec7c K\u1ebf Thi\u00ean th\u00e0nh hay b\u1ea1i, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 an nguy c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc; Linh V\u0169 c\u00f2n hay m\u1ea5t, \u0111\u00e2u th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 n\u1eb7ng nh\u1eb9 n\u01a1i bi\u00ean th\u00f9y? \u0110\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t l\u1edbn lao, l\u1ebd r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi th\u1ea7n r\u1eb1ng: \"Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t qu\u1eadn Linh V\u0169, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c sao?\" Th\u1ea7n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: \"Th\u00e1nh tri s\u00e2u r\u1ed9ng, bao tr\u00f9m v\u0169 tr\u1ee5, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c tinh vi. N\u1ebfu b\u1ec1 t\u00f4i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ph\u1ea7n trong k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Vua m\u00e0 tu\u00e2n theo, th\u00ec K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u00e2u \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eef, m\u00e0 Linh V\u0169 c\u00f2n lo g\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u1ee7? Nay th\u1eddi c\u01a1 \u0111\u00e3 m\u1ea5t, kh\u00f3 m\u00e0 \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t ph\u1ea3i tr\u00e1i, m\u00e0 ch\u1ec9 m\u01b0u c\u1ea7u th\u1eafng l\u1ee3i. X\u01b0a H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf v\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng ki\u1ec7t xu\u1ea5t, chinh ph\u1ea1t thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1ecf \u0111\u1ea5t T\u1ea1o D\u01b0\u01a1ng tr\u0103m d\u1eb7m; Cao T\u1ed5 b\u1ecf th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3m; Nguy\u00ean \u0110\u1ebf b\u1ecf qu\u1eadn Ch\u00e2u Nhai, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft t\u00f9y th\u1eddi \u1ee9ng bi\u1ebfn, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00fac l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng, h\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00e0 s\u1ee9c kh\u00f4ng kham, ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ea5t l\u1ee3i m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: \"N\u1ebfu Linh V\u0169 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e1c qu\u1eadn Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh s\u1ebd ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi gi\u1eb7c Hung N\u00f4, h\u00e1 ch\u1eb3ng nguy hi\u1ec3m sao?\" Th\u1ea7n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: \"Linh V\u0169 n\u1eb1m \u1edf t\u00e2y b\u1eafc B\u00ecnh H\u1ea1, c\u00e1ch bi\u1ec7t m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c ngh\u1ecbch kh\u1ed1ng ch\u1ebf ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a bi\u1ec3n c\u00e1t, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn v\u1eabn n\u00f3i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. Nay c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda nam n\u00fai, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi \u0111\u1ecbch, l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 nguy hi\u1ec3m, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i qu\u00e1 \u0111\u00e1ng sao? Hu\u1ed1ng h\u1ed3 c\u00e1c qu\u1eadn th\u00e0nh \u1edf b\u1ed1n ph\u00eda, \u0111\u1ec1u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu l\u1ea5y l\u00fd do g\u1ea7n gi\u1eb7c m\u00e0 coi l\u00e0 nguy hi\u1ec3m, th\u1eadt ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1eddi b\u00e0n c\u00f4ng b\u1eb1ng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>Ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i: \"K\u1ebf Thi\u00ean ngh\u1ecbch ch\u00fang, hi\u1ec7n \u0111ang \u1edf Linh ch\u00e2u, quan binh h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn ch\u01b0a r\u1eddi kh\u1ecfi th\u00e0nh \u1ea5p, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng t\u00ednh vi\u1ec7c c\u1ee9u vi\u1ec7n m\u00e0 ng\u1ed3i nh\u00ecn th\u00e0nh b\u1ecb h\u00e3m? N\u1ebfu qu\u1ed1c gia cho binh m\u00e3 t\u1eeb ba n\u01a1i l\u00e0 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, \u0110an Di\u00ean, L\u00e2n Ph\u1ee7 c\u00f9ng ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1eb7c, chia qu\u00e2n k\u00e9o gi\u00e3n, K\u1ebf Thi\u00ean \u1eaft ph\u1ea3i lo cho s\u00e0o huy\u1ec7t, nghe tin li\u1ec1n r\u00fat lui, quan qu\u00e2n trong th\u00e0nh s\u1ebd tho\u00e1t kh\u1ecfi h\u1ecda b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0n Kh\u00e1nh tuy thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng, nh\u01b0ng Thanh Vi\u1ec5n qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u01b0\u1eddng \u0110an Di\u00ean v\u00e0 L\u00e2n Ph\u1ee7 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9t k\u00edch, th\u00ec qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu.\" N\u1ebfu c\u1ee9u qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa Linh V\u0169, l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng ba \u0111\u1ea1o binh m\u00e3, gi\u1eefa l\u00fac n\u1eafng n\u00f3ng, ti\u1ebfn v\u00e0o v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hoang vu, c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n, n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c? Sa m\u1ea1c m\u00eanh m\u00f4ng, xa x\u00f4i ng\u00e0n d\u1eb7m, l\u1ea1i ch\u1ec9 h\u01b0\u1edbng n\u00e0o l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ebfn? \u0110\u1ea1i qu\u00e2n v\u1eeba xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eebng, \u0111\u01b0\u1ee3c thua t\u1ed1t x\u1ea5u, l\u00e0m sao \u0111\u1ea3m b\u1ea3o? N\u1ebfu K\u1ebf Thi\u00ean d\u00f2 x\u00e9t ba \u0111\u1ea1o binh m\u00e3, ch\u1ecdn m\u1ed9t n\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 tranh \u0111o\u1ea1t, t\u1eadp h\u1ee3p b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean Nhung, chi\u1ebfm n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1ea5y nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 m\u1ec7t m\u1ecfi, \u0111\u00e1nh qu\u00e2n ta khi \u0111ang suy y\u1ebfu, th\u00ec xe lo\u1ea1n c\u1edd ng\u00e3, sao s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc? M\u1ed9t \u0111\u1ea1o b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i, th\u00ec hai \u0111\u1ea1o kia kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1. K\u1ebf ho\u1ea1ch v\u1ee5ng v\u1ec1, ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec h\u01a1n th\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay, k\u00ednh v\u00e2ng theo l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, xin tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c k\u00e9o gi\u00e3n th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, binh m\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 r\u1eddi kh\u1ecfi v\u1ecb tr\u00ed c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 n\u00ean b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n ch\u1ec9 d\u1ee5, khi\u1ebfn s\u1eafp x\u1ebfp qu\u00e2n ng\u1ef1a, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng kh\u00ed th\u1ebf, l\u1edbn ti\u1ebfng tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n s\u1ebd c\u00f9ng t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n. Ngh\u1ecbch t\u1eb7c nghe tin \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1. N\u1ebfu ch\u00fang do d\u1ef1 ti\u1ebfn tho\u00e1i, th\u00ec th\u1ebf k\u00e9o gi\u00e3n s\u1ebd hi\u1ec7n r\u00f5, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u binh m\u00e3 ki\u00eang k\u1ef5, x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u gi\u1eb7c gi\u1ecfi nh\u1ea5t, v\u1ed9i v\u00e0ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn.<\/i>\r\n\r\n<i>Theo \u00fd ki\u1ebfn ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1ea5t \u0111ai Linh V\u0169 \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ngay l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ea3o to\u00e0n, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Linh V\u0169 \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn s\u00e2u ti\u1ebfp \u1ee9ng, binh m\u00e3 k\u00e9o gi\u00e3n \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 r\u1eddi kh\u1ecfi v\u1ecb tr\u00ed c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y, d\u00f9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n B\u00ecnh s\u1ed1ng l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0y m\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00ecnh h\u00ecnh H\u00e0 T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, do m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi, x\u00e9t t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do tr\u00e1i l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ea1y c\u1ee7a Th\u00e1nh qu\u00e2n, khi\u1ebfn gi\u1eb7c tr\u1edf n\u00ean ngang ng\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eb7c \u0111ang khoe khoang m\u01b0u \u0111\u1ed3, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, g\u00e2y n\u00ean h\u1ecda bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u1ed9, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i. Nh\u01b0ng b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u1ed7i nh\u1ecf l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, n\u00ean b\u1ecf \u0111\u1ea5t ng\u01b0ng binh l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u1ea1m th\u1eddi. Hu\u1ed1ng chi K\u1ebf Thi\u00ean c\u1ef1c k\u1ef3 hung \u00e1c, t\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y tr\u1eddi, tuy t\u1ea1m th\u1eddi tr\u00fa ng\u1ee5 n\u01a1i l\u1ec1u v\u1ea3i, n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u n\u01a1i sa m\u1ea1c, m\u1ed9t ng\u00e0y kia tr\u1eddi cao gi\u00e1ng h\u1ecda, \u0111\u1ea7u r\u01a1i th\u00e2n l\u00eca, c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tay Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng[footnote] 'v\u1ec1 tay Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng' trong b\u1ea3n kh\u00e1c ghi l\u00e0 'v\u1ec1 c\u00f5i Th\u00e1nh', ngh\u0129a r\u1ed9ng h\u01a1n[\/footnote], c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u1ecdc b\u00edch ng\u1ef1a c\u1ee7a T\u1ea5n h\u1ea7u, t\u1ea1m th\u1eddi g\u1eedi \u1edf kho ngo\u00e0i, c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c bi\u1ec7t?\"<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u Vua c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh b\u1ecf Linh ch\u00e2u, sau l\u1ea1i h\u1ed1i h\u1eadn, khi xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a K\u1ef5, kh\u00f4ng vui, b\u00e8n giao l\u1ea1i cho K\u1ef5, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Khanh tr\u00ecnh b\u00e0y, Tr\u1eabm kh\u00f4ng hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e2u n\u00e0o.\"<\/i> K\u1ef5 s\u1ee3 h\u00e3i, to\u00e1t m\u1ed3 h\u00f4i lui ra.