{"id":165,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=165"},"modified":"2025-07-03T03:03:05","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:05","slug":"quyen-40-nam-chi-dao-thu-2-binh-than-996","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-40-nam-chi-dao-thu-2-binh-than-996\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 40: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 2 (B\u00cdNH TH\u00c2N, 996)","rendered":"QUY\u1ec2N 40: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 2 (B\u00cdNH TH\u00c2N, 996)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 hai \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua sai trung s\u1ee9 mang 20 cu\u1ed9n th\u01b0 ph\u00e1p <i>\"Phi B\u1ea1ch\"<\/i> ban cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 cu\u1ed9n; l\u1ea1i c\u1ea5t 40 cu\u1ed9n v\u00e0o b\u00ed ph\u1ee7. Ch\u1eef trong c\u00e1c cu\u1ed9n th\u01b0 \u0111\u1ec1u vu\u00f4ng tr\u00f2n, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc. L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n. Vua b\u1ea3o h\u1ecd: <i>\"Ch\u1eef Phi B\u1ea1ch theo l\u1ed1i ch\u1eef Ti\u1ec3u Th\u1ea3o, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1eef L\u1ec7. Tr\u1eabm tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, c\u00f2n vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m \u0111\u1ebfn b\u00fat nghi\u00ean! Ch\u1ec9 v\u00ec t\u00e2m huy\u1ebft y\u00eau th\u00edch, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf l\u1ee1, l\u00e2u ng\u00e0y n\u00ean \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e9p \u1ea5y. Nghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Giang Chi\u1ebft t\u1ef1 x\u01b0ng gi\u1ecfi ch\u1eef Ti\u1ec3u Th\u1ea3o, li\u1ec1n tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, nh\u01b0ng h\u1eafn ch\u1eb3ng bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 th\u1ebf ch\u1eef, ch\u1ec9 lo vi\u1ebft ch\u1eef cho \u0111\u1ea7y gi\u1ea5y, gom th\u00e0nh quy\u1ec3n. Ch\u1eef Ti\u1ec3u Th\u1ea3o c\u1ef1c kh\u00f3 vi\u1ebft, s\u1ee3 r\u1eb1ng ngh\u1ec1 n\u00e0y s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng s\u1ebd th\u1ea5t truy\u1ec1n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Ch\u00e2u \u00d4n t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh Gia l\u00e0 Tr\u1ea7n Kh\u1ea3n, n\u0103m \u0111\u1eddi c\u00f9ng \u1edf chung m\u1ed9t nh\u00e0, kh\u00f4ng ph\u00e2n chia b\u1ebfp n\u00fac. Kh\u1ea3n hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi cha m\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong l\u00e0ng khen ng\u1ee3i. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i gia \u0111\u00ecnh, ban cho m\u1eb9 \u00f4ng g\u1ea1o v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n\n<p>[3] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn: <i>\"Gia t\u1ed9c Tr\u1ea7n H\u00fac \u1edf \u0110\u1ee9c An, hi\u1ebfu thu\u1eadn, h\u00f2a thu\u1eadn, khi\u00eam t\u1ed1n, ch\u01b0a th\u1ea5y ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00e2u: <i>\"Nh\u00e0 H\u00fac c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef gia ph\u00e1p, hi\u1ebfu thu\u1eadn nghi\u00eam c\u1ea9n, kh\u00f4ng suy gi\u1ea3m. Trong c\u1eeda khu\u00ea, nghi\u00eam trang nh\u01b0 c\u00f4ng ph\u1ee7.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1eb9, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t 2000 h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1eeb quan th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap. H\u00fac ch\u1ec9 nh\u1eadn m\u1ed9t n\u1eeda[footnote]'H\u00fac ch\u1ec9 nh\u1eadn m\u1ed9t n\u1eeda': ch\u1eef 'H\u00fac' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 b\u1ed5 sung[\/footnote], l\u1ea1i n\u00f3i: 'Ti\u1ebft ki\u1ec7m m\u00e0 \u0103n, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu.' C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng: 'Sao kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 cao.' H\u00fac \u0111\u00e1p: 'Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec gia \u0111\u00ecnh ta \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4ng gi\u00fap t\u01b0 gia, h\u00e1 l\u1ea1i tham l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1eeba d\u1ed1i tr\u00ean?' \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i.\"<\/i> H\u00fac l\u00e0 em h\u1ecd c\u1ee7a Tr\u1ea7n C\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u, cho r\u1eb1ng cha \u00f4ng l\u00e0 Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n t\u1eeb l\u1ec5 t\u1ebf giao, t\u1eeb t\u01b0\u1edbc T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn phong l\u00ean T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ri\u00eang c\u1ea7n tr\u00e1nh, n\u00ean xin \u0111\u1ed5i phong sang n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c. Vua h\u1ecfi \u00fd t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, L\u00e3 \u0110oan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"K\u1ec3 tr\u00ean T\u1ea5n qu\u1ed1c, ch\u1ec9 c\u00f3 T\u1ea7n qu\u1ed1c l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t.\"<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Trung th\u01b0 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1eef k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0 vi\u1ec7c Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 ti\u1ebfn phong t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i theo ba b\u1eadc, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t truy phong, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c phong ngay T\u1ea5n qu\u1ed1c? Hu\u1ed1ng h\u1ed3 T\u1ea5n qu\u1ed1c v\u1ed1n l\u00e0 t\u01b0\u1edbc c\u0169 c\u1ee7a ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 B\u1ec7 h\u1ea1, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban t\u1eb7ng, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. Cho n\u00ean m\u1edbi d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1eeb T\u1ea5n phong l\u00ean T\u1ec1 v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ecfa m\u00e3n, \u0111\u01b0a ra l\u00fd do kh\u00e1c \u0111\u1ec3 xin \u0111\u1ed5i phong.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00e2y ban chi\u1ebfu, ghi r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng tu\u00e2n theo c\u1ed5 \u0111\u1ea1o, hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ecfng do nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, n\u1ebfu quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng tu\u00e2n theo th\u00ec cho ph\u00e9p Hi\u1ebfn ty \u0111\u00e0n h\u1eb7c.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua.<\/p>\n\n<p>[5] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n Tr\u1ea7n V\u0129 <i>(ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u1eeb b\u1ed9 lang trung sang l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Tr\u1ea7n V\u0129 v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, h\u1ebft l\u1eddi khen ng\u1ee3i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 th\u00f4ng ph\u00e1n, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang T\u1ebf \u00c2m Nh\u1eadm Trung Ch\u00e1nh, xin \u0111\u1ec3 \u00f4ng thay m\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft.\"<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u ki\u1ebfn, th\u0103ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, trao ch\u1ee9c Giang Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ban \u00e1o quan ng\u0169 ph\u1ea9m. Vua th\u1ea5y Trung Ch\u00e1nh cao l\u1edbn, t\u1ef1 ch\u1ecdn cho \u00f4ng m\u1ed9t c\u00e2y h\u1ed1t l\u1edbn, l\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ea7n l\u1ea5y \u00e1o d\u00e0i m\u00e0u \u0111\u1ecf ban cho. \u0110\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, thu\u1ebf m\u00e1 v\u00e0 vi\u1ec7c mua b\u00e1n l\u00faa g\u1ea1o \u0111\u1ec1u d\u01b0 th\u1eeba. Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed D\u01b0 mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, Trung Ch\u00e1nh n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f4ng Nam m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n, m\u00e0 Giang Nam chi\u1ebfm h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda. Nay tuy d\u01b0 th\u1eeba, nh\u01b0ng sau n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf th\u00ec s\u1ed1 thu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ea1i ph\u1ea3i c\u1ea5p b\u00e1ch b\u1eaft d\u00e2n ta n\u1ed9p sao?\"<\/i> T\u1eed D\u01b0 b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[6] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n T\u0129nh d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"C\u00e1c ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n l\u00e0m cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n t\u00edch tr\u1eef th\u00f3c l\u00faa v\u00e0 ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan K\u1ebf ty, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec1u nghe l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1. N\u1ebfu khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, gi\u00fap d\u00e2n ch\u00fang no \u0111\u1ee7, th\u00ec vi\u1ec7c mu\u1ed1i, s\u1eaft, thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong thi\u00ean h\u1ea1, ngo\u00e0i c\u00e1c v\u00f9ng Giang Ho\u00e0i, Chi\u1ebft H\u1eefu, L\u0169ng Th\u1ee5c, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eefng n\u01a1i xa x\u00f4i[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 quy\u1ec3n 11, trong b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n hoang c\u1ee7a Tr\u1ea7n T\u0129nh, c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u2018T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u2019 c\u00f9ng \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 173, \u2018Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u2019, v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 quy\u1ec3n 4, \u2018\u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o\u2019, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 hai ch\u1eef 'k\u1ef3 d\u01b0'. X\u00e9t theo ngh\u0129a v\u0103n d\u01b0\u1edbi, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo b\u1ea3n T\u1ed1ng.[\/footnote], d\u00f9 c\u00f3 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ed1c th\u00fac, c\u0169ng kh\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch ngay.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi, c\u1ed5 nh\u00e2n c\u00f3 ph\u00e9p \"m\u1ea1nh g\u1ed1c y\u1ebfu ng\u1ecdn\", t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m gi\u00e0u m\u1ea1nh t\u1eeb trong tr\u01b0\u1edbc. Nay v\u00f9ng Kinh k\u1ef3 bao quanh hai ba ch\u00e2u[footnote]'Hai ba ch\u00e2u' \u1edf \u0111\u00e2y, \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 5, \u2018T\u1ea5u ngh\u1ecb\u2019 quy\u1ec3n 110, ph\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 n\u00f4ng, v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ba, hai m\u01b0\u01a1i ch\u00e2u'; \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 ghi l\u00e0 'hai m\u01b0\u01a1i ba ch\u00e2u'; \u2018T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u2019 quy\u1ec3n 19 l\u1ea1i ghi 'hai, ba m\u01b0\u01a1i ch\u00e2u'. X\u00e9t c\u00e2u d\u01b0\u1edbi vi\u1ebft 'ph\u1ea1m vi m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m', th\u00ec ch\u1ed7 n\u00e0y thi\u1ebfu ch\u1eef 'm\u01b0\u1eddi'.[\/footnote], ph\u1ea1m vi m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 m\u1edbi hai ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi[footnote]'Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ea5t \u0111ai khai kh\u1ea9n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019, \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019, \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019, \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], thu\u1ebf thu v\u00e0o c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m s\u00e1u ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb gi\u1ea5u nh\u00e0 m\u00e0 x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n, b\u1ecf ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u0111\u1ec3 theo th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. D\u00e2n b\u1ecf tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, th\u00ec thu\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c kho\u1ea3n thu thu\u1ebf v\u00e0 ph\u1ee5 ph\u00ed kh\u00f4ng sao th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c; k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nhi\u1ec1u, th\u00ec l\u1ee3i \u0111\u1ea5t n\u0103m c\u00e0ng hao, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn[footnote]'Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m', l\u1eabn v\u1edbi c\u00e2u tr\u00ean m\u00e0 sai, theo \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 v\u00e0 \u2018T\u1ea5u ngh\u1ecb\u2019 quy\u1ec3n 110, ph\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 n\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn d\u00e2n no \u1ea5m, phong t\u1ee5c gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u1ea5t tr\u1eddi y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c! Xin ch\u1ecdn m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn s\u00e2u r\u1ed9ng[footnote]'C\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn s\u00e2u r\u1ed9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'gi\u1ea3', theo v\u0103n l\u1ec7 c\u00e2u d\u01b0\u1edbi v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 quy\u1ec3n 4, \u2018\u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o\u2019 m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], ki\u00eam qu\u1ea3n \u0110\u1ea1i ty n\u00f4ng s\u1ef1, ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o \u1edf trong; l\u1ea1i ch\u1ecdn trong h\u00e0ng lang l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i tr\u00ed th\u00f4ng minh, bi\u1ebft y\u00ean d\u00e2n qu\u1ea3n ch\u00fang l\u00e0m ph\u00f3, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh b\u00ean ngo\u00e0i. T\u1eeb Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, ch\u1ecdn nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea5t t\u1ed1t ch\u01b0a khai ph\u00e1, ra s\u1ee9c khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e0y c\u1ea5y.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1eebng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 kh\u1eafp n\u01a1i, th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t d\u00e2n ch\u00fang: \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u00e3 h\u1ecfi th\u0103m v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean do. X\u01b0a kia, chi\u1ebfu th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban xu\u1ed1ng, cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, th\u1eddi gian khoan h\u1ed3ng. Th\u1ebf nh\u01b0ng, gi\u1eefa c\u00e1c l\u00e0ng x\u00e3 v\u00e0 huy\u1ec7n, s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u1ea1i c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, m\u1ed7i khi m\u1ed9t h\u1ed9 gia \u0111\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, li\u1ec1n b\u1ecb b\u00e1o c\u00e1o ngay. S\u00e1ng c\u00e0y m\u1ea3nh ru\u1ed9ng nh\u1ecf, t\u1ed1i \u0111\u00e3 b\u1ecb ghi v\u00e0o s\u1ed5 d\u1ecbch, b\u1ecb truy h\u1ecfi, ti\u1ebfp n\u1ed1i nhau m\u00e0 \u0111\u1ebfn, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1eb3ng gi\u00fap g\u00ec cho s\u1ef1 ngh\u00e8o kh\u1ed5. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf \u0111i lang thang, ban \u0111\u1ea7u v\u00ec ngh\u00e8o kh\u00f3, ho\u1eb7c tr\u1ed1n n\u1ee3 t\u01b0, ho\u1eb7c tr\u1ed1n thu\u1ebf c\u00f4ng. Khi \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, l\u00e0ng x\u00e3 li\u1ec1n thu gom t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd, t\u1eeb nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, c\u00e2y d\u00e2u, c\u00e2y t\u00e1o, g\u1ed7, \u0111\u1ec1u t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb, quan l\u00e0ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, ho\u1eb7c ch\u1ee7 n\u1ee3 l\u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1eeb n\u1ee3. K\u1ebf sinh nhai tan n\u00e1t, kh\u00f4ng n\u01a1i \u0111\u1ec3 v\u1ec1, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u01a1 v\u01a1, tuy\u1ec7t \u00fd ngh\u0129 quay v\u1ec1. Khi l\u00f2ng gian \u0111\u00e3 n\u1ea3y m\u1ea7m, c\u00f3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m?<\/i><p>\n\n<p><i>N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch n\u00e0y, th\u1ea7n mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng k\u1ebb du th\u1ee7 du th\u1ef1c, khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecd c\u00e0y c\u1ea5y, ch\u01b0a t\u00ednh \u0111\u1ebfn thu\u1ebf m\u00e1, cho ph\u00e9p l\u1eadp b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ri\u00eang, tu\u1ef3 nghi h\u00e0nh s\u1ef1. Xem x\u00e9t s\u1ee9c d\u00e2n m\u1ea1nh y\u1ebfu, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 hay c\u1eb1n c\u1ed7i, ph\u00e2n chia \u0111\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u1ea7n gi\u00e1m s\u00e1t g\u1eaft gao, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi. Nh\u1eefng d\u00e2n ch\u1ea1y lo\u1ea1n tr\u1edf v\u1ec1 ngh\u1ec1, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho t\u1eebng nh\u00e2n kh\u1ea9u, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u giao cho \u0110\u1ea1i t\u01b0 n\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y tr\u1ed3ng d\u00e2u, c\u00f2n khuy\u1ebfn kh\u00edch tr\u1ed3ng th\u00eam c\u00e2y \u0103n qu\u1ea3, nu\u00f4i d\u00ea, ch\u00f3, g\u00e0, l\u1ee3n. C\u1ea5p \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u, ng\u1ea7m theo m\u00f4 h\u00ecnh t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n, x\u00e2y nh\u00e0 \u1edf, thi\u1ebft l\u1eadp t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3o ng\u0169. \u0110\u1ebfn c\u00e1c vi\u1ec7c nu\u00f4i s\u1ed1ng, tang ma, l\u1ec5 t\u1ebft, t\u1eb7ng qu\u00e0, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u1ee3i kho\u1ea3ng ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m, cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u01b0u luy\u1ebfn, c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 g\u1eafn b\u00f3, th\u00ec t\u00ednh h\u1ed9 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf, \u0111o ru\u1ed9ng n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch m\u1edbi c\u1ee7a T\u01b0 n\u00f4ng, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed5 s\u00e1ch c\u0169 c\u1ee7a K\u1ebf ph\u1ee7. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c r\u1ec5, gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang. N\u1ebfu s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, quan ph\u1ee7 cho vay ti\u1ec1n, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 mua n\u00f4ng c\u1ee5. T\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t n\u00e0y \u0111\u1ec1u giao cho T\u01b0 n\u00f4ng x\u1eed l\u00fd, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu ho\u1ea1ch, b\u1eaft d\u00e2n tr\u1ea3 n\u1ee3, t\u00ednh theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, n\u1ed9p v\u00e0o kho, r\u1ed3i b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean H\u1ed9 b\u1ed9[footnote]C\u00e2u 'd\u0129 k\u00ec th\u00e0nh s\u1ed1 quan b\u1ea1ch h\u1ed9 b\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'th\u00e0nh k\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 173 ch\u00ed v\u1ec1 th\u1ef1c ho\u00e1 \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\" <\/i><p>\n\n<p>Vua xem xong r\u1ea5t vui, n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea1o x\u01b0a, c\u1ea3i c\u00e1ch t\u1ec7 t\u1ee5c, \u0111\u01b0a d\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, l\u00e0m cho d\u00e2n gi\u00e0u n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh. Tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 bi\u1ebft ng\u1ecdn m\u00e0 qu\u00ean g\u1ed1c, c\u00f3 l\u00fd thuy\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c d\u1ee5ng. B\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y c\u1ee7a T\u0129nh r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh, \u0111\u00fang l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 tri\u1ec7u v\u00e0o ban th\u01b0\u1edfng, l\u1ec7nh so\u1ea1n th\u1ea3o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[7] T\u0129nh l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n b\u1ecf tr\u1ed1n tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n c\u00f9ng kh\u00e1ch tr\u1ecd xin c\u00e0y c\u1ea5y, giao cho quan n\u00f4ng nghi\u1ec7p kh\u00e1m x\u00e9t, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, thu n\u1ea1p v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n vi\u1ec7c sai d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng, tr\u00e2u c\u00e0y, cho Ty N\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n quan cho vay. D\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ngo\u00e0i ra, c\u00f3 ru\u1ed9ng hoang mu\u1ed1n nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a Ty N\u00f4ng; d\u00e2n c\u00f3 tr\u00e2u, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf, ai mu\u1ed1n v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u1eadn ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t chia l\u00e0m ba lo\u1ea1i[footnote] 'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ti\u1ec7n nh\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, Th\u00f4ng kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i. [\/footnote]: Ru\u1ed9ng m\u00e0u m\u1ee1 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n l\u1ee5t l\u1ed9i l\u00e0 lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m, ru\u1ed9ng m\u00e0u m\u1ee1 nh\u01b0ng c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n l\u1ee5t l\u1ed9i, \u0111\u1ea5t c\u1eb1n c\u1ed7i nh\u01b0ng kh\u00f4ng lo h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0 lo\u1ea1i trung ph\u1ea9m, \u0111\u1ea5t v\u1eeba c\u1eb1n c\u1ed7i v\u1eeba hay b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n l\u1ee5t l\u1ed9i l\u00e0 lo\u1ea1i h\u1ea1 ph\u1ea9m. Ru\u1ed9ng th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 100 m\u1eabu, trung ph\u1ea9m 150 m\u1eabu, h\u1ea1 ph\u1ea9m 200 m\u1eabu, \u0111\u1ec1u sau 5 n\u0103m m\u1edbi thu t\u00f4, c\u0169ng ch\u1ec9 t\u00ednh 100 m\u1eabu, thu m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. M\u1ed7i nh\u00e0 c\u00f3 ba \u0111inh xin th\u00eam ru\u1ed9ng, c\u1ea5p theo s\u1ed1 \u0111inh, n\u0103m \u0111inh theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ba \u0111inh, b\u1ea3y \u0111inh c\u1ea5p n\u0103m \u0111inh, m\u01b0\u1eddi \u0111inh c\u1ea5p b\u1ea3y \u0111inh; \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i \u0111inh, ba m\u01b0\u01a1i \u0111inh, l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n[footnote] '\u0110\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i \u0111inh, ba m\u01b0\u01a1i \u0111inh l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu 'l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh', ngh\u0129a kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 173, Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed b\u1ed5 sung. [\/footnote]. N\u1ebfu v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u, giao cho quan n\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u00e2n nh\u1eafc m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t. Ch\u1ed7 \u1edf, v\u01b0\u1eddn rau c\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u t\u00e1o, du li\u1ec5u, m\u1ed7i h\u1ed9 \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi \u0111inh c\u1ea5p 150 m\u1eabu, b\u1ea3y \u0111inh 100 m\u1eabu, n\u0103m \u0111inh 70 m\u1eabu, ba \u0111inh 50 m\u1eabu. Tr\u1eeb c\u00f4ng lao tr\u1ed3ng d\u00e2u, sau n\u0103m n\u0103m m\u1edbi t\u00ednh t\u00f4, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf. Cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u trong m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u1eeba Ty N\u00f4ng, ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00e1c ch\u00e2u l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n, ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng thu\u1ed9c quan Ty N\u00f4ng ph\u00e2n xu\u1ed1ng c\u00e1c ch\u00e2u, d\u00e2n ngoan c\u1ed1 l\u00e2u ng\u00e0y, ch\u01b0a th\u1ec3 tin ph\u1ee5c, l\u1ea1i c\u00f2n g\u00e2y n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong ph\u00ea cho th\u1ea7n d\u1eabn n\u0103m ba quan l\u1ea1i[footnote] 'Mong ph\u00ea cho th\u1ea7n d\u1eabn n\u0103m ba quan l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu 'ba', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 5, Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 11, Th\u00f4ng kh\u1ea3o quy\u1ec3n 4, \u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o b\u1ed5 sung. [\/footnote], \u1edf v\u00f9ng r\u1ed9ng g\u1ea7n kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1eb7t c\u00e1ch chi\u00eau t\u1eadp, \u0111\u1ee3i quy ho\u1ea1ch xong, d\u00e2n phi\u00eau b\u1ea1t kh\u1eafp n\u01a1i \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>L\u00e3 \u0110oan t\u00e2u: <i>\"\u0110i\u1ec1n ch\u1ebf do T\u0129nh thi\u1ebft l\u1eadp, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1eeda \u0111\u1ed5i ph\u00e9p c\u0169, l\u1ea1i hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a, xin giao t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f3 cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu quan xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tr\u1ea7n Th\u1ee9 - S\u1ee9 ty Di\u00eam Thi\u1ebft ch\u1ecdn \u1edf m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n quan am hi\u1ec3u l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 n\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, c\u00f9ng T\u0129nh b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y. Th\u1ee9 c\u00f9ng H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m, \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 Loan S\u00f9ng C\u1ed5, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hoa, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan \u0110\u00e0m Nghi\u00eau T\u1ea9u, <i>(ch\u01b0a th\u1ea5y)<\/i>, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan L\u00fd Quy Nh\u1ea5t c\u00f9ng b\u00e0n, xin theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a T\u0129nh. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ea5y T\u0129nh l\u00e0m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9, \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, H\u1ee9a, Th\u00e1i, D\u0129nh, T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng, Nh\u1eef, khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n kh\u1ea9n hoang, l\u1ea5y \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Tuy\u1ec3n, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ph\u00f3. Tuy\u1ec3n, L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f3 th\u00e0nh, xin b\u00e3i b\u1ecf. Th\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn n\u00f4ng, v\u1eabn h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u0129nh ti\u1ebfp t\u1ee5c lo li\u1ec7u. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Tam ty cho r\u1eb1ng hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u ti\u1ec1n quan, v\u1ea1n nh\u1ea5t g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ee5t l\u1ed9i, e r\u1ed3i s\u1ebd m\u1ea5t m\u00e1t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c T\u0129nh l\u00e0m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 8, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n l\u1ec5 t\u1ebf giao, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u00e8n t\u00f9y \u00fd \u0111\u1ecbnh cao th\u1ea5p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng \u01b0a th\u00edch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 thanh nh\u00e0n \u1edf \u0111\u00e0i, t\u1ec9nh; c\u00f2n k\u1ebb b\u1ecb \u00f4ng gh\u00e9t ho\u1eb7c kh\u00f4ng quen bi\u1ebft th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean theo th\u1ee9 t\u1ef1. T\u1ea3 th\u00f4ng ph\u00e1n, T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng ch\u00e2u l\u00e0 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00e0m Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang[footnote]Qu\u1ea3ng ch\u00e2u t\u1ea3 th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n Ph\u00f9ng Ch\u1eedng chuy\u1ec3n Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang <i>(Nguy\u00ean v\u0103n 'Qu\u1ea3ng ch\u00e2u' vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u1ea3ng xuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>[\/footnote], c\u00f2n H\u1eefu th\u00f4ng ph\u00e1n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 B\u00e0nh Duy Ti\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>Ph\u00f9ng Ch\u1eedng v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, n\u00ean b\u1ecb \u00f4ng \u1ee9c ch\u1ebf. B\u00e0nh Duy Ti\u1ebft t\u1ef1 ngh\u0129 m\u00ecnh v\u1ed1n d\u01b0\u1edbi Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, n\u00ean trong t\u1edd t\u1ea5u v\u1eabn vi\u1ebft t\u00ean nh\u01b0 c\u0169, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u1ed5i gi\u1eadn, d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed c\u1ee7a Trung th\u01b0 \u0111\u01b0a Duy Ti\u1ebft l\u00ean tr\u00ean Ch\u1eedng. \u00d4ng nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch ph\u1ea1t Ch\u1eedng, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n truy x\u00e9t t\u1ed9i. Ch\u1eedng t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng ng\u00e0y xem x\u00e9t v\u1ea1n vi\u1ec7c, h\u00e1 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n nh\u1ecf n\u00e0y? Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u1ed9ng quy\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> B\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb k\u1ec3 t\u1ed9i, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i \u1edf L\u0129nh Nam kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng k\u00e8m tr\u00e1t t\u1eed c\u1ee7a Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u0129nh Nam \u0111\u00f4ng l\u1ed9 l\u00e0 Khang Ti\u1ec5n c\u0169ng d\u00e2ng t\u1ea5u, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e3 \u0110oan, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh \u0111\u1ec1u do Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ti\u1ebfn c\u1eed, \u0110oan nh\u1edb \u01a1n, K\u1ef5 xu n\u1ecbnh Chu\u1ea9n, X\u01b0\u01a1ng Linh nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i Chu\u1ea9n, n\u00ean \u00f4ng ta m\u1eb7c s\u1ee9c l\u00e0m b\u1eeba, ph\u00e1 n\u00e1t ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do Chu\u1ea9n g\u00e2y ra.\"<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, nh\u00e2n l\u00fac Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111ang t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, li\u1ec1n tri\u1ec7u L\u00e3 \u0110oan \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch c\u1ee9. \u0110oan t\u00e2u: <i>\"B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ed5 d\u1ee5ng, gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m chuy\u00ean quy\u1ec1n, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 do Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m. Chu\u1ea9n t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c t\u1ef1 ph\u1ee5, b\u1ecdn th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n tranh c\u00e3i, s\u1ee3 t\u1ed5n h\u1ea1i qu\u1ed1c th\u1ec3.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ea1y t\u1ea1 xin t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, Trung th\u01b0 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfp \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ea7n m\u01b0\u1ee3n danh \u0111\u1ec3 uy ph\u1ee5c thi\u00ean h\u1ea1. Tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf Trung th\u01b0, \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfp c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n h\u01a1n c\u1ea3 s\u1eafc m\u1ec7nh, sau c\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, nay sao l\u1ea1i d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed? Tr\u00e1t t\u1eed v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfp ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00e1c nhau ch\u00fat \u00edt m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p: <i>\"Tr\u00e1t t\u1eed l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0[footnote]Tr\u00e1t t\u1eed l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0 <i>(Nguy\u00ean v\u0103n 'khi\u1ec3n' vi\u1ebft l\u00e0 'Bi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>[\/footnote], c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 ph\u00f9 thi\u1ebfp, quan th\u00edch, n\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n v\u0103n b\u1ea3n ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy.\"<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb nay, vi\u1ec7c l\u1edbn[footnote]T\u1eeb nay, vi\u1ec7c l\u1edbn <i>(Nguy\u00ean v\u0103n 's\u1ef1' vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i>[\/footnote], ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1eafc m\u1ec7nh. C\u00f2n tr\u00e1t t\u1eed, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u xin, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u1ed1 c\u00e1o, Chu\u1ea9n c\u00e3i r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f9ng L\u00e3 \u0110oan b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu tranh c\u00e3i \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ea5t th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p ch\u00ednh.\"<\/i> Chu\u1ea9n v\u1eabn c\u1ed1 tranh c\u00e3i. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n \u0111\u00e3 ch\u00e1n Chu\u1ea9n, b\u00e8n than: <i>\"Chim chu\u1ed9t c\u00f2n bi\u1ebft \u00fd ng\u01b0\u1eddi, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi?\"<\/i> H\u00f4m sau, Chu\u1ea9n \u00f4m s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a Trung th\u01b0, b\u00e0n ph\u1ea3i tr\u00e1i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng kh\u00f4ng vui, b\u00e8n b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng, r\u1ed3i cho ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>Ti\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi Cao Ly, theo h\u1ecdc t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, n\u0103m th\u1ee9 5 ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. \u00d4ng l\u00e0m quan n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed gi\u1eef ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Ch\u1eedng, ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan, \u00f4ng kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c, t\u1eebng xin c\u1eed s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 \u0111inh \u1ea9n l\u1eadu kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9, c\u1ea3i c\u00e1ch s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n, v\u00e0 b\u00e0n v\u1ec1 ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c. \u00d4ng c\u00f2n d\u00e2ng s\u00e1ch <i>\"Phi\u00ean Ngu K\u1ef7 D\u1ecb T\u1eadp\"<\/i>. Vua mu\u1ed1n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1, nh\u01b0ng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a Ch\u1eedng, n\u00ean chuy\u1ec3n \u00f4ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u00e3ng, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Qu\u1ea3ng. Sau khi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Ch\u1eedng xin \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba v\u00ec m\u1eb9 m\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Giang.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u1eedng: Ch\u1eedng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan, sau khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e3 d\u00e2ng s\u1edb h\u01a1n m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c[footnote]'sau khi \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1ee9c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 285, 'Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Th\u00e1i T\u00f4ng mu\u1ed1n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1, nh\u01b0ng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. X\u00e9t r\u1eb1ng Ch\u1eedng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 2 ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a[footnote]'gi\u00e1ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'xu\u1ea5t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/8-9, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 285, b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 5 m\u1edbi tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, Th\u00e1i T\u00f4ng mu\u1ed1n tri\u1ec7u Ch\u1eedng nh\u01b0ng ch\u1ec9 cho th\u0103ng ch\u1ee9c nh\u1ecf, r\u1ed3i l\u1ea1i gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 \u1edf trong tri\u1ec1u. Ch\u1eedng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan h\u01a1n b\u1ed1n n\u0103m[footnote]'h\u01a1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'tr\u01b0\u1edbc', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y vi\u1ec7c \u00f4ng t\u00e2u ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1edb d\u00e2ng ngay khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn. Nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn.)<\/i><\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn, c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u thi\u1ebfu h\u01a1n 50 ch\u1ee9c li v\u1ee5 quan, chi\u1ebfu ch\u1ec9 sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba L\u00fd Ch\u00ed c\u00f9ng 83 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 quan l\u1ea1i trong ph\u1ee7, c\u1eed ng\u01b0\u1eddi li\u00eam khi\u1ebft, c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft[footnote]'c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu ch\u1eef 'c\u00f3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/7 b\u1ed5 sung.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[10] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n t\u1eed v\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau. Qu\u00e2n t\u1eed c\u1ea9n tr\u1ecdng, ch\u00fa tr\u1ecdng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u khu\u1ea5t t\u1ea5t, gi\u1eef g\u00ecn danh ti\u1ebft, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i trong m\u1ecdi ho\u00e0n c\u1ea3nh. Ti\u1ec3u nh\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, b\u00ean trong m\u1ec1m y\u1ebfu, b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee9ng r\u1eafn, d\u00f9 kh\u00e9o n\u00f3i v\u1ec1 trung t\u00edn nh\u01b0ng h\u00e0nh vi l\u1ea1i l\u1ec7ch l\u1ea1c, n\u00ean kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1eadt gi\u1ea3, nh\u01b0ng l\u00e2u ng\u00e0y \u1eaft s\u1ebd b\u1ea1i l\u1ed9. Khi l\u00e0m quan, tham \u00f4 c\u1ee7a c\u1ea3i, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u1ebfn khi tang v\u1eadt b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n, d\u00f9 b\u1ecb ti\u1ec3u l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eef c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed5 th\u1eb9n c\u00fai \u0111\u1ea7u c\u1ea7u xin tha th\u1ee9. Nh\u01b0 Ti\u1ebft Tr\u00ed Chu, l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed, tr\u00f4ng coi ch\u00e2u V\u1ee5, ch\u00ednh s\u1ef1 d\u1ef1a v\u00e0o h\u1ed1i l\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng l\u1ee5a l\u00e0, Tr\u00ed Chu thu gom kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00e1n, d\u00e2n ch\u00e2u g\u1ecdi l\u00e0 \u2018La \u0111oan c\u00f4ng\u2019, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft c\u00e1ch tr\u1ecb d\u00e2n c\u1ee7a h\u1eafn. C\u00e1c khanh gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, nay l\u1ec7nh cho tri\u1ec1u th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i[footnote]'Tri\u1ec1u th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u00e3 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, l\u00e0m sao c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i?\"<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ghi ng\u00e0y Canh T\u00fd th\u00e1ng b\u1ea3y, nay ghi sau ph\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ea7u ban ch\u1ea7u, gi\u1eef \u1ea5n. C\u00e1c ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang, sau h\u00e0ng Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u1ed1c s\u1ef1 qu\u00e2n c\u01a1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1eddng; vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng, k\u00fd s\u1eafc, \u0111\u1ec1u theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 s\u00e1u m\u00e0 thi h\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 B\u1ea1ch Th\u1eeba Du\u1ec7 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m may m\u1eb7c do tam ty s\u1ea3n xu\u1ea5t, th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thi\u1ebfu h\u1ee5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vua nh\u00ecn c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho tam ty, m\u1ed7i d\u1ecbp \u0110oan Ng\u1ecd, \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng v\u00e0 ng\u00e0y sinh th\u1ea7n, c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m may m\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t theo t\u1eebng \u0111\u1ee3t, nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c ki\u1ec3m k\u00ea c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh ngay t\u1ee9c kh\u1eafc, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 cho gian l\u1eadn ph\u00e1t sinh. Nay tam ty g\u1ed9p l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ee3t, l\u00e0 v\u00ec sao?\"<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i ti\u1ebfp: <i>\"Vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng qu\u1ea3n l\u00fd. Nay tam ty ch\u1ec9 mu\u1ed1n t\u0103ng th\u00eam c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n gian l\u1eadn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e0ng nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u00ec gian l\u1eadn c\u00e0ng ph\u00e1t sinh. Tr\u1eabm mu\u1ed1n h\u1ee3p nh\u1ea5t tam ty l\u00e0m m\u1ed9t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t vi\u00ean quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 C\u00e2u vi\u1ec7n, Ma kh\u00e1m, L\u00ed khi\u1ebfm, B\u1eb1ng do, Chi thu, H\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, n\u00ean sai Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 b\u00e0n xem vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 kh\u1ea3 thi hay kh\u00f4ng.\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 n\u00f3i: <i>\"B\u1eadc minh qu\u00e2n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, tuy ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u00f3 kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u1ecb an \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m h\u1ecd, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n. Qu\u1ed1c gia ta k\u1ebf th\u1eeba sau th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, tr\u0103m vi\u1ec7c suy \u0111\u1ed3i. Tam ty n\u1eafm gi\u1eef vi\u1ec7c k\u1ebf ho\u1ea1ch qu\u1ed1c gia, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 th\u1eadn tr\u1ecdng ph\u00f2ng ng\u1eeba, n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt s\u1ef1 r\u01b0\u1eddm r\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, th\u00ec r\u1ea5t h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ed5 x\u01b0a.\"<\/i><\/p>\n\n<p>V\u00ec th\u1ebf, Tr\u1ea7n Th\u1ee9 v\u00e2ng chi\u1ebfu d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>\"Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng l\u00e3nh th\u1ed5 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng, t\u00e0i v\u1eadt v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, trong ba ty <i>(Tam ty)<\/i>, s\u1ed5 s\u00e1ch ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e0ng nghi\u00eam kh\u1eafc, quan vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ec9 lo s\u1eeda l\u1ed7i kh\u00f4ng k\u1ecbp. N\u1ebfu nh\u01b0 m\u1ed7i b\u1ed9 trong ba ty \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee7 ty, vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i kh\u00f4ng kh\u00f3, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng. Vi\u1ec7c l\u00e0m xong, l\u1ed7i \u00edt, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n l\u00f2ng tr\u00ean, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t trong l\u00fac n\u00e0y. C\u00f2n C\u00e2u vi\u1ec7n v\u00e0 Ma kh\u00e1m hai ty, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ecdng y\u1ebfu trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba. L\u00fd khi\u1ebfm v\u00e0 B\u1eb1ng do hai ty, tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u01b0ng t\u1eeb khi vi\u1ec7c n\u1ee3 n\u1ea7n m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1, gi\u1ea5y t\u1edd t\u1ea3n m\u00e1t, n\u00ean \u0111\u1eb7t ra hai ty n\u00e0y \u0111\u1ec3 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u00e1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 quy c\u1ee7, vi\u1ec7c n\u1ee3 n\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 danh ti\u1ebfng x\u1ea5u, gi\u1ea5y t\u1edd \u00edt b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf[footnote]Kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf: Ch\u1eef 'tr\u1eeb' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 267, 'Tr\u1ea7n Th\u1ee9 truy\u1ec7n' b\u1ed5 sung.[\/footnote]. N\u1ebfu hai ty c\u00f9ng giao cho m\u1ed9t quan, v\u1eeba li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed c\u1ee7a m\u1ed9t vi\u00ean ph\u00e1n quan. Vi\u1ec7c ch\u1ee7 qu\u1ea3n chi thu, t\u1eeb l\u00e2u do t\u1eeb Kinh \u0111\u00f4 ph\u00e2n ph\u1ed1i t\u00e0i v\u1eadt, chuy\u1ec3n v\u1eadn ra ngo\u00e0i, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecf \u0111i, vi\u1ec7c kia th\u00eam v\u00e0o, ki\u1ec3m tra ch\u1eadm tr\u1ec5 g\u00e2y c\u1ea3n tr\u1edf, n\u00ean quan l\u1ea1i \u1edf Kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra ty n\u00e0y \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t, m\u1ed7i khi chi ph\u00e1t v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ee7a quan, li\u1ec1n c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t s\u1ed5 s\u00e1ch ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, khi thu h\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y t\u1edd[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u00e1o' nguy\u00ean l\u00e0 'san', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda.[\/footnote], li\u1ec1n g\u1ea1ch b\u1ecf s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch l\u00e0m h\u1ee3p l\u00fd. C\u00f2n H\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng ty g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1ea1m \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd c\u00e1c kho\u1ea3n c\u0169, khi kho\u1ea3n m\u1ee5c h\u1ebft th\u00ec ty n\u00e0y t\u1ef1 b\u00e3i b\u1ecf. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ty l\u00e0 do ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra, nh\u1eb1m th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c b\u1ecf d\u1edf c\u1ee7a ba ty, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c ty kh\u00e1c d\u00e1m b\u00e0n b\u1ea1c.\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Ba ty l\u00e0 \u0110\u00f4 b\u1eb1ng do ty v\u00e0 L\u00fd khi\u1ebfm ty n\u00ean h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, c\u1eed quan ki\u00eam nhi\u1ec7m. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u01a1i c\u00f2n n\u1ee3 v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ee7a quan, l\u1ec7nh cho ba ty t\u1eebng b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd thu n\u1ea1p, L\u00fd khi\u1ebfm ty ch\u1ec9 t\u1ed5ng h\u1ee3p s\u1ed1 n\u1ee3 v\u00e0 gi\u00e1m s\u00e1t. B\u00e3i b\u1ecf \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ty.\"<\/i> C\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo t\u1ea5u c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ee9.<\/p>\n\n<p>Th\u1ee9 t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u1ea3n t\u00ednh kh\u00f4ng a dua xu n\u1ecbnh. M\u1ed7i khi v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c, n\u1ebfu Vua ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch. Th\u1ee9 li\u1ec1n thu m\u00ecnh l\u1ea1i, l\u00f9i \u0111\u1ebfn s\u00e1t t\u01b0\u1eddng, d\u1ef1a v\u00e0o v\u00e1ch m\u00e0 \u0111\u1ee9ng, nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 dung th\u00e2n. \u0110\u1ee3i khi \u00fd Vua h\u01a1i ngu\u00f4i, \u00f4ng l\u1ea1i ti\u1ebfn l\u00ean, ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef nguy\u00ean l\u1eddi t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i, c\u00f3 khi l\u1eb7p l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Vua th\u1ea5y \u00f4ng trung th\u1ef1c, n\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nghe theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u00f4ng. Vua t\u1eebng ng\u1ef1 b\u00fat \u0111\u1ec1 tr\u00ean c\u1ed9t \u0111i\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00e2n Di\u00eam Thi\u1ebft Tr\u1ea7n Th\u1ee9.\"<\/i> \u0110\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng ch\u1ee9c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1ebfp Th\u1ee9 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Th\u00e1ng 8, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan d\u1eabn \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Tuy\u00ean Th\u00e0nh Cao Hu\u1ec7 Li\u00ean v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 Vua tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan. Vua mu\u1ed1n l\u00e0m trong s\u1ea1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean \u0111\u00edch th\u00e2n ch\u1ecdn l\u1ef1a quan l\u1ea1i. Nh\u1eefng ai c\u00f3 c\u00f4ng lao m\u00e0 kh\u00f4ng v\u01b0\u1edbng t\u01b0 l\u1ee3i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[14] Giang, Ho\u00e0i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 39 t\u00ean bu\u00f4n l\u1eadu mu\u1ed1i, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Vua tha h\u1ebft, r\u1ed3i quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y lang thang ngo\u00e0i s\u00f4ng h\u1ed3, t\u1eadp qu\u00e1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc. C\u00f3 th\u1ec3 gom h\u1ecd th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n, d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00e8o thuy\u1ec1n, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 B\u00ecnh H\u00e0.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[15] Th\u00e1ng 9, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng, th\u1ee5y l\u00e0 Hu\u1ec7 An T\u1ed1ng K\u1ef3 qua \u0111\u1eddi. K\u1ef7 h\u1ecdc v\u1ea5n tuy th\u00f4 s\u01a1 nh\u01b0ng kh\u00e9o \u0103n n\u00f3i, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00f4ng th\u1ea1o v\u1ec1 thu\u1eadt tr\u1ecb quan. Khi \u1edf t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, m\u1ed7i khi c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 xin vi\u1ec7c, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng th\u1eebng b\u00e1c b\u1ecf, n\u00ean m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, h\u00e0nh dinh H\u1ea1 Ch\u00e2u, Di\u00ean Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Hai l\u1ed9 h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c \u1edf \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5.000 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng V\u1ecb M\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7[footnote]V\u1ecb M\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7, nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Xa ch\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8-19 v\u00e0 14-14 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Ng\u1eadt La ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u00f9ng 27 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.000 con ng\u1ef1a, v\u1ea1n b\u1ed9 kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p. Th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1eb7c L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ed1n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ph\u00e2n chia c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p: L\u00fd K\u1ebf Long t\u1eeb Ho\u00e0n ch\u00e2u, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tri\u1ec7u t\u1eeb Di\u00ean ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau t\u1eeb H\u1ea1 ch\u00e2u, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Dung ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi D\u0129nh Xuy\u00ean l\u00e0 \u0110inh H\u00e3n t\u1eeb Kh\u00e1nh ch\u00e2u, T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, C\u1ea9m ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u00c2n t\u1eeb L\u00e2n ch\u00e2u [footnote]'L\u00e2n ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Phu ch\u00e2u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c quy\u1ec3n 79, T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu \u2013 Binh 8.19, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1, T\u1ed1ng S\u1eed quy\u1ec3n 484 \u2013 H\u1ea1 Qu\u1ed1c Truy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. T\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u00d4 Tr\u00ec, B\u1ea1ch Tr\u00ec, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c Vua b\u00e0y s\u1eb5n m\u01b0u k\u1ebf.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 \u00c2n l\u00e0 con c\u1ee7a L\u1ec7nh \u0110\u1ea1c.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Ng\u00e2n H\u1ea1 Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u01b0 B\u00e2n xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di [footnote]'T\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di' trong T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1ecd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di'[\/footnote], ng\u1ef1a kho\u1ebb, qu\u00e2n thi\u1ec7n chi\u1ebfn, \u0111i l\u1ea1i v\u00f4 \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu thua li\u1ec1n ch\u1ea1y sang n\u01a1i kh\u00e1c. Giao chi\u1ebfn nhanh ch\u00f3ng tr\u00ean sa m\u1ea1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a qu\u00e2n ta. Chi b\u1eb1ng ki\u00ean c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7 Linh ch\u00e2u, t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba, r\u1ed3i \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n. N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u1ebfn, h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh c\u1ea3 \u0111\u1ea7u l\u1eabn \u0111u\u00f4i, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh hao ph\u00ed v\u00f4 \u00edch, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecf l\u1ee1 k\u1ebf s\u00e1ch gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe, c\u1ea3i nh\u1eadm B\u00e2n l\u00e0m Ho\u00e0n Kh\u00e1nh Ki\u1ec1m h\u1ea1t, d\u1eabn ba v\u1ea1n qu\u00e2n l\u00e0m ti\u00ean phong cho K\u1ebf Long.<\/p>\n\n<p>B\u00e2n b\u1ea3o K\u1ebf Long: <i>\"T\u1eeb Linh Ch\u00e2u \u0111i t\u1edbi \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, ph\u1ea3i h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c[footnote]N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1c \u0111\u00e0'.[\/footnote], ch\u1ec9 m\u1ea5t m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> K\u1ebf Long b\u00e8n sai em l\u00e0 K\u1ebf H\u00f2a ch\u1ea1y tr\u1ea1m t\u00e2u l\u00ean: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng X\u00edch Trung xa v\u00f2ng v\u00e8o v\u00e0 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc[footnote]\u0110\u01b0\u1eddng X\u00edch Trung xa v\u00f2ng v\u00e8o v\u00e0 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, 'h\u1ed3i vi\u1ec5n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ee9 bi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8.19 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], xin t\u1eeb Thanh C\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7p ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean, kh\u00f4ng k\u1ecbp c\u1ee9u vi\u1ec7n Linh Ch\u00e2u.\"<\/i> Vua gi\u1eadn, tri\u1ec7u K\u1ebf H\u00f2a v\u00e0o \u0111i\u1ec7n, h\u1ecfi r\u1eb1ng: <i>\"Anh ng\u01b0\u01a1i nh\u01b0 th\u1ebf, \u1eaft s\u1ebd h\u1ecfng vi\u1ec7c c\u1ee7a ta.\"<\/i> B\u00e8n vi\u1ebft m\u1ea5y b\u1ee9c th\u01b0 tr\u00e1ch m\u1eafng K\u1ebf Long, sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 Chu O\u00e1nh L\u00f4 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh \u0111\u1ed1c th\u00fac. O\u00e1nh t\u1edbi n\u01a1i, K\u1ebf Long \u0111\u00e3 t\u00f9y c\u01a1 ph\u00e1t binh, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb.<\/p>\n\n<p>Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n K\u1ebf Long c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n \u0110inh H\u00e3n h\u1ee3p binh, h\u00e0nh qu\u00e2n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y kh\u00f4ng g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u00c2n th\u1ea5y gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n b\u1ed9. <i>(B\u1ea3n b\u1ed9 kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i> Ch\u1ec9 c\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tri\u1ec7u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, \u0111\u00e1nh nhau h\u01a1n ch\u1ee5c tr\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf, tuy th\u1eafng nhi\u1ec1u nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00fang h\u1eb9n, qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi[footnote]Qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u1eef 's\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8.19, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 con V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau l\u00e0 \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y tu\u1ed5i, l\u00e0m ti\u00ean phong, ch\u1ec9 huy m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Thi\u1ebft M\u00f4n Quan, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ba \u0111\u1ea7u, b\u1eaft gi\u1eef gia s\u00fac k\u1ec3 h\u00e0ng v\u1ea1n. Khi ti\u1ebfn qu\u00e2n t\u1edbi \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch r\u1ea5t m\u1ea1nh, Si\u00eau kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng xin th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, chuy\u1ec3n chi\u1ebfn ba ng\u00e0y. Khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch r\u00fat lui, \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n v\u1ec1 qua ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u1eaft s\u1ebd lo\u1ea1n.\"<\/i> B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n c\u00e1ch H\u1ea1 Ch\u00e2u n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ch\u1eb7n tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 hi\u1ec3m, h\u1ea1 l\u1ec7nh: <i>\"Ai d\u00e1m l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u!\"<\/i> To\u00e0n qu\u00e2n nghi\u00eam ch\u1ec9nh, Si\u00eau c\u0169ng d\u1eebng ng\u1ef1a. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch theo \u0111u\u00f4i ph\u00eda sau, nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u1ed9i ng\u0169 nghi\u00eam ch\u1ec9nh, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, Si\u00eau v\u1ed7 l\u01b0ng con m\u00e0 n\u00f3i: <i>\"H\u1ecd V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 con trai r\u1ed3i!\"<\/i><\/p>\n\n<p>Si\u00eau v\u00e0 ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng v\u1eeba \u0111\u1ebfn s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh, ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc kh\u00f4 c\u1ea1n, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00e1t khao, quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng T\u01b0\u01a1ng s\u1eed kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ed9t ngh\u00ecn c\u00e1i cu\u1ed1c l\u1edbn \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, qu\u00e2n s\u0129 nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u.<\/p>\n\n<p>[17] Vua ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 trao ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft duy\u1ec7t binh \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, b\u00e0y tr\u1eadn theo h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng, r\u00e8n luy\u1ec7n k\u1ef9 n\u0103ng \u0111\u00e2m ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eafn cung, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra l\u1ec7nh trang b\u1ecb nhi\u1ec1u n\u1ecf m\u1ea1nh. Khi g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u00e0y tr\u1eadn, v\u1ea1n cung t\u00ean c\u00f9ng b\u1eafn, gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi th\u1ed1 k\u1ef9 n\u0103ng, ch\u1ec9 v\u1eeba b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan ch\u1ea1y. T\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi s\u00e1u tr\u1eadn \u0111\u00e1nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang, thi\u00eau h\u1ee7y ho\u00e0n to\u00e0n. Trong s\u1ed1 gi\u1eb7c, nh\u1eefng k\u1ebb gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c, K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u00f4n v\u00f9i trong c\u00e1t, ch\u1ec9 l\u1ed9 \u0111\u1ea7u ra, b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi ng\u1ef1a ch\u1ebft qu\u00e1 n\u1eeda, kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i.\"<\/i> Ng\u01b0\u1eddi Di g\u1ecdi s\u1ed1ng l\u00e0 <i>\"ho\u00e1\"<\/i>, \u00fd n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n<p>Vua li\u1ec1n quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Ph\u00f3 Ti\u1ec1m r\u1eb1ng: <i>\"Chuy\u1ebfn h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m giao chi\u1ebfn v\u00e0 r\u00fat qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang nh\u01b0 d\u1ef1 t\u00ednh, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n tu\u00e2n theo ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, khi\u1ebfn gi\u1eb7c n\u00e0y tr\u1ed1n tho\u00e1t. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e0n s\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m. Khi qu\u00e2n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0o kho\u1ea3ng h\u1ea1 thu, th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3ng b\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, Tr\u1eabm t\u1ef1 m\u00ecnh t\u00ednh to\u00e1n, ch\u01b0a t\u1eebng ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Ph\u00e0m l\u00e0 h\u00e0nh qu\u00e2n b\u00e0y tr\u1eadn, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn th\u1eadn tr\u1ecdng, d\u00f9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m d\u1eabn v\u00e0i ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch g\u00ec, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n \u0111\u1ed9i ng\u0169. Tr\u1eabm lu\u00f4n nghi\u00eam kh\u1eafc c\u1ea3nh c\u00e1o, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng ai d\u00e1m khinh su\u1ea5t. B\u00e0y tr\u1eadn l\u00e0 \u0111\u1ea1i ph\u00e1p c\u1ee7a binh gia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 suy x\u00e9t, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n d\u00e1m b\u00e0n lu\u1eadn nh\u1eb9 nh\u00e0ng, th\u1eadt kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. Tr\u1eabm t\u1ef1 v\u1ebd tr\u1eadn \u0111\u1ed3 giao cho V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau, ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem. Khi Si\u00eau tr\u1edf v\u1ec1, khanh c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ed3 xem.\"<\/i> Ti\u1ec1m b\u00e1i t\u1ea1 r\u1ed3i lui.<\/p>\n\n<p>[18] L\u00fac \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai n\u0103m t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t qu\u00e2n, V\u1ec7 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng L\u00fd Tr\u1ecdng Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 c\u1ee7a tr\u1ea1i Tr\u1ecdc Lu\u00e2n, thu\u1ed9c l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, b\u00e8n t\u00e2u: <i>\"Gi\u1eb7c c\u01b0 tr\u00fa n\u01a1i sa m\u1ea1c, theo ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ed3ng c\u1ecf \u0111\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i, r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i cho vi\u1ec7c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. H\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f3 l\u1ee3i th\u00ec ti\u1ebfn, kh\u00f4ng l\u1ee3i th\u00ec r\u00fat. Nay n\u0103m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u00f9ng ti\u1ebfn v\u00e0o, ch\u00fang nghe tin binh l\u1ef1c l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f4ng giao chi\u1ebfn m\u00e0 t\u00ednh k\u1ebf r\u00fat xa. N\u1ebfu ta \u0111u\u1ed5i theo th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ef1a thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u1ebfu c\u1ed1 th\u1ee7 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec ki\u00ean c\u1ed1. Gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, b\u1ecdn th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 g\u1eb7p B\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i \u00fd ki\u1ebfn \u1ea5y, ban cho \u00f4ng thanh ki\u1ebfm ng\u1ef1 d\u1ee5ng, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 an \u1ee7i v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng. Sau \u0111\u00f3, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1edbn, Tr\u1ecdng Qu\u00fd tr\u1edf v\u1ec1. Vua nh\u1edb l\u1ea1i l\u1eddi \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u00e8n phong l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 c\u1ee7a T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ecdng Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 su\u00fd T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y. Nay ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu nh\u00e2n d\u1ecbp ti\u1ebft Th\u1ecd Ninh, ban cho c\u00e1c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, quan L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n nh\u00e2n d\u1ecbp ng\u00e0y sinh th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd xa \u0111\u1ec3 xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1n ch\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i con ch\u00e1u ho\u1eb7c anh em ru\u1ed9t th\u00ec ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho Ki\u1ebfn ch\u00e2u h\u00e0ng n\u0103m ti\u1ebfn c\u1ed1ng tr\u00e0 Long Ph\u1ee5ng[footnote] Chi\u1ebfu Ki\u1ebfn ch\u00e2u tu\u1ebf c\u1ed1ng Long Ph\u1ee5ng tr\u00e0: 'Ki\u1ebfn ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Di\u00ean ch\u00e2u', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t Di\u00ean ch\u00e2u th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t tr\u00e0, trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n 2 ghi l\u00e0 Ki\u1ebfn ch\u00e2u, v\u00e0 quy\u1ec3n 29, ph\u1ea7n 1 c\u0169ng ghi r\u1eb1ng tr\u00e0 Long Ph\u1ee5ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, thu\u1ed9c lo\u1ea1i tr\u00e0 Ki\u1ebfn. T\u1ed1ng b\u1ea3n l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c.[\/footnote]. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi phu nghi\u1ec1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea1o s\u1ea1ch r\u00e2u t\u00f3c, t\u1eeb nay ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ed9i kh\u0103n, r\u1eeda s\u1ea1ch tay, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u1edbi s\u1ea1ch s\u1ebd. N\u1ebfu k\u1ebb l\u1ea1i n\u00e0o d\u00e1m vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i[footnote] 'K\u1ebb l\u1ea1i d\u00e1m vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i': ch\u1eef 'l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'canh', d\u1ef1a theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n 2 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[21] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean cho x\u01b0\u1edfng \u0111\u00fac ti\u1ec1n m\u1edbi \u1edf Tr\u00ec ch\u00e2u l\u00e0 V\u0129nh Phong gi\u00e1m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nhi\u00eau ch\u00e2u c\u00f3 V\u0129nh B\u00ecnh gi\u00e1m, nh\u01b0ng th\u1ee3 v\u00e0 binh l\u00ednh qu\u00e1 \u0111\u00f4ng m\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ed3ng thi\u1ebfc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng xin chia m\u1ed9t n\u1eeda th\u1ee3, l\u1eadp th\u00eam gi\u00e1m \u1edf Tr\u00ec ch\u00e2u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u00fac m\u1edbi.