{"id":169,"date":"2025-07-03T03:02:58","date_gmt":"2025-07-03T03:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=169"},"modified":"2025-07-03T03:03:05","modified_gmt":"2025-07-03T03:03:05","slug":"quyen-42-nam-chi-dao-thu-3-dinh-dau-997","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-42-nam-chi-dao-thu-3-dinh-dau-997\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 42: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 3 (\u0110INH D\u1eacU, 997)","rendered":"QUY\u1ec2N 42: N\u0102M CH\u00cd \u0110\u1ea0O TH\u1ee8 3 (\u0110INH D\u1eacU, 997)"},"content":{"raw":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 9 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd: Nh\u00e0 Vua b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean. C\u00f3 quan ph\u1ee5 th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea5t Th\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec, n\u00ean m\u1edbi m\u1ea5t kh\u1ea3 n\u0103ng ki\u1ec3m so\u00e1t.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc n\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ee9c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf hi\u1ec3m y\u1ebfu. N\u1ebfu quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, th\u00ec d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng sao.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n' cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf Th\u1ee5c l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a Tri\u1ec7u Dung, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 Dung \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Xu M\u1eadt r\u1ed3i, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2y. Truy\u1ec7n L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc ch\u00e9p r\u1eb1ng khi Do\u00e3n T\u1eafc \u0111i s\u1ee9 Th\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1, xin theo ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh x\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 chuy\u1ec7n kh\u00e1c[footnote]'Nh\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m Y\u1ebfu T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. L\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 tri\u1ec1u ngh\u1ecb b\u00e0n ng\u1eabu nhi\u00ean, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ghi chung v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[2] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua sai T\u1ea3 T\u00e0ng Kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung, S\u00f9ng Nghi ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1eadu Th\u1ea7n B\u1ea3o g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y, v\u1ebd \u0111\u1ecba h\u00ecnh s\u00f4ng n\u00fai. H\u00f4m \u1ea5y, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 th\u1ea7n, ch\u1ec9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00e0 t\u1eebng v\u00f9ng ch\u00e2u huy\u1ec7n, ph\u00e1o \u0111\u00e0i, n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf v\u00f9ng trong, l\u1ea1i gi\u1ea3m b\u1edbt l\u00ednh h\u01b0 nh\u00e0n, vi\u1ec7c chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng ch\u1eafc s\u1ebd gi\u1ea3m \u0111i.\"<\/i> Do\u00e3n Cung b\u00e8n d\u00e2ng k\u1ebf: <i>\"T\u1eeb ch\u00e2u Ho\u00e0n v\u00e0o T\u00edch Th\u1ea1ch, \u0111\u1ebfn Linh V\u0169 ch\u1ec9 b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ba c\u00e1ch: d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng l\u1eeba, \u0111\u1ec1u t\u1ed1n k\u00e9m m\u00e0 ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt. Chi b\u1eb1ng d\u00f9ng ph\u00e9p M\u1ed9c Ng\u01b0u c\u1ee7a Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9ng xe nh\u1ecf, sai l\u00ednh tr\u1ea1m ph\u00e2n v\u1eadn, m\u1ed7i xe b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o, b\u00ean tr\u00ean \u0111\u1eb7t binh s\u0129 mang v\u0169 kh\u00ed. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec t\u1eadp trung xe v\u00e0o gi\u1eefa, h\u1ee3p s\u1ee9c binh s\u0129 \u0111\u00e1nh lui gi\u1eb7c.\"<\/i> Nh\u01b0ng sau b\u1ecb c\u00e1c ngh\u1ecb quan ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c sai s\u1ee9 v\u1ebd \u0111\u1ecba h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, mu\u1ed1n b\u00e3i binh, gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. S\u00e1ch 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n' n\u00f3i <i>\"ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng binh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i hi\u1ec3u \u0111\u1ecba l\u1ee3i\"<\/i>, e r\u1eb1ng \u00fd Vua kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. N\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, phong Kh\u1ed5ng Di\u00ean Th\u1ebf, huy\u1ec7n l\u1ec7nh Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1t, l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh Kh\u00fac Ph\u1ee5, k\u1ebf t\u1ee5c phong t\u01b0\u1edbc V\u0103n Tuy\u00ean c\u00f4ng, ban t\u1eb7ng b\u1ed9 'C\u1eedu Kinh', s\u00e1ch ng\u1ef1 b\u00fat c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, c\u00f9ng \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed, th\u00eam b\u1ea1c l\u1ee5a r\u1ed3i sai \u0111i. Chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a \u0111\u1ea1o \u0111\u00f3 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2u \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1eb1ng l\u1ec5 kh\u00e1ch. Di\u00ean Th\u1ebf l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 45 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, T\u1ea3 Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u00f4n H\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn n\u0103m \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecb, Vua xem v\u00e0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng Nho t\u01b0\u1edbng, r\u1eb1ng: <i>\"T\u01b0\u1edbng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm m\u1ec7nh l\u1ec7nh, l\u00e0 ch\u1ee7 c\u1ee7a s\u1ef1 an nguy qu\u1ed1c gia. T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn Nho th\u1ea7n th\u1ed1ng l\u0129nh binh m\u00e3, khi \u1ea5y v\u00f5 th\u1ea7n ch\u01b0a ai v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn Ng\u0169 \u0111\u1ea1i m\u1edbi ph\u00e2n chia tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i l\u1eabn nhau. X\u01b0a n\u00f3i Nguy\u00ean nhung kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ed1ng nhi\u1ebfp, t\u1eeb th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, chuy\u1ec3n v\u1eadn theo qu\u00e2n. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i v\u1ec1, m\u01b0\u1ee3n danh ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Vua, \u0111\u1ed9ng t\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o, th\u1ef1c t\u1ebf tr\u00e1i v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch. Xin B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eeb h\u00e0ng Nho th\u1ea7n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u1eed giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u1ea3n tr\u1edf quy\u1ec1n h\u00e0nh, vi\u1ec7c ch\u1ebf tr\u00ed ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i \u0111\u1ec1u giao ph\u00f3 cho h\u1ecd, thu\u1ebf m\u00e1, l\u1ee3i t\u1ee9c trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u trao cho h\u1ecd, c\u00e1c ch\u1ee9c nh\u01b0 gi\u00e1m tr\u1eadn ti\u00ean phong \u0111\u1ec1u giao cho thi\u00ean t\u01b0\u1edbng, ch\u1ecbu s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng d\u00f9ng, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 t\u00edch.\"<\/i><\/p>\n\n<p>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 hai, b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng Th\u00e1i h\u1ecdc, vi\u1ebft: <i>\"Phong kh\u00ed c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed ng\u00e0y c\u00e0ng suy \u0111\u1ed3a, th\u1ebf \u0111\u1ea1o ti\u00eau tan[footnote]Th\u1ebf \u0111\u1ea1o ti\u00eau tan: 'Ti\u00eau tan' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 's\u1ea3o ngoan', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 t\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 164, ph\u1ea7n Tuy\u1ec3n c\u1eed[\/footnote], coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o c\u1ed5 trong h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e0 Nho[footnote]Coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o c\u1ed5 trong h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e0 Nho: 'H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'quan', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean[\/footnote], l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng theo l\u1ed1i kh\u00e1c n\u01a1i thi\u00ean ph\u1ee7, nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng, c\u00f2n h\u00e0o ki\u1ec7t th\u00ec \u0111ua nhau l\u00ean kinh \u0111\u00f4. Th\u00eam n\u1eefa, chi\u1ebfn tranh li\u00ean ti\u1ebfp n\u1ed5i l\u00ean, ph\u00e9p t\u1eafc kinh \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f2n, ngh\u0129a l\u00fd h\u1ecdc t\u1eadp c\u0169ng m\u1ea5t h\u1ebft, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1eeda. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 khi ban h\u00e0nh lu\u1eadt l\u1ec7 ban \u0111\u1ea7u, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 qu\u00e1 s\u01a1 s\u00e0i, s\u00e1u qu\u00e1n th\u0103ng gi\u00e1ng g\u1ed9p chung h\u1ea1n m\u1ee9c d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf l\u1ef1c gia \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf hai kinh[footnote]Vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf hai kinh: 'Ti\u1ebfn c\u1eed' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ti\u1ebfn lu\u00e2n', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n[\/footnote], kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ea3i c\u00e1ch, khi\u1ebfn cho phong t\u1ee5c h\u1eddi h\u1ee3t lan r\u1ed9ng, th\u00e0nh th\u00f3i quen. \u1ede \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc sinh, trong kinh \u0111\u00f4 th\u00ec \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i h\u1ecdc, Qu\u1ea3ng v\u0103n, c\u1ecf xanh ch\u1eb3ng v\u1ec1, r\u1ed1i b\u1eddi n\u1ed5i l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf m\u1edbi[footnote]G\u1ea7n \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf m\u1edbi: 'Ban h\u00e0nh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'long', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 t\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 164, ph\u1ea7n Tuy\u1ec3n c\u1eed[\/footnote], x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng t\u1ec7 l\u1eadu trong khoa c\u1eed, \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi v\u1ec1 ti\u1ebfn c\u1eed, truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho quan s\u1edf t\u1ea1i, l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf 2. Nh\u01b0ng th\u1ea7n cho r\u1eb1ng v\u1eabn c\u00f2n ch\u1ed7 ch\u01b0a ho\u00e0n thi\u1ec7n. N\u1ebfu qu\u1ed1c gia mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i t\u1eeb n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh, m\u1edf c\u1eeda c\u00f4ng b\u1eb1ng, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng vi\u1ec7c ban h\u00e0nh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, nghi\u00eam kh\u1eafc v\u1ec1 kinh thu\u1eadt, khi\u1ebfn k\u1ebb s\u0129 ngh\u00e8o kh\u00f3 t\u1eeb l\u00e0ng x\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, con em qu\u00fd t\u1ed9c t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ra l\u00e0m quan. Th\u00e1i h\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn con nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u1eeda khanh s\u0129[footnote]Kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u1eeda khanh s\u0129: 'Khanh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'h\u01b0\u01a1ng', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 5, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1[\/footnote], k\u1ebb gi\u00e0u sang \u0111\u01b0a con \u0111i h\u1ecdc n\u1ebfu sai ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea3o d\u00e3 m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i m\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea7m s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ede c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, nh\u01b0 ch\u1ed7 gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u1ec1u theo \u0111i\u1ec3n c\u0169 m\u00e0 l\u1eadp l\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, ch\u1ecdn b\u1eadc k\u1ef3 l\u00e3o, h\u1ecdc gi\u1ea3 l\u00e0m b\u00e1c s\u0129, tr\u1ee3 gi\u00e1o, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng thi c\u1eed, c\u00f4ng khai ti\u1ebfn c\u1eed. Cu\u1ed1i n\u0103m v\u1eabn theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u1edbi, h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thi. \u1eaet c\u00f3 k\u1ebb xu\u1ea5t ch\u00fang, t\u00e0i n\u0103ng h\u01a1n \u0111\u1eddi, d\u00f9 kh\u00f4ng qua tr\u01b0\u1eddng l\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n c\u00f4ng khai. Vi\u1ec7c d\u00f9ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn s\u0129 \u0111\u00e3 l\u1ea7m, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sai c\u00e1ch th\u00ec t\u1ec7 l\u1eadu l\u00e0m sao ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay k\u1ebb s\u0129 tuy x\u01b0ng l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng c\u1eed, nh\u01b0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u1eadn ph\u1ee7 xin ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u1edd c\u1eady n\u01a1i nh\u00e0 quy\u1ec1n qu\u00fd. L\u00e0m v\u0103n so s\u00e1nh s\u1ef1 vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ch\u1ebb s\u1ee3i t\u00f3c, b\u1ecf kinh \u0111i\u1ec3n, k\u1ebb tr\u00fang tuy\u1ec3n ch\u01b0a qua ch\u01b0\u01a1ng c\u00fa. N\u1ebfu kh\u00f4ng thu nh\u1eadn h\u1ecd trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, ch\u1ecdn t\u1eeb ch\u00e2u huy\u1ec7n, th\u1eadt lo r\u1eb1ng v\u1ec1 sau phong t\u1ee5c c\u00e0ng th\u00eam suy \u0111\u1ed3i. Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, mong Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch thi h\u00e0nh. L\u00fac th\u1ea7n m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, c\u0169ng t\u1eeb qu\u1eadn ph\u1ee7 m\u00e0 ra, \u0111\u00e2u d\u00e1m qu\u00ean g\u1ed1c, v\u1ed9i tr\u00ecnh b\u00e0y m\u01b0u n\u00e0y? Ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ea5y s\u1ef1 h\u1eddi h\u1ee3t, bi\u1ebft s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng, n\u00ean d\u00e1m m\u1ea1o t\u1ed9i kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, n\u00f3i h\u1ebft l\u1eddi c\u1ee7a k\u1ebb cu\u1ed3ng ng\u00f4n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 ba, c\u1ea3i c\u00e1ch vi\u1ec7c th\u0103ng chuy\u1ec3n, r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u1ed1c gia d\u1eb9p y\u00ean nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng, ki\u00eam l\u1eadp nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5. B\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec qu\u1eadn t\u01b0\u1edbng, th\u00f4ng th\u1ee7, tri\u1ec1u s\u0129 thay nhau thi h\u00e0nh, quan chinh gi\u00e1c c\u00f4, s\u1ee9 gi\u1ea3 ki\u00eam ch\u01b0\u1edfng, xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c duy\u1ec7n nh\u1ecf trong m\u1ea1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n b\u1ed5 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba r\u1ed9ng, vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a kh\u00f3 tinh, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed c\u00f3 t\u00ean trong b\u1ed9 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd m\u00f4n \u0111\u1ec7 m\u00e0 v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1ea1i ch\u1eb3ng k\u1ec3. <i>(X\u00e9t s\u1eed T\u1ed1ng ch\u00e9p r\u1eb1ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.)<\/i> V\u1eeba l\u1eadp ch\u00fat c\u00f4ng lao, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u1edf kinh th\u00e0nh, ra ngo\u00e0i thi h\u00e0nh m\u1ec7nh l\u1ec7nh, ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u. M\u1ed7i khi nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf vi\u00ean kh\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'm\u1ed7i' trong 'm\u1ed7i cung t\u1ef1 vi\u00ean kh\u00e2u' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'k\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ban b\u1ed1 \u01a1n \u0111\u1ee9c l\u1edbn, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t ti\u1ebfu, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p th\u0103ng chuy\u1ec3n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c b\u00ecnh s\u1ef1, t\u1ef1 th\u1eeba, ch\u1ec9 v\u00e0i n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c danh trong khu\u00ea t\u1ecbch[footnote]Ch\u1eef 'khu\u00ea' trong 'nhi th\u00f4ng khu\u00ea t\u1ecbch' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'quan', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1ee9c t\u00e1n thi\u1ec7n, t\u1ea9y m\u00e3, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0111\u00e0i lang. Th\u1ea7n tr\u1ed9m t\u00ednh nay trong b\u1ea3n danh s\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, cung t\u1ef1 c\u00f3 t\u1edbi t\u00e1m tr\u0103m vi\u00ean, ng\u1ecdc \u0111\u00e1 l\u1eabn l\u1ed9n, danh kh\u00ed b\u1eeba b\u00e3i, tr\u00e1i v\u1edbi ph\u00e9p kh\u1ea3o c\u00f4ng trong s\u00e1ch 'Ngu th\u01b0', ph\u00e9p t\u00ednh tr\u1ecb trong ch\u1ee9c quan nh\u00e0 Chu v\u1eady. Th\u1ea7n th\u1eadt r\u1ea5t ngu, ch\u1ed7 n\u00e0y th\u1ea7n ch\u01b0a hi\u1ec3u.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i khi t\u1ebf giao, ban \u00e2n x\u00e1, ch\u1ec9 th\u0103ng c\u1ea5p b\u1eadc v\u00e0 t\u1eb7ng hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. Nay n\u1ebfu trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u00e2n x\u00e1 li\u00ean ti\u1ebfp, e r\u1eb1ng quan l\u1ea1i kinh th\u00e0nh s\u1ebd nhi\u1ec1u h\u01a1n b\u1ecdn t\u01b0 \u0111\u1ed3, tri\u1ec1u th\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, ch\u1eb3ng nh\u1eefng b\u1ecb ch\u00ea tr\u00e1ch l\u00e0 xe li\u1ec1n nhau, \u0111\u1ea5u \u0111\u1ea7y, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 l\u1ed7i bu\u00f4n b\u00e1n v\u1eadt li\u1ec7u <i>(X\u00e9t s\u1eed T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 b\u1ea1i t\u00e0i.)<\/i> v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n danh c\u1edd qu\u1ea1t. Hu\u1ed1ng chi l\u1ed9c b\u1ed5ng c\u1ea5p cho, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i t\u1eeb thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ph\u1ea3i l\u1ea5y s\u1ee9c d\u00e2n, h\u00e0 t\u1ea5t l\u00e0m c\u1ea1n ki\u1ec7t kho t\u00e0ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 th\u00eam cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n th\u00ec n\u00ean r\u0103n \u0111e nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed5 nh\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 b\u1edbt chi ph\u00ed v\u00f4 \u00edch, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u1eb1m trong vi\u1ec7c n\u00e0y. K\u00ednh mong \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi t\u1ebf giao, c\u00e1c quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 c\u00f4ng t\u00edch n\u1ed5i ti\u1ebfng, t\u00e0i danh l\u00e2u \u0111\u1eddi, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, h\u00e1 ch\u1ec9 th\u0103ng l\u00ean t\u1eebng b\u1eadc. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ee9c, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u xin Vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 t\u01b0, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf khoa, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng tham kh\u1ea3o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5 kim, thu n\u1ea1p anh t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1, th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9, th\u00e0nh c\u00f4ng \u1edf ch\u1ebf c\u1eed. L\u1ec5 b\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 ti\u1ebfn s\u0129, minh kinh, gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e2u v\u0103n, chu\u1ed9ng thanh lu\u1eadt, \u0111\u1ed1i ng\u1eabu. Ch\u1ebf c\u1eed th\u00ec c\u00f3 c\u00e1c khoa hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ec3 d\u1ee5ng, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ph\u1ee5 tr\u00e1ch kinh lu\u00e2n. Qu\u1ed1c gia m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u01b0ng ch\u1ebf c\u1eed ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p[footnote]con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, ch\u1eef 'thanh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', theo s\u00e1ch \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfn s\u0129, minh kinh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u0103ng ti\u1ebfn, h\u00e1 ch\u1eb3ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang \u1edf ch\u1ed1n l\u00e2m tuy\u1ec1n b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i sao? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf \u0111\u00e0i c\u00e1c c\u00f3 k\u1ebb ti\u1ebfm quy\u1ec1n l\u1ea1m d\u1ee5ng ch\u0103ng?\"<\/i><\/p>\n\n<p>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 n\u0103m, th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ec5 h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n ty, tr\u01b0\u1edfng \u1ea5u, ch\u1ee7 kh\u00e1ch. Nh\u00e0 T\u1ea7n \u0111\u1ed1t s\u00e1ch, l\u1ec5 n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, k\u00e9o d\u00e0i ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Mong ban chi\u1ebfu cho quan L\u1ec5 c\u0103n c\u1ee9 theo c\u1ed5 l\u1ec5 m\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf[footnote]V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u1ec1'.[\/footnote] d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y 10 vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh, hai l\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t hi\u1ec1n ngu, ba l\u00e0 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh danh ph\u1eadn, b\u1ed1n l\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1eeba, n\u0103m l\u00e0 t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, s\u00e1u l\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng trong ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a, b\u1ea3y l\u00e0 ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi, t\u00e1m l\u00e0 r\u00e8n luy\u1ec7n binh l\u00ednh[footnote]T\u00e1m l\u00e0 r\u00e8n luy\u1ec7n binh l\u00ednh, ch\u1eef 'luy\u1ec7n' trong b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1, 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u00e2n'.[\/footnote], ch\u00edn l\u00e0 s\u1eeda sang vi\u1ec7c d\u00e2n, m\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n.<\/p>\n<p>Trong s\u1edb c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: <i>\"Hi\u1ec1n ngu l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a tr\u1ecb lo\u1ea1n. B\u1eadc \u0111\u1ea1i hi\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u00f4ng hi\u1ec3u tr\u0103m ch\u1ee9c, c\u00f2n k\u1ebb th\u1ee9 ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e0i m\u1ed9t k\u1ef9 c\u0169ng \u0111\u1ee7. K\u1ebb ngu kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 ph\u1ea3i v\u00f4 t\u00e2m v\u00f4 t\u01b0, ng\u1edd ngh\u1ec7ch l\u00e0m d\u00e2n. K\u1ebb gi\u1eef l\u1ec5 nh\u1ecf coi nh\u01b0 \u0111\u1ee9c, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t coi nh\u01b0 khoan dung, k\u1ebb dung t\u00fang gian \u00e1c coi nh\u01b0 nh\u00e2n t\u1eeb, k\u1ebb ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng n\u1ecbnh h\u00f3t coi nh\u01b0 cung k\u00ednh, k\u1ebb th\u00edch h\u00e3m h\u1ea1i coi nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7[footnote]K\u1ebb th\u00edch h\u00e3m h\u1ea1i coi nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7, ch\u1eef 'hi\u1ec3m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u00e3m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], k\u1ebb th\u00edch ch\u00ea bai coi nh\u01b0 ngay th\u1eb3ng, k\u1ebb k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng coi nh\u01b0 ngh\u0129a kh\u00ed, k\u1ebb h\u00e0 kh\u1eafc coi nh\u01b0 trung th\u00e0nh, k\u1ebb tham lam b\u1ed5ng l\u1ed9c coi nh\u01b0 si\u00eang n\u0103ng, nh\u1eefng k\u1ebb nh\u01b0 v\u1eady, tuy ngu m\u00e0 gi\u1ed1ng hi\u1ec1n, d\u00f9ng h\u1ecd th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 m\u1ea7m m\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u1ea1n l\u1ea1c.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng c\u1ea7n nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ee9c m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 th\u0103ng ti\u1ebfn. N\u1ebfu c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u00fang ch\u1ee9c ph\u1eadn, th\u00ec k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u1eaft s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Quan nhi\u1ec1u th\u00ec vi\u1ec7c r\u01b0\u1eddm r\u00e0, l\u1ea1i nhi\u1ec1u th\u00ec d\u00e2n kh\u1ed5. Mu\u1ed1n vi\u1ec7c kh\u00f4ng r\u01b0\u1eddm r\u00e0, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng gi\u1ea3m b\u1edbt quan ch\u1ee9c, mu\u1ed1n d\u00e2n \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng gi\u1ea3m b\u1edbt l\u1ea1i vi\u00ean. Thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thanh b\u00ecnh[footnote]Thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thanh b\u00ecnh, ch\u1eef 'c\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1ef1c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] l\u00e0 do quan l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u. V\u00ec th\u1ebf, xin B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c, gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1m s\u00e1t, l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u1ea1i vi\u00ean trong tr\u0103m ty, tuy\u1ec3n th\u1ee3 k\u1ef9 thu\u1eadt, b\u1ecf th\u1ee3 tinh x\u1ea3o, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 qu\u00e2n l\u00ednh gi\u00e0 y\u1ebfu, lo\u1ea1i b\u1ecf t\u0103ng \u0111\u1ea1o, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n lang thang, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00eam t\u00fac m\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Quan nhi\u1ec1u b\u1ed5ng \u00edt, kh\u00f4ng b\u1eb1ng b\u1ed5ng nhi\u1ec1u m\u00e0 quan \u00edt. N\u1ebfu b\u1ecf h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1eeba, kh\u00f4i ph\u1ee5c to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec b\u1ed5ng c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng. Y ph\u1ee5c no \u0111\u1ee7, li\u00eam s\u1ec9 t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd n\u1ea3y sinh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u00e1ch d\u00e2n sinh hi\u1ec7n nay l\u00e0: thu\u1ebf ru\u1ed9ng ch\u01b0a \u0111\u1ec1u, vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u ch\u01b0a n\u1edbi l\u1ecfng, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u01b0a d\u1eebng, thu\u1ebf kh\u00f3a ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a t\u00e0i gi\u1ecfi. Thu\u1ebf ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u00ec nh\u00e0 gi\u00e0u chi\u1ebfm nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t t\u01b0 m\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u00edt \u0111i, tr\u00ean b\u00f3c l\u1ed9t d\u01b0\u1edbi, c\u1ed1t \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y. Vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u ch\u01b0a n\u1edbi l\u1ecfng th\u00ec d\u00e2n th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m lu\u1eadt m\u00e0 th\u00e0nh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, h\u01a1n n\u1eefa l\u1ee3i t\u1eeb r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 men \u1edf n\u00fai bi\u1ec3n v\u1ed1n l\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n, nay l\u1ea5y h\u1ebft, l\u00e0 tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n, tr\u00e1i l\u1ea1i h\u1ea1i h\u1ecd; n\u1ebfu n\u1edbi l\u1ecfng \u00edt nhi\u1ec1u, qu\u1ed1c d\u1ee5ng ch\u01b0a h\u1eb3n thi\u1ebfu, m\u00e0 d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea1m ph\u00e1p n\u1eefa. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kh\u00f4ng d\u1eebng th\u00ec d\u00e2n kh\u1ed5 v\u00ec lao d\u1ecbch m\u00e0 qu\u1ed1c d\u1ee5ng hao t\u1ed1n. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a chi\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i v\u1ed1n nh\u1eb1m c\u1ea7u ph\u00fac, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u1ea7u ph\u00fac n\u1eb1m \u1edf s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u1ea5y c\u00f3 \u00edch g\u00ec!<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c thu\u1ebf kh\u00f3a kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00ec d\u00e2n b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t m\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng. B\u1edfi v\u0103n b\u1ea3n sai s\u00f3t, khi\u1ebfn ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 khi cha \u00f4ng m\u1eafc n\u1ee3, con ch\u00e1u ph\u1ea3i tr\u1ea3; ho\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd nh\u01b0ng ph\u1ea3i li\u00ean \u0111\u1edbi g\u00e1nh v\u00e1c; ho\u1eb7c kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m g\u00ec sai tr\u00e1i nh\u01b0ng b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i th\u1ea5t tho\u00e1t. Tr\u1ea3i qua n\u0103m th\u00e1ng, h\u00ecnh ph\u1ea1t ng\u00e0y c\u00e0ng n\u1eb7ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec cho quan l\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang. Quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00ec d\u00e2n ch\u1ecbu thi\u1ec7t th\u00f2i m\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi k\u1ebb tham lam h\u1ed1i l\u1ed9 c\u00f4ng khai, k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng ti\u1ebft ch\u1ebf, k\u1ebb c\u1ee9ng nh\u1eafc kh\u00f4ng bi\u1ebft bi\u1ebfn th\u00f4ng, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t \u0111\u1ec3 cho nha l\u1ea1i h\u00e0 hi\u1ebfp d\u00e2n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"C\u1eeda tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i danh, kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u th\u1ef1c ch\u1ea5t. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1ebfp h\u1ea1ng ch\u00f3t d\u00f9 b\u1ecb ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, ho\u1eb7c g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f4ng t\u1ed9i, g\u1eb7p l\u00fac kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u1ed1n kh\u00f3 v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00f4 \u00edch.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c tranh nhau l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 th\u1ebf kh\u00f3 l\u00ean. Mu\u1ed1n c\u00f4ng b\u1eb1ng, chi b\u1eb1ng l\u1ec7nh cho con ch\u00e1u, ch\u00e1u trai c\u1ee7a quan v\u0103n v\u00f5 tam ph\u1ea9m v\u00e0 quan \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111ang t\u1ea1i tri\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed danh t\u00ednh t\u1ea1i hai c\u01a1 quan, c\u00f2n con em quan ch\u01b0a l\u00ean tri\u1ec1u v\u00e0 k\u1ebb b\u00ecnh d\u00e2n, ti\u1ebfn c\u1eed danh t\u00ednh t\u1ea1i ch\u00e2u qu\u1eadn, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a l\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9, x\u1ebfp lo\u1ea1i kh\u1ea3 n\u0103ng, c\u0169ng chia l\u00e0m hai. N\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 th\u1ebf t\u1ef1 ti\u1ebfn l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u00ean nhanh ch\u00f3ng, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay c\u00e1c n\u01a1i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ea5p ph\u00e1t[footnote]ch\u1eef 'b\u1ea5t' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'd\u0129' sai, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], xin sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ee3 n\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, tuy trong chi\u1ebfu tha t\u1ed9i \u0111\u00e3 mi\u1ec5n tr\u1eeb, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i v\u1eabn th\u00fac gi\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch truy\u1ec1n b\u00e1 \u00e2n hu\u1ec7. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong, \u0111\u1ecba v\u1ecb t\u00f4n qu\u00fd, th\u1ebf l\u1ef1c l\u1edbn, d\u1ec5 n\u1ea3y sinh hi\u1ec1m kh\u00edch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch b\u1ea3o to\u00e0n t\u00ecnh th\u00e2n. Khi\u1ebft \u0110an h\u1eb1ng n\u0103m x\u00e2m l\u1ea5n, v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c ti\u00eau \u0111i\u1ec1u, xin k\u1ebft h\u1ea3o \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi.\"<\/i> T\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[7] Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 T\u1ef7 l\u00e0 \u0110i\u00eau Kham d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i, ban b\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ef1 m\u1edbi m\u1ebb. N\u00ean tr\u00ean thu\u1eadn l\u00f2ng tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi theo \u00fd d\u00e2n, khuy\u00ean \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n b\u1ecf \u0111i\u1ec1u \u00e1c, tr\u00e1nh l\u1eddi ch\u00ea \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng khen, noi theo \u0111\u1ea1o tr\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, xua \u0111u\u1ed5i lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a T\u00e2n, Qu\u00fd. Ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng ri\u00eang kh\u00f4ng n\u00ean d\u00e0nh cho ti\u1ec3u nh\u00e2n, h\u00ecnh ph\u1ea1t ri\u00eang kh\u00f4ng n\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng qu\u00e2n t\u1eed, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n kh\u00f4ng do d\u1ef1, b\u1ecf k\u1ebb t\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, m\u1edf r\u1ed9ng c\u1eeda can gi\u00e1n, ng\u0103n ch\u1eb7n mi\u1ec7ng gi\u00e8m pha, y\u00eau th\u00ec bi\u1ebft c\u00e1i x\u1ea5u c\u1ee7a h\u1ecd, gh\u00e9t th\u00ec bi\u1ebft c\u00e1i t\u1ed1t c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1eebng v\u00ec tu\u1ed5i \u0111\u1eddi \u0111ang sung s\u1ee9c m\u00e0 sa \u0111\u00e0 v\u00e0o vui ch\u01a1i, \u0111\u1eebng v\u00ec m\u00e1u n\u00f3ng \u0111ang h\u1eebng h\u1ef1c m\u00e0 m\u00ea \u0111\u1eafm thanh s\u1eafc. H\u00e3y nh\u01b0 Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u0103m ch\u1ec9 ti\u1ebft ki\u1ec7m, nh\u01b0 \u0110\u1ea1i H\u00e0nh nh\u00e2n t\u1eeb y\u00eau th\u01b0\u01a1ng[footnote]ch\u1eef '\u0111\u1ea1i h\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n tr\u1ea1ch c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 nghi\u1ec7p gian kh\u1ed5 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, th\u00ec c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a hai Vua Chu Th\u00e0nh, H\u00e1n V\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh c\u00f9ng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, quan C\u00e1p m\u00f4n t\u1ea5u: <i>\"V\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m h\u00e0ng th\u00e1ng, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf[footnote]\u0110i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u1ea1n Th\u1ecd \u0110i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 trong quy\u1ec3n 41 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ghi r\u00f5 'B\u0103ng \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf', \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] \u0111\u1ec3 kh\u00f3c vi\u1ebfng. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10 nh\u1eb1m ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xin \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng 9.\"<\/i> Vua h\u1ecfi L\u00e3 \u0110oan: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ec5 g\u00ec v\u1eady?\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"C\u00e1c nh\u00e0 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng ng\u00e0y Th\u00ecn l\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 vi\u1ec7c kh\u00f3c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"T\u00ecnh c\u1ea3nh \u0111au bu\u1ed3n[footnote]'Ai c\u1ee9u chi t\u00ecnh', ch\u1eef 'c\u1ee9u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ed1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n 'T\u1ed1ng b\u1ea3n', 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 quy\u1ec3n 19 c\u1ee7a 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u00e1 c\u1ea7n ph\u1ea3i ki\u00eang k\u1ef5 sao?