\r\n\r\nVua b\u00e8n tri\u1ec7u t\u1eadp \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00e2u l\u00ean, qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 L\u00e3 \u0110o\u00e1n \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1edb t\u1ea5u cho h\u1eafn r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, T\u1ef1 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0111\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u1ec1 Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi, v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ed9 m\u00ecnh v\u00e0o kinh tr\u00ecnh b\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c[footnote]T\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ed9 m\u00ecnh v\u00e0o kinh tr\u00ecnh b\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, ch\u1eef 'v\u00e0o' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'l\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote].\r\n\r\nVua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u1ef7 th\u1ebf \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh Tr\u1eabm, kh\u00f4ng s\u1ee3 v\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u1eaft giam \u0111\u1ec3 h\u1eafn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u1ed5 c\u1ef1c c\u1ee7a ng\u1ee5c t\u00f9. X\u01b0a Ti\u00eau H\u00e0, Chu B\u1ed9t, H\u00e0n An Qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi xi\u1ec1ng x\u00edch, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1ecf n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, tha t\u1ed9i cho h\u1eafn v\u00e0 l\u1ea1i c\u1eed h\u1eafn v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf. L\u00fac \u1ea5y, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng L\u00f4 T\u01b0 l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, x\u01b0ng v\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u l\u00e0 Cung Nam v\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"Lo\u1ea1n \u1edf Th\u1ee5c l\u00e0 do thu\u1ebf kh\u00f3a n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u00f4ng d\u00e2n th\u1ea5t nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng, n\u00ean m\u1edbi theo gi\u1eb7c. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 mi\u1ec5n gi\u1ea3m t\u1ea5t c\u1ea3 thu\u1ebf m\u00e1 cho h\u1ecd, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 sinh s\u1ed1ng, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, lo\u1ea1n c\u0169ng t\u1ef1 y\u00ean.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u1ec1 n\u01a1i nhi\u1ec7m s\u1edf, d\u00e1n b\u1ea3ng c\u00e1o th\u1ecb, d\u00e2n ch\u00fang Th\u1ee5c \u0111\u1ec1u c\u1ea3m k\u00edch vui m\u1eebng, trong b\u1ed9 cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.\r\n\r\nTh\u1ea1ch Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng n\u0103m n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e2n' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00e2n', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 76\" id=\"return-footnote-163-1\" href=\"#footnote-163-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, h\u1ee3p t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t t\u1ea1i \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, ban l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u1ec5 nghi s\u1ee9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 nghi th\u1ee9c, khi tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn khu v\u1ef1c r\u1eeda tay <i>(l\u00f4i t\u1ea9y)<\/i>, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng l\u1ec5 to\u1ea3n, c\u00f2n khi t\u1ebf Tr\u1eddi \u0110\u1ea5t, mong tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00f4i t\u1ea9y, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a.&#8221;<\/i> Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn. L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1eadc V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 th\u00e2n c\u1ea7m ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng s\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"'S\u1ef1' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1ef1', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn\" id=\"return-footnote-163-2\" href=\"#footnote-163-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Ng\u1ecdc v\u00e0 l\u1ee5a l\u00e0 v\u1eadt \u0111\u1ec3 giao ti\u1ebfp v\u1edbi th\u1ea7n linh. N\u1ebfu r\u1eeda tay tr\u01b0\u1edbc khi d\u00e2ng l\u1ec5, c\u0169ng \u0111\u1ee7 bi\u1ec3u l\u1ed9 l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh v\u00e0 thanh khi\u1ebft.&#8221;<\/i> T\u1ed1ng B\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi th\u1ea7n, ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00ean \u0111\u00e0n m\u1ed9t l\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe xong, \u0111\u1ed5i s\u1eafc m\u1eb7t nghi\u00eam trang v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5 l\u00e0 v\u00ec c\u1ea7u ph\u00fac cho mu\u00f4n d\u00e2n. N\u1ebfu thay \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, s\u1ebd theo l\u1eddi khanh t\u00e2u, nh\u01b0ng n\u1ebfu ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u1ef1u \u0111i\u1ec3n, th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u00e0n nhi\u1ec1u l\u1ea7n.&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u1ed1ng B\u1ea1ch l\u00e0 \u0111\u00fang v\u1edbi l\u1ec5. Vua b\u00e8n nghe theo.<\/p>\n<p>[2] Vua th\u1ea5y nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 v\u1ec7 binh r\u1ef1c r\u1ee1, tr\u1ea3i d\u00e0i v\u00f4 t\u1eadn, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho quan h\u1eefu ty v\u1ebd th\u00e0nh <i>&#8220;Nam Giao \u0111\u1ed3&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[3] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, T\u01b0 \u0111\u1ed3, t\u01b0\u1edbc V\u0103n Ch\u00ednh L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng t\u1eeb tr\u1ea7n. Ph\u01b0\u1edfng t\u00ednh t\u00ecnh \u00f4n h\u00f2a, kh\u00f4ng gi\u1ea3 d\u1ed1i, r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 hay tha th\u1ee9. L\u00e0m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u1ea3n d\u1ecb d\u1ec5 hi\u1ec3u. Khi Giang Nam b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu tr\u1edf v\u1ec1 tri\u1ec1u, Ph\u01b0\u1edfng th\u01b0\u1eddng giao du v\u1edbi h\u1ecd, th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 nh\u01b0ng xa l\u00e1nh Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t.<\/p>\n<p>Khi Ph\u01b0\u1edfng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, T\u1ea5t so\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u1ec9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f4ng k\u00edch khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Ph\u01b0\u1edfng. T\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Ph\u01b0\u1edfng v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y R\u1eb1m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi T\u1ea5t: <i>&#8220;L\u00fd c\u00f4ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi \u00f4ng v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u1eadu h\u0129, sao l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u0103m?&#8221;<\/i> T\u1ea5t \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Khi ta l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u00ecnh \u00fay, L\u00fd c\u00f4ng \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta, n\u00ean ta k\u00ednh tr\u1ecdng \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ph\u01b0\u1edfng v\u1ed1n m\u1eafc b\u1ec7nh tim, m\u1ed7i khi ph\u00e1t b\u1ec7nh, th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e0i c\u1ea3 n\u0103m kh\u00f4ng kh\u1ecfi. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c con r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta l\u00e0m vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o chi\u1ebfu ch\u1ec9 su\u1ed1t ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m, lao t\u00e2m kh\u1ed5 t\u1ee9 m\u00e0 sinh ra b\u1ec7nh n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi \u00f4ng m\u1ea5t, Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Ph\u01b0\u1edfng v\u1ed1n nh\u1edd v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, khi gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, t\u1ef1 bi\u1ebft t\u00e0i m\u00ecnh nh\u1ecf m\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1edbn, ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 lo l\u1eafng v\u00e0 h\u1ed5 th\u1eb9n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[4] T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ch\u1ee7 ph\u00e1n \u0111\u00f4 t\u1ec9nh lang quan s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh l\u00e0 n\u01a1i nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u01b0u gi\u1eef s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd r\u1ed9ng l\u1edbn, phong th\u1ed5 ph\u00f9 h\u1ee3p, c\u00f9ng l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ee5c. Khi nh\u00e0 Chu \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n, tr\u1ecb an \u0111\u1ecbnh m\u00e0 so\u1ea1n l\u1ec5, \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u1eadp s\u00e1u b\u1ed9, \u1ea5y l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng noi theo, quy ph\u1ea1m r\u00f5 r\u00e0ng, s\u00e1ch v\u1edf ghi ch\u00e9p, s\u00e1ng s\u1ee7a d\u1ec5 xem.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng tr\u1edf \u0111i, lo\u1ea1n l\u1ea1c li\u00ean ti\u1ebfp, v\u1ed9i v\u00e0ng lo vi\u1ec7c kinh doanh, kh\u00f4ng r\u1ea3nh r\u1ed7i \u0111\u1ec3 ch\u00fa tr\u1ecdng gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. V\u00ec th\u1ebf, ch\u00ednh s\u00e1ch kinh t\u1ebf do Tam ty qu\u1ea3n l\u00fd, c\u00f2n s\u00e1u b\u1ed9 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh th\u00ec danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t<a class=\"footnote\" title=\"Danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t; ch\u1eef 'th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ef1c t\u1eafc m\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 ph\u1ea7n T\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 159 v\u1ec1 vi\u1ec7c Ki\u1ebfn quan m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-163-3\" href=\"#footnote-163-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>. Theo nh\u01b0 s\u00e1u b\u1ed9, g\u1ed3m hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 ty, ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u00e1c s\u1ef1 v\u1eadt, \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u00e1ch v\u1ebd, ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 danh m\u1ee5c, l\u01b0u gi\u1eef t\u1ea1i b\u1ed9 m\u00ecnh, g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u l\u01b0u tr\u1eef. Nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 hi\u1ec3u kh\u1eafp vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1, t\u1eeb trong ra ngo\u00e0i, gi\u00e1o h\u00f3a quan l\u1ea1i, h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, nh\u01b0 ch\u1ec9 v\u00e0o l\u00f2ng b\u00e0n tay. Th\u1ea7n cho n\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i l\u01b0u gi\u1eef s\u00e1ch v\u1edf v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Nay ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, s\u00e1ch v\u1edf t\u1ea3n m\u00e1t, ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ed1n