<\/p>\n\n<p>M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi H\u1ee3p Ph\u00ec. Ban \u0111\u1ea7u \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do m\u00e0 m\u1ea5t ti\u1ec1n c\u00f4ng, t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, v\u1ee3 con b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. L\u01b0\u1ee3ng tha cho h\u1ecd ra v\u1ec1, h\u1eb9n th\u1eddi h\u1ea1n tr\u1ea3 n\u1ee3, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ecd \u0111\u00e3 n\u1ed9p \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u1ee3. La X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111i s\u1ee9 Giang \u0110\u00f4ng, nghe ti\u1ebfng v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb nh\u1eadm c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng, ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ed9c ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p, t\u1eeb Ph\u00fac ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m \u1edf Tam ty \u0111\u00f4 c\u00e2u vi\u1ec7n v\u00e0 Ma kh\u00e1m b\u1eb1ng do ty. M\u1ed9t th\u1eddi gian sau, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nhi\u00eau ch\u00e2u. \u1ede ch\u00e2u c\u00f3 k\u1ebb h\u00e0o c\u01b0\u1eddng h\u1ecd B\u1ea1ch n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a quan l\u1ea1i, t\u1eebng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i do \u00e2n x\u00e1, c\u00e0ng th\u00eam ng\u1ea1o m\u1ea1n hung h\u00e3n, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0ng. L\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t gi\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, x\u1eed t\u1eed, trong ch\u00e2u \u0111\u1ec1u khi\u1ebfp s\u1ee3 ph\u1ee5c t\u00f9ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, Ph\u00fac ch\u00e2u kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n m\u00e0 ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[22] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty c\u00e2u vi\u1ec7n l\u00e0m m\u1ed9t, giao cho C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Th\u1ee9c chuy\u00ean tr\u00e1ch. Vua tr\u1ef1c ti\u1ebfp ra l\u1ec7nh cho Th\u1ee9c r\u1eb1ng: <i>\"Khanh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a ba ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c, \u0111\u00e1p \u1ee9ng k\u1ef3 v\u1ecdng c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ee9c t\u1eeb l\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ty k\u1ebf, \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u v\u1ec1 nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n trong s\u1ed5 s\u00e1ch, kho\u1ea3n thu\u1ebf ngang tr\u00e1i \u1edf v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i t\u00edch t\u1ee5 t\u1eeb l\u00e2u, n\u1ee3 thu\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u00f4ng t\u00e2u xin mi\u1ec5n gi\u1ea3m, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n cho l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng t\u00e2u tr\u00ecnh nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u, vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc[footnote] 'Ki\u1ec3m hi\u1ec7u' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ch\u01b0\u1edbc b\u00e1c', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 267, 'L\u01b0u Th\u1ee9c truy\u1ec1n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1ed1 c\u00e1o, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Theo 'L\u01b0u Th\u1ee9c gia truy\u1ec1n' ghi l\u1ea1i[footnote] '\u00c1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'C\u1ee9', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]: L\u00fd Duy Thanh l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, con r\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111\u00e3 l\u1ea5y c\u1eafp s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n, c\u00e1c l\u1ea1i s\u1ee3 Duy Thanh n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. Th\u1ee9c ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y[footnote] Ch\u1eef 'c\u1eed' trong 'Th\u1ee9c ph\u00e1t c\u1eed k\u00ec s\u1ef1' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.[\/footnote], Duy Thanh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00f4m h\u1eadn; c\u00f2n nh\u1eefng l\u1ea1i s\u1ef1 tham lam, gian x\u1ea3o \u1edf tam ty s\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1eeba \u0111\u1ea3o, gh\u00e9t Th\u1ee9c c\u1ea5m \u0111o\u00e1n vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a h\u1ecd, c\u0169ng \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn, th\u01b0\u1eddng r\u00ecnh r\u1eadp, mu\u1ed1n c\u00f9ng h\u00e3m h\u1ea1i \u00f4ng. Th\u00e1i T\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, m\u1ed7i l\u1ea7n ng\u1ed3i tri\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean nh\u1eefng l\u1eddi gi\u00e8m pha kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp. Khi Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang, c\u00e1c l\u1ea1i t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng, nh\u01b0ng x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, b\u1ecb ph\u1ea1t ng\u01b0\u1ee3c, Duy Thanh c\u00e0ng th\u00eam t\u1ee9c gi\u1eadn. Th\u1ee9c \u0111\u00e3 minh o\u00e1n, li\u1ec1n ra l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, Duy Thanh b\u00e8n x\u00fai gi\u1ee5c l\u1ea1i s\u1ef1 t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u00e0 v\u00e0o tri\u1ec1u, n\u00ean b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. 'Gia truy\u1ec1n' v\u00e0 'B\u1ea3n truy\u1ec1n' c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o con r\u1ec3 c\u1ee7a Duy Thanh c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c minh o\u00e1n r\u1ed3i, c\u00f2n vi\u1ec7c mi\u1ec5n ch\u1ee9c c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[23] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u0110inh M\u00e3o, quan ch\u00ednh \u0111\u00f4ng quan ty thi\u00ean D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt[footnote]D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Gi\u00e1m', trong quy\u1ec3n 41 s\u00e1ch n\u00e0y, v\u00e0o th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1ea3n t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n M\u1eadt'. Tra l\u1ea1i T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 Ng\u1ecdc H\u1ea3i quy\u1ec3n 10, m\u1ee5c 'Ch\u00ed \u0110\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 hi\u1ebfn t\u00e2n l\u1ecbch'; s\u00e1ch 'Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c' c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c)<\/i> quy\u1ec3n h\u1ea1; c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 70, ph\u1ea7n 'Lu\u1eadt l\u1ecbch ch\u00ed', \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt'. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec7n trong 'T\u1ed1ng s\u1eed'. Nay \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc sau, c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt. Sau \u0111\u00e2y c\u00f9ng.[\/footnote] d\u00e2ng t\u1ea5u, xin th\u00eam 20 n\u0103m ngo\u00e0i 60 n\u0103m Gi\u00e1p T\u00fd trong l\u1ecbch m\u1edbi[footnote]'Th\u00eam 20 n\u0103m', 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'V\u1eadn l\u1ecbch' quy\u1ec3n 1, m\u1ee5c 6 c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng d\u1eabn theo Ng\u1ecdc H\u1ea3i l\u1ea1i ghi l\u00e0 '60 n\u0103m'.[\/footnote]. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng quan h\u1eefu ty x\u1eed l\u00fd, quan ph\u00e1n ty thi\u00ean gi\u00e1m Mi\u00eau Th\u1ee7 T\u00edn c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n lu\u1eadn, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh. Vua n\u00f3i: <i>\"Can chi n\u1ed1i ti\u1ebfp tuy ch\u1ec9 c\u00f3 60, nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u00ednh hai v\u00f2ng Gi\u00e1p T\u00fd, t\u1ea1o th\u00e0nh con s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i k\u1ef3 di\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y n\u0103m sinh c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t sao!\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho h\u1eefu ty, l\u1ea5y 120 n\u0103m Gi\u00e1p T\u00fd l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n cho l\u1ecbch m\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[24] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 S\u00e1ch T\u01b0\u01a1ng, sai L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n Hi\u1ebfn Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ed3 T\u1eafc \u1edf V\u0129nh Khang \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, t\u00ednh to\u00e1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng. T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"Chu\u1ea9n b\u1ecb cho tr\u0103m ng\u00e0y c\u00f2n s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 t\u00ednh m\u1ed9t th\u00e1ng?\"<\/i> T\u01b0\u01a1ng sai T\u1eafc v\u00e0o kinh t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, T\u1eafc \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p h\u1ee3p \u00fd, Vua quay sang t\u1ea3 h\u1eefu n\u00f3i: <i>\"Ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u00e0o thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i!\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh ghi t\u00ean T\u1eafc v\u00e0o Trung th\u01b0. Khi L\u00fd K\u1ebf Long \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a gi\u1ea3i ng\u0169, T\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u01a1i, h\u1ea7u nh\u01b0 h\u1ecfng vi\u1ec7c c\u1ee7a ta.\"<\/i> K\u1ebf Long l\u1ea1i g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi: <i>\"Qu\u00e2n s\u1eafp ti\u1ebfn s\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> T\u1eafc b\u1ea3o T\u01b0\u01a1ng: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch m\u1ec7t m\u1ecfi mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00f4i, ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng ta \u0111\u00e3 c\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n<p>[25] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, trong 18 ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Ho\u00e0i Nam, c\u1ea5m mu\u1ed1i \u1edf 9 ch\u00e2u, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec kh\u00f4ng. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1eeb bi\u1ec3n bu\u00f4n mu\u1ed1i, quan ph\u1ee7 thu thu\u1ebf g\u1ea5p \u0111\u00f4i; \u0111\u1ebfn v\u00f9ng c\u1ea5m, gi\u00e1 c\u1ea3 l\u00ean xu\u1ed1ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. D\u00e2n th\u1ea5y mu\u1ed1i bu\u00f4n r\u1ebb n\u00ean ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb mang v\u0169 kh\u00ed \u0111i l\u1ea1i th\u00e0nh gi\u1eb7c. Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung cho r\u1eb1ng lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ea7n th\u1ed1ng nh\u1ea5t, b\u00e8n t\u00e2u xin c\u1ea5m ho\u00e0n to\u00e0n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1eed quan l\u1ea1i ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng Tam ty, Tam ty n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean. Do\u00e3n Cung ki\u00ean quy\u1ebft xin, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd. Do\u00e3n Cung l\u1ea1i xin cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p kim b\u1ea1ch \u1edf Kinh s\u01b0 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u chi\u1ebft b\u00e1c v\u1ee5[footnote]Ch\u1eef 'chi\u1ebft' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ea5y tr\u00e0. T\u1eeb \u0111\u00f3, mu\u1ed1i b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n th\u1eadt, tr\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng h\u01a1n 50 v\u1ea1n 8 ngh\u00ecn quan.<\/p>\n\n<p>[26] L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00ednh th\u00edch r\u01b0\u1ee3u, l\u00fac m\u1edbi v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m, ng\u00e0y t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u00e3 u\u1ed1ng say kh\u01b0\u1edbt, sau \u0111\u00f3 c\u00e0ng \u0111\u1eafm ch\u00ecm kh\u00f4ng d\u1ee9t. Vua g\u1eb7p ri\u00eang, khuy\u00ean r\u0103n s\u00e2u s\u1eafc, D\u1ecbch Gi\u1ea3n r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft l\u1ea1y t\u1ea1. H\u00f4m sau, l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, Vua t\u1ef1 tay ph\u00ea \u0111\u00e1p \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7[footnote]Ch\u1eef 'l\u1ec7' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh b\u1ed5 sung.[\/footnote], l\u1ea1i vi\u1ebft hai b\u00e0i th\u01a1 khuy\u00ean r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u ban cho D\u1ecbch Gi\u1ea3n, b\u1ea3o \u0111\u1ecdc cho m\u1eb9 nghe. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i khi v\u00e0o ch\u1ea7u, kh\u00f4ng d\u00e1m u\u1ed1ng. Nh\u1eefng l\u00fac ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0, kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u0103m th\u00ec \u0111\u00e3 say r\u1ed3i. Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, D\u1ecbch Gi\u1ea3n m\u1ea5t, Vua n\u00f3i: <i>\"D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00ec r\u01b0\u1ee3u m\u00e0 h\u1ecfng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, quan ch\u1ee9c t\u00e2u Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ecf \u0111\u1ed3ng, \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ecf b\u1ea1c, xin \u0111\u1eb7t quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea5t kh\u00f4ng gi\u1ea5u c\u1ee7a, n\u00ean cho d\u00e2n ch\u00fang c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[28] Theo l\u1ec7 c\u0169, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng tr\u00ean, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 ch\u1ee9c quan. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung H\u1ed3 \u0110\u00e1n \u0111\u1ee9ng tr\u00ean T\u1eeb b\u1ed9 lang trung Ph\u00f9ng Kh\u1edfi, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 b\u1ed9 h\u1ea1 c\u00f3 l\u01b0u d\u00e2n ho\u1eb7c thi\u1ebfu s\u00f3t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf t\u1eeb m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ghi v\u00e0o k\u1ebft qu\u1ea3 x\u1ebfp lo\u1ea1i k\u00e9m. L\u1ec7nh cho d\u00e2n gian, c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1ea3i l\u1ee5a d\u1ec7t kh\u00f4ng b\u00e1n ra ch\u1ee3 th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[30] N\u0103m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, s\u1ed1 h\u1ed9 trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.574.257[footnote]S\u1ed1 h\u1ed9 trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.574.257. Theo quy\u1ec3n 79 c\u1ee7a 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c', con s\u1ed1 n\u00e0y ghi l\u00e0 4.574.257. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu', ph\u1ea7n Th\u1ef1c H\u00f3a 11-26: N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9 tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.090.504; \u0111\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch l\u00e0 4.132.576. 'T\u1ed1ng S\u1eed', quy\u1ec3n 85, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed c\u0169ng ch\u00e9p: Cu\u1ed1i n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch l\u00e0 4.132.576, gi\u1ed1ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu'. Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng trong s\u00e1ch n\u00e0y ch\u1eef 'ba' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'b\u1ed1n'.[\/footnote].<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 hai \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua sai trung s\u1ee9 mang 20 cu\u1ed9n th\u01b0 ph\u00e1p <i>&#8220;Phi B\u1ea1ch&#8221;<\/i> ban cho Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 cu\u1ed9n; l\u1ea1i c\u1ea5t 40 cu\u1ed9n v\u00e0o b\u00ed ph\u1ee7. Ch\u1eef trong c\u00e1c cu\u1ed9n th\u01b0 \u0111\u1ec1u vu\u00f4ng tr\u00f2n, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc. L\u00e3 \u0110oan c\u00f9ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n. Vua b\u1ea3o h\u1ecd: <i>&#8220;Ch\u1eef Phi B\u1ea1ch theo l\u1ed1i ch\u1eef Ti\u1ec3u Th\u1ea3o, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1eef L\u1ec7. Tr\u1eabm tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, c\u00f2n vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m \u0111\u1ebfn b\u00fat nghi\u00ean! Ch\u1ec9 v\u00ec t\u00e2m huy\u1ebft y\u00eau th\u00edch, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf l\u1ee1, l\u00e2u ng\u00e0y n\u00ean \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e9p \u1ea5y. Nghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Giang Chi\u1ebft t\u1ef1 x\u01b0ng gi\u1ecfi ch\u1eef Ti\u1ec3u Th\u1ea3o, li\u1ec1n tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, nh\u01b0ng h\u1eafn ch\u1eb3ng bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 th\u1ebf ch\u1eef, ch\u1ec9 lo vi\u1ebft ch\u1eef cho \u0111\u1ea7y gi\u1ea5y, gom th\u00e0nh quy\u1ec3n. Ch\u1eef Ti\u1ec3u Th\u1ea3o c\u1ef1c kh\u00f3 vi\u1ebft, s\u1ee3 r\u1eb1ng ngh\u1ec1 n\u00e0y s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng s\u1ebd th\u1ea5t truy\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Ch\u00e2u \u00d4n t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh Gia l\u00e0 Tr\u1ea7n Kh\u1ea3n, n\u0103m \u0111\u1eddi c\u00f9ng \u1edf chung m\u1ed9t nh\u00e0, kh\u00f4ng ph\u00e2n chia b\u1ebfp n\u00fac. Kh\u1ea3n hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi cha m\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi trong l\u00e0ng khen ng\u1ee3i. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i gia \u0111\u00ecnh, ban cho m\u1eb9 \u00f4ng g\u1ea1o v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[3] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn: <i>&#8220;Gia t\u1ed9c Tr\u1ea7n H\u00fac \u1edf \u0110\u1ee9c An, hi\u1ebfu thu\u1eadn, h\u00f2a thu\u1eadn, khi\u00eam t\u1ed1n, ch\u01b0a th\u1ea5y ai s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u00e0 H\u00fac c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn nh\u1ecf, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef gia ph\u00e1p, hi\u1ebfu thu\u1eadn nghi\u00eam c\u1ea9n, kh\u00f4ng suy gi\u1ea3m. Trong c\u1eeda khu\u00ea, nghi\u00eam trang nh\u01b0 c\u00f4ng ph\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1eb9, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t 2000 h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1eeb quan th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap. H\u00fac ch\u1ec9 nh\u1eadn m\u1ed9t n\u1eeda<a class=\"footnote\" title=\"'H\u00fac ch\u1ec9 nh\u1eadn m\u1ed9t n\u1eeda': ch\u1eef 'H\u00fac' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-165-1\" href=\"#footnote-165-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;Ti\u1ebft ki\u1ec7m m\u00e0 \u0103n, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu.&#8217; C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u00f4ng: &#8216;Sao kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 cao.&#8217; H\u00fac \u0111\u00e1p: &#8216;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec gia \u0111\u00ecnh ta \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4ng gi\u00fap t\u01b0 gia, h\u00e1 l\u1ea1i tham l\u1ee3i qu\u00ean ngh\u0129a, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1eeba d\u1ed1i tr\u00ean?&#8217; \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i.&#8221;<\/i> H\u00fac l\u00e0 em h\u1ecd c\u1ee7a Tr\u1ea7n C\u0103ng.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd Ng\u1ee5y H\u00e0m T\u00edn d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u, cho r\u1eb1ng cha \u00f4ng l\u00e0 Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n t\u1eeb l\u1ec5 t\u1ebf giao, t\u1eeb t\u01b0\u1edbc T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn phong l\u00ean T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ri\u00eang c\u1ea7n tr\u00e1nh, n\u00ean xin \u0111\u1ed5i phong sang n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c. Vua h\u1ecfi \u00fd t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, L\u00e3 \u0110oan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u1ec3 tr\u00ean T\u1ea5n qu\u1ed1c, ch\u1ec9 c\u00f3 T\u1ea7n qu\u1ed1c l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Trung th\u01b0 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1eef k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0 vi\u1ec7c Ng\u1ee5y Nh\u00e2n Ph\u1ed1 ti\u1ebfn phong t\u01b0\u1edbc v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i theo ba b\u1eadc, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t truy phong, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c phong ngay T\u1ea5n qu\u1ed1c? Hu\u1ed1ng h\u1ed3 T\u1ea5n qu\u1ed1c v\u1ed1n l\u00e0 t\u01b0\u1edbc c\u0169 c\u1ee7a ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 B\u1ec7 h\u1ea1, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban t\u1eb7ng, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. Cho n\u00ean m\u1edbi d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1eeb T\u1ea5n phong l\u00ean T\u1ec1 v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ecfa m\u00e3n, \u0111\u01b0a ra l\u00fd do kh\u00e1c \u0111\u1ec3 xin \u0111\u1ed5i phong.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00e2y ban chi\u1ebfu, ghi r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng tu\u00e2n theo c\u1ed5 \u0111\u1ea1o, hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ecfng do nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, n\u1ebfu quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng tu\u00e2n theo th\u00ec cho ph\u00e9p Hi\u1ebfn ty \u0111\u00e0n h\u1eb7c.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p>[5] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n Tr\u1ea7n V\u0129 <i>(ch\u01b0a r\u00f5)<\/i> t\u1eeb ch\u1ee9c H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u1eeb b\u1ed9 lang trung sang l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Tr\u1ea7n V\u0129 v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, h\u1ebft l\u1eddi khen ng\u1ee3i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 th\u00f4ng ph\u00e1n, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang T\u1ebf \u00c2m Nh\u1eadm Trung Ch\u00e1nh, xin \u0111\u1ec3 \u00f4ng thay m\u00ecnh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e3 bi\u1ebft.&#8221;<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u ki\u1ebfn, th\u0103ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, trao ch\u1ee9c Giang Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ban \u00e1o quan ng\u0169 ph\u1ea9m. Vua th\u1ea5y Trung Ch\u00e1nh cao l\u1edbn, t\u1ef1 ch\u1ecdn cho \u00f4ng m\u1ed9t c\u00e2y h\u1ed1t l\u1edbn, l\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ea7n l\u1ea5y \u00e1o d\u00e0i m\u00e0u \u0111\u1ecf ban cho. \u0110\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, thu\u1ebf m\u00e1 v\u00e0 vi\u1ec7c mua b\u00e1n l\u00faa g\u1ea1o \u0111\u1ec1u d\u01b0 th\u1eeba. Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed D\u01b0 mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, Trung Ch\u00e1nh n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f4ng Nam m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p h\u01a1n n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n, m\u00e0 Giang Nam chi\u1ebfm h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda. Nay tuy d\u01b0 th\u1eeba, nh\u01b0ng sau n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf th\u00ec s\u1ed1 thu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ea1i ph\u1ea3i c\u1ea5p b\u00e1ch b\u1eaft d\u00e2n ta n\u1ed9p sao?