\"<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[9] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e2u Th\u1ecd d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t con r\u00f9a l\u00f4ng xanh, c\u00f3 v\u1eb1n v\u00e0ng s\u00e1ng r\u00f5 ph\u00e2n ranh gi\u1edbi[footnote] 's\u00e1ng r\u00f5' nguy\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ph\u00e2n ranh gi\u1edbi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 5 'Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh' s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Vua cho r\u1eb1ng lo\u00e0i c\u00f3 mai m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 l\u00f4ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o, b\u00e8n l\u1ec7nh T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00fang th\u1ea7n h\u1ecdc \u00edt, l\u00e0m sao hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd tr\u1eddi, nh\u01b0ng t\u1eebng nghe th\u1ea7y d\u1ea1y: '\u00dd c\u1ee7a b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd tr\u1eddi, n\u1ebfu suy ngh\u0129 s\u00e2u xa, t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t v\u1eadt, t\u1ea5t c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ea3m \u1ee9ng c\u1ee7a th\u1ea7n linh, \u0111\u1ec3 m\u1edf ra \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3.' Nay ch\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n quy, t\u00ean \u0111\u1ea5t l\u00e0 Th\u1ecd Xu\u00e2n, B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00ean ng\u00f4i Th\u00e1i t\u1eed, th\u1ef1c ra kh\u1edfi t\u1eeb ph\u1ee7 Th\u1ecd, theo \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u00f3i, con r\u00f9a n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 sinh ra, mong B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1ed1ng l\u00e2u, v\u1eeba th\u1ecd v\u1eeba th\u1ecbnh v\u1eady! H\u01a1n n\u1eefa, r\u00f9a thu\u1ed9c lo\u00e0i th\u1ee7y t\u1ed9c, \u00fd ngh\u0129a thu\u1ed9c v\u1ec1 \u00e2m, c\u00f3 mai l\u00e0 v\u1eadt c\u1ee9ng, c\u00f3 l\u00f4ng l\u00e0 v\u1eadt m\u1ec1m, c\u00e1c lo\u1ea1i r\u1ee3 \u0110\u1ecbch \u0111\u1ec1u mang kh\u00ed \u00e2m, \u00fd tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb hung d\u1eef kh\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ee5c, r\u1ed3i s\u1ebd d\u1ecbu m\u1ec1m quy thu\u1eadn ch\u0103ng! L\u1ea1i n\u1eefa, B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n T\u00e2y b\u1ecb kh\u1ed1n kh\u1ed5 v\u00ec v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, K\u1ebf Thi\u00ean hung \u00e1c ngoan c\u1ed1, c\u0169ng \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 ban \u01a1n, kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, K\u1ebf Thi\u00ean l\u01b0u vong \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u0169ng ch\u00e1n chi\u1ebfn tranh, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e9p theo c\u0169ng ch\u00e1n lo\u1ea1n l\u1ea1c, s\u1eeda l\u00f2ng \u0111\u1ed5i m\u1eb7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u. R\u1ee3 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u01b0\u1eddng ng\u1ea1nh, g\u00e2y h\u1ecda ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u, b\u1ed9 t\u1ed9c chia l\u00eca, l\u1ea1i g\u1eb7p \u0111\u00f3i k\u00e9m, h\u1eb3n s\u1ebd c\u00f9ng nhau quy thu\u1eadn, mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n ph\u1ee5c. Mong B\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh theo \u00fd tr\u1eddi, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 c\u00f3 h\u00f2a b\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1eebng ng\u01a1i ngh\u1ec9, m\u1ed7i ng\u00e0y th\u00eam th\u1eadn tr\u1ecdng, th\u00ec vi\u1ec7c linh v\u1eadt xu\u1ea5t hi\u1ec7n, h\u00e1 ph\u1ea3i v\u00f4 c\u1edb sao?\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00e1c khanh tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng Tr\u1eabm cho r\u1eb1ng r\u00f9a c\u00f3 l\u00f4ng l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng v\u0103n l\u00fd; b\u00e1t qu\u00e1i ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i th\u1ef1c c\u1ee7a v\u0103n l\u00fd, ph\u1ee5 v\u00e0o qu\u1ebb sinh l\u00f4ng l\u00e0 c\u00e1i hoa c\u1ee7a v\u0103n l\u00fd. H\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd tr\u1eddi ch\u1ec9 v\u00e0o \u0111i\u1ec1u g\u00ec sao? C\u00e1c khanh h\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng gi\u00fap r\u1eadp, l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng Tr\u1eabm.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[10] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n v\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 cho d\u00e2n vay m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua tr\u00e2u, ngo\u00e0i gi\u00e1 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u1ed9p c\u00f2n n\u1ee3 nhi\u1ec1u, xin cho t\u00f9y theo thu\u1ebf h\u1ea1 v\u00e0 thu n\u0103m sau m\u00e0 n\u1ed9p. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[11] Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh t\u00e2u xin v\u1ec1 s\u1ed1 ti\u1ec1n m\u00e0 binh s\u0129 \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u0111\u00f2i, xin theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i th\u00e0nh n\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft. L\u00fac \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00e0 H\u00e0n Qu\u1ed1c Hoa \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c huy\u1ec7n ch\u00e2u Xuy\u00ean v\u00e0 Hi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c hai \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft, xin t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n s\u1eaft. Vua ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh n\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft.<\/p>\n<p><i>(Xem th\u00eam s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u00e1ng 10 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 trong s\u00e1ch 'H\u1ed9i y\u1ebfu'; th\u00e1ng 5 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3 v\u00e0 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 5 c\u0169ng c\u00f3 ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ch\u00f4n c\u1ea5t Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ea7n C\u00f4ng Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c V\u0103n V\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf t\u1ea1i l\u0103ng V\u0129nh Hi.<\/p>\n\n<p>[13] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o th\u1edd t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu, <i>(mi\u1ebfu th\u1edd Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u01b0a th\u1ea5y, t\u00ean nh\u1ea1c v\u0169 c\u00f2n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u.)<\/i> d\u00f9ng Ho\u00e0ng h\u1eadu \u00dd \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i th\u1edd, l\u1ea1i \u0111\u01b0a Ho\u00e0ng h\u1eadu Trang Ho\u00e0i v\u00e0o th\u1edd t\u1ea1i Bi\u1ec7t Mi\u1ebfu.<\/p>\n\n<p>Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, c\u00e1o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu[footnote] Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng s\u01a1 t\u1ef1 thi\u00ean \u0111\u00ecnh t\u00f4ng mi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], quan h\u1eefu ty xin k\u00fd v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00fac, Vua kh\u00f3c l\u00f3c kh\u00f4ng ng\u1eebng, l\u00e2u l\u1eafm m\u1edbi k\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi linh c\u1eefu b\u1eaft \u0111\u1ea7u di chuy\u1ec3n, Vua c\u00f9ng c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng \u0111i b\u1ed9 kh\u00f3c than, theo \u0111\u1ebfn c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean. L\u1ec5 quan chu\u1ea9n b\u1ecb nghi th\u1ee9c[footnote] Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'L\u1ec5', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], sau khi l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ed1ng bi\u1ec7t th\u00ec \u0111\u1ed5i sang qu\u1ea7n \u00e1o l\u1ec5, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n, kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft, m\u1eb7c \u00e1o tang v\u1ec1 cung. Khi th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, Vua ra \u0111\u00f3n l\u1ea1y kh\u00f3c ngh\u1eb9n ng\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi xem kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o mi\u1ebfu, tr\u1eddi m\u01b0a dai d\u1eb3ng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3 b\u1ed7ng d\u1eebng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 do \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ch\u00ed r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, Tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00e2n h\u00e0nh d\u1eabn d\u1eaft v\u00e0 b\u00e1i t\u1eeb, theo l\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> L\u00fd Ch\u00ed \u0111\u00e1p: <i>\"L\u1ec5 n\u00e0y c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu, b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi.\"<\/i> Li\u1ec1n chu\u1ea9n b\u1ecb nghi th\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>L\u00fac \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb xin th\u00eam b\u1edbt c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169, Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u00e0y x\u01b0a Ti\u00ean \u0111\u1ebf ban cho Tr\u1eabm c\u00e1i t\u00ean n\u00e0y, v\u1ed7 l\u01b0ng Tr\u1eabm m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: '\u0110\u1eb7t t\u00ean n\u00e0y l\u00e0 mu\u1ed1n con ta gi\u1eef \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh b\u1ec1n l\u00e2u, ki\u00ean tr\u00ec v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd.' L\u1eddi d\u1ea1y s\u00e2u xa \u1ea5y, Tr\u1eabm sao d\u00e1m qu\u00ean!\"<\/i> N\u00f3i r\u1ed3i kh\u00f3c l\u00f3c, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft th\u1ea5m \u01b0\u1edbt \u00e1o, t\u1ea3 h\u1eefu ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng ngh\u1eb9n ng\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y xu\u1ea5t x\u1ee9 t\u1eeb 'B\u1ea3o hu\u1ea5n hi\u1ebfu \u0111\u1ee9c m\u00f4n', n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, nh\u00e2n d\u1ecbp d\u1eabn chuy\u1ec7n sau vi\u1ec7c ngh\u00eanh r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7. 'B\u1ea3n k\u1ef7' ch\u00e9p vi\u1ec7c xin \u0111\u1ed5i t\u00ean hi\u1ec7u, kh\u00e1c v\u1edbi 'B\u1ea3o hu\u1ea5n'.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eeb t\u1eed t\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf hai kinh, v\u00ec vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng m\u00e0 khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng thu\u1ebf m\u00e1 c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n<p>[15] L\u1ea1i chia Tam ty C\u00e2u vi\u1ec7n th\u00e0nh ba, sai quan vi\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ed9t vi\u1ec7n. L\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch Tam ty \u0110\u00f4 th\u00f4i khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty.<\/p>\n\n<p>[16] Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n D\u1ee5. Ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Ph\u00e1n quan \u1edf ch\u00e2u B\u1ea1c, gi\u00e1m s\u00e1t kho l\u01b0\u01a1ng, tr\u1eddi m\u01b0a l\u00e2u ng\u00e0y, quan kho l\u1ea5y c\u1edb l\u00faa \u01b0\u1edbt kh\u00f4ng nh\u1eadn, d\u00e2n t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u01b0\u01a1ng \u0103n s\u1eafp h\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c b\u00e8n ra l\u1ec7nh nh\u1eadn h\u1ebft v\u00e0o kho, l\u1ea1i t\u00e2u xin kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 th\u1ee9 t\u1ef1 n\u0103m th\u00e1ng, chi\u1ebfu c\u1ed1 \u01b0u ti\u00ean ph\u00e1t l\u00faa \u01b0\u1edbt tr\u01b0\u1edbc, nh\u1edd \u0111\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng. Th\u00e1i T\u00f4ng r\u1ea5t vui, vi\u1ebft chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebft ti\u1ebfng \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>Khai Phong ph\u1ee7 v\u00ec n\u0103m h\u1ea1n h\u00e1n n\u00ean mi\u1ec5n thu\u1ebf cho d\u00e2n \u1edf m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y huy\u1ec7n. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n th\u1ed5i \u0111\u1ebfn tai Vua, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t mu\u1ed1n thu ph\u1ee5c l\u00f2ng d\u00e2n, n\u00ean vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c. Th\u00e1i T\u00f4ng kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i d\u00f2 \u00fd Vua, xin c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i x\u00e1c minh l\u1ea1i, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y ch\u1ecdn quan \u0111i ki\u1ec3m tra. B\u1ea1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra hai huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh, ch\u00e2u c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111i[footnote]B\u1ea1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra hai huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh, ch\u00e2u c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111i. Ch\u1eef 'huy\u1ec7n' v\u00e0 'ch\u00e2u' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'M\u1ed9ng Kh\u00ea B\u00fat \u0110\u00e0m' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'B\u00fat \u0110\u00e0m')<\/i> c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t, quy\u1ec3n 12, ph\u1ea7n quan ch\u00ednh, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m tra r\u1ea5t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, d\u00e2ng s\u1edb kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ru\u1ed9ng th\u1ef1c s\u1ef1 b\u1ecb h\u1ea1n, Khai Phong ch\u1ec9 mi\u1ec5n b\u1ea3y ph\u1ea7n, nay xin mi\u1ec5n to\u00e0n b\u1ed9. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n mi\u1ec5n thu\u1ebf qu\u00e1 nhi\u1ec1u, n\u00ean thu h\u1ed3i l\u1ea1i s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e3 mi\u1ec5n. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u lo ng\u1ea1i cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, Vua l\u00ean ng\u00f4i, b\u00e8n tr\u1ecdng d\u1ee5ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u1eabm c\u0169ng t\u1ef1 lo s\u1ee3. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u quan, nh\u01b0ng d\u00e1m \u0111\u1ee9ng ra v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 bi\u1ec7n minh, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00ed ti\u1ebft c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Tam ty, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ngu l\u00e0 Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5[footnote]Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'M\u1eabu T\u00e2n C\u1ed5', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 283 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 5 ph\u1ea7n Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady.[\/footnote] n\u00f3i v\u1edbi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ee3 \u0111\u1ecdng trong thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c \u0111\u00f2i h\u1ecfi v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, t\u00f4i \u0111\u1ecbnh t\u00e2u xin mi\u1ec5n tr\u1eeb.\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ngay \u0111\u00eam \u0111\u00f3 sai l\u1ea1i thu\u1eadt t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 li\u1ec7u, h\u00f4m sau d\u00e2ng l\u00ean. Vua r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1eb3ng l\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft sao?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1eeb t\u1ed1n \u0111\u00e1p: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho B\u1ec7 h\u1ea1 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua c\u1ea3m ng\u1ed9, cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo l\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. X\u00e9t v\u1ec1 thu\u1ebf c\u1ee7a hai huy\u1ec7n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch 'Th\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m'. Vi\u1ec7c c\u1ee7a Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong '\u00c2u T\u0129nh Th\u00e1nh T\u1ed1ng xuy\u1ebft di' v\u00e0 'Qu\u1ed1c l\u00e3o nh\u00e0n \u0111\u00e0m', \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o 'T\u00e2n truy\u1ec7n'. B\u1ea3n truy\u1ec7n g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5. Theo ghi ch\u00e9p ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i th\u00e1ng 4 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean, T\u00e2n C\u1ed5 ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, sau l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n tr\u1eeb n\u1ee3, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m theo l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c tuy nh\u1edd T\u00e2n C\u1ed5 m\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft T\u00e2n C\u1ed5 ph\u1ea3i \u1edf b\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi, h\u01a1n n\u1eefa T\u00e2n C\u1ed5 v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u1edf b\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi m\u1edbi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. Nay ch\u1ec9 ghi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. Theo 'K\u00fd v\u0103n', Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m \u1edf B\u1ea1c Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i T\u00f4ng th\u0103ng l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ea1c Ch\u00e2u suy quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 lang, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u. Ph\u1ee5 truy\u1ec7n l\u1ea1i ghi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea1c Ch\u00e2u suy quan, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1m ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e0i n\u0103ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00e1n quan, r\u1ed3i \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 lang, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do gi\u00e1m s\u00e1t kho m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, n\u00ean nghi ng\u1edd kh\u00f4ng d\u00e1m ghi ch\u00e9p, nay ch\u1ec9 ghi l\u00e0 \"bi\u1ebft t\u00ean tu\u1ed5i\". S\u00e1ch 'Th\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m' n\u00f3i r\u1eb1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, l\u00fac \u0111\u1ea7u \u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c th\u00fac \u0111\u1ea9y thanh to\u00e1n n\u1ee3 t\u1ea1i B\u1eb1ng do ty, Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u00e3 nh\u1ea7m. H\u1ea1 T\u1ee7ng trong 'Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c h\u00e0nh tr\u1ea1ng' vi\u1ebft r\u1eb1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 suy quan, khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u0103ng H\u1ed9i v\u00e0 trung s\u1ee9 L\u00fd Nh\u01b0 T\u00edn \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t phong t\u1ee5c c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang khen ng\u1ee3i ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng, T\u0103ng H\u1ed9i d\u00e2ng t\u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u00e0 th\u0103ng l\u00e0m ph\u00e1n quan. X\u00e9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, T\u0103ng H\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee7 th\u1ea7n.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch 'Th\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m' n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1ea1c th\u1ee7 T\u0103ng H\u1ed9i v\u1ed1n k\u1ef3 v\u1ecdng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh tr\u1ee3 th\u1ee7, n\u00ean c\u1eed \u00f4ng \u0111i ki\u1ec3m tra thu\u1ebf hai huy\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i c\u00f2n c\u0103n d\u1eb7n, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng, n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Th\u01b0 Nh\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00ec t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, t\u00ednh t\u00ecnh \u00f4n ho\u00e0, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 lang, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf Ph\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng. Khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba. C\u00f3 chi\u1ebfu c\u1eed ph\u00e1n quan tam ty, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Ki\u1ec1u Duy Nh\u1ea1c ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m ph\u00e1n quan B\u1eb1ng do l\u00ed khi\u1ebfm ty. 'V\u01b0\u01a1ng M\u00e3nh b\u00e1ch nh\u1ea5t thi\u00ean' vi\u1ebft: Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a K\u1ebf t\u1ec9nh, m\u1ecdi chi ti\u00eau trong cung \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9, khi c\u1ea7n d\u00f9ng th\u00ec c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 chi. Khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ph\u00e1n quan B\u1eb1ng do ty, \u00f4ng n\u00f3i: \"Chi ti\u00eau c\u1ee7a Ch\u00ed t\u00f4n, h\u00e1 do b\u1ec1 t\u00f4i can d\u1ef1?\" r\u1ed3i d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u xin l\u1eadp Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do ty. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c chi ti\u00eau b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ecb ki\u1ec3m so\u00e1t. Ch\u00e2n T\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng minh s\u00e1t, khi\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i, nh\u01b0ng v\u1ec1 sau kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd, chi ti\u00eau ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh t\u1ec7. C\u00e1c c\u01a1 quan thu chi tr\u1edf n\u00ean h\u00e0 ti\u1ec7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u00fd c\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u00e2n s\u1ee7ng v\u00f4 song. 'V\u01b0\u01a1ng M\u00e3nh' ghi vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, kh\u00e1c h\u1eb3n c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, ghi th\u00eam \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Th\u00e1ng 3 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 nguy\u00ean ni\u00ean, c\u00f3 chi\u1ebfu Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do kh\u00f4ng ph\u1ea3i qua tam ty, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c'. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c quan c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c. Vua n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 t\u00e1m tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra trong th\u1eddi gian L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u1edf ch\u1ee9c Trung th\u01b0. S\u1eed s\u00e1ch v\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi ghi ch\u00e9p th\u1eb3ng th\u1eafn, n\u1ebfu con v\u00ec cha m\u00e0 gi\u1ea5u di\u1ebfm, th\u00ec l\u00e0m sao truy\u1ec1n l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1eadt cho \u0111\u1eddi sau?\"<\/i> Ngo\u1ea1i tr\u1eeb T\u00f4ng Ng\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia, c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[18] C\u00f9ng ng\u00e0y, quan \u0111\u1ed3ng c\u00e1n \u0111\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty phong b\u00e1c s\u1ef1 \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u:<\/p>\n\n<p><i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0o ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 c\u00f3 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n t\u1ea5u, tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a s\u1ef1 rung chuy\u1ec3n b\u00ean d\u01b0\u1edbi. Th\u1ea7n suy ngh\u0129 th\u00e2u \u0111\u00eam, th\u1ea5y r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Th\u1ea7n lo s\u1ee3 \u0111\u1ebfn s\u00e1ng, n\u00ean \u0111\u00e3 xin B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3n t\u1ea5u trong cung, kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1ed1, v\u00e0 mong B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f9ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c s\u01a1 qua. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 26, th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ea5u n\u1eefa, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef k\u00edn, kh\u00f4ng bi\u1ebft B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u01b0a? C\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 nghe vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0 c\u00f9ng B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb hay ch\u01b0a? Nay tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a s\u1ef1 rung chuy\u1ec3n b\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 manh nha. Th\u1ea7n xem c\u00e1c t\u1ea5u b\u00e1o t\u1eeb ch\u01b0 \u0111\u1ea1o g\u1eedi v\u1ec1 Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft \u0110\u00f4ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee5 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh l\u00ean. Nay kh\u00f4ng tr\u00ecnh h\u1ebft t\u1eebng chi ti\u1ebft, v\u00ec s\u1ee3 l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 k\u1ec3 m\u1ed9t hai vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i nh\u01b0 sau:<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y m\u00f9ng 4, ch\u00e2u Thi t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang. Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y m\u00f9ng 7, ch\u00e2u Ho\u1ea1t t\u1ea5u r\u1eb1ng: c\u00f3 h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0; ng\u00e0y 15, ch\u00e2u V\u1ec7 t\u1ea5u r\u1eb1ng: c\u00f3 h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0; ng\u00e0y 19, ch\u00e2u Nh\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n Vi\u00ean Kh\u00fac gi\u1ebft huy\u1ec7n \u00fay Th\u00e0nh B\u00ednh. T\u00e2y Kinh t\u1ea5u r\u1eb1ng: ng\u00e0y 23 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ba t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o nha m\u00f4n \u0110\u00f4 gi\u00e1m binh m\u00e3 B\u1ea1ch Ba, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n nh\u00e0, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd, c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng Vi\u00ean Kh\u00fac, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, C\u1ee7ng. Ch\u00e2u B\u1ed9c t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n Quy\u00ean Th\u00e0nh. Ch\u00e2u \u0110\u01a1n t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o doanh tr\u1ea5n Quy \u00c2n ch\u1ec9 huy. Ch\u00e2u T\u1ebf t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u01b0\u1eddi ch\u00edn nh\u00e0 \u1edf huy\u1ec7n Kim H\u01b0\u01a1ng, C\u1ef1 D\u00e3. Qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c thu\u1ed9c qu\u00e2n H\u1ed5 D\u1ef1c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c trang Nam V\u0129nh H\u01b0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y m\u00f9ng 2 th\u00e1ng n\u00e0y, T\u00e2y Kinh t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u1ed0c, h\u01a1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c qu\u00e2n tan r\u00e3 \u1edf b\u1ebfn B\u1ea1ch Cao; ng\u00e0y m\u00f9ng 7, ph\u1ee7 Thi\u1ec3m t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea5n T\u1eadp T\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n \u0111i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng huy\u1ec7n Hi\u1ec7p Th\u1ea1ch, b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00eda nam; ng\u00e0y m\u00f9ng 8, T\u00e2y Kinh t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ecf \u0111ang ch\u1eb7n gi\u1eef tr\u1ea5n Th\u1ed5 H\u00e0o, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 qua l\u1ea1i. H\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u1ea7n k\u1ec1 kinh s\u01b0 m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf, bi\u00ean ph\u00f2ng y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 b\u1ecdn ph\u1ea3n t\u1eb7c l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ea7n hi\u1ec7n ra, \u0111i\u1ec1m b\u00e1o d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 manh nha, th\u1ea7n v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 lo l\u1eafng.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n m\u1ed7i khi th\u1ea5y l\u1ec7nh ch\u1ec9 huy c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea5u b\u00e1o, ch\u1ec9 sai s\u1ee9 th\u1ea7n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111i b\u1eaft gi\u1eef, ch\u1ec9 sai khu v\u1ef1c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m truy \u0111u\u1ed5i. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c y\u00ean \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf t\u1ed1t \u0111\u1eb9p; vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb, ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 lo xa. N\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c \u1ea5y d\u1ea7n l\u1edbn m\u1ea1nh, m\u00e0 c\u00f3 k\u1ebb m\u01b0u \u0111\u1ed3 h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ch\u00fang, s\u1ee9c m\u1ea1nh \u1ea5y kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, m\u00e0 k\u1ebb mu\u1ed1n t\u1ea1o lo\u1ea1n l\u1ea1i ti\u1ebfp tay l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i s\u1edbm lo li\u1ec7u, \u0111\u00f3 l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 xem nh\u1eb9 vi\u1ec7c l\u1edbn. Nay tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng s\u1edbm m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb khi c\u00f2n manh nha, d\u1ea5u hi\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng suy ngh\u0129 k\u1ef9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi nhen nh\u00f3m? Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i, nay l\u1ea1i t\u1ea5u, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe v\u00e0 tin t\u01b0\u1edfng. Ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb l\u00fac manh nha ch\u00ednh l\u00e0 h\u00f4m nay, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 th\u1eddi c\u01a1 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb s\u1edbm.<\/i><p>\n\n<p><i>G\u1ea7n kinh \u0111\u00f4, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung xin chu\u1ea9n b\u1ecb 3.000 xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, c\u1ea7n 1.000 binh s\u0129 \u0111\u1ea9y xe; L\u01b0 Chi H\u00e1n hai l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb kho b\u1ea1c kinh \u0111\u00f4 c\u1ea5p 45 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n; b\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00e0o h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 5, t\u1ea1i Linh Ch\u00e2u, gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed7i th\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ed9t quan ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c y\u00eau c\u1ea7u xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9ng t\u1ecf kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef; vi\u1ec7c xin c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 ch\u1ee9ng t\u1ecf kho b\u1ea1c \u1edf Quan H\u1eefu v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00edch l\u0169y; t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u00ean \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi quan ti\u1ec1n, t\u1ee9c l\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n Linh Ch\u00e2u nay \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Kh\u00f4ng r\u00f5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfc Linh Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec? B\u1ecf Linh Ch\u00e2u m\u1ea5t g\u00ec?<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu v\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u00e0 kh\u00f3 kh\u1edfi s\u1ef1 \u1edf trung nguy\u00ean, ch\u1ebf ng\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch khi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng xa sinh bi\u1ebfn lo\u1ea1n, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ea5t. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean tinh t\u1ebf trong suy x\u00e9t, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng do d\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu ti\u1ebfc Linh Ch\u00e2u t\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia, xin ban chi\u1ebfu th\u01b0 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1o tri thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft; b\u1ecf Linh Ch\u00e2u t\u1ea5t g\u00e2y h\u1ea1i cho qu\u1ed1c gia, c\u0169ng xin ban b\u1ea3ng c\u00e1o tri r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft. \u00dd c\u1ee7a c\u00e1o tri l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u01b0u l\u1ef1a l\u1ea5y b\u1ecf l\u00e0 v\u00ec lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang. Khi\u1ebfn k\u1ebb th\u00f9 bi\u1ebft m\u01b0u l\u1ef1a l\u1ea5y b\u1ecf, khi\u1ebfn trong ngo\u00e0i hi\u1ec3u l\u00fd l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ec3 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ed1i cao c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ec7 h\u1ea1 tu \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u1eeb tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1edbm m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111i\u1ec1m lo\u1ea1n d\u01b0\u1edbi. N\u1ebfu th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea1nh, n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a tr\u1eeb, m\u00e0 m\u01b0u l\u1ef1 kh\u00f4ng s\u00e2u, ti\u00eau di\u1ec7t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb gi\u1eb7c li\u1ec1n chi\u1ebfm c\u1ee9 ch\u00e2u qu\u1eadn, x\u01b0ng b\u1eeba l\u00e0m c\u00f4ng h\u1ea7u, kho l\u01b0\u01a1ng H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb chi\u1ebfm tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 l\u1ea1c H\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ebft li\u00ean, s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a ngh\u1ec9, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng nh\u00ecn nhau noi theo, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1ecf, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn an nguy c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eb9, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><p>\n\n<p><i>Ng\u00e0y nay, tr\u00ean ch\u1ed1n mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, \u1eaft c\u00f3 nh\u1eefng m\u01b0u k\u1ebf hay; trong v\u00f2ng c\u01a1 m\u1eadt, \u1eaft c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ed1t. N\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nh\u1ecf nh\u1eb7t, ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129, n\u1ebfu ch\u1ec9 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean sai khi\u1ebfn, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1eaft kh\u00f3 m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1c n\u01a1i \u1eaft ch\u01b0a th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c hai ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u1eb3ng qua Ho\u00e0i Nam, ti\u1ebfn v\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7 Ng\u00f4, Vi\u1ec7t, th\u00ec thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c kinh \u0111\u00f4. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ch\u00e2u qu\u1eadn, kh\u00e9o gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, th\u00ec ti\u1ec1n b\u1ea1c ph\u1ee5ng cung s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho qu\u1ed1c gia. Do \u0111\u00f3, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u1eaft c\u00f3 k\u1ebb theo ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebb theo ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf, th\u00ec l\u00f2ng qu\u00e2n h\u00e1 ch\u1eb3ng dao \u0111\u1ed9ng. L\u00fac \u1ea5y, gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc s\u1ebd th\u1eeba c\u01a1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean th\u00f9y, b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo, r\u1ee3 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng s\u1ebd th\u1eeba c\u01a1 x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1ee3. Th\u1ea7n nay n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi gay g\u1eaft, kh\u00f4ng v\u00ec m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, m\u00e0 lo l\u1eafng an nguy, th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec k\u1ebf s\u00e1ch qu\u1ed1c gia.