ty c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 c\u00f2n \u0111\u00f4i ch\u00fat, T\u1eeb b\u1ed9 c\u00f3 v\u0103n tr\u01b0\u1edbng t\u0103ng \u0111\u1ea1o c\u00e1c ch\u00e2u, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nhu\u1eadn n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c ty, H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u1ea5m gi\u1edbi m\u1ed7i tu\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u1ea5m gi\u1edbi m\u1ed7i tu\u1ea7n; ch\u1eef 'x\u00e9t l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ea1ch', 'tu\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-163-4\" href=\"#footnote-163-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1eabu c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0m s\u1ed5 h\u1ed9 kh\u1ea9u, thu\u1ebf m\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf, vi\u1ebft th\u00e0nh cu\u1ed9n d\u00e0i, sao th\u00eam m\u1ed9t b\u1ea3n g\u1eedi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, l\u01b0u t\u1ea1i H\u1ed9 b\u1ed9. C\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 suy ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c nh\u01b0 quan l\u1ea1i trong thi\u00ean h\u1ea1, d\u00e2n s\u1ed1, b\u00e3i b\u1ecf ho\u1eb7c thi\u1ebft l\u1eadp, \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, binh kh\u00ed, t\u00f9 nh\u00e2n, th\u1ee3 thuy\u1ec1n, bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp&#8230;, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ghi danh m\u1ee5c, g\u1eedi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh ph\u00e2n ph\u1ed1i cho c\u00e1c ty, \u0111\u1ec3 h\u1ecd qu\u1ea3n l\u00fd. Sau m\u1ed9t n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 ch\u1ee9c v\u1ee5 quan l\u1ea1i, ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u00e1o h\u00f3a tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Xin ch\u1ecdn v\u00e0i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u00f4ng th\u1ea1o vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, tham kh\u1ea3o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, l\u1ec7nh th\u1ee9c x\u01b0a nay, c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ed3 s\u01a1 thu\u1ebf m\u00e1, kh\u00ed gi\u1edbi, s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 Tam ty qu\u1ea3n l\u00fd, r\u1ed3i quy \u0111\u1ecbnh chi ti\u1ebft v\u1ec1 m\u1eabu h\u1ed3 s\u01a1 m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u g\u1eedi \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i t\u01b0 ty c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh. Nh\u01b0 v\u1eady, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh s\u1ebd l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 danh m\u1ee5c s\u1ef1 v\u1eadt trong thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0 B\u00ed c\u00e1c gi\u1eef s\u00e1ch v\u1ebd, Qu\u1ed1c h\u1ecdc ch\u1ee9a kinh \u0111i\u1ec3n, Tam qu\u00e1n l\u01b0u truy\u1ec7n s\u1eed, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem t\u1ea5u, khen ng\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 th\u1eeba lang v\u00e0 c\u00e1c quan ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh h\u1ecdp b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ed1ng K\u1ef3 c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u00e1u quan c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, noi theo quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t b\u1ed1n m\u00f9a, c\u00e1c c\u01a1 quan v\u0103n x\u01b0\u01a1ng s\u1eafp \u0111\u1eb7t, th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u01b0\u1ee3ng v\u0129 bao quanh, \u0111\u00f3 l\u00e0 cung \u0111i\u1ec7n b\u1ed1 tr\u00ed ch\u00ednh s\u1ef1, g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng h\u00f3a, n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t c\u1ee7a \u0111i\u1ec3n gi\u00e1o, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u00e2y m\u00e0 ra?<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, c\u1ed5 kim c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1c nhau, ho\u1eb7c theo quy\u1ec1n m\u00e0 c\u1ea3i c\u00e1ch, c\u0169ng nh\u00e2n th\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt. Gi\u1eefa th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, binh \u0111ao kh\u00f4ng y\u00ean, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c s\u1ee9, chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, quy\u1ec1n l\u1ef1c r\u1eddi kh\u1ecfi t\u1ec9nh vi, ch\u00ednh s\u1ef1 giao v\u1ec1 ba ty. Ng\u0169 \u0111\u1ea1i ti\u1ebfp n\u1ed1i, ch\u01b0a th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay th\u00e1nh v\u0103n th\u00f9y c\u1ee7ng, s\u00e1ch v\u1edf kh\u00f4ng ngo\u00e0i, mu\u1ed1n theo danh m\u00e0 tr\u00e1ch th\u1ef1c, mong x\u00e9t c\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u1eadp quan, \u0111\u1ec1u theo ch\u01b0\u01a1ng c\u0169, noi theo l\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng n\u0103m th\u00e1ng l\u00e2u d\u1ea7n, c\u00e1c c\u1ee5c ch\u1ec9 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i, c\u01a1 quan m\u1ea5t truy\u1ec1n, s\u00e1ch v\u1edf c\u00f2n nhi\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t. Ch\u00fang th\u1ea7n mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y th\u00e1c cho S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i s\u00e1ch v\u1edf m\u00e0 s\u00e1u t\u00e0o \u0111ang n\u1eafm gi\u1eef, t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u00f4 t\u1ec9nh, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp, t\u00ecm hi\u1ec3u ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a s\u1ef1 t\u0103ng gi\u1ea3m, \u0111\u1ee3i th\u1ea3o lu\u1eadn ri\u00eang, \u0111\u1ec3 mong kh\u00f4i ph\u1ee5c.&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng l\u1eddi t\u1ea5u n\u00e0y xa v\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecf qua.<\/p>\n<p><i>(T\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y. T\u1ed1ng K\u1ef3 t\u1eeb ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 chuy\u1ec3n sang H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 v\u00e0o th\u00e1ng hai, nay K\u1ef3 v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, n\u00ean ph\u1ee5 l\u1ee5c vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng hai, b\u1ea3n kh\u00e1c c\u1ee7a Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u0169ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng hai.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Th\u00e1ng t\u01b0 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n L\u00e3 Ph\u1ee5ng Thi\u00ean d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;S\u00e1ch &#8216;S\u1eed k\u00fd&#8217; c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean v\u00e0 &#8216;Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3&#8217; c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi<a class=\"footnote\" title=\"'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n v\u1eadn l\u1ecbch 1\/5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 70 ph\u1ea7n Lu\u1eadt l\u1ecbch ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'S\u00f9ng v\u0103n t\u1ed5ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 203 ph\u1ea7n Ngh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi g\u1ed3m 3 quy\u1ec3n.\" id=\"return-footnote-163-5\" href=\"#footnote-163-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, ph\u1ea7n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 n\u0103m th\u1ee9, ng\u00e0y s\u00f3c v\u00e0 nhu\u1eadn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi kinh truy\u1ec7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo \u0111\u00f3, n\u0103m \u0110\u01b0\u1eddng Nghi\u00eau l\u00ean ng\u00f4i l\u00e0 n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, \u0111\u1ebfn n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c nguy\u00ean ni\u00ean c\u0169ng l\u00e0 n\u0103m B\u00ednh T\u00fd, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 3.301 n\u0103m. T\u1eeb th\u00e1ng hai n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Th\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec3u Gi\u00e1p, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u00f4ng ch\u00ed<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e1ng hai' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'Th\u00e1ng gi\u00eang', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u nh\u01b0 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c', 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-163-6\" href=\"#footnote-163-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u1ee9 76 n\u0103m l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00f4ng ch\u00ed v\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng ng\u00e0y s\u00f3c. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 c\u1ee7a l\u1ecbch c\u1ed5; m\u1ed7i b\u1ed9 t\u00edch l\u0169y 940 th\u00e1ng, 27.759 ng\u00e0y, l\u1ea5y l\u00e0m quy t\u1eafc th\u01b0\u1eddng, cho \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m d\u01b0\u1edbi th\u1eddi L\u1ed7 Hi c\u00f4ng th\u1eddi Xu\u00e2n Thu, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, bu\u1ed5i s\u00e1ng \u0111\u00f4ng ch\u00ed, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch.<\/i><\/p>\n<p><i>D\u00f9ng ph\u00e9p n\u00e0y \u0111\u1ec3 suy lu\u1eadn kinh truy\u1ec7n, d\u00f9 c\u00f3 ch\u00fat t\u0103ng gi\u1ea3m, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 sai s\u00f3t c\u1ee7a kinh truy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ecbch c\u1ed5 t\u1eeb th\u1eddi T\u1ec1, L\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 sau<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'Kh\u1eafc', c\u0103n c\u1ee9 theo t\u00e0i li\u1ec7u tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-163-7\" href=\"#footnote-163-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, c\u00f3 khi sai l\u1ec7ch m\u1ed9t ng\u00e0y, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1ecbch g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00f9 h\u1ee3p.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh ngh\u0129 tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00e1nh thi\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u0103n gi\u00e1o h\u01b0ng th\u1ecbnh, l\u1ec5 nh\u1ea1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e2u nay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda. Th\u1ea7n k\u00ednh xin Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng cho ph\u00e9p th\u1ea7n so\u1ea1n th\u1ea3o, trong v\u00f2ng tr\u0103m ng\u00e0y, s\u00e1ch \u1eaft s\u1ebd ho\u00e0n th\u00e0nh. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng xem, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t gi\u1eef trong b\u00ed ph\u1ee7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ban chi\u1ebfu chu\u1ea9n y, nh\u01b0ng s\u00e1ch cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua sai s\u1ee9 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7 \u1edf Xuy\u00ean, H\u1ea1p, ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t. Ch\u1ec9 c\u00f3 Tri ch\u00e2u Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u00ean Ph\u00f9ng C\u00e1t, Tri ch\u00e2u To\u1ea1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd H\u01b0 K\u1ec9, Th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e0 Tra \u0110\u1ea1o, Tri ch\u00e2u Trung Ch\u00e2u l\u00e0 Thi\u1ec7u Di\u1ec7p, Tri qu\u00e2n V\u00e2n An l\u00e0 Ti\u1ebft Nhan, c\u00f9ng b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 x\u1ee9ng ch\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, [Nh\u00e0 Vua] \u0111\u1ec1u ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>Ph\u00f9ng C\u00e1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Y\u1ec3n L\u0103ng. Nhan l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n H\u00e0 Trung. \u0110\u1ea1o l\u00e0 con c\u1ee7a Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng m\u1eb9 r\u1ea5t hi\u1ebfu th\u1ea3o. M\u1eb9 \u00f4ng t\u1eebng b\u1ecb b\u1ec7nh, th\u00e8m \u0103n canh c\u00e1 qu\u1ea3, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang m\u00f9a \u0111\u00f4ng gi\u00e1 r\u00e9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1o kh\u00f3c l\u00f3c c\u1ea7u kh\u1ea9n b\u00ean s\u00f4ng, ch\u1eb7t b\u0103ng, c\u1edfi kh\u0103n xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u1eaft c\u00e1, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con c\u00e1 qu\u1ea3 d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean m\u1eb9. \u00d4ng c\u00f2n l\u1ea5y m\u00e1u t\u1eeb c\u00e1nh tay vi\u1ebft kinh Ph\u1eadt. B\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1eb9 \u00f4ng sau \u0111\u00f3 kh\u1ecfi h\u1eb3n. Khi m\u1eb9 \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, \u00f4ng t\u1eeb b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m quan, du ngo\u1ea1n Ng\u0169 \u0110\u00e0i, \u0111\u1ecbnh c\u1ea1o \u0111\u1ea7u \u0111i tu. M\u1ed9t \u0111\u00eam, s\u00e9t \u0111\u00e1nh g\u00e3y c\u1ed9t, \u0110\u1ea1o ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3, kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u1ee3 h\u00e3i. C\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 trong ch\u00f9a l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, \u0111\u1ec1u khuy\u00ean \u00f4ng n\u00ean l\u00e0m quan. \u00d4ng b\u00e8n thi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ch\u1ee9c Huy\u1ec7n \u00fay Qu\u00e1n \u0110\u00e0o. \u00d4ng li\u00eam khi\u1ebft, c\u00f9ng v\u1ee3 h\u00e1i rau d\u1ea1i n\u1ea5u ch\u00e1o lo\u00e3ng \u0111\u1ec3 qua ng\u00e0y. Thu\u1ebf n\u1ed9p ch\u1eadm, ch\u00e2u tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn v\u00e0 xi\u1ec1ng h\u1ecd l\u1ea1i. Khi ra kh\u1ecfi c\u1eeda, c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1o xi\u1ec1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ea1o v\u1eabn mang xi\u1ec1ng, t\u1ef1 m\u00ecnh xu\u1ed1ng huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c th\u00fac thu\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u trong huy\u1ec7n b\u00e0y ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbnh so\u1ea1n \u0111\u00e3i \u00f4ng, \u0110\u1ea1o kh\u00f4ng \u0103n, c\u00f2n \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u \u0111\u00f3, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kinh s\u1ee3, thu\u1ebf n\u1ee3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p \u0111\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Thu\u1ebf n\u1ee3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p \u0111\u1ee7: 'N\u1ee3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea1o', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 18 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-163-8\" href=\"#footnote-163-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i c\u1ea3nh ngh\u00e8o, b\u00e0n v\u1edbi v\u1ee3 \u0111\u1ecbnh b\u1ecf quan \u0111i b\u00e1n thu\u1ed1c. G\u1eb7p l\u00fac \u0110\u00f4 v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00e0n T\u00f4ng C\u1ed5 v\u1ed1n bi\u1ebft ti\u1ebft th\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ea1o, mu\u1ed1n ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, nh\u01b0ng \u0110\u1ea1o t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 nh\u01b0\u1eddng cho Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n l\u00e0 Di\u1ec7p T\u1ec1. T\u00f4ng C\u1ed5 n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ec1 v\u1ed1n kh\u00f4ng quen bi\u1ebft g\u00ec.&#8221;<\/i> \u0110\u1ea1o \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ng\u00e0i kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ec1, \u0110\u1ea1o c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn s\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a ng\u00e0i.&#8221;<\/i> T\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ea3 hai, T\u1ec1 nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n. \u0110\u1ea1o sau \u0111\u00f3 t\u1eeb T\u01b0 ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ea1o sau \u0111\u00f3 t\u1eeb T\u01b0 ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u: Tr\u00ean ch\u1eef 'T\u01b0 ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'tri', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 296, truy\u1ec7n Tra \u0110\u1ea1o: 'N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, gi\u1eb7c Th\u1ee5c n\u1ed5i lo\u1ea1n, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1o l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u01b0 ch\u00e2u.' N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u0103ng B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u. 'Th\u00f4ng ph\u00e1n' kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 'tri', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c l\u00e0 \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-163-9\" href=\"#footnote-163-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ea1o l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay Qu\u00e1n \u0110\u00e0o, ti\u1ebfn c\u1eed Ch\u1ee7 b\u1ea1 Di\u1ec7p T\u1ec1, vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang. \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b l\u1ea1i ghi \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1, Di\u1ec7p T\u1ec1 l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh. X\u00e9t vi\u1ec7c Di\u1ec7p T\u1ec1 t\u1eeb Ch\u1ee7 b\u1ea1 Qu\u00e1n \u0110\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng th\u1ee9 2, \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b nh\u1ea7m v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u1eabn c\u00f2n \u1ea9n n\u00e1u trong khe n\u00fai, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf l\u1eadp tr\u1ea1i. Th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 H\u00e0 Ng\u1ea1n Trung t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3ng \u1edf khe l\u1edbn t\u1ea1i huy\u1ec7n T\u00e2y Sung, gi\u01b0\u01a1ng cung l\u1ed9 g\u01b0\u01a1m. Chi\u1ebfu th\u01b0 chi\u00eau d\u1ee5 ch\u01b0a ban xu\u1ed1ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xin ph\u00e1t binh ti\u00eau di\u1ec7t ch\u00fang. \u0110\u1ea1o n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ecdn ch\u00fang l\u00e0 k\u1ebb ngu mu\u1ed9i, s\u1ee3 t\u1ed9i, ch\u1ec9 mu\u1ed1n k\u00e9o d\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng th\u00eam v\u00e0i kh\u1eafc m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u1eefng k\u1ebb trong b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1eb3ng l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ai b\u1ecb l\u1eeba d\u1ed1i sao?&#8221;<\/i>. R\u1ed3i \u00f4ng c\u1ea3i trang, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a m\u1ed9t m\u00ecnh, theo h\u1ea7u kh\u00f4ng mang v\u0169 kh\u00ed, v\u01b0\u1ee3t qua r\u1eebng n\u00fai kho\u1ea3ng tr\u0103m d\u1eb7m, th\u1eb3ng t\u1edbi n\u01a1i gi\u1eb7c \u1ea9n n\u00e1u. Ban \u0111\u1ea7u, b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, gi\u01b0\u01a1ng cung ra ngo\u00e0i. \u0110\u1ea1o th\u1ea7n s\u1eafc t\u1ef1 nhi\u00ean, ng\u1ed3i tr\u00ean gh\u1ebf h\u1ed3, gi\u1ea3ng r\u00f5 \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a chi\u1ebfu th\u01b0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ra \u00f4ng, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 qu\u1eadn th\u1ee7, t\u1eebng nghe n\u00f3i \u00f4ng \u1ea5y nh\u00e2n \u0111\u1ee9c, ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u1ea1i h\u1ea1i ta sao!&#8221;<\/i>. B\u00e8n c\u00f9ng nhau b\u1ecf v\u0169 kh\u00ed, qu\u1ef3 l\u1ea1y, g\u00e0o kh\u00f3c xin t\u1ed9i. \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Vua ban th\u00eam \u00e1o b\u00e0o, \u0111ai l\u01b0ng, v\u00e0 sai d\u1ecbch tr\u1ea1m t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu th\u01b0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>([Trong] b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, c\u00f2n c\u00f3 Chu Hi\u1ec7p, L\u01b0u Ki\u1ec3m, hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y danh ti\u1ebfng kh\u00f4ng r\u00f5 n\u00ean b\u1ecb g\u1ea1ch b\u1ecf, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u1ee5c<a class=\"footnote\" title=\"'t\u1ed3n' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'h\u1eefu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-163-10\" href=\"#footnote-163-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. Chu Hi\u1ec7p c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 em c\u1ee7a Chu Ngang, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng ghi r\u00f5 t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c quan g\u00ec \u1edf Xuy\u00ean, Hi\u1ec7p)<\/i>.<\/p>\n<p>[7] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, con ch\u00e1u c\u1ee7a quan ch\u1ee9c t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i ch\u00fac t\u1ea1m quy\u1ec1n. Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Gia t\u1ed9c gi\u00e0u c\u00f3, c\u00f4ng hu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh qu\u00fd<a class=\"footnote\" title=\"C\u00f4ng hu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh qu\u00fd 'Vinh qu\u00fd', trong 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'S\u00f9ng qu\u00fd'.\" id=\"return-footnote-163-11\" href=\"#footnote-163-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, con ch\u00e1u l\u00e0m quan ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn b\u1ed1n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 ban \u00e2n, Trung th\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan t\u1ea1m quy\u1ec1n, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u li\u1ec1n b\u1ed5 ch\u00ednh th\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t trong n\u1ed9i cung<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t trong n\u1ed9i cung 'Th\u1eadp s\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 's\u1ed1 th\u1eadp', 'Khu\u00ea' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u00e1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-163-12\" href=\"#footnote-163-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch r\u1ea5t t\u1ec7, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf ngay.