{"id":1774,"date":"2026-01-01T13:02:18","date_gmt":"2026-01-01T06:02:18","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1774"},"modified":"2026-04-26T17:12:39","modified_gmt":"2026-04-26T10:12:39","slug":"beta-quyen-208-nam-tri-binh-thu-3-binh-ngo-1066","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-208-nam-tri-binh-thu-3-binh-ngo-1066\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 208: N\u0102M TR\u1eca B\u00ccNH TH\u1ee8 3 (B\u00cdNH NG\u1ecc, 1066)","rendered":"QUY\u1ec2N 208: N\u0102M TR\u1eca B\u00ccNH TH\u1ee8 3 (B\u00cdNH NG\u1ecc, 1066)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Vua Anh T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u00f4n Mi\u1ec5n t\u1eeb ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n th\u1ee7 Phu Di\u00ean, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec m\u1ea5t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i. \u0110\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Uy M\u1eabn.\r\n\r\nMi\u1ec5n l\u00e0m quan n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c, c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, \u00edt khi s\u1ee3 h\u00e3i. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng th\u00edch \u0103n ch\u01a1i v\u00e0 ham m\u00ea n\u1eef s\u1eafc, n\u00ean gi\u1eefa ch\u1eebng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 Bi\u00ean th\u1ecb, ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a [Bi\u00ean] T\u00fac, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00ednh hung h\u0103ng v\u00e0 ghen tu\u00f4ng. <i>(Vi\u1ec7c ban th\u1ee5y hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, th\u00e1ng 5 n\u0103m ngo\u00e1i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u00e0 Trung chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ch\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Mi\u1ebfu th\u1edd B\u1ed9c An \u00dd V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, c\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng T\u00f4ng Ph\u00e1c ch\u01b0a h\u1ebft tang. Xin t\u1ea1m \u0111\u1ec3 c\u00e1c em trong cung thay m\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n b\u00e0i ch\u00fac v\u0103n th\u00ec giao cho Gi\u00e1o th\u1ee5 so\u1ea1n.\"<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00f9ng Kinh so\u1ea1n b\u00e0i ch\u00fac v\u0103n, Kinh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee9c, xin giao xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c. L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>\"Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf m\u1ed7 c\u1ea9n th\u1eadn sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu th\u00e2n ph\u1ee5 B\u1ed9c An \u00dd V\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Vua ban chi\u1ebfu cho con ch\u00e1u c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng lo vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.\r\n\r\n[3] Vua t\u1eebng h\u1ecfi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c x\u01b0ng <i>\"th\u00e2n\"<\/i> v\u1edbi Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng V\u01b0\u01a1ng L\u1ea1p, L\u1ea1p cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean. Vua n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng t\u1eebng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi khanh r\u1ea5t h\u1eadu, c\u0169ng n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady ch\u0103ng?\"<\/i> L\u1ea1p \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u01a1ng ban \u01a1n h\u1eadu, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f9ng danh hi\u1ec7u tr\u00e1i l\u1ec5 \u0111\u1ec3 g\u1ecdi v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch b\u00e1o \u0111\u00e1p v\u1eady.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n xem l\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 2.)<\/i>\r\n\r\n[4] M\u1eadt Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri \u0110\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh ty s\u1ef1. T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u0111ang \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u1ebb, n\u1ed5i ti\u1ebfng hi\u1ebfu th\u1ea3o, xin ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t ri\u00eang \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 c\u00fang t\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m, sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh. <i>(Vi\u1ec7c ho\u00e0ng th\u1ea5t ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t ri\u00eang ch\u00f4n m\u1eb9 \u0111\u1ebb s\u1ebd c\u00f3 ng\u00e0y th\u00e1ng c\u1ee5 th\u1ec3, nay ghi ch\u00e9p k\u00e8m theo.)<\/i>\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban cho C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 B\u00ed 100 t\u1ea5m l\u1ee5a. B\u00ed d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aChu D\u1ecbch Tinh Ngh\u0129a\u300b v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, Vua n\u00f3i: <i>\"B\u00ed gi\u00e0 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecf h\u1ecdc, ngh\u00e8o m\u00e0 gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, \u0111\u00e1ng khen.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.\r\n\r\n[6] Ban t\u1eb7ng \u00e1o t\u00eda cho nh\u00e0 s\u01b0 Ho\u00e0i B\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea7u phao \u1edf ph\u1ee7 H\u00e0 Trung d\u00f9ng t\u00e1m con tr\u00e2u s\u1eaft \u0111\u1ec3 gi\u1eef, m\u1ed7i con tr\u00e2u n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n c\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao l\u00e0m \u0111\u1ee9t c\u1ea7u, tr\u00e2u s\u1eaft ch\u00ecm xu\u1ed1ng s\u00f4ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1edbt l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, Ho\u00e0i B\u00ednh d\u00f9ng hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, k\u1eb9p con tr\u00e2u v\u00e0o gi\u1eefa, d\u00f9ng c\u00e2y l\u1edbn l\u00e0m \u0111\u00f2n b\u1ea9y, m\u00f3c v\u00e0o con tr\u00e2u, t\u1eeb t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea5t ra[footnote]T\u1eeb t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea5t ra, ch\u1eef 'k\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung[\/footnote], thuy\u1ec1n n\u1ed5i l\u00ean v\u00e0 con tr\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbt l\u00ean. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.\r\n\r\n[7] C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, T\u1eadp Hi\u1ec1n Tu so\u1ea1n L\u1ee5c S\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Binh b\u1ed9 Lang trung, \u0110\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Phu Di\u00ean l\u1ed9, Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 ki\u00eam Tri Di\u00ean ch\u00e2u.\r\n\r\n[8] Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u1ee9c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed cho Cao S\u0129 L\u00e2m, em trai c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, gi\u1eef ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban. S\u0129 L\u00e2m l\u00e0 con nh\u00e0 t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 th\u00edch h\u1ecdc h\u00e0nh. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eebng d\u1ea1y b\u1ea3o \u00f4ng b\u1ed1n ch\u1eef <i>\"C\u1ea9n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt\"<\/i> v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb quan t\u1ed1t.\"<\/i> M\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng, Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i. Sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, m\u1edbi truy t\u1eb7ng. N\u0103m sau l\u1ea1i truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng, gi\u1eef ch\u1ee9c D\u1ef1c thi\u1ec7n ph\u1ee7 D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng tu Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n ki\u00eam Ph\u00e1n T\u01b0 N\u00f4ng t\u1ef1. Khi \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i v\u1edbi D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng: <i>\"D\u1ef1c thi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, ch\u00e2n ch\u1ea5t, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n quan.\"<\/i> D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng l\u1ea1y t\u1ea1.\r\n\r\n[10] Kim b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng Ph\u00f3 Bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n. Ph\u00f3 Bi\u1ec7n b\u00e0n v\u1ec1 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ee7a B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng, h\u1ee3p \u00fd v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c nhanh ch\u00f3ng. <em>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u00f3 Bi\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: \"N\u1ed7i lo b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng gian t\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Ph\u00fa B\u1eadt c\u00f3 kh\u00ed ch\u1ea5t c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i.\" C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/em>\r\n\r\n[11] \u0110\u1ed9 chi Lang trung V\u01b0\u01a1ng T\u1eafc Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n, sung ch\u1ee9c D\u1ef1c thi\u1ec7n ph\u1ee7 D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng, l\u1ec7nh cho \u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m hai ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh Ho\u00e0ng t\u1eed.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua sai Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng T\u01b0 M\u00e3 Quang bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch ghi ch\u00e9p s\u1ef1 t\u00edch c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n th\u1ea7n qua c\u00e1c \u0111\u1eddi.\r\n\r\nT\u01b0 M\u00e3 Quang b\u00e8n d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u1ebfn nay, th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc qua c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eed, th\u1ea5y r\u1eb1ng th\u1ec3 k\u1ef7 truy\u1ec7n ch\u1eef ngh\u0129a qu\u00e1 nhi\u1ec1u, d\u00f9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean h\u1ecdc \u1edf n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh c\u0169ng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi b\u1ec7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 v\u1ea1n vi\u1ec7c, n\u1ebfu mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi th\u00e0nh b\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c m\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n bi\u00ean so\u1ea1n m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch t\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, ngo\u00e0i ch\u00ednh s\u1eed c\u00f2n tham kh\u1ea3o th\u00eam c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, ghi ch\u00e9p nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, vui bu\u1ed3n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec1u \u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng n\u00ean bi\u1ebft, theo th\u1ec3 bi\u00ean ni\u00ean nh\u01b0 \u300aT\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu truy\u1ec7n\u300b, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u300aTh\u00f4ng Ch\u00ed\u300b, c\u00f2n nh\u1eefng l\u1eddi v\u0103n r\u01b0\u1eddm r\u00e0 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecf h\u1ebft, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c xem \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c thu nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i r\u1ed9ng r\u00e3i. Th\u1ea7n ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, s\u1ee9c l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u00ed m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n t\u1eebng d\u00e2ng l\u00ean 8 quy\u1ec3n vi\u1ebft v\u1ec1 th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 xem qua. Nay ti\u1ebfp chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n th\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, hay bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch kh\u00e1c? N\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, th\u1ea7n xin v\u1eabn l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 \u300aTh\u00f4ng Ch\u00ed\u300b. B\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y xuy\u00ean su\u1ed1t h\u01a1n ng\u00e0n n\u0103m, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y \u00d4ng Nguy\u00ean huy\u1ec7n l\u1ec7nh, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u01b0u Th\u1ee9, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c Gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Tri\u1ec7u Qu\u00e2n T\u00edch \u0111\u1ec1u gi\u1ecfi s\u1eed h\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f9ng th\u1ea7n bi\u00ean so\u1ea1n, \u0111\u1ec3 s\u1edbm ho\u00e0n th\u00e0nh b\u1ed9 s\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u01a1 s\u00f3t.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghe theo, sai ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n 8 quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u00e2ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi s\u00e1ch ho\u00e0n th\u00e0nh s\u1ebd ban t\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Qu\u00e2n T\u00edch v\u00ec cha m\u1ea5t n\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ec7nh, Vua b\u00e8n sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, Qu\u1ed1c t\u1eed Gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng L\u01b0u Ban thay th\u1ebf.\r\n\r\nL\u01b0u Th\u1ee9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u00e2n Ch\u00e2u, Qu\u00e2n T\u00edch l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Quy, L\u01b0u Ban l\u00e0 em c\u1ee7a L\u01b0u S\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[13] T\u01b0 kh\u00f4ng tr\u00ed s\u0129 T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng, t\u01b0\u1edbc Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c c\u00f4ng, qua \u0111\u1eddi. Vua \u0111ang v\u00ec tai d\u1ecb m\u00e0 tr\u00e1nh ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, quan h\u1eefu ty t\u00e2u nh\u1ea7m r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng tang, b\u00e8n l\u00e0m hai b\u00e0i v\u0103n t\u1ebf ban cho, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay ki\u00eam Th\u1ecb trung, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u00ean Hi\u1ebfn. Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft ch\u1eef tri\u1ec7n tr\u00ean bia m\u1ed9 \u00f4ng l\u00e0 <i>\"Trung Quy \u0110\u1ee9c Ph\u1ea1m Chi Bi\"<\/i>.\r\n\r\nT\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng t\u1eeb khi \u1ee9ng c\u1eed, \u0111\u00e3 c\u00f9ng em l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u0103n h\u1ecdc kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u1ecfi th\u01a1 ph\u00fa, c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u1ecdc theo. \u00d4ng r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd em m\u00ecnh, s\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb, kh\u00f4ng ham thanh s\u1eafc, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u0111\u1ebfn gi\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi. \u00d4ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng ph\u00e1p lu\u1eadt, khi \u1edf D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u sai th\u1ee3 l\u00e1t \u0111\u01b0\u1eddng trong ph\u1ee7, l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u cho h\u1ecd, sau bi\u1ebft l\u00e0 l\u1ea5y nh\u1ea7m r\u01b0\u1ee3u c\u00f4ng, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t. Khi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng nho nh\u00e3, am hi\u1ec3u chuy\u1ec7n c\u0169, t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi n\u1eafm quy\u1ec1n, g\u1eb7p vi\u1ec7c li\u1ec1n ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00fang sai, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i, \u00f4ng s\u1ed1ng an ph\u1eadn.\r\n\r\nTuy nhi\u00ean, \u00f4ng v\u1ed1n t\u00ednh trung h\u1eadu, th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>\"D\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i, \u1ef7 v\u00e0o t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec3 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, ta su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m.\"<\/i> Th\u1ea9m M\u1ea1c t\u1eebng l\u00e0m Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u00e2y kh\u00f3 d\u1ec5 cho T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng. Khi T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, con Th\u1ea9m M\u1ea1c b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 gh\u00e9t, mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e2u \u0111\u00e1ng t\u1ed9i?\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng khen \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Ng\u00f4 Sung, H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u1eadp Hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9. Vua v\u1ed1n bi\u1ebft ti\u1ebfng Ng\u00f4 Sung, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ecfi th\u0103m \u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2u, nh\u00e2n d\u1ecbp \u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua nh\u1eafc chuy\u1ec7n l\u00fac d\u1ea1y h\u1ecdc, khen ng\u1ee3i \u00f4ng. \u00d4ng \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1edbi n\u1eeda n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh.\r\n\r\n[15] Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang H\u1ed3 T\u00fac nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1ee9c, gi\u1eef ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang, Quan V\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri H\u00e0ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[16] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, Dung Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. Ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Qu\u00e1ch Qu\u1ef3. Khi \u1ea5y, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Thi\u1ec7u T\u1ea5t \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf, so\u1ea1n th\u1ea3o v\u0103n t\u1eeb d\u00e2ng l\u00ean, n\u00f3i r\u1eb1ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 l\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, mong gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1o s\u1eafc \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ch\u1ea5p ch\u00ednh b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9. Vua kh\u00f4ng nghe.\r\n\r\nQu\u00e1ch Qu\u1ef3 v\u00e0o T\u00e2y ph\u1ee7, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ee5c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ch H\u00e0n K\u1ef3, K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng bi\u1ebft Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 danh v\u1ecdng c\u00f2n nh\u1eb9, nh\u01b0ng theo l\u1ec7 c\u0169, T\u00e2y ph\u1ee7 n\u00ean d\u00f9ng m\u1ed9t v\u00f5 th\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng L\u00fd \u0110oan Nguy\u1ec7n, ta bi\u1ebft \u0110oan Nguy\u1ec7n gian t\u00e0, n\u00ean d\u00f9ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 thay th\u1ebf.\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Vua v\u1ed1n mu\u1ed1n d\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, K\u1ef3 bi\u1ebft Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c m\u00ecnh, b\u00e8n n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00e2y ph\u1ee7 l\u00e2u kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n, n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ec7 c\u0169. Vua g\u1ea5p h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ai tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n v\u1ed9i d\u00f9ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3.\r\n\r\nTri gi\u00e1n vi\u1ec7n Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng, Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n, L\u00e3 C\u1ea3nh d\u00e2ng t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng b\u00e0n r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed5 t\u00f4ng d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n trong xu ph\u1ee7[footnote] T\u1ed5 t\u00f4ng tri\u1ec1u xu ph\u1ee7 tham d\u1ee5ng v\u00f5 th\u1ea7n 'Xu ph\u1ee7' nguy\u00ean t\u00e1c 'Khu m\u1eadt ph\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng t\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda.[\/footnote], nh\u01b0 T\u00e0o B\u00e2n cha con, M\u00e3 Tri Ti\u1ebft, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, \u0110\u1ecbch Thanh, c\u00f4ng lao \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 khen ng\u1ee3i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u t\u00e0i x\u1ea3o tr\u00e1, sao \u0111\u00e1ng \u0111\u1ea1i d\u1ee5ng. Vua kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. <i>(X\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y \u300aT\u1ee5c c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 3, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 2[footnote] \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 2 'T\u1ed1ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'Chu', c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p 'T\u1ed1ng', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 290 truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 2, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qua kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu nguy\u1ec7n nh\u1eadn ch\u1ee9c quan, th\u00ec cho ph\u00e9p x\u00e9t theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, y\u00eau c\u1ea7u trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c t\u01b0 l\u1ee3i[footnote]ch\u1eef 'l\u1ec7nh' trong c\u00e2u 'l\u1ec7nh nhi\u1ec7m ho\u00e0n v\u00f4 tang t\u01b0 t\u1ed9i', c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 28, m\u1ee5c 3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'kim'.[\/footnote], c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh t\u1eeb tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, n\u1ebfu c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u0169 ho\u1eb7c hai ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1edbi, th\u00ec cho ph\u00e9p kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u00e0 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4[footnote]ch\u1eef 'c\u1eed' trong c\u00e2u 'tu\u1ebf c\u1eed tuy\u1ec3n nh\u00e2n sung kinh quan gi\u1ea3' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n ba s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c quan; n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee7 ba ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c t\u01b0 l\u1ee3i, ho\u1eb7c ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh t\u1eeb tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, th\u00ec Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day n\u1ebfu c\u00f3 h\u1ecdc v\u1ecb th\u00ec qua ba k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc v\u1ecb th\u00ec qua b\u1ed1n k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c quan t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng[footnote]ch\u1eef 'quan' trong c\u00e2u 'd\u1eef ch\u00fa h\u1ee3p nh\u1eadp ch\u1ee9c quan' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote]; n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i qua m\u1ed9t k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch t\u1ea1i ch\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y nh\u1eb1m gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m s\u1ed1 quan ch\u1ee9c kinh \u0111\u00f4. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed. Th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c ty, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.)<\/i>\r\n\r\n[18] Ty thi\u00ean gi\u00e1m t\u1ea5u r\u1eb1ng sao ch\u1ed5i \u0111\u00e3 d\u1ea7n m\u1edd nh\u1ea1t, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[19] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n Th\u00e1i Khang t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u1edd kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ed1i l\u00e0 250 ng\u01b0\u1eddi[footnote]Ch\u1eef 'nh\u00e2n' trong 'h\u1eadu th\u1ee9 d\u1eabn \u0111\u1ed1i tuy\u1ec3n nh\u00e2n nh\u1ecb b\u00e1ch ng\u0169 th\u1eadp nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote], m\u1ed7i n\u0103m d\u1eabn ki\u1ebfn kh\u00f4ng qu\u00e1 100 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ednh ra ph\u1ea3i hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i m\u1edbi xong. X\u00e9t l\u1ea1i bi\u00ean s\u1eafc, c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n t\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1eeb Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, v\u0169 th\u1ea7n t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p c\u1eed ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m sung v\u00e0o ch\u1ee9c kinh quan; c\u00e1c ch\u1ee9c An ph\u1ee7, Ph\u00e1t v\u1eadn, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t sung v\u00e0o ch\u1ee9c kinh quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay x\u00e9t s\u1ed1 c\u1eed tr\u1ea1ng c\u1ee7a Nam T\u00e0o h\u00e0ng n\u0103m, kho\u1ea3ng 1.900 ng\u01b0\u1eddi. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, n\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy trong l\u00fac d\u1eabn \u0111\u1ed1i c\u00f3 h\u1ea1n ch\u1ebf th\u1ee9 b\u1eadc, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1eed quan trong ngo\u00e0i ch\u01b0a t\u1eebng gi\u1ea3m b\u1edbt, ngu\u1ed3n g\u1ed1c ch\u01b0a ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u1ec9 h\u1ea1n ch\u1ebf d\u00f2ng ch\u1ea3y, n\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd tuy\u1ec3n ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, s\u1ed1 l\u1ea1i vi\u00ean trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 h\u1ea1n, m\u1ed7i ch\u1ee9c khuy\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thay v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e0ng kh\u00f3, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm thay \u0111\u1ed5i, e r\u1eb1ng l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i t\u1ec7 h\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n t\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1eeb Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, v\u0169 th\u1ea7n t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed kinh quan. C\u00e1c ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf ngo\u00e0i m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed kinh quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh, t\u00f9y theo s\u1ed1 l\u1ea1i vi\u00ean t\u1ea1i ch\u1ed7 nhi\u1ec1u \u00edt, trong s\u1ed1 c\u0169 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n gi\u1ea3m ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ph\u1ea7n, \u0111\u1ee3i khi s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00ec theo l\u1ec7 c\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n ngh\u0129 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ch\u1ebf, h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ec7 h\u1ea1i qu\u00e1 m\u1ee9c, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i kh\u00f4ng lo b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t, k\u1ebb may m\u1eafn th\u00ec kh\u00f4ng mu\u1ed1n, hu\u1ed1ng chi nay ch\u1ec9 gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed c\u1ee7a th\u1ea7n li\u00eau, kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam kh\u1ea3o \u0111\u1ec7 v\u00e0 c\u1eed ch\u1ee7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd tuy\u1ec3n, trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec o\u00e1n h\u1eadn. Xin giao cho c\u1eadn th\u1ea7n tham kh\u1ea3o thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n t\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1eeb Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, v\u0169 th\u1ea7n t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan sung v\u00e0o ch\u1ee9c Kinh tri\u1ec1u quan hai ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. <i>(S\u1edb c\u1ee7a Th\u00e1i Khang c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed c\u1ea3i quan v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ed1i kh\u1ea3o h\u1ea1ch h\u00e0ng n\u0103m, b\u1ea3n ch\u00ed l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nay theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 30 v\u1ea1n 1 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 45 v\u1ea1n 900 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng v\u1edbi ngh\u0129a d\u0169ng, l\u1ec7nh cho \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm d\u1ee5ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c quan bi\u00ean th\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u xin t\u0103ng qu\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00f4ng \u00edt, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[21] C\u00f9ng ng\u00e0y, sao ch\u1ed5i \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u00f2m sao Tr\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i bi\u1ebfn m\u1ea5t. Khi sao ch\u1ed5i ch\u01b0a bi\u1ebfn m\u1ea5t, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n lo l\u1eafng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi H\u00e0n K\u1ef3, K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"Gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00f4i sao kh\u00e1c xu\u1ea5t hi\u1ec7n, th\u00ec mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e2y?\"<\/i> <i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo nh\u1eadt k\u00fd.)<\/i>\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>\"Tr\u1eabm ng\u00e0y ng\u00e0y g\u1eb7p g\u1ee1 c\u00e1c khanh, m\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n thong th\u1ea3 b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u0103n b\u1ea3n qu\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian. Nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng v\u1ee5 c\u1ee7a Trung th\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan, th\u00ec h\u00e3y giao h\u1ebft cho h\u1ecd.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00ecnh b\u1ea3n th\u1ee5c tr\u1ea1ng, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan, Trung th\u01b0 ch\u1ec9 ban s\u1eafc m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 r\u1eb1m h\u1ecdp t\u1ea1i Nam s\u1ea3nh.\r\n\r\n[24] L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean 14 quy\u1ec3n s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c quy ch\u1ebf v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a Thuy\u00ean t\u00e0o, ban chi\u1ebfu thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[25] H\u1eefu V\u0169 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Qu\u1ea3 Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00fac Bao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c V\u0103n Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. Theo quy ch\u1ebf ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0o h\u1ecdc t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u00f4ng th\u1ea1o hai kinh, th\u00ec \u0110\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh t\u00e2u l\u00ean, Vua sai quan kh\u1ea3o s\u00e1t lu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u00ec t\u00f9y m\u1ee9c \u0111\u1ed9 cao th\u1ea5p m\u00e0 ban cho xu\u1ea5t th\u00e2n ho\u1eb7c th\u0103ng ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Th\u00fac Bao thi \u0111\u1ed7, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. Th\u00fac Bao l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Cung.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, con trai c\u1ee7a \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0 Hi\u1ebfu Trang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu \u0110\u1ed3n v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 u\u00fd, ban t\u00ean l\u00e0 S\u01b0 \u01af\u1edbc, v\u00ec l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa \u0110\u1ee9c Ninh. Ban \u0111\u1ea7u, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng khi xu\u1ea5t gi\u00e1 th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng, \u0111\u1ebfn khi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c S\u01b0 \u01af\u1edbc, l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a Th\u1eeba Di\u1ec5n, cha con \u0111\u1ec1u theo nghi\u1ec7p ti\u1ebfn s\u0129. Vua sai \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, thi th\u01a1 v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t t\u1eadp ph\u00fa, r\u1ed3i tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n Thanh C\u01b0 g\u1eb7p m\u1eb7t, l\u1ea1i d\u1eb7n d\u00f2 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf h\u1ecdc. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban cho kinh s\u00e1ch c\u00f9ng gi\u1ea5y b\u00fat nghi\u00ean m\u1ef1c.\r\n\r\n[27] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u00e2u T\u1eeb l\u00e0 L\u00fd \u0110i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m Di\u00eam t\u1eedu thu\u1ebf v\u1ee5 \u1edf Ch\u00e2u Truy. N\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 6, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p kh\u1ea3o kh\u00f3a, \u0111\u1ebfn nay Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd \u0110i\u1ec1n hai l\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t \u0111\u1ec1u \u1edf h\u1ea1ng k\u00e9m, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Vi\u1ec7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c do kh\u1ea3o x\u00e9t h\u1ea1ng k\u00e9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u00fd \u0110i\u1ec1n.\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, mi\u1ec5n cho L\u1ee5c S\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi th\u0103m r\u1eb1ng: <i>\"Khanh \u1edf L\u0129nh Ngo\u1ea1i x\u1eed l\u00fd m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u h\u1ee3p l\u00fd, Phu Di\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi \u0111\u1ecbch, n\u00ean Tr\u1eabm ch\u1ecdn d\u00f9ng khanh. Nay khanh \u0111\u1ecbnh l\u00e0m g\u00ec?\"<\/i> L\u1ee5c S\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng t\u1eeb xa, c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n gi\u1eef y\u00ean \u1ed5n hay mu\u1ed1n th\u1ecb uy?\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng n\u00ean l\u1ea5y y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1eabm th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n sinh s\u1ef1 \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng. Khanh th\u1ea5y l\u1eddi \u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> L\u1ee5c S\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"L\u1eddi V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 n\u00f3i r\u1ea5t \u0111\u00fang. B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, khi\u1ebfn bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may l\u1edbn cho thi\u00ean h\u1ea1!\"<\/i> Vua khen hay, khuy\u00ean nh\u1ee7 \u00f4ng.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh. L\u01b0u T\u01b0\u1eddng b\u00e0n ri\u00eang vi\u1ec7c B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p \u00fd v\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 ng\u00f4n quan.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1.\r\n\r\n[31] Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba cho T\u00f4 Tu\u00e2n, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n V\u0103n An, ch\u00e2u B\u00e1, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch l\u1ec5 \u1edf Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n. S\u00e1ch v\u1eeba d\u00e2ng l\u00ean ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p th\u00ec T\u00f4 Tu\u00e2n m\u1ea5t, ban cho nh\u00e0 \u00f4ng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 100 t\u1ea5m l\u1ee5a. Con \u00f4ng l\u00e0 \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u00f4 Th\u1ee9c t\u1eeb ch\u1ed1i ph\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng, xin truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c quan. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan lo\u1ea1i thuy\u1ec1n ch\u1edf tang v\u1eadt v\u1ec1 \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c.\r\n\r\nNh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u [ni\u00ean hi\u1ec7u] Gia H\u1ef1u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u1ed5i ti\u1ebfng, b\u1ea1n b\u00e8 khen ng\u1ee3i kh\u1eafp n\u01a1i, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu c\u0169ng khen, khuy\u00ean T\u00f4 Tu\u00e2n k\u1ebft giao v\u1edbi An Th\u1ea1ch, An Th\u1ea1ch c\u0169ng mu\u1ed1n k\u1ebft b\u1ea1n v\u1edbi Tu\u00e2n. Tu\u00e2n n\u00f3i: <i>\"Ta bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y r\u1ed3i.\"<\/i> Khi m\u1eb9 An Th\u1ea1ch m\u1ea5t, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, duy Tu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i.\r\n\r\nTu\u00e2n vi\u1ebft b\u00e0i \u300aBi\u1ec7n Gian\u300b, n\u1ed9i dung nh\u01b0 sau:\r\n\r\n<i>\"Vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u t\u1ea5t \u0111\u1ebfn, l\u00fd c\u00f3 \u0111i\u1ec1u v\u1ed1n v\u1eady, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi t\u0129nh l\u1eb7ng trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y c\u00e1i nh\u1ecf m\u00e0 bi\u1ebft c\u00e1i l\u1edbn. Tr\u0103ng c\u00f3 qu\u1ea7ng th\u00ec gi\u00f3, n\u1ec1n nh\u00e0 \u1ea9m \u01b0\u1edbt th\u00ec m\u01b0a, ai c\u0169ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. S\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a nh\u00e2n s\u1ef1, l\u00fd th\u1ebf t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c, c\u00e1i th\u01b0a th\u1edbt kh\u00f3 bi\u1ebft, bi\u1ebfn h\u00f3a kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, sao so \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi vi\u1ec7c \u00e2m d\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, m\u00e0 b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 g\u00ec? L\u00e0 do l\u00f2ng ham mu\u1ed1n v\u00e0 gh\u00e9t b\u1ecf l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n b\u00ean trong, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t b\u00ean ngo\u00e0i.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u0103m x\u01b0a, D\u01b0\u01a1ng Th\u00fac T\u1eed th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n n\u00f3i: 'K\u1ebb l\u00e0m l\u1ea7m l\u1ea1c thi\u00ean h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng sinh, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.' Qu\u00e1ch Ph\u1ea7n D\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y L\u01b0 K\u1ef7 n\u00f3i: 'Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 \u0111\u1eafc ch\u00ed, con ch\u00e1u ta s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ai s\u00f3t l\u1ea1i.' Nay m\u00e0 n\u00f3i, l\u00fd l\u1ebd \u1ea5y v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Theo ta x\u00e9t, V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, dung m\u1ea1o ng\u00f4n ng\u1eef v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i th\u1ebf gian \u0111\u1ec3 tr\u1ed9m danh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ganh gh\u00e9t, kh\u00f4ng tham c\u1ea7u, c\u00f9ng v\u1eadt n\u1ed5i ch\u00ecm, n\u1ebfu nh\u00e0 T\u1ea5n kh\u00f4ng c\u00f3 Hu\u1ec7 \u0110\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1ecb Vua t\u1ea7m trung, d\u00f9 c\u00f3 tr\u0103m ng\u00e0n V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m lo\u1ea1n thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u01b0 K\u1ef7 gian tr\u00e1, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ecdc kh\u00f4ng v\u0103n, dung m\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 lay \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi, ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u00ea ho\u1eb7c th\u1ebf gian, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u1ee9c T\u00f4ng ngu mu\u1ed9i t\u1ed1i t\u0103m, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c? T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u00f3i, l\u1eddi d\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u1ee7a hai v\u1ecb \u1ea5y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00fang.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec7ng \u0111\u1ecdc l\u1eddi Kh\u1ed5ng, L\u00e3o, th\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c Di, T\u1ec1, chi\u00eau t\u1eadp k\u1ebb hi\u1ebfu danh, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed, c\u00f9ng nhau t\u1ea1o ra ng\u00f4n ng\u1eef, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean hi\u1ec7u, cho l\u00e0 Nhan Uy\u00ean, M\u1ea1nh Kha t\u00e1i th\u1ebf, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng \u0111\u1ed9c \u00e1c hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, kh\u00e1c h\u1eb3n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n, L\u01b0 K\u1ef7 h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, tai h\u1ecda \u1ea5y l\u00e0m sao k\u1ec3 xi\u1ebft! M\u1eb7t d\u01a1 kh\u00f4ng qu\u00ean r\u1eeda, \u00e1o d\u01a1 kh\u00f4ng qu\u00ean gi\u1eb7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ch\u00ed thi\u1ebft. Nay th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ebf, m\u1eb7c \u00e1o r\u1ee3 Di, \u0103n \u0111\u1ed3 ch\u00f3 l\u1ee3n, \u0111\u1ea7u t\u00f3c r\u1ed1i b\u00f9, m\u1eb7t m\u00e0y tang t\u00f3c, m\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn \u300aThi\u300b, \u300aTh\u01b0\u300b, \u0111\u00f3 h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng g\u1ea7n v\u1edbi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, \u00edt c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i gian \u00e1c, Thu \u0110i\u00eau, D\u1ecbch Nha, Khai Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u1eady. L\u1ea5y danh ti\u1ebfng l\u1eebng l\u1eaby m\u00e0 gi\u00fap c\u00e1i h\u1ecda ch\u01b0a h\u00ecnh th\u00e0nh, d\u00f9 l\u00e0 v\u1ecb Vua mu\u1ed1n tr\u1ecb, t\u01b0\u1edbng y\u00eau hi\u1ec1n, c\u0169ng s\u1ebd ti\u1ebfn c\u1eed d\u00f9ng h\u1ecd, th\u00ec c\u00e1i h\u1ecda \u1ea5y cho thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec, kh\u00f4ng ch\u1ec9 so v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi kia.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u00f4n T\u1eed n\u00f3i: 'Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng binh, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao hi\u1ec3n h\u00e1ch.' N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, th\u00ec l\u1eddi ta l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 ti\u1ebfng than kh\u00f4ng g\u1eb7p th\u1eddi, ai bi\u1ebft tai h\u1ecda \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0y! N\u1ebfu kh\u00f4ng, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd b\u1ecb tai h\u1ecda \u1ea5y, m\u00e0 ta \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng bi\u1ebft n\u00f3i. \u0110au \u0111\u1edbn thay!\"<\/i>\r\n\r\nSau khi T\u00f4 Tu\u00e2n m\u1ea5t, ba n\u0103m sau V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n, l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u1eebng b\u00e0n v\u1ec1 T\u00f4 Tu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t vi\u1ec7c t\u1ed1t x\u1ea5u trong thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> <i>(V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u1ec3 tang cha t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 8.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 H\u00e0n Gi\u00e1ng, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u00e2u Tam ty s\u1ee9 s\u1ea3nh \u0110\u00f4 tri T\u1ea1p ty C\u00f4ng s\u1ef1 V\u0103n b\u1ea1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0\u01a1ng \u0110oan \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng \u0110oan qu\u1ea3n c\u00e2u c\u00f4ng vi\u1ec7c Tam ty s\u1ee9 s\u1ea3nh, ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00e1n quan c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng nhi\u1ebfp kh\u00f4ng?\"<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 thu\u1ed9c quan c\u1ee7a ph\u00e1n s\u1ee9 m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Quy\u1ec1n c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 r\u1ea5t l\u1edbn, d\u00f9ng ti\u1ec3u quan m\u00e0 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c c\u1ee7a s\u1ee9, \u1eaft s\u1ebd nh\u1edd th\u1ebf l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian, c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng Tam ty s\u1ee9 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, c\u1eed m\u1ed9t quan m\u00e0 kh\u00f4ng theo, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ec3 c\u00e1ch c\u1ee7a s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c. Vua n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Nh\u00e0 Vua c\u00f3 sai l\u1ea7m, b\u1ec1 t\u00f4i n\u00ean s\u1eeda ch\u1eefa, h\u00e1 l\u1ea1i b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 l\u1ed7i m\u00e0 nh\u00e0 Vua kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i sao?\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00f3. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTam tri\u1ec1u s\u1eed ch\u00ed\u300b, ng\u00e0y th\u00e1ng c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam \u1edf kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n Thanh C\u01b0 th\u00e0nh Kh\u00e2m Minh, tri\u1ec7u Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean vi\u1ebft ch\u01b0\u01a1ng \u300aH\u1ed3ng Ph\u1ea1m\u300b l\u00ean b\u00ecnh phong. Vua n\u00f3i v\u1edbi Qu\u1ea3ng Uy\u00ean: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf tr\u1ecb v\u00ec b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1. Tr\u1eabm \u0111ang g\u1eb7p nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, h\u00e1 d\u00e1m t\u1ef1 nh\u00e0n h\u1ea1, n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n n\u00e0y.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi Qu\u1ea3ng Uy\u00ean v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c ti\u00ean nho khi b\u00e0n v\u1ec1 \u300aH\u1ed3ng Ph\u1ea1m\u300b, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean \u0111\u00e1p r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh hi\u1ec3u s\u00e2u nh\u1ea5t. B\u00e8n d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3y thi\u00ean lu\u1eadn c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh.\r\n\r\nH\u00f4m sau, l\u1ea1i tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, Vua n\u00f3i v\u1edbi Qu\u1ea3ng Uy\u00ean: <i>\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh n\u00f3i v\u01b0\u1ee3t xa c\u00e1c ti\u00ean nho. L\u1ea5y tam \u0111\u1ee9c l\u00e0m c\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u1ec1 t\u00f4i, th\u1eadt l\u00e0 lu\u1eadn b\u00e0n hay. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ec1 t\u00f4i th\u01b0\u1eddng gi\u1eef s\u1ef1 khi\u00eam nhu, nh\u01b0ng khi nghe v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn th\u00ec t\u1ef1 m\u00ecnh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n r\u00f5 r\u00e0ng. B\u00ecnh phong n\u00e0y \u0111\u1eb7t b\u00ean ph\u1ea3i ch\u1ed7 ng\u1ed3i, h\u00e1 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi r\u0103n v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4ng nh\u00e0n h\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\n[36] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n thay m\u00ecnh, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft Ng\u00f4 Th\u00e2n.\"<\/i> B\u00e8n c\u1ea5t nh\u1eafc d\u00f9ng. L\u01b0u T\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u00f4n kh\u00e1ch c\u1ee7a Ng\u00f4 Th\u00e2n, t\u1eeb khi Ph\u00f3 Bi\u1ec7n b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p \u00fd Vua, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u00e2n b\u00e0n ri\u00eang \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Ph\u00f3 Bi\u1ec7n, n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c ng\u00f4n quan.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu, Qu\u1eafc qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea3o T\u0129nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, con ch\u00e1u B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u00e1u L\u1ed7 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng. Khi Vua c\u00f2n l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed, t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec b\u1ec7nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o cung, chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t trong d\u00f2ng h\u1ecd th\u00fac gi\u1ee5c, T\u00f4ng Ng\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t, l\u00fac \u0111\u00f3 khuy\u00ean Vua v\u00e0o cung.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng h\u01a1n 10 ch\u01b0\u01a1ng lu\u1eadn c\u00f4ng, Vua b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu. Trung th\u01b0 chi\u1ebfu cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u00e0n D\u1ee5y so\u1ea1n m\u1ec7nh t\u1eeb, d\u1eb7n \u0111i d\u1eb7n l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>\"L\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1eebng qu\u00e1 s\u00e2u s\u1eafc.\"<\/i>\r\n\r\nT\u00f4ng Ng\u1ea1c \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, v\u1ed1n ghen gh\u00e9t Vua. T\u00f4ng Ng\u1ea1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp gi\u1ecfi l\u00e0m m\u00f3n th\u1ecbt d\u00ea, Vua sai l\u00e0m hai \u0111\u0129a, T\u00f4ng Ng\u1ea1c th\u1ea5y h\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"L\u00e0 m\u00f3n th\u1ecbt d\u00ea c\u1ee7a Th\u1eadp tam s\u1ee9.\"<\/i> T\u00f4ng Ng\u1ea1c n\u1ed5i gi\u1eadn, \u0111\u1eadp v\u1ee1 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ef1ng, \u0111\u1ed5 th\u1ecbt, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp. T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00ednh t\u00ecnh \u00e2m hi\u1ec3m, nh\u1eefng t\u1ef3 thi\u1ebfp m\u00e0 \u00f4ng ta gh\u00e9t th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c ch\u1ebft.\r\n\r\n[38] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i[footnote]Th\u00e1ng 8 ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ch\u1eef 'K\u1ef7' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u1ea4t', x\u00e9t th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i. C\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 10 ph\u1ea7n tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tri Th\u00e1i ch\u00e2u. L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng n\u00f3i B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 th\u00e2n v\u00e0 ban h\u00fay kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ea1i xin truy ho\u00e0n L\u1eef H\u1ed1i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh xin b\u1ed5 l\u00e0m quan ngo\u00e0i. Vua n\u00f3i: <i>\"H\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u1ecdng c\u1ee7a Tr\u1eabm, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng r\u1eddi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh?\"<\/i> L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u1edf nh\u00e0 h\u01a1n tr\u0103m ng\u00e0y, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb D\u01b0\u01a1ng An \u0110\u1ea1o \u0111\u1ebfn nh\u00e0 khuy\u00ean nh\u1ee7, v\u00e0 d\u1eb7n An \u0110\u1ea1o r\u1eb1ng: <i>\"C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, n\u00ean t\u1eeb t\u1eeb khai m\u1edf, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1eebng qu\u00e1 g\u1ea5p g\u00e1p.\"<\/i> L\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai anh c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt khuy\u00ean nh\u1ee7, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi tr\u1edf l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00e0i th\u00e1ng sau l\u1ea1i d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng xin ra ngo\u00e0i. V\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Th\u00e1i Khang t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ec7nh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c cung vi\u1ec7n. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00e1c cung vi\u1ec7n thi\u1ebfu gi\u00e1o th\u1ee5, xin giao cho hai ch\u1ebf lu\u00e2n phi\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, nh\u1eb1m t\u1eadn d\u1ee5ng nh\u00e2n t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00e1c cung vi\u1ec7n thi\u1ebfu gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u h\u1ecdc, giao Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m c\u00f9ng h\u1ecdc s\u0129, x\u00e1 nh\u00e2n lu\u00e2n phi\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 8. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn c\u00f3 chi\u1ebfu.)<\/i>\r\n\r\n[40] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n Th\u00e1i Khang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u. Vua b\u1ea3o Khang r\u1eb1ng: <i>\"C\u1ee9 \u0111i, r\u1ed3i s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1!