\"<\/i><p>\n\n<p>[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n thay d\u00e2n k\u00e9o xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, binh s\u0129 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho v\u1ec1, l\u1ea1i ban ti\u1ec1n, v\u00ec th\u1eddi ti\u1ebft gi\u00e1 r\u00e9t.<\/p>\n\n<p>[20] Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, xem c\u00e1c v\u1ecb \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c thi b\u1eafn cung gi\u1ecfi, ch\u1ecdn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi tinh nhu\u1ec7 th\u0103ng ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o k\u00e9o n\u1ed5i cung n\u1eb7ng hai tr\u0103m c\u00e2n b\u1eafn t\u00ean d\u00e0i, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1i cung ti\u1ec5n, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn \u0111\u1ee9ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd, nhanh nh\u1eb9n h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, b\u00e8n c\u1ea7m d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng k\u00e9o \u0111\u1ea7y cung, r\u1ea5t d\u0169ng m\u00e3nh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ph\u1ee5c, ban th\u00eam ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7n L\u00fd ki\u1ec3m.<\/p>\n\n<p>[22] Th\u00e1ng n\u00e0y, quan l\u1ea1i t\u00e2u xin vi\u1ec7c t\u1ebf tr\u1eddi \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, t\u1ebf h\u1ea1n v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0, t\u1ebf \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch v\u00e0o ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed, xin l\u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00e0m b\u1eadc ph\u1ed1i th\u1edd; t\u1ebf c\u1ea7u m\u00f9a v\u00e0o ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, t\u1ebf \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0m b\u1eadc ph\u1ed1i th\u1edd; t\u1ebf C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, t\u1ebf Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y Tuy\u00ean T\u1ed5 l\u00e0m b\u1eadc ph\u1ed1i th\u1edd; c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ebf giao \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, th\u00ec l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i th\u1edd. Chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[23] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"S\u00e1ch 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c' m\u00e0 ch\u00fang th\u1ea7n bi\u00ean so\u1ea1n, t\u1eeb n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 8 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn gi\u1eefa Vua v\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1eddi can gi\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng; t\u1eeb n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c Vua t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ea1n c\u01a1, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi trong s\u00e1ch v\u1edf. Xin ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, cho ph\u00e9p ch\u00fang th\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m v\u00e0 ti\u1ec1n nhi\u1ec7m, tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ee9, tam ty s\u1ee9 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam, nh\u1eb1m b\u1ed5 sung nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u00f2n thi\u1ebfu[footnote]Ch\u1eef 'v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u1ea1m', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, truy t\u00f4n Hi\u1ec1n phi L\u00fd th\u1ecb l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tang l\u1ec5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, thi h\u00e0i t\u1ea1m qu\u00e0n t\u1ea1i Ph\u1ed5 An vi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ea3i t\u00e1ng l\u0103ng vi\u00ean, l\u1eadp n\u01a1i th\u1edd c\u00fang v\u00e0 x\u00e2y mi\u1ebfu th\u1edd[footnote] L\u1eadp n\u01a1i th\u1edd c\u00fang v\u00e0 x\u00e2y mi\u1ebfu th\u1edd, ch\u1eef 'mi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' L\u1ec5 ch\u01b0\u01a1ng 31 ph\u1ea7n 21, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 109 L\u1ec5 ch\u00ed v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n sau m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u: <i>\"X\u00e9t theo ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1ea1i ty l\u1ea1c thu\u1ed9c Xu\u00e2n quan trong 'Chu l\u1ec5', 't\u1ea5u kh\u00fac Di T\u1eafc, h\u00e1t kh\u00fac Tr\u1ecdng L\u00e3, \u0111\u1ec3 t\u1ebf l\u1ec5 ti\u00ean t\u1ec9'. Ti\u00ean t\u1ec9 l\u00e0 Kh\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean, v\u1ee3 c\u1ee7a \u0110\u1ebf Kh\u1ed1c, m\u1eb9 c\u1ee7a H\u1eadu T\u1eafc, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 B\u00ed cung. Th\u1eddi T\u1ea5n, Tuy\u00ean h\u1eadu c\u1ee7a Gi\u1ea3n V\u0103n \u0110\u1ebf, v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i th\u1edd[footnote] Ch\u1eef 'v\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ee9c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' quy\u1ec3n 94 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], n\u00ean x\u00e2y cung ri\u00eang b\u00ean ngo\u00e0i, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf l\u1ec5. N\u0103m Ti\u00ean Thi\u00ean nguy\u00ean ni\u00ean tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ed1i th\u1edd Chi\u00eau Th\u00e0nh ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 T\u00fac Minh ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf Nghi Kh\u00f4n mi\u1ebfu, v\u00e0 Nguy\u00ean Hi\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng h\u1eadu c\u1ee7a Huy\u1ec1n T\u00f4ng, l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf ph\u00eda t\u00e2y Th\u00e1i mi\u1ebfu. X\u00e9t c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng. Xin l\u1ec7nh cho T\u00f4ng ch\u00ednh s\u1eed tu s\u1eeda ph\u00f2ng th\u1edd trong mi\u1ebfu, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n ba gian, thi\u1ebft l\u1eadp th\u1ea7n m\u00f4n, trai ph\u00f2ng, nh\u00e0 b\u1ebfp \u0111\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng cho vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t c\u00f2n xa, thi h\u00e0i v\u1eabn c\u00f2n \u1edf n\u01a1i qu\u00e0n t\u1ea1m, ch\u01b0a th\u1ec3 di chuy\u1ec3n[footnote] Ch\u1eef 'di chuy\u1ec3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ti\u1ebfn', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. Vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 c\u00e1c ng\u00e0y, lo r\u1eb1ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c kinh \u0111i\u1ec3n v\u1ec1 l\u1ec5, ch\u01b0a th\u1ea5y ti\u1ec1n l\u1ec7 n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u00ean xin t\u1eeb nay c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c, v\u1ecdng c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 trong n\u0103m, t\u1ea1m b\u1ed1 tr\u00ed l\u1ec1u v\u1ea3i \u1edf n\u01a1i qu\u00e0n, c\u1eed n\u1ed9i th\u1ea7n lo vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5.\"<\/i> Vua l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ea1i trong b\u1ed9 h\u1ea1 ch\u0103m lo n\u00f4ng tang.<\/p>\n\n<p>[26] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi \u00fd c\u00e1c t\u1ec3 ph\u1ee5 v\u1ec1 vi\u1ec7c Linh V\u0169[footnote] Ch\u1eef 'ph\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ch\u00ed d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"Ph\u1ee5c d\u0129 H\u00e0 Ho\u00e0ng l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi Di v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, kinh \u0111\u00f4 Tr\u01b0\u1eddng An g\u1ea7n k\u1ec1 v\u1edbi khu v\u1ef1c kinh th\u00e0nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb x\u00e2m chi\u1ebfm r\u1ed3i l\u1ea1i li\u00ean minh ph\u1ea3n b\u1ed9i, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. C\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ec1u coi vi\u1ec7c n\u00e0y n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m quan t\u00e2m[footnote]C\u1ed5 ti\u00ean th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng tr\u00ed chi \u0111\u1ed9 ngo\u1ea1i: T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam c\u00e2u 'V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0110\u1ecbch x\u1ea3o tr\u00e1 mu\u00f4n m\u00e0u, m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1 th\u00fa'.[\/footnote], ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111u\u1ed5i \u0111i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n khi\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t l\u1ec5 ngh\u0129a ph\u1ea3i hao t\u1ed5n m\u00e1u m\u1ee1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng t\u1ee5c l\u1ec7 v\u00f4 tri, so \u0111o th\u1eafng thua. Hu\u1ed1ng chi, gi\u1eb7c K\u1ebf Thi\u00ean l\u00e0 lo\u00e0i gi\u1eb7c ngu mu\u1ed9i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00f9 x\u1ebbo r\u1ed1n c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m ngu\u00f4i c\u01a1n gi\u1eadn, nh\u1ed5 t\u00f3c c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 k\u1ec3 h\u1ebft t\u1ed9i. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng khu\u1ea5t m\u00ecnh ch\u1ecbu nh\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng mu\u00f4n d\u00e2n, v\u00ec c\u00e1i t\u1ed5n th\u1ea5t nh\u1ecf m\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u1edbn. Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1eabn d\u00e0i s\u1eed c\u0169 l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 xin d\u1eabn m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfn T\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00f4ng chi\u1ebfm c\u1ee9 Tr\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00f2i ti\u1ebft vi\u1ec7t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi \u00e1m s\u00e1t V\u0169 Nguy\u00ean Ho\u00e0nh, l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng B\u00f9i \u0110\u1ed9, t\u1ed9i \u00e1c l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng Hi\u1ebfn T\u00f4ng v\u00ec l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00e1 t\u1ed9i.<\/i><p>\n\n<p><i>T\u1eeb khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0, B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 tha t\u1ed9i cho K\u1ebf Thi\u00ean, ban \u00e2n hu\u1ec7 h\u1eadu h\u0129nh; h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u01b0 an \u1ee7i, v\u1ed7 v\u1ec1 l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc c\u1ee7a h\u1eafn; sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 d\u1ed7, khi\u1ebfn h\u1eafn quay v\u1ec1 thu\u1eadn ph\u1ee5c. L\u00fac \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang m\u00e0 suy ngh\u0129, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn k\u1ebb \u0111\u1ea1i \u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1eadc minh qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1eeb, kh\u00f4ng ai s\u00e1nh k\u1ecbp. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb h\u1eafn \u00e9p bu\u1ed9c theo c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u00e1n gh\u00e9t chi\u1ebfn tranh l\u00e2u ng\u00e0y, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 c\u0169, d\u00f9ng l\u1ee3i l\u1edbn d\u1ee5 d\u1ed7, d\u00f9ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cao l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e2u d\u00e1m m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng quay v\u1ec1, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i c\u00f9ng h\u1eafn ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u01b0 Linh Ch\u00e2u, t\u1eeb khi Tr\u1ecbnh V\u0103n B\u1ea3o g\u00e2y chuy\u1ec7n cho qu\u1ed1c gia, khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i lo l\u1eafng, lo ngh\u0129 mi\u1ec1n T\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng quan ph\u1ee5 kh\u1ed5 c\u1ef1c v\u00ec vi\u1ec7c chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng, x\u01b0\u01a1ng tr\u1eafng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng, m\u01b0\u1eddi nh\u00e0 ch\u00edn nh\u00e0 tr\u1ed1ng, x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u0111\u1ea7y th\u00e0nh, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ebft h\u1ebft; th\u00e0nh tr\u00ec tr\u01a1 tr\u1ecdi, qu\u00e2n s\u0129 gi\u00e0 y\u1ebfu, m\u00e0 k\u1ebb h\u00e1 mi\u1ec7ng ch\u1edd \u0103n kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng ch\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u v\u1ea1n, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec mu\u1ed1n gi\u1eef v\u1eefng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u1ebfu K\u1ebf Thi\u00ean g\u1ea5p r\u00fat t\u1ea5n c\u00f4ng kh\u00f4ng ng\u1eebng, th\u00ec th\u00e0nh nguy hi\u1ec3m l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, nay h\u1eafn ch\u1eadm r\u00e3i \u0111\u1ebfn, \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0 l\u00e0m c\u1ea1n ki\u1ec7t t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a ta, v\u1eaft ki\u1ec7t s\u1ee9c d\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a h\u1eafn. L\u00fac n\u00e0y, n\u1ebfu kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i c\u00e1ch l\u00e0m, th\u00ec tai h\u1ecda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1eady xin n\u00f3i s\u01a1 qua: tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ecbnh V\u0103n B\u1ea3o c\u1ea5m mu\u1ed1i xanh c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng cho v\u00e0o \u0111\u1ea5t H\u00e1n, c\u1ea5m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00f3 c\u1edb m\u00e0 ta kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch sai l\u1ea7m, d\u00f9 h\u1ed1i h\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp. T\u1eeb \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c h\u1ed9 quen thu\u1ed9c c\u0169ng theo m\u00e0 n\u1ed5i lo\u1ea1n. Nay n\u1ebfu l\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea5m, kh\u00f4ng cho th\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u1ecbch, v\u1ed7 v\u1ec1 t\u1eeb xa, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. H\u01a1n n\u1eefa, th\u00fa c\u00f9ng th\u00ec c\u1eafn, chim c\u00f9ng th\u00ec m\u1ed5, n\u1ebfu nh\u00e2n m\u00f9a thu x\u00e2m ph\u1ea1m, nh\u00ecn ch\u1eebng k\u1ebd h\u1edf \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e1t binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1? Binh l\u00ednh kh\u1edfi s\u1ef1, \u1eaft hao t\u1ed5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng quan ph\u1ee5 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, d\u1ed3n d\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng H\u1ea1, th\u00ec Ho\u00e0i, M\u1ea1nh, T\u00e2y L\u1ea1c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng suy ngh\u0129 s\u00e2u xa, ph\u00f2ng ng\u1eeba tai h\u1ecda khi ch\u01b0a manh nha?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1eebng th\u1ea5y \u0110\u01b0\u1eddng \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba T\u1ef1 l\u00e2u ng\u00e0y ch\u1ed1ng m\u1ec7nh Vua, \u0110\u1ea1i T\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 t\u1ed9i ch\u1ecbu kh\u1ed5, th\u01b0\u1eddng nh\u1eabn nh\u1ecbn. L\u00fac \u0111\u1ea7u kh\u1edfi binh th\u1ea3o ph\u1ea1t, Nguy\u00ean T\u1ea3i, V\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n nghe b\u00e1o gi\u00e1 mu\u1ed1i \u1edf Ng\u1ee5y Ch\u00e2u cao, xin t\u0103ng qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u01a1i c\u1eeda \u1ea3i, c\u1ea5m mu\u1ed1i v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy y\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. \u0110\u1ea1i T\u00f4ng n\u00f3i: \"\u00dd Tr\u1eabm v\u1edbi khanh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c, khanh mu\u1ed1n c\u1ea5m mu\u1ed1i, Tr\u1eabm mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng cho mu\u1ed1i v\u00e0o, \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba T\u1ef1 m\u1ed9t m\u00ecnh ph\u1ee5 Tr\u1eabm, d\u00e2n ch\u00fang Ng\u1ee5y Ch\u00e2u c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec? Tr\u1eabm l\u00e0m ch\u1ee7, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u0103m lo nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3nh binh \u0111ao kh\u1ed5 c\u1ef1c, l\u00f2ng th\u1eb9n v\u00f4 c\u00f9ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i b\u00f3p c\u1ed5 gi\u1ebft h\u1ecd, khi\u1ebfn tai h\u1ecda th\u00eam n\u1eb7ng!\" Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau, \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba T\u1ef1 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1ecbu t\u1ed9i, quay v\u1ec1 tri\u1ec1u.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n bi\u00ean c\u1ea3nh, khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f3 th\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i, th\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u m\u1ea1ng. H\u1ecd tuy l\u00e0 b\u1ed9 t\u1ed9c, nh\u01b0ng \u1eaft s\u1ebd quay v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng ho\u00e1, truy\u1ec1n b\u1ea3o l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u1ee9c, b\u1ecf ngh\u1ecbch theo thu\u1eadn, th\u00ec K\u1ebf Thi\u00ean ti\u1ec3u t\u1eed, c\u00f4 l\u1eadp kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap, l\u1ea1i sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ng\u00f2i ch\u00e2m cho ta \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><p>\n\n<p><i>Linh ch\u00e2u hi\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ed1 th\u1ee7, mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7n \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng n\u00ean d\u1eddi qu\u00e2n l\u1ec7 s\u00f3c ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0n ch\u00e2u, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p t\u1ea1m th\u1eddi. H\u01a1n n\u1eefa, d\u00e2n s\u1ed1 n\u01a1i \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 h\u01a1n b\u1ed1n ngh\u00ecn h\u1ed9, nay ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y v\u00e0i tr\u0103m; thu\u1ebf kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n hai ngh\u00ecn, nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u00fat g\u00ec. L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c? \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi d\u00e2n ch\u00fang ta kh\u00f4i ph\u1ee5c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u00e1nh \u0111\u1ee9c bao tr\u00f9m r\u1ed9ng kh\u1eafp, th\u00ec sa m\u1ea1c L\u01b0u Sa, n\u00fai \u00d4i L\u0129nh c\u0169ng s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t trong, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1eadn S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng.<\/i><p>\n\n<p><i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: \"Linh ch\u00e2u l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t y\u1ebft h\u1ea7u, c\u1eeda ng\u00f5 tr\u1ecdng y\u1ebfu ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf n\u00f3 \u0111\u1ec3 r\u1ed3i l\u1ecdt v\u00e0o tay \u0111\u1ecbch?\" Th\u1ea7n \u0111\u00e1p: \"Ph\u00e0m g\u1ecdi l\u00e0 y\u1ebft h\u1ea7u, \u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i th\u00e0nh l\u0169y ki\u00ean c\u1ed1, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, \u0111i\u1ec1u binh \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n b\u1eb1ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch. Nay ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u00f3ng c\u1eeda gi\u1eef th\u00e0nh, lo t\u1ef1 th\u00e2n ch\u01b0a xong, th\u00ec \u0111\u00e2u c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 y\u1ebft h\u1ea7u n\u1eefa! Hu\u1ed1ng chi, vi\u1ec7c b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1eaft tay \u0111\u1ec3 c\u1ee9u th\u00e2n [footnote]c\u00f3 ch\u1eef 'tay' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00e1nh tay', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 quy\u1ec3n 5 trong 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' v\u1ec1 vi\u1ec7c Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ed1i ph\u00f3 T\u00e2y H\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, b\u1edfi \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u00e2n c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ec9 lo d\u1ea1o theo c\u1ecf n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e2u gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e2n nh\u00e0 H\u00e1n gi\u1eef th\u00e0nh. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00e1c \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u00f3i: \"Gi\u1ea3 s\u1eed b\u1ecf Linh ch\u00e2u, \u1eaft n\u00f3 s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o tay K\u1ebf Thi\u00ean. N\u1ebfu n\u00f3 v\u1eeba c\u00e0y v\u1eeba \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 binh l\u1ef1c, ho\u1eb7c s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00f4ng ng\u1edbt, l\u00e0m ta kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n; ho\u1eb7c th\u1ebf l\u1ef1c n\u00f3 c\u00e0ng l\u1edbn m\u1ea1nh, th\u00ec bi\u1ebft l\u00e0m sao ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1?\" Th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u00e1p: \"N\u1ebfu Linh ch\u00e2u kh\u00f4ng b\u1ecf, th\u00ec b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3, l\u00e0m suy y\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3? Hu\u1ed1ng chi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 ng\u0103n ch\u1eb7n S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1eaft Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5, c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u00e3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u; t\u00edch tr\u1eef chi\u1ebfn m\u00e3 v\u00e0 qu\u00e2n kh\u00ed, th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u1edbn. Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u h\u00f2a thu\u1eadn th\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c s\u1ebd y\u1ebfu, th\u1ebf l\u1ef1c y\u1ebfu th\u00ec y\u00eau c\u1ea7u s\u1ebd ch\u1ea5m d\u1ee9t. V\u00ec th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u1eb1ng: H\u00e3y giao th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi ch\u1ee7ng t\u1ed9c c\u1ee7a n\u00f3, b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u m\u1ea1ng h\u1ecd. Khi\u1ebfn \u0111i\u1ec1u sai tr\u00e1i thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00fang, c\u00f2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn thu\u1ed9c v\u1ec1 ta, h\u1ecfi t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u00f3 danh ch\u00ednh ng\u00f4n thu\u1eadn. Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng dung, qu\u1ef7 th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u1eadn, K\u1ebf Thi\u00ean \u1eaft s\u1ebd t\u1ef1 di\u1ec7t vong, n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, binh l\u1ef1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c n\u1eefa!\" \"<\/i><p>\n\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 xin l\u00e0m phi\u00ean th\u1ea7n. Vua tuy bi\u1ebft x\u1ea3o tr\u00e1, nh\u01b0ng l\u00fac \u1ea5y \u0111ang th\u1eddi k\u1ef3 qu\u1ed1c tang, mu\u1ed1n gi\u1eef y\u00ean n\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ea5p thu\u1eadn, l\u1ea1i ban cho h\u1ecd t\u00ean, ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong Quan s\u00e1t s\u1ee9 Ng\u00e2n ch\u00e2u Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Nan, sai N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ban.<\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea1i phong Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ecbnh ch\u00e2u, cho v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(Theo 'T\u1ed1ng s\u1eed', Th\u00e1i T\u00f4ng phong Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u1ecbnh ch\u00e2u, gi\u1eef \u1edf kinh \u0111\u00f4.)<\/i><\/p>\n\n<p>[29] Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng Th\u1ee5c so\u1ea1n chi\u1ebfu phong cho B\u1ea3o C\u00e1t. Th\u1ee5c bi\u1ebft r\u00f5 \u00fd Vua mu\u1ed1n quy c\u00f4ng v\u1ec1 Th\u00e1i T\u00f4ng, b\u00e8n d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>\"Ti\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1edbm \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u0111\u1ecbnh ban t\u01b0\u1edbc th\u1eadt, nh\u01b0ng v\u00ec g\u1eb7p l\u00fac th\u01a1\u0300i cu\u1ed9c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, ch\u01b0a k\u1ecbp d\u1ef1ng \u0111\u00e0n \u1edf H\u00e1n \u0111\u1ec3 phong t\u01b0\u1edbc. Nay di m\u1ec7nh \u1ea5y, th\u1ef1c giao cho k\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y. Khanh n\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 cung ki\u1ebfm m\u00e0 nh\u1eadn \u01a1n, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng trung ti\u1ebft.\"<\/i> Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. L\u1eddi chi\u1ebfu n\u00e0y, c\u0103n c\u1ee9 'Tri\u1ec1u d\u00e3 t\u1ea1p bi\u00ean', so v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, c\u00f3 l\u1ebd s\u1eed quan \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh s\u1eeda. 'T\u1ea1p bi\u00ean' ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea1i ch\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n so\u1ea1n chi\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua, \u0111\u1ec1u sai, nay g\u1ea1t b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng theo chi\u1ebfu d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i v\u1ec1 n\u0103m vi\u1ec7c:<\/p>\n<p><i>(V\u0169 X\u1ee9ng trong t\u1ea5u ngh\u1ecb ghi l\u00e0 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 5 d\u00e2ng l\u00ean.)<\/i><\/p>\n\n<p><i>\"- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u00f3i r\u1eb1ng: Ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, duy tr\u00ec giao h\u1ea3o v\u1edbi ngo\u1ea1i bang, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Hi\u1ec7n nay ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an, ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean. Khi\u1ebft \u0110an tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi[footnote]'Khi\u1ebft \u0110an' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu hai ch\u1eef n\u00e0y. Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 42, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong b\u00e0i '\u1ee8ng Chi\u1ebfu Ng\u00f4n S\u1ef1' \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'H\u1ed3 l\u1ed7 tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi', c\u00f2n 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng l\u1ea1i ghi 'Khi\u1ebft \u0110an tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi'. Ph\u1ea7n tr\u00ean c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e2u 'Hi\u1ec7n nay ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an', nay \u0111\u1ec3 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ph\u1ea7n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng S\u1eed' b\u1ed5 sung hai ch\u1eef 'Khi\u1ebft \u0110an'.[\/footnote], nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u1eabn ch\u01b0a quy thu\u1eadn, vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eebng l\u1ea1i. D\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c v\u00f9ng Quan Trung v\u00e0 Ph\u1ee5ng Thi\u00ean \u0111ang l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh c\u1ef1c kh\u1ed5 h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i ngh\u0129 r\u1eb1ng khi B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, n\u00ean thu\u1eadn theo l\u00f2ng d\u00e2n, h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ecbch th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn B\u1eafc \u0111\u00ecnh, xin n\u1ed1i l\u1ea1i t\u00ecnh h\u1ea3o c\u0169. H\u1ea1 chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, l\u1ea1i cho h\u1eafn tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea1 ch\u00e2u. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf H\u00e0n L\u00e2m, t\u1eebng th\u1ea5y L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i: \"Xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u1ea1i v\u00f9ng H\u1ea1 ch\u00e2u tan t\u00e1c, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean h\u1ecd Th\u00e1c B\u1ea1t.\" Ti\u00ean tri\u1ec1u tuy c\u00f3 l\u1eddi ph\u00ea \u0111\u00e1p, cho ph\u00e9p h\u1eafn tr\u1ea5n th\u1ee7 Phu ch\u00e2u[footnote]'Cho ph\u00e9p Phu ch\u00e2u', theo 'T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m' th\u00ec vi\u1ebft 'ch\u1ec9 cho l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phu ch\u00e2u'. Theo s\u1eed li\u1ec7u, v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 d\u1ee5 L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, phong cho h\u1eafn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phu ch\u00e2u, nh\u01b0ng h\u1eafn kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu.[\/footnote], nh\u01b0ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3n tr\u1eafc, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 quy thu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh?<\/i><\/p>\n<p><i>Nay B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng, uy v\u1ecdng c\u1ee7a ho\u00e0ng gia \u0111ang l\u1eaby l\u1eebng, c\u0169ng n\u00ean lo r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean s\u1ebd sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1ec5, nh\u00e2n \u0111\u00f3 nh\u1eafc l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u0169, h\u1eafn \u1eaft s\u1ebd c\u1ea3m \u00e2n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbch. N\u1ebfu h\u1eafn kh\u00f4ng nghe theo, th\u00ec vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, truy b\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi khi\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 t\u1ef1 h\u1ea1 m\u00ecnh v\u00ec d\u00e2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: \"L\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u m\u1ea1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u1ea5y s\u1ef1 y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a m\u00ecnh.\" \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 lo khoe khoang h\u01b0 danh m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn v\u1eady.<\/i><p>\n\n<p><i>- Th\u1ee9 hai l\u00e0: Gi\u1ea3m b\u1edbt binh l\u00ednh th\u1eeba, h\u1ee3p nh\u1ea5t quan l\u1ea1i d\u01b0 th\u1eeba, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, s\u00f4ng bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u1ea3y xu\u1ed1ng d\u00e2n ch\u00fang. Th\u1ea7n t\u1eebng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u1eddi C\u00e0n \u0110\u1ee9c, Khai B\u1ea3o \u0111\u1ebfn nay. L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Giang, Chi\u1ebft, Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n; ph\u01b0\u01a1ng Nam ch\u01b0a chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh H\u1ed3, Giao, Qu\u1ea3ng. T\u00e0i ch\u00ednh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 ch\u01b0a d\u1ed3i d\u00e0o. Th\u1ebf nh\u01b0ng, \u0111\u00e1nh H\u00e0 \u0110\u00f4ng, ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n B\u1eafc, qu\u1ed1c d\u1ee5ng v\u1eabn \u0111\u1ee7, binh uy v\u1eabn m\u1ea1nh, nguy\u00ean do l\u00e0 g\u00ec? Ch\u00ednh v\u00ec binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tinh nhu\u1ec7 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00f4ng, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u00ec chuy\u00ean quy\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb nghi ng\u1edd. T\u1eeb sau \u0111\u00f3, thu ph\u1ee5c h\u1ebft c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng Nam, l\u1ea1i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u00e0i ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 r\u1ed9ng l\u1edbn, nh\u01b0ng binh uy kh\u00f4ng r\u1ea1ng r\u1ee1, qu\u1ed1c d\u1ee5ng ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, nguy\u00ean do l\u00e0 g\u00ec? B\u1edfi binh l\u00ednh t\u00edch tr\u1eef th\u00ec th\u1eeba m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ebft tinh nhu\u1ec7, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u00ec nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean quy\u1ec1n. Nay n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn l\u1ef1a binh s\u0129 tinh nhu\u1ec7, b\u1ecf b\u1edbt l\u00ednh th\u1eeba, giao quy\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, d\u00f9ng \u00e2n uy v\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, cung c\u1ea5p t\u00e0i ch\u00ednh thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng binh uy kh\u00f4ng m\u1ea1nh, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng d\u1ed3i d\u00e0o, th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng n\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 t\u00e0i ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1eddi Khai B\u1ea3o, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i y\u00ean m\u00e0 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. H\u01a1n n\u1eefa, th\u1eddi Khai B\u1ea3o, s\u1ed1 quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m r\u1ea5t \u00edt. Th\u00e2n ph\u1ee5 th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ed7, h\u1ed9 kh\u1ea9u \u1edf T\u1ebf Nam, l\u00fac ch\u01b0a \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, ch\u1ec9 nh\u1edb c\u00f3 m\u1ed9t Th\u1ee9 s\u1eed l\u00e0 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c, m\u1ed9t T\u01b0 h\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Qu\u00fd, nay l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf T\u01b0 m\u00f4n. G\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m[footnote]'Nh\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u2018V\u0103n Gi\u00e1m\u2019 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00eam quan l\u1ea1i n\u00e0o, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u1ebfu s\u00f3t. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n suy quan l\u00e0 B\u1eadt S\u0129 An, nay l\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. Th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, khi th\u1ea7n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea, c\u00f3 Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00ecnh \u0110\u00ecnh S\u01a1n, Th\u00f4ng ph\u00e1n Di\u00eam V\u0129, Ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, Ph\u00e1n quan L\u00fd Di\u00ean, Suy quan L\u00fd Tuy\u00ean, Gi\u00e1m kh\u1ed1 Th\u1ea9m K\u1ebf Minh, th\u00eam b\u1ed1n ch\u1ee9c gi\u00e1m thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u. Ngo\u00e0i c\u00e1c quan T\u00e0o, c\u00f2n t\u0103ng th\u00eam T\u01b0 l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u1ecfi v\u1ec1 thu\u1ebf kho\u00e1, th\u1ea5y gi\u1ea3m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc; h\u1ecfi v\u1ec1 d\u00e2n s\u1ed1, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. M\u1ed9t ch\u00e2u \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady, thi\u00ean h\u1ea1 th\u00ec sao? Quan l\u1ea1i th\u1eeba hao ph\u00ed \u1edf tr\u00ean, binh l\u00ednh th\u1eeba hao ph\u00ed \u1edf d\u01b0\u1edbi, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao thu h\u1ebft l\u1ee3i t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. L\u1ee3i t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng n\u00ean chia s\u1ebb v\u1edbi d\u00e2n, t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m qu\u1ed1c d\u1ee5ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thu h\u1ebft. Hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 thu h\u1ebft, l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? V\u00ed nh\u01b0 ph\u00e1p thu\u1ebf ch\u00e8, t\u1eeb x\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn th\u1eddi Nguy\u00ean Ho\u00e0 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00ec d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh T\u1ec1, Th\u00e1i m\u1edbi l\u1eadp ra, s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng ghi n\u0103m \u0111\u00f3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan, d\u00f9ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng. Nay th\u00ec thu \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n, d\u00e2n sao ch\u1ecbu n\u1ed5i! V\u00ec th\u1ebf, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt binh l\u00ednh th\u1eeba, h\u1ee3p nh\u1ea5t quan l\u1ea1i d\u01b0 th\u1eeba, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, s\u00f4ng bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u1ea3y xu\u1ed1ng d\u00e2n ch\u00fang.