&#8221;<\/i> T\u1eed D\u01b0 b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[6] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n T\u0129nh d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;C\u00e1c ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n l\u00e0m cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n t\u00edch tr\u1eef th\u00f3c l\u00faa v\u00e0 ch\u0103m lo n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan K\u1ebf ty, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, \u0111\u1ec1u nghe l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1. N\u1ebfu khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, gi\u00fap d\u00e2n ch\u00fang no \u0111\u1ee7, th\u00ec vi\u1ec7c mu\u1ed1i, s\u1eaft, thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong thi\u00ean h\u1ea1, ngo\u00e0i c\u00e1c v\u00f9ng Giang Ho\u00e0i, Chi\u1ebft H\u1eefu, L\u0169ng Th\u1ee5c, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eefng n\u01a1i xa x\u00f4i<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 quy\u1ec3n 11, trong b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n hoang c\u1ee7a Tr\u1ea7n T\u0129nh, c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u2018T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u2019 c\u00f9ng \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 173, \u2018Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u2019, v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 quy\u1ec3n 4, \u2018\u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o\u2019, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 hai ch\u1eef 'k\u1ef3 d\u01b0'. X\u00e9t theo ngh\u0129a v\u0103n d\u01b0\u1edbi, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo b\u1ea3n T\u1ed1ng.\" id=\"return-footnote-165-2\" href=\"#footnote-165-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, d\u00f9 c\u00f3 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ed1c th\u00fac, c\u0169ng kh\u00f3 th\u1ec3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch ngay.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi, c\u1ed5 nh\u00e2n c\u00f3 ph\u00e9p &#8220;m\u1ea1nh g\u1ed1c y\u1ebfu ng\u1ecdn&#8221;, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m gi\u00e0u m\u1ea1nh t\u1eeb trong tr\u01b0\u1edbc. Nay v\u00f9ng Kinh k\u1ef3 bao quanh hai ba ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'Hai ba ch\u00e2u' \u1edf \u0111\u00e2y, \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 5, \u2018T\u1ea5u ngh\u1ecb\u2019 quy\u1ec3n 110, ph\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 n\u00f4ng, v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ba, hai m\u01b0\u01a1i ch\u00e2u'; \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 ghi l\u00e0 'hai m\u01b0\u01a1i ba ch\u00e2u'; \u2018T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u2019 quy\u1ec3n 19 l\u1ea1i ghi 'hai, ba m\u01b0\u01a1i ch\u00e2u'. X\u00e9t c\u00e2u d\u01b0\u1edbi vi\u1ebft 'ph\u1ea1m vi m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m', th\u00ec ch\u1ed7 n\u00e0y thi\u1ebfu ch\u1eef 'm\u01b0\u1eddi'.\" id=\"return-footnote-165-3\" href=\"#footnote-165-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, ph\u1ea1m vi m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 m\u1edbi hai ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"'Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ea5t \u0111ai khai kh\u1ea9n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019, \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019, \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019, \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-4\" href=\"#footnote-165-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, thu\u1ebf thu v\u00e0o c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m s\u00e1u ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb gi\u1ea5u nh\u00e0 m\u00e0 x\u01b0ng l\u00e0 b\u1ecf tr\u1ed1n, b\u1ecf ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u0111\u1ec3 theo th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. D\u00e2n b\u1ecf tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, th\u00ec thu\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c kho\u1ea3n thu thu\u1ebf v\u00e0 ph\u1ee5 ph\u00ed kh\u00f4ng sao th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c; k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng nhi\u1ec1u, th\u00ec l\u1ee3i \u0111\u1ea5t n\u0103m c\u00e0ng hao, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"'Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m', l\u1eabn v\u1edbi c\u00e2u tr\u00ean m\u00e0 sai, theo \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 v\u00e0 \u2018T\u1ea5u ngh\u1ecb\u2019 quy\u1ec3n 110, ph\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 n\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-5\" href=\"#footnote-165-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn d\u00e2n no \u1ea5m, phong t\u1ee5c gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u1ea5t tr\u1eddi y\u00ean \u1ed5n \u0111\u01b0\u1ee3c! Xin ch\u1ecdn m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn s\u00e2u r\u1ed9ng<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn s\u00e2u r\u1ed9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'gi\u1ea3', theo v\u0103n l\u1ec7 c\u00e2u d\u01b0\u1edbi v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 quy\u1ec3n 4, \u2018\u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o\u2019 m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-6\" href=\"#footnote-165-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, ki\u00eam qu\u1ea3n \u0110\u1ea1i ty n\u00f4ng s\u1ef1, ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o \u1edf trong; l\u1ea1i ch\u1ecdn trong h\u00e0ng lang l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i tr\u00ed th\u00f4ng minh, bi\u1ebft y\u00ean d\u00e2n qu\u1ea3n ch\u00fang l\u00e0m ph\u00f3, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh b\u00ean ngo\u00e0i. T\u1eeb Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, ch\u1ecdn nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ea5t t\u1ed1t ch\u01b0a khai ph\u00e1, ra s\u1ee9c khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e0y c\u1ea5y.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1eebng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 kh\u1eafp n\u01a1i, th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t d\u00e2n ch\u00fang: \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u00e3 h\u1ecfi th\u0103m v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u00ean do. X\u01b0a kia, chi\u1ebfu th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban xu\u1ed1ng, cho ph\u00e9p d\u00e2n ch\u00fang tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, mi\u1ec5n gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, th\u1eddi gian khoan h\u1ed3ng. Th\u1ebf nh\u01b0ng, gi\u1eefa c\u00e1c l\u00e0ng x\u00e3 v\u00e0 huy\u1ec7n, s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u1ea1i c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, m\u1ed7i khi m\u1ed9t h\u1ed9 gia \u0111\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, li\u1ec1n b\u1ecb b\u00e1o c\u00e1o ngay. S\u00e1ng c\u00e0y m\u1ea3nh ru\u1ed9ng nh\u1ecf, t\u1ed1i \u0111\u00e3 b\u1ecb ghi v\u00e0o s\u1ed5 d\u1ecbch, b\u1ecb truy h\u1ecfi, ti\u1ebfp n\u1ed1i nhau m\u00e0 \u0111\u1ebfn, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1eb3ng gi\u00fap g\u00ec cho s\u1ef1 ngh\u00e8o kh\u1ed5. Hu\u1ed1ng chi d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf \u0111i lang thang, ban \u0111\u1ea7u v\u00ec ngh\u00e8o kh\u00f3, ho\u1eb7c tr\u1ed1n n\u1ee3 t\u01b0, ho\u1eb7c tr\u1ed1n thu\u1ebf c\u00f4ng. Khi \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, l\u00e0ng x\u00e3 li\u1ec1n thu gom t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd, t\u1eeb nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, c\u00e2y d\u00e2u, c\u00e2y t\u00e1o, g\u1ed7, \u0111\u1ec1u t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ecb, quan l\u00e0ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, ho\u1eb7c ch\u1ee7 n\u1ee3 l\u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u1eeb n\u1ee3. K\u1ebf sinh nhai tan n\u00e1t, kh\u00f4ng n\u01a1i \u0111\u1ec3 v\u1ec1, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u01a1 v\u01a1, tuy\u1ec7t \u00fd ngh\u0129 quay v\u1ec1. Khi l\u00f2ng gian \u0111\u00e3 n\u1ea3y m\u1ea7m, c\u00f3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m?<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch n\u00e0y, th\u1ea7n mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng k\u1ebb du th\u1ee7 du th\u1ef1c, khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecd c\u00e0y c\u1ea5y, ch\u01b0a t\u00ednh \u0111\u1ebfn thu\u1ebf m\u00e1, cho ph\u00e9p l\u1eadp b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ri\u00eang, tu\u1ef3 nghi h\u00e0nh s\u1ef1. Xem x\u00e9t s\u1ee9c d\u00e2n m\u1ea1nh y\u1ebfu, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1 hay c\u1eb1n c\u1ed7i, ph\u00e2n chia \u0111\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u1ea7n gi\u00e1m s\u00e1t g\u1eaft gao, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi. Nh\u1eefng d\u00e2n ch\u1ea1y lo\u1ea1n tr\u1edf v\u1ec1 ngh\u1ec1, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho t\u1eebng nh\u00e2n kh\u1ea9u, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u giao cho \u0110\u1ea1i t\u01b0 n\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y tr\u1ed3ng d\u00e2u, c\u00f2n khuy\u1ebfn kh\u00edch tr\u1ed3ng th\u00eam c\u00e2y \u0103n qu\u1ea3, nu\u00f4i d\u00ea, ch\u00f3, g\u00e0, l\u1ee3n. C\u1ea5p \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u, ng\u1ea7m theo m\u00f4 h\u00ecnh t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n, x\u00e2y nh\u00e0 \u1edf, thi\u1ebft l\u1eadp t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3o ng\u0169. \u0110\u1ebfn c\u00e1c vi\u1ec7c nu\u00f4i s\u1ed1ng, tang ma, l\u1ec5 t\u1ebft, t\u1eb7ng qu\u00e0, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u1ee3i kho\u1ea3ng ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m, cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u01b0u luy\u1ebfn, c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 g\u1eafn b\u00f3, th\u00ec t\u00ednh h\u1ed9 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf, \u0111o ru\u1ed9ng n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ea5y s\u1ed5 s\u00e1ch m\u1edbi c\u1ee7a T\u01b0 n\u00f4ng, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed5 s\u00e1ch c\u0169 c\u1ee7a K\u1ebf ph\u1ee7. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c r\u1ec5, gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang. N\u1ebfu s\u1ee9c d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, quan ph\u1ee7 cho vay ti\u1ec1n, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 mua n\u00f4ng c\u1ee5. T\u1ea5t c\u1ea3 vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t n\u00e0y \u0111\u1ec1u giao cho T\u01b0 n\u00f4ng x\u1eed l\u00fd, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu ho\u1ea1ch, b\u1eaft d\u00e2n tr\u1ea3 n\u1ee3, t\u00ednh theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, n\u1ed9p v\u00e0o kho, r\u1ed3i b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean H\u1ed9 b\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'd\u0129 k\u00ec th\u00e0nh s\u1ed1 quan b\u1ea1ch h\u1ed9 b\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'th\u00e0nh k\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 173 ch\u00ed v\u1ec1 th\u1ef1c ho\u00e1 \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-7\" href=\"#footnote-165-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>.&#8221; <\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>Vua xem xong r\u1ea5t vui, n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea1o x\u01b0a, c\u1ea3i c\u00e1ch t\u1ec7 t\u1ee5c, \u0111\u01b0a d\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, l\u00e0m cho d\u00e2n gi\u00e0u n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh. Tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c n\u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 bi\u1ebft ng\u1ecdn m\u00e0 qu\u00ean g\u1ed1c, c\u00f3 l\u00fd thuy\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c d\u1ee5ng. B\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y c\u1ee7a T\u0129nh r\u1ea5t h\u1ee3p l\u00fd, c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh, \u0111\u00fang l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 tri\u1ec7u v\u00e0o ban th\u01b0\u1edfng, l\u1ec7nh so\u1ea1n th\u1ea3o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>[7] T\u0129nh l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n b\u1ecf tr\u1ed1n tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n c\u00f9ng kh\u00e1ch tr\u1ecd xin c\u00e0y c\u1ea5y, giao cho quan n\u00f4ng nghi\u1ec7p kh\u00e1m x\u00e9t, c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, thu n\u1ea1p v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n vi\u1ec7c sai d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng, tr\u00e2u c\u00e0y, cho Ty N\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n quan cho vay. D\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf ngo\u00e0i ra, c\u00f3 ru\u1ed9ng hoang mu\u1ed1n nh\u1eadp v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a Ty N\u00f4ng; d\u00e2n c\u00f3 tr\u00e2u, m\u1ed7i n\u0103m thu thu\u1ebf, ai mu\u1ed1n v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u1eadn ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t chia l\u00e0m ba lo\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ti\u1ec7n nh\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, Th\u00f4ng kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-8\" href=\"#footnote-165-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>: Ru\u1ed9ng m\u00e0u m\u1ee1 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n l\u1ee5t l\u1ed9i l\u00e0 lo\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m, ru\u1ed9ng m\u00e0u m\u1ee1 nh\u01b0ng c\u00f3 h\u1ea1n h\u00e1n l\u1ee5t l\u1ed9i, \u0111\u1ea5t c\u1eb1n c\u1ed7i nh\u01b0ng kh\u00f4ng lo h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0 lo\u1ea1i trung ph\u1ea9m, \u0111\u1ea5t v\u1eeba c\u1eb1n c\u1ed7i v\u1eeba hay b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n l\u1ee5t l\u1ed9i l\u00e0 lo\u1ea1i h\u1ea1 ph\u1ea9m. Ru\u1ed9ng th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea9m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p 100 m\u1eabu, trung ph\u1ea9m 150 m\u1eabu, h\u1ea1 ph\u1ea9m 200 m\u1eabu, \u0111\u1ec1u sau 5 n\u0103m m\u1edbi thu t\u00f4, c\u0169ng ch\u1ec9 t\u00ednh 100 m\u1eabu, thu m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. M\u1ed7i nh\u00e0 c\u00f3 ba \u0111inh xin th\u00eam ru\u1ed9ng, c\u1ea5p theo s\u1ed1 \u0111inh, n\u0103m \u0111inh theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ba \u0111inh, b\u1ea3y \u0111inh c\u1ea5p n\u0103m \u0111inh, m\u01b0\u1eddi \u0111inh c\u1ea5p b\u1ea3y \u0111inh; \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i \u0111inh, ba m\u01b0\u01a1i \u0111inh, l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i \u0111inh, ba m\u01b0\u01a1i \u0111inh l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu 'l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh', ngh\u0129a kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 173, Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-9\" href=\"#footnote-165-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u, giao cho quan n\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u00e2n nh\u1eafc m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t. Ch\u1ed7 \u1edf, v\u01b0\u1eddn rau c\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u t\u00e1o, du li\u1ec5u, m\u1ed7i h\u1ed9 \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi \u0111inh c\u1ea5p 150 m\u1eabu, b\u1ea3y \u0111inh 100 m\u1eabu, n\u0103m \u0111inh 70 m\u1eabu, ba \u0111inh 50 m\u1eabu. Tr\u1eeb c\u00f4ng lao tr\u1ed3ng d\u00e2u, sau n\u0103m n\u0103m m\u1edbi t\u00ednh t\u00f4, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n thu\u1ebf. Cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u trong m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u1eeba Ty N\u00f4ng, ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00e1c ch\u00e2u l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n, ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng thu\u1ed9c quan Ty N\u00f4ng ph\u00e2n xu\u1ed1ng c\u00e1c ch\u00e2u, d\u00e2n ngoan c\u1ed1 l\u00e2u ng\u00e0y, ch\u01b0a th\u1ec3 tin ph\u1ee5c, l\u1ea1i c\u00f2n g\u00e2y n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong ph\u00ea cho th\u1ea7n d\u1eabn n\u0103m ba quan l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'Mong ph\u00ea cho th\u1ea7n d\u1eabn n\u0103m ba quan l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu 'ba', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 5, Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 11, Th\u00f4ng kh\u1ea3o quy\u1ec3n 4, \u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-10\" href=\"#footnote-165-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, \u1edf v\u00f9ng r\u1ed9ng g\u1ea7n kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1eb7t c\u00e1ch chi\u00eau t\u1eadp, \u0111\u1ee3i quy ho\u1ea1ch xong, d\u00e2n phi\u00eau b\u1ea1t kh\u1eafp n\u01a1i \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00e3 \u0110oan t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1n ch\u1ebf do T\u0129nh thi\u1ebft l\u1eadp, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1eeda \u0111\u1ed5i ph\u00e9p c\u0169, l\u1ea1i hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u1ee7a, xin giao t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f3 cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu quan xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tr\u1ea7n Th\u1ee9 &#8211; S\u1ee9 ty Di\u00eam Thi\u1ebft ch\u1ecdn \u1edf m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n quan am hi\u1ec3u l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 n\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, c\u00f9ng T\u0129nh b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y. Th\u1ee9 c\u00f9ng H\u1ed9 b\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m, \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 Loan S\u00f9ng C\u1ed5, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hoa, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan \u0110\u00e0m Nghi\u00eau T\u1ea9u, <i>(ch\u01b0a th\u1ea5y)<\/i>, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan L\u00fd Quy Nh\u1ea5t c\u00f9ng b\u00e0n, xin theo l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a T\u0129nh. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1ea5y T\u0129nh l\u00e0m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9, \u0111i tu\u1ea7n c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, H\u1ee9a, Th\u00e1i, D\u0129nh, T\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1eb7ng, \u0110\u01b0\u1eddng, Nh\u1eef, khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n kh\u1ea9n hoang, l\u1ea5y \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Tuy\u1ec3n, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ph\u00f3. Tuy\u1ec3n, L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f3 th\u00e0nh, xin b\u00e3i b\u1ecf. Th\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebfn n\u00f4ng, v\u1eabn h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u0129nh ti\u1ebfp t\u1ee5c lo li\u1ec7u. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Tam ty cho r\u1eb1ng hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u ti\u1ec1n quan, v\u1ea1n nh\u1ea5t g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, l\u1ee5t l\u1ed9i, e r\u1ed3i s\u1ebd m\u1ea5t m\u00e1t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c T\u0129nh l\u00e0m Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu th\u00e1ng 8, nay ghi chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u00e2n l\u1ec5 t\u1ebf giao, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u00e8n t\u00f9y \u00fd \u0111\u1ecbnh cao th\u1ea5p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng \u01b0a th\u00edch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 thanh nh\u00e0n \u1edf \u0111\u00e0i, t\u1ec9nh; c\u00f2n k\u1ebb b\u1ecb \u00f4ng gh\u00e9t ho\u1eb7c kh\u00f4ng quen bi\u1ebft th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean theo th\u1ee9 t\u1ef1. T\u1ea3 th\u00f4ng ph\u00e1n, T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng ch\u00e2u l\u00e0 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00e0m Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u1ea3ng ch\u00e2u t\u1ea3 th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n Ph\u00f9ng Ch\u1eedng chuy\u1ec3n Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang (Nguy\u00ean v\u0103n 'Qu\u1ea3ng ch\u00e2u' vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u1ea3ng xuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i)\" id=\"return-footnote-165-11\" href=\"#footnote-165-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, c\u00f2n H\u1eefu th\u00f4ng ph\u00e1n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 B\u00e0nh Duy Ti\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.<\/p>\n<p>Ph\u00f9ng Ch\u1eedng v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, n\u00ean b\u1ecb \u00f4ng \u1ee9c ch\u1ebf. B\u00e0nh Duy Ti\u1ebft t\u1ef1 ngh\u0129 m\u00ecnh v\u1ed1n d\u01b0\u1edbi Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, n\u00ean trong t\u1edd t\u1ea5u v\u1eabn vi\u1ebft t\u00ean nh\u01b0 c\u0169, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u1ed5i gi\u1eadn, d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed c\u1ee7a Trung th\u01b0 \u0111\u01b0a Duy Ti\u1ebft l\u00ean tr\u00ean Ch\u1eedng. \u00d4ng nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch ph\u1ea1t Ch\u1eedng, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n truy x\u00e9t t\u1ed9i. Ch\u1eedng t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng ng\u00e0y xem x\u00e9t v\u1ea1n vi\u1ec7c, h\u00e1 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n nh\u1ecf n\u00e0y? Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u1ed9ng quy\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> B\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb k\u1ec3 t\u1ed9i, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i \u1edf L\u0129nh Nam kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u1ea1i \u0111\u00f3ng k\u00e8m tr\u00e1t t\u1eed c\u1ee7a Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u0129nh Nam \u0111\u00f4ng l\u1ed9 l\u00e0 Khang Ti\u1ec5n c\u0169ng d\u00e2ng t\u1ea5u, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e3 \u0110oan, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh \u0111\u1ec1u do Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ti\u1ebfn c\u1eed, \u0110oan nh\u1edb \u01a1n, K\u1ef5 xu n\u1ecbnh Chu\u1ea9n, X\u01b0\u01a1ng Linh nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i Chu\u1ea9n, n\u00ean \u00f4ng ta m\u1eb7c s\u1ee9c l\u00e0m b\u1eeba, ph\u00e1 n\u00e1t ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do Chu\u1ea9n g\u00e2y ra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i gi\u1eadn, nh\u00e2n l\u00fac Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111ang t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, li\u1ec1n tri\u1ec7u L\u00e3 \u0110oan \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch c\u1ee9. \u0110oan t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ed5 d\u1ee5ng, gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m chuy\u00ean quy\u1ec1n, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 do Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m. Chu\u1ea9n t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c t\u1ef1 ph\u1ee5, b\u1ecdn th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n tranh c\u00e3i, s\u1ee3 t\u1ed5n h\u1ea1i qu\u1ed1c th\u1ec3.