\"<\/i> Qu\u00e2n s\u0129 thay phi\u00ean \u0111i tr\u1ea5n th\u00fa, ph\u1ee5 n\u1eef \u0111i ch\u01a1i b\u00ean ngo\u00e0i, khi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u t\u1ef1 th\u00fa v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Khang ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Qu\u00e2n l\u00ednh tr\u1ea5n th\u00fa c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, cha \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n B\u00e2n th\u00e0nh T\u1ea3 Ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Ho\u00e0n v\u1ec7, nh\u1ea7m l\u1eabn l\u1ea5y L\u1ee5c th\u1ed1ng qu\u00e2n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay s\u1eeda l\u1ea1i.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u \u0111\u1ec1 t\u00ean mi\u1ebfu ch\u1ee7 c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ba phu nh\u00e2n trong v\u01b0\u1eddn.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c, l\u1ec7nh hai ph\u1ee7 xem bia kh\u1eafc th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng do H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea vi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1eadp Vua l\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed, Khu\u00ea xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1ed3i m\u1edbi so\u1ea1n chi\u1ebfu, sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e8m pha Khu\u00ea.\r\n\r\nH\u00f4m \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i Nhu\u1ef5 Ch\u00e2u \u0111i\u1ec7n tri\u1ec7u Khu\u00ea, \u0111\u1eb7t gh\u1ebf hoa t\u00edm cho ng\u1ed3i, h\u1ecfi han l\u00e2u, chi\u1ebfu Trung th\u01b0 phong Khu\u00ea ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"Khi n\u00e0o c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c Ch\u1ea5p ch\u00ednh, s\u1ebd b\u1ed5 khanh.\"<\/i> H\u00f4m sau, l\u1ea1i ban cho m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1eadu v\u00e0ng ch\u1ea1m r\u1ed3ng, Khu\u00ea ho\u1ea3ng s\u1ee3 t\u1ea1 \u01a1n, Vua b\u1ea3o: <i>\"Tr\u1eabm bi\u1ebft khanh trung th\u00e0nh thu\u1ea7n h\u1eadu, gi\u1eef m\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1eddi gi\u00e8m pha, nay Tr\u1eabm \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5 kh\u00f4ng c\u00f2n nghi ng\u1edd, n\u00ean c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.\"<\/i> Khu\u00ea c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ea3o v\u1ec7, l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn th\u1ebf!\"<\/i>\r\n\r\n[44] Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf mu\u1ed1n lo\u1ea1i b\u1ecf n\u1ea1n quan l\u1ea1i th\u1eeba th\u00e3i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t, vi\u1ec7c th\u0103ng ti\u1ebfn c\u00f3 v\u1ebb qu\u00e1 g\u1ea5p, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ecb cao, n\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n phong r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ban chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. [L\u1eddi t\u00e2u sau] Ban \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i t\u00ean h\u1ecd[footnote]Ban \u0111\u1ea7u b\u1ecf \u0111i t\u00ean h\u1ecd s\u00e1u ch\u1eef n\u00e0y, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef l\u1edbn th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00f2ng ri\u00eang.[\/footnote].\r\n\r\nL\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y \u1edf Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 th\u0103ng chuy\u1ec3n, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng do ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t theo \u300aQu\u1ed1c tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, n\u0103m x\u01b0a Ch\u00e2n T\u00f4ng nghe l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Gi\u00e1n quan T\u00f4n H\u00e0, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u0103ng ti\u1ebfn theo th\u1ee9 t\u1ef1 trong l\u1ec5 t\u1ebf giao, sai c\u00e1c c\u01a1 quan x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, r\u1ed3i \u0111\u00edch th\u00e2n Vua \u0111\u1ed1i di\u1ec7n, th\u0103ng gi\u00e1ng. L\u1ea1i sai Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan x\u00e9t c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, l\u00e0m \u0111\u1ee7 n\u0103m n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec b\u00e1o t\u00ean l\u00ean, b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c. L\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1c quan trong kinh \u0111\u00e3 qua ba n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t, sau khi th\u0103ng chuy\u1ec3n v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i khi m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u00eam ba n\u0103m n\u1eefa m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ea1i. L\u00fac \u0111\u00f3 quy ch\u1ebf tuy c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh ba n\u0103m, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c hay m\u00e3n nhi\u1ec7m l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay t\u1eeb ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1eddng ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, quan ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i m\u00e3n nhi\u1ec7m m\u1edbi v\u1ec1[footnote]Quan ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i m\u00e3n nhi\u1ec7m m\u1edbi v\u1ec1: ch\u1eef 'kh\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 56 'Kh\u1eed nh\u0169ng quan', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Ch\u1ee9c quan 11-16 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], quan trong kinh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh ri\u00eang v\u1ec1 th\u1eddi gian x\u00e9t duy\u1ec7t. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u1edf nh\u00e0, th\u1eddi gian k\u00e9o d\u00e0i, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m m\u00e0 v\u1eabn h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ee7 ba n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng t\u1ec7 n\u1ea1n trong vi\u1ec7c kh\u1ea3o kh\u00f3a, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n hi\u1ec7n nay, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00ec nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n hi\u1ec7n nay. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u trong ngo\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c quan hai ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean hi\u1ec7n nay, \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf m\u1edbi, tuy ch\u01b0a th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf ba l\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t th\u0103ng gi\u00e1ng c\u1ee7a Vua Thu\u1ea5n, nh\u01b0ng kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec7 n\u1ea1n may r\u1ee7i.\"<\/i>\r\n\r\nQuy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u: <i>\"Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh khi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t, theo l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean \u0110\u1ea1i khanh gi\u00e1m, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. V\u00e0 t\u1eeb khi l\u00e0m Ch\u00ednh lang tr\u1edf \u0111i, ph\u1ea3i c\u00f3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ec1, Chuy\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ki\u00eam Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng, \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u00f3 Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, v\u1eabn theo th\u1eddi h\u1ea1n c\u0169 x\u00e9t duy\u1ec7t, c\u00f2n Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh l\u00ean Ch\u00ednh lang, \u0111\u1ec1u h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh b\u1ed1n n\u0103m. \u0110\u1ebfn Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa. C\u00e1c quan hai ch\u1ebf t\u1eeb \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, xin x\u00e9t duy\u1ec7t n\u0103m n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n. \u0110\u1ebfn Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh h\u1ee3p l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, h\u00e3y t\u1ea1m d\u1eebng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan l\u00e2u n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, ho\u1eb7c t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ho\u1eb7c l\u00e0m quan tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ea1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean th\u0103ng chuy\u1ec3n. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh h\u1ee3p l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean Ch\u00ednh lang, c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Qu\u1ed1c t\u1eed B\u00e1c s\u0129 h\u1ee3p l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u0169ng t\u1ea1m d\u1eebng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i>\r\n\r\nGi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u00e2u: <i>\"Xin r\u1eb1ng[footnote]Xin r\u1eb1ng: ch\u1eef 'xin' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00ednh', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m h\u1ee3p l\u1ec7 x\u00e9t duy\u1ec7t th\u0103ng l\u00ean \u0110\u1ea1i khanh gi\u00e1m, n\u1ebfu \u0111\u00e3 tr\u00ean b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\nGi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan hai ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ed1n n\u0103m th\u0103ng hai ch\u1ee9c, so v\u1edbi quan kinh l\u00e0 hai n\u0103m th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, xin c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u0169ng theo l\u1ec7 quan kinh tri\u1ec1u[footnote]Xin c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u0169ng theo l\u1ec7 quan kinh tri\u1ec1u: ch\u1eef 'l\u1ec7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ebf', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u0103m n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh, th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c T\u1ea3 ty Lang trung.\"<\/i>\r\n\r\nKhi \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 quan ch\u1ee9c th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 th\u1eddi h\u1ea1n th\u0103ng chuy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 8, m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, sau ba n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, do Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan x\u00e9t duy\u1ec7t, d\u1eabn v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1ed3i th\u0103ng ch\u1ee9c. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan c\u00f2n trong s\u1ea1ch, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean \u00edt, nh\u01b0ng t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, \u01b0\u1edbc t\u00ednh s\u1ed1 quan vi\u00ean \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n so v\u1edbi \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. V\u00ec th\u1ebf, quan vi\u00ean nhi\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u00edt, ng\u1ed3i kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, t\u00e0i n\u0103ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u1ea3o kh\u00f3a kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng, t\u1ec7 n\u1ea1n trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n th\u1ebf n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, t\u1eeb quan kinh tri\u1ec1u tr\u1edf l\u00ean, th\u1eddi h\u1ea1n x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m. Quan th\u0103ng tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1eadu h\u00e0nh lang trung, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u00f4ng lao, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00f3 kh\u0103n, s\u1ebd do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ef1a ch\u1ecdn th\u0103ng ch\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Ch\u00ednh lang, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u xin \u1ea5m phong cho con ch\u00e1u, tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng quan ch\u00e2u qu\u1eadn.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0 v\u1eady, x\u1eed l\u00fd theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e0 \u01b0u \u0111\u00e3i. C\u00e1c quan \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 \u1edf v\u1ecb tr\u00ed cao, xin tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng lao, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 quan tr\u1ecdng, s\u1ebd do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u00e2n th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u00f9y theo ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u00e1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Khanh, Gi\u00e1m ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c t\u1eeb quan th\u01b0\u1eddng tham, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo l\u1ec7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 ho\u1eb7c b\u1ec7nh xin \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e0i, cung quan, gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0 v\u1eady, quy\u1ec1n l\u1ef1c s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00e0 Vua, khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u00e2n t\u00e0i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd s\u1ebd c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 d\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n, so v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng[footnote] so v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng 'so' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u1eed', theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 56 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf quan nh\u0169ng, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 11-17 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u1eabn l\u00e0 \u01b0u vi\u1ec7t h\u01a1n.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u1eaft ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb quan l\u1ea1i, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1eb7t quan c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ef1a. Qu\u1ed1c gia k\u1ebf th\u1eeba c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, l\u1ea1i cho ph\u00e9p sau ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1eddi gian \u0111\u00e3 l\u00e2u, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan l\u1ea1i ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. D\u00f9 l\u00e3nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, nh\u01b0ng l\u1ea5y quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c \u0111\u00e0i c\u00e1c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh, nay d\u00f9ng r\u1ed9ng r\u00e3i \u00fd ki\u1ebfn, xem x\u00e9t t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t. C\u00e1c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2ng l\u00ean, xin thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9. Tr\u1eabm vui m\u1eebng c\u00f9ng c\u00e1c khanh s\u0129 b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n h\u1ee3p l\u00fd, mong r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m d\u1ee9t.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c quan t\u1eeb \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, sau khi th\u0103ng ch\u1ee9c s\u00e1u n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfp; n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u00ec d\u1eebng. C\u00e1c ch\u1ee9c t\u1eeb \u0110\u00e3i ch\u1ee9c tr\u1edf l\u00ean, s\u00e1u n\u0103m th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u00ec d\u1eebng, kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Quan Kinh tri\u1ec1u b\u1ed1n n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Ti\u1ec1n h\u00e0nh lang trung th\u00ec d\u1eebng. Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m v\u1eabn l\u1ea5y 70 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh vi\u00ean[footnote] ch\u1eef 'vi\u00ean' trong '\u0111\u1ecbnh vi\u00ean' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec x\u00e9t duy\u1ec7t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u0103ng ch\u1ee9c Ti\u1ec1n h\u00e0nh lang trung v\u00e0 \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, so s\u00e1nh th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m. C\u00e1c ch\u1ee9c t\u1eeb Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c ph\u1ea3i nghe ch\u1ec9. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ho\u1eb7c v\u00ec nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 ban \u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng theo quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 s\u00e1ch \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ban h\u00e0nh th\u1eddi \u0111\u00f3, nay \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00ednh s\u1eed\u300b ch\u1ec9 ghi l\u1ea1i chi\u1ebfu th\u01b0, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf qua, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, n\u00ean ghi l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00e2ng l\u1eddi, c\u1ea7n tra c\u1ee9u t\u00ean h\u1ecd.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aPh\u00f9 h\u01b0u ti\u1ec3u s\u1eed\u300b c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n D\u00e2n ch\u00e9p: Quan Kinh tri\u1ec1u b\u1ed1n n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7nh, th\u1eddi Hi Ninh, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y v\u00e0 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ea7n li\u00eau r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7nh, c\u00f3 l\u1ebd Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n D\u00e2n ch\u01b0a xem x\u00e9t k\u1ef9 ch\u0103ng?)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5, Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf Vi\u1ec7n Tam Ban, t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 h\u01a1n 8.800 ng\u01b0\u1eddi, xin c\u1eaft gi\u1ea3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba v\u00e0 l\u1ea1m d\u1ee5ng, \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7. L\u00fac \u0111\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u1eed l\u00fd kh\u00e1 h\u1ee3p l\u00fd. Tr\u1ea7n H\u00fac ban \u0111\u1ea7u n\u00f3i c\u00f3 h\u01a1n 8.800 vi\u00ean, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 th\u00eam 5 n\u0103m, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u1eaft t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee9u ch\u1eefa, th\u00ec l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp hi\u1ebfn ph\u00e1p, x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng cu\u1ed9c tr\u1ecb qu\u1ed1c? Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai ph\u1ee7 xem x\u00e9t l\u1ea1i ngh\u1ecb quy\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1edbm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ban h\u00e0nh, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n h\u01b0ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u suy \u0111\u1ed3i.\"<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, nh\u01b0ng t\u00ednh ra \u1edf Tam Ban hi\u1ec7n c\u00f3 6.534 S\u1ee9 th\u1ea7n, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thay \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n[46] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ed h\u00e0nh M\u00e3 M\u1eb7c gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n Ho\u00e0i Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, M\u1eb7c \u0111\u00e0n h\u1eb7c r\u1eb1ng T\u1ebf Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd Tu\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i ti\u00eau kim, c\u00f9ng th\u1ee3 \u0111\u1ec1u giao cho Khai Phong ph\u1ee7, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i kh\u00f4ng x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1eef s\u1ee9 c\u1ee7a T\u00f4ng Hu\u1ec7 n\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi theo ph\u00e1p lu\u1eadt, v\u00e0 xin t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00f4ng th\u1ea5t, \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m[footnote]\u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m 'ch\u00e9m', b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 '\u0111o\u1ea1n'.[\/footnote]; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng L\u01b0u Ban khinh b\u1ea1c v\u00f4 h\u1ea1nh, k\u1ebft giao nhi\u1ec1u v\u1edbi c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n gi\u00e0u c\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m quan coi thi \u1edf Khai Phong; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng V\u1ea1n C\u1eadp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng 18 v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o trong kho, n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u1ec3 g\u1ea1o \u1ea9m m\u1ed1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1eb7c t\u1ed9i \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Tr\u01b0\u1eddng kho L\u00fd Hi D\u1eadt v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n. Nh\u01b0ng th\u1ef1c ra V\u1ea1n C\u1eadp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c l\u00e0 do Hi D\u1eadt.\r\n\r\nKhi M\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, Ban c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f9a, M\u1eb7c v\u00ec th\u1ebf t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00ean vu c\u00e1o Ban. M\u1eb7c l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 th\u00e2n, Vua cho l\u00e0 sai l\u1ea7m n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin gi\u1eef M\u1eb7c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1eb7c ch\u00e9p r\u1eb1ng d\u00e2ng s\u1edb h\u1eb7c t\u1ed9i \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xin gi\u1eef Ng\u1ef1 s\u1eed, nay theo\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[47] Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty t\u1eebng b\u1eaft gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o th\u00eau v\u00e0ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Khai Phong ph\u1ee7, quan Th\u00f4i quan \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n l\u00ean \u0111i\u1ec7n xin x\u00e9t x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c trong n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, Vua nghi ng\u1edd. Bi\u1ec7n n\u00f3i: <i>\"Ch\u00e2n T\u00f4ng c\u1ea5m th\u00eau v\u00e0ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb cung c\u1ea5m, nay kh\u00f4ng x\u1eed \u0111\u00fang ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1[footnote]Kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1eef 'th\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'ph\u00e1p', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 330, truy\u1ec7n \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u01a1n n\u1eefa c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng[footnote]H\u01a1n n\u1eefa c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u1eef 'c\u1ea5m' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'd\u00e2n'.[\/footnote].\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady. V\u0103n V\u01b0\u01a1ng n\u00f3i 'H\u00ecnh ph\u1ea1t t\u1eeb v\u1ee3 nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn anh em, \u0111\u1ec3 tr\u1ecb qu\u1ed1c gia', ch\u00ednh l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> Vua ban chi\u1ebfu l\u00e0m theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Bi\u1ec7n. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi L\u00fd Tu\u00e2n, nay ghi ch\u00e9p ph\u1ee5 sau khi M\u00e3 M\u1eb7c b\u00e3i ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, quan Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u00f3 Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Nghe \u0111\u1ed3n qu\u00fd th\u00edch t\u00e2u xin \u00e2n tr\u1ea1ch, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n danh th\u00e2n th\u00edch, l\u1ea1m d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb bu\u00f4n b\u00e1n gi\u00e0u c\u00f3.\"<\/i> Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay phi t\u1ea7n, c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f3 tang ph\u1ee5c ho\u1eb7c ch\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f3 tang ph\u1ee5c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin.\"<\/i>\r\n\r\n[49] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 \u0111em qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Nhu Vi\u1ec5n tr\u1ea1i, \u0111\u1ed1t ba l\u00e0ng Khu\u1ea5t Kh\u1ea5t, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110o\u1ea1n M\u1ed9c L\u0129nh.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u00e0 Th\u00e1i \u0110\u0129nh cho qu\u00e2n do th\u00e1m nghi\u00eam ng\u1eb7t, bi\u1ebft L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 s\u1eafp x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu. V\u00ec \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, d\u00f9 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n; c\u00f2n Nhu Vi\u1ec5n th\u00e0nh y\u1ebfu k\u00e9m, b\u00e8n l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 \u0110\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc \u0111em qu\u00e2n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn gi\u1eef. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0o th\u00e0nh l\u00e1nh n\u1ea1n, c\u1ea5m c\u00e1c tr\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao chi\u1ebfn.\r\n\r\nL\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 \u0111em m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 bao v\u00e2y \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh ba ng\u00e0y, Phi\u00ean quan Tri\u1ec7u Minh c\u00f9ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh lui. L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p b\u1ea1c, \u0111\u1ed9i m\u0169 n\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u[footnote] 'Kho\u1ea3' nguy\u00ean l\u00e0 'trung', theo \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n 'Tr\u1ecb B\u00ecnh T\u00e2y H\u1ea1 Nhi\u1ec5u Bi\u00ean' s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Th\u00e1i \u0110\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn cung th\u1ee7 m\u1ea1nh b\u1ed1 tr\u00ed ngo\u00e0i h\u00e0o, b\u1eafn t\u00ean xu\u1ed1ng, xuy\u00ean th\u1ee7ng c\u1ea3 \u00e1o gi\u00e1p n\u1eb7ng, L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 tr\u00fang t\u00ean b\u1ecf ch\u1ea1y. Qu\u00e2n H\u1ea1 chuy\u1ec3n sang \u0111\u00e1nh Nhu Vi\u1ec5n, Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc chi\u00eau m\u1ed9 ba ngh\u00ecn d\u0169ng s\u0129 \u0111\u00eam ra qu\u1ea5y r\u1ed1i doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kinh h\u00e3i tan v\u1ee1. Vua sai Trung s\u1ee9 mang chi\u1ebfu th\u01b0 ban cho Th\u00e1i \u0110\u0129nh \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i.