<\/i><p>\n\n<p><i>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 ba l\u00e0: Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kh\u00f3 kh\u0103n, khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng. X\u01b0a kia, vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb l\u00e0ng x\u00e3, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ra l\u00e0m quan, c\u00e1c s\u0129 qu\u00e2n t\u1eed tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ea1i nh\u00e0[footnote] 'Tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ea1i nh\u00e0', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tu h\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n gi\u00e1m T\u1ed1ng \u0111\u00ednh ch\u00ednh.[\/footnote], r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c suy t\u00f4n trong d\u00e2n ch\u00fang, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do \u0111\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang an l\u00e0nh. C\u00e1c \u0111\u1eddi tuy c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd xa r\u1eddi \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y. \u0110\u1ebfn th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u01b0\u1eddng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 khoa c\u1eed, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i c\u0169ng s\u00e1nh ngang v\u1edbi th\u1eddi c\u1ed5, nh\u01b0ng su\u1ed1t th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, khoa c\u1eed v\u1eabn lu\u00f4n kh\u00f3 kh\u0103n, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 c\u00f3 kh\u00f4ng qu\u00e1 ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 kinh h\u1ecdc. Sau th\u1eddi Chu T\u1ed5, ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u00edt c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba h\u01b0\u1edfng \u00e2n hu\u1ec7, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u1ecdc v\u1ecb, \u0111\u1ebfn gi\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ee9c quan.<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u00ean \u0111\u1ebf r\u00e8n \u0111\u1ee9c t\u1ea1i phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng[footnote] 'Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Phi\u00ean \u0111\u1ec3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 ph\u1ea7n truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean sau khi l\u00ean ng\u00f4i, kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u qu\u00e1 m\u1ee9c khi tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecf ng\u1eafn l\u1ea5y d\u00e0i, ch\u1ecdn m\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m, \u1edf ng\u00f4i h\u01a1n hai k\u1ef7, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t g\u1ea7n v\u1ea1n, kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, v\u00ec tr\u0103m n\u0103m kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 d\u00f9ng c\u00e1ch tuy\u1ec3n r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n; hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m \u00e2n tr\u1ea1ch, B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean theo quy ch\u1ebf c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Xin B\u1ec7 h\u1ea1 giao vi\u1ec7c thi c\u1eed l\u1ea1i cho quan ch\u1ee9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n t\u1ef1 tay l\u00e0m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, quan vi\u00ean t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, g\u1ecdi l\u00e0 \"ch\u1ec9 th\u1ee5 quan\", nay ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ea1i m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n; quan vi\u00ean Kinh tuy c\u00f3 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. T\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7 cho d\u1eabn ki\u1ebfn t\u1ea1i h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7, cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi Ti\u00ean tri\u1ec1u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tuy\u1ec3n[footnote] '\u0110i\u1ec1u tuy\u1ec3n', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'T\u1eeb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n gi\u00e1m T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ph\u1ea7n l\u1edbn c\u1ea7u may. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00ean giao vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ea1i cho quan ch\u1ee9c, theo quy ch\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/i><p>\n\n<p><i>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 t\u01b0 r\u1eb1ng: S\u00e0ng l\u1ecdc t\u0103ng ni, khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb hao t\u1ed5n. X\u01b0a kia ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1n d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb d\u00e2n l\u00e0 k\u1ebb s\u0129, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi n\u00f4ng d\u00e2n; th\u1ee3 th\u00ec l\u00e0m ra c\u00f4ng c\u1ee5, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng h\u00f3a, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu. C\u00f2n binh l\u00ednh kh\u00f4ng n\u1eb1m trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, v\u00ec theo ph\u00e9p t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n, n\u00f4ng d\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 binh l\u00ednh. T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea7n tr\u1edf \u0111i, d\u00f9ng binh m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean chi\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m ru\u1ed9ng, do \u0111\u00f3 ngo\u00e0i b\u1ed1n d\u00e2n, l\u1ea1i sinh th\u00eam m\u1ed9t d\u00e2n n\u1eefa, khi\u1ebfn n\u00f4ng d\u00e2n c\u00e0ng kh\u1ed1n kh\u00f3. Nh\u01b0ng c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed b\u1ea3o v\u1ec7 x\u00e3 t\u1eafc, l\u00fd l\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau th\u1eddi H\u00e1n Minh, Ph\u1eadt gi\u00e1o du nh\u1eadp v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi tu h\u00e0nh, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a chi\u1ec1n, qua c\u00e1c \u0111\u1eddi ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, kh\u00f4ng d\u1ec7t v\u1ea3i m\u00e0 c\u00f3 \u00e1o m\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y m\u00e0 c\u00f3 c\u01a1m \u0103n, do \u0111\u00f3 ngo\u00e0i n\u0103m d\u00e2n, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t d\u00e2n n\u1eefa th\u00e0nh s\u00e1u. \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0n D\u0169 trong bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean Hi\u1ebfn T\u00f4ng khuy\u00ean \u0111\u1eebng \u0111\u00f3n x\u00e1 l\u1ee3i Ph\u1eadt, \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y. Gi\u1ea3 s\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea1n t\u0103ng s\u0129, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0103n h\u1ebft m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u00e1 ti\u1ebft ki\u1ec7m, v\u1eabn m\u1ed7i th\u00e1ng t\u1ed1n ba ngh\u00ecn h\u1ed9c[footnote] m\u1ed7i th\u00e1ng t\u1ed1n ba ngh\u00ecn h\u1ed9c: 'th\u00e1ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ng\u00e0y', c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 293 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng v\u00e0 ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng h\u1ebft v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 n\u0103m b\u1ea3y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, k\u1ebb gi\u00e0u th\u00ec \u0103n u\u1ed1ng xa x\u1ec9, m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n chay, m\u1ed9t b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, tr\u0103m nh\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p n\u1ed5i, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed1i h\u1ecda c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec sao \u0111\u01b0\u1ee3c! K\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y cho r\u1eb1ng qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 nhi\u1ec1u, x\u00e2y ch\u00f9a c\u0169ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u00ednh chi ph\u00ed hao t\u1ed1n, \u0111\u00e2u ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf tri\u1ec7u v\u1ea1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh, b\u1ed1 th\u00ed l\u1ea1i nhi\u1ec1u, Ph\u1eadt n\u1ebfu c\u00f3 linh, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01b0\u1edfng ph\u00fac, vi\u1ec7c th\u1edd Ph\u1eadt kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft[footnote] r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft: 'r\u00f5 r\u00e0ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'v\u1eady', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. Mong h\u00e3y suy x\u00e9t k\u1ef9 c\u1ed9i ngu\u1ed3n tr\u1ecb qu\u1ed1c, g\u1ea5p r\u00fat ti\u1ebfn h\u00e0nh s\u00e0ng l\u1ecdc. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng l\u00fac m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u01b0a mu\u1ed1n kinh \u0111\u1ed9ng b\u1ecdn n\u00e0y, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 trong m\u1ed9t hai ch\u1ee5c n\u0103m kh\u00f4ng cho \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p x\u00e2y ch\u00f9a, khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1ef1 ti\u00eau tan, d\u1ea7n d\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ecd[footnote] d\u1ea7n d\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ecd: ch\u1eef 'd\u1ea7n' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m' m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch c\u1ee9u v\u00e3n t\u1ec7 n\u1ea1n v\u1eady.<\/i><p>\n\n<p><i>- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 n\u0103m r\u1eb1ng: Vua n\u00ean th\u00e2n c\u1eadn b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, xa l\u00e1nh k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung l\u01b0\u01a1ng, th\u1eb3ng th\u1eafn, bi\u1ebft ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, c\u00f2n b\u1ecdn gian tr\u00e1, x\u1ea3o quy\u1ec7t, bi\u1ebft l\u00f9i b\u01b0\u1edbc m\u00e0 lo s\u1ee3. Vua l\u00e0 \u0111\u1ea7u, b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 tay ch\u00e2n, c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ec3, g\u1eb7p \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1edb nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00ec ch\u1edb d\u00f9ng. Khi b\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, tr\u0103m h\u1ecd kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, n\u0103m \u0111\u1ee9c t\u00ednh kh\u00f4ng thu\u1eadn h\u00f2a, Kh\u1ebf l\u00e0m T\u01b0 \u0111\u1ed3, ban b\u1ed1 n\u0103m gi\u00e1o h\u00f3a; man di qu\u1ea5y ph\u00e1 Trung Nguy\u00ean, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i lo\u1ea1n, Cao Dao l\u00e0m S\u0129, thi h\u00e0nh n\u0103m h\u00ecnh ph\u00e1p; B\u00e1 Di qu\u1ea3n l\u1ec5 nh\u1ea1c, H\u1eadu Qu\u1ef3 qu\u1ea3n nh\u1ea1c, V\u0169 tr\u1ecb th\u1ee7y th\u1ed5, \u00cdch qu\u1ea3n r\u1eebng n\u00fai. Th\u1eadt v\u0129 \u0111\u1ea1i thay Nghi\u00eau l\u00e0m Vua, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 bi\u1ebft \u1ee7y th\u00e1c v\u00e0 giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: \"N\u1ebfu th\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady, Nghi\u00eau c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec?\" Th\u1ea7n \u0111\u00e1p: \"C\u00f3 \u0111\u1ee9c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.\"<\/i><\/p>\n<p><i>D\u00f9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau \u0111\u00e3 xa x\u00f4i, kh\u00f3 l\u00f2ng l\u1eb7p l\u1ea1i, th\u1ea7n xin l\u1ea5y th\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00e0 n\u00f3i, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o, thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 l\u00e0m. N\u0103m Nguy\u00ean H\u00f2a, Vua Hi\u1ebfn T\u00f4ng t\u1eebng sai B\u00f9i K\u1ebf ch\u1ecdn l\u1ef1a, b\u00ecnh ph\u1ea9m c\u00e1c quan. K\u1ebf n\u00f3i: \"Thi\u00ean t\u1eed ch\u1ecdn T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1ecdn c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u t\u1ef1 ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng nghi ng\u1edd m\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecb v\u00ec th\u00e0nh c\u00f4ng. B\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e1ng su\u1ed1t, ch\u1ecdn m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng, hu\u1ed1ng chi th\u1ea7n k\u00e9m c\u1ecfi, ch\u1ecdn m\u1ea5y ch\u1ee5c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c b\u1ed9, th\u01b0\u1eddng s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, n\u1ebfu ch\u1ecdn th\u00eam c\u00e1c quan, e \u0111\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c tr\u1ecb qu\u1ed1c.\" Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi nghe th\u1ebf, cho l\u00e0 K\u1ebf bi\u1ebft n\u00f3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin B\u1ec7 h\u1ea1 noi theo xa th\u00ec \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, g\u1ea7n th\u00ec xem nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng[footnote]'C\u1eadn l\u00e3m \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5t' ('Th\u1ea5t' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00f4ng'), c\u0103n c\u1ee9 theo \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u1eabn t\u1eeb 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng.[\/footnote]. \u0110\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, d\u00f9ng m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, \u0111\u1ec3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1ecdn c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u t\u1ef1 ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea7n kho\u00e1c \u00e1o m\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c l\u00e0 \u0111\u1ee7. X\u01b0a k\u1ebb b\u1ecb h\u00ecnh ch\u1eb3ng \u1edf c\u1ea1nh Vua, c\u00f3 c\u00e2u: \"H\u00e3y b\u1ecf nh\u1ea1c n\u01b0\u1edbc Tr\u1ecbnh, xa l\u00e1nh k\u1ebb n\u1ecbnh.\" L\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u: \"L\u1eddi gi\u00e8m pha th\u1ea5m d\u1ea7n, l\u1eddi n\u00f3i gi\u1ea3 d\u1ed1i v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t.\" V\u00ec th\u1ebf, xung quanh Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb chuy\u00ean n\u1ecbnh h\u00f3t, l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u hi\u1ec1n. B\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n, kh\u00e9o n\u1ecbnh, m\u1eb7t d\u00e0y, \u0111o\u00e1n \u00fd tr\u01b0\u1edbc, nghe theo l\u1ec7nh tr\u00ean, vi\u1ec7c l\u00e0m \u1eaft h\u1ea1i ch\u00ednh l\u1ebd, trong l\u00f2ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed1 k\u1ef5 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eadc Th\u00e1nh \u0110\u1ebf, Minh V\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u hi\u1ec3u. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169: Quan Nam ban tam ph\u1ea9m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ee9c ph\u1ee5ng s\u1ef1 thu\u1ed9c Tam ban, th\u1ea5p k\u00e9m th\u1eadt r\u00f5, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i s\u1ee9 c\u0169ng v\u00e0o tri\u1ec1u, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n s\u1ef1 nghe ng\u00f3ng c\u1ee7a Thi\u00ean t\u1eed, chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u1ef1c qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. Xin B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y ch\u1ea5n h\u01b0ng k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, t\u00f4n nghi\u00eam vi\u1ec7c th\u1ecb th\u00ednh, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m ngay l\u00fac n\u00e0y.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch hi\u1ec7n nay l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00ean b\u00e0n v\u1ec1 binh ch\u00ednh[footnote]'Ngh\u1ecb binh' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'Ng\u1ef1 binh', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], sao cho s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ph\u00f9 h\u1ee3p, s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00fang quy c\u1ee7; sau \u0111\u00f3 b\u00e0n v\u1ec1 quan l\u1ea1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng k\u1ebb thanh li\u00eam v\u00e0 k\u1ebb tham nh\u0169ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1eabn l\u1ed9n ph\u1ea9m h\u1ea1ng; ti\u1ebfp theo l\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c tuy\u1ec3n c\u1eed \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ngu\u1ed3n tham nh\u0169ng, c\u1ea5m \u0111o\u00e1n t\u0103ng ni \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt hao ph\u00ed. Khi \u1ea5y, qu\u1ed1c kh\u1ed1 s\u1ebd sung t\u00fac, v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u1ebfu nay kh\u00f4ng b\u1ecf b\u1edbt binh l\u00ednh d\u01b0 th\u1eeba, kh\u00f4ng c\u1eaft gi\u1ea3m quan l\u1ea1i d\u01b0 th\u1eeba, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf tuy\u1ec3n c\u1eed, kh\u00f4ng c\u1ea5m t\u0103ng ni, m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ea3m thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n[footnote]'Mu\u1ed1n gi\u1ea3m' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'khi\u1ebfn gi\u1ea3m', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, s\u00e1ch T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u1edbi l\u1ecfng l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i><p>\n\n<p>T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u V\u0169 X\u1ee9ng v\u1ec1 tri\u1ec1u, d\u00f9ng k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng, ban cho Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t n\u0103m ch\u00e2u H\u1ea1, Tuy, Ng\u00e2n, H\u1ef1u, T\u0129nh. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Vua l\u1ea1i phong cho V\u0169 X\u1ee9ng gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m ch\u1ee9c Tri Ch\u1ebf C\u00e1o, c\u00f9ng v\u1edbi Binh b\u1ed9 Lang trung, S\u1eed qu\u00e1n Tu so\u1ea1n L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn m\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(V\u0169 X\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, B\u00ed th\u01b0 Th\u1eeba, ki\u00eam ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Kinh Tri\u1ec7u ph\u1ee7 Tam B\u1ea1ch C\u1eeb l\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y ch\u00edn vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, hai l\u00e0 tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn ch\u00e2n th\u00e0nh, ba l\u00e0 tr\u00e1nh xa k\u1ebb n\u1ecbnh th\u1ea7n, b\u1ed1n l\u00e0 ch\u00fa tr\u1ecdng ti\u1ebft ki\u1ec7m, n\u0103m l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, s\u00e1u l\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn khi ra l\u1ec7nh, b\u1ea3y l\u00e0 coi tr\u1ecdng s\u1ee9 gi\u1ea3, t\u00e1m l\u00e0 xem x\u00e9t k\u1ef9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed, ch\u00edn l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u00e2n t\u00edn. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, sau \u0111\u00f3 tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1 thi c\u1eed, b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1ee9c Tr\u1ef1c qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m sau, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[32] \u0110\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c gia, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c ti\u1ebft tr\u1ea5n th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn, giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c l\u1ed9, vi\u1ec7c ph\u00e2n chia hay h\u1ee3p nh\u1ea5t ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf c\u1ee5 th\u1ec3:<\/p>\n<p>- Kinh T\u00e2y chia l\u00e0m hai l\u1ed9; H\u00e0 B\u1eafc v\u1eeba chia Nam L\u1ed9, l\u1ea1i chia \u0110\u00f4ng L\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y L\u1ed9;<\/p>\n<p>- Thi\u1ec3m T\u00e2y chia l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 T\u00e2y Nam hai l\u1ed9[footnote]K\u1ef7 s\u1ef1 trong 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 21 c\u00f3 ghi: Thi\u1ec3m T\u00e2y chia l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 T\u00e2y Nam hai l\u1ed9. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c quy\u1ec3n 5 ph\u1ea7n 36 v\u00e0 'C\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed' quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ec1u ghi: Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2 chia th\u00e0nh H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 H\u00e0 Nam L\u1ed9; trong 'B\u1ea3n th\u01b0' quy\u1ec3n 18 th\u00ec ch\u00e9p: V\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng 10 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 chia Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00e0nh hai ty, giao cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Vi V\u1ee5 Th\u0103ng qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 Nam.[\/footnote], l\u1ea1i th\u00eam Thi\u1ec3m Ph\u1ee7 T\u00e2y B\u1eafc L\u1ed9;<\/p>\n<p>- Ho\u00e0i Nam chia l\u00e0m T\u00e2y L\u1ed9;<\/p>\n<p>- Giang Nam chia l\u00e0m \u0110\u00f4ng L\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y L\u1ed9;<\/p>\n<p>- Kinh H\u1ed3 hai l\u1ed9, c\u00f3 khi \u0111\u1eb7t chung m\u1ed9t chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9;<\/p>\n<p>- L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft c\u00f3 khi l\u00e0 \u0110\u00f4ng B\u1eafc L\u1ed9, c\u00f2n T\u00e2y Nam L\u1ed9 th\u1ef1c t\u1ebf ki\u00eam c\u1ea3 Ph\u00fac Ki\u1ebfn;<\/p>\n<p>- Ki\u1ebfm Nam ban \u0111\u1ea7u g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean, sau chia th\u00eam H\u1ea1p L\u1ed9, T\u00e2y Xuy\u00ean l\u1ea1i chia th\u00e0nh \u0110\u00f4ng L\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y L\u1ed9, r\u1ed3i s\u1edbm h\u1ee3p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>N\u0103m \u0111\u00f3, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh 15 l\u1ed9: M\u1ed9t l\u00e0 Kinh \u0110\u00f4ng L\u1ed9, hai l\u00e0 Kinh T\u00e2y L\u1ed9, ba l\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc L\u1ed9, b\u1ed1n l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng L\u1ed9, n\u0103m l\u00e0 Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, s\u00e1u l\u00e0 Ho\u00e0i Nam L\u1ed9, b\u1ea3y l\u00e0 Giang Nam L\u1ed9, t\u00e1m l\u00e0 Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9, ch\u00edn l\u00e0 Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00e0 Ph\u00fac Ki\u1ebfn L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi hai l\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi ba l\u00e0 H\u1ea1p L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi l\u0103m l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn th\u00e1ng 3 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, Kinh H\u1ed3 Nam v\u00e0 B\u1eafc L\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n\n<p>[33] Thu\u1ebf m\u00e1 g\u1ed3m b\u1ed1n lo\u1ea1i: l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a, kim lo\u1ea1i, v\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c g\u1ed3m b\u1ea3y lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 k\u00ea, th\u1ee9 hai l\u00e0 l\u00faa, th\u1ee9 ba l\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 l\u00faa n\u1ebfp, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 l\u00faa t\u1ebb, th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 \u0111\u1eadu, th\u1ee9 b\u1ea3y l\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ea1t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>V\u1ea3i l\u1ee5a g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 l\u1ee5a, th\u1ee9 hai l\u00e0 g\u1ea5m, th\u1ee9 ba l\u00e0 l\u1ee5a m\u1ecfng, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 sa, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 v\u1ea3i th\u00f4, th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 l\u1ee5a d\u1ec7t, th\u1ee9 b\u1ea3y l\u00e0 v\u1ea3i v\u1ee5n, th\u1ee9 t\u00e1m l\u00e0 t\u01a1, th\u1ee9 ch\u00edn l\u00e0 b\u00f4ng, th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u1ea3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Kim lo\u1ea1i g\u1ed3m b\u1ed1n lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00e0ng, th\u1ee9 hai l\u00e0 b\u1ea1c, th\u1ee9 ba l\u00e0 thi\u1ebfc, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft.<\/p>\n<p>V\u1eadt ph\u1ea9m g\u1ed3m s\u00e1u lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 gia s\u00fac, th\u1ee9 hai l\u00e0 ng\u00e0, da, l\u00f4ng chim, l\u00f4ng th\u00fa, th\u1ee9 ba l\u00e0 tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 tre, g\u1ed7, gai, c\u1ecf, r\u01a1m r\u1ea1, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y, thu\u1ed1c, d\u1ea7u, gi\u1ea5y, c\u1ee7i, than, s\u01a1n, s\u00e1p, th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 21.717.000 h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u01a1n 4.650.000 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 1.620.000 x\u00fac l\u1ee5a, h\u01a1n 273.000 x\u00fac l\u1ee5a th\u00f4 v\u00e0 v\u1ea3i th\u00f4, h\u01a1n 1.410.000 l\u1ea1ng t\u01a1, h\u01a1n 5.170.000 l\u1ea1ng b\u00f4ng, h\u01a1n 490.000 c\u00e2n tr\u00e0, 30 tri\u1ec7u b\u00f3 r\u01a1m, 2.680.000 b\u00f3 c\u1ecf kh\u00f4, 280.000 b\u00f3 c\u1ee7i, 500.000 c\u00e2n than, h\u01a1n 610.000 chi\u1ebfc l\u00f4ng ng\u1ed7ng v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i l\u00f4ng kh\u00e1c, 870.000 c\u00e1n t\u00ean, h\u01a1n 300.000 c\u00e2n s\u00e1p v\u00e0ng. Nh\u1eefng con s\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 100.000, nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.<\/p>","rendered":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 9 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd: Nh\u00e0 Vua b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean. C\u00f3 quan ph\u1ee5 th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t Th\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec, n\u00ean m\u1edbi m\u1ea5t kh\u1ea3 n\u0103ng ki\u1ec3m so\u00e1t.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc n\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ee9c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf hi\u1ec3m y\u1ebfu. N\u1ebfu quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, kh\u00e9o l\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, th\u00ec d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh c\u0169ng kh\u00f4ng sao.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217; cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh \u1edf Th\u1ee5c l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a Tri\u1ec7u Dung, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 Dung \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c Xu M\u1eadt r\u1ed3i, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2y. Truy\u1ec7n L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc ch\u00e9p r\u1eb1ng khi Do\u00e3n T\u1eafc \u0111i s\u1ee9 Th\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1, xin theo ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh x\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 chuy\u1ec7n kh\u00e1c<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m Y\u1ebfu T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-169-1\" href=\"#footnote-169-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. L\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 tri\u1ec1u ngh\u1ecb b\u00e0n ng\u1eabu nhi\u00ean, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ghi chung v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[2] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua sai T\u1ea3 T\u00e0ng Kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung, S\u00f9ng Nghi ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1eadu Th\u1ea7n B\u1ea3o g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y, v\u1ebd \u0111\u1ecba h\u00ecnh s\u00f4ng n\u00fai. H\u00f4m \u1ea5y, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 th\u1ea7n, ch\u1ec9 v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00e0 t\u1eebng v\u00f9ng ch\u00e2u huy\u1ec7n, ph\u00e1o \u0111\u00e0i, n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e3 l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf v\u00f9ng trong, l\u1ea1i gi\u1ea3m b\u1edbt l\u00ednh h\u01b0 nh\u00e0n, vi\u1ec7c chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng ch\u1eafc s\u1ebd gi\u1ea3m \u0111i.&#8221;<\/i> Do\u00e3n Cung b\u00e8n d\u00e2ng k\u1ebf: <i>&#8220;T\u1eeb ch\u00e2u Ho\u00e0n v\u00e0o T\u00edch Th\u1ea1ch, \u0111\u1ebfn Linh V\u0169 ch\u1ec9 b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ba c\u00e1ch: d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng l\u1eeba, \u0111\u1ec1u t\u1ed1n k\u00e9m m\u00e0 ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt. Chi b\u1eb1ng d\u00f9ng ph\u00e9p M\u1ed9c Ng\u01b0u c\u1ee7a Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9ng xe nh\u1ecf, sai l\u00ednh tr\u1ea1m ph\u00e2n v\u1eadn, m\u1ed7i xe b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o, b\u00ean tr\u00ean \u0111\u1eb7t binh s\u0129 mang v\u0169 kh\u00ed. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec t\u1eadp trung xe v\u00e0o gi\u1eefa, h\u1ee3p s\u1ee9c binh s\u0129 \u0111\u00e1nh lui gi\u1eb7c.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng sau b\u1ecb c\u00e1c ngh\u1ecb quan ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c sai s\u1ee9 v\u1ebd \u0111\u1ecba h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, mu\u1ed1n b\u00e3i binh, gi\u1eef v\u1eefng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. S\u00e1ch &#8216;B\u1ea3o Hu\u1ea5n&#8217; n\u00f3i <i>&#8220;ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng binh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i hi\u1ec3u \u0111\u1ecba l\u1ee3i&#8221;<\/i>, e r\u1eb1ng \u00fd Vua kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. N\u00ean kh\u00f4ng d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, phong Kh\u1ed5ng Di\u00ean Th\u1ebf, huy\u1ec7n l\u1ec7nh Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1t, l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh Kh\u00fac Ph\u1ee5, k\u1ebf t\u1ee5c phong t\u01b0\u1edbc V\u0103n Tuy\u00ean c\u00f4ng, ban t\u1eb7ng b\u1ed9 &#8216;C\u1eedu Kinh&#8217;, s\u00e1ch ng\u1ef1 b\u00fat c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, c\u00f9ng \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00ed, th\u00eam b\u1ea1c l\u1ee5a r\u1ed3i sai \u0111i. Chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a \u0111\u1ea1o \u0111\u00f3 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00e2u \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1eb1ng l\u1ec5 kh\u00e1ch. Di\u00ean Th\u1ebf l\u00e0 ch\u00e1u \u0111\u1eddi th\u1ee9 45 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, T\u1ea3 Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u00f4n H\u00e0 d\u00e2ng bi\u1ec3u hi\u1ebfn n\u0103m \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecb, Vua xem v\u00e0 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng Nho t\u01b0\u1edbng, r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm m\u1ec7nh l\u1ec7nh, l\u00e0 ch\u1ee7 c\u1ee7a s\u1ef1 an nguy qu\u1ed1c gia. T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea5n, H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn Nho th\u1ea7n th\u1ed1ng l\u0129nh binh m\u00e3, khi \u1ea5y v\u00f5 th\u1ea7n ch\u01b0a ai v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn Ng\u0169 \u0111\u1ea1i m\u1edbi ph\u00e2n chia tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i l\u1eabn nhau. X\u01b0a n\u00f3i Nguy\u00ean nhung kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ed1ng nhi\u1ebfp, t\u1eeb th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, chuy\u1ec3n v\u1eadn theo qu\u00e2n. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i v\u1ec1, m\u01b0\u1ee3n danh ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Vua, \u0111\u1ed9ng t\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o, th\u1ef1c t\u1ebf tr\u00e1i v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch. Xin B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eeb h\u00e0ng Nho th\u1ea7n, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u1eed giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ti\u1ec3u nh\u00e2n c\u1ea3n tr\u1edf quy\u1ec1n h\u00e0nh, vi\u1ec7c ch\u1ebf tr\u00ed ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i \u0111\u1ec1u giao ph\u00f3 cho h\u1ecd, thu\u1ebf m\u00e1, l\u1ee3i t\u1ee9c trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u trao cho h\u1ecd, c\u00e1c ch\u1ee9c nh\u01b0 gi\u00e1m tr\u1eadn ti\u00ean phong \u0111\u1ec1u giao cho thi\u00ean t\u01b0\u1edbng, ch\u1ecbu s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng d\u00f9ng, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 t\u00edch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 hai, b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng Th\u00e1i h\u1ecdc, vi\u1ebft: <i>&#8220;Phong kh\u00ed c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed ng\u00e0y c\u00e0ng suy \u0111\u1ed3a, th\u1ebf \u0111\u1ea1o ti\u00eau tan<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ebf \u0111\u1ea1o ti\u00eau tan: 'Ti\u00eau tan' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 's\u1ea3o ngoan', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 t\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 164, ph\u1ea7n Tuy\u1ec3n c\u1eed\" id=\"return-footnote-169-2\" href=\"#footnote-169-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o c\u1ed5 trong h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e0 Nho<a class=\"footnote\" title=\"Coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o c\u1ed5 trong h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e0 Nho: 'H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'quan', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean\" id=\"return-footnote-169-3\" href=\"#footnote-169-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng theo l\u1ed1i kh\u00e1c n\u01a1i thi\u00ean ph\u1ee7, nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u1eeda tr\u01b0\u1eddng, c\u00f2n h\u00e0o ki\u1ec7t th\u00ec \u0111ua nhau l\u00ean kinh \u0111\u00f4. Th\u00eam n\u1eefa, chi\u1ebfn tranh li\u00ean ti\u1ebfp n\u1ed5i l\u00ean, ph\u00e9p t\u1eafc kinh \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f2n, ngh\u0129a l\u00fd h\u1ecdc t\u1eadp c\u0169ng m\u1ea5t h\u1ebft, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng c\u1eeda. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 khi ban h\u00e0nh lu\u1eadt l\u1ec7 ban \u0111\u1ea7u, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 qu\u00e1 s\u01a1 s\u00e0i, s\u00e1u qu\u00e1n th\u0103ng gi\u00e1ng g\u1ed9p chung h\u1ea1n m\u1ee9c d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf l\u1ef1c gia \u0111\u00ecnh, vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf hai kinh<a class=\"footnote\" title=\"Vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf hai kinh: 'Ti\u1ebfn c\u1eed' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ti\u1ebfn lu\u00e2n', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n\" id=\"return-footnote-169-4\" href=\"#footnote-169-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ea3i c\u00e1ch, khi\u1ebfn cho phong t\u1ee5c h\u1eddi h\u1ee3t lan r\u1ed9ng, th\u00e0nh th\u00f3i quen. \u1ede \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc sinh, trong kinh \u0111\u00f4 th\u00ec \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i h\u1ecdc, Qu\u1ea3ng v\u0103n, c\u1ecf xanh ch\u1eb3ng v\u1ec1, r\u1ed1i b\u1eddi n\u1ed5i l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf m\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf m\u1edbi: 'Ban h\u00e0nh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'long', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 t\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 164, ph\u1ea7n Tuy\u1ec3n c\u1eed\" id=\"return-footnote-169-5\" href=\"#footnote-169-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng t\u1ec7 l\u1eadu trong khoa c\u1eed, \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi v\u1ec1 ti\u1ebfn c\u1eed, truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho quan s\u1edf t\u1ea1i, l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf 2. Nh\u01b0ng th\u1ea7n cho r\u1eb1ng v\u1eabn c\u00f2n ch\u1ed7 ch\u01b0a ho\u00e0n thi\u1ec7n. N\u1ebfu qu\u1ed1c gia mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i t\u1eeb n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh, m\u1edf c\u1eeda c\u00f4ng b\u1eb1ng, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng vi\u1ec7c ban h\u00e0nh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, nghi\u00eam kh\u1eafc v\u1ec1 kinh thu\u1eadt, khi\u1ebfn k\u1ebb s\u0129 ngh\u00e8o kh\u00f3 t\u1eeb l\u00e0ng x\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, con em qu\u00fd t\u1ed9c t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc ra l\u00e0m quan. Th\u00e1i h\u1ecdc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn con nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u1eeda khanh s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"Kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u1eeda khanh s\u0129: 'Khanh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'h\u01b0\u01a1ng', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 5, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1\" id=\"return-footnote-169-6\" href=\"#footnote-169-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, k\u1ebb gi\u00e0u sang \u0111\u01b0a con \u0111i h\u1ecdc n\u1ebfu sai ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea3o d\u00e3 m\u1eb7c \u00e1o v\u1ea3i m\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea7m s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ede c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, nh\u01b0 ch\u1ed7 gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u1ec1u theo \u0111i\u1ec3n c\u0169 m\u00e0 l\u1eadp l\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, ch\u1ecdn b\u1eadc k\u1ef3 l\u00e3o, h\u1ecdc gi\u1ea3 l\u00e0m b\u00e1c s\u0129, tr\u1ee3 gi\u00e1o, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng thi c\u1eed, c\u00f4ng khai ti\u1ebfn c\u1eed. Cu\u1ed1i n\u0103m v\u1eabn theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u1edbi, h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c thi. \u1eaet c\u00f3 k\u1ebb xu\u1ea5t ch\u00fang, t\u00e0i n\u0103ng h\u01a1n \u0111\u1eddi, d\u00f9 kh\u00f4ng qua tr\u01b0\u1eddng l\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n c\u00f4ng khai. Vi\u1ec7c d\u00f9ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ecdn s\u0129 \u0111\u00e3 l\u1ea7m, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sai c\u00e1ch th\u00ec t\u1ec7 l\u1eadu l\u00e0m sao ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay k\u1ebb s\u0129 tuy x\u01b0ng l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng c\u1eed, nh\u01b0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u1eadn ph\u1ee7 xin ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u1edd c\u1eady n\u01a1i nh\u00e0 quy\u1ec1n qu\u00fd. L\u00e0m v\u0103n so s\u00e1nh s\u1ef1 vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ch\u1ebb s\u1ee3i t\u00f3c, b\u1ecf kinh \u0111i\u1ec3n, k\u1ebb tr\u00fang tuy\u1ec3n ch\u01b0a qua ch\u01b0\u01a1ng c\u00fa. N\u1ebfu kh\u00f4ng thu nh\u1eadn h\u1ecd trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, ch\u1ecdn t\u1eeb ch\u00e2u huy\u1ec7n, th\u1eadt lo r\u1eb1ng v\u1ec1 sau phong t\u1ee5c c\u00e0ng th\u00eam suy \u0111\u1ed3i. Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, mong Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch thi h\u00e0nh. L\u00fac th\u1ea7n m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, c\u0169ng t\u1eeb qu\u1eadn ph\u1ee7 m\u00e0 ra, \u0111\u00e2u d\u00e1m qu\u00ean g\u1ed1c, v\u1ed9i tr\u00ecnh b\u00e0y m\u01b0u n\u00e0y? Ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ea5y s\u1ef1 h\u1eddi h\u1ee3t, bi\u1ebft s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng, n\u00ean d\u00e1m m\u1ea1o t\u1ed9i kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, n\u00f3i h\u1ebft l\u1eddi c\u1ee7a k\u1ebb cu\u1ed3ng ng\u00f4n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 ba, c\u1ea3i c\u00e1ch vi\u1ec7c th\u0103ng chuy\u1ec3n, r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u1ed1c gia d\u1eb9p y\u00ean nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng, ki\u00eam l\u1eadp nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5. B\u00ean ngo\u00e0i th\u00ec qu\u1eadn t\u01b0\u1edbng, th\u00f4ng th\u1ee7, tri\u1ec1u s\u0129 thay nhau thi h\u00e0nh, quan chinh gi\u00e1c c\u00f4, s\u1ee9 gi\u1ea3 ki\u00eam ch\u01b0\u1edfng, xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c duy\u1ec7n nh\u1ecf trong m\u1ea1c ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n b\u1ed5 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba r\u1ed9ng, vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a kh\u00f3 tinh, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed c\u00f3 t\u00ean trong b\u1ed9 ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi nh\u1edd m\u00f4n \u0111\u1ec7 m\u00e0 v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1ea1i ch\u1eb3ng k\u1ec3. <i>(X\u00e9t s\u1eed T\u1ed1ng ch\u00e9p r\u1eb1ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.)<\/i> V\u1eeba l\u1eadp ch\u00fat c\u00f4ng lao, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u1edf kinh th\u00e0nh, ra ngo\u00e0i thi h\u00e0nh m\u1ec7nh l\u1ec7nh, ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u. M\u1ed7i khi nh\u00e0 Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf vi\u00ean kh\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'm\u1ed7i' trong 'm\u1ed7i cung t\u1ef1 vi\u00ean kh\u00e2u' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'k\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-7\" href=\"#footnote-169-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, ban b\u1ed1 \u01a1n \u0111\u1ee9c l\u1edbn, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t ti\u1ebfu, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p th\u0103ng chuy\u1ec3n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c b\u00ecnh s\u1ef1, t\u1ef1 th\u1eeba, ch\u1ec9 v\u00e0i n\u0103m \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c danh trong khu\u00ea t\u1ecbch<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'khu\u00ea' trong 'nhi th\u00f4ng khu\u00ea t\u1ecbch' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'quan', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-8\" href=\"#footnote-169-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, ch\u1ee9c t\u00e1n thi\u1ec7n, t\u1ea9y m\u00e3, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0111\u00e0i lang. Th\u1ea7n tr\u1ed9m t\u00ednh nay trong b\u1ea3n danh s\u00e1ch ch\u1ee9c v\u1ee5, \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, cung t\u1ef1 c\u00f3 t\u1edbi t\u00e1m tr\u0103m vi\u00ean, ng\u1ecdc \u0111\u00e1 l\u1eabn l\u1ed9n, danh kh\u00ed b\u1eeba b\u00e3i, tr\u00e1i v\u1edbi ph\u00e9p kh\u1ea3o c\u00f4ng trong s\u00e1ch &#8216;Ngu th\u01b0&#8217;, ph\u00e9p t\u00ednh tr\u1ecb trong ch\u1ee9c quan nh\u00e0 Chu v\u1eady. Th\u1ea7n th\u1eadt r\u1ea5t ngu, ch\u1ed7 n\u00e0y th\u1ea7n ch\u01b0a hi\u1ec3u.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i khi t\u1ebf giao, ban \u00e2n x\u00e1, ch\u1ec9 th\u0103ng c\u1ea5p b\u1eadc v\u00e0 t\u1eb7ng hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. Nay n\u1ebfu trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u00e2n x\u00e1 li\u00ean ti\u1ebfp, e r\u1eb1ng quan l\u1ea1i kinh th\u00e0nh s\u1ebd nhi\u1ec1u h\u01a1n b\u1ecdn t\u01b0 \u0111\u1ed3, tri\u1ec1u th\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, ch\u1eb3ng nh\u1eefng b\u1ecb ch\u00ea tr\u00e1ch l\u00e0 xe li\u1ec1n nhau, \u0111\u1ea5u \u0111\u1ea7y, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 l\u1ed7i bu\u00f4n b\u00e1n v\u1eadt li\u1ec7u <i>(X\u00e9t s\u1eed T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 b\u1ea1i t\u00e0i.)<\/i> v\u00e0 m\u01b0\u1ee3n danh c\u1edd qu\u1ea1t. Hu\u1ed1ng chi l\u1ed9c b\u1ed5ng c\u1ea5p cho, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i t\u1eeb thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ph\u1ea3i l\u1ea5y s\u1ee9c d\u00e2n, h\u00e0 t\u1ea5t l\u00e0m c\u1ea1n ki\u1ec7t kho t\u00e0ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 th\u00eam cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n th\u00ec n\u00ean r\u0103n \u0111e nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed5 nh\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 b\u1edbt chi ph\u00ed v\u00f4 \u00edch, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, n\u1eb1m trong vi\u1ec7c n\u00e0y. K\u00ednh mong \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi t\u1ebf giao, c\u00e1c quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 c\u00f4ng t\u00edch n\u1ed5i ti\u1ebfng, t\u00e0i danh l\u00e2u \u0111\u1eddi, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, h\u00e1 ch\u1ec9 th\u0103ng l\u00ean t\u1eebng b\u1eadc. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp l\u1ea1i vi\u00ean ch\u1ee9c, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u xin Vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 t\u01b0, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf khoa, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng tham kh\u1ea3o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5 kim, thu n\u1ea1p anh t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1, th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9, th\u00e0nh c\u00f4ng \u1edf ch\u1ebf c\u1eed. L\u1ec5 b\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 ti\u1ebfn s\u0129, minh kinh, gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e2u v\u0103n, chu\u1ed9ng thanh lu\u1eadt, \u0111\u1ed1i ng\u1eabu. Ch\u1ebf c\u1eed th\u00ec c\u00f3 c\u00e1c khoa hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ec3 d\u1ee5ng, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ph\u1ee5 tr\u00e1ch kinh lu\u00e2n. Qu\u1ed1c gia m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u01b0ng ch\u1ebf c\u1eed ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c, con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p<a class=\"footnote\" title=\"con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, ch\u1eef 'thanh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', theo s\u00e1ch \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-9\" href=\"#footnote-169-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfn s\u0129, minh kinh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u0103ng ti\u1ebfn, h\u00e1 ch\u1eb3ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i xu\u1ea5t ch\u00fang \u1edf ch\u1ed1n l\u00e2m tuy\u1ec1n b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i sao? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf \u0111\u00e0i c\u00e1c c\u00f3 k\u1ebb ti\u1ebfm quy\u1ec1n l\u1ea1m d\u1ee5ng ch\u0103ng?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 n\u0103m, th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ec5 h\u01b0\u01a1ng \u1ea9m l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n ty, tr\u01b0\u1edfng \u1ea5u, ch\u1ee7 kh\u00e1ch. Nh\u00e0 T\u1ea7n \u0111\u1ed1t s\u00e1ch, l\u1ec5 n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, k\u00e9o d\u00e0i ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Mong ban chi\u1ebfu cho quan L\u1ec5 c\u0103n c\u1ee9 theo c\u1ed5 l\u1ec5 m\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u1ec1'.\" id=\"return-footnote-169-10\" href=\"#footnote-169-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a> d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y 10 vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh, hai l\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t hi\u1ec1n ngu, ba l\u00e0 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh danh ph\u1eadn, b\u1ed1n l\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1eeba, n\u0103m l\u00e0 t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, s\u00e1u l\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng trong ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a, b\u1ea3y l\u00e0 ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi, t\u00e1m l\u00e0 r\u00e8n luy\u1ec7n binh l\u00ednh<a class=\"footnote\" title=\"T\u00e1m l\u00e0 r\u00e8n luy\u1ec7n binh l\u00ednh, ch\u1eef 'luy\u1ec7n' trong b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1, 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-169-11\" href=\"#footnote-169-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, ch\u00edn l\u00e0 s\u1eeda sang vi\u1ec7c d\u00e2n, m\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n.<\/p>\n<p>Trong s\u1edb c\u00f3 \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft: <i>&#8220;Hi\u1ec1n ngu l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a tr\u1ecb lo\u1ea1n. B\u1eadc \u0111\u1ea1i hi\u1ec1n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ecb h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u00f4ng hi\u1ec3u tr\u0103m ch\u1ee9c, c\u00f2n k\u1ebb th\u1ee9 ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e0i m\u1ed9t k\u1ef9 c\u0169ng \u0111\u1ee7. K\u1ebb ngu kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 ph\u1ea3i v\u00f4 t\u00e2m v\u00f4 t\u01b0, ng\u1edd ngh\u1ec7ch l\u00e0m d\u00e2n. K\u1ebb gi\u1eef l\u1ec5 nh\u1ecf coi nh\u01b0 \u0111\u1ee9c, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t coi nh\u01b0 khoan dung, k\u1ebb dung t\u00fang gian \u00e1c coi nh\u01b0 nh\u00e2n t\u1eeb, k\u1ebb ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng n\u1ecbnh h\u00f3t coi nh\u01b0 cung k\u00ednh, k\u1ebb th\u00edch h\u00e3m h\u1ea1i coi nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ebb th\u00edch h\u00e3m h\u1ea1i coi nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7, ch\u1eef 'hi\u1ec3m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u00e3m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-12\" href=\"#footnote-169-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, k\u1ebb th\u00edch ch\u00ea bai coi nh\u01b0 ngay th\u1eb3ng, k\u1ebb k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng coi nh\u01b0 ngh\u0129a kh\u00ed, k\u1ebb h\u00e0 kh\u1eafc coi nh\u01b0 trung th\u00e0nh, k\u1ebb tham lam b\u1ed5ng l\u1ed9c coi nh\u01b0 si\u00eang n\u0103ng, nh\u1eefng k\u1ebb nh\u01b0 v\u1eady, tuy ngu m\u00e0 gi\u1ed1ng hi\u1ec1n, d\u00f9ng h\u1ecd th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 m\u1ea7m m\u1ed1ng c\u1ee7a lo\u1ea1n l\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng c\u1ea7n nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ee9c m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 th\u0103ng ti\u1ebfn. N\u1ebfu c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u00fang ch\u1ee9c ph\u1eadn, th\u00ec k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng \u1eaft s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Quan nhi\u1ec1u th\u00ec vi\u1ec7c r\u01b0\u1eddm r\u00e0, l\u1ea1i nhi\u1ec1u th\u00ec d\u00e2n kh\u1ed5. Mu\u1ed1n vi\u1ec7c kh\u00f4ng r\u01b0\u1eddm r\u00e0, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng gi\u1ea3m b\u1edbt quan ch\u1ee9c, mu\u1ed1n d\u00e2n \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng gi\u1ea3m b\u1edbt l\u1ea1i vi\u00ean. Thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thanh b\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"Thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thanh b\u00ecnh, ch\u1eef 'c\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1ef1c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-13\" href=\"#footnote-169-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a> l\u00e0 do quan l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u. V\u00ec th\u1ebf, xin B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c, gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1m s\u00e1t, l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u1ea1i vi\u00ean trong tr\u0103m ty, tuy\u1ec3n th\u1ee3 k\u1ef9 thu\u1eadt, b\u1ecf th\u1ee3 tinh x\u1ea3o, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 qu\u00e2n l\u00ednh gi\u00e0 y\u1ebfu, lo\u1ea1i b\u1ecf t\u0103ng \u0111\u1ea1o, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n lang thang, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00eam t\u00fac m\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Quan nhi\u1ec1u b\u1ed5ng \u00edt, kh\u00f4ng b\u1eb1ng b\u1ed5ng nhi\u1ec1u m\u00e0 quan \u00edt. N\u1ebfu b\u1ecf h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1eeba, kh\u00f4i ph\u1ee5c to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec b\u1ed5ng c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng. Y ph\u1ee5c no \u0111\u1ee7, li\u00eam s\u1ec9 t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd n\u1ea3y sinh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u00e1ch d\u00e2n sinh hi\u1ec7n nay l\u00e0: thu\u1ebf ru\u1ed9ng ch\u01b0a \u0111\u1ec1u, vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u ch\u01b0a n\u1edbi l\u1ecfng, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u01b0a d\u1eebng, thu\u1ebf kh\u00f3a ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1eb1ng, quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a t\u00e0i gi\u1ecfi. Thu\u1ebf ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u00ec nh\u00e0 gi\u00e0u chi\u1ebfm nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t t\u01b0 m\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u00edt \u0111i, tr\u00ean b\u00f3c l\u1ed9t d\u01b0\u1edbi, c\u1ed1t \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y. Vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u ch\u01b0a n\u1edbi l\u1ecfng th\u00ec d\u00e2n th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m lu\u1eadt m\u00e0 th\u00e0nh tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, h\u01a1n n\u1eefa l\u1ee3i t\u1eeb r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 men \u1edf n\u00fai bi\u1ec3n v\u1ed1n l\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n, nay l\u1ea5y h\u1ebft, l\u00e0 tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n, tr\u00e1i l\u1ea1i h\u1ea1i h\u1ecd; n\u1ebfu n\u1edbi l\u1ecfng \u00edt nhi\u1ec1u, qu\u1ed1c d\u1ee5ng ch\u01b0a h\u1eb3n thi\u1ebfu, m\u00e0 d\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea1m ph\u00e1p n\u1eefa. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kh\u00f4ng d\u1eebng th\u00ec d\u00e2n kh\u1ed5 v\u00ec lao d\u1ecbch m\u00e0 qu\u1ed1c d\u1ee5ng hao t\u1ed1n. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a chi\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i v\u1ed1n nh\u1eb1m c\u1ea7u ph\u00fac, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u1ea7u ph\u00fac n\u1eb1m \u1edf s\u1eeda sang ch\u00ednh s\u1ef1, vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u1ea5y c\u00f3 \u00edch g\u00ec!<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c thu\u1ebf kh\u00f3a kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng th\u00ec d\u00e2n b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t m\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng. B\u1edfi v\u0103n b\u1ea3n sai s\u00f3t, khi\u1ebfn ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 khi cha \u00f4ng m\u1eafc n\u1ee3, con ch\u00e1u ph\u1ea3i tr\u1ea3; ho\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd nh\u01b0ng ph\u1ea3i li\u00ean \u0111\u1edbi g\u00e1nh v\u00e1c; ho\u1eb7c kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m g\u00ec sai tr\u00e1i nh\u01b0ng b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i th\u1ea5t tho\u00e1t. Tr\u1ea3i qua n\u0103m th\u00e1ng, h\u00ecnh ph\u1ea1t ng\u00e0y c\u00e0ng n\u1eb7ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec cho quan l\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang. Quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00ec d\u00e2n ch\u1ecbu thi\u1ec7t th\u00f2i m\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi k\u1ebb tham lam h\u1ed1i l\u1ed9 c\u00f4ng khai, k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng ti\u1ebft ch\u1ebf, k\u1ebb c\u1ee9ng nh\u1eafc kh\u00f4ng bi\u1ebft bi\u1ebfn th\u00f4ng, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t \u0111\u1ec3 cho nha l\u1ea1i h\u00e0 hi\u1ebfp d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;C\u1eeda tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i danh, kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u th\u1ef1c ch\u1ea5t. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb x\u1ebfp h\u1ea1ng ch\u00f3t d\u00f9 b\u1ecb ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, ho\u1eb7c g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f4ng t\u1ed9i, g\u1eb7p l\u00fac kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u1ed1n kh\u00f3 v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00f4 \u00edch.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng nghi\u00eam ng\u1eb7t th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c tranh nhau l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 th\u1ebf kh\u00f3 l\u00ean. Mu\u1ed1n c\u00f4ng b\u1eb1ng, chi b\u1eb1ng l\u1ec7nh cho con ch\u00e1u, ch\u00e1u trai c\u1ee7a quan v\u0103n v\u00f5 tam ph\u1ea9m v\u00e0 quan \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m \u0111ang t\u1ea1i tri\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed danh t\u00ednh t\u1ea1i hai c\u01a1 quan, c\u00f2n con em quan ch\u01b0a l\u00ean tri\u1ec1u v\u00e0 k\u1ebb b\u00ecnh d\u00e2n, ti\u1ebfn c\u1eed danh t\u00ednh t\u1ea1i ch\u00e2u qu\u1eadn, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a l\u00ean L\u1ec5 b\u1ed9, x\u1ebfp lo\u1ea1i kh\u1ea3 n\u0103ng, c\u0169ng chia l\u00e0m hai. N\u1ebfu l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 th\u1ebf t\u1ef1 ti\u1ebfn l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[6] Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u00ean nhanh ch\u00f3ng, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay c\u00e1c n\u01a1i kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ea5p ph\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'b\u1ea5t' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'd\u0129' sai, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-169-14\" href=\"#footnote-169-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, xin sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac. H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ee3 n\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, tuy trong chi\u1ebfu tha t\u1ed9i \u0111\u00e3 mi\u1ec5n tr\u1eeb, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i v\u1eabn th\u00fac gi\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch truy\u1ec1n b\u00e1 \u00e2n hu\u1ec7. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y Th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u00e1n quan \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong, \u0111\u1ecba v\u1ecb t\u00f4n qu\u00fd, th\u1ebf l\u1ef1c l\u1edbn, d\u1ec5 n\u1ea3y sinh hi\u1ec1m kh\u00edch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch b\u1ea3o to\u00e0n t\u00ecnh th\u00e2n. Khi\u1ebft \u0110an h\u1eb1ng n\u0103m x\u00e2m l\u1ea5n, v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c ti\u00eau \u0111i\u1ec1u, xin k\u1ebft h\u1ea3o \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi.&#8221;<\/i> T\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u1ed1n vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[7] Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 T\u1ef7 l\u00e0 \u0110i\u00eau Kham d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i, ban b\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ef1 m\u1edbi m\u1ebb. N\u00ean tr\u00ean thu\u1eadn l\u00f2ng tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi theo \u00fd d\u00e2n, khuy\u00ean \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n b\u1ecf \u0111i\u1ec1u \u00e1c, tr\u00e1nh l\u1eddi ch\u00ea \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng khen, noi theo \u0111\u1ea1o tr\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, xua \u0111u\u1ed5i lo\u1ea1n l\u1ea1c c\u1ee7a T\u00e2n, Qu\u00fd. Ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng ri\u00eang kh\u00f4ng n\u00ean d\u00e0nh cho ti\u1ec3u nh\u00e2n, h\u00ecnh ph\u1ea1t ri\u00eang kh\u00f4ng n\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng qu\u00e2n t\u1eed, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n kh\u00f4ng do d\u1ef1, b\u1ecf k\u1ebb t\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, m\u1edf r\u1ed9ng c\u1eeda can gi\u00e1n, ng\u0103n ch\u1eb7n mi\u1ec7ng gi\u00e8m pha, y\u00eau th\u00ec bi\u1ebft c\u00e1i x\u1ea5u c\u1ee7a h\u1ecd, gh\u00e9t th\u00ec bi\u1ebft c\u00e1i t\u1ed1t c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1eebng v\u00ec tu\u1ed5i \u0111\u1eddi \u0111ang sung s\u1ee9c m\u00e0 sa \u0111\u00e0 v\u00e0o vui ch\u01a1i, \u0111\u1eebng v\u00ec m\u00e1u n\u00f3ng \u0111ang h\u1eebng h\u1ef1c m\u00e0 m\u00ea \u0111\u1eafm thanh s\u1eafc. H\u00e3y nh\u01b0 Th\u00e1i T\u1ed5 ch\u0103m ch\u1ec9 ti\u1ebft ki\u1ec7m, nh\u01b0 \u0110\u1ea1i H\u00e0nh nh\u00e2n t\u1eeb y\u00eau th\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef '\u0111\u1ea1i h\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-15\" href=\"#footnote-169-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n tr\u1ea1ch c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 nghi\u1ec7p gian kh\u1ed5 c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, th\u00ec c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a hai Vua Chu Th\u00e0nh, H\u00e1n V\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh c\u00f9ng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, quan C\u00e1p m\u00f4n t\u1ea5u: <i>&#8220;V\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m h\u00e0ng th\u00e1ng, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"\u0110i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u1ea1n Th\u1ecd \u0110i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 trong quy\u1ec3n 41 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ghi r\u00f5 'B\u0103ng \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf', \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-16\" href=\"#footnote-169-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 kh\u00f3c vi\u1ebfng. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10 nh\u1eb1m ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xin \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y cu\u1ed1i th\u00e1ng 9.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi L\u00e3 \u0110oan: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ec5 g\u00ec v\u1eady?&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;C\u00e1c nh\u00e0 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng ng\u00e0y Th\u00ecn l\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 vi\u1ec7c kh\u00f3c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00ecnh c\u1ea3nh \u0111au bu\u1ed3n<a class=\"footnote\" title=\"'Ai c\u1ee9u chi t\u00ecnh', ch\u1eef 'c\u1ee9u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ed1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n 'T\u1ed1ng b\u1ea3n', 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 quy\u1ec3n 19 c\u1ee7a 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-17\" href=\"#footnote-169-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, h\u00e1 c\u1ea7n ph\u1ea3i ki\u00eang k\u1ef5 sao?&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[9] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e2u Th\u1ecd d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t con r\u00f9a l\u00f4ng xanh, c\u00f3 v\u1eb1n v\u00e0ng s\u00e1ng r\u00f5 ph\u00e2n ranh gi\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"'s\u00e1ng r\u00f5' nguy\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ph\u00e2n ranh gi\u1edbi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 5 'Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh' s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-169-18\" href=\"#footnote-169-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. Vua cho r\u1eb1ng lo\u00e0i c\u00f3 mai m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 l\u00f4ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 \u00fd tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o, b\u00e8n l\u1ec7nh T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y, L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00fang th\u1ea7n h\u1ecdc \u00edt, l\u00e0m sao hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd tr\u1eddi, nh\u01b0ng t\u1eebng nghe th\u1ea7y d\u1ea1y: &#8216;\u00dd c\u1ee7a b\u1eadc Th\u00e1nh nh\u00e2n h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd tr\u1eddi, n\u1ebfu suy ngh\u0129 s\u00e2u xa, t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t v\u1eadt, t\u1ea5t c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ea3m \u1ee9ng c\u1ee7a th\u1ea7n linh, \u0111\u1ec3 m\u1edf ra \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3.&#8217; Nay ch\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n quy, t\u00ean \u0111\u1ea5t l\u00e0 Th\u1ecd Xu\u00e2n, B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00ean ng\u00f4i Th\u00e1i t\u1eed, th\u1ef1c ra kh\u1edfi t\u1eeb ph\u1ee7 Th\u1ecd, theo \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u00f3i, con r\u00f9a n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 sinh ra, mong B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1ed1ng l\u00e2u, v\u1eeba th\u1ecd v\u1eeba th\u1ecbnh v\u1eady! H\u01a1n n\u1eefa, r\u00f9a thu\u1ed9c lo\u00e0i th\u1ee7y t\u1ed9c, \u00fd ngh\u0129a thu\u1ed9c v\u1ec1 \u00e2m, c\u00f3 mai l\u00e0 v\u1eadt c\u1ee9ng, c\u00f3 l\u00f4ng l\u00e0 v\u1eadt m\u1ec1m, c\u00e1c lo\u1ea1i r\u1ee3 \u0110\u1ecbch \u0111\u1ec1u mang kh\u00ed \u00e2m, \u00fd tr\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb hung d\u1eef kh\u00f4ng th\u1ea7n ph\u1ee5c, r\u1ed3i s\u1ebd d\u1ecbu m\u1ec1m quy thu\u1eadn ch\u0103ng! L\u1ea1i n\u1eefa, B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n T\u00e2y b\u1ecb kh\u1ed1n kh\u1ed5 v\u00ec v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, K\u1ebf Thi\u00ean hung \u00e1c ngoan c\u1ed1, c\u0169ng \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 ban \u01a1n, kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, K\u1ebf Thi\u00ean l\u01b0u vong \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u0169ng ch\u00e1n chi\u1ebfn tranh, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e9p theo c\u0169ng ch\u00e1n lo\u1ea1n l\u1ea1c, s\u1eeda l\u00f2ng \u0111\u1ed5i m\u1eb7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t chi\u1ec1u. R\u1ee3 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u01b0\u1eddng ng\u1ea1nh, g\u00e2y h\u1ecda ng\u00e0y c\u00e0ng s\u00e2u, b\u1ed9 t\u1ed9c chia l\u00eca, l\u1ea1i g\u1eb7p \u0111\u00f3i k\u00e9m, h\u1eb3n s\u1ebd c\u00f9ng nhau quy thu\u1eadn, mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n ph\u1ee5c. Mong B\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh theo \u00fd tr\u1eddi, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 c\u00f3 h\u00f2a b\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1eebng ng\u01a1i ngh\u1ec9, m\u1ed7i ng\u00e0y th\u00eam th\u1eadn tr\u1ecdng, th\u00ec vi\u1ec7c linh v\u1eadt xu\u1ea5t hi\u1ec7n, h\u00e1 ph\u1ea3i v\u00f4 c\u1edb sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00e1c khanh tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng Tr\u1eabm cho r\u1eb1ng r\u00f9a c\u00f3 l\u00f4ng l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng v\u0103n l\u00fd; b\u00e1t qu\u00e1i ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i th\u1ef1c c\u1ee7a v\u0103n l\u00fd, ph\u1ee5 v\u00e0o qu\u1ebb sinh l\u00f4ng l\u00e0 c\u00e1i hoa c\u1ee7a v\u0103n l\u00fd. H\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd tr\u1eddi ch\u1ec9 v\u00e0o \u0111i\u1ec1u g\u00ec sao? C\u00e1c khanh h\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng gi\u00fap r\u1eadp, l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[10] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n v\u00e0 T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 cho d\u00e2n vay m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua tr\u00e2u, ngo\u00e0i gi\u00e1 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u1ed9p c\u00f2n n\u1ee3 nhi\u1ec1u, xin cho t\u00f9y theo thu\u1ebf h\u1ea1 v\u00e0 thu n\u0103m sau m\u00e0 n\u1ed9p. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu mi\u1ec5n h\u1ebft.<\/p>\n<p>[11] Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh t\u00e2u xin v\u1ec1 s\u1ed1 ti\u1ec1n m\u00e0 binh s\u0129 \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u0111\u00f2i, xin theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5i th\u00e0nh n\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft. L\u00fac \u0111\u00f3, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Hi\u1ec7p l\u00e0 H\u00e0n Qu\u1ed1c Hoa \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c huy\u1ec7n ch\u00e2u Xuy\u00ean v\u00e0 Hi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c hai \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft, xin t\u0103ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n s\u1eaft. Vua ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh n\u0103m \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n s\u1eaft.<\/p>\n<p><i>(Xem th\u00eam s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u00e1ng 10 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 trong s\u00e1ch &#8216;H\u1ed9i y\u1ebfu&#8217;; th\u00e1ng 5 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3 v\u00e0 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 5 c\u0169ng c\u00f3 ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ch\u00f4n c\u1ea5t Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ea7n C\u00f4ng Th\u00e1nh \u0110\u1ee9c V\u0103n V\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf t\u1ea1i l\u0103ng V\u0129nh Hi.<\/p>\n<p>[13] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o th\u1edd t\u1ea1i Th\u00e1i Mi\u1ebfu, <i>(mi\u1ebfu th\u1edd Th\u00e1i T\u00f4ng ch\u01b0a th\u1ea5y, t\u00ean nh\u1ea1c v\u0169 c\u00f2n ph\u1ea3i tra c\u1ee9u.)<\/i> d\u00f9ng Ho\u00e0ng h\u1eadu \u00dd \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i th\u1edd, l\u1ea1i \u0111\u01b0a Ho\u00e0ng h\u1eadu Trang Ho\u00e0i v\u00e0o th\u1edd t\u1ea1i Bi\u1ec7t Mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, c\u00e1o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng s\u01a1 t\u1ef1 thi\u00ean \u0111\u00ecnh t\u00f4ng mi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-19\" href=\"#footnote-169-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, quan h\u1eefu ty xin k\u00fd v\u00e0o b\u1ea3n ch\u00fac, Vua kh\u00f3c l\u00f3c kh\u00f4ng ng\u1eebng, l\u00e2u l\u1eafm m\u1edbi k\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi linh c\u1eefu b\u1eaft \u0111\u1ea7u di chuy\u1ec3n, Vua c\u00f9ng c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng \u0111i b\u1ed9 kh\u00f3c than, theo \u0111\u1ebfn c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean. L\u1ec5 quan chu\u1ea9n b\u1ecb nghi th\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'L\u1ec5', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-20\" href=\"#footnote-169-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, sau khi l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ed1ng bi\u1ec7t th\u00ec \u0111\u1ed5i sang qu\u1ea7n \u00e1o l\u1ec5, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n, kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft, m\u1eb7c \u00e1o tang v\u1ec1 cung. Khi th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, Vua ra \u0111\u00f3n l\u1ea1y kh\u00f3c ngh\u1eb9n ng\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi xem kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o mi\u1ebfu, tr\u1eddi m\u01b0a dai d\u1eb3ng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3 b\u1ed7ng d\u1eebng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 do \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ch\u00ed r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, Tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00e2n h\u00e0nh d\u1eabn d\u1eaft v\u00e0 b\u00e1i t\u1eeb, theo l\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> L\u00fd Ch\u00ed \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u1ec5 n\u00e0y c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu, b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho mu\u00f4n \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n chu\u1ea9n b\u1ecb nghi th\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb xin th\u00eam b\u1edbt c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u0169, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u00e0y x\u01b0a Ti\u00ean \u0111\u1ebf ban cho Tr\u1eabm c\u00e1i t\u00ean n\u00e0y, v\u1ed7 l\u01b0ng Tr\u1eabm m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: &#8216;\u0110\u1eb7t t\u00ean n\u00e0y l\u00e0 mu\u1ed1n con ta gi\u1eef \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh b\u1ec1n l\u00e2u, ki\u00ean tr\u00ec v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd.&#8217; L\u1eddi d\u1ea1y s\u00e2u xa \u1ea5y, Tr\u1eabm sao d\u00e1m qu\u00ean!&#8221;<\/i> N\u00f3i r\u1ed3i kh\u00f3c l\u00f3c, n\u01b0\u1edbc m\u1eaft th\u1ea5m \u01b0\u1edbt \u00e1o, t\u1ea3 h\u1eefu ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng ngh\u1eb9n ng\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y xu\u1ea5t x\u1ee9 t\u1eeb &#8216;B\u1ea3o hu\u1ea5n hi\u1ebfu \u0111\u1ee9c m\u00f4n&#8217;, n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u H\u00e0m B\u00ecnh, nh\u00e2n d\u1ecbp d\u1eabn chuy\u1ec7n sau vi\u1ec7c ngh\u00eanh r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n ch\u1ee7. &#8216;B\u1ea3n k\u1ef7&#8217; ch\u00e9p vi\u1ec7c xin \u0111\u1ed5i t\u00ean hi\u1ec7u, kh\u00e1c v\u1edbi &#8216;B\u1ea3o hu\u1ea5n&#8217;.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eeb t\u1eed t\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf hai kinh, v\u00ec vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng m\u00e0 khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng thu\u1ebf m\u00e1 c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[15] L\u1ea1i chia Tam ty C\u00e2u vi\u1ec7n th\u00e0nh ba, sai quan vi\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ed9t vi\u1ec7n. L\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch Tam ty \u0110\u00f4 th\u00f4i khi\u1ebfm b\u1eb1ng do ty.<\/p>\n<p>[16] Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n D\u1ee5. Ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Ph\u00e1n quan \u1edf ch\u00e2u B\u1ea1c, gi\u00e1m s\u00e1t kho l\u01b0\u01a1ng, tr\u1eddi m\u01b0a l\u00e2u ng\u00e0y, quan kho l\u1ea5y c\u1edb l\u00faa \u01b0\u1edbt kh\u00f4ng nh\u1eadn, d\u00e2n t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u01b0\u01a1ng \u0103n s\u1eafp h\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c b\u00e8n ra l\u1ec7nh nh\u1eadn h\u1ebft v\u00e0o kho, l\u1ea1i t\u00e2u xin kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 th\u1ee9 t\u1ef1 n\u0103m th\u00e1ng, chi\u1ebfu c\u1ed1 \u01b0u ti\u00ean ph\u00e1t l\u00faa \u01b0\u1edbt tr\u01b0\u1edbc, nh\u1edd \u0111\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng. Th\u00e1i T\u00f4ng r\u1ea5t vui, vi\u1ebft chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebft ti\u1ebfng \u00f4ng.<\/p>\n<p>Khai Phong ph\u1ee7 v\u00ec n\u0103m h\u1ea1n h\u00e1n n\u00ean mi\u1ec5n thu\u1ebf cho d\u00e2n \u1edf m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y huy\u1ec7n. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n th\u1ed5i \u0111\u1ebfn tai Vua, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t mu\u1ed1n thu ph\u1ee5c l\u00f2ng d\u00e2n, n\u00ean vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00ednh x\u00e1c. Th\u00e1i T\u00f4ng kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i d\u00f2 \u00fd Vua, xin c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i x\u00e1c minh l\u1ea1i, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y ch\u1ecdn quan \u0111i ki\u1ec3m tra. B\u1ea1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra hai huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh, ch\u00e2u c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111i<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra hai huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh, ch\u00e2u c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111i. Ch\u1eef 'huy\u1ec7n' v\u00e0 'ch\u00e2u' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'M\u1ed9ng Kh\u00ea B\u00fat \u0110\u00e0m' (sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'B\u00fat \u0110\u00e0m') c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t, quy\u1ec3n 12, ph\u1ea7n quan ch\u00ednh, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-21\" href=\"#footnote-169-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m tra r\u1ea5t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, d\u00e2ng s\u1edb kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ru\u1ed9ng th\u1ef1c s\u1ef1 b\u1ecb h\u1ea1n, Khai Phong ch\u1ec9 mi\u1ec5n b\u1ea3y ph\u1ea7n, nay xin mi\u1ec5n to\u00e0n b\u1ed9. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n mi\u1ec5n thu\u1ebf qu\u00e1 nhi\u1ec1u, n\u00ean thu h\u1ed3i l\u1ea1i s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e3 mi\u1ec5n. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u lo ng\u1ea1i cho Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, Vua l\u00ean ng\u00f4i, b\u00e8n tr\u1ecdng d\u1ee5ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u1eabm c\u0169ng t\u1ef1 lo s\u1ee3. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u quan, nh\u01b0ng d\u00e1m \u0111\u1ee9ng ra v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 bi\u1ec7n minh, \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00ed ti\u1ebft c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Tam ty, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ngu l\u00e0 Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'M\u1eabu T\u00e2n C\u1ed5', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 283 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 5 ph\u1ea7n Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady.\" id=\"return-footnote-169-22\" href=\"#footnote-169-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a> n\u00f3i v\u1edbi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ee3 \u0111\u1ecdng trong thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c \u0111\u00f2i h\u1ecfi v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, t\u00f4i \u0111\u1ecbnh t\u00e2u xin mi\u1ec5n tr\u1eeb.&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ngay \u0111\u00eam \u0111\u00f3 sai l\u1ea1i thu\u1eadt t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 li\u1ec7u, h\u00f4m sau d\u00e2ng l\u00ean. Vua r\u1ea5t kinh ng\u1ea1c n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1eb3ng l\u1ebd kh\u00f4ng bi\u1ebft sao?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u1eeb t\u1ed1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho B\u1ec7 h\u1ea1 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua c\u1ea3m ng\u1ed9, cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo l\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. X\u00e9t v\u1ec1 thu\u1ebf c\u1ee7a hai huy\u1ec7n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch &#8216;Th\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m&#8217;. Vi\u1ec7c c\u1ee7a Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong &#8216;\u00c2u T\u0129nh Th\u00e1nh T\u1ed1ng xuy\u1ebft di&#8217; v\u00e0 &#8216;Qu\u1ed1c l\u00e3o nh\u00e0n \u0111\u00e0m&#8217;, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o &#8216;T\u00e2n truy\u1ec7n&#8217;. B\u1ea3n truy\u1ec7n g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5. Theo ghi ch\u00e9p ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i th\u00e1ng 4 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean, T\u00e2n C\u1ed5 ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, sau l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec3 mi\u1ec5n tr\u1eeb n\u1ee3, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m theo l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c tuy nh\u1edd T\u00e2n C\u1ed5 m\u00e0 d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft T\u00e2n C\u1ed5 ph\u1ea3i \u1edf b\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi, h\u01a1n n\u1eefa T\u00e2n C\u1ed5 v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn n\u00e0y, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u1edf b\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi m\u1edbi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. Nay ch\u1ec9 ghi ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh m\u00e2u thu\u1eabn. Theo &#8216;K\u00fd v\u0103n&#8217;, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m \u1edf B\u1ea1c Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i T\u00f4ng th\u0103ng l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4.<\/i><\/p>\n<p><i>Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ea1c Ch\u00e2u suy quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 lang, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u. Ph\u1ee5 truy\u1ec7n l\u1ea1i ghi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea1c Ch\u00e2u suy quan, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1m ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e0i n\u0103ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00e1n quan, r\u1ed3i \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 lang, gi\u00e1m s\u00e1t thu\u1ebf \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do gi\u00e1m s\u00e1t kho m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, n\u00ean nghi ng\u1edd kh\u00f4ng d\u00e1m ghi ch\u00e9p, nay ch\u1ec9 ghi l\u00e0 &#8220;bi\u1ebft t\u00ean tu\u1ed5i&#8221;. S\u00e1ch &#8216;Th\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m&#8217; n\u00f3i r\u1eb1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, l\u00fac \u0111\u1ea7u \u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c th\u00fac \u0111\u1ea9y thanh to\u00e1n n\u1ee3 t\u1ea1i B\u1eb1ng do ty, Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u00e3 nh\u1ea7m. H\u1ea1 T\u1ee7ng trong &#8216;Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c h\u00e0nh tr\u1ea1ng&#8217; vi\u1ebft r\u1eb1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea1c Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 suy quan, khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u0103ng H\u1ed9i v\u00e0 trung s\u1ee9 L\u00fd Nh\u01b0 T\u00edn \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t phong t\u1ee5c c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang khen ng\u1ee3i ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng, T\u0103ng H\u1ed9i d\u00e2ng t\u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u00e0 th\u0103ng l\u00e0m ph\u00e1n quan. X\u00e9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, T\u0103ng H\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee7 th\u1ea7n.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch &#8216;Th\u1ea9m Qu\u00e1t b\u00fat \u0111\u00e0m&#8217; n\u00f3i r\u1eb1ng B\u1ea1c th\u1ee7 T\u0103ng H\u1ed9i v\u1ed1n k\u1ef3 v\u1ecdng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh tr\u1ee3 th\u1ee7, n\u00ean c\u1eed \u00f4ng \u0111i ki\u1ec3m tra thu\u1ebf hai huy\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i c\u00f2n c\u0103n d\u1eb7n, kh\u00e1c v\u1edbi ghi ch\u00e9p trong h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a H\u1ea1 T\u1ee7ng, n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Th\u01b0 Nh\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00ec t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, t\u00ednh t\u00ecnh \u00f4n ho\u00e0, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 lang, ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u1edf Ph\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng. Khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba. C\u00f3 chi\u1ebfu c\u1eed ph\u00e1n quan tam ty, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Ki\u1ec1u Duy Nh\u1ea1c ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m ph\u00e1n quan B\u1eb1ng do l\u00ed khi\u1ebfm ty. &#8216;V\u01b0\u01a1ng M\u00e3nh b\u00e1ch nh\u1ea5t thi\u00ean&#8217; vi\u1ebft: Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a K\u1ebf t\u1ec9nh, m\u1ecdi chi ti\u00eau trong cung \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9, khi c\u1ea7n d\u00f9ng th\u00ec c\u1ea5p v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 chi. Khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ph\u00e1n quan B\u1eb1ng do ty, \u00f4ng n\u00f3i: &#8220;Chi ti\u00eau c\u1ee7a Ch\u00ed t\u00f4n, h\u00e1 do b\u1ec1 t\u00f4i can d\u1ef1?&#8221; r\u1ed3i d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u xin l\u1eadp Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do ty. T\u1eeb \u0111\u00f3, vi\u1ec7c chi ti\u00eau b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ecb ki\u1ec3m so\u00e1t. Ch\u00e2n T\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng minh s\u00e1t, khi\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i, nh\u01b0ng v\u1ec1 sau kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd, chi ti\u00eau ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh t\u1ec7. C\u00e1c c\u01a1 quan thu chi tr\u1edf n\u00ean h\u00e0 ti\u1ec7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u00fd c\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u00e2n s\u1ee7ng v\u00f4 song. &#8216;V\u01b0\u01a1ng M\u00e3nh&#8217; ghi vi\u1ec7c Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, kh\u00e1c h\u1eb3n c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, ghi th\u00eam \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Th\u00e1ng 3 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 nguy\u00ean ni\u00ean, c\u00f3 chi\u1ebfu Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do kh\u00f4ng ph\u1ea3i qua tam ty, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y ti\u1ebfn c\u1eed c\u00e1c quan c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 t\u00e1m tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra trong th\u1eddi gian L\u00fd Ph\u01b0\u1edfng \u1edf ch\u1ee9c Trung th\u01b0. S\u1eed s\u00e1ch v\u1ed1n d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi ghi ch\u00e9p th\u1eb3ng th\u1eafn, n\u1ebfu con v\u00ec cha m\u00e0 gi\u1ea5u di\u1ebfm, th\u00ec l\u00e0m sao truy\u1ec1n l\u1ea1i s\u1ef1 th\u1eadt cho \u0111\u1eddi sau?&#8221;<\/i> Ngo\u1ea1i tr\u1eeb T\u00f4ng Ng\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia, c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[18] C\u00f9ng ng\u00e0y, quan \u0111\u1ed3ng c\u00e1n \u0111\u01b0\u01a1ng Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Th\u00f4ng ti\u1ebfn ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty phong b\u00e1c s\u1ef1 \u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0o ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 c\u00f3 d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n t\u1ea5u, tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a s\u1ef1 rung chuy\u1ec3n b\u00ean d\u01b0\u1edbi. Th\u1ea7n suy ngh\u0129 th\u00e2u \u0111\u00eam, th\u1ea5y r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Th\u1ea7n lo s\u1ee3 \u0111\u1ebfn s\u00e1ng, n\u00ean \u0111\u00e3 xin B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3n t\u1ea5u trong cung, kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1ed1, v\u00e0 mong B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f9ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c s\u01a1 qua. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 26, th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ea5u n\u1eefa, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef k\u00edn, kh\u00f4ng bi\u1ebft B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u01b0a? C\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 nghe vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0 c\u00f9ng B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb hay ch\u01b0a? Nay tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0111i\u1ec1m b\u00e1o c\u1ee7a s\u1ef1 rung chuy\u1ec3n b\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 manh nha. Th\u1ea7n xem c\u00e1c t\u1ea5u b\u00e1o t\u1eeb ch\u01b0 \u0111\u1ea1o g\u1eedi v\u1ec1 Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft \u0110\u00f4ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee5 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh l\u00ean. Nay kh\u00f4ng tr\u00ecnh h\u1ebft t\u1eebng chi ti\u1ebft, v\u00ec s\u1ee3 l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 k\u1ec3 m\u1ed9t hai vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i nh\u01b0 sau:<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y m\u00f9ng 4, ch\u00e2u Thi t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang. Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y m\u00f9ng 7, ch\u00e2u Ho\u1ea1t t\u1ea5u r\u1eb1ng: c\u00f3 h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0; ng\u00e0y 15, ch\u00e2u V\u1ec7 t\u1ea5u r\u1eb1ng: c\u00f3 h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0; ng\u00e0y 19, ch\u00e2u Nh\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n Vi\u00ean Kh\u00fac gi\u1ebft huy\u1ec7n \u00fay Th\u00e0nh B\u00ednh. T\u00e2y Kinh t\u1ea5u r\u1eb1ng: ng\u00e0y 23 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ba t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o nha m\u00f4n \u0110\u00f4 gi\u00e1m binh m\u00e3 B\u1ea1ch Ba, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n nh\u00e0, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd, c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00e2u \u0111i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng Vi\u00ean Kh\u00fac, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, C\u1ee7ng. Ch\u00e2u B\u1ed9c t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n Quy\u00ean Th\u00e0nh. Ch\u00e2u \u0110\u01a1n t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nh\u1eadp v\u00e0o doanh tr\u1ea5n Quy \u00c2n ch\u1ec9 huy. Ch\u00e2u T\u1ebf t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u01b0\u1eddi ch\u00edn nh\u00e0 \u1edf huy\u1ec7n Kim H\u01b0\u01a1ng, C\u1ef1 D\u00e3. Qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c thu\u1ed9c qu\u00e2n H\u1ed5 D\u1ef1c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c trang Nam V\u0129nh H\u01b0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y m\u00f9ng 2 th\u00e1ng n\u00e0y, T\u00e2y Kinh t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u1ed0c, h\u01a1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c qu\u00e2n tan r\u00e3 \u1edf b\u1ebfn B\u1ea1ch Cao; ng\u00e0y m\u00f9ng 7, ph\u1ee7 Thi\u1ec3m t\u1ea5u r\u1eb1ng: h\u01a1n s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea5n T\u1eadp T\u00e2n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n \u0111i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng huy\u1ec7n Hi\u1ec7p Th\u1ea1ch, b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00eda nam; ng\u00e0y m\u00f9ng 8, T\u00e2y Kinh t\u1ea5u r\u1eb1ng: b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ecf \u0111ang ch\u1eb7n gi\u1eef tr\u1ea5n Th\u1ed5 H\u00e0o, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 qua l\u1ea1i. H\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u1ea7n k\u1ec1 kinh s\u01b0 m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c ho\u00e0nh h\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf, bi\u00ean ph\u00f2ng y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 b\u1ecdn ph\u1ea3n t\u1eb7c l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ea7n hi\u1ec7n ra, \u0111i\u1ec1m b\u00e1o d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 manh nha, th\u1ea7n v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 lo l\u1eafng.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n m\u1ed7i khi th\u1ea5y l\u1ec7nh ch\u1ec9 huy c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea5u b\u00e1o, ch\u1ec9 sai s\u1ee9 th\u1ea7n Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111i b\u1eaft gi\u1eef, ch\u1ec9 sai khu v\u1ef1c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m truy \u0111u\u1ed5i. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c y\u00ean \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf t\u1ed1t \u0111\u1eb9p; vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb, ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 lo xa. N\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c \u1ea5y d\u1ea7n l\u1edbn m\u1ea1nh, m\u00e0 c\u00f3 k\u1ebb m\u01b0u \u0111\u1ed3 h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ch\u00fang, s\u1ee9c m\u1ea1nh \u1ea5y kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, m\u00e0 k\u1ebb mu\u1ed1n t\u1ea1o lo\u1ea1n l\u1ea1i ti\u1ebfp tay l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i s\u1edbm lo li\u1ec7u, \u0111\u00f3 l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 xem nh\u1eb9 vi\u1ec7c l\u1edbn. Nay tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u1ea7n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng s\u1edbm m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb khi c\u00f2n manh nha, d\u1ea5u hi\u1ec7u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng suy ngh\u0129 k\u1ef9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi nhen nh\u00f3m? Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i, nay l\u1ea1i t\u1ea5u, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe v\u00e0 tin t\u01b0\u1edfng. Ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb l\u00fac manh nha ch\u00ednh l\u00e0 h\u00f4m nay, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 th\u1eddi c\u01a1 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u1eeb s\u1edbm.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>G\u1ea7n kinh \u0111\u00f4, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung xin chu\u1ea9n b\u1ecb 3.000 xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, c\u1ea7n 1.000 binh s\u0129 \u0111\u1ea9y xe; L\u01b0 Chi H\u00e1n hai l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb kho b\u1ea1c kinh \u0111\u00f4 c\u1ea5p 45 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n; b\u1ed9 \u0110\u1ed9 chi t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00e0o h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 5, t\u1ea1i Linh Ch\u00e2u, gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed7i th\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ed9t quan ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c y\u00eau c\u1ea7u xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9ng t\u1ecf kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ef1 tr\u1eef; vi\u1ec7c xin c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 ch\u1ee9ng t\u1ecf kho b\u1ea1c \u1edf Quan H\u1eefu v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00edch l\u0169y; t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u00ean \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi quan ti\u1ec1n, t\u1ee9c l\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n Linh Ch\u00e2u nay \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Kh\u00f4ng r\u00f5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ti\u1ebfc Linh Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec? B\u1ecf Linh Ch\u00e2u m\u1ea5t g\u00ec?<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu v\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u00e0 kh\u00f3 kh\u1edfi s\u1ef1 \u1edf trung nguy\u00ean, ch\u1ebf ng\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch khi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng xa sinh bi\u1ebfn lo\u1ea1n, th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ea5t. Nay B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean tinh t\u1ebf trong suy x\u00e9t, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n kh\u00f4ng do d\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu ti\u1ebfc Linh Ch\u00e2u t\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia, xin ban chi\u1ebfu th\u01b0 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1o tri thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft; b\u1ecf Linh Ch\u00e2u t\u1ea5t g\u00e2y h\u1ea1i cho qu\u1ed1c gia, c\u0169ng xin ban b\u1ea3ng c\u00e1o tri r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft. \u00dd c\u1ee7a c\u00e1o tri l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u01b0u l\u1ef1a l\u1ea5y b\u1ecf l\u00e0 v\u00ec lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang. Khi\u1ebfn k\u1ebb th\u00f9 bi\u1ebft m\u01b0u l\u1ef1a l\u1ea5y b\u1ecf, khi\u1ebfn trong ngo\u00e0i hi\u1ec3u l\u00fd l\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ec3 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ed1i cao c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ec7 h\u1ea1 tu \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u1eeb tai h\u1ecda \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1edbm m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111i\u1ec1m lo\u1ea1n d\u01b0\u1edbi. N\u1ebfu th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea1nh, n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u01b0a tr\u1eeb, m\u00e0 m\u01b0u l\u1ef1 kh\u00f4ng s\u00e2u, ti\u00eau di\u1ec7t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb gi\u1eb7c li\u1ec1n chi\u1ebfm c\u1ee9 ch\u00e2u qu\u1eadn, x\u01b0ng b\u1eeba l\u00e0m c\u00f4ng h\u1ea7u, kho l\u01b0\u01a1ng H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb chi\u1ebfm tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 l\u1ea1c H\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ebft li\u00ean, s\u1ee9c d\u00e2n ch\u01b0a ngh\u1ec9, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng nh\u00ecn nhau noi theo, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1ecf, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn an nguy c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eb9, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u1ecb lo\u1ea1n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y nay, tr\u00ean ch\u1ed1n mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, \u1eaft c\u00f3 nh\u1eefng m\u01b0u k\u1ebf hay; trong v\u00f2ng c\u01a1 m\u1eadt, \u1eaft c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ed1t. N\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nh\u1ecf nh\u1eb7t, ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 lo ngh\u0129, n\u1ebfu ch\u1ec9 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean sai khi\u1ebfn, khi\u1ebfn quan l\u1ea1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1eaft kh\u00f3 m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1c n\u01a1i \u1eaft ch\u01b0a th\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c hai ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u1eb3ng qua Ho\u00e0i Nam, ti\u1ebfn v\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7 Ng\u00f4, Vi\u1ec7t, th\u00ec thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c kinh \u0111\u00f4. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ch\u00e2u qu\u1eadn, kh\u00e9o gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, th\u00ec ti\u1ec1n b\u1ea1c ph\u1ee5ng cung s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng cho qu\u1ed1c gia. Do \u0111\u00f3, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u1eaft c\u00f3 k\u1ebb theo ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebb theo ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf, th\u00ec l\u00f2ng qu\u00e2n h\u00e1 ch\u1eb3ng dao \u0111\u1ed9ng. L\u00fac \u1ea5y, gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc s\u1ebd th\u1eeba c\u01a1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean th\u00f9y, b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo, r\u1ee3 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng s\u1ebd th\u1eeba c\u01a1 x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1ee3. Th\u1ea7n nay n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi gay g\u1eaft, kh\u00f4ng v\u00ec m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, m\u00e0 lo l\u1eafng an nguy, th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec k\u1ebf s\u00e1ch qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n thay d\u00e2n k\u00e9o xe ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, binh s\u0129 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho v\u1ec1, l\u1ea1i ban ti\u1ec1n, v\u00ec th\u1eddi ti\u1ebft gi\u00e1 r\u00e9t.<\/p>\n<p>[20] Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf, xem c\u00e1c v\u1ecb \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ch\u1ec9 huy s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c thi b\u1eafn cung gi\u1ecfi, ch\u1ecdn h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi tinh nhu\u1ec7 th\u0103ng ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o k\u00e9o n\u1ed5i cung n\u1eb7ng hai tr\u0103m c\u00e2n b\u1eafn t\u00ean d\u00e0i, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea1i cung ti\u1ec5n, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn \u0111\u1ee9ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00fd, nhanh nh\u1eb9n h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn cung tr\u00ean ng\u1ef1a, b\u00e8n c\u1ea7m d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng k\u00e9o \u0111\u1ea7y cung, r\u1ea5t d\u0169ng m\u00e3nh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ph\u1ee5c, ban th\u00eam ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7n L\u00fd ki\u1ec3m.<\/p>\n<p>[22] Th\u00e1ng n\u00e0y, quan l\u1ea1i t\u00e2u xin vi\u1ec7c t\u1ebf tr\u1eddi \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, t\u1ebf h\u1ea1n v\u00e0o th\u00e1ng t\u01b0, t\u1ebf \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch v\u00e0o ng\u00e0y H\u1ea1 ch\u00ed, xin l\u1ea5y Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00e0m b\u1eadc ph\u1ed1i th\u1edd; t\u1ebf c\u1ea7u m\u00f9a v\u00e0o ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, t\u1ebf \u0111\u1ea1i h\u01b0\u1edfng \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0o th\u00e1ng ch\u00edn, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0m b\u1eadc ph\u1ed1i th\u1edd; t\u1ebf C\u1ea3m Sinh \u0110\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n, t\u1ebf Th\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3 v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y Tuy\u00ean T\u1ed5 l\u00e0m b\u1eadc ph\u1ed1i th\u1edd; c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ebf giao \u1edf \u0111\u00e0n Vi\u00ean Kh\u00e2u, th\u00ec l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f9ng ph\u1ed1i th\u1edd. Chi\u1ebfu cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[23] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;S\u00e1ch &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217; m\u00e0 ch\u00fang th\u1ea7n bi\u00ean so\u1ea1n, t\u1eeb n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 8 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn gi\u1eefa Vua v\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1eddi can gi\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p r\u00f5 r\u00e0ng; t\u1eeb n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 5 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c Vua t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ea1n c\u01a1, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ghi trong s\u00e1ch v\u1edf. Xin ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, cho ph\u00e9p ch\u00fang th\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ecb t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m v\u00e0 ti\u1ec1n nhi\u1ec7m, tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ee9, tam ty s\u1ee9 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam, nh\u1eb1m b\u1ed5 sung nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u00f2n thi\u1ebfu<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u1ea1m', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-23\" href=\"#footnote-169-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, truy t\u00f4n Hi\u1ec1n phi L\u00fd th\u1ecb l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tang l\u1ec5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, thi h\u00e0i t\u1ea1m qu\u00e0n t\u1ea1i Ph\u1ed5 An vi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ea3i t\u00e1ng l\u0103ng vi\u00ean, l\u1eadp n\u01a1i th\u1edd c\u00fang v\u00e0 x\u00e2y mi\u1ebfu th\u1edd<a class=\"footnote\" title=\"L\u1eadp n\u01a1i th\u1edd c\u00fang v\u00e0 x\u00e2y mi\u1ebfu th\u1edd, ch\u1eef 'mi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' L\u1ec5 ch\u01b0\u01a1ng 31 ph\u1ea7n 21, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 109 L\u1ec5 ch\u00ed v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n sau m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-24\" href=\"#footnote-169-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u: <i>&#8220;X\u00e9t theo ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1ea1i ty l\u1ea1c thu\u1ed9c Xu\u00e2n quan trong &#8216;Chu l\u1ec5&#8217;, &#8216;t\u1ea5u kh\u00fac Di T\u1eafc, h\u00e1t kh\u00fac Tr\u1ecdng L\u00e3, \u0111\u1ec3 t\u1ebf l\u1ec5 ti\u00ean t\u1ec9&#8217;. Ti\u00ean t\u1ec9 l\u00e0 Kh\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean, v\u1ee3 c\u1ee7a \u0110\u1ebf Kh\u1ed1c, m\u1eb9 c\u1ee7a H\u1eadu T\u1eafc, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 B\u00ed cung. Th\u1eddi T\u1ea5n, Tuy\u00ean h\u1eadu c\u1ee7a Gi\u1ea3n V\u0103n \u0110\u1ebf, v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i th\u1edd<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'v\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ee9c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' quy\u1ec3n 94 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-25\" href=\"#footnote-169-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, n\u00ean x\u00e2y cung ri\u00eang b\u00ean ngo\u00e0i, h\u1eb1ng n\u0103m t\u1ebf l\u1ec5. N\u0103m Ti\u00ean Thi\u00ean nguy\u00ean ni\u00ean tri\u1ec1u \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ed1i th\u1edd Chi\u00eau Th\u00e0nh ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 T\u00fac Minh ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf Nghi Kh\u00f4n mi\u1ebfu, v\u00e0 Nguy\u00ean Hi\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng h\u1eadu c\u1ee7a Huy\u1ec1n T\u00f4ng, l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf ph\u00eda t\u00e2y Th\u00e1i mi\u1ebfu. X\u00e9t c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng. Xin l\u1ec7nh cho T\u00f4ng ch\u00ednh s\u1eed tu s\u1eeda ph\u00f2ng th\u1edd trong mi\u1ebfu, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n ba gian, thi\u1ebft l\u1eadp th\u1ea7n m\u00f4n, trai ph\u00f2ng, nh\u00e0 b\u1ebfp \u0111\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng cho vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u00e0y t\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t c\u00f2n xa, thi h\u00e0i v\u1eabn c\u00f2n \u1edf n\u01a1i qu\u00e0n t\u1ea1m, ch\u01b0a th\u1ec3 di chuy\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'di chuy\u1ec3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ti\u1ebfn', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-26\" href=\"#footnote-169-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>. Vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 c\u00e1c ng\u00e0y, lo r\u1eb1ng c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 c\u00e1c kinh \u0111i\u1ec3n v\u1ec1 l\u1ec5, ch\u01b0a th\u1ea5y ti\u1ec1n l\u1ec7 n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u00ean xin t\u1eeb nay c\u00e1c ng\u00e0y s\u00f3c, v\u1ecdng c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 trong n\u0103m, t\u1ea1m b\u1ed1 tr\u00ed l\u1ec1u v\u1ea3i \u1edf n\u01a1i qu\u00e0n, c\u1eed n\u1ed9i th\u1ea7n lo vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 khuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ea1i trong b\u1ed9 h\u1ea1 ch\u0103m lo n\u00f4ng tang.