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ea1y t\u1ea1 xin t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, Trung th\u01b0 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfp \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ea7n m\u01b0\u1ee3n danh \u0111\u1ec3 uy ph\u1ee5c thi\u00ean h\u1ea1. Tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, Tri\u1ec7u Ph\u1ed5 \u1edf Trung th\u01b0, \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfp c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n h\u01a1n c\u1ea3 s\u1eafc m\u1ec7nh, sau c\u0169ng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, nay sao l\u1ea1i d\u00f9ng tr\u00e1t t\u1eed? Tr\u00e1t t\u1eed v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfp ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00e1c nhau ch\u00fat \u00edt m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Tr\u00e1t t\u1eed l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u00e1t t\u1eed l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0 (Nguy\u00ean v\u0103n 'khi\u1ec3n' vi\u1ebft l\u00e0 'Bi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i)\" id=\"return-footnote-165-12\" href=\"#footnote-165-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh \u0111\u00f4 c\u00f3 ph\u00f9 thi\u1ebfp, quan th\u00edch, n\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n v\u0103n b\u1ea3n ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb nay, vi\u1ec7c l\u1edbn<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb nay, vi\u1ec7c l\u1edbn (Nguy\u00ean v\u0103n 's\u1ef1' vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t s\u1eeda l\u1ea1i)\" id=\"return-footnote-165-13\" href=\"#footnote-165-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1eafc m\u1ec7nh. C\u00f2n tr\u00e1t t\u1eed, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u xin, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u1ed1 c\u00e1o, Chu\u1ea9n c\u00e3i r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f9ng L\u00e3 \u0110oan b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu tranh c\u00e3i \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1eadt l\u00e0 m\u1ea5t th\u1ec3 th\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p ch\u00ednh.&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n v\u1eabn c\u1ed1 tranh c\u00e3i. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n \u0111\u00e3 ch\u00e1n Chu\u1ea9n, b\u00e8n than: <i>&#8220;Chim chu\u1ed9t c\u00f2n bi\u1ebft \u00fd ng\u01b0\u1eddi, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi?&#8221;<\/i> H\u00f4m sau, Chu\u1ea9n \u00f4m s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a Trung th\u01b0, b\u00e0n ph\u1ea3i tr\u00e1i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng kh\u00f4ng vui, b\u00e8n b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng, r\u1ed3i cho ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ti\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi Cao Ly, theo h\u1ecdc t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, n\u0103m th\u1ee9 5 ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129. \u00d4ng l\u00e0m quan n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed gi\u1eef ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. Ch\u1eedng, ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan, \u00f4ng kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c, t\u1eebng xin c\u1eed s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 \u0111inh \u1ea9n l\u1eadu kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9, c\u1ea3i c\u00e1ch s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111inh \u0111i\u1ec1n, v\u00e0 b\u00e0n v\u1ec1 ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c. \u00d4ng c\u00f2n d\u00e2ng s\u00e1ch <i>&#8220;Phi\u00ean Ngu K\u1ef7 D\u1ecb T\u1eadp&#8221;<\/i>. Vua mu\u1ed1n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1, nh\u01b0ng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a Ch\u1eedng, n\u00ean chuy\u1ec3n \u00f4ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u00e3ng, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Qu\u1ea3ng. Sau khi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Ch\u1eedng xin \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba v\u00ec m\u1eb9 m\u1ea5t, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Giang.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u1eedng: Ch\u1eedng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan, sau khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e3 d\u00e2ng s\u1edb h\u01a1n m\u01b0\u1eddi vi\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"'sau khi \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1ee9c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 285, 'Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-14\" href=\"#footnote-165-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, Th\u00e1i T\u00f4ng mu\u1ed1n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1, nh\u01b0ng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. X\u00e9t r\u1eb1ng Ch\u1eedng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan v\u00e0o m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 2 ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a<a class=\"footnote\" title=\"'gi\u00e1ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'xu\u1ea5t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/8-9, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 285, b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-15\" href=\"#footnote-165-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m th\u1ee9 5 m\u1edbi tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, Th\u00e1i T\u00f4ng mu\u1ed1n tri\u1ec7u Ch\u1eedng nh\u01b0ng ch\u1ec9 cho th\u0103ng ch\u1ee9c nh\u1ecf, r\u1ed3i l\u1ea1i gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00fac \u0111\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 \u1edf trong tri\u1ec1u. Ch\u1eedng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110oan h\u01a1n b\u1ed1n n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"'h\u01a1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'tr\u01b0\u1edbc', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-16\" href=\"#footnote-165-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y vi\u1ec7c \u00f4ng t\u00e2u ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1edb d\u00e2ng ngay khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn. Nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 7 nhu\u1eadn, c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u thi\u1ebfu h\u01a1n 50 ch\u1ee9c li v\u1ee5 quan, chi\u1ebfu ch\u1ec9 sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba L\u00fd Ch\u00ed c\u00f9ng 83 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 quan l\u1ea1i trong ph\u1ee7, c\u1eed ng\u01b0\u1eddi li\u00eam khi\u1ebft, c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"'c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu ch\u1eef 'c\u00f3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/7 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-17\" href=\"#footnote-165-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[10] Vua n\u00f3i v\u1edbi Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n t\u1eed v\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau. Qu\u00e2n t\u1eed c\u1ea9n tr\u1ecdng, ch\u00fa tr\u1ecdng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u khu\u1ea5t t\u1ea5t, gi\u1eef g\u00ecn danh ti\u1ebft, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i trong m\u1ecdi ho\u00e0n c\u1ea3nh. Ti\u1ec3u nh\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, b\u00ean trong m\u1ec1m y\u1ebfu, b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee9ng r\u1eafn, d\u00f9 kh\u00e9o n\u00f3i v\u1ec1 trung t\u00edn nh\u01b0ng h\u00e0nh vi l\u1ea1i l\u1ec7ch l\u1ea1c, n\u00ean kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1eadt gi\u1ea3, nh\u01b0ng l\u00e2u ng\u00e0y \u1eaft s\u1ebd b\u1ea1i l\u1ed9. Khi l\u00e0m quan, tham \u00f4 c\u1ee7a c\u1ea3i, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00ecnh ph\u1ea1t, \u0111\u1ebfn khi tang v\u1eadt b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n, d\u00f9 b\u1ecb ti\u1ec3u l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1eef c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed5 th\u1eb9n c\u00fai \u0111\u1ea7u c\u1ea7u xin tha th\u1ee9. Nh\u01b0 Ti\u1ebft Tr\u00ed Chu, l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed, tr\u00f4ng coi ch\u00e2u V\u1ee5, ch\u00ednh s\u1ef1 d\u1ef1a v\u00e0o h\u1ed1i l\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng l\u1ee5a l\u00e0, Tr\u00ed Chu thu gom kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00e1n, d\u00e2n ch\u00e2u g\u1ecdi l\u00e0 \u2018La \u0111oan c\u00f4ng\u2019, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft c\u00e1ch tr\u1ecb d\u00e2n c\u1ee7a h\u1eafn. C\u00e1c khanh gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, nay l\u1ec7nh cho tri\u1ec1u th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'Tri\u1ec1u th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-18\" href=\"#footnote-165-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e3 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, l\u00e0m sao c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i?&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ghi ng\u00e0y Canh T\u00fd th\u00e1ng b\u1ea3y, nay ghi sau ph\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ea7u ban ch\u1ea7u, gi\u1eef \u1ea5n. C\u00e1c ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang, sau h\u00e0ng Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u1ed1c s\u1ef1 qu\u00e2n c\u01a1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1eddng; vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng, k\u00fd s\u1eafc, \u0111\u1ec1u theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 s\u00e1u m\u00e0 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 B\u1ea1ch Th\u1eeba Du\u1ec7 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m may m\u1eb7c do tam ty s\u1ea3n xu\u1ea5t, th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thi\u1ebfu h\u1ee5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vua nh\u00ecn c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho tam ty, m\u1ed7i d\u1ecbp \u0110oan Ng\u1ecd, \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng v\u00e0 ng\u00e0y sinh th\u1ea7n, c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m may m\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t theo t\u1eebng \u0111\u1ee3t, nh\u01b0 v\u1eady vi\u1ec7c ki\u1ec3m k\u00ea c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh ngay t\u1ee9c kh\u1eafc, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 cho gian l\u1eadn ph\u00e1t sinh. Nay tam ty g\u1ed9p l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ee3t, l\u00e0 v\u00ec sao?&#8221;<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i ti\u1ebfp: <i>&#8220;Vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng qu\u1ea3n l\u00fd. Nay tam ty ch\u1ec9 mu\u1ed1n t\u0103ng th\u00eam c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n gian l\u1eadn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e0ng nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u00ec gian l\u1eadn c\u00e0ng ph\u00e1t sinh. Tr\u1eabm mu\u1ed1n h\u1ee3p nh\u1ea5t tam ty l\u00e0m m\u1ed9t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u1ed9t vi\u00ean quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m b\u1edbt c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 C\u00e2u vi\u1ec7n, Ma kh\u00e1m, L\u00ed khi\u1ebfm, B\u1eb1ng do, Chi thu, H\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, n\u00ean sai Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 b\u00e0n xem vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 kh\u1ea3 thi hay kh\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1eadc minh qu\u00e2n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, tuy ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u00f3 kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u1ecb an \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m h\u1ecd, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n. Qu\u1ed1c gia ta k\u1ebf th\u1eeba sau th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i, tr\u0103m vi\u1ec7c suy \u0111\u1ed3i. Tam ty n\u1eafm gi\u1eef vi\u1ec7c k\u1ebf ho\u1ea1ch qu\u1ed1c gia, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 th\u1eadn tr\u1ecdng ph\u00f2ng ng\u1eeba, n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt s\u1ef1 r\u01b0\u1eddm r\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, th\u00ec r\u1ea5t h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u1ed5 x\u01b0a.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf, Tr\u1ea7n Th\u1ee9 v\u00e2ng chi\u1ebfu d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng l\u00e3nh th\u1ed5 ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf r\u1ed9ng, t\u00e0i v\u1eadt v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, trong ba ty <i>(Tam ty)<\/i>, s\u1ed5 s\u00e1ch ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e0ng nghi\u00eam kh\u1eafc, quan vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ec9 lo s\u1eeda l\u1ed7i kh\u00f4ng k\u1ecbp. N\u1ebfu nh\u01b0 m\u1ed7i b\u1ed9 trong ba ty \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee7 ty, vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i kh\u00f4ng kh\u00f3, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng. Vi\u1ec7c l\u00e0m xong, l\u1ed7i \u00edt, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n l\u00f2ng tr\u00ean, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t trong l\u00fac n\u00e0y. C\u00f2n C\u00e2u vi\u1ec7n v\u00e0 Ma kh\u00e1m hai ty, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ecdng y\u1ebfu trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba. L\u00fd khi\u1ebfm v\u00e0 B\u1eb1ng do hai ty, tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u01b0ng t\u1eeb khi vi\u1ec7c n\u1ee3 n\u1ea7n m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1, gi\u1ea5y t\u1edd t\u1ea3n m\u00e1t, n\u00ean \u0111\u1eb7t ra hai ty n\u00e0y \u0111\u1ec3 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u00e1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 quy c\u1ee7, vi\u1ec7c n\u1ee3 n\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 danh ti\u1ebfng x\u1ea5u, gi\u1ea5y t\u1edd \u00edt b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf: Ch\u1eef 'tr\u1eeb' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 267, 'Tr\u1ea7n Th\u1ee9 truy\u1ec7n' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-19\" href=\"#footnote-165-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu hai ty c\u00f9ng giao cho m\u1ed9t quan, v\u1eeba li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed c\u1ee7a m\u1ed9t vi\u00ean ph\u00e1n quan. Vi\u1ec7c ch\u1ee7 qu\u1ea3n chi thu, t\u1eeb l\u00e2u do t\u1eeb Kinh \u0111\u00f4 ph\u00e2n ph\u1ed1i t\u00e0i v\u1eadt, chuy\u1ec3n v\u1eadn ra ngo\u00e0i, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecf \u0111i, vi\u1ec7c kia th\u00eam v\u00e0o, ki\u1ec3m tra ch\u1eadm tr\u1ec5 g\u00e2y c\u1ea3n tr\u1edf, n\u00ean quan l\u1ea1i \u1edf Kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra ty n\u00e0y \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t, m\u1ed7i khi chi ph\u00e1t v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ee7a quan, li\u1ec1n c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t s\u1ed5 s\u00e1ch ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, khi thu h\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y t\u1edd<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u00e1o' nguy\u00ean l\u00e0 'san', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-165-20\" href=\"#footnote-165-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, li\u1ec1n g\u1ea1ch b\u1ecf s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch l\u00e0m h\u1ee3p l\u00fd. C\u00f2n H\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng ty g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1ea1m \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd c\u00e1c kho\u1ea3n c\u0169, khi kho\u1ea3n m\u1ee5c h\u1ebft th\u00ec ty n\u00e0y t\u1ef1 b\u00e3i b\u1ecf. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ty l\u00e0 do ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra, nh\u1eb1m th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c b\u1ecf d\u1edf c\u1ee7a ba ty, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c ty kh\u00e1c d\u00e1m b\u00e0n b\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Ba ty l\u00e0 \u0110\u00f4 b\u1eb1ng do ty v\u00e0 L\u00fd khi\u1ebfm ty n\u00ean h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t, c\u1eed quan ki\u00eam nhi\u1ec7m. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u01a1i c\u00f2n n\u1ee3 v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ee7a quan, l\u1ec7nh cho ba ty t\u1eebng b\u1ed9 qu\u1ea3n l\u00fd thu n\u1ea1p, L\u00fd khi\u1ebfm ty ch\u1ec9 t\u1ed5ng h\u1ee3p s\u1ed1 n\u1ee3 v\u00e0 gi\u00e1m s\u00e1t. B\u00e3i b\u1ecf \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ty.&#8221;<\/i> C\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u theo t\u1ea5u c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ee9.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u1ea3n t\u00ednh kh\u00f4ng a dua xu n\u1ecbnh. M\u1ed7i khi v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u00e2u vi\u1ec7c, n\u1ebfu Vua ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch. Th\u1ee9 li\u1ec1n thu m\u00ecnh l\u1ea1i, l\u00f9i \u0111\u1ebfn s\u00e1t t\u01b0\u1eddng, d\u1ef1a v\u00e0o v\u00e1ch m\u00e0 \u0111\u1ee9ng, nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 dung th\u00e2n. \u0110\u1ee3i khi \u00fd Vua h\u01a1i ngu\u00f4i, \u00f4ng l\u1ea1i ti\u1ebfn l\u00ean, ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef nguy\u00ean l\u1eddi t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng h\u1ec1 thay \u0111\u1ed5i, c\u00f3 khi l\u1eb7p l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Vua th\u1ea5y \u00f4ng trung th\u1ef1c, n\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nghe theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u00f4ng. Vua t\u1eebng ng\u1ef1 b\u00fat \u0111\u1ec1 tr\u00ean c\u1ed9t \u0111i\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00e2n Di\u00eam Thi\u1ebft Tr\u1ea7n Th\u1ee9.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi ta b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng ch\u1ee9c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u x\u1ebfp Th\u1ee9 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n kh\u00e1c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Th\u00e1ng 8, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan d\u1eabn \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Tuy\u00ean Th\u00e0nh Cao Hu\u1ec7 Li\u00ean v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 Vua tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan. Vua mu\u1ed1n l\u00e0m trong s\u1ea1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean \u0111\u00edch th\u00e2n ch\u1ecdn l\u1ef1a quan l\u1ea1i. Nh\u1eefng ai c\u00f3 c\u00f4ng lao m\u00e0 kh\u00f4ng v\u01b0\u1edbng t\u01b0 l\u1ee3i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[14] Giang, Ho\u00e0i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 39 t\u00ean bu\u00f4n l\u1eadu mu\u1ed1i, gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Vua tha h\u1ebft, r\u1ed3i quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y lang thang ngo\u00e0i s\u00f4ng h\u1ed3, t\u1eadp qu\u00e1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eb7ng nh\u1ecdc. C\u00f3 th\u1ec3 gom h\u1ecd th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n, d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u00e8o thuy\u1ec1n, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 B\u00ecnh H\u00e0.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[15] Th\u00e1ng 9, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng, th\u1ee5y l\u00e0 Hu\u1ec7 An T\u1ed1ng K\u1ef3 qua \u0111\u1eddi. K\u1ef7 h\u1ecdc v\u1ea5n tuy th\u00f4 s\u01a1 nh\u01b0ng kh\u00e9o \u0103n n\u00f3i, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00f4ng th\u1ea1o v\u1ec1 thu\u1eadt tr\u1ecb quan. Khi \u1edf t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, m\u1ed7i khi c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 xin vi\u1ec7c, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng th\u1eebng b\u00e1c b\u1ecf, n\u00ean m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, h\u00e0nh dinh H\u1ea1 Ch\u00e2u, Di\u00ean Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hai l\u1ed9 h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c \u1edf \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5.000 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng V\u1ecb M\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"V\u1ecb M\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7, nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Xa ch\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8-19 v\u00e0 14-14 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-21\" href=\"#footnote-165-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, Ng\u1eadt La ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u00f9ng 27 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c 2.000 con ng\u1ef1a, v\u1ea1n b\u1ed9 kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p. Th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1eb7c L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ea1y tr\u1ed1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ph\u00e2n chia c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p: L\u00fd K\u1ebf Long t\u1eeb Ho\u00e0n ch\u00e2u, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tri\u1ec7u t\u1eeb Di\u00ean ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau t\u1eeb H\u1ea1 ch\u00e2u, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, Dung ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi D\u0129nh Xuy\u00ean l\u00e0 \u0110inh H\u00e3n t\u1eeb Kh\u00e1nh ch\u00e2u, T\u00e2y kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, C\u1ea9m ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u00c2n t\u1eeb L\u00e2n ch\u00e2u <a class=\"footnote\" title=\"'L\u00e2n ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Phu ch\u00e2u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c quy\u1ec3n 79, T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu \u2013 Binh 8.19, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1, T\u1ed1ng S\u1eed quy\u1ec3n 484 \u2013 H\u1ea1 Qu\u1ed1c Truy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-165-22\" href=\"#footnote-165-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>. T\u1ed5ng c\u1ed9ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u00d4 Tr\u00ec, B\u1ea1ch Tr\u00ec, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c Vua b\u00e0y s\u1eb5n m\u01b0u k\u1ebf.