\r\n\r\nL\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf Kim Thang, huy\u00eanh hoang s\u1ebd t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd x\u1ea5c x\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f2i ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u1ec5 v\u1eadt h\u00e0ng n\u0103m r\u1ed3i m\u1edbi l\u1ea1i t\u1ea5n c\u00f4ng \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh.\r\n\r\nKinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 Phu Di\u00ean l\u00e0 L\u1ee5c S\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quen th\u00f3i nhu nh\u01b0\u1ee3c, n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi d\u00e1m ngang ng\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u00f4i ch\u00fat, th\u00ec uy qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> B\u00e8n ng\u1eebng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ee5a h\u00e0ng n\u0103m, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u h\u1ecfi l\u00fd do.\r\n\r\nVua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"V\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ee5c S\u00e2n b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u1eeb H\u1ef1u Ch\u00e2u. Qu\u1ea3 nhi\u00ean L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 r\u1ea5t hoang mang, l\u1ea3ng v\u1ea3ng ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m n\u1eefa. L\u1ea1i v\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a, tham c\u1ee7a c\u1ea3i ban t\u1eb7ng, n\u00ean b\u00e1o r\u1eb1ng quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed9ng binh, s\u1eafp tr\u1ecb t\u1ed9i h\u1ecd. <i>(\u300aT\u1ee5c C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b ghi vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o gi\u1eefa th\u00e1ng t\u01b0.)<\/i>\r\n\r\n[50] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y khu m\u1ed9 c\u1ee7a huy\u1ec7n qu\u00e2n Ti\u00ean Du l\u00e0 Nh\u00e2m th\u1ecb l\u00e0m v\u01b0\u1eddn, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u1ec5 vi\u1ec7n.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, sai T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 H\u00e0 Th\u1ee9 C\u00f4ng mang chi\u1ebfu ban cho H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9, h\u1ecfi l\u00fd do x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ng\u1eebng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ee5a h\u00e0ng n\u0103m. L\u1ee5c S\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u1ea7n thu\u1eadn r\u1ed3i, chi b\u1eb1ng ban cho y ph\u1ee5c theo m\u00f9a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu h\u1ecfi han, ch\u00fang \u1eaft c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai Th\u1ee9 C\u00f4ng \u0111i, gi\u1eb7c nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o, ho\u1eb7c nghi ng\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ee3 m\u00ecnh, th\u00ec ch\u01b0a ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c ngay.\"<\/i> Kh\u00f4ng nghe theo.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n Chu M\u1ea1nh D\u01b0\u01a1ng ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng. Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean lo l\u1eafng qu\u00ean \u0103n m\u1ea5t ng\u1ee7, Vua t\u1ef1 vi\u1ebft chi\u1ebfu an \u1ee7i r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm b\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 nhi\u1ec1u r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu hai ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ebfn Nh\u0129 Anh gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc. L\u00fac n\u00e0y Vua \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfe, nh\u01b0ng c\u00e1c quan g\u1ea7n g\u0169i ch\u01b0a bi\u1ebft, do \u0111\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed D\u0129nh V\u01b0\u01a1ng d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1ec9nh c\u1ea7u, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf th\u1ea5y s\u0129 t\u1eed l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec l\u01b0\u1eddi h\u1ecdc, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed k\u1ecbp th\u1eddi, n\u00ean ban l\u1ec7nh thi hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. Nh\u01b0ng t\u1eeb khi thay \u0111\u1ed5i ph\u00e9p thi, t\u1ec7 n\u1ea1n ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, t\u1ea1i sao? Danh s\u00e1ch tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf l\u00e0ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn n\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, danh s\u00e1ch thi h\u1ed9i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3. Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nay l\u1ec7nh cho L\u1ec5 b\u1ed9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c thi, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn trong thi h\u01b0\u01a1ng, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc khi thi hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, l\u1ea5y ba ph\u1ea7n trong b\u1ed1n ph\u1ea7n.\"<\/i> L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh s\u00e1ch ti\u1ebfn s\u0129[footnote] L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129 'danh' nguy\u00ean l\u00e0 'tri\u1ec7u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.[\/footnote] l\u1ea5y 300 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ee9c, c\u00e1c khoa minh kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129. B\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p: T\u1eeb \u0111\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng t\u0103ng m\u00e0 vi\u1ec7c thi c\u1eed ch\u1eadm l\u1ea1i, s\u0129 t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, quan l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n h\u00e0. Nay b\u1ecf \u0111i.\r\n\r\n[55] \u0110\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y duy\u00ean bi\u00ean ki\u00eam quy\u1ec1n ph\u00e1n V\u1ecb ch\u00e2u. Qu\u1ef3 kh\u1ea9n thi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c thi\u00eam th\u01b0, Vua n\u00f3i: <i>\"Ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n phong khanh l\u00e0m Tuy\u00ean huy s\u1ee9, nh\u01b0ng s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i cho l\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c, n\u00ean ch\u1ec9 nh\u1eadn ch\u1ee9c Khu m\u1eadt.\"<\/i> Vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi ra tr\u1ea5n nh\u1eadm v\u1edbi quy\u1ec1n h\u1ea1n l\u1edbn, t\u1eeb L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u1ea5y ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 quy\u1ec1n tri Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, v\u1ec1 sau c\u00e1c ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m kh\u00f4ng ai ra tr\u1ea5n nh\u1eadm phi\u00ean tr\u1ea5n, \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 ra tr\u1ea5n nh\u1eadm.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c ch\u1ee9c qu\u00e1n c\u00e1c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ee5t l\u1ed9i g\u00e2y tai h\u1ecda, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, t\u1ea1i sao v\u1eady?\"<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i qu\u00e1 h\u1eb9p, \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i hi\u1ec7n nay. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi H\u00e0n K\u1ef3 nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i h\u1eb9p? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 trung th\u01b0 t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec h\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1eeb khi Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 H\u00e0n K\u1ef3 n\u1eafm quy\u1ec1n, trong h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, t\u1eeb c\u00e1c gi\u00e1m ty b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan trong t\u1ec9nh ph\u1ee7, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn r\u1ea5t tinh t\u1ebf, th\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, so v\u1edbi nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean l\u1ea1i gi\u1ecfi v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, h\u00ecnh ph\u00e1p, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ea7n n\u00f3i con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i h\u1eb9p, l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 ch\u1ee9c qu\u00e1n c\u00e1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"Th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"Ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1eeb hai ch\u1ebf tuy\u1ec3n l\u00ean hai ph\u1ee7, t\u1eeb ba qu\u00e1n tuy\u1ec3n l\u00ean hai ch\u1ebf. Nh\u01b0 v\u1eady, ba qu\u00e1n l\u00e0 n\u01a1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ee5 t\u00e1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ba qu\u00e1n c\u00f3 ba con \u0111\u01b0\u1eddng, nay b\u1ecbt m\u1ea5t hai, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 qu\u00e1 h\u1eb9p.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"Ba con \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 g\u00ec?\"<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u00e1p: <i>\"M\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ed7 cao trong khoa thi ti\u1ebfn s\u0129; hai l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed; ba l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 t\u1eeb h\u1ea1ng n\u0103m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ph\u1ee5 t\u00e1. Nay ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u, hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, c\u00f2n t\u1eeb h\u1ea1ng hai tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed n\u1eefa, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed7 cao \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecbt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u1eed, nay ch\u1ec9 cho ghi t\u00ean, \u0111\u1ee3i khi qu\u00e1n c\u00e1c thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed, m\u00e0 qu\u00e1n c\u00e1c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng bao gi\u1edd thi\u1ebfu, n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 ng\u00e0y th\u1eed, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed l\u1ea1i b\u1ecb b\u1ecbt. Ch\u1ec9 c\u00f2n con \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i qu\u00e1 h\u1eb9p. Theo quy ch\u1ebf m\u1edbi, \u0111\u1eb7t t\u00e1m ch\u1ee9c bi\u00ean hi\u1ec7u quan, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n, qua b\u1ea3y n\u0103m m\u1edbi t\u1eeb hi\u1ec7u kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u00ed, ngo\u00e0i ra ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng t\u00e1m ch\u1ee9c n\u00e0y n\u00ean gi\u1eef nguy\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c kh\u00e1c n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 trung th\u01b0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i.\"<\/i>\r\n\r\nVua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0 n\u01a1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y mu\u1ed1n ch\u1ecdn v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai, c\u00e1c khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm m\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm, d\u00f9 l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh hay con nh\u00e0 danh gia c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1nh, Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng[footnote] Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, ch\u1eef 't\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung.[\/footnote].\"<\/i>\r\n\r\nDo \u0111\u00f3, H\u00e0n K\u1ef3, T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Tri\u1ec7u Kh\u00e1i ti\u1ebfn c\u1eed Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh, H\u1ea1 \u1ef6 <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai)<\/i>, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ea7n, Di\u1ec7p Qu\u00e2n, L\u01b0u Ban <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 t\u00e1m)<\/i>, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, H\u1ed3 T\u00f4ng D\u0169, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng D\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng Gi\u1edbi <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 s\u00e1u)<\/i>, T\u00f4 Chuy\u1ebft, An \u0110\u00e0o <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 t\u00e1m)<\/i>, B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh, Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng, Tr\u1ea7n M\u1ee5c, L\u00fd Thanh Th\u1ea7n <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 t\u01b0)<\/i>, Chu S\u01a1 B\u00ecnh, Ho\u00e0ng L\u00ed, L\u01b0u Ch\u00ed, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, Vua \u0111\u1ec1u cho tri\u1ec7u th\u1eed.\r\n\r\nH\u00e0n K\u1ef3 cho r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 kh\u00f3, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 giao cho c\u00e1c khanh ti\u1ebfn c\u1eed, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec lo g\u00ec nhi\u1ec1u?\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec7u Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh, quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Thi\u1ec3m T\u00e2y h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0111\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i sau th\u1eed.\r\n\r\nDi\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ec1; Ph\u1ea7n l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng; Qu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Thanh Th\u1ea7n[footnote] Con c\u1ee7a Thanh Th\u1ea7n, ch\u1eef 'thanh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Thanh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 295, truy\u1ec7n Di\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]; \u0110\u00f4n l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1ee3ng; T\u00f4ng D\u0169 l\u00e0 em c\u1ee7a H\u1ed3 T\u00fac; T\u1ed3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110an D\u01b0\u01a1ng; Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam Khang; C\u00f4ng D\u1ee5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Nguy\u00ean; Chuy\u1ebft l\u00e0 em c\u1ee7a T\u00f4 T\u1ee5ng; \u0110\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong; T\u00f4ng M\u1ea1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n T\u1ec9nh; \u0110\u1ed3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ee7 \u0110i\u1ec1n; M\u1ee5c l\u00e0 em c\u1ee7a Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng; S\u01a1 B\u00ecnh l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Chu Ngang; L\u00ed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec7u V\u0169; Ch\u00ed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i.\r\n\r\n<i>(\u300aChu s\u1eed\u300b truy\u1ec7n \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho H\u00e0n K\u1ef3, T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Tri\u1ec7u Kh\u00e1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi \u300aM\u1eb7c s\u1eed\u300b v\u00e0 ch\u1ed7 n\u00e0y n\u00f3i hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. L\u01b0u Ban vi\u1ebft minh ch\u00ed cho m\u1ed9 Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng n\u00f3i: V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c ti\u1ebfn c\u1eed \u0110\u1ed3ng n\u00ean \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, tri\u1ec7u th\u1eed, nh\u01b0ng Ph\u00fa B\u1eadt gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Nh\u1eef Ch\u00e2u, xin \u0110\u1ed3ng l\u00e0m t\u00f2ng s\u1ef1, \u0111\u1ee3i khi kh\u1ea3o h\u1ea1ch xong s\u1ebd tri\u1ec7u th\u1eed. Khi Ph\u00fa B\u1eadt v\u1ec1, ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1eed[footnote] Ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1eed, hai ch\u1eef 'ch\u1ea5p ch\u00ednh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung.[\/footnote], b\u1ed5 l\u00e0m hi\u1ec7u kh\u00e1m qu\u00e1n c\u00e1c. Kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac \u0111\u00f3 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng.)<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ea7u n\u0103m sau, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ec3 Can \u01afng L\u1ecbch V\u0103n V\u0169 Th\u00e1nh Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf[footnote]Th\u1ec3 Can \u01afng L\u1ecbch V\u0103n V\u0169 Th\u00e1nh Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ch\u1eef '\u01afng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u1ee8ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 13, k\u1ef7 Anh T\u00f4ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho, nh\u01b0ng sau n\u0103m l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[58] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Tri\u1ec7u Minh, ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u1ee7a quan phi\u00ean ch\u00e2u Kh\u00e1nh, N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Thu\u1eadn, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u1edf th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn. B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 quan phi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng t\u00f9y theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn, Vua tri\u1ec7u T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0u K\u1ef7 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, K\u1ef7 n\u00f3i: <i>\"Th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a tr\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, ch\u1ec9 s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 v\u00e0 Tri\u1ec7u Minh m\u01b0u m\u1eb9o m\u00e0 th\u00f4i!\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Con c\u1ee7a Tri\u1ec7u Minh phi ng\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh, su\u00fdt b\u1ecb b\u1eaft, khanh \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecbch th\u1eadt l\u00e0 th\u1ea7n k\u1ef3.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, \u0111\u01b0a c\u00f4ng ch\u00faa T\u1eeb Qu\u1ed1c v\u1ec1 nh\u00e0 h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed D\u0129nh V\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, chi\u1ebfu cho ho\u00e0ng h\u1eadu ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1.\r\n\r\n[61] T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u: <i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 coi tr\u1eddi l\u00e0 cha, \u0111\u1ea5t l\u00e0 m\u1eb9, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n d\u00e2n, k\u00ednh c\u1ea9n v\u1edbi qu\u1ef7 th\u1ea7n, lo s\u1ee3 tai d\u1ecb, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u ph\u00fac l\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb khi c\u00f3 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nay. Tr\u1eddi tuy cao xa, nh\u01b0ng tai m\u1eaft r\u1ea5t g\u1ea7n, s\u1edbm t\u1ed1i kh\u00f4ng r\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, thu\u1eadn theo th\u00ec l\u00e0nh, ngh\u1ecbch l\u1ea1i th\u00ec d\u1eef, \u1ee9ng nghi\u1ec7m nh\u01b0 b\u00f3ng theo h\u00ecnh, ti\u1ebfng vang theo ti\u1ebfng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong \u300aThi\u300b, \u300aTh\u01b0\u300b, v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng bi\u1ebft[footnote]h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng bi\u1ebft: ch\u1eef 'nhi\u00ean' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nhi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang \u00d4n Qu\u1ed1c V\u0103n Ch\u00ednh T\u01b0 M\u00e3 C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 35, \u300aTh\u1ec9nh B\u1ea5t Th\u1ee5 T\u00f4n Hi\u1ec7u Tr\u00e1t T\u1eed\u300b m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 s\u1eafc u \u00e1m, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3m \u0111en; gi\u00f3 l\u1edbn ban ng\u00e0y t\u1ed1i s\u1ea7m; m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u1ea5m kh\u00f4ng c\u00f3 b\u0103ng; n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng l\u1ee5t l\u1edbn, nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb cu\u1ed1n tr\u00f4i. \u0110\u1ebfn n\u0103m nay, tai d\u1ecb c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng, \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1[footnote]\u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1: nguy\u00ean l\u00e0 'thi\u00ean tai', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], s\u00e1ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, li\u00ean t\u1ee5c m\u1ea5y th\u00e1ng m\u1edbi t\u1eaft; ch\u00e2u ch\u1ea5u bay ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng; m\u1eb7t tr\u1eddi b\u1ecb che khu\u1ea5t. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u00f9a h\u00e8 thu thi\u1ebfu m\u01b0a, l\u00faa kh\u00f4ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00faa m\u1ea1ch ch\u01b0a gieo tr\u1ed3ng, ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb con lo s\u1ee3, l\u01b0u l\u1ea1c \u0111\u1ea7y \u0111\u01b0\u1eddng; gi\u1eb7c T\u00e2y Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m trong n\u01b0\u1edbc, bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a y\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>Trong l\u00fac n\u00e0y, qu\u1ea7n th\u1ea7n n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o b\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh s\u1ee3 thi\u00ean m\u1ec7nh, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang, ki\u1ec1m ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n, khi\u00eam t\u1ed1n gi\u1ea3n d\u1ecb, t\u00ecm ki\u1ebfm l\u1eddi hay, \u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh[footnote]\u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh: b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft '\u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh'.[\/footnote]. Th\u1ebf m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean, kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u00fd, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i cho r\u1eb1ng sao c\u1ea3nh tinh l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, s\u1ebd c\u00f2n c\u00f3 ph\u00fac. Nay l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb n\u1ecbnh th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi, xin t\u00f4n th\u00eam hi\u1ec7u, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i tr\u1eddi cao, b\u1ecbp b\u1ee3m b\u1ed1n bi\u1ec3n[footnote]b\u1ecbp b\u1ee3m b\u1ed1n bi\u1ec3n: 'b\u1ed1n bi\u1ec3n', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'trong n\u01b0\u1edbc'.[\/footnote], c\u00f2n g\u00ec t\u1ec7 h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa! Khi\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf qu\u1ef7 th\u1ea7n t\u1ee9c gi\u1eadn, kh\u00f4ng vui. T\u1eeb khi d\u00e2ng bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn nay, b\u1ec7 h\u1ea1 m\u1eafc b\u1ec7nh n\u00e0y, l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a kh\u1ecfi, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n xu n\u1ecbnh, b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e1 kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9 m\u00e0 suy ngh\u0129 s\u00e2u xa sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n kh\u00f4ng k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng, li\u1ec1u ch\u1ebft d\u00e2ng l\u1eddi, mong b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 \u00fd ng\u0103n c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng bi\u1ec3u c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, t\u1eeb ch\u1ed1i t\u00f4n hi\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn, l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh. Tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, t\u00ecm c\u00e1ch th\u1edd tr\u1eddi nu\u00f4i d\u00e2n, chuy\u1ec3n h\u1ecda th\u00e0nh ph\u00fac. \u0110\u1ee3i khi th\u00e1nh th\u1ec3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh, ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00f4ng su\u1ed1t, m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi vui v\u1ebb, r\u1ed3i m\u1edbi t\u00f4n x\u01b0ng hi\u1ec7u \u0111\u1eb9p, c\u00f3 mu\u1ed9n g\u00ec \u0111\u00e2u? Nh\u01b0 v\u1eady may ra th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ngu\u00f4i gi\u1eadn, ph\u00fac l\u1ed9c \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u, th\u00e1nh th\u1ec3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n thu\u1ed1c m\u00e0 kh\u1ecfi, qu\u1ea7n th\u1ea7n tr\u0103m h\u1ecd, ai ch\u1eb3ng vui m\u1eebng. Hu\u1ed1ng chi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 giao, t\u1eeb ch\u1ed1i t\u00f4n hi\u1ec7u, thi\u00ean h\u1ea1 khen ng\u1ee3i \u0111\u1ee9c l\u1edbn, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a th\u00f4i. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 b\u1ecf h\u01b0 danh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c danh, b\u1ecf h\u01b0 m\u1ef9 m\u00e0 l\u1ea5y th\u1ef1c m\u1ef9, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec cho b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e2u.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n mang \u01a1n n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh, th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eang n\u00f3i, v\u00e0o th\u00ec c\u00fai \u0111\u1ea7u v\u00e1i l\u1ea1y, xin th\u00eam hi\u1ec7u l\u1edbn, ra th\u00ec \u0111\u1ee9ng t\u1ee5m n\u0103m t\u1ee5m ba, trong b\u1ee5ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean[footnote]cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean: ch\u1eef 'k\u1ef3' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 th\u00eam.[\/footnote], th\u1ea7n r\u1ea5t \u0111au l\u00f2ng. V\u00ec v\u1eady d\u00e1m li\u1ec1u m\u1ea1ng d\u00e2ng l\u1eddi ngu mu\u1ed9i, mong b\u1eadc th\u00e1nh minh xem x\u00e9t.\"<\/i> Kh\u00f4ng nghe theo.\r\n\r\n[62] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn, Vua h\u1ecfi hai ph\u1ee7 k\u1ebf s\u00e1ch s\u1ebd l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u00e0n K\u1ef3 xin t\u1ea1m gi\u1eef l\u1ea1i l\u1ec5 v\u1eadt h\u00e0ng n\u0103m, sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch h\u1ecfi. Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ebd l\u1edbn l\u1eafm.\"<\/i> R\u1ed3i d\u1eabn chuy\u1ec7n th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf B\u1ea3o Nguy\u00ean, Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng \u00fd Vua. K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"Nh\u00e0 binh ph\u1ea3i x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f4i b\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y nay h\u01a1n h\u1eb3n ng\u00e0y x\u01b0a. Hu\u1ed1ng chi L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 l\u00e0 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 so v\u1edbi Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c? H\u1ecfi t\u1ed9i n\u00f3 \u1eaft n\u00f3 ph\u1ea3i ph\u1ee5c.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghe theo k\u1ebf c\u1ee7a H\u00e0n K\u1ef3, sai H\u00e0 Th\u1ee9 C\u00f4ng \u0111i s\u1ee9. Tan tri\u1ec1u, hai ph\u1ee7 v\u00ec b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec1u b\u00e0n ri\u00eang v\u1edbi nhau. Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau: <i>\"H\u1eafn t\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u1ecbch, h\u00e3y xem h\u1eafn bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o.\"<\/i>\r\n\r\nH\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau, Th\u1ee9 C\u00f4ng v\u1ec1, d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9. Vua \u0111ang \u1ed1m n\u1eb1m, c\u00e1c quan v\u00e0o th\u0103m h\u1ecfi xong, K\u1ef3 g\u00f5 v\u00e0o long s\u00e0ng h\u1ecfi: <i>\"L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u01b0a?\"<\/i> Vua g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng nh\u00ecn K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi khanh \u0111o\u00e1n.\"<\/i>\r\n\r\nBi\u1ec3u c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 tuy n\u00f3i <i>\"\u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, d\u00e1m tr\u00e1i l\u1eddi th\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc\"<\/i>, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1eddi l\u1ebd quanh co, \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi. B\u00e8n l\u1ea1i ban chi\u1ebfu tr\u00e1ch h\u1ecfi, b\u1ea3o ph\u1ea3i c\u1eed s\u1ee9 ri\u00eang d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1, n\u00f3i r\u00f5 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n l\u00ednh, x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau; c\u00e1c v\u00f9ng Phu Di\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Kinh Nguy\u00ean, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb l\u00e2u thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00e0 H\u00e1n, c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c T\u00e2y Phi\u00ean thu\u1eadn theo nh\u00e0 H\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00e0 \u00e9p bu\u1ed9c h\u1ecd quy ph\u1ee5c; nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch b\u1ecf tr\u1ed1n trong c\u00f5i nh\u00e0 H\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau n\u1ea1p, n\u1ebfu tr\u00e1i \u01b0\u1edbc n\u00e0y[footnote] N\u1ebfu tr\u00e1i \u01b0\u1edbc n\u00e0y 'tr\u00e1i' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u00ecm', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], t\u1ee9c l\u00e0 tuy\u1ec7t giao, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec tu\u00e2n theo chi\u1ebfu th\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. \u00c2n l\u1ec5 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[63] Th\u00e1ng 12, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 u\u1ed1ng thu\u1ed1c l\u00e2u ng\u00e0y, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh L\u01b0u T\u01b0\u1eddng d\u00e2ng t\u1ea5u xin l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, Vua kh\u00f4ng vui, b\u1ecf qua t\u1edd t\u1ea5u.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe r\u1ed3i lui ra, D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi c\u1eeda ph\u00f2ng ng\u1ee7, v\u1ebb m\u1eb7t lo l\u1eafng, quay l\u1ea1i h\u1ecfi H\u00e0n K\u1ef3: <i>\"L\u00e0m sao \u0111\u00e2y?\"<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>\"Xin \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1eebng r\u1eddi xa b\u00ean c\u1ea1nh b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi con.\"<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00f3.\"<\/i> D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng ch\u1ee3t hi\u1ec3u r\u1ed3i \u0111i. Vua t\u1eeb khi m\u1eafc b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ra gi\u1ea5y.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, b\u1ec7nh Vua c\u00e0ng n\u1eb7ng, c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ecfi th\u0103m xong, H\u00e0n K\u1ef3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng ra tri\u1ec1u, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo l\u1eafng, n\u00ean s\u1edbm l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> Vua g\u1eadt \u0111\u1ea7u, H\u00e0n K\u1ef3 xin Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft ch\u1ec9 d\u1ee5, Vua b\u00e8n vi\u1ebft: <i>\"L\u1eadp \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.\"<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"Ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng, xin b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 tay vi\u1ebft th\u00eam.\"<\/i> Vua l\u1ea1i vi\u1ebft th\u00eam ph\u00eda sau: <i>\"D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng H\u00fac.\"<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 li\u1ec1n tri\u1ec7u N\u1ed9i th\u1ecb Cao C\u01b0 Gi\u1ea3n trao t\u1edd chi\u1ebfu, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 so\u1ea1n chi\u1ebfu.\r\n\r\nH\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng nh\u1eadn m\u1ec7nh, Vua d\u1ef1a v\u00e0o b\u00e0n vi\u1ebft v\u00e0i ch\u1eef, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng hi\u1ec3u, Vua l\u1ea5y tay ch\u1ec9 l\u00ean b\u00e0n, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh b\u00e8n xin \u0111\u01b0a b\u00fat \u0111\u1ec3 Vua vi\u1ebft l\u1ec7nh, Vua vi\u1ebft: <i>\"Ng\u00e0y mai ban chi\u1ebfu, l\u1eadp m\u1ed7 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed\"<\/i> m\u01b0\u1eddi ch\u1eef, t\u00ean vi\u1ebft kh\u00f4ng r\u00f5, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i xin \u0111\u01b0a b\u00fat, Vua vi\u1ebft th\u00eam hai ch\u1eef <i>\"D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng\"<\/i>, r\u1ed3i vi\u1ebft ba ch\u1eef <i>\"\u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng\"<\/i>, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh lui ra so\u1ea1n chi\u1ebfu.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1eadp ho\u00e0ng t\u1eed D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng H\u00fac l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. Vua \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n m\u00e0 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed[footnote]Vua \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n m\u00e0 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u1eef 'ngh\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u00e2n \u0111\u00f3 r\u01a1i l\u1ec7[footnote]Nh\u00e2n \u0111\u00f3 r\u01a1i l\u1ec7, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote]. V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c lui ra n\u00f3i v\u1edbi H\u00e0n K\u1ef3 r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ea5y s\u1eafc m\u1eb7t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng? \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y trong \u0111\u1eddi, d\u00f9 l\u00e0 cha con c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00fac \u0111\u1ed9ng.\"<\/i> K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i> Ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nghe m\u1ec7nh, t\u1eeb ch\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng l\u00e2u l\u1eafm.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1ea1i x\u00e1, ban th\u01b0\u1edfng cho con trai c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha m\u1ed9t t\u01b0\u1edbc hu\u00e2n.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng sang n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y 19 th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed[footnote]Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u1eef 'th\u00e1i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n v\u0103n s\u00e1ch, Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt vi\u1ebft s\u00e1ch, Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u vi\u1ebft b\u1ea3o.\r\n\r\n[68] N\u0103m \u0111\u00f3, s\u1ed1 h\u1ed9 l\u00e0 1.291.721, s\u1ed1 \u0111inh l\u00e0 2.909.185. Thu\u1ebf h\u1ea1 thu l\u00e0 2.042.170 th\u1ea1ch, v\u00ec thi\u00ean tai m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf 2.102.746 th\u1ea1ch. X\u1eed t\u1eed h\u00ecnh 1.832 ng\u01b0\u1eddi.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Vua Anh T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n m\u00f9ng m\u1ed9t, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u00f4n Mi\u1ec5n t\u1eeb ch\u1ee9c \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m t\u01b0\u1edbng tr\u1ea5n th\u1ee7 Phu Di\u00ean, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec m\u1ea5t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i. \u0110\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Uy M\u1eabn.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n l\u00e0m quan n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c, c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, \u00edt khi s\u1ee3 h\u00e3i. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng th\u00edch \u0103n ch\u01a1i v\u00e0 ham m\u00ea n\u1eef s\u1eafc, n\u00ean gi\u1eefa ch\u1eebng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 Bi\u00ean th\u1ecb, ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a [Bi\u00ean] T\u00fac, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00ednh hung h\u0103ng v\u00e0 ghen tu\u00f4ng. <i>(Vi\u1ec7c ban th\u1ee5y hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, th\u00e1ng 5 n\u0103m ngo\u00e1i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u00e0 Trung chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Mi\u1ebfu th\u1edd B\u1ed9c An \u00dd V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, c\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng T\u00f4ng Ph\u00e1c ch\u01b0a h\u1ebft tang. Xin t\u1ea1m \u0111\u1ec3 c\u00e1c em trong cung thay m\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec5, c\u00f2n b\u00e0i ch\u00fac v\u0103n th\u00ec giao cho Gi\u00e1o th\u1ee5 so\u1ea1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Ph\u00f9ng Kinh so\u1ea1n b\u00e0i ch\u00fac v\u0103n, Kinh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee9c, xin giao xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n b\u1ea1c. L\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf m\u1ed7 c\u1ea9n th\u1eadn sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu th\u00e2n ph\u1ee5 B\u1ed9c An \u00dd V\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Vua ban chi\u1ebfu cho con ch\u00e1u c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng lo vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[3] Vua t\u1eebng h\u1ecfi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c x\u01b0ng <i>&#8220;th\u00e2n&#8221;<\/i> v\u1edbi Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng V\u01b0\u01a1ng L\u1ea1p, L\u1ea1p cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng t\u1eebng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi khanh r\u1ea5t h\u1eadu, c\u0169ng n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady ch\u0103ng?&#8221;<\/i> L\u1ea1p \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u01a1ng ban \u01a1n h\u1eadu, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00f9ng danh hi\u1ec7u tr\u00e1i l\u1ec5 \u0111\u1ec3 g\u1ecdi v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch b\u00e1o \u0111\u00e1p v\u1eady.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n xem l\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 2.)<\/i><\/p>\n<p>[4] M\u1eadt Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri \u0110\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh ty s\u1ef1. T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u0111ang \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9 \u0111\u1ebb, n\u1ed5i ti\u1ebfng hi\u1ebfu th\u1ea3o, xin ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t ri\u00eang \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 c\u00fang t\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m, sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh. <i>(Vi\u1ec7c ho\u00e0ng th\u1ea5t ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t ri\u00eang ch\u00f4n m\u1eb9 \u0111\u1ebb s\u1ebd c\u00f3 ng\u00e0y th\u00e1ng c\u1ee5 th\u1ec3, nay ghi ch\u00e9p k\u00e8m theo.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban cho C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 B\u00ed 100 t\u1ea5m l\u1ee5a. B\u00ed d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aChu D\u1ecbch Tinh Ngh\u0129a\u300b v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u00ed gi\u00e0 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecf h\u1ecdc, ngh\u00e8o m\u00e0 gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, \u0111\u00e1ng khen.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n<p>[6] Ban t\u1eb7ng \u00e1o t\u00eda cho nh\u00e0 s\u01b0 Ho\u00e0i B\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea7u phao \u1edf ph\u1ee7 H\u00e0 Trung d\u00f9ng t\u00e1m con tr\u00e2u s\u1eaft \u0111\u1ec3 gi\u1eef, m\u1ed7i con tr\u00e2u n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n c\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u00e2ng cao l\u00e0m \u0111\u1ee9t c\u1ea7u, tr\u00e2u s\u1eaft ch\u00ecm xu\u1ed1ng s\u00f4ng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1edbt l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, Ho\u00e0i B\u00ednh d\u00f9ng hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn ch\u1edf \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, k\u1eb9p con tr\u00e2u v\u00e0o gi\u1eefa, d\u00f9ng c\u00e2y l\u1edbn l\u00e0m \u0111\u00f2n b\u1ea9y, m\u00f3c v\u00e0o con tr\u00e2u, t\u1eeb t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea5t ra<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea5t ra, ch\u1eef 'k\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1774-1\" href=\"#footnote-1774-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, thuy\u1ec1n n\u1ed5i l\u00ean v\u00e0 con tr\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbt l\u00ean. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n<p>[7] C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, T\u1eadp Hi\u1ec1n Tu so\u1ea1n L\u1ee5c S\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Binh b\u1ed9 Lang trung, \u0110\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Phu Di\u00ean l\u1ed9, Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 ki\u00eam Tri Di\u00ean ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[8] Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u1ee9c ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed cho Cao S\u0129 L\u00e2m, em trai c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, gi\u1eef ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban. S\u0129 L\u00e2m l\u00e0 con nh\u00e0 t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 th\u00edch h\u1ecdc h\u00e0nh. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eebng d\u1ea1y b\u1ea3o \u00f4ng b\u1ed1n ch\u1eef <i>&#8220;C\u1ea9n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt&#8221;<\/i> v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb quan t\u1ed1t.&#8221;<\/i> M\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n th\u0103ng ch\u1ee9c cho \u00f4ng, Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i. Sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, m\u1edbi truy t\u1eb7ng. N\u0103m sau l\u1ea1i truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng, gi\u1eef ch\u1ee9c D\u1ef1c thi\u1ec7n ph\u1ee7 D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng tu Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u1ebf c\u00e1o, Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n ki\u00eam Ph\u00e1n T\u01b0 N\u00f4ng t\u1ef1. Khi \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i v\u1edbi D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng: <i>&#8220;D\u1ef1c thi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, ch\u00e2n ch\u1ea5t, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Gi\u00e1n quan.&#8221;<\/i> D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[10] Kim b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng Ph\u00f3 Bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n. Ph\u00f3 Bi\u1ec7n b\u00e0n v\u1ec1 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u1ee7a B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng, h\u1ee3p \u00fd v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c nhanh ch\u00f3ng. <em>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u00f3 Bi\u1ec7n ch\u00e9p r\u1eb1ng, \u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: &#8220;N\u1ed7i lo b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng gian t\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Ph\u00fa B\u1eadt c\u00f3 kh\u00ed ch\u1ea5t c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i.&#8221; C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/em><\/p>\n<p>[11] \u0110\u1ed9 chi Lang trung V\u01b0\u01a1ng T\u1eafc Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n, sung ch\u1ee9c D\u1ef1c thi\u1ec7n ph\u1ee7 D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng, l\u1ec7nh cho \u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m hai ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh Ho\u00e0ng t\u1eed.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua sai Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng T\u01b0 M\u00e3 Quang bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch ghi ch\u00e9p s\u1ef1 t\u00edch c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n th\u1ea7n qua c\u00e1c \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u01b0 M\u00e3 Quang b\u00e8n d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u1ebfn nay, th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc qua c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eed, th\u1ea5y r\u1eb1ng th\u1ec3 k\u1ef7 truy\u1ec7n ch\u1eef ngh\u0129a qu\u00e1 nhi\u1ec1u, d\u00f9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean h\u1ecdc \u1edf n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh c\u0169ng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi b\u1ec7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00f3 v\u1ea1n vi\u1ec7c, n\u1ebfu mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi th\u00e0nh b\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c m\u00ecnh, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n bi\u00ean so\u1ea1n m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch t\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, ngo\u00e0i ch\u00ednh s\u1eed c\u00f2n tham kh\u1ea3o th\u00eam c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c, ghi ch\u00e9p nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, vui bu\u1ed3n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec1u \u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng n\u00ean bi\u1ebft, theo th\u1ec3 bi\u00ean ni\u00ean nh\u01b0 \u300aT\u1ea3 th\u1ecb Xu\u00e2n Thu truy\u1ec7n\u300b, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u300aTh\u00f4ng Ch\u00ed\u300b, c\u00f2n nh\u1eefng l\u1eddi v\u0103n r\u01b0\u1eddm r\u00e0 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecf h\u1ebft, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c xem \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c thu nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i r\u1ed9ng r\u00e3i. Th\u1ea7n ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, s\u1ee9c l\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u00ed m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n t\u1eebng d\u00e2ng l\u00ean 8 quy\u1ec3n vi\u1ebft v\u1ec1 th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 xem qua. Nay ti\u1ebfp chi\u1ebfu ch\u1ec9, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n th\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, hay bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch kh\u00e1c? N\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, th\u1ea7n xin v\u1eabn l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 \u300aTh\u00f4ng Ch\u00ed\u300b. B\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y xuy\u00ean su\u1ed1t h\u01a1n ng\u00e0n n\u0103m, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y \u00d4ng Nguy\u00ean huy\u1ec7n l\u1ec7nh, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u01b0u Th\u1ee9, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c Gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Tri\u1ec7u Qu\u00e2n T\u00edch \u0111\u1ec1u gi\u1ecfi s\u1eed h\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f9ng th\u1ea7n bi\u00ean so\u1ea1n, \u0111\u1ec3 s\u1edbm ho\u00e0n th\u00e0nh b\u1ed9 s\u00e1ch, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u01a1 s\u00f3t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo, sai ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u00ean so\u1ea1n 8 quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u00e2ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi s\u00e1ch ho\u00e0n th\u00e0nh s\u1ebd ban t\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Qu\u00e2n T\u00edch v\u00ec cha m\u1ea5t n\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ec7nh, Vua b\u00e8n sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, Qu\u1ed1c t\u1eed Gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng L\u01b0u Ban thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>L\u01b0u Th\u1ee9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u00e2n Ch\u00e2u, Qu\u00e2n T\u00edch l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Quy, L\u01b0u Ban l\u00e0 em c\u1ee7a L\u01b0u S\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[13] T\u01b0 kh\u00f4ng tr\u00ed s\u0129 T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng, t\u01b0\u1edbc Tr\u1ecbnh Qu\u1ed1c c\u00f4ng, qua \u0111\u1eddi. Vua \u0111ang v\u00ec tai d\u1ecb m\u00e0 tr\u00e1nh ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, quan h\u1eefu ty t\u00e2u nh\u1ea7m r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng tang, b\u00e8n l\u00e0m hai b\u00e0i v\u0103n t\u1ebf ban cho, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay ki\u00eam Th\u1ecb trung, th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u00ean Hi\u1ebfn. Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft ch\u1eef tri\u1ec7n tr\u00ean bia m\u1ed9 \u00f4ng l\u00e0 <i>&#8220;Trung Quy \u0110\u1ee9c Ph\u1ea1m Chi Bi&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng t\u1eeb khi \u1ee9ng c\u1eed, \u0111\u00e3 c\u00f9ng em l\u00e0 T\u1ed1ng K\u1ef3 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u0103n h\u1ecdc kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u1ecfi th\u01a1 ph\u00fa, c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u1ecdc theo. \u00d4ng r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd em m\u00ecnh, s\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb, kh\u00f4ng ham thanh s\u1eafc, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u0111\u1ebfn gi\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi. \u00d4ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng ph\u00e1p lu\u1eadt, khi \u1edf D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u sai th\u1ee3 l\u00e1t \u0111\u01b0\u1eddng trong ph\u1ee7, l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u cho h\u1ecd, sau bi\u1ebft l\u00e0 l\u1ea5y nh\u1ea7m r\u01b0\u1ee3u c\u00f4ng, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t. Khi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, \u00f4ng nho nh\u00e3, am hi\u1ec3u chuy\u1ec7n c\u0169, t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi n\u1eafm quy\u1ec1n, g\u1eb7p vi\u1ec7c li\u1ec1n ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u00fang sai, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i, \u00f4ng s\u1ed1ng an ph\u1eadn.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng v\u1ed1n t\u00ednh trung h\u1eadu, th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9ng m\u01b0u m\u1eb9o \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i, \u1ef7 v\u00e0o t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec3 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, ta su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m.&#8221;<\/i> Th\u1ea9m M\u1ea1c t\u1eebng l\u00e0m Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u00e2y kh\u00f3 d\u1ec5 cho T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng. Khi T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, con Th\u1ea9m M\u1ea1c b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 gh\u00e9t, mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng T\u1ed1ng H\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e2u \u0111\u00e1ng t\u1ed9i?&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng khen \u00f4ng l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Ng\u00f4 Sung, H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, T\u1eadp Hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9. Vua v\u1ed1n bi\u1ebft ti\u1ebfng Ng\u00f4 Sung, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ecfi th\u0103m \u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2u, nh\u00e2n d\u1ecbp \u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua nh\u1eafc chuy\u1ec7n l\u00fac d\u1ea1y h\u1ecdc, khen ng\u1ee3i \u00f4ng. \u00d4ng \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u1edbi n\u1eeda n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[15] Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u1ecb lang H\u1ed3 T\u00fac nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1ee9c, gi\u1eef ch\u1ee9c L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang, Quan V\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri H\u00e0ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[16] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, Dung Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. Ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Qu\u00e1ch Qu\u1ef3. Khi \u1ea5y, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Thi\u1ec7u T\u1ea5t \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf, so\u1ea1n th\u1ea3o v\u0103n t\u1eeb d\u00e2ng l\u00ean, n\u00f3i r\u1eb1ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 l\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eb7t \u1edf mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, mong gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1o s\u1eafc \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ch\u1ea5p ch\u00ednh b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9. Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 v\u00e0o T\u00e2y ph\u1ee7, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ee5c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ch H\u00e0n K\u1ef3, K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng bi\u1ebft Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 danh v\u1ecdng c\u00f2n nh\u1eb9, nh\u01b0ng theo l\u1ec7 c\u0169, T\u00e2y ph\u1ee7 n\u00ean d\u00f9ng m\u1ed9t v\u00f5 th\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng L\u00fd \u0110oan Nguy\u1ec7n, ta bi\u1ebft \u0110oan Nguy\u1ec7n gian t\u00e0, n\u00ean d\u00f9ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 thay th\u1ebf.&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Vua v\u1ed1n mu\u1ed1n d\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, K\u1ef3 bi\u1ebft Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c m\u00ecnh, b\u00e8n n\u00f3i r\u1eb1ng T\u00e2y ph\u1ee7 l\u00e2u kh\u00f4ng d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n, n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ec7 c\u0169. Vua g\u1ea5p h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ai tr\u1ea3 l\u1eddi, b\u00e8n v\u1ed9i d\u00f9ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3.<\/p>\n<p>Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng, Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n, L\u00e3 C\u1ea3nh d\u00e2ng t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng b\u00e0n r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed5 t\u00f4ng d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n trong xu ph\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ed5 t\u00f4ng tri\u1ec1u xu ph\u1ee7 tham d\u1ee5ng v\u00f5 th\u1ea7n 'Xu ph\u1ee7' nguy\u00ean t\u00e1c 'Khu m\u1eadt ph\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng t\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1774-2\" href=\"#footnote-1774-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, nh\u01b0 T\u00e0o B\u00e2n cha con, M\u00e3 Tri Ti\u1ebft, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, \u0110\u1ecbch Thanh, c\u00f4ng lao \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1 khen ng\u1ee3i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u t\u00e0i x\u1ea3o tr\u00e1, sao \u0111\u00e1ng \u0111\u1ea1i d\u1ee5ng. Vua kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. <i>(X\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y \u300aT\u1ee5c c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 3, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 2<a class=\"footnote\" title=\"\u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 2 'T\u1ed1ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'Chu', c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p 'T\u1ed1ng', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 290 truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 2, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-3\" href=\"#footnote-1774-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qua kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu nguy\u1ec7n nh\u1eadn ch\u1ee9c quan, th\u00ec cho ph\u00e9p x\u00e9t theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, y\u00eau c\u1ea7u trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c t\u01b0 l\u1ee3i<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'l\u1ec7nh' trong c\u00e2u 'l\u1ec7nh nhi\u1ec7m ho\u00e0n v\u00f4 tang t\u01b0 t\u1ed9i', c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 28, m\u1ee5c 3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'kim'.\" id=\"return-footnote-1774-4\" href=\"#footnote-1774-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh t\u1eeb tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, n\u1ebfu c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u0169 ho\u1eb7c hai ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1edbi, th\u00ec cho ph\u00e9p kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u00e0 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'c\u1eed' trong c\u00e2u 'tu\u1ebf c\u1eed tuy\u1ec3n nh\u00e2n sung kinh quan gi\u1ea3' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-5\" href=\"#footnote-1774-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, l\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n ba s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u1ec7nh, L\u1ee5c, Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c quan; n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee7 ba ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, trong th\u1eddi gian t\u1ea1i ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c t\u01b0 l\u1ee3i, ho\u1eb7c ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0 h\u00ecnh t\u1eeb tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u00e0 t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, th\u00ec Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day n\u1ebfu c\u00f3 h\u1ecdc v\u1ecb th\u00ec qua ba k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc v\u1ecb th\u00ec qua b\u1ed1n k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c quan t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'quan' trong c\u00e2u 'd\u1eef ch\u00fa h\u1ee3p nh\u1eadp ch\u1ee9c quan' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-6\" href=\"#footnote-1774-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>; n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i qua m\u1ed9t k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch t\u1ea1i ch\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y nh\u1eb1m gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m s\u1ed1 quan ch\u1ee9c kinh \u0111\u00f4. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed. Th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m quan kinh \u0111\u00f4 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c ty, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Ty thi\u00ean gi\u00e1m t\u1ea5u r\u1eb1ng sao ch\u1ed5i \u0111\u00e3 d\u1ea7n m\u1edd nh\u1ea1t, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[19] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n Th\u00e1i Khang t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u1edd kh\u1ea3o h\u1ea1ch v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ed1i l\u00e0 250 ng\u01b0\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'nh\u00e2n' trong 'h\u1eadu th\u1ee9 d\u1eabn \u0111\u1ed1i tuy\u1ec3n nh\u00e2n nh\u1ecb b\u00e1ch ng\u0169 th\u1eadp nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-7\" href=\"#footnote-1774-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i n\u0103m d\u1eabn ki\u1ebfn kh\u00f4ng qu\u00e1 100 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ednh ra ph\u1ea3i hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i m\u1edbi xong. X\u00e9t l\u1ea1i bi\u00ean s\u1eafc, c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n t\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1eeb Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, v\u0169 th\u1ea7n t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p c\u1eed ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m sung v\u00e0o ch\u1ee9c kinh quan; c\u00e1c ch\u1ee9c An ph\u1ee7, Ph\u00e1t v\u1eadn, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t sung v\u00e0o ch\u1ee9c kinh quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay x\u00e9t s\u1ed1 c\u1eed tr\u1ea1ng c\u1ee7a Nam T\u00e0o h\u00e0ng n\u0103m, kho\u1ea3ng 1.900 ng\u01b0\u1eddi. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, n\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy trong l\u00fac d\u1eabn \u0111\u1ed1i c\u00f3 h\u1ea1n ch\u1ebf th\u1ee9 b\u1eadc, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1eed quan trong ngo\u00e0i ch\u01b0a t\u1eebng gi\u1ea3m b\u1edbt, ngu\u1ed3n g\u1ed1c ch\u01b0a ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u1ec9 h\u1ea1n ch\u1ebf d\u00f2ng ch\u1ea3y, n\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd tuy\u1ec3n ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, s\u1ed1 l\u1ea1i vi\u00ean trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 h\u1ea1n, m\u1ed7i ch\u1ee9c khuy\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thay v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e0ng kh\u00f3, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm thay \u0111\u1ed5i, e r\u1eb1ng l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i t\u1ec7 h\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n t\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1eeb Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, v\u0169 th\u1ea7n t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed kinh quan. C\u00e1c ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf ngo\u00e0i m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed kinh quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh, t\u00f9y theo s\u1ed1 l\u1ea1i vi\u00ean t\u1ea1i ch\u1ed7 nhi\u1ec1u \u00edt, trong s\u1ed1 c\u0169 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n gi\u1ea3m ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ph\u1ea7n, \u0111\u1ee3i khi s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u00edt th\u00ec theo l\u1ec7 c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p ch\u1ebf, h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ec7 h\u1ea1i qu\u00e1 m\u1ee9c, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i kh\u00f4ng lo b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t, k\u1ebb may m\u1eafn th\u00ec kh\u00f4ng mu\u1ed1n, hu\u1ed1ng chi nay ch\u1ec9 gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed c\u1ee7a th\u1ea7n li\u00eau, kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam kh\u1ea3o \u0111\u1ec7 v\u00e0 c\u1eed ch\u1ee7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd tuy\u1ec3n, trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec o\u00e1n h\u1eadn. Xin giao cho c\u1eadn th\u1ea7n tham kh\u1ea3o thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c v\u0103n th\u1ea7n t\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1eeb Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean, v\u0169 th\u1ea7n t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean m\u1ed7i n\u0103m c\u1eed M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan sung v\u00e0o ch\u1ee9c Kinh tri\u1ec1u quan hai ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. <i>(S\u1edb c\u1ee7a Th\u00e1i Khang c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed c\u1ea3i quan v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ed1i kh\u1ea3o h\u1ea1ch h\u00e0ng n\u0103m, b\u1ea3n ch\u00ed l\u01b0\u1ee3c b\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nay theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 30 v\u1ea1n 1 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 45 v\u1ea1n 900 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng v\u1edbi ngh\u0129a d\u0169ng, l\u1ec7nh cho \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfm d\u1ee5ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c quan bi\u00ean th\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u xin t\u0103ng qu\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00f4ng \u00edt, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[21] C\u00f9ng ng\u00e0y, sao ch\u1ed5i \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u00f2m sao Tr\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i bi\u1ebfn m\u1ea5t. Khi sao ch\u1ed5i ch\u01b0a bi\u1ebfn m\u1ea5t, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n lo l\u1eafng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o v\u1edbi H\u00e0n K\u1ef3, K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00f4i sao kh\u00e1c xu\u1ea5t hi\u1ec7n, th\u00ec mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> <i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo nh\u1eadt k\u00fd.)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>&#8220;Tr\u1eabm ng\u00e0y ng\u00e0y g\u1eb7p g\u1ee1 c\u00e1c khanh, m\u1ed7i l\u1ea7n mu\u1ed1n thong th\u1ea3 b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u0103n b\u1ea3n qu\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian. Nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng v\u1ee5 c\u1ee7a Trung th\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan, th\u00ec h\u00e3y giao h\u1ebft cho h\u1ecd.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u1ee7a Trung th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00ecnh b\u1ea3n th\u1ee5c tr\u1ea1ng, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan, Trung th\u01b0 ch\u1ec9 ban s\u1eafc m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0 r\u1eb1m h\u1ecdp t\u1ea1i Nam s\u1ea3nh.<\/p>\n<p>[24] L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean 14 quy\u1ec3n s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n c\u00e1c quy ch\u1ebf v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a Thuy\u00ean t\u00e0o, ban chi\u1ebfu thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[25] H\u1eefu V\u0169 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Qu\u1ea3 Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Th\u00fac Bao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c V\u0103n Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. Theo quy ch\u1ebf ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0o h\u1ecdc t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u00f4ng th\u1ea1o hai kinh, th\u00ec \u0110\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh t\u00e2u l\u00ean, Vua sai quan kh\u1ea3o s\u00e1t lu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u00ec t\u00f9y m\u1ee9c \u0111\u1ed9 cao th\u1ea5p m\u00e0 ban cho xu\u1ea5t th\u00e2n ho\u1eb7c th\u0103ng ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Th\u00fac Bao thi \u0111\u1ed7, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. Th\u00fac Bao l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Cung.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, con trai c\u1ee7a \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0 Hi\u1ebfu Trang \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu \u0110\u1ed3n v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 u\u00fd, ban t\u00ean l\u00e0 S\u01b0 \u01af\u1edbc, v\u00ec l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa \u0110\u1ee9c Ninh. Ban \u0111\u1ea7u, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng khi xu\u1ea5t gi\u00e1 th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng, \u0111\u1ebfn khi ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c S\u01b0 \u01af\u1edbc, l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a Th\u1eeba Di\u1ec5n, cha con \u0111\u1ec1u theo nghi\u1ec7p ti\u1ebfn s\u0129. Vua sai \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, thi th\u01a1 v\u00e0 d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t t\u1eadp ph\u00fa, r\u1ed3i tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n Thanh C\u01b0 g\u1eb7p m\u1eb7t, l\u1ea1i d\u1eb7n d\u00f2 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf h\u1ecdc. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ban cho kinh s\u00e1ch c\u00f9ng gi\u1ea5y b\u00fat nghi\u00ean m\u1ef1c.<\/p>\n<p>[27] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Tri ch\u00e2u T\u1eeb l\u00e0 L\u00fd \u0110i\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m Di\u00eam t\u1eedu thu\u1ebf v\u1ee5 \u1edf Ch\u00e2u Truy. N\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 6, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p kh\u1ea3o kh\u00f3a, \u0111\u1ebfn nay Kh\u1ea3o kh\u00f3a vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd \u0110i\u1ec1n hai l\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t \u0111\u1ec1u \u1edf h\u1ea1ng k\u00e9m, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Vi\u1ec7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c do kh\u1ea3o x\u00e9t h\u1ea1ng k\u00e9m b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u00fd \u0110i\u1ec1n.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, mi\u1ec5n cho L\u1ee5c S\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, cho v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua h\u1ecfi th\u0103m r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh \u1edf L\u0129nh Ngo\u1ea1i x\u1eed l\u00fd m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u h\u1ee3p l\u00fd, Phu Di\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi \u0111\u1ecbch, n\u00ean Tr\u1eabm ch\u1ecdn d\u00f9ng khanh. Nay khanh \u0111\u1ecbnh l\u00e0m g\u00ec?&#8221;<\/i> L\u1ee5c S\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng t\u1eeb xa, c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n gi\u1eef y\u00ean \u1ed5n hay mu\u1ed1n th\u1ecb uy?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng n\u00ean l\u1ea5y y\u00ean \u1ed5n l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1eabm th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 n\u00f3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n sinh s\u1ef1 \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng. Khanh th\u1ea5y l\u1eddi \u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> L\u1ee5c S\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u1eddi V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 n\u00f3i r\u1ea5t \u0111\u00fang. B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, khi\u1ebfn bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may l\u1edbn cho thi\u00ean h\u1ea1!&#8221;<\/i> Vua khen hay, khuy\u00ean nh\u1ee7 \u00f4ng.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u01b0u T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh. L\u01b0u T\u01b0\u1eddng b\u00e0n ri\u00eang vi\u1ec7c B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p \u00fd v\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 ng\u00f4n quan.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1.<\/p>\n<p>[31] Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba cho T\u00f4 Tu\u00e2n, nguy\u00ean l\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n V\u0103n An, ch\u00e2u B\u00e1, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch l\u1ec5 \u1edf Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n. S\u00e1ch v\u1eeba d\u00e2ng l\u00ean ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac \u0111\u00e1p th\u00ec T\u00f4 Tu\u00e2n m\u1ea5t, ban cho nh\u00e0 \u00f4ng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 100 t\u1ea5m l\u1ee5a. Con \u00f4ng l\u00e0 \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n T\u00f4 Th\u1ee9c t\u1eeb ch\u1ed1i ph\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng, xin truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c quan. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan lo\u1ea1i thuy\u1ec1n ch\u1edf tang v\u1eadt v\u1ec1 \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u [ni\u00ean hi\u1ec7u] Gia H\u1ef1u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u1ed5i ti\u1ebfng, b\u1ea1n b\u00e8 khen ng\u1ee3i kh\u1eafp n\u01a1i, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu c\u0169ng khen, khuy\u00ean T\u00f4 Tu\u00e2n k\u1ebft giao v\u1edbi An Th\u1ea1ch, An Th\u1ea1ch c\u0169ng mu\u1ed1n k\u1ebft b\u1ea1n v\u1edbi Tu\u00e2n. Tu\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;Ta bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Khi m\u1eb9 An Th\u1ea1ch m\u1ea5t, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, duy Tu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111i.<\/p>\n<p>Tu\u00e2n vi\u1ebft b\u00e0i \u300aBi\u1ec7n Gian\u300b, n\u1ed9i dung nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u t\u1ea5t \u0111\u1ebfn, l\u00fd c\u00f3 \u0111i\u1ec1u v\u1ed1n v\u1eady, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi t\u0129nh l\u1eb7ng trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y c\u00e1i nh\u1ecf m\u00e0 bi\u1ebft c\u00e1i l\u1edbn. Tr\u0103ng c\u00f3 qu\u1ea7ng th\u00ec gi\u00f3, n\u1ec1n nh\u00e0 \u1ea9m \u01b0\u1edbt th\u00ec m\u01b0a, ai c\u0169ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. S\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a nh\u00e2n s\u1ef1, l\u00fd th\u1ebf t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c, c\u00e1i th\u01b0a th\u1edbt kh\u00f3 bi\u1ebft, bi\u1ebfn h\u00f3a kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, sao so \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi vi\u1ec7c \u00e2m d\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, m\u00e0 b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 g\u00ec? L\u00e0 do l\u00f2ng ham mu\u1ed1n v\u00e0 gh\u00e9t b\u1ecf l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n b\u00ean trong, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t b\u00ean ngo\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m x\u01b0a, D\u01b0\u01a1ng Th\u00fac T\u1eed th\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n n\u00f3i: &#8216;K\u1ebb l\u00e0m l\u1ea7m l\u1ea1c thi\u00ean h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng sinh, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y.&#8217; Qu\u00e1ch Ph\u1ea7n D\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y L\u01b0 K\u1ef7 n\u00f3i: &#8216;Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 \u0111\u1eafc ch\u00ed, con ch\u00e1u ta s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ai s\u00f3t l\u1ea1i.&#8217; Nay m\u00e0 n\u00f3i, l\u00fd l\u1ebd \u1ea5y v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Theo ta x\u00e9t, V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, dung m\u1ea1o ng\u00f4n ng\u1eef v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i th\u1ebf gian \u0111\u1ec3 tr\u1ed9m danh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ganh gh\u00e9t, kh\u00f4ng tham c\u1ea7u, c\u00f9ng v\u1eadt n\u1ed5i ch\u00ecm, n\u1ebfu nh\u00e0 T\u1ea5n kh\u00f4ng c\u00f3 Hu\u1ec7 \u0110\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1ecb Vua t\u1ea7m trung, d\u00f9 c\u00f3 tr\u0103m ng\u00e0n V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m lo\u1ea1n thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u01b0 K\u1ef7 gian tr\u00e1, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ecdc kh\u00f4ng v\u0103n, dung m\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 lay \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi, ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u00ea ho\u1eb7c th\u1ebf gian, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u1ee9c T\u00f4ng ngu mu\u1ed9i t\u1ed1i t\u0103m, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c? T\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u00f3i, l\u1eddi d\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u1ee7a hai v\u1ecb \u1ea5y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00fang.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec7ng \u0111\u1ecdc l\u1eddi Kh\u1ed5ng, L\u00e3o, th\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c Di, T\u1ec1, chi\u00eau t\u1eadp k\u1ebb hi\u1ebfu danh, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed, c\u00f9ng nhau t\u1ea1o ra ng\u00f4n ng\u1eef, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean hi\u1ec7u, cho l\u00e0 Nhan Uy\u00ean, M\u1ea1nh Kha t\u00e1i th\u1ebf, nh\u01b0ng trong l\u00f2ng \u0111\u1ed9c \u00e1c hi\u1ec3m \u0111\u1ed9c, kh\u00e1c h\u1eb3n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n, L\u01b0 K\u1ef7 h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, tai h\u1ecda \u1ea5y l\u00e0m sao k\u1ec3 xi\u1ebft! M\u1eb7t d\u01a1 kh\u00f4ng qu\u00ean r\u1eeda, \u00e1o d\u01a1 kh\u00f4ng qu\u00ean gi\u1eb7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ch\u00ed thi\u1ebft. Nay th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ebf, m\u1eb7c \u00e1o r\u1ee3 Di, \u0103n \u0111\u1ed3 ch\u00f3 l\u1ee3n, \u0111\u1ea7u t\u00f3c r\u1ed1i b\u00f9, m\u1eb7t m\u00e0y tang t\u00f3c, m\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn \u300aThi\u300b, \u300aTh\u01b0\u300b, \u0111\u00f3 h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng g\u1ea7n v\u1edbi t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, \u00edt c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1i gian \u00e1c, Thu \u0110i\u00eau, D\u1ecbch Nha, Khai Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u1eady. L\u1ea5y danh ti\u1ebfng l\u1eebng l\u1eaby m\u00e0 gi\u00fap c\u00e1i h\u1ecda ch\u01b0a h\u00ecnh th\u00e0nh, d\u00f9 l\u00e0 v\u1ecb Vua mu\u1ed1n tr\u1ecb, t\u01b0\u1edbng y\u00eau hi\u1ec1n, c\u0169ng s\u1ebd ti\u1ebfn c\u1eed d\u00f9ng h\u1ecd, th\u00ec c\u00e1i h\u1ecda \u1ea5y cho thi\u00ean h\u1ea1 t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec, kh\u00f4ng ch\u1ec9 so v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi kia.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00f4n T\u1eed n\u00f3i: &#8216;Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi d\u00f9ng binh, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao hi\u1ec3n h\u00e1ch.&#8217; N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, th\u00ec l\u1eddi ta l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 ti\u1ebfng than kh\u00f4ng g\u1eb7p th\u1eddi, ai bi\u1ebft tai h\u1ecda \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0y! N\u1ebfu kh\u00f4ng, thi\u00ean h\u1ea1 s\u1ebd b\u1ecb tai h\u1ecda \u1ea5y, m\u00e0 ta \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng bi\u1ebft n\u00f3i. \u0110au \u0111\u1edbn thay!