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110inh M\u00f9i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-163-13\" href=\"#footnote-163-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay ch\u1ec9 ban cho ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, theo l\u1ec7 \u1ee9ng tuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[8] Th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, sai Khai Phong ph\u1ee7 Ph\u00e1n quan D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t d\u00e2n ch\u00fang trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t.<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec7nh Khai Phong ph\u1ee7 Ph\u00e1n quan D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e2n \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ebft d\u00e2n ch\u00fang trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t. Theo 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 ch\u00e9p: 'Ph\u00e2n \u00e1n \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba b\u00e0n.' 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' Th\u1ef1c h\u00f3a ph\u1ea7n 1, ch\u01b0\u01a1ng 2 l\u1ea1i ghi: 'N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u00e1ng 4, d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7 t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng nh\u00f3m \u0111i ph\u00e2n ban \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t th\u1eadt t\u00ecnh.' Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'ch\u00e2u' trong c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean l\u00e0 'huy\u1ec7n'.\" id=\"return-footnote-163-14\" href=\"#footnote-163-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>Nh\u1eefng n\u01a1i h\u1ea1n h\u00e1n n\u1eb7ng th\u00ec mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf. Khi D\u01b0\u01a1ng Huy Chi v\u00e0 \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e3 gi\u1ea3m, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>&#8220;V\u1ee5 m\u00f9a h\u1ea1 \u1edf \u0110\u00f4ng K\u1ef3 m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c 30 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c, nay gi\u1ea3m thu\u1ebf tr\u00ean 5 ph\u1ea7n, trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng h\u1ed9 ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00e0 m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3m. C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c, e r\u1eb1ng s\u1ebd sinh ra s\u1ef1 may m\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng c\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u1eb7c', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-163-15\" href=\"#footnote-163-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f2n, n\u00ean k\u1ebb m\u1ea1nh th\u00f4n t\u00ednh, thu\u1ebf m\u00e1 gi\u1ea3m s\u00fat, d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ecf g\u1ed1c theo ng\u1ecdn. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u01a1m \u00e1o c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-163-16\" href=\"#footnote-163-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch gi\u00e0u ngh\u00e8o, ki\u1ec7n t\u1ee5ng sinh s\u00f4i. \u0110\u1ee3i ba n\u0103m n\u0103m n\u1eefa, m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, d\u00e2n ch\u00fang an vui, t\u1ea5t s\u1ebd ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c gi\u1eef g\u00ecn ph\u00e1p ch\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean t\u1eeb hai kinh m\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p, ch\u1ec9 t\u00ednh theo di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ru\u1ed9ng \u0111ang canh t\u00e1c hay b\u1ecf hoang, n\u1eb7ng th\u00ec gi\u1ea3m, nh\u1eb9 th\u00ec t\u0103ng. Gi\u1eef nghi\u00eam ch\u1ebf \u0111\u1ed9, quy\u1ebft t\u00e2m th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 tr\u0103m h\u1ecd \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea7y, ki\u1ec7n t\u1ee5ng d\u1ee9t m\u00e3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217;, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, Ng\u1ef1 s\u1eed nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t l\u1ea1i, n\u00ean V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2n T\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; v\u00e0 &#8216;Ch\u00ednh S\u1eed&#8217; \u0111\u1ec1u l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. B\u1ea3n &#8216;Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; kh\u00e1c ch\u00e9p s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng 6 n\u0103m sau, kh\u00e1c v\u1edbi &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217;, nay theo &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217;)<\/i>.<\/p>\n<p>[9] L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u1eabn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m Linh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, s\u1ee9 gi\u1ea3 T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n l\u00e0 T\u00e0o X\u00e1n t\u1eeb H\u00e0 T\u00e2y v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1ea5u. Vua tri\u1ec7u t\u1eadp Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn c\u1eeda B\u1eafc Uy\u1ec3n, k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u00f3i: <i>&#8220;K\u1ebf Thi\u00ean sau khi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ng\u00e0y c\u00e0ng ngang ng\u01b0\u1ee3c, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Linh V\u0169, \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh tr\u00ec ki\u00ean c\u1ed1, v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh mang bi\u1ec3u c\u00e1o c\u1ea5p b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c t\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111ang nguy kh\u1ed1n, n\u00ean v\u1eabn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ch\u01b0a r\u00fat \u0111i. C\u00e1c khanh n\u00ean suy ngh\u0129 k\u1ef9, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch r\u1ed3i.&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf Linh V\u0169 thi\u1ebfu th\u1ed1n, gi\u1eb7c l\u1ea1i chi\u1ebfm c\u1ee9 v\u1ecb tr\u00ed hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf H\u00e3n H\u1ea3i. Ba \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0n Kh\u00e1nh n\u00ean ph\u00e1t binh tinh nhu\u1ec7, mang l\u01b0\u01a1ng nh\u1eb9 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn B\u00ecnh H\u1ea1, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm tr\u01b0\u1edbng m\u1ea1c c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean, h\u1eafn t\u1ea5t lo l\u1eafng cho s\u00e0o huy\u1ec7t, s\u1ebd r\u00fat qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc gi\u00f3. Nh\u01b0 v\u1eady, v\u00e2y h\u00e3m Linh V\u0169 s\u1ebd gi\u1ea3i, \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng su\u1ed1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ba \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e1t binh v\u00e0o s\u00e2u, \u0111\u1ed9ng vi\u00ean qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, ai l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ai qu\u1ea3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef \u2018t\u01b0\u1edbng\u2019 nguy\u00ean l\u00e0 \u2018vi\u2019, theo b\u1ea3n \u2018T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 78 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-163-17\" href=\"#footnote-163-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, hu\u1ed1ng chi v\u00f9ng bi\u00ean \u1ea3i n\u1ed9i ngo\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 sa m\u1ea1c, ba \u0111\u1ea1o binh m\u00e3 h\u1ed9i h\u1ee3p \u1edf \u0111\u00e2u, c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 khinh su\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ec7nh chia ba \u0111\u1ee3t h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, d\u00e2n phu \u0111\u1ec1u mang cung t\u00ean t\u1ef1 v\u1ec7, qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u00e1p m\u00e3, n\u1ecf m\u1ea1nh, l\u1eadp th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn. Khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, b\u1ed1 tr\u00ed gi\u00e1p m\u00e3, b\u1eafn n\u1ecf m\u1ea1nh, qu\u00e2n s\u0129 x\u1ebfp h\u00e0ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i. N\u1ebfu th\u1eadt s\u1ef1 tu\u00e2n th\u1ee7 k\u1ef7 lu\u1eadt, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t b\u1ea1i! Nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f9y \u00fd, kh\u00f4ng theo k\u1ef7 lu\u1eadt, khi gi\u1eb7c \u1eadp \u0111\u1ebfn, v\u0169 kh\u00ed ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e0y tr\u1eadn, d\u00e2n phu \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, gi\u1eabm \u0111\u1ea1p l\u00ean nhau m\u00e0 ch\u1ebft <a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef \u2018ti\u1ec5n\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-163-18\" href=\"#footnote-163-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i do m\u01b0u k\u1ebf k\u00e9m, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh Tr\u1eabm m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e1ng n\u1eafng n\u00f3ng, n\u01b0\u1edbc khan hi\u1ebfm, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p, m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n ba \u0111\u1ea1o ph\u00e1t binh v\u00e0o s\u00e2u, chia l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng gi\u1eb7c, B\u1ec7 h\u1ea1 cho r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ee3i, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u00e1nh \u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, trung s\u1ee9 \u0110\u1eadu Th\u1ea7n B\u1ea3o \u0111ang \u1edf Linh ch\u00e2u, gi\u1eb7c v\u00e2y th\u00e0nh h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ea5t rung h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u00e0y, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u h\u1ebft. \u00d4ng b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi ra ngo\u00e0i s\u00f4ng mua l\u01b0\u01a1ng, ch\u1edf v\u1ec1 ban \u0111\u00eam. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng xu\u1ea5t binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Theo \u2018Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019, th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o l\u1ec7nh T\u00e0o X\u00e1n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u, v\u00ec H\u1ea7u Di\u00ean Qu\u1ea3ng m\u1ea5t, th\u00e1ng hai, Di\u00ean Qu\u1ea3ng qua \u0111\u1eddi. Theo \u2018Truy\u1ec7n T\u00e0o X\u00e1n\u2019, X\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t tr\u1ea1i L\u00e2n, Ph\u1ee7, Tr\u1ecdc Lu\u00e2n, khi K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u00e1nh Linh ch\u00e2u, B\u1ed9 th\u1ef1 Qu\u00e1ch M\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t, X\u00e1n l\u1ea1i t\u1eeb H\u00e0 T\u00e2y v\u00e0o t\u1ea5u. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng s\u00e1u ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, m\u1edbi l\u1ec7nh M\u1ed9 Dung \u0110\u1ee9c Phong l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u. Kh\u00f4ng r\u00f5 m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, Tri ch\u00e2u Linh ch\u00e2u th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 ai, ch\u1ec9 th\u1ea5y trong \u2018Truy\u1ec7n \u0110\u1eadu Th\u1ea7n B\u1ea3o\u2019 ghi ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Quan ch\u00ednh Ty thi\u00ean trung l\u00e0 H\u00e0n Hi\u1ec3n Ph\u00f9 t\u00e2u r\u1eb1ng sao Hu\u1ef3nh Ho\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o ch\u00f2m sao D\u01b0 Qu\u1ef7, thu\u1ed9c khu v\u1ef1c c\u1ee7a T\u1ea7n, Ung, qu\u1ed1c gia s\u1ebd c\u00f3 binh \u0111ao \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc; quan ch\u00ednh \u0110\u00f4ng quan l\u00e0 Tri\u1ec7u Chi\u00eau \u00cdch t\u00e2u r\u1eb1ng sao x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa D\u01b0 Qu\u1ef7 n\u01a1i t\u00edch t\u1ee5 h\u1ed3n ma, thu\u1ed9c khu v\u1ef1c T\u1ea7n, l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u00f3 binh \u0111ao v\u00e0 tai h\u1ecda cho nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u00ean v\u0103n b\u00e1o \u0111i\u1ec1m g\u1edf nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ea5t T\u1ea7n s\u1ebd g\u1eb7p tai \u01b0\u01a1ng. S\u1ef1 x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a n\u0103m sao, Tr\u1eabm t\u1eebng quan s\u00e1t, ch\u01b0a bao gi\u1edd kh\u00f4ng \u1ee9ng nghi\u1ec7m. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129, kh\u00f4ng th\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng. Binh m\u00e3 c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Long \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, gi\u1eb7c nghe tin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn, t\u1ea5t \u0111\u00e3 khi\u1ebfp s\u1ee3. Ch\u1ec9 lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ee9u vi\u1ec7n Linh Ch\u00e2u ch\u01b0a k\u1ecbp, n\u1ebfu ch\u1eb3ng may th\u00e0nh \u1ea5y th\u1ea5t th\u1ee7, d\u00e2n trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n s\u00e1t h\u1ebft. T\u1eeb khi \u0111\u00f3ng k\u00edn c\u1ed5ng th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, k\u1ebb ch\u1ebft \u0111\u00f3i ch\u1eafc ph\u1ea3i nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i> Vua th\u1edf d\u00e0i c\u1ea3m th\u00e1n h\u1ed3i l\u00e2u.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;Linh Ch\u00e2u b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp, c\u1ee9u vi\u1ec7n kh\u00f4ng k\u1ecbp, gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh ngang ng\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a b\u1ecb d\u1eb9p tan. Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u, gi\u1eef vi\u1ec7c binh quy\u1ec1n, n\u00ean v\u1eadn d\u1ee5ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh m\u01b0u k\u1ebf uy\u1ec3n chuy\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'uy\u1ec3n' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-163-19\" href=\"#footnote-163-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. L\u1ec7nh cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan, tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tri\u1ec7u Dung \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i, l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn Linh V\u0169, x\u00e9t xem n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng bao nhi\u00eau qu\u00e2n d\u00e2n, \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang, l\u1ea1i c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau binh m\u00e3, ai s\u1ebd l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ai s\u1ebd l\u00e0m gi\u00e1m h\u1ed9, h\u00e3y vi\u1ebft th\u1eb3ng s\u1ef1 vi\u1ec7c, l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u0103n hoa, ch\u1ec9 c\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean ngay h\u00f4m nay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n b\u00e1i ki\u1ebfn Vua, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00fang th\u1ea7n n\u1ebfu t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, s\u1ee3 tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a h\u1ecfi \u00fd chung. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9t t\u1edd t\u00e2u, tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e3 \u0110oan \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9c trong tri\u1ec1u, tr\u00ean c\u00f3 h\u1ecfi, th\u1ebf m\u00e0 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i, th\u1eadt l\u00e0 th\u1ea5t l\u1ec5 b\u00e0n k\u1ebf l\u1edbn.&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e1p: <i>&#8220;K\u1ef5 mu\u1ed1n n\u00f3i, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111o\u00e1n \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ngh\u1ecbch \u00fd tr\u00e1i l\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Vua im l\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, K\u1ef5 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>&#8220;L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ec7nh tr\u1eddi, ngang ng\u01b0\u1ee3c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i ng\u0103n ch\u1eb7n ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c tr\u1ea5n phi\u00ean th\u1ea7n. H\u1eafn b\u1ed9i b\u1ea1c \u01a1n ngh\u0129a, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u00e2n ch\u00fang Trung Nguy\u00ean l\u1eabn Di \u0110\u1ecbch \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. \u0110ang l\u00fac h\u1eafn \u0111ang sa l\u1ea7y, l\u1ea1i kh\u01a1i d\u1eady vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, th\u1ea7n e r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng lo tho\u00e1t ch\u1ebft c\u00f2n ch\u01b0a xong, h\u00e1 d\u00e1m mong \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p? Hu\u1ed1ng chi th\u00e0nh qu\u1eadn Linh V\u0169 n\u1eb1m b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i v\u00f4 c\u00f9ng kh\u00f3 kh\u0103n. Th\u1ea7n xin tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i s\u1ef1 vi\u1ec7c, ph\u00e2n t\u00edch t\u1eebng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u00f5.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0o th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, Th\u1ed5 Ph\u1ed3n r\u1ea5t h\u00f9ng m\u1ea1nh, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i lo\u1ea1n An S\u1eed chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t H\u00e0 L\u0169ng. Nh\u01b0ng Vua T\u00fac T\u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng qu\u00e2n Linh V\u0169 \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c hai kinh \u0111\u00f4, nh\u1edd c\u00f3 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean quy thu\u1eadn. Linh V\u0169 ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng An \u0111i qua \u0111\u1ea5t Phu Ch\u1ec9, v\u01b0\u1ee3t c\u1eeda \u1ea3i T\u1eafc M\u00f4n, qua ch\u00e2u Di\u00eam, \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u00f4ng B\u1ea3n H\u1ed3i L\u1ea1c, r\u1ed3i v\u00e0o c\u1eeda \u0110\u00f4ng th\u00e0nh Linh V\u0169. \u0110\u1ebfn th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng Linh V\u0169 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i qua \u0111\u1ea5t \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, kh\u00f4ng lo b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nay K\u1ebf Thi\u00ean l\u00e0 t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng, gi\u1eb7c kh\u00f4n ngoan \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfm tr\u1ecdn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t B\u00ecnh H\u1ea1, n\u1eafm gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a H\u00e3n H\u1ea3i, xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1ea5t ch\u1ee3t nh\u01b0 \u1edf tr\u00ean chi\u1ebfu ch\u1ee7. N\u1ebfu qu\u1ed1c gia huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, ch\u00fang s\u1ebd tan t\u00e1c nh\u01b0 chim mu\u00f4ng, kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y tung t\u00edch; n\u1ebfu ch\u1ec9 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ch\u00fang s\u1ebd t\u1eadp h\u1ee3p nh\u01b0 ki\u1ebfn ong, l\u1eadp t\u1ee9c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eeba kh\u00f4ng t\u1eadn d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba l\u1ee3i, v\u1eeba tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ed7n lo\u1ea1n n\u00e0y, l\u00fd do r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u00e2n l\u00ednh m\u1eb7c gi\u00e1p c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ph\u1ea3i v\u1ed9i v\u00e3 chuy\u1ec3n \u0111i, nhu y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ch\u00ednh l\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Linh V\u0169, H\u00e3n H\u1ea3i d\u00e0i b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u1ea5t chua m\u1eb7n kh\u00f4 c\u1eb1n, kh\u00f4ng c\u00f3 khe su\u1ed1i, s\u00f4ng ng\u00f2i. Mang gi\u00e1p c\u1ea7m gi\u00e1o m\u00e0 kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 d\u0169ng m\u00e3nh nh\u01b0 M\u1ea1nh B\u00f4n, H\u1ea1 D\u1ef1c c\u0169ng ph\u1ea3i b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, hu\u1ed1ng chi c\u00f3 th\u1ec3 tranh phong v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng? \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 hai.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi gi\u1eb7c ngh\u1ecbch l\u1ed9ng h\u00e0nh, th\u00e0nh l\u0169y Linh Ch\u00e2u \u0111\u00f3ng k\u00edn, b\u1ecdn gi\u1eb7c hung h\u00e3n \u0111i l\u1ea1i c\u00e0n qu\u1eaby kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u00eda, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u00e0y c\u00e0ng hoang h\u00f3a, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eb7t c\u1ee7i b\u1ecb ch\u1eb7n, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111eo th\u00f9ng ra gi\u1ebfng m\u00fac n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed5i con \u0111\u1ec3 \u0103n th\u1ecbt, m\u1ecdi bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ki\u1ec7t qu\u1ec7, chim bay th\u00fa ch\u1ea1y kh\u00f4ng c\u00f2n hi v\u1ecdng, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u00ec qu\u1ed1c gia ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa? \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 ba.<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u1ea3 s\u1eed v\u00f2ng v\u00e2y Linh ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i, bi\u1ec3n c\u00e1t l\u1eafng trong, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ph\u1ea3i tri\u1ec7u t\u1eadp binh m\u00e3, chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ch\u01b0a h\u1ebft m\u1ed9t n\u0103m, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u1ea1i ph\u1ea3i kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ea5y ng\u00e0y n\u1ed1i ti\u1ebfp th\u1eddi gian, m\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n kh\u00f4ng ng\u1eebng, \u0111\u1ea9y d\u00e2n ch\u00fang hai ch\u00e2u T\u1ea7n, Ung cung \u1ee9ng cho m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng Linh V\u0169, khi\u1ebfn d\u00e2n l\u00e0nh v\u00f4 t\u1ed9i ph\u1ea3i ch\u1ebft th\u1ea3m n\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i. K\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00e1 l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf sao, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ee9 t\u01b0.