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 \u00c2n l\u00e0 con c\u1ee7a L\u1ec7nh \u0110\u1ea1c.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Ng\u00e2n H\u1ea1 Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u01b0 B\u00e2n xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, kh\u1ea9n kho\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di <a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di' trong T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1ecd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di'\" id=\"return-footnote-165-23\" href=\"#footnote-165-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, ng\u1ef1a kho\u1ebb, qu\u00e2n thi\u1ec7n chi\u1ebfn, \u0111i l\u1ea1i v\u00f4 \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu thua li\u1ec1n ch\u1ea1y sang n\u01a1i kh\u00e1c. Giao chi\u1ebfn nhanh ch\u00f3ng tr\u00ean sa m\u1ea1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a qu\u00e2n ta. Chi b\u1eb1ng ki\u00ean c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7 Linh ch\u00e2u, t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba, r\u1ed3i \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n. N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u1ebfn, h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh c\u1ea3 \u0111\u1ea7u l\u1eabn \u0111u\u00f4i, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh hao ph\u00ed v\u00f4 \u00edch, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecf l\u1ee1 k\u1ebf s\u00e1ch gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe, c\u1ea3i nh\u1eadm B\u00e2n l\u00e0m Ho\u00e0n Kh\u00e1nh Ki\u1ec1m h\u1ea1t, d\u1eabn ba v\u1ea1n qu\u00e2n l\u00e0m ti\u00ean phong cho K\u1ebf Long.<\/p>\n<p>B\u00e2n b\u1ea3o K\u1ebf Long: <i>&#8220;T\u1eeb Linh Ch\u00e2u \u0111i t\u1edbi \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, ph\u1ea3i h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1c \u0111\u00e0'.\" id=\"return-footnote-165-24\" href=\"#footnote-165-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 m\u1ea5t m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> K\u1ebf Long b\u00e8n sai em l\u00e0 K\u1ebf H\u00f2a ch\u1ea1y tr\u1ea1m t\u00e2u l\u00ean: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng X\u00edch Trung xa v\u00f2ng v\u00e8o v\u00e0 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u01b0\u1eddng X\u00edch Trung xa v\u00f2ng v\u00e8o v\u00e0 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, 'h\u1ed3i vi\u1ec5n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ee9 bi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8.19 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-165-25\" href=\"#footnote-165-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, xin t\u1eeb Thanh C\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7p ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean, kh\u00f4ng k\u1ecbp c\u1ee9u vi\u1ec7n Linh Ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Vua gi\u1eadn, tri\u1ec7u K\u1ebf H\u00f2a v\u00e0o \u0111i\u1ec7n, h\u1ecfi r\u1eb1ng: <i>&#8220;Anh ng\u01b0\u01a1i nh\u01b0 th\u1ebf, \u1eaft s\u1ebd h\u1ecfng vi\u1ec7c c\u1ee7a ta.&#8221;<\/i> B\u00e8n vi\u1ebft m\u1ea5y b\u1ee9c th\u01b0 tr\u00e1ch m\u1eafng K\u1ebf Long, sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 Chu O\u00e1nh L\u00f4 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh \u0111\u1ed1c th\u00fac. O\u00e1nh t\u1edbi n\u01a1i, K\u1ebf Long \u0111\u00e3 t\u00f9y c\u01a1 ph\u00e1t binh, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n K\u1ebf Long c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n \u0110inh H\u00e3n h\u1ee3p binh, h\u00e0nh qu\u00e2n h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y kh\u00f4ng g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, b\u00e8n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u00c2n th\u1ea5y gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n b\u1ed9. <i>(B\u1ea3n b\u1ed9 kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u00e0o, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i> Ch\u1ec9 c\u00f3 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tri\u1ec7u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, \u0111\u00e1nh nhau h\u01a1n ch\u1ee5c tr\u1eadn l\u1edbn nh\u1ecf, tuy th\u1eafng nhi\u1ec1u nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00fang h\u1eb9n, qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u1eef 's\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8.19, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-26\" href=\"#footnote-165-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3 con V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau l\u00e0 \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y tu\u1ed5i, l\u00e0m ti\u00ean phong, ch\u1ec9 huy m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Thi\u1ebft M\u00f4n Quan, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ba \u0111\u1ea7u, b\u1eaft gi\u1eef gia s\u00fac k\u1ec3 h\u00e0ng v\u1ea1n. Khi ti\u1ebfn qu\u00e2n t\u1edbi \u00d4, B\u1ea1ch Tr\u00ec, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch r\u1ea5t m\u1ea1nh, Si\u00eau kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng xin th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, chuy\u1ec3n chi\u1ebfn ba ng\u00e0y. Khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch r\u00fat lui, \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n v\u1ec1 qua ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u1eaft s\u1ebd lo\u1ea1n.&#8221;<\/i> B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n c\u00e1ch H\u1ea1 Ch\u00e2u n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ch\u1eb7n tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 hi\u1ec3m, h\u1ea1 l\u1ec7nh: <i>&#8220;Ai d\u00e1m l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u!&#8221;<\/i> To\u00e0n qu\u00e2n nghi\u00eam ch\u1ec9nh, Si\u00eau c\u0169ng d\u1eebng ng\u1ef1a. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch theo \u0111u\u00f4i ph\u00eda sau, nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u1ed9i ng\u0169 nghi\u00eam ch\u1ec9nh, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, Si\u00eau v\u1ed7 l\u01b0ng con m\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecd V\u01b0\u01a1ng c\u00f3 con trai r\u1ed3i!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Si\u00eau v\u00e0 ch\u01b0 t\u01b0\u1edbng v\u1eeba \u0111\u1ebfn s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh, ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc kh\u00f4 c\u1ea1n, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00e1t khao, quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng T\u01b0\u01a1ng s\u1eed kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u1ed9t ngh\u00ecn c\u00e1i cu\u1ed1c l\u1edbn \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh \u0111\u00e0o gi\u1ebfng, qu\u00e2n s\u0129 nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u.<\/p>\n<p>[17] Vua ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 trao ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft duy\u1ec7t binh \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, b\u00e0y tr\u1eadn theo h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng, r\u00e8n luy\u1ec7n k\u1ef9 n\u0103ng \u0111\u00e2m ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eafn cung, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra l\u1ec7nh trang b\u1ecb nhi\u1ec1u n\u1ecf m\u1ea1nh. Khi g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u00e0y tr\u1eadn, v\u1ea1n cung t\u00ean c\u00f9ng b\u1eafn, gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi th\u1ed1 k\u1ef9 n\u0103ng, ch\u1ec9 v\u1eeba b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan ch\u1ea1y. T\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi s\u00e1u tr\u1eadn \u0111\u00e1nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang, thi\u00eau h\u1ee7y ho\u00e0n to\u00e0n. Trong s\u1ed1 gi\u1eb7c, nh\u1eefng k\u1ebb gi\u00e0 y\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c, K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u1ec1u ch\u00f4n v\u00f9i trong c\u00e1t, ch\u1ec9 l\u1ed9 \u0111\u1ea7u ra, b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi ng\u1ef1a ch\u1ebft qu\u00e1 n\u1eeda, kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1ed5i.&#8221;<\/i> Ng\u01b0\u1eddi Di g\u1ecdi s\u1ed1ng l\u00e0 <i>&#8220;ho\u00e1&#8221;<\/i>, \u00fd n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n quay l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Ph\u00f3 Ti\u1ec1m r\u1eb1ng: <i>&#8220;Chuy\u1ebfn h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m giao chi\u1ebfn v\u00e0 r\u00fat qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang nh\u01b0 d\u1ef1 t\u00ednh, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n tu\u00e2n theo ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, khi\u1ebfn gi\u1eb7c n\u00e0y tr\u1ed1n tho\u00e1t. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e0n s\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m. Khi qu\u00e2n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0o kho\u1ea3ng h\u1ea1 thu, th\u1eddi ti\u1ebft n\u00f3ng b\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, Tr\u1eabm t\u1ef1 m\u00ecnh t\u00ednh to\u00e1n, ch\u01b0a t\u1eebng ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Ph\u00e0m l\u00e0 h\u00e0nh qu\u00e2n b\u00e0y tr\u1eadn, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn th\u1eadn tr\u1ecdng, d\u00f9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m d\u1eabn v\u00e0i ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch g\u00ec, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n \u0111\u1ed9i ng\u0169. Tr\u1eabm lu\u00f4n nghi\u00eam kh\u1eafc c\u1ea3nh c\u00e1o, k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng ai d\u00e1m khinh su\u1ea5t. B\u00e0y tr\u1eadn l\u00e0 \u0111\u1ea1i ph\u00e1p c\u1ee7a binh gia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 suy x\u00e9t, k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n d\u00e1m b\u00e0n lu\u1eadn nh\u1eb9 nh\u00e0ng, th\u1eadt kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p. Tr\u1eabm t\u1ef1 v\u1ebd tr\u1eadn \u0111\u1ed3 giao cho V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau, ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem. Khi Si\u00eau tr\u1edf v\u1ec1, khanh c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ed3 xem.&#8221;<\/i> Ti\u1ec1m b\u00e1i t\u1ea1 r\u1ed3i lui.<\/p>\n<p>[18] L\u00fac \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai n\u0103m t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t qu\u00e2n, V\u1ec7 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng L\u00fd Tr\u1ecdng Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 c\u1ee7a tr\u1ea1i Tr\u1ecdc Lu\u00e2n, thu\u1ed9c l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, b\u00e8n t\u00e2u: <i>&#8220;Gi\u1eb7c c\u01b0 tr\u00fa n\u01a1i sa m\u1ea1c, theo ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ed3ng c\u1ecf \u0111\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i, r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i cho vi\u1ec7c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. H\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f3 l\u1ee3i th\u00ec ti\u1ebfn, kh\u00f4ng l\u1ee3i th\u00ec r\u00fat. Nay n\u0103m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u00f9ng ti\u1ebfn v\u00e0o, ch\u00fang nghe tin binh l\u1ef1c l\u1edbn, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd kh\u00f4ng giao chi\u1ebfn m\u00e0 t\u00ednh k\u1ebf r\u00fat xa. N\u1ebfu ta \u0111u\u1ed5i theo th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ef1a thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u1ebfu c\u1ed1 th\u1ee7 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec ki\u00ean c\u1ed1. Gi\u1eb7c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, b\u1ecdn th\u1ea7n c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ec3 g\u1eb7p B\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i \u00fd ki\u1ebfn \u1ea5y, ban cho \u00f4ng thanh ki\u1ebfm ng\u1ef1 d\u1ee5ng, l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 an \u1ee7i v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng. Sau \u0111\u00f3, qu\u1ea3 nhi\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1edbn, Tr\u1ecdng Qu\u00fd tr\u1edf v\u1ec1. Vua nh\u1edb l\u1ea1i l\u1eddi \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u00e8n phong l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 c\u1ee7a T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i.<\/p>\n<p><i>(Tr\u1ecdng Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 su\u00fd T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y. Nay ghi th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu nh\u00e2n d\u1ecbp ti\u1ebft Th\u1ecd Ninh, ban cho c\u00e1c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, quan L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n nh\u00e2n d\u1ecbp ng\u00e0y sinh th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd xa \u0111\u1ec3 xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ea1n ch\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i con ch\u00e1u ho\u1eb7c anh em ru\u1ed9t th\u00ec ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho Ki\u1ebfn ch\u00e2u h\u00e0ng n\u0103m ti\u1ebfn c\u1ed1ng tr\u00e0 Long Ph\u1ee5ng<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu Ki\u1ebfn ch\u00e2u tu\u1ebf c\u1ed1ng Long Ph\u1ee5ng tr\u00e0: 'Ki\u1ebfn ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Di\u00ean ch\u00e2u', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t Di\u00ean ch\u00e2u th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t tr\u00e0, trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n 2 ghi l\u00e0 Ki\u1ebfn ch\u00e2u, v\u00e0 quy\u1ec3n 29, ph\u1ea7n 1 c\u0169ng ghi r\u1eb1ng tr\u00e0 Long Ph\u1ee5ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, thu\u1ed9c lo\u1ea1i tr\u00e0 Ki\u1ebfn. T\u1ed1ng b\u1ea3n l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c.\" id=\"return-footnote-165-27\" href=\"#footnote-165-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi phu nghi\u1ec1n tr\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea1o s\u1ea1ch r\u00e2u t\u00f3c, t\u1eeb nay ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ed9i kh\u0103n, r\u1eeda s\u1ea1ch tay, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o m\u1edbi s\u1ea1ch s\u1ebd. N\u1ebfu k\u1ebb l\u1ea1i n\u00e0o d\u00e1m vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i<a class=\"footnote\" title=\"'K\u1ebb l\u1ea1i d\u00e1m vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i': ch\u1eef 'l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'canh', d\u1ef1a theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n 2 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-28\" href=\"#footnote-165-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[21] Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean cho x\u01b0\u1edfng \u0111\u00fac ti\u1ec1n m\u1edbi \u1edf Tr\u00ec ch\u00e2u l\u00e0 V\u0129nh Phong gi\u00e1m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nhi\u00eau ch\u00e2u c\u00f3 V\u0129nh B\u00ecnh gi\u00e1m, nh\u01b0ng th\u1ee3 v\u00e0 binh l\u00ednh qu\u00e1 \u0111\u00f4ng m\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ed3ng thi\u1ebfc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng xin chia m\u1ed9t n\u1eeda th\u1ee3, l\u1eadp th\u00eam gi\u00e1m \u1edf Tr\u00ec ch\u00e2u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u00fac m\u1edbi.<\/p>\n<p>M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi H\u1ee3p Ph\u00ec. Ban \u0111\u1ea7u \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do m\u00e0 m\u1ea5t ti\u1ec1n c\u00f4ng, t\u1ecbch thu t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, v\u1ee3 con b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. L\u01b0\u1ee3ng tha cho h\u1ecd ra v\u1ec1, h\u1eb9n th\u1eddi h\u1ea1n tr\u1ea3 n\u1ee3, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng, h\u1ecd \u0111\u00e3 n\u1ed9p \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u1ee3. La X\u1eed \u01af\u1edbc \u0111i s\u1ee9 Giang \u0110\u00f4ng, nghe ti\u1ebfng v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb nh\u1eadm c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng, ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ed9c ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u1ee9c t\u1ea1p, t\u1eeb Ph\u00fac ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m \u1edf Tam ty \u0111\u00f4 c\u00e2u vi\u1ec7n v\u00e0 Ma kh\u00e1m b\u1eb1ng do ty. M\u1ed9t th\u1eddi gian sau, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nhi\u00eau ch\u00e2u. \u1ede ch\u00e2u c\u00f3 k\u1ebb h\u00e0o c\u01b0\u1eddng h\u1ecd B\u1ea1ch n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a quan l\u1ea1i, t\u1eebng gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i do \u00e2n x\u00e1, c\u00e0ng th\u00eam ng\u1ea1o m\u1ea1n hung h\u00e3n, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n l\u00e0ng. L\u01b0\u1ee3ng ph\u00e1t gi\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, x\u1eed t\u1eed, trong ch\u00e2u \u0111\u1ec1u khi\u1ebfp s\u1ee3 ph\u1ee5c t\u00f9ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Th\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, Ph\u00fac ch\u00e2u kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n m\u00e0 ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty c\u00e2u vi\u1ec7n l\u00e0m m\u1ed9t, giao cho C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Th\u1ee9c chuy\u00ean tr\u00e1ch. Vua tr\u1ef1c ti\u1ebfp ra l\u1ec7nh cho Th\u1ee9c r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a ba ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c, \u0111\u00e1p \u1ee9ng k\u1ef3 v\u1ecdng c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ee9c t\u1eeb l\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ty k\u1ebf, \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u v\u1ec1 nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n trong s\u1ed5 s\u00e1ch, kho\u1ea3n thu\u1ebf ngang tr\u00e1i \u1edf v\u00f9ng Giang, Ho\u00e0i t\u00edch t\u1ee5 t\u1eeb l\u00e2u, n\u1ee3 thu\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u00f4ng t\u00e2u xin mi\u1ec5n gi\u1ea3m, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n cho l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng t\u00e2u tr\u00ecnh nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u, vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"'Ki\u1ec3m hi\u1ec7u' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ch\u01b0\u1edbc b\u00e1c', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 267, 'L\u01b0u Th\u1ee9c truy\u1ec1n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-29\" href=\"#footnote-165-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u1ed1 c\u00e1o, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;L\u01b0u Th\u1ee9c gia truy\u1ec1n&#8217; ghi l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'\u00c1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'C\u1ee9', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-165-30\" href=\"#footnote-165-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>: L\u00fd Duy Thanh l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9, con r\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111\u00e3 l\u1ea5y c\u1eafp s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n, c\u00e1c l\u1ea1i s\u1ee3 Duy Thanh n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. Th\u1ee9c ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u1eed' trong 'Th\u1ee9c ph\u00e1t c\u1eed k\u00ec s\u1ef1' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-31\" href=\"#footnote-165-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>, Duy Thanh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00f4m h\u1eadn; c\u00f2n nh\u1eefng l\u1ea1i s\u1ef1 tham lam, gian x\u1ea3o \u1edf tam ty s\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1eeba \u0111\u1ea3o, gh\u00e9t Th\u1ee9c c\u1ea5m \u0111o\u00e1n vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a h\u1ecd, c\u0169ng \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn, th\u01b0\u1eddng r\u00ecnh r\u1eadp, mu\u1ed1n c\u00f9ng h\u00e3m h\u1ea1i \u00f4ng. Th\u00e1i T\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, m\u1ed7i l\u1ea7n ng\u1ed3i tri\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khen t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean nh\u1eefng l\u1eddi gi\u00e8m pha kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp. Khi Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang, c\u00e1c l\u1ea1i t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng, nh\u01b0ng x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, b\u1ecb ph\u1ea1t ng\u01b0\u1ee3c, Duy Thanh c\u00e0ng th\u00eam t\u1ee9c gi\u1eadn. Th\u1ee9c \u0111\u00e3 minh o\u00e1n, li\u1ec1n ra l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, Duy Thanh b\u00e8n x\u00fai gi\u1ee5c l\u1ea1i s\u1ef1 t\u1ed1 c\u00e1o \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u00e0 v\u00e0o tri\u1ec1u, n\u00ean b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. &#8216;Gia truy\u1ec1n&#8217; v\u00e0 &#8216;B\u1ea3n truy\u1ec1n&#8217; c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o con r\u1ec3 c\u1ee7a Duy Thanh c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c minh o\u00e1n r\u1ed3i, c\u00f2n vi\u1ec7c mi\u1ec5n ch\u1ee9c c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t \u0110inh M\u00e3o, quan ch\u00ednh \u0111\u00f4ng quan ty thi\u00ean D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt<a class=\"footnote\" title=\"D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Gi\u00e1m', trong quy\u1ec3n 41 s\u00e1ch n\u00e0y, v\u00e0o th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1ea3n t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n M\u1eadt'. Tra l\u1ea1i T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 Ng\u1ecdc H\u1ea3i quy\u1ec3n 10, m\u1ee5c 'Ch\u00ed \u0110\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 hi\u1ebfn t\u00e2n l\u1ecbch'; s\u00e1ch 'Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c' c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c) quy\u1ec3n h\u1ea1; c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 70, ph\u1ea7n 'Lu\u1eadt l\u1ecbch ch\u00ed', \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt'. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec7n trong 'T\u1ed1ng s\u1eed'. Nay \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc sau, c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt. Sau \u0111\u00e2y c\u00f9ng.\" id=\"return-footnote-165-32\" href=\"#footnote-165-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a> d\u00e2ng t\u1ea5u, xin th\u00eam 20 n\u0103m ngo\u00e0i 60 n\u0103m Gi\u00e1p T\u00fd trong l\u1ecbch m\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00eam 20 n\u0103m', 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'V\u1eadn l\u1ecbch' quy\u1ec3n 1, m\u1ee5c 6 c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng d\u1eabn theo Ng\u1ecdc H\u1ea3i l\u1ea1i ghi l\u00e0 '60 n\u0103m'.\" id=\"return-footnote-165-33\" href=\"#footnote-165-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng quan h\u1eefu ty x\u1eed l\u00fd, quan ph\u00e1n ty thi\u00ean gi\u00e1m Mi\u00eau Th\u1ee7 T\u00edn c\u00f9ng c\u00e1c quan b\u00e0n lu\u1eadn, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Can chi n\u1ed1i ti\u1ebfp tuy ch\u1ec9 c\u00f3 60, nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u00ednh hai v\u00f2ng Gi\u00e1p T\u00fd, t\u1ea1o th\u00e0nh con s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i k\u1ef3 di\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y n\u0103m sinh c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t sao!&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho h\u1eefu ty, l\u1ea5y 120 n\u0103m Gi\u00e1p T\u00fd l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n cho l\u1ecbch m\u1edbi.<\/p>\n<p>[24] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 S\u00e1ch T\u01b0\u01a1ng, sai L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n Hi\u1ebfn Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ed3 T\u1eafc \u1edf V\u0129nh Khang \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, t\u00ednh to\u00e1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng. T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;Chu\u1ea9n b\u1ecb cho tr\u0103m ng\u00e0y c\u00f2n s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 t\u00ednh m\u1ed9t th\u00e1ng?&#8221;<\/i> T\u01b0\u01a1ng sai T\u1eafc v\u00e0o kinh t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, T\u1eafc \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p h\u1ee3p \u00fd, Vua quay sang t\u1ea3 h\u1eefu n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u00e0o thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i!&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh ghi t\u00ean T\u1eafc v\u00e0o Trung th\u01b0. Khi L\u00fd K\u1ebf Long \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a gi\u1ea3i ng\u0169, T\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u01a1i, h\u1ea7u nh\u01b0 h\u1ecfng vi\u1ec7c c\u1ee7a ta.&#8221;<\/i> K\u1ebf Long l\u1ea1i g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi: <i>&#8220;Qu\u00e2n s\u1eafp ti\u1ebfn s\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> T\u1eafc b\u1ea3o T\u01b0\u01a1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch m\u1ec7t m\u1ecfi mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00f4i, ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u00e1o r\u1eb1ng ta \u0111\u00e3 c\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Qu\u1ea3 nhi\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[25] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, trong 18 ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Ho\u00e0i Nam, c\u1ea5m mu\u1ed1i \u1edf 9 ch\u00e2u, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec kh\u00f4ng. Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1eeb bi\u1ec3n bu\u00f4n mu\u1ed1i, quan ph\u1ee7 thu thu\u1ebf g\u1ea5p \u0111\u00f4i; \u0111\u1ebfn v\u00f9ng c\u1ea5m, gi\u00e1 c\u1ea3 l\u00ean xu\u1ed1ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. D\u00e2n th\u1ea5y mu\u1ed1i bu\u00f4n r\u1ebb n\u00ean ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb mang v\u0169 kh\u00ed \u0111i l\u1ea1i th\u00e0nh gi\u1eb7c. Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung cho r\u1eb1ng lu\u1eadt ph\u00e1p c\u1ea7n th\u1ed1ng nh\u1ea5t, b\u00e8n t\u00e2u xin c\u1ea5m ho\u00e0n to\u00e0n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1eed quan l\u1ea1i ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng Tam ty, Tam ty n\u00f3i kh\u00f4ng n\u00ean. Do\u00e3n Cung ki\u00ean quy\u1ebft xin, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd. Do\u00e3n Cung l\u1ea1i xin cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p kim b\u1ea1ch \u1edf Kinh s\u01b0 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u chi\u1ebft b\u00e1c v\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'chi\u1ebft' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-34\" href=\"#footnote-165-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ea5y tr\u00e0. T\u1eeb \u0111\u00f3, mu\u1ed1i b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n th\u1eadt, tr\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng h\u01a1n 50 v\u1ea1n 8 ngh\u00ecn quan.<\/p>\n<p>[26] L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n t\u00ednh th\u00edch r\u01b0\u1ee3u, l\u00fac m\u1edbi v\u00e0o H\u00e0n l\u00e2m, ng\u00e0y t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u00e3 u\u1ed1ng say kh\u01b0\u1edbt, sau \u0111\u00f3 c\u00e0ng \u0111\u1eafm ch\u00ecm kh\u00f4ng d\u1ee9t. Vua g\u1eb7p ri\u00eang, khuy\u00ean r\u0103n s\u00e2u s\u1eafc, D\u1ecbch Gi\u1ea3n r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft l\u1ea1y t\u1ea1. H\u00f4m sau, l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, Vua t\u1ef1 tay ph\u00ea \u0111\u00e1p \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'l\u1ec7' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-165-35\" href=\"#footnote-165-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i vi\u1ebft hai b\u00e0i th\u01a1 khuy\u00ean r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 c\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u ban cho D\u1ecbch Gi\u1ea3n, b\u1ea3o \u0111\u1ecdc cho m\u1eb9 nghe. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ed7i khi v\u00e0o ch\u1ea7u, kh\u00f4ng d\u00e1m u\u1ed1ng. Nh\u1eefng l\u00fac ngh\u1ec9 \u1edf nh\u00e0, kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u0103m th\u00ec \u0111\u00e3 say r\u1ed3i. Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, D\u1ecbch Gi\u1ea3n m\u1ea5t, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u00ec r\u01b0\u1ee3u m\u00e0 h\u1ecfng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, quan ch\u1ee9c t\u00e2u Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ecf \u0111\u1ed3ng, \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ecf b\u1ea1c, xin \u0111\u1eb7t quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t kh\u00f4ng gi\u1ea5u c\u1ee7a, n\u00ean cho d\u00e2n ch\u00fang c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[28] Theo l\u1ec7 c\u0169, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng tr\u00ean, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 ch\u1ee9c quan. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung H\u1ed3 \u0110\u00e1n \u0111\u1ee9ng tr\u00ean T\u1eeb b\u1ed9 lang trung Ph\u00f9ng Kh\u1edfi, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c quan ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 b\u1ed9 h\u1ea1 c\u00f3 l\u01b0u d\u00e2n ho\u1eb7c thi\u1ebfu s\u00f3t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf t\u1eeb m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ghi v\u00e0o k\u1ebft qu\u1ea3 x\u1ebfp lo\u1ea1i k\u00e9m. L\u1ec7nh cho d\u00e2n gian, c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1ea3i l\u1ee5a d\u1ec7t kh\u00f4ng b\u00e1n ra ch\u1ee3 th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] N\u0103m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, s\u1ed1 h\u1ed9 trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.574.257<a class=\"footnote\" title=\"S\u1ed1 h\u1ed9 trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.574.257. Theo quy\u1ec3n 79 c\u1ee7a 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c', con s\u1ed1 n\u00e0y ghi l\u00e0 4.574.257. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu', ph\u1ea7n Th\u1ef1c H\u00f3a 11-26: N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9 tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.090.504; \u0111\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch l\u00e0 4.132.576. 'T\u1ed1ng S\u1eed', quy\u1ec3n 85, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed c\u0169ng ch\u00e9p: Cu\u1ed1i n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch l\u00e0 4.132.576, gi\u1ed1ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu'. Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng trong s\u00e1ch n\u00e0y ch\u1eef 'ba' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'b\u1ed1n'.\" id=\"return-footnote-165-36\" href=\"#footnote-165-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-165-1\">'H\u00fac ch\u1ec9 nh\u1eadn m\u1ed9t n\u1eeda': ch\u1eef 'H\u00fac' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-165-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-2\">C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 quy\u1ec3n 11, trong b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea9n hoang c\u1ee7a Tr\u1ea7n T\u0129nh, c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. X\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u2018T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu\u2019 c\u00f9ng \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 173, \u2018Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u2019, v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 quy\u1ec3n 4, \u2018\u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o\u2019, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 hai ch\u1eef 'k\u1ef3 d\u01b0'. X\u00e9t theo ngh\u0129a v\u0103n d\u01b0\u1edbi, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean theo b\u1ea3n T\u1ed1ng. <a href=\"#return-footnote-165-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-3\">'Hai ba ch\u00e2u' \u1edf \u0111\u00e2y, \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019 quy\u1ec3n 5, \u2018T\u1ea5u ngh\u1ecb\u2019 quy\u1ec3n 110, ph\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 n\u00f4ng, v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'ba, hai m\u01b0\u01a1i ch\u00e2u'; \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019 ghi l\u00e0 'hai m\u01b0\u01a1i ba ch\u00e2u'; \u2018T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u2019 quy\u1ec3n 19 l\u1ea1i ghi 'hai, ba m\u01b0\u01a1i ch\u00e2u'. X\u00e9t c\u00e2u d\u01b0\u1edbi vi\u1ebft 'ph\u1ea1m vi m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m', th\u00ec ch\u1ed7 n\u00e0y thi\u1ebfu ch\u1eef 'm\u01b0\u1eddi'. <a href=\"#return-footnote-165-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-4\">'Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ea5t \u0111ai khai kh\u1ea9n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u2018Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u2019, \u2018T\u1ed1ng s\u1eed\u2019, \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019, \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-5\">'Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m', l\u1eabn v\u1edbi c\u00e2u tr\u00ean m\u00e0 sai, theo \u2018Tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u2019 v\u00e0 \u2018T\u1ea5u ngh\u1ecb\u2019 quy\u1ec3n 110, ph\u1ea7n v\u1ec1 v\u1ee5 n\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-6\">'C\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn s\u00e2u r\u1ed9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'gi\u1ea3', theo v\u0103n l\u1ec7 c\u00e2u d\u01b0\u1edbi v\u00e0 \u2018Th\u00f4ng kh\u1ea3o\u2019 quy\u1ec3n 4, \u2018\u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o\u2019 m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-7\">C\u00e2u 'd\u0129 k\u00ec th\u00e0nh s\u1ed1 quan b\u1ea1ch h\u1ed9 b\u1ed9' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'th\u00e0nh k\u00ec', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 173 ch\u00ed v\u1ec1 th\u1ef1c ho\u00e1 \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-8\"> 'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ti\u1ec7n nh\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, Th\u00f4ng kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i.  <a href=\"#return-footnote-165-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-9\"> '\u0110\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i \u0111inh, ba m\u01b0\u01a1i \u0111inh l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu 'l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi \u0111inh', ngh\u0129a kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 173, Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed b\u1ed5 sung.  <a href=\"#return-footnote-165-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-10\"> 'Mong ph\u00ea cho th\u1ea7n d\u1eabn n\u0103m ba quan l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu 'ba', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 5, Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 11, Th\u00f4ng kh\u1ea3o quy\u1ec3n 4, \u0110i\u1ec1n ph\u00fa kh\u1ea3o b\u1ed5 sung.  <a href=\"#return-footnote-165-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-11\">Qu\u1ea3ng ch\u00e2u t\u1ea3 th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n Ph\u00f9ng Ch\u1eedng chuy\u1ec3n Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang <i>(Nguy\u00ean v\u0103n 'Qu\u1ea3ng ch\u00e2u' vi\u1ebft l\u00e0 'Qu\u1ea3ng xuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i> <a href=\"#return-footnote-165-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-12\">Tr\u00e1t t\u1eed l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0 <i>(Nguy\u00ean v\u0103n 'khi\u1ec3n' vi\u1ebft l\u00e0 'Bi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i> <a href=\"#return-footnote-165-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-13\">T\u1eeb nay, vi\u1ec7c l\u1edbn <i>(Nguy\u00ean v\u0103n 's\u1ef1' vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t s\u1eeda l\u1ea1i)<\/i> <a href=\"#return-footnote-165-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-14\">'sau khi \u0111\u1ebfn' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u1ee9c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 285, 'Ph\u00f9ng Ch\u1eedng truy\u1ec7n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-15\">'gi\u00e1ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'xu\u1ea5t', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ch\u1ee9c quan 64\/8-9, c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 285, b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-16\">'h\u01a1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'tr\u01b0\u1edbc', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-17\">'c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu ch\u1eef 'c\u00f3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 78, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' tuy\u1ec3n c\u1eed 27\/7 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-18\">'Tri\u1ec1u th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-19\">Kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf: Ch\u1eef 'tr\u1eeb' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 267, 'Tr\u1ea7n Th\u1ee9 truy\u1ec7n' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-20\">Ch\u1eef '\u0111\u00e1o' nguy\u00ean l\u00e0 'san', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-165-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-21\">V\u1ecb M\u1ed9 qu\u00e2n ch\u1ee7, nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Xa ch\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8-19 v\u00e0 14-14 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-22\">'L\u00e2n ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Phu ch\u00e2u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c quy\u1ec3n 79, T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu \u2013 Binh 8.19, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1, T\u1ed1ng S\u1eed quy\u1ec3n 484 \u2013 H\u1ea1 Qu\u1ed1c Truy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-165-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-23\">'T\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di' trong T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1ecd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean di' <a href=\"#return-footnote-165-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-24\">N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'N\u1ebfu t\u1eeb Ho\u00e0n Ch\u00e2u \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1c \u0111\u00e0'. <a href=\"#return-footnote-165-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-25\">\u0110\u01b0\u1eddng X\u00edch Trung xa v\u00f2ng v\u00e8o v\u00e0 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, 'h\u1ed3i vi\u1ec5n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 't\u1ee9 bi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79, 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8.19 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-165-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-26\">Qu\u00e2n s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u1eef 's\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' binh 8.19, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-27\"> Chi\u1ebfu Ki\u1ebfn ch\u00e2u tu\u1ebf c\u1ed1ng Long Ph\u1ee5ng tr\u00e0: 'Ki\u1ebfn ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Di\u00ean ch\u00e2u', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t Di\u00ean ch\u00e2u th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t tr\u00e0, trong 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n 2 ghi l\u00e0 Ki\u1ebfn ch\u00e2u, v\u00e0 quy\u1ec3n 29, ph\u1ea7n 1 c\u0169ng ghi r\u1eb1ng tr\u00e0 Long Ph\u1ee5ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng, thu\u1ed9c lo\u1ea1i tr\u00e0 Ki\u1ebfn. T\u1ed1ng b\u1ea3n l\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c. <a href=\"#return-footnote-165-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-28\"> 'K\u1ebb l\u1ea1i d\u00e1m vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u00e9t t\u1ed9i': ch\u1eef 'l\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'canh', d\u1ef1a theo 'Th\u00e1i t\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' quy\u1ec3n 79 v\u00e0 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n 2 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-29\"> 'Ki\u1ec3m hi\u1ec7u' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ch\u01b0\u1edbc b\u00e1c', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 267, 'L\u01b0u Th\u1ee9c truy\u1ec1n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-30\"> '\u00c1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'C\u1ee9', d\u1ef1a theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-165-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-31\"> Ch\u1eef 'c\u1eed' trong 'Th\u1ee9c ph\u00e1t c\u1eed k\u00ec s\u1ef1' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-32\">D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt, nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Gi\u00e1m', trong quy\u1ec3n 41 s\u00e1ch n\u00e0y, v\u00e0o th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1ea3n t\u1ea5u s\u1edb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n M\u1eadt'. Tra l\u1ea1i T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 Ng\u1ecdc H\u1ea3i quy\u1ec3n 10, m\u1ee5c 'Ch\u00ed \u0110\u1ea1o v\u01b0\u01a1ng Du\u1ec7 hi\u1ebfn t\u00e2n l\u1ecbch'; s\u00e1ch 'Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c' c\u1ee7a T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 Xu\u00e2n minh tho\u00e1i tri\u1ec1u l\u1ee5c)<\/i> quy\u1ec3n h\u1ea1; c\u00f9ng 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 70, ph\u1ea7n 'Lu\u1eadt l\u1ecbch ch\u00ed', \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt'. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec7n trong 'T\u1ed1ng s\u1eed'. Nay \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc sau, c\u0103n c\u1ee9 s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n D\u1eadt. Sau \u0111\u00e2y c\u00f9ng. <a href=\"#return-footnote-165-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-33\">'Th\u00eam 20 n\u0103m', 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u1ea7n 'V\u1eadn l\u1ecbch' quy\u1ec3n 1, m\u1ee5c 6 c\u0169ng ghi nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng d\u1eabn theo Ng\u1ecdc H\u1ea3i l\u1ea1i ghi l\u00e0 '60 n\u0103m'. <a href=\"#return-footnote-165-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-34\">Ch\u1eef 'chi\u1ebft' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-35\">Ch\u1eef 'l\u1ec7' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 3 Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-165-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-165-36\">S\u1ed1 h\u1ed9 trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.574.257. Theo quy\u1ec3n 79 c\u1ee7a 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c', con s\u1ed1 n\u00e0y ghi l\u00e0 4.574.257. X\u00e9t theo 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu', ph\u1ea7n Th\u1ef1c H\u00f3a 11-26: N\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 9 tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 3.090.504; \u0111\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u00f4ng, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch l\u00e0 4.132.576. 'T\u1ed1ng S\u1eed', quy\u1ec3n 85, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba L\u00fd Ch\u00ed c\u0169ng ch\u00e9p: Cu\u1ed1i n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, s\u1ed1 h\u1ed9 ch\u1ee7 kh\u00e1ch l\u00e0 4.132.576, gi\u1ed1ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong 'T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu'. Nghi ng\u1edd r\u1eb1ng trong s\u00e1ch n\u00e0y ch\u1eef 'ba' n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'b\u1ed1n'. <a href=\"#return-footnote-165-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":23,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-165","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":166,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/165\/revisions\/166"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/165\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=165"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=165"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}