<\/p>\n<p>[26] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi \u00fd c\u00e1c t\u1ec3 ph\u1ee5 v\u1ec1 vi\u1ec7c Linh V\u0169<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-27\" href=\"#footnote-169-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ch\u00ed d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Ph\u1ee5c d\u0129 H\u00e0 Ho\u00e0ng l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi Di v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1eddi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, kinh \u0111\u00f4 Tr\u01b0\u1eddng An g\u1ea7n k\u1ec1 v\u1edbi khu v\u1ef1c kinh th\u00e0nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb x\u00e2m chi\u1ebfm r\u1ed3i l\u1ea1i li\u00ean minh ph\u1ea3n b\u1ed9i, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. C\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ec1u coi vi\u1ec7c n\u00e0y n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m quan t\u00e2m<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ed5 ti\u00ean th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng tr\u00ed chi \u0111\u1ed9 ngo\u1ea1i: T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam c\u00e2u 'V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0110\u1ecbch x\u1ea3o tr\u00e1 mu\u00f4n m\u00e0u, m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1 th\u00fa'.\" id=\"return-footnote-169-28\" href=\"#footnote-169-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111u\u1ed5i \u0111i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n khi\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t l\u1ec5 ngh\u0129a ph\u1ea3i hao t\u1ed5n m\u00e1u m\u1ee1 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng t\u1ee5c l\u1ec7 v\u00f4 tri, so \u0111o th\u1eafng thua. Hu\u1ed1ng chi, gi\u1eb7c K\u1ebf Thi\u00ean l\u00e0 lo\u00e0i gi\u1eb7c ngu mu\u1ed9i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00f9 x\u1ebbo r\u1ed1n c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u00e0m ngu\u00f4i c\u01a1n gi\u1eadn, nh\u1ed5 t\u00f3c c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 k\u1ec3 h\u1ebft t\u1ed9i. Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng khu\u1ea5t m\u00ecnh ch\u1ecbu nh\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng mu\u00f4n d\u00e2n, v\u00ec c\u00e1i t\u1ed5n th\u1ea5t nh\u1ecf m\u00e0 l\u1ee3i \u00edch l\u1edbn. Th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1eabn d\u00e0i s\u1eed c\u0169 l\u00e0m phi\u1ec1n Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 xin d\u1eabn m\u1ed9t vi\u1ec7c th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Hi\u1ebfn T\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5. V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00f4ng chi\u1ebfm c\u1ee9 Tr\u1ea5n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u00f2i ti\u1ebft vi\u1ec7t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi \u00e1m s\u00e1t V\u0169 Nguy\u00ean Ho\u00e0nh, l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng B\u00f9i \u0110\u1ed9, t\u1ed9i \u00e1c l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng Hi\u1ebfn T\u00f4ng v\u00ec l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 h\u1ea1 chi\u1ebfu x\u00e1 t\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0, B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 tha t\u1ed9i cho K\u1ebf Thi\u00ean, ban \u00e2n hu\u1ec7 h\u1eadu h\u0129nh; h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u01b0 an \u1ee7i, v\u1ed7 v\u1ec1 l\u00f2ng ph\u1ea3n tr\u1eafc c\u1ee7a h\u1eafn; sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u1ee5 d\u1ed7, khi\u1ebfn h\u1eafn quay v\u1ec1 thu\u1eadn ph\u1ee5c. L\u00fac \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 v\u00ec d\u00e2n ch\u00fang m\u00e0 suy ngh\u0129, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn k\u1ebb \u0111\u1ea1i \u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1eadc minh qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1eeb, kh\u00f4ng ai s\u00e1nh k\u1ecbp. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb h\u1eafn \u00e9p bu\u1ed9c theo c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u00e1n gh\u00e9t chi\u1ebfn tranh l\u00e2u ng\u00e0y, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 c\u0169, d\u00f9ng l\u1ee3i l\u1edbn d\u1ee5 d\u1ed7, d\u00f9ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc cao l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e2u d\u00e1m m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng quay v\u1ec1, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i c\u00f9ng h\u1eafn ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u01b0 Linh Ch\u00e2u, t\u1eeb khi Tr\u1ecbnh V\u0103n B\u1ea3o g\u00e2y chuy\u1ec7n cho qu\u1ed1c gia, khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i lo l\u1eafng, lo ngh\u0129 mi\u1ec1n T\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng quan ph\u1ee5 kh\u1ed5 c\u1ef1c v\u00ec vi\u1ec7c chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng, x\u01b0\u01a1ng tr\u1eafng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng, m\u01b0\u1eddi nh\u00e0 ch\u00edn nh\u00e0 tr\u1ed1ng, x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u0111\u1ea7y th\u00e0nh, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ebft h\u1ebft; th\u00e0nh tr\u00ec tr\u01a1 tr\u1ecdi, qu\u00e2n s\u0129 gi\u00e0 y\u1ebfu, m\u00e0 k\u1ebb h\u00e1 mi\u1ec7ng ch\u1edd \u0103n kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng ch\u1ec9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u v\u1ea1n, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec mu\u1ed1n gi\u1eef v\u1eefng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u1ebfu K\u1ebf Thi\u00ean g\u1ea5p r\u00fat t\u1ea5n c\u00f4ng kh\u00f4ng ng\u1eebng, th\u00ec th\u00e0nh nguy hi\u1ec3m l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, nay h\u1eafn ch\u1eadm r\u00e3i \u0111\u1ebfn, \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0 l\u00e0m c\u1ea1n ki\u1ec7t t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a ta, v\u1eaft ki\u1ec7t s\u1ee9c d\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a h\u1eafn. L\u00fac n\u00e0y, n\u1ebfu kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i c\u00e1ch l\u00e0m, th\u00ec tai h\u1ecda tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1eady xin n\u00f3i s\u01a1 qua: tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ecbnh V\u0103n B\u1ea3o c\u1ea5m mu\u1ed1i xanh c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng cho v\u00e0o \u0111\u1ea5t H\u00e1n, c\u1ea5m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00f3 c\u1edb m\u00e0 ta kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch sai l\u1ea7m, d\u00f9 h\u1ed1i h\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp. T\u1eeb \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c h\u1ed9 quen thu\u1ed9c c\u0169ng theo m\u00e0 n\u1ed5i lo\u1ea1n. Nay n\u1ebfu l\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea5m, kh\u00f4ng cho th\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u1ecbch, v\u1ed7 v\u1ec1 t\u1eeb xa, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. H\u01a1n n\u1eefa, th\u00fa c\u00f9ng th\u00ec c\u1eafn, chim c\u00f9ng th\u00ec m\u1ed5, n\u1ebfu nh\u00e2n m\u00f9a thu x\u00e2m ph\u1ea1m, nh\u00ecn ch\u1eebng k\u1ebd h\u1edf \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e1t binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1? Binh l\u00ednh kh\u1edfi s\u1ef1, \u1eaft hao t\u1ed5n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, d\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng quan ph\u1ee5 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, d\u1ed3n d\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng H\u1ea1, th\u00ec Ho\u00e0i, M\u1ea1nh, T\u00e2y L\u1ea1c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, B\u1ec7 h\u1ea1 sao kh\u00f4ng suy ngh\u0129 s\u00e2u xa, ph\u00f2ng ng\u1eeba tai h\u1ecda khi ch\u01b0a manh nha?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1eebng th\u1ea5y \u0110\u01b0\u1eddng \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba T\u1ef1 l\u00e2u ng\u00e0y ch\u1ed1ng m\u1ec7nh Vua, \u0110\u1ea1i T\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 t\u1ed9i ch\u1ecbu kh\u1ed5, th\u01b0\u1eddng nh\u1eabn nh\u1ecbn. L\u00fac \u0111\u1ea7u kh\u1edfi binh th\u1ea3o ph\u1ea1t, Nguy\u00ean T\u1ea3i, V\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n nghe b\u00e1o gi\u00e1 mu\u1ed1i \u1edf Ng\u1ee5y Ch\u00e2u cao, xin t\u0103ng qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u01a1i c\u1eeda \u1ea3i, c\u1ea5m mu\u1ed1i v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy y\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. \u0110\u1ea1i T\u00f4ng n\u00f3i: &#8220;\u00dd Tr\u1eabm v\u1edbi khanh ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c, khanh mu\u1ed1n c\u1ea5m mu\u1ed1i, Tr\u1eabm mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng cho mu\u1ed1i v\u00e0o, \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba T\u1ef1 m\u1ed9t m\u00ecnh ph\u1ee5 Tr\u1eabm, d\u00e2n ch\u00fang Ng\u1ee5y Ch\u00e2u c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec? Tr\u1eabm l\u00e0m ch\u1ee7, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u0103m lo nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3nh binh \u0111ao kh\u1ed5 c\u1ef1c, l\u00f2ng th\u1eb9n v\u00f4 c\u00f9ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i b\u00f3p c\u1ed5 gi\u1ebft h\u1ecd, khi\u1ebfn tai h\u1ecda th\u00eam n\u1eb7ng!&#8221; Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau, \u0110i\u1ec1n Th\u1eeba T\u1ef1 d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1ecbu t\u1ed9i, quay v\u1ec1 tri\u1ec1u.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n bi\u00ean c\u1ea3nh, khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f3 th\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i, th\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u m\u1ea1ng. H\u1ecd tuy l\u00e0 b\u1ed9 t\u1ed9c, nh\u01b0ng \u1eaft s\u1ebd quay v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng ho\u00e1, truy\u1ec1n b\u1ea3o l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u1ee9c, b\u1ecf ngh\u1ecbch theo thu\u1eadn, th\u00ec K\u1ebf Thi\u00ean ti\u1ec3u t\u1eed, c\u00f4 l\u1eadp kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap, l\u1ea1i sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ng\u00f2i ch\u00e2m cho ta \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Linh ch\u00e2u hi\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ed1 th\u1ee7, mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7n \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng n\u00ean d\u1eddi qu\u00e2n l\u1ec7 s\u00f3c ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Ho\u00e0n ch\u00e2u, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p t\u1ea1m th\u1eddi. H\u01a1n n\u1eefa, d\u00e2n s\u1ed1 n\u01a1i \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 h\u01a1n b\u1ed1n ngh\u00ecn h\u1ed9, nay ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y v\u00e0i tr\u0103m; thu\u1ebf kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n hai ngh\u00ecn, nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u00fat g\u00ec. L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c? \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi d\u00e2n ch\u00fang ta kh\u00f4i ph\u1ee5c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u00e1nh \u0111\u1ee9c bao tr\u00f9m r\u1ed9ng kh\u1eafp, th\u00ec sa m\u1ea1c L\u01b0u Sa, n\u00fai \u00d4i L\u0129nh c\u0169ng s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t trong, hu\u1ed1ng chi ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1eadn S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: &#8220;Linh ch\u00e2u l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t y\u1ebft h\u1ea7u, c\u1eeda ng\u00f5 tr\u1ecdng y\u1ebfu ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf n\u00f3 \u0111\u1ec3 r\u1ed3i l\u1ecdt v\u00e0o tay \u0111\u1ecbch?&#8221; Th\u1ea7n \u0111\u00e1p: &#8220;Ph\u00e0m g\u1ecdi l\u00e0 y\u1ebft h\u1ea7u, \u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i th\u00e0nh l\u0169y ki\u00ean c\u1ed1, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, \u0111i\u1ec1u binh \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n b\u1eb1ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch. Nay ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u00f3ng c\u1eeda gi\u1eef th\u00e0nh, lo t\u1ef1 th\u00e2n ch\u01b0a xong, th\u00ec \u0111\u00e2u c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 y\u1ebft h\u1ea7u n\u1eefa! Hu\u1ed1ng chi, vi\u1ec7c b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1eaft tay \u0111\u1ec3 c\u1ee9u th\u00e2n <a class=\"footnote\" title=\"c\u00f3 ch\u1eef 'tay' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00e1nh tay', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 quy\u1ec3n 5 trong 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' v\u1ec1 vi\u1ec7c Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ed1i ph\u00f3 T\u00e2y H\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-169-29\" href=\"#footnote-169-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, b\u1edfi \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u00e2n c\u1ee7a K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ec9 lo d\u1ea1o theo c\u1ecf n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i c\u01b0 tr\u00fa c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u00e2u gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e2n nh\u00e0 H\u00e1n gi\u1eef th\u00e0nh. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00e1c \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u00f3i: &#8220;Gi\u1ea3 s\u1eed b\u1ecf Linh ch\u00e2u, \u1eaft n\u00f3 s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o tay K\u1ebf Thi\u00ean. N\u1ebfu n\u00f3 v\u1eeba c\u00e0y v\u1eeba \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 binh l\u1ef1c, ho\u1eb7c s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00f4ng ng\u1edbt, l\u00e0m ta kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n; ho\u1eb7c th\u1ebf l\u1ef1c n\u00f3 c\u00e0ng l\u1edbn m\u1ea1nh, th\u00ec bi\u1ebft l\u00e0m sao ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1?&#8221; Th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u00e1p: &#8220;N\u1ebfu Linh ch\u00e2u kh\u00f4ng b\u1ecf, th\u00ec b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3, l\u00e0m suy y\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3? Hu\u1ed1ng chi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 ng\u0103n ch\u1eb7n S\u00f3c Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1eaft Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5, c\u00e1c y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u00e3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u; t\u00edch tr\u1eef chi\u1ebfn m\u00e3 v\u00e0 qu\u00e2n kh\u00ed, th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u1edbn. Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u h\u00f2a thu\u1eadn th\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c s\u1ebd y\u1ebfu, th\u1ebf l\u1ef1c y\u1ebfu th\u00ec y\u00eau c\u1ea7u s\u1ebd ch\u1ea5m d\u1ee9t. V\u00ec th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u1eb1ng: H\u00e3y giao th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi ch\u1ee7ng t\u1ed9c c\u1ee7a n\u00f3, b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i, v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u m\u1ea1ng h\u1ecd. Khi\u1ebfn \u0111i\u1ec1u sai tr\u00e1i thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00fang, c\u00f2n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn thu\u1ed9c v\u1ec1 ta, h\u1ecfi t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u00f3 danh ch\u00ednh ng\u00f4n thu\u1eadn. Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng dung, qu\u1ef7 th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u gi\u1eadn, K\u1ebf Thi\u00ean \u1eaft s\u1ebd t\u1ef1 di\u1ec7t vong, n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, binh l\u1ef1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c n\u1eefa!&#8221; &#8220;<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 xin l\u00e0m phi\u00ean th\u1ea7n. Vua tuy bi\u1ebft x\u1ea3o tr\u00e1, nh\u01b0ng l\u00fac \u1ea5y \u0111ang th\u1eddi k\u1ef3 qu\u1ed1c tang, mu\u1ed1n gi\u1eef y\u00ean n\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ea5p thu\u1eadn, l\u1ea1i ban cho h\u1ecd t\u00ean, ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, phong Quan s\u00e1t s\u1ee9 Ng\u00e2n ch\u00e2u Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Nan, sai N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd mang chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ban.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea1i phong Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ecbnh ch\u00e2u, cho v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(Theo &#8216;T\u1ed1ng s\u1eed&#8217;, Th\u00e1i T\u00f4ng phong Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u1ecbnh ch\u00e2u, gi\u1eef \u1edf kinh \u0111\u00f4.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng Th\u1ee5c so\u1ea1n chi\u1ebfu phong cho B\u1ea3o C\u00e1t. Th\u1ee5c bi\u1ebft r\u00f5 \u00fd Vua mu\u1ed1n quy c\u00f4ng v\u1ec1 Th\u00e1i T\u00f4ng, b\u00e8n d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ti\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1edbm \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, \u0111\u1ecbnh ban t\u01b0\u1edbc th\u1eadt, nh\u01b0ng v\u00ec g\u1eb7p l\u00fac th\u01a1\u0300i cu\u1ed9c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, ch\u01b0a k\u1ecbp d\u1ef1ng \u0111\u00e0n \u1edf H\u00e1n \u0111\u1ec3 phong t\u01b0\u1edbc. Nay di m\u1ec7nh \u1ea5y, th\u1ef1c giao cho k\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y. Khanh n\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 cung ki\u1ebfm m\u00e0 nh\u1eadn \u01a1n, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng trung ti\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Thi\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao. L\u1eddi chi\u1ebfu n\u00e0y, c\u0103n c\u1ee9 &#8216;Tri\u1ec1u d\u00e3 t\u1ea1p bi\u00ean&#8217;, so v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, c\u00f3 l\u1ebd s\u1eed quan \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh s\u1eeda. &#8216;T\u1ea1p bi\u00ean&#8217; ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 hai Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, l\u1ea1i ch\u00e9p Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5, T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n so\u1ea1n chi\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua, \u0111\u1ec1u sai, nay g\u1ea1t b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung, tri D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng theo chi\u1ebfu d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i v\u1ec1 n\u0103m vi\u1ec7c:<\/p>\n<p><i>(V\u0169 X\u1ee9ng trong t\u1ea5u ngh\u1ecb ghi l\u00e0 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 5 d\u00e2ng l\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p><i>&#8220;- \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u00f3i r\u1eb1ng: Ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, duy tr\u00ec giao h\u1ea3o v\u1edbi ngo\u1ea1i bang, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Hi\u1ec7n nay ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an, ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean. Khi\u1ebft \u0110an tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi<a class=\"footnote\" title=\"'Khi\u1ebft \u0110an' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu hai ch\u1eef n\u00e0y. Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 42, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong b\u00e0i '\u1ee8ng Chi\u1ebfu Ng\u00f4n S\u1ef1' \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'H\u1ed3 l\u1ed7 tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi', c\u00f2n 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng l\u1ea1i ghi 'Khi\u1ebft \u0110an tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi'. Ph\u1ea7n tr\u00ean c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e2u 'Hi\u1ec7n nay ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an', nay \u0111\u1ec3 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ph\u1ea7n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng S\u1eed' b\u1ed5 sung hai ch\u1eef 'Khi\u1ebft \u0110an'.\" id=\"return-footnote-169-30\" href=\"#footnote-169-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u1eabn ch\u01b0a quy thu\u1eadn, vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eebng l\u1ea1i. D\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c v\u00f9ng Quan Trung v\u00e0 Ph\u1ee5ng Thi\u00ean \u0111ang l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh c\u1ef1c kh\u1ed5 h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i ngh\u0129 r\u1eb1ng khi B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, n\u00ean thu\u1eadn theo l\u00f2ng d\u00e2n, h\u00e3y ra l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft th\u01b0 g\u1eedi \u0111\u1ecbch th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn B\u1eafc \u0111\u00ecnh, xin n\u1ed1i l\u1ea1i t\u00ecnh h\u1ea3o c\u0169. H\u1ea1 chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, l\u1ea1i cho h\u1eafn tr\u1ea5n th\u1ee7 H\u1ea1 ch\u00e2u. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf H\u00e0n L\u00e2m, t\u1eebng th\u1ea5y L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i: &#8220;Xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u1ea1i v\u00f9ng H\u1ea1 ch\u00e2u tan t\u00e1c, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean h\u1ecd Th\u00e1c B\u1ea1t.&#8221; Ti\u00ean tri\u1ec1u tuy c\u00f3 l\u1eddi ph\u00ea \u0111\u00e1p, cho ph\u00e9p h\u1eafn tr\u1ea5n th\u1ee7 Phu ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'Cho ph\u00e9p Phu ch\u00e2u', theo 'T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m' th\u00ec vi\u1ebft 'ch\u1ec9 cho l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phu ch\u00e2u'. Theo s\u1eed li\u1ec7u, v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 d\u1ee5 L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, phong cho h\u1eafn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phu ch\u00e2u, nh\u01b0ng h\u1eafn kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu.\" id=\"return-footnote-169-31\" href=\"#footnote-169-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb ph\u1ea3n tr\u1eafc, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 quy thu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh?<\/i><\/p>\n<p><i>Nay B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng, uy v\u1ecdng c\u1ee7a ho\u00e0ng gia \u0111ang l\u1eaby l\u1eebng, c\u0169ng n\u00ean lo r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean s\u1ebd sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1ec5, nh\u00e2n \u0111\u00f3 nh\u1eafc l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u0169, h\u1eafn \u1eaft s\u1ebd c\u1ea3m \u00e2n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbch. N\u1ebfu h\u1eafn kh\u00f4ng nghe theo, th\u00ec vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7, truy b\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi khi\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 t\u1ef1 h\u1ea1 m\u00ecnh v\u00ec d\u00e2n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: &#8220;L\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u m\u1ea1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u1ea5y s\u1ef1 y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a m\u00ecnh.&#8221; \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 lo khoe khoang h\u01b0 danh m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn v\u1eady.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; Th\u1ee9 hai l\u00e0: Gi\u1ea3m b\u1edbt binh l\u00ednh th\u1eeba, h\u1ee3p nh\u1ea5t quan l\u1ea1i d\u01b0 th\u1eeba, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, s\u00f4ng bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u1ea3y xu\u1ed1ng d\u00e2n ch\u00fang. Th\u1ea7n t\u1eebng ch\u1ee9ng ki\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u1eddi C\u00e0n \u0110\u1ee9c, Khai B\u1ea3o \u0111\u1ebfn nay. L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Giang, Chi\u1ebft, Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n; ph\u01b0\u01a1ng Nam ch\u01b0a chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh H\u1ed3, Giao, Qu\u1ea3ng. T\u00e0i ch\u00ednh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 ch\u01b0a d\u1ed3i d\u00e0o. Th\u1ebf nh\u01b0ng, \u0111\u00e1nh H\u00e0 \u0110\u00f4ng, ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n B\u1eafc, qu\u1ed1c d\u1ee5ng v\u1eabn \u0111\u1ee7, binh uy v\u1eabn m\u1ea1nh, nguy\u00ean do l\u00e0 g\u00ec? Ch\u00ednh v\u00ec binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn tinh nhu\u1ec7 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00f4ng, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u00ec chuy\u00ean quy\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb nghi ng\u1edd. T\u1eeb sau \u0111\u00f3, thu ph\u1ee5c h\u1ebft c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng Nam, l\u1ea1i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u00e0i ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 r\u1ed9ng l\u1edbn, nh\u01b0ng binh uy kh\u00f4ng r\u1ea1ng r\u1ee1, qu\u1ed1c d\u1ee5ng ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, nguy\u00ean do l\u00e0 g\u00ec? B\u1edfi binh l\u00ednh t\u00edch tr\u1eef th\u00ec th\u1eeba m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ebft tinh nhu\u1ec7, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u00ec nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean quy\u1ec1n. Nay n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn l\u1ef1a binh s\u0129 tinh nhu\u1ec7, b\u1ecf b\u1edbt l\u00ednh th\u1eeba, giao quy\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, d\u00f9ng \u00e2n uy v\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, cung c\u1ea5p t\u00e0i ch\u00ednh thi\u00ean h\u1ea1, m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng binh uy kh\u00f4ng m\u1ea1nh, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng d\u1ed3i d\u00e0o, th\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng n\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 t\u00e0i ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1eddi Khai B\u1ea3o, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i y\u00ean m\u00e0 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. H\u01a1n n\u1eefa, th\u1eddi Khai B\u1ea3o, s\u1ed1 quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m r\u1ea5t \u00edt. Th\u00e2n ph\u1ee5 th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ed7, h\u1ed9 kh\u1ea9u \u1edf T\u1ebf Nam, l\u00fac ch\u01b0a \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, ch\u1ec9 nh\u1edb c\u00f3 m\u1ed9t Th\u1ee9 s\u1eed l\u00e0 L\u00fd Khi\u00eam B\u1ea1c, m\u1ed9t T\u01b0 h\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Qu\u00fd, nay l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u1edf T\u01b0 m\u00f4n. G\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u2018V\u0103n Gi\u00e1m\u2019 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-32\" href=\"#footnote-169-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00eam quan l\u1ea1i n\u00e0o, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u1ebfu s\u00f3t. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n suy quan l\u00e0 B\u1eadt S\u0129 An, nay l\u00e0 Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. Th\u1eddi Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c, khi th\u1ea7n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea, c\u00f3 Th\u1ee9 s\u1eed Tr\u00ecnh \u0110\u00ecnh S\u01a1n, Th\u00f4ng ph\u00e1n Di\u00eam V\u0129, Ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam Ng\u1ea1n Ti\u1ebfn, Ph\u00e1n quan L\u00fd Di\u00ean, Suy quan L\u00fd Tuy\u00ean, Gi\u00e1m kh\u1ed1 Th\u1ea9m K\u1ebf Minh, th\u00eam b\u1ed1n ch\u1ee9c gi\u00e1m thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u. Ngo\u00e0i c\u00e1c quan T\u00e0o, c\u00f2n t\u0103ng th\u00eam T\u01b0 l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u1ecfi v\u1ec1 thu\u1ebf kho\u00e1, th\u1ea5y gi\u1ea3m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc; h\u1ecfi v\u1ec1 d\u00e2n s\u1ed1, th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n. M\u1ed9t ch\u00e2u \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady, thi\u00ean h\u1ea1 th\u00ec sao? Quan l\u1ea1i th\u1eeba hao ph\u00ed \u1edf tr\u00ean, binh l\u00ednh th\u1eeba hao ph\u00ed \u1edf d\u01b0\u1edbi, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao thu h\u1ebft l\u1ee3i t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. L\u1ee3i t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng n\u00ean chia s\u1ebb v\u1edbi d\u00e2n, t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m qu\u1ed1c d\u1ee5ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thu h\u1ebft. Hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 thu h\u1ebft, l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? V\u00ed nh\u01b0 ph\u00e1p thu\u1ebf ch\u00e8, t\u1eeb x\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn th\u1eddi Nguy\u00ean Ho\u00e0 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00ec d\u00f9ng binh \u0111\u00e1nh T\u1ec1, Th\u00e1i m\u1edbi l\u1eadp ra, s\u1eed \u0110\u01b0\u1eddng ghi n\u0103m \u0111\u00f3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan, d\u00f9ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng. Nay th\u00ec thu \u0111\u1ebfn m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n, d\u00e2n sao ch\u1ecbu n\u1ed5i! V\u00ec th\u1ebf, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt binh l\u00ednh th\u1eeba, h\u1ee3p nh\u1ea5t quan l\u1ea1i d\u01b0 th\u1eeba, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, s\u00f4ng bi\u1ec3n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u1ea3y xu\u1ed1ng d\u00e2n ch\u00fang.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 ba l\u00e0: Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kh\u00f3 kh\u0103n, khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng. X\u01b0a kia, vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb l\u00e0ng x\u00e3, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ra l\u00e0m quan, c\u00e1c s\u0129 qu\u00e2n t\u1eed tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ea1i nh\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"'Tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ea1i nh\u00e0', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tu h\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n gi\u00e1m T\u1ed1ng \u0111\u00ednh ch\u00ednh.\" id=\"return-footnote-169-33\" href=\"#footnote-169-33\" aria-label=\"Footnote 33\"><sup class=\"footnote\">[33]<\/sup><\/a>, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c suy t\u00f4n trong d\u00e2n ch\u00fang, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do \u0111\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang an l\u00e0nh. C\u00e1c \u0111\u1eddi tuy c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd xa r\u1eddi \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y. \u0110\u1ebfn th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u01b0\u1eddng m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 khoa c\u1eed, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i c\u0169ng s\u00e1nh ngang v\u1edbi th\u1eddi c\u1ed5, nh\u01b0ng su\u1ed1t th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, khoa c\u1eed v\u1eabn lu\u00f4n kh\u00f3 kh\u0103n, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 c\u00f3 kh\u00f4ng qu\u00e1 ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 kinh h\u1ecdc. Sau th\u1eddi Chu T\u1ed5, ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u00edt c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba h\u01b0\u1edfng \u00e2n hu\u1ec7, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3 \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u1ecdc v\u1ecb, \u0111\u1ebfn gi\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ee9c quan.<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u00ean \u0111\u1ebf r\u00e8n \u0111\u1ee9c t\u1ea1i phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"'Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Phi\u00ean \u0111\u1ec3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 ph\u1ea7n truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-34\" href=\"#footnote-169-34\" aria-label=\"Footnote 34\"><sup class=\"footnote\">[34]<\/sup><\/a>, th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean sau khi l\u00ean ng\u00f4i, kh\u00f4ng y\u00eau c\u1ea7u qu\u00e1 m\u1ee9c khi tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecf ng\u1eafn l\u1ea5y d\u00e0i, ch\u1ecdn m\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m, \u1edf ng\u00f4i h\u01a1n hai k\u1ef7, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t g\u1ea7n v\u1ea1n, kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, v\u00ec tr\u0103m n\u0103m kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 d\u00f9ng c\u00e1ch tuy\u1ec3n r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n; hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m \u00e2n tr\u1ea1ch, B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean theo quy ch\u1ebf c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Xin B\u1ec7 h\u1ea1 giao vi\u1ec7c thi c\u1eed l\u1ea1i cho quan ch\u1ee9c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan ch\u1ee9c, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n t\u1ef1 tay l\u00e0m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, quan vi\u00ean t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;ch\u1ec9 th\u1ee5 quan&#8221;, nay ch\u1ec9 c\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1ea1i m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n; quan vi\u00ean Kinh tuy c\u00f3 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, nh\u01b0ng ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. T\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7 cho d\u1eabn ki\u1ebfn t\u1ea1i h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f4ng l\u1ec7, cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi Ti\u00ean tri\u1ec1u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tuy\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110i\u1ec1u tuy\u1ec3n', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'T\u1eeb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n gi\u00e1m T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-35\" href=\"#footnote-169-35\" aria-label=\"Footnote 35\"><sup class=\"footnote\">[35]<\/sup><\/a>, ph\u1ea7n l\u1edbn c\u1ea7u may. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00ean giao vi\u1ec7c L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ea1i cho quan ch\u1ee9c, theo quy ch\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 t\u01b0 r\u1eb1ng: S\u00e0ng l\u1ecdc t\u0103ng ni, khi\u1ebfn d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb hao t\u1ed5n. X\u01b0a kia ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1n d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb d\u00e2n l\u00e0 k\u1ebb s\u0129, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi n\u00f4ng d\u00e2n; th\u1ee3 th\u00ec l\u00e0m ra c\u00f4ng c\u1ee5, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng h\u00f3a, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu. C\u00f2n binh l\u00ednh kh\u00f4ng n\u1eb1m trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, v\u00ec theo ph\u00e9p t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1n, n\u00f4ng d\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 binh l\u00ednh. T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea7n tr\u1edf \u0111i, d\u00f9ng binh m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean chi\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m ru\u1ed9ng, do \u0111\u00f3 ngo\u00e0i b\u1ed1n d\u00e2n, l\u1ea1i sinh th\u00eam m\u1ed9t d\u00e2n n\u1eefa, khi\u1ebfn n\u00f4ng d\u00e2n c\u00e0ng kh\u1ed1n kh\u00f3. Nh\u01b0ng c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed b\u1ea3o v\u1ec7 x\u00e3 t\u1eafc, l\u00fd l\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau th\u1eddi H\u00e1n Minh, Ph\u1eadt gi\u00e1o du nh\u1eadp v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi tu h\u00e0nh, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a chi\u1ec1n, qua c\u00e1c \u0111\u1eddi ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, kh\u00f4ng d\u1ec7t v\u1ea3i m\u00e0 c\u00f3 \u00e1o m\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y m\u00e0 c\u00f3 c\u01a1m \u0103n, do \u0111\u00f3 ngo\u00e0i n\u0103m d\u00e2n, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t d\u00e2n n\u1eefa th\u00e0nh s\u00e1u. \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0n D\u0169 trong bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean Hi\u1ebfn T\u00f4ng khuy\u00ean \u0111\u1eebng \u0111\u00f3n x\u00e1 l\u1ee3i Ph\u1eadt, \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y. Gi\u1ea3 s\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea1n t\u0103ng s\u0129, m\u1ed7i ng\u00e0y \u0103n h\u1ebft m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, \u0111\u00f3 l\u00e0 qu\u00e1 ti\u1ebft ki\u1ec7m, v\u1eabn m\u1ed7i th\u00e1ng t\u1ed1n ba ngh\u00ecn h\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"m\u1ed7i th\u00e1ng t\u1ed1n ba ngh\u00ecn h\u1ed9c: 'th\u00e1ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ng\u00e0y', c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 293 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng v\u00e0 ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-36\" href=\"#footnote-169-36\" aria-label=\"Footnote 36\"><sup class=\"footnote\">[36]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng h\u1ebft v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 n\u0103m b\u1ea3y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, k\u1ebb gi\u00e0u th\u00ec \u0103n u\u1ed1ng xa x\u1ec9, m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n chay, m\u1ed9t b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, tr\u0103m nh\u00e0 d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p n\u1ed5i, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed1i h\u1ecda c\u1ee7a d\u00e2n th\u00ec sao \u0111\u01b0\u1ee3c! K\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y cho r\u1eb1ng qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 nhi\u1ec1u, x\u00e2y ch\u00f9a c\u0169ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u00ednh chi ph\u00ed hao t\u1ed1n, \u0111\u00e2u ch\u1ec9 d\u1eebng \u1edf tri\u1ec7u v\u1ea1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh, b\u1ed1 th\u00ed l\u1ea1i nhi\u1ec1u, Ph\u1eadt n\u1ebfu c\u00f3 linh, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01b0\u1edfng ph\u00fac, vi\u1ec7c th\u1edd Ph\u1eadt kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft: 'r\u00f5 r\u00e0ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'v\u1eady', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-169-37\" href=\"#footnote-169-37\" aria-label=\"Footnote 37\"><sup class=\"footnote\">[37]<\/sup><\/a>. Mong h\u00e3y suy x\u00e9t k\u1ef9 c\u1ed9i ngu\u1ed3n tr\u1ecb qu\u1ed1c, g\u1ea5p r\u00fat ti\u1ebfn h\u00e0nh s\u00e0ng l\u1ecdc. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng l\u00fac m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, ch\u01b0a mu\u1ed1n kinh \u0111\u1ed9ng b\u1ecdn n\u00e0y, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 trong m\u1ed9t hai ch\u1ee5c n\u0103m kh\u00f4ng cho \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p x\u00e2y ch\u00f9a, khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1ef1 ti\u00eau tan, d\u1ea7n d\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ecd<a class=\"footnote\" title=\"d\u1ea7n d\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ecd: ch\u1eef 'd\u1ea7n' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m' m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-169-38\" href=\"#footnote-169-38\" aria-label=\"Footnote 38\"><sup class=\"footnote\">[38]<\/sup><\/a>, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch c\u1ee9u v\u00e3n t\u1ec7 n\u1ea1n v\u1eady.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>&#8211; \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 n\u0103m r\u1eb1ng: Vua n\u00ean th\u00e2n c\u1eadn b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, xa l\u00e1nh k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung l\u01b0\u01a1ng, th\u1eb3ng th\u1eafn, bi\u1ebft ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, c\u00f2n b\u1ecdn gian tr\u00e1, x\u1ea3o quy\u1ec7t, bi\u1ebft l\u00f9i b\u01b0\u1edbc m\u00e0 lo s\u1ee3. Vua l\u00e0 \u0111\u1ea7u, b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 tay ch\u00e2n, c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ec3, g\u1eb7p \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1edb nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00ec ch\u1edb d\u00f9ng. Khi b\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, tr\u0103m h\u1ecd kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, n\u0103m \u0111\u1ee9c t\u00ednh kh\u00f4ng thu\u1eadn h\u00f2a, Kh\u1ebf l\u00e0m T\u01b0 \u0111\u1ed3, ban b\u1ed1 n\u0103m gi\u00e1o h\u00f3a; man di qu\u1ea5y ph\u00e1 Trung Nguy\u00ean, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i lo\u1ea1n, Cao Dao l\u00e0m S\u0129, thi h\u00e0nh n\u0103m h\u00ecnh ph\u00e1p; B\u00e1 Di qu\u1ea3n l\u1ec5 nh\u1ea1c, H\u1eadu Qu\u1ef3 qu\u1ea3n nh\u1ea1c, V\u0169 tr\u1ecb th\u1ee7y th\u1ed5, \u00cdch qu\u1ea3n r\u1eebng n\u00fai. Th\u1eadt v\u0129 \u0111\u1ea1i thay Nghi\u00eau l\u00e0m Vua, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 bi\u1ebft \u1ee7y th\u00e1c v\u00e0 giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi: &#8220;N\u1ebfu th\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady, Nghi\u00eau c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec?&#8221; Th\u1ea7n \u0111\u00e1p: &#8220;C\u00f3 \u0111\u1ee9c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>D\u00f9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nghi\u00eau \u0111\u00e3 xa x\u00f4i, kh\u00f3 l\u00f2ng l\u1eb7p l\u1ea1i, th\u1ea7n xin l\u1ea5y th\u1eddi g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00e0 n\u00f3i, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u00ednh s\u00e1ch nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o, thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 l\u00e0m. N\u0103m Nguy\u00ean H\u00f2a, Vua Hi\u1ebfn T\u00f4ng t\u1eebng sai B\u00f9i K\u1ebf ch\u1ecdn l\u1ef1a, b\u00ecnh ph\u1ea9m c\u00e1c quan. K\u1ebf n\u00f3i: &#8220;Thi\u00ean t\u1eed ch\u1ecdn T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1ecdn c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u t\u1ef1 ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng nghi ng\u1edd m\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecb v\u00ec th\u00e0nh c\u00f4ng. B\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e1ng su\u1ed1t, ch\u1ecdn m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng, hu\u1ed1ng chi th\u1ea7n k\u00e9m c\u1ecfi, ch\u1ecdn m\u1ea5y ch\u1ee5c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c b\u1ed9, th\u01b0\u1eddng s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t, n\u1ebfu ch\u1ecdn th\u00eam c\u00e1c quan, e \u0111\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i g\u1ed1c tr\u1ecb qu\u1ed1c.&#8221; Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi nghe th\u1ebf, cho l\u00e0 K\u1ebf bi\u1ebft n\u00f3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin B\u1ec7 h\u1ea1 noi theo xa th\u00ec \u0110\u1ebf Nghi\u00eau, g\u1ea7n th\u00ec xem nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"'C\u1eadn l\u00e3m \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5t' ('Th\u1ea5t' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00f4ng'), c\u0103n c\u1ee9 theo \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u1eabn t\u1eeb 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng.\" id=\"return-footnote-169-39\" href=\"#footnote-169-39\" aria-label=\"Footnote 39\"><sup class=\"footnote\">[39]<\/sup><\/a>. \u0110\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, d\u00f9ng m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, \u0111\u1ec3 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng ch\u1ecdn c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c b\u1ed9, c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u t\u1ef1 ch\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1, th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea7n kho\u00e1c \u00e1o m\u00e0 tr\u1ecb qu\u1ed1c l\u00e0 \u0111\u1ee7. X\u01b0a k\u1ebb b\u1ecb h\u00ecnh ch\u1eb3ng \u1edf c\u1ea1nh Vua, c\u00f3 c\u00e2u: &#8220;H\u00e3y b\u1ecf nh\u1ea1c n\u01b0\u1edbc Tr\u1ecbnh, xa l\u00e1nh k\u1ebb n\u1ecbnh.&#8221; L\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u: &#8220;L\u1eddi gi\u00e8m pha th\u1ea5m d\u1ea7n, l\u1eddi n\u00f3i gi\u1ea3 d\u1ed1i v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t.&#8221; V\u00ec th\u1ebf, xung quanh Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb chuy\u00ean n\u1ecbnh h\u00f3t, l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u hi\u1ec1n. B\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n, kh\u00e9o n\u1ecbnh, m\u1eb7t d\u00e0y, \u0111o\u00e1n \u00fd tr\u01b0\u1edbc, nghe theo l\u1ec7nh tr\u00ean, vi\u1ec7c l\u00e0m \u1eaft h\u1ea1i ch\u00ednh l\u1ebd, trong l\u00f2ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed1 k\u1ef5 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eadc Th\u00e1nh \u0110\u1ebf, Minh V\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u hi\u1ec3u. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169: Quan Nam ban tam ph\u1ea9m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ee9c ph\u1ee5ng s\u1ef1 thu\u1ed9c Tam ban, th\u1ea5p k\u00e9m th\u1eadt r\u00f5, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i s\u1ee9 c\u0169ng v\u00e0o tri\u1ec1u, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n s\u1ef1 nghe ng\u00f3ng c\u1ee7a Thi\u00ean t\u1eed, chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u1ef1c qu\u00e1 \u0111\u00e1ng. Xin B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y ch\u1ea5n h\u01b0ng k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, t\u00f4n nghi\u00eam vi\u1ec7c th\u1ecb th\u00ednh, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m ngay l\u00fac n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch hi\u1ec7n nay l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00ean b\u00e0n v\u1ec1 binh ch\u00ednh<a class=\"footnote\" title=\"'Ngh\u1ecb binh' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'Ng\u1ef1 binh', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-40\" href=\"#footnote-169-40\" aria-label=\"Footnote 40\"><sup class=\"footnote\">[40]<\/sup><\/a>, sao cho s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ph\u00f9 h\u1ee3p, s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00fang quy c\u1ee7; sau \u0111\u00f3 b\u00e0n v\u1ec1 quan l\u1ea1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng k\u1ebb thanh li\u00eam v\u00e0 k\u1ebb tham nh\u0169ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1eabn l\u1ed9n ph\u1ea9m h\u1ea1ng; ti\u1ebfp theo l\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf vi\u1ec7c tuy\u1ec3n c\u1eed \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ngu\u1ed3n tham nh\u0169ng, c\u1ea5m \u0111o\u00e1n t\u0103ng ni \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt hao ph\u00ed. Khi \u1ea5y, qu\u1ed1c kh\u1ed1 s\u1ebd sung t\u00fac, v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n. N\u1ebfu nay kh\u00f4ng b\u1ecf b\u1edbt binh l\u00ednh d\u01b0 th\u1eeba, kh\u00f4ng c\u1eaft gi\u1ea3m quan l\u1ea1i d\u01b0 th\u1eeba, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf tuy\u1ec3n c\u1eed, kh\u00f4ng c\u1ea5m t\u0103ng ni, m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ea3m thu\u1ebf c\u1ee7a d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'Mu\u1ed1n gi\u1ea3m' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'khi\u1ebfn gi\u1ea3m', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, s\u00e1ch T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-169-41\" href=\"#footnote-169-41\" aria-label=\"Footnote 41\"><sup class=\"footnote\">[41]<\/sup><\/a>, n\u1edbi l\u1ecfng l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb n\u00fai r\u1eebng, th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u V\u0169 X\u1ee9ng v\u1ec1 tri\u1ec1u, d\u00f9ng k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng, ban cho Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t n\u0103m ch\u00e2u H\u1ea1, Tuy, Ng\u00e2n, H\u1ef1u, T\u0129nh. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, Vua l\u1ea1i phong cho V\u0169 X\u1ee9ng gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m ch\u1ee9c Tri Ch\u1ebf C\u00e1o, c\u00f9ng v\u1edbi Binh b\u1ed9 Lang trung, S\u1eed qu\u00e1n Tu so\u1ea1n L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn m\u1ec7nh.<\/p>\n<p><i>(V\u0169 X\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, B\u00ed th\u01b0 Th\u1eeba, ki\u00eam ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Kinh Tri\u1ec7u ph\u1ee7 Tam B\u1ea1ch C\u1eeb l\u00e0 T\u00f4n Mi\u1ec7n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y ch\u00edn vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, hai l\u00e0 tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn ch\u00e2n th\u00e0nh, ba l\u00e0 tr\u00e1nh xa k\u1ebb n\u1ecbnh th\u1ea7n, b\u1ed1n l\u00e0 ch\u00fa tr\u1ecdng ti\u1ebft ki\u1ec7m, n\u0103m l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, s\u00e1u l\u00e0 c\u1ea9n th\u1eadn khi ra l\u1ec7nh, b\u1ea3y l\u00e0 coi tr\u1ecdng s\u1ee9 gi\u1ea3, t\u00e1m l\u00e0 xem x\u00e9t k\u1ef9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed, ch\u00edn l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u00e2n t\u00edn. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, sau \u0111\u00f3 tri\u1ec7u \u00f4ng v\u1ec1 thi c\u1eed, b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1ee9c Tr\u1ef1c qu\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m sau, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[32] \u0110\u1ea7u th\u1eddi qu\u1ed1c gia, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c ti\u1ebft tr\u1ea5n th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c qu\u1eadn, giao cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c l\u1ed9, vi\u1ec7c ph\u00e2n chia hay h\u1ee3p nh\u1ea5t ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf c\u1ee5 th\u1ec3:<\/p>\n<p>&#8211; Kinh T\u00e2y chia l\u00e0m hai l\u1ed9; H\u00e0 B\u1eafc v\u1eeba chia Nam L\u1ed9, l\u1ea1i chia \u0110\u00f4ng L\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y L\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Thi\u1ec3m T\u00e2y chia l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 T\u00e2y Nam hai l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ef7 s\u1ef1 trong 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 21 c\u00f3 ghi: Thi\u1ec3m T\u00e2y chia l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 T\u00e2y Nam hai l\u1ed9. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c quy\u1ec3n 5 ph\u1ea7n 36 v\u00e0 'C\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed' quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ec1u ghi: Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2 chia th\u00e0nh H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 H\u00e0 Nam L\u1ed9; trong 'B\u1ea3n th\u01b0' quy\u1ec3n 18 th\u00ec ch\u00e9p: V\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng 10 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 chia Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00e0nh hai ty, giao cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Vi V\u1ee5 Th\u0103ng qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 Nam.\" id=\"return-footnote-169-42\" href=\"#footnote-169-42\" aria-label=\"Footnote 42\"><sup class=\"footnote\">[42]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i th\u00eam Thi\u1ec3m Ph\u1ee7 T\u00e2y B\u1eafc L\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Ho\u00e0i Nam chia l\u00e0m T\u00e2y L\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Giang Nam chia l\u00e0m \u0110\u00f4ng L\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y L\u1ed9;<\/p>\n<p>&#8211; Kinh H\u1ed3 hai l\u1ed9, c\u00f3 khi \u0111\u1eb7t chung m\u1ed9t chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9;<\/p>\n<p>&#8211; L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft c\u00f3 khi l\u00e0 \u0110\u00f4ng B\u1eafc L\u1ed9, c\u00f2n T\u00e2y Nam L\u1ed9 th\u1ef1c t\u1ebf ki\u00eam c\u1ea3 Ph\u00fac Ki\u1ebfn;<\/p>\n<p>&#8211; Ki\u1ebfm Nam ban \u0111\u1ea7u g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean, sau chia th\u00eam H\u1ea1p L\u1ed9, T\u00e2y Xuy\u00ean l\u1ea1i chia th\u00e0nh \u0110\u00f4ng L\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y L\u1ed9, r\u1ed3i s\u1edbm h\u1ee3p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>N\u0103m \u0111\u00f3, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh 15 l\u1ed9: M\u1ed9t l\u00e0 Kinh \u0110\u00f4ng L\u1ed9, hai l\u00e0 Kinh T\u00e2y L\u1ed9, ba l\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc L\u1ed9, b\u1ed1n l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng L\u1ed9, n\u0103m l\u00e0 Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, s\u00e1u l\u00e0 Ho\u00e0i Nam L\u1ed9, b\u1ea3y l\u00e0 Giang Nam L\u1ed9, t\u00e1m l\u00e0 Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9, ch\u00edn l\u00e0 Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00e0 Ph\u00fac Ki\u1ebfn L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi hai l\u00e0 T\u00e2y Xuy\u00ean L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi ba l\u00e0 H\u1ea1p L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9, m\u01b0\u1eddi l\u0103m l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn th\u00e1ng 3 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, Kinh H\u1ed3 Nam v\u00e0 B\u1eafc L\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Thu\u1ebf m\u00e1 g\u1ed3m b\u1ed1n lo\u1ea1i: l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ea3i l\u1ee5a, kim lo\u1ea1i, v\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c g\u1ed3m b\u1ea3y lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 k\u00ea, th\u1ee9 hai l\u00e0 l\u00faa, th\u1ee9 ba l\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 l\u00faa n\u1ebfp, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 l\u00faa t\u1ebb, th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 \u0111\u1eadu, th\u1ee9 b\u1ea3y l\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i h\u1ea1t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>V\u1ea3i l\u1ee5a g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 l\u1ee5a, th\u1ee9 hai l\u00e0 g\u1ea5m, th\u1ee9 ba l\u00e0 l\u1ee5a m\u1ecfng, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 sa, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 v\u1ea3i th\u00f4, th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 l\u1ee5a d\u1ec7t, th\u1ee9 b\u1ea3y l\u00e0 v\u1ea3i v\u1ee5n, th\u1ee9 t\u00e1m l\u00e0 t\u01a1, th\u1ee9 ch\u00edn l\u00e0 b\u00f4ng, th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u1ea3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Kim lo\u1ea1i g\u1ed3m b\u1ed1n lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00e0ng, th\u1ee9 hai l\u00e0 b\u1ea1c, th\u1ee9 ba l\u00e0 thi\u1ebfc, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1eaft.<\/p>\n<p>V\u1eadt ph\u1ea9m g\u1ed3m s\u00e1u lo\u1ea1i: th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 gia s\u00fac, th\u1ee9 hai l\u00e0 ng\u00e0, da, l\u00f4ng chim, l\u00f4ng th\u00fa, th\u1ee9 ba l\u00e0 tr\u00e0 v\u00e0 mu\u1ed1i, th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 tre, g\u1ed7, gai, c\u1ecf, r\u01a1m r\u1ea1, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y, thu\u1ed1c, d\u1ea7u, gi\u1ea5y, c\u1ee7i, than, s\u01a1n, s\u00e1p, th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 21.717.000 h\u1ed9c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u01a1n 4.650.000 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 1.620.000 x\u00fac l\u1ee5a, h\u01a1n 273.000 x\u00fac l\u1ee5a th\u00f4 v\u00e0 v\u1ea3i th\u00f4, h\u01a1n 1.410.000 l\u1ea1ng t\u01a1, h\u01a1n 5.170.000 l\u1ea1ng b\u00f4ng, h\u01a1n 490.000 c\u00e2n tr\u00e0, 30 tri\u1ec7u b\u00f3 r\u01a1m, 2.680.000 b\u00f3 c\u1ecf kh\u00f4, 280.000 b\u00f3 c\u1ee7i, 500.000 c\u00e2n than, h\u01a1n 610.000 chi\u1ebfc l\u00f4ng ng\u1ed7ng v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i l\u00f4ng kh\u00e1c, 870.000 c\u00e1n t\u00ean, h\u01a1n 300.000 c\u00e2n s\u00e1p v\u00e0ng. Nh\u1eefng con s\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 100.000, nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-169-1\">'Nh\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eddi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m Y\u1ebfu T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-169-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-2\">Th\u1ebf \u0111\u1ea1o ti\u00eau tan: 'Ti\u00eau tan' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 's\u1ea3o ngoan', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 t\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 164, ph\u1ea7n Tuy\u1ec3n c\u1eed <a href=\"#return-footnote-169-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-3\">Coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o c\u1ed5 trong h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e0 Nho: 'H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'quan', s\u1eeda theo s\u00e1ch tr\u00ean <a href=\"#return-footnote-169-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-4\">Vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed \u1edf hai kinh: 'Ti\u1ebfn c\u1eed' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ti\u1ebfn lu\u00e2n', s\u1eeda theo c\u00e1c b\u1ea3n <a href=\"#return-footnote-169-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-5\">G\u1ea7n \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf m\u1edbi: 'Ban h\u00e0nh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'long', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 t\u1ea5u ngh\u1ecb quy\u1ec3n 164, ph\u1ea7n Tuy\u1ec3n c\u1eed <a href=\"#return-footnote-169-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-6\">Kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u1eeda khanh s\u0129: 'Khanh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'h\u01b0\u01a1ng', s\u1eeda theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 5, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 <a href=\"#return-footnote-169-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-7\">Ch\u1eef 'm\u1ed7i' trong 'm\u1ed7i cung t\u1ef1 vi\u00ean kh\u00e2u' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'k\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-8\">Ch\u1eef 'khu\u00ea' trong 'nhi th\u00f4ng khu\u00ea t\u1ecbch' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'quan', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-9\">con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, ch\u1eef 'thanh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u01b0', theo s\u00e1ch \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-10\">V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng T\u1ec1'. <a href=\"#return-footnote-169-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-11\">T\u00e1m l\u00e0 r\u00e8n luy\u1ec7n binh l\u00ednh, ch\u1eef 'luy\u1ec7n' trong b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1, 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'ph\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-169-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-12\">K\u1ebb th\u00edch h\u00e3m h\u1ea1i coi nh\u01b0 tr\u00ed tu\u1ec7, ch\u1eef 'hi\u1ec3m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u00e3m', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 4 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-13\">Thi\u00ean h\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thanh b\u00ecnh, ch\u1eef 'c\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'c\u1ef1c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-14\">ch\u1eef 'b\u1ea5t' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef 'd\u0129' sai, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-169-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-15\">ch\u1eef '\u0111\u1ea1i h\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u00e1i T\u00f4ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-16\">\u0110i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf, nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u1ea1n Th\u1ecd \u0110i\u1ec7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu' v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ghi ch\u00e9p v\u1ec1 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 trong quy\u1ec3n 41 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, ghi r\u00f5 'B\u0103ng \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u1ea1n Tu\u1ebf', \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-17\">'Ai c\u1ee9u chi t\u00ecnh', ch\u1eef 'c\u1ee9u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ed1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n 'T\u1ed1ng b\u1ea3n', 'T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu', b\u1ea3n c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 quy\u1ec3n 19 c\u1ee7a 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-18\"> 's\u00e1ng r\u00f5' nguy\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'ph\u00e2n ranh gi\u1edbi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 5 'Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh' s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-169-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-19\"> Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng s\u01a1 t\u1ef1 thi\u00ean \u0111\u00ecnh t\u00f4ng mi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-20\"> Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'L\u1ec5', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-21\">B\u1ea1c ch\u00e2u ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra hai huy\u1ec7n Th\u00e1i Khang v\u00e0 H\u00e0m B\u00ecnh, ch\u00e2u c\u1eed Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111i. Ch\u1eef 'huy\u1ec7n' v\u00e0 'ch\u00e2u' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch 'M\u1ed9ng Kh\u00ea B\u00fat \u0110\u00e0m' <i>(sau \u0111\u00e2y g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 'B\u00fat \u0110\u00e0m')<\/i> c\u1ee7a Th\u1ea9m Qu\u00e1t, quy\u1ec3n 12, ph\u1ea7n quan ch\u00ednh, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-22\">Qu\u00e1n T\u00e2n C\u1ed5 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'M\u1eabu T\u00e2n C\u1ed5', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 283 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, 'Tr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i' quy\u1ec3n 5 ph\u1ea7n Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ea1i. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-169-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-23\">Ch\u1eef 'v\u0103n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u1ea1m', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m' quy\u1ec3n 19 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-24\"> L\u1eadp n\u01a1i th\u1edd c\u00fang v\u00e0 x\u00e2y mi\u1ebfu th\u1edd, ch\u1eef 'mi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' L\u1ec5 ch\u01b0\u01a1ng 31 ph\u1ea7n 21, 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 109 L\u1ec5 ch\u00ed v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a v\u0103n b\u1ea3n sau m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-25\"> Ch\u1eef 'v\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ee9c', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' v\u00e0 'Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5' quy\u1ec3n 94 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-26\"> Ch\u1eef 'di chuy\u1ec3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ti\u1ebfn', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n 'T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu' m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-27\"> Ch\u1eef 'ph\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 5 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-28\">C\u1ed5 ti\u00ean th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng tr\u00ed chi \u0111\u1ed9 ngo\u1ea1i: T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam c\u00e2u 'V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0110\u1ecbch x\u1ea3o tr\u00e1 mu\u00f4n m\u00e0u, m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1 th\u00fa'. <a href=\"#return-footnote-169-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-29\">c\u00f3 ch\u1eef 'tay' nguy\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u00e1nh tay', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 quy\u1ec3n 5 trong 'Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i' v\u1ec1 vi\u1ec7c Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ed1i ph\u00f3 T\u00e2y H\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-169-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-30\">'Khi\u1ebft \u0110an' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu hai ch\u1eef n\u00e0y. Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 'T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 42, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong b\u00e0i '\u1ee8ng Chi\u1ebfu Ng\u00f4n S\u1ef1' \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'H\u1ed3 l\u1ed7 tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi', c\u00f2n 'T\u1ed1ng S\u1eed' quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng l\u1ea1i ghi 'Khi\u1ebft \u0110an tuy kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi'. Ph\u1ea7n tr\u00ean c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e2u 'Hi\u1ec7n nay ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an', nay \u0111\u1ec3 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ph\u1ea7n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng S\u1eed' b\u1ed5 sung hai ch\u1eef 'Khi\u1ebft \u0110an'. <a href=\"#return-footnote-169-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-31\">'Cho ph\u00e9p Phu ch\u00e2u', theo 'T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m' th\u00ec vi\u1ebft 'ch\u1ec9 cho l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phu ch\u00e2u'. Theo s\u1eed li\u1ec7u, v\u00e0o th\u00e1ng 6 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, \u0111\u00e3 sai s\u1ee9 d\u1ee5 L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean, phong cho h\u1eafn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Phu ch\u00e2u, nh\u01b0ng h\u1eafn kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu. <a href=\"#return-footnote-169-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-32\">'Nh\u1ea5t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Th\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u2018V\u0103n Gi\u00e1m\u2019 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-33\"> 'Tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ea1i nh\u00e0', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Tu h\u00e0nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n gi\u00e1m T\u1ed1ng \u0111\u00ednh ch\u00ednh. <a href=\"#return-footnote-169-33\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 33\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-34\"> 'Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'Phi\u00ean \u0111\u1ec3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 ph\u1ea7n truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng trong T\u1ed1ng s\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-34\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 34\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-35\"> '\u0110i\u1ec1u tuy\u1ec3n', nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'T\u1eeb', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n gi\u00e1m T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-35\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 35\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-36\"> m\u1ed7i th\u00e1ng t\u1ed1n ba ngh\u00ecn h\u1ed9c: 'th\u00e1ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ng\u00e0y', c\u0103n c\u1ee9 theo 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m', 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 293 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng v\u00e0 ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-36\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 36\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-37\"> r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft: 'r\u00f5 r\u00e0ng' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'v\u1eady', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-169-37\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 37\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-38\"> d\u1ea7n d\u1ea7n lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ecd: ch\u1eef 'd\u1ea7n' nguy\u00ean v\u0103n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m' m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-169-38\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 38\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-39\">'C\u1eadn l\u00e3m \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5t' ('Th\u1ea5t' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00f4ng'), c\u0103n c\u1ee9 theo \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u1eabn t\u1eeb 'T\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m' v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 293, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng. <a href=\"#return-footnote-169-39\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 39\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-40\">'Ngh\u1ecb binh' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'Ng\u1ef1 binh', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-40\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 40\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-41\">'Mu\u1ed1n gi\u1ea3m' nguy\u00ean ch\u1eef l\u00e0 'khi\u1ebfn gi\u1ea3m', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, s\u00e1ch T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch T\u1ed1ng V\u0103n Gi\u00e1m s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-169-41\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 41\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-169-42\">K\u1ef7 s\u1ef1 trong 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 21 c\u00f3 ghi: Thi\u1ec3m T\u00e2y chia l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 T\u00e2y Nam hai l\u1ed9. 'T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu' ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c quy\u1ec3n 5 ph\u1ea7n 36 v\u00e0 'C\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed' quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ec1u ghi: Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u1ed9, n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2 chia th\u00e0nh H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 H\u00e0 Nam L\u1ed9; trong 'B\u1ea3n th\u01b0' quy\u1ec3n 18 th\u00ec ch\u00e9p: V\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i th\u00e1ng 10 n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 2, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 chia Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 th\u00e0nh hai ty, giao cho Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 B\u1eafc, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu Vi V\u1ee5 Th\u0103ng qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y H\u00e0 Nam. <a href=\"#return-footnote-169-42\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 42\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":25,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-169","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":119,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/169\/revisions\/170"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/119"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/169\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=169"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=169"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}