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng h\u1ed3 vi\u1ec7c K\u1ebf Thi\u00ean th\u00e0nh hay b\u1ea1i, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 an nguy c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc; Linh V\u0169 c\u00f2n hay m\u1ea5t, \u0111\u00e2u th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 n\u1eb7ng nh\u1eb9 n\u01a1i bi\u00ean th\u00f9y? \u0110\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t l\u1edbn lao, l\u1ebd r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1edbi th\u1ea7n r\u1eb1ng: &#8220;Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t qu\u1eadn Linh V\u0169, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c sao?&#8221; Th\u1ea7n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: &#8220;Th\u00e1nh tri s\u00e2u r\u1ed9ng, bao tr\u00f9m v\u0169 tr\u1ee5, x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c tinh vi. N\u1ebfu b\u1ec1 t\u00f4i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ph\u1ea7n trong k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Vua m\u00e0 tu\u00e2n theo, th\u00ec K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u00e2u \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eef, m\u00e0 Linh V\u0169 c\u00f2n lo g\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u1ee7? Nay th\u1eddi c\u01a1 \u0111\u00e3 m\u1ea5t, kh\u00f3 m\u00e0 \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t ph\u1ea3i tr\u00e1i, m\u00e0 ch\u1ec9 m\u01b0u c\u1ea7u th\u1eafng l\u1ee3i. X\u01b0a H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf v\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng ki\u1ec7t xu\u1ea5t, chinh ph\u1ea1t thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1ecf \u0111\u1ea5t T\u1ea1o D\u01b0\u01a1ng tr\u0103m d\u1eb7m; Cao T\u1ed5 b\u1ecf th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3m; Nguy\u00ean \u0110\u1ebf b\u1ecf qu\u1eadn Ch\u00e2u Nhai, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft t\u00f9y th\u1eddi \u1ee9ng bi\u1ebfn, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00fac l\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng, h\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u00e0 s\u1ee9c kh\u00f4ng kham, ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ea5t l\u1ee3i m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: &#8220;N\u1ebfu Linh V\u0169 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e1c qu\u1eadn Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh s\u1ebd ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi gi\u1eb7c Hung N\u00f4, h\u00e1 ch\u1eb3ng nguy hi\u1ec3m sao?&#8221; Th\u1ea7n \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: &#8220;Linh V\u0169 n\u1eb1m \u1edf t\u00e2y b\u1eafc B\u00ecnh H\u1ea1, c\u00e1ch bi\u1ec7t m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c ngh\u1ecbch kh\u1ed1ng ch\u1ebf ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a bi\u1ec3n c\u00e1t, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn v\u1eabn n\u00f3i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. Nay c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda nam n\u00fai, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi \u0111\u1ecbch, l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 nguy hi\u1ec3m, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i qu\u00e1 \u0111\u00e1ng sao? Hu\u1ed1ng h\u1ed3 c\u00e1c qu\u1eadn th\u00e0nh \u1edf b\u1ed1n ph\u00eda, \u0111\u1ec1u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu l\u1ea5y l\u00fd do g\u1ea7n gi\u1eb7c m\u00e0 coi l\u00e0 nguy hi\u1ec3m, th\u1eadt ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1eddi b\u00e0n c\u00f4ng b\u1eb1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>Ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i n\u00f3i: &#8220;K\u1ebf Thi\u00ean ngh\u1ecbch ch\u00fang, hi\u1ec7n \u0111ang \u1edf Linh ch\u00e2u, quan binh h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn ch\u01b0a r\u1eddi kh\u1ecfi th\u00e0nh \u1ea5p, l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng t\u00ednh vi\u1ec7c c\u1ee9u vi\u1ec7n m\u00e0 ng\u1ed3i nh\u00ecn th\u00e0nh b\u1ecb h\u00e3m? N\u1ebfu qu\u1ed1c gia cho binh m\u00e3 t\u1eeb ba n\u01a1i l\u00e0 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, \u0110an Di\u00ean, L\u00e2n Ph\u1ee7 c\u00f9ng ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1eb7c, chia qu\u00e2n k\u00e9o gi\u00e3n, K\u1ebf Thi\u00ean \u1eaft ph\u1ea3i lo cho s\u00e0o huy\u1ec7t, nghe tin li\u1ec1n r\u00fat lui, quan qu\u00e2n trong th\u00e0nh s\u1ebd tho\u00e1t kh\u1ecfi h\u1ecda b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0n Kh\u00e1nh tuy thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng, nh\u01b0ng Thanh Vi\u1ec5n qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u01b0\u1eddng \u0110an Di\u00ean v\u00e0 L\u00e2n Ph\u1ee7 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9t k\u00edch, th\u00ec qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu.&#8221; N\u1ebfu c\u1ee9u qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa Linh V\u0169, l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng ba \u0111\u1ea1o binh m\u00e3, gi\u1eefa l\u00fac n\u1eafng n\u00f3ng, ti\u1ebfn v\u00e0o v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hoang vu, c\u1ecf kh\u00f4 \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n, n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c? Sa m\u1ea1c m\u00eanh m\u00f4ng, xa x\u00f4i ng\u00e0n d\u1eb7m, l\u1ea1i ch\u1ec9 h\u01b0\u1edbng n\u00e0o l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ebfn? \u0110\u1ea1i qu\u00e2n v\u1eeba xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eebng, \u0111\u01b0\u1ee3c thua t\u1ed1t x\u1ea5u, l\u00e0m sao \u0111\u1ea3m b\u1ea3o? N\u1ebfu K\u1ebf Thi\u00ean d\u00f2 x\u00e9t ba \u0111\u1ea1o binh m\u00e3, ch\u1ecdn m\u1ed9t n\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 tranh \u0111o\u1ea1t, t\u1eadp h\u1ee3p b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean Nhung, chi\u1ebfm n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1ea5y nh\u00e0n r\u1ed7i \u0111\u1ed1i ph\u00f3 m\u1ec7t m\u1ecfi, \u0111\u00e1nh qu\u00e2n ta khi \u0111ang suy y\u1ebfu, th\u00ec xe lo\u1ea1n c\u1edd ng\u00e3, sao s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc? M\u1ed9t \u0111\u1ea1o b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i, th\u00ec hai \u0111\u1ea1o kia kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1. K\u1ebf ho\u1ea1ch v\u1ee5ng v\u1ec1, ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec h\u01a1n th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay, k\u00ednh v\u00e2ng theo l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, xin tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c k\u00e9o gi\u00e3n th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c, binh m\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 r\u1eddi kh\u1ecfi v\u1ecb tr\u00ed c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 n\u00ean b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n ch\u1ec9 d\u1ee5, khi\u1ebfn s\u1eafp x\u1ebfp qu\u00e2n ng\u1ef1a, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng kh\u00ed th\u1ebf, l\u1edbn ti\u1ebfng tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n s\u1ebd c\u00f9ng t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n. Ngh\u1ecbch t\u1eb7c nghe tin \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1. N\u1ebfu ch\u00fang do d\u1ef1 ti\u1ebfn tho\u00e1i, th\u00ec th\u1ebf k\u00e9o gi\u00e3n s\u1ebd hi\u1ec7n r\u00f5, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u binh m\u00e3 ki\u00eang k\u1ef5, x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u gi\u1eb7c gi\u1ecfi nh\u1ea5t, v\u1ed9i v\u00e0ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1ed1i h\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo \u00fd ki\u1ebfn ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1ea5t \u0111ai Linh V\u0169 \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ngay l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ea3o to\u00e0n, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Linh V\u0169 \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn s\u00e2u ti\u1ebfp \u1ee9ng, binh m\u00e3 k\u00e9o gi\u00e3n \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 r\u1eddi kh\u1ecfi v\u1ecb tr\u00ed c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y, d\u00f9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n B\u00ecnh s\u1ed1ng l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0y m\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00ecnh h\u00ecnh H\u00e0 T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, do m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi, x\u00e9t t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do tr\u00e1i l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ea1y c\u1ee7a Th\u00e1nh qu\u00e2n, khi\u1ebfn gi\u1eb7c tr\u1edf n\u00ean ngang ng\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eb7c \u0111ang khoe khoang m\u01b0u \u0111\u1ed3, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, g\u00e2y n\u00ean h\u1ecda bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u1ed9, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i. Nh\u01b0ng b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u1ed7i nh\u1ecf l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, n\u00ean b\u1ecf \u0111\u1ea5t ng\u01b0ng binh l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u1ea1m th\u1eddi. Hu\u1ed1ng chi K\u1ebf Thi\u00ean c\u1ef1c k\u1ef3 hung \u00e1c, t\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y tr\u1eddi, tuy t\u1ea1m th\u1eddi tr\u00fa ng\u1ee5 n\u01a1i l\u1ec1u v\u1ea3i, n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u n\u01a1i sa m\u1ea1c, m\u1ed9t ng\u00e0y kia tr\u1eddi cao gi\u00e1ng h\u1ecda, \u0111\u1ea7u r\u01a1i th\u00e2n l\u00eca, c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec1u v\u1ec1 tay Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng<a class=\"footnote\" title=\"'v\u1ec1 tay Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng' trong b\u1ea3n kh\u00e1c ghi l\u00e0 'v\u1ec1 c\u00f5i Th\u00e1nh', ngh\u0129a r\u1ed9ng h\u01a1n\" id=\"return-footnote-163-20\" href=\"#footnote-163-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u1ecdc b\u00edch ng\u1ef1a c\u1ee7a T\u1ea5n h\u1ea7u, t\u1ea1m th\u1eddi g\u1eedi \u1edf kho ngo\u00e0i, c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c bi\u1ec7t?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u Vua c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh b\u1ecf Linh ch\u00e2u, sau l\u1ea1i h\u1ed1i h\u1eadn, khi xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a K\u1ef5, kh\u00f4ng vui, b\u00e8n giao l\u1ea1i cho K\u1ef5, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh tr\u00ecnh b\u00e0y, Tr\u1eabm kh\u00f4ng hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e2u n\u00e0o.