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi T\u00f4 Tu\u00e2n m\u1ea5t, ba n\u0103m sau V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n, l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a \u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u01b0\u1edfng. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u1eebng b\u00e0n v\u1ec1 T\u00f4 Tu\u00e2n r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t vi\u1ec7c t\u1ed1t x\u1ea5u trong thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> <i>(V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u1ec3 tang cha t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 8.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 H\u00e0n Gi\u00e1ng, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u00e2u Tam ty s\u1ee9 s\u1ea3nh \u0110\u00f4 tri T\u1ea1p ty C\u00f4ng s\u1ef1 V\u0103n b\u1ea1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0\u01a1ng \u0110oan \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng \u0110oan qu\u1ea3n c\u00e2u c\u00f4ng vi\u1ec7c Tam ty s\u1ee9 s\u1ea3nh, ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00e1n quan c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng nhi\u1ebfp kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 thu\u1ed9c quan c\u1ee7a ph\u00e1n s\u1ee9 m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Quy\u1ec1n c\u1ee7a Tam ty s\u1ee9 r\u1ea5t l\u1edbn, d\u00f9ng ti\u1ec3u quan m\u00e0 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c c\u1ee7a s\u1ee9, \u1eaft s\u1ebd nh\u1edd th\u1ebf l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian, c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng Tam ty s\u1ee9 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, c\u1eed m\u1ed9t quan m\u00e0 kh\u00f4ng theo, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ec3 c\u00e1ch c\u1ee7a s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Nh\u00e0 Vua c\u00f3 sai l\u1ea7m, b\u1ec1 t\u00f4i n\u00ean s\u1eeda ch\u1eefa, h\u00e1 l\u1ea1i b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 l\u1ed7i m\u00e0 nh\u00e0 Vua kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i sao?&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00f3. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTam tri\u1ec1u s\u1eed ch\u00ed\u300b, ng\u00e0y th\u00e1ng c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam \u1edf kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n Thanh C\u01b0 th\u00e0nh Kh\u00e2m Minh, tri\u1ec7u Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean vi\u1ebft ch\u01b0\u01a1ng \u300aH\u1ed3ng Ph\u1ea1m\u300b l\u00ean b\u00ecnh phong. Vua n\u00f3i v\u1edbi Qu\u1ea3ng Uy\u00ean: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf tr\u1ecb v\u00ec b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1. Tr\u1eabm \u0111ang g\u1eb7p nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, h\u00e1 d\u00e1m t\u1ef1 nh\u00e0n h\u1ea1, n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111i\u1ec7n n\u00e0y.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi Qu\u1ea3ng Uy\u00ean v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c ti\u00ean nho khi b\u00e0n v\u1ec1 \u300aH\u1ed3ng Ph\u1ea1m\u300b, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean \u0111\u00e1p r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh hi\u1ec3u s\u00e2u nh\u1ea5t. B\u00e8n d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3y thi\u00ean lu\u1eadn c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, l\u1ea1i tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, Vua n\u00f3i v\u1edbi Qu\u1ea3ng Uy\u00ean: <i>&#8220;Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh n\u00f3i v\u01b0\u1ee3t xa c\u00e1c ti\u00ean nho. L\u1ea5y tam \u0111\u1ee9c l\u00e0m c\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u1ec1 t\u00f4i, th\u1eadt l\u00e0 lu\u1eadn b\u00e0n hay. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ec1 t\u00f4i th\u01b0\u1eddng gi\u1eef s\u1ef1 khi\u00eam nhu, nh\u01b0ng khi nghe v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn th\u00ec t\u1ef1 m\u00ecnh quy\u1ebft \u0111o\u00e1n r\u00f5 r\u00e0ng. B\u00ecnh phong n\u00e0y \u0111\u1eb7t b\u00ean ph\u1ea3i ch\u1ed7 ng\u1ed3i, h\u00e1 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi r\u0103n v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4ng nh\u00e0n h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[36] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ng\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n thay m\u00ecnh, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft Ng\u00f4 Th\u00e2n.&#8221;<\/i> B\u00e8n c\u1ea5t nh\u1eafc d\u00f9ng. L\u01b0u T\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u00f4n kh\u00e1ch c\u1ee7a Ng\u00f4 Th\u00e2n, t\u1eeb khi Ph\u00f3 Bi\u1ec7n b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p \u00fd Vua, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u00e2n b\u00e0n ri\u00eang \u0111\u1ec1u ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Ph\u00f3 Bi\u1ec7n, n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c ng\u00f4n quan.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu, Qu\u1eafc qu\u1ed1c c\u00f4ng T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea3o T\u0129nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, con ch\u00e1u B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u00e1u L\u1ed7 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng. Khi Vua c\u00f2n l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed, t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec b\u1ec7nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o cung, chi\u1ebfu cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t trong d\u00f2ng h\u1ecd th\u00fac gi\u1ee5c, T\u00f4ng Ng\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t, l\u00fac \u0111\u00f3 khuy\u00ean Vua v\u00e0o cung.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi Vua l\u00ean ng\u00f4i, T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng h\u01a1n 10 ch\u01b0\u01a1ng lu\u1eadn c\u00f4ng, Vua b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng qu\u1ed1c l\u01b0u h\u1eadu. Trung th\u01b0 chi\u1ebfu cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u00e0n D\u1ee5y so\u1ea1n m\u1ec7nh t\u1eeb, d\u1eb7n \u0111i d\u1eb7n l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1eebng qu\u00e1 s\u00e2u s\u1eafc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u1edf phi\u00ean tr\u1ea5n, v\u1ed1n ghen gh\u00e9t Vua. T\u00f4ng Ng\u1ea1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp gi\u1ecfi l\u00e0m m\u00f3n th\u1ecbt d\u00ea, Vua sai l\u00e0m hai \u0111\u0129a, T\u00f4ng Ng\u1ea1c th\u1ea5y h\u1ecfi, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;L\u00e0 m\u00f3n th\u1ecbt d\u00ea c\u1ee7a Th\u1eadp tam s\u1ee9.&#8221;<\/i> T\u00f4ng Ng\u1ea1c n\u1ed5i gi\u1eadn, \u0111\u1eadp v\u1ee1 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ef1ng, \u0111\u1ed5 th\u1ecbt, \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u b\u1ebfp. T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00ednh t\u00ecnh \u00e2m hi\u1ec3m, nh\u1eefng t\u1ef3 thi\u1ebfp m\u00e0 \u00f4ng ta gh\u00e9t th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[38] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1ng 8 ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ch\u1eef 'K\u1ef7' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u1ea4t', x\u00e9t th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i. C\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 10 ph\u1ea7n tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1774-8\" href=\"#footnote-1774-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tri Th\u00e1i ch\u00e2u. L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng n\u00f3i B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 th\u00e2n v\u00e0 ban h\u00fay kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ea1i xin truy ho\u00e0n L\u1eef H\u1ed1i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n c\u00e1o b\u1ec7nh xin b\u1ed5 l\u00e0m quan ngo\u00e0i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecdc s\u0129 l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u1ecdng c\u1ee7a Tr\u1eabm, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng r\u1eddi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh?&#8221;<\/i> L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u1edf nh\u00e0 h\u01a1n tr\u0103m ng\u00e0y, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb D\u01b0\u01a1ng An \u0110\u1ea1o \u0111\u1ebfn nh\u00e0 khuy\u00ean nh\u1ee7, v\u00e0 d\u1eb7n An \u0110\u1ea1o r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, n\u00ean t\u1eeb t\u1eeb khai m\u1edf, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1eebng qu\u00e1 g\u1ea5p g\u00e1p.&#8221;<\/i> L\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai anh c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt khuy\u00ean nh\u1ee7, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi tr\u1edf l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00e0i th\u00e1ng sau l\u1ea1i d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng xin ra ngo\u00e0i. V\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Th\u00e1i Khang t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ec7nh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c cung vi\u1ec7n. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00e1c cung vi\u1ec7n thi\u1ebfu gi\u00e1o th\u1ee5, xin giao cho hai ch\u1ebf lu\u00e2n phi\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, nh\u1eb1m t\u1eadn d\u1ee5ng nh\u00e2n t\u00e0i trong thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00e1c cung vi\u1ec7n thi\u1ebfu gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u1ea1i ti\u1ec3u h\u1ecdc, giao Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m c\u00f9ng h\u1ecdc s\u0129, x\u00e1 nh\u00e2n lu\u00e2n phi\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 8. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn c\u00f3 chi\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n Th\u00e1i Khang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u. Vua b\u1ea3o Khang r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u1ee9 \u0111i, r\u1ed3i s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1!&#8221;<\/i> Qu\u00e2n s\u0129 thay phi\u00ean \u0111i tr\u1ea5n th\u00fa, ph\u1ee5 n\u1eef \u0111i ch\u01a1i b\u00ean ngo\u00e0i, khi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u t\u1ef1 th\u00fa v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Khang ra l\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Qu\u00e2n l\u00ednh tr\u1ea5n th\u00fa c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c Thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, cha \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u1ea3 Th\u1ea7n V\u0169 qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n B\u00e2n th\u00e0nh T\u1ea3 Ki\u00eau v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Ho\u00e0n v\u1ec7, nh\u1ea7m l\u1eabn l\u1ea5y L\u1ee5c th\u1ed1ng qu\u00e2n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay s\u1eeda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u \u0111\u1ec1 t\u00ean mi\u1ebfu ch\u1ee7 c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ba phu nh\u00e2n trong v\u01b0\u1eddn.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c, l\u1ec7nh hai ph\u1ee7 xem bia kh\u1eafc th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng do H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea vi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1eadp Vua l\u00e0m ho\u00e0ng t\u1eed, Khu\u00ea xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1ed3i m\u1edbi so\u1ea1n chi\u1ebfu, sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e8m pha Khu\u00ea.<\/p>\n<p>H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i Nhu\u1ef5 Ch\u00e2u \u0111i\u1ec7n tri\u1ec7u Khu\u00ea, \u0111\u1eb7t gh\u1ebf hoa t\u00edm cho ng\u1ed3i, h\u1ecfi han l\u00e2u, chi\u1ebfu Trung th\u01b0 phong Khu\u00ea ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110oan Minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi n\u00e0o c\u00f3 khuy\u1ebft ch\u1ee9c Ch\u1ea5p ch\u00ednh, s\u1ebd b\u1ed5 khanh.&#8221;<\/i> H\u00f4m sau, l\u1ea1i ban cho m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1eadu v\u00e0ng ch\u1ea1m r\u1ed3ng, Khu\u00ea ho\u1ea3ng s\u1ee3 t\u1ea1 \u01a1n, Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;Tr\u1eabm bi\u1ebft khanh trung th\u00e0nh thu\u1ea7n h\u1eadu, gi\u1eef m\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1eddi gi\u00e8m pha, nay Tr\u1eabm \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5 kh\u00f4ng c\u00f2n nghi ng\u1edd, n\u00ean c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.&#8221;<\/i> Khu\u00ea c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ea3o v\u1ec7, l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn th\u1ebf!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[44] Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf mu\u1ed1n lo\u1ea1i b\u1ecf n\u1ea1n quan l\u1ea1i th\u1eeba th\u00e3i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng c\u1ee9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t, vi\u1ec7c th\u0103ng ti\u1ebfn c\u00f3 v\u1ebb qu\u00e1 g\u1ea5p, ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ecb cao, n\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n phong r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ban chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. [L\u1eddi t\u00e2u sau] Ban \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i t\u00ean h\u1ecd<a class=\"footnote\" title=\"Ban \u0111\u1ea7u b\u1ecf \u0111i t\u00ean h\u1ecd s\u00e1u ch\u1eef n\u00e0y, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef l\u1edbn th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00f2ng ri\u00eang.\" id=\"return-footnote-1774-9\" href=\"#footnote-1774-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>L\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y \u1edf Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan, c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 th\u0103ng chuy\u1ec3n, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng do ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t theo \u300aQu\u1ed1c tri\u1ec1u h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, n\u0103m x\u01b0a Ch\u00e2n T\u00f4ng nghe l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Gi\u00e1n quan T\u00f4n H\u00e0, b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u0103ng ti\u1ebfn theo th\u1ee9 t\u1ef1 trong l\u1ec5 t\u1ebf giao, sai c\u00e1c c\u01a1 quan x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng, r\u1ed3i \u0111\u00edch th\u00e2n Vua \u0111\u1ed1i di\u1ec7n, th\u0103ng gi\u00e1ng. L\u1ea1i sai Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan x\u00e9t c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, l\u00e0m \u0111\u1ee7 n\u0103m n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec b\u00e1o t\u00ean l\u00ean, b\u00e0n vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c. L\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1c quan trong kinh \u0111\u00e3 qua ba n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t, sau khi th\u0103ng chuy\u1ec3n v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i khi m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u00eam ba n\u0103m n\u1eefa m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ea1i. L\u00fac \u0111\u00f3 quy ch\u1ebf tuy c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh ba n\u0103m, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c hay m\u00e3n nhi\u1ec7m l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay t\u1eeb ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1eddng ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, quan ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i m\u00e3n nhi\u1ec7m m\u1edbi v\u1ec1<a class=\"footnote\" title=\"Quan ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i m\u00e3n nhi\u1ec7m m\u1edbi v\u1ec1: ch\u1eef 'kh\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 56 'Kh\u1eed nh\u0169ng quan', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Ch\u1ee9c quan 11-16 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-10\" href=\"#footnote-1774-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, quan trong kinh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh ri\u00eang v\u1ec1 th\u1eddi gian x\u00e9t duy\u1ec7t. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u1edf nh\u00e0, th\u1eddi gian k\u00e9o d\u00e0i, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0m m\u00e0 v\u1eabn h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ee7 ba n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng t\u1ec7 n\u1ea1n trong vi\u1ec7c kh\u1ea3o kh\u00f3a, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n hi\u1ec7n nay, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00ec nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n hi\u1ec7n nay. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u trong ngo\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c quan hai ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean hi\u1ec7n nay, \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf m\u1edbi, tuy ch\u01b0a th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf ba l\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t th\u0103ng gi\u00e1ng c\u1ee7a Vua Thu\u1ea5n, nh\u01b0ng kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec7 n\u1ea1n may r\u1ee7i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u: <i>&#8220;Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh khi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t, theo l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean \u0110\u1ea1i khanh gi\u00e1m, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. V\u00e0 t\u1eeb khi l\u00e0m Ch\u00ednh lang tr\u1edf \u0111i, ph\u1ea3i c\u00f3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0110\u1ec1, Chuy\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ki\u00eam Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng, \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u00f3 Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, v\u1eabn theo th\u1eddi h\u1ea1n c\u0169 x\u00e9t duy\u1ec7t, c\u00f2n Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh l\u00ean Ch\u00ednh lang, \u0111\u1ec1u h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh b\u1ed1n n\u0103m. \u0110\u1ebfn Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa. C\u00e1c quan hai ch\u1ebf t\u1eeb \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, xin x\u00e9t duy\u1ec7t n\u0103m n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n. \u0110\u1ebfn Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh h\u1ee3p l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, h\u00e3y t\u1ea1m d\u1eebng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan l\u00e2u n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, ho\u1eb7c t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ho\u1eb7c l\u00e0m quan tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ea1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean th\u0103ng chuy\u1ec3n. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh h\u1ee3p l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean Ch\u00ednh lang, c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, Qu\u1ed1c t\u1eed B\u00e1c s\u0129 h\u1ee3p l\u1ec7 th\u0103ng l\u00ean Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u0169ng t\u1ea1m d\u1eebng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u00e2u: <i>&#8220;Xin r\u1eb1ng<a class=\"footnote\" title=\"Xin r\u1eb1ng: ch\u1eef 'xin' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00ednh', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-11\" href=\"#footnote-1774-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a> nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m h\u1ee3p l\u1ec7 x\u00e9t duy\u1ec7t th\u0103ng l\u00ean \u0110\u1ea1i khanh gi\u00e1m, n\u1ebfu \u0111\u00e3 tr\u00ean b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan hai ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ed1n n\u0103m th\u0103ng hai ch\u1ee9c, so v\u1edbi quan kinh l\u00e0 hai n\u0103m th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, xin c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u0169ng theo l\u1ec7 quan kinh tri\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"Xin c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u0169ng theo l\u1ec7 quan kinh tri\u1ec1u: ch\u1eef 'l\u1ec7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ebf', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-12\" href=\"#footnote-1774-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, n\u0103m n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn Ch\u00ednh lang tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh, th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c T\u1ea3 ty Lang trung.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Khi \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 quan ch\u1ee9c th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 th\u1eddi h\u1ea1n th\u0103ng chuy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 8, m\u1edbi ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, sau ba n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, do Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan x\u00e9t duy\u1ec7t, d\u1eabn v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1ed3i th\u0103ng ch\u1ee9c. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan c\u00f2n trong s\u1ea1ch, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan vi\u00ean \u00edt, nh\u01b0ng t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, \u01b0\u1edbc t\u00ednh s\u1ed1 quan vi\u00ean \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n so v\u1edbi \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9. V\u00ec th\u1ebf, quan vi\u00ean nhi\u1ec1u m\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u00edt, ng\u1ed3i kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, t\u00e0i n\u0103ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u1ea3o kh\u00f3a kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng, t\u1ec7 n\u1ea1n trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n th\u1ebf n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, t\u1eeb quan kinh tri\u1ec1u tr\u1edf l\u00ean, th\u1eddi h\u1ea1n x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m. Quan th\u0103ng tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c H\u1eadu h\u00e0nh lang trung, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u00f4ng lao, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00f3 kh\u0103n, s\u1ebd do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ef1a ch\u1ecdn th\u0103ng ch\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Ch\u00ednh lang, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u xin \u1ea5m phong cho con ch\u00e1u, tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng quan ch\u00e2u qu\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0 v\u1eady, x\u1eed l\u00fd theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e0 \u01b0u \u0111\u00e3i. C\u00e1c quan \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 \u1edf v\u1ecb tr\u00ed cao, xin tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng lao, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 quan tr\u1ecdng, s\u1ebd do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u00e2n th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u00f9y theo ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 kh\u00e1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Khanh, Gi\u00e1m ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c t\u1eeb quan th\u01b0\u1eddng tham, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo l\u1ec7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 ho\u1eb7c b\u1ec7nh xin \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e0i, cung quan, gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t n\u1eefa.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0 v\u1eady, quy\u1ec1n l\u1ef1c s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00e0 Vua, khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u00e2n t\u00e0i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd s\u1ebd c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 d\u1ec5 th\u1ef1c hi\u1ec7n, so v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"so v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng 'so' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u1eed', theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 56 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf quan nh\u0169ng, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 11-17 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-13\" href=\"#footnote-1774-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, v\u1eabn l\u00e0 \u01b0u vi\u1ec7t h\u01a1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u1eaft ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb quan l\u1ea1i, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1eb7t quan c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ef1a. Qu\u1ed1c gia k\u1ebf th\u1eeba c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, l\u1ea1i cho ph\u00e9p sau ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1eddi gian \u0111\u00e3 l\u00e2u, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quan l\u1ea1i ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng. D\u00f9 l\u00e3nh th\u1ed5 r\u1ed9ng l\u1edbn, th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, nh\u01b0ng l\u1ea5y quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c \u0111\u00e0i c\u00e1c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh, nay d\u00f9ng r\u1ed9ng r\u00e3i \u00fd ki\u1ebfn, xem x\u00e9t t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t. C\u00e1c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2ng l\u00ean, xin thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9. Tr\u1eabm vui m\u1eebng c\u00f9ng c\u00e1c khanh s\u0129 b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n h\u1ee3p l\u00fd, mong r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m d\u1ee9t.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c quan t\u1eeb \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, sau khi th\u0103ng ch\u1ee9c s\u00e1u n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfp; n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u00ec d\u1eebng. C\u00e1c ch\u1ee9c t\u1eeb \u0110\u00e3i ch\u1ee9c tr\u1edf l\u00ean, s\u00e1u n\u0103m th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u00ec d\u1eebng, kh\u00f4ng r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Quan Kinh tri\u1ec1u b\u1ed1n n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Ti\u1ec1n h\u00e0nh lang trung th\u00ec d\u1eebng. Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m v\u1eabn l\u1ea5y 70 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh vi\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'vi\u00ean' trong '\u0111\u1ecbnh vi\u00ean' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-14\" href=\"#footnote-1774-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec x\u00e9t duy\u1ec7t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u0103ng ch\u1ee9c Ti\u1ec1n h\u00e0nh lang trung v\u00e0 \u0111\u1ee7 b\u1ed1n n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, so s\u00e1nh th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m. C\u00e1c ch\u1ee9c t\u1eeb Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m tr\u1edf l\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c ph\u1ea3i nghe ch\u1ec9. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ho\u1eb7c v\u00ec nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 ban \u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng theo quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 s\u00e1ch \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 ban h\u00e0nh th\u1eddi \u0111\u00f3, nay \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aCh\u00ednh s\u1eed\u300b ch\u1ec9 ghi l\u1ea1i chi\u1ebfu th\u01b0, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf qua, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, n\u00ean ghi l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00e2ng l\u1eddi, c\u1ea7n tra c\u1ee9u t\u00ean h\u1ecd.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aPh\u00f9 h\u01b0u ti\u1ec3u s\u1eed\u300b c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n D\u00e2n ch\u00e9p: Quan Kinh tri\u1ec1u b\u1ed1n n\u0103m x\u00e9t duy\u1ec7t, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7nh, th\u1eddi Hi Ninh, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t chi\u1ebfu th\u01b0 n\u00e0y v\u00e0 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ea7n li\u00eau r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh l\u1ec7nh, c\u00f3 l\u1ebd Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n D\u00e2n ch\u01b0a xem x\u00e9t k\u1ef9 ch\u0103ng?)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 5, Tr\u1ea7n H\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf Vi\u1ec7n Tam Ban, t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 h\u01a1n 8.800 ng\u01b0\u1eddi, xin c\u1eaft gi\u1ea3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba v\u00e0 l\u1ea1m d\u1ee5ng, \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7. L\u00fac \u0111\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u1eed l\u00fd kh\u00e1 h\u1ee3p l\u00fd. Tr\u1ea7n H\u00fac ban \u0111\u1ea7u n\u00f3i c\u00f3 h\u01a1n 8.800 vi\u00ean, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 th\u00eam 5 n\u0103m, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u1eaft t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, s\u1ef1 l\u1ea1m d\u1ee5ng nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ee9u ch\u1eefa, th\u00ec l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp hi\u1ebfn ph\u00e1p, x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng cu\u1ed9c tr\u1ecb qu\u1ed1c? Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho hai ph\u1ee7 xem x\u00e9t l\u1ea1i ngh\u1ecb quy\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1edbm quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ban h\u00e0nh, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n h\u01b0ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u suy \u0111\u1ed3i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, nh\u01b0ng t\u00ednh ra \u1edf Tam Ban hi\u1ec7n c\u00f3 6.534 S\u1ee9 th\u1ea7n, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[46] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ed h\u00e0nh M\u00e3 M\u1eb7c gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n Ho\u00e0i Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, M\u1eb7c \u0111\u00e0n h\u1eb7c r\u1eb1ng T\u1ebf Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd Tu\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i ti\u00eau kim, c\u00f9ng th\u1ee3 \u0111\u1ec1u giao cho Khai Phong ph\u1ee7, nh\u01b0ng quan l\u1ea1i kh\u00f4ng x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1eef s\u1ee9 c\u1ee7a T\u00f4ng Hu\u1ec7 n\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi theo ph\u00e1p lu\u1eadt, v\u00e0 xin t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00f4ng th\u1ea5t, \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m<a class=\"footnote\" title=\"\u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m 'ch\u00e9m', b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 '\u0111o\u1ea1n'.\" id=\"return-footnote-1774-15\" href=\"#footnote-1774-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng L\u01b0u Ban khinh b\u1ea1c v\u00f4 h\u1ea1nh, k\u1ebft giao nhi\u1ec1u v\u1edbi c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n gi\u00e0u c\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m quan coi thi \u1edf Khai Phong; l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng V\u1ea1n C\u1eadp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng 18 v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o trong kho, n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u1ec3 g\u1ea1o \u1ea9m m\u1ed1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1eb7c t\u1ed9i \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Tr\u01b0\u1eddng kho L\u00fd Hi D\u1eadt v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n. Nh\u01b0ng th\u1ef1c ra V\u1ea1n C\u1eadp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c l\u00e0 do Hi D\u1eadt.<\/p>\n<p>Khi M\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, Ban c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f9a, M\u1eb7c v\u00ec th\u1ebf t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00ean vu c\u00e1o Ban. M\u1eb7c l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 th\u00e2n, Vua cho l\u00e0 sai l\u1ea7m n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin gi\u1eef M\u1eb7c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1eb7c ch\u00e9p r\u1eb1ng d\u00e2ng s\u1edb h\u1eb7c t\u1ed9i \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xin gi\u1eef Ng\u1ef1 s\u1eed, nay theo\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty t\u1eebng b\u1eaft gi\u1eef ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c \u00e1o th\u00eau v\u00e0ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Khai Phong ph\u1ee7, quan Th\u00f4i quan \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n l\u00ean \u0111i\u1ec7n xin x\u00e9t x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n. Khi \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c trong n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, Vua nghi ng\u1edd. Bi\u1ec7n n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00e2n T\u00f4ng c\u1ea5m th\u00eau v\u00e0ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb cung c\u1ea5m, nay kh\u00f4ng x\u1eed \u0111\u00fang ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1eef 'th\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'ph\u00e1p', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 330, truy\u1ec7n \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-16\" href=\"#footnote-1774-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, h\u01a1n n\u1eefa c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"H\u01a1n n\u1eefa c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u1eef 'c\u1ea5m' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'd\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-1774-17\" href=\"#footnote-1774-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady. V\u0103n V\u01b0\u01a1ng n\u00f3i &#8216;H\u00ecnh ph\u1ea1t t\u1eeb v\u1ee3 nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn anh em, \u0111\u1ec3 tr\u1ecb qu\u1ed1c gia&#8217;, ch\u00ednh l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua ban chi\u1ebfu l\u00e0m theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Bi\u1ec7n. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi L\u00fd Tu\u00e2n, nay ghi ch\u00e9p ph\u1ee5 sau khi M\u00e3 M\u1eb7c b\u00e3i ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, quan Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u00f3 Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Nghe \u0111\u1ed3n qu\u00fd th\u00edch t\u00e2u xin \u00e2n tr\u1ea1ch, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m \u0111\u1ecbnh, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n danh th\u00e2n th\u00edch, l\u1ea1m d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb bu\u00f4n b\u00e1n gi\u00e0u c\u00f3.&#8221;<\/i> Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay phi t\u1ea7n, c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f3 tang ph\u1ee5c ho\u1eb7c ch\u1ed3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f3 tang ph\u1ee5c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u xin.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[49] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 \u0111em qu\u00e2n x\u00e2m ph\u1ea1m \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Nhu Vi\u1ec5n tr\u1ea1i, \u0111\u1ed1t ba l\u00e0ng Khu\u1ea5t Kh\u1ea5t, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0110o\u1ea1n M\u1ed9c L\u0129nh.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u00e0 Th\u00e1i \u0110\u0129nh cho qu\u00e2n do th\u00e1m nghi\u00eam ng\u1eb7t, bi\u1ebft L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 s\u1eafp x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu. V\u00ec \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, d\u00f9 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n; c\u00f2n Nhu Vi\u1ec5n th\u00e0nh y\u1ebfu k\u00e9m, b\u00e8n l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 \u0110\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc \u0111em qu\u00e2n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn gi\u1eef. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0o th\u00e0nh l\u00e1nh n\u1ea1n, c\u1ea5m c\u00e1c tr\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giao chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 \u0111em m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 bao v\u00e2y \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh ba ng\u00e0y, Phi\u00ean quan Tri\u1ec7u Minh c\u00f9ng qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh lui. L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p b\u1ea1c, \u0111\u1ed9i m\u0169 n\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 huy chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u<a class=\"footnote\" title=\"'Kho\u1ea3' nguy\u00ean l\u00e0 'trung', theo \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n 'Tr\u1ecb B\u00ecnh T\u00e2y H\u1ea1 Nhi\u1ec5u Bi\u00ean' s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1774-18\" href=\"#footnote-1774-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. Th\u00e1i \u0110\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn cung th\u1ee7 m\u1ea1nh b\u1ed1 tr\u00ed ngo\u00e0i h\u00e0o, b\u1eafn t\u00ean xu\u1ed1ng, xuy\u00ean th\u1ee7ng c\u1ea3 \u00e1o gi\u00e1p n\u1eb7ng, L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 tr\u00fang t\u00ean b\u1ecf ch\u1ea1y. Qu\u00e2n H\u1ea1 chuy\u1ec3n sang \u0111\u00e1nh Nhu Vi\u1ec5n, Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc chi\u00eau m\u1ed9 ba ngh\u00ecn d\u0169ng s\u0129 \u0111\u00eam ra qu\u1ea5y r\u1ed1i doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kinh h\u00e3i tan v\u1ee1. Vua sai Trung s\u1ee9 mang chi\u1ebfu th\u01b0 ban cho Th\u00e1i \u0110\u0129nh \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf Kim Thang, huy\u00eanh hoang s\u1ebd t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd x\u1ea5c x\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f2i ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u1ec5 v\u1eadt h\u00e0ng n\u0103m r\u1ed3i m\u1edbi l\u1ea1i t\u1ea5n c\u00f4ng \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 s\u1ee9 Phu Di\u00ean l\u00e0 L\u1ee5c S\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quen th\u00f3i nhu nh\u01b0\u1ee3c, n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi d\u00e1m ngang ng\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u00f4i ch\u00fat, th\u00ec uy qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> B\u00e8n ng\u1eebng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ee5a h\u00e0ng n\u0103m, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u h\u1ecfi l\u00fd do.<\/p>\n<p>Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ee5c S\u00e2n b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u1eeb H\u1ef1u Ch\u00e2u. Qu\u1ea3 nhi\u00ean L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 r\u1ea5t hoang mang, l\u1ea3ng v\u1ea3ng ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u01b0\u1edbp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m n\u1eefa. L\u1ea1i v\u00ec n\u0103m \u0111\u00f3 m\u1ea5t m\u00f9a, tham c\u1ee7a c\u1ea3i ban t\u1eb7ng, n\u00ean b\u00e1o r\u1eb1ng quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed9ng binh, s\u1eafp tr\u1ecb t\u1ed9i h\u1ecd. <i>(\u300aT\u1ee5c C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c\u300b ghi vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o gi\u1eefa th\u00e1ng t\u01b0.)<\/i><\/p>\n<p>[50] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y khu m\u1ed9 c\u1ee7a huy\u1ec7n qu\u00e2n Ti\u00ean Du l\u00e0 Nh\u00e2m th\u1ecb l\u00e0m v\u01b0\u1eddn, theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u1ec5 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, sai T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 H\u00e0 Th\u1ee9 C\u00f4ng mang chi\u1ebfu ban cho H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9, h\u1ecfi l\u00fd do x\u00e2m ph\u1ea1m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ng\u1eebng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ee5a h\u00e0ng n\u0103m. L\u1ee5c S\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u1ea7n thu\u1eadn r\u1ed3i, chi b\u1eb1ng ban cho y ph\u1ee5c theo m\u00f9a, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu h\u1ecfi han, ch\u00fang \u1eaft c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai Th\u1ee9 C\u00f4ng \u0111i, gi\u1eb7c nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o, ho\u1eb7c nghi ng\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ee3 m\u00ecnh, th\u00ec ch\u01b0a ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c ngay.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00e1n quan, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c long \u0111\u1ed3 c\u00e1c ki\u00eam Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n Chu M\u1ea1nh D\u01b0\u01a1ng ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng. Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean lo l\u1eafng qu\u00ean \u0103n m\u1ea5t ng\u1ee7, Vua t\u1ef1 vi\u1ebft chi\u1ebfu an \u1ee7i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm b\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 nhi\u1ec1u r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu hai ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ebfn Nh\u0129 Anh gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc. L\u00fac n\u00e0y Vua \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfe, nh\u01b0ng c\u00e1c quan g\u1ea7n g\u0169i ch\u01b0a bi\u1ebft, do \u0111\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed D\u0129nh V\u01b0\u01a1ng d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1ec9nh c\u1ea7u, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf th\u1ea5y s\u0129 t\u1eed l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec l\u01b0\u1eddi h\u1ecdc, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed k\u1ecbp th\u1eddi, n\u00ean ban l\u1ec7nh thi hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. Nh\u01b0ng t\u1eeb khi thay \u0111\u1ed5i ph\u00e9p thi, t\u1ec7 n\u1ea1n ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, t\u1ea1i sao? Danh s\u00e1ch tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u1edf l\u00e0ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn n\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, danh s\u00e1ch thi h\u1ed9i nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u1ea5t v\u1ea3. Tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nay l\u1ec7nh cho L\u1ec5 b\u1ed9 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ed5 ch\u1ee9c thi, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn trong thi h\u01b0\u01a1ng, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc khi thi hai n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, l\u1ea5y ba ph\u1ea7n trong b\u1ed1n ph\u1ea7n.&#8221;<\/i> L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh s\u00e1ch ti\u1ebfn s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129 'danh' nguy\u00ean l\u00e0 'tri\u1ec7u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1774-19\" href=\"#footnote-1774-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a> l\u1ea5y 300 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ee9c, c\u00e1c khoa minh kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129. B\u1ea3n ch\u00ed ch\u00e9p: T\u1eeb \u0111\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n kh\u00f4ng t\u0103ng m\u00e0 vi\u1ec7c thi c\u1eed ch\u1eadm l\u1ea1i, s\u0129 t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, quan l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n h\u00e0. Nay b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>[55] \u0110\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9 b\u1ed1n l\u1ed9 Thi\u1ec3m T\u00e2y duy\u00ean bi\u00ean ki\u00eam quy\u1ec1n ph\u00e1n V\u1ecb ch\u00e2u. Qu\u1ef3 kh\u1ea9n thi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c thi\u00eam th\u01b0, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n phong khanh l\u00e0m Tuy\u00ean huy s\u1ee9, nh\u01b0ng s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i cho l\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c, n\u00ean ch\u1ec9 nh\u1eadn ch\u1ee9c Khu m\u1eadt.&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi ra tr\u1ea5n nh\u1eadm v\u1edbi quy\u1ec1n h\u1ea1n l\u1edbn, t\u1eeb L\u1eef D\u01b0 Kh\u00e1nh l\u1ea5y ch\u1ee9c Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 quy\u1ec1n tri Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, v\u1ec1 sau c\u00e1c ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m kh\u00f4ng ai ra tr\u1ea5n nh\u1eadm phi\u00ean tr\u1ea5n, \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ea5y ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 ra tr\u1ea5n nh\u1eadm.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n v\u00e0 tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c ch\u1ee9c qu\u00e1n c\u00e1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ee5t l\u1ed9i g\u00e2y tai h\u1ecda, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, t\u1ea1i sao v\u1eady?&#8221;<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i qu\u00e1 h\u1eb9p, \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i hi\u1ec7n nay. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi H\u00e0n K\u1ef3 nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ed1ng nh\u1ea5t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i h\u1eb9p? Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 trung th\u01b0 t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec h\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1eeb khi Ph\u00fa B\u1eadt v\u00e0 H\u00e0n K\u1ef3 n\u1eafm quy\u1ec1n, trong h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, t\u1eeb c\u00e1c gi\u00e1m ty b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan trong t\u1ec9nh ph\u1ee7, vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn r\u1ea5t tinh t\u1ebf, th\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, so v\u1edbi nh\u1eefng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean l\u1ea1i gi\u1ecfi v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, h\u00ecnh ph\u00e1p, \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ea7n n\u00f3i con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i h\u1eb9p, l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 ch\u1ee9c qu\u00e1n c\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;Ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1eeb hai ch\u1ebf tuy\u1ec3n l\u00ean hai ph\u1ee7, t\u1eeb ba qu\u00e1n tuy\u1ec3n l\u00ean hai ch\u1ebf. Nh\u01b0 v\u1eady, ba qu\u00e1n l\u00e0 n\u01a1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ee5 t\u00e1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0o ba qu\u00e1n c\u00f3 ba con \u0111\u01b0\u1eddng, nay b\u1ecbt m\u1ea5t hai, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 qu\u00e1 h\u1eb9p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Ba con \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 g\u00ec?&#8221;<\/i> \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u00e1p: <i>&#8220;M\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ed7 cao trong khoa thi ti\u1ebfn s\u0129; hai l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed; ba l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 t\u1eeb h\u1ea1ng n\u0103m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ph\u1ee5 t\u00e1. Nay ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u, hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, c\u00f2n t\u1eeb h\u1ea1ng hai tr\u1edf xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed n\u1eefa, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed7 cao \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecbt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u th\u1eed, nay ch\u1ec9 cho ghi t\u00ean, \u0111\u1ee3i khi qu\u00e1n c\u00e1c thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed, m\u00e0 qu\u00e1n c\u00e1c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng bao gi\u1edd thi\u1ebfu, n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 ng\u00e0y th\u1eed, \u0111\u00f3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed l\u1ea1i b\u1ecb b\u1ecbt. Ch\u1ec9 c\u00f2n con \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i qu\u00e1 h\u1eb9p. Theo quy ch\u1ebf m\u1edbi, \u0111\u1eb7t t\u00e1m ch\u1ee9c bi\u00ean hi\u1ec7u quan, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n, qua b\u1ea3y n\u0103m m\u1edbi t\u1eeb hi\u1ec7u kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m hi\u1ec7u l\u00ed, ngo\u00e0i ra ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng t\u00e1m ch\u1ee9c n\u00e0y n\u00ean gi\u1eef nguy\u00ean, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c kh\u00e1c n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 trung th\u01b0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0 n\u01a1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y mu\u1ed1n ch\u1ecdn v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111i s\u1ee9 nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai, c\u00e1c khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm m\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm, d\u00f9 l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a ch\u1ea5p ch\u00ednh hay con nh\u00e0 danh gia c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1nh, Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, ch\u1eef 't\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-20\" href=\"#footnote-1774-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, H\u00e0n K\u1ef3, T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Tri\u1ec7u Kh\u00e1i ti\u1ebfn c\u1eed Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh, H\u1ea1 \u1ef6 <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai)<\/i>, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ea7n, Di\u1ec7p Qu\u00e2n, L\u01b0u Ban <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 t\u00e1m)<\/i>, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, H\u1ed3 T\u00f4ng D\u0169, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n, L\u00fd Th\u01b0\u1eddng, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng D\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng Gi\u1edbi <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 s\u00e1u)<\/i>, T\u00f4 Chuy\u1ebft, An \u0110\u00e0o <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 t\u00e1m)<\/i>, B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh, Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng, Tr\u1ea7n M\u1ee5c, L\u00fd Thanh Th\u1ea7n <i>(\u0111\u00e3 g\u1eb7p n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 t\u01b0)<\/i>, Chu S\u01a1 B\u00ecnh, Ho\u00e0ng L\u00ed, L\u01b0u Ch\u00ed, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, Vua \u0111\u1ec1u cho tri\u1ec7u th\u1eed.<\/p>\n<p>H\u00e0n K\u1ef3 cho r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 kh\u00f3, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 giao cho c\u00e1c khanh ti\u1ebfn c\u1eed, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec lo g\u00ec nhi\u1ec1u?&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec7u Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh, quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Thi\u1ec3m T\u00e2y h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0111\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i sau th\u1eed.<\/p>\n<p>Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ec1; Ph\u1ea7n l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng; Qu\