&#8221;<\/i> K\u1ef5 s\u1ee3 h\u00e3i, to\u00e1t m\u1ed3 h\u00f4i lui ra.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n tri\u1ec7u t\u1eadp \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00e2u l\u00ean, qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 L\u00e3 \u0110o\u00e1n \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n, Tr\u1eabm \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1edb t\u1ea5u cho h\u1eafn r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, T\u1ef1 ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0111\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u1ec1 Ng\u1ef1 s\u1eed ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi, v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ed9 m\u00ecnh v\u00e0o kinh tr\u00ecnh b\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ed9 m\u00ecnh v\u00e0o kinh tr\u00ecnh b\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, ch\u1eef 'v\u00e0o' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'l\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-163-21\" href=\"#footnote-163-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u1ef7 th\u1ebf \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh Tr\u1eabm, kh\u00f4ng s\u1ee3 v\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh b\u1eaft giam \u0111\u1ec3 h\u1eafn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u1ed5 c\u1ef1c c\u1ee7a ng\u1ee5c t\u00f9. X\u01b0a Ti\u00eau H\u00e0, Chu B\u1ed9t, H\u00e0n An Qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi xi\u1ec1ng x\u00edch, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1ecf n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, tha t\u1ed9i cho h\u1eafn v\u00e0 l\u1ea1i c\u1eed h\u1eafn v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf. L\u00fac \u1ea5y, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng L\u00f4 T\u01b0 l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, x\u01b0ng v\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7u l\u00e0 Cung Nam v\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;Lo\u1ea1n \u1edf Th\u1ee5c l\u00e0 do thu\u1ebf kh\u00f3a n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u00f4ng d\u00e2n th\u1ea5t nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng, n\u00ean m\u1edbi theo gi\u1eb7c. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 mi\u1ec5n gi\u1ea3m t\u1ea5t c\u1ea3 thu\u1ebf m\u00e1 cho h\u1ecd, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 sinh s\u1ed1ng, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, lo\u1ea1n c\u0169ng t\u1ef1 y\u00ean.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u1ec1 n\u01a1i nhi\u1ec7m s\u1edf, d\u00e1n b\u1ea3ng c\u00e1o th\u1ecb, d\u00e2n ch\u00fang Th\u1ee5c \u0111\u1ec1u c\u1ea3m k\u00edch vui m\u1eebng, trong b\u1ed9 cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-163-1\">'Th\u00e2n' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'T\u00e2n', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 76 <a href=\"#return-footnote-163-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-2\">'S\u1ef1' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'T\u1ef1', \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn <a href=\"#return-footnote-163-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-3\">Danh c\u00f2n m\u00e0 th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t; ch\u1eef 'th\u1ef1c \u0111\u00e3 m\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ef1c t\u1eafc m\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 ph\u1ea7n T\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 159 v\u1ec1 vi\u1ec7c Ki\u1ebfn quan m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-163-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-4\">H\u00ecnh b\u1ed9 c\u00f3 h\u1ed3 s\u01a1 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0 b\u1ea3n t\u1ea5u tr\u00ecnh c\u1ea5m gi\u1edbi m\u1ed7i tu\u1ea7n; ch\u1eef 'x\u00e9t l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'H\u1ea1ch', 'tu\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-163-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-5\"> 'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau', c\u0103n c\u1ee9 theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n v\u1eadn l\u1ecbch 1\/5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 70 ph\u1ea7n Lu\u1eadt l\u1ecbch ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'S\u00f9ng v\u0103n t\u1ed5ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 2 v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 203 ph\u1ea7n Ngh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 'Ng\u0169 v\u1ecb \u0111\u1ed3' c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u1edfi g\u1ed3m 3 quy\u1ec3n. <a href=\"#return-footnote-163-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-6\"> 'Th\u00e1ng hai' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'Th\u00e1ng gi\u00eang', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u nh\u01b0 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c', 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu', 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-163-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-7\"> 'T\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'Kh\u1eafc', c\u0103n c\u1ee9 theo t\u00e0i li\u1ec7u tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-163-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-8\">Thu\u1ebf n\u1ee3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p \u0111\u1ee7: 'N\u1ee3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ea1o', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 18 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-163-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-9\">\u0110\u1ea1o sau \u0111\u00f3 t\u1eeb T\u01b0 ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u: Tr\u00ean ch\u1eef 'T\u01b0 ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'tri', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 296, truy\u1ec7n Tra \u0110\u1ea1o: 'N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, gi\u1eb7c Th\u1ee5c n\u1ed5i lo\u1ea1n, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1o l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u01b0 ch\u00e2u.' N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u0103ng B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba, \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3 ch\u00e2u. 'Th\u00f4ng ph\u00e1n' kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 'tri', b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c l\u00e0 \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-163-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-10\">'t\u1ed3n' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'h\u1eefu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda  <a href=\"#return-footnote-163-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-11\"> C\u00f4ng hu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vinh qu\u00fd 'Vinh qu\u00fd', trong 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 29, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'S\u00f9ng qu\u00fd'. <a href=\"#return-footnote-163-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-12\"> Kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t trong n\u1ed9i cung 'Th\u1eadp s\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 's\u1ed1 th\u1eadp', 'Khu\u00ea' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u00e1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-163-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-13\"> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110inh M\u00f9i', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 77, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-163-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-14\">L\u1ec7nh Khai Phong ph\u1ee7 Ph\u00e1n quan D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e2n \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ebft d\u00e2n ch\u00fang trong c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c qu\u1ea3n h\u1ea1t. Theo 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 ch\u00e9p: 'Ph\u00e2n \u00e1n \u0111i ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba b\u00e0n.' 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu' Th\u1ef1c h\u00f3a ph\u1ea7n 1, ch\u01b0\u01a1ng 2 l\u1ea1i ghi: 'N\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, th\u00e1ng 4, d\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7 t\u1ed1 c\u00e1o h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ec7nh D\u01b0\u01a1ng Huy Chi c\u00f9ng nh\u00f3m \u0111i ph\u00e2n ban \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t th\u1eadt t\u00ecnh.' Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'ch\u00e2u' trong c\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean l\u00e0 'huy\u1ec7n'. <a href=\"#return-footnote-163-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-15\">Ch\u1eef 'th\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'ho\u1eb7c', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-163-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-16\">Ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-163-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-17\">ch\u1eef \u2018t\u01b0\u1edbng\u2019 nguy\u00ean l\u00e0 \u2018vi\u2019, theo b\u1ea3n \u2018T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u2019 v\u00e0 \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 78 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-163-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-18\">ch\u1eef \u2018ti\u1ec5n\u2019 nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-163-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-19\">Ch\u1eef 'uy\u1ec3n' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-163-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-20\"> 'v\u1ec1 tay Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng' trong b\u1ea3n kh\u00e1c ghi l\u00e0 'v\u1ec1 c\u00f5i Th\u00e1nh', ngh\u0129a r\u1ed9ng h\u01a1n <a href=\"#return-footnote-163-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-163-21\">T\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ed9 m\u00ecnh v\u00e0o kinh tr\u00ecnh b\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c, ch\u1eef 'v\u00e0o' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'l\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-163-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":22,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-163","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":267,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/163\/revisions\/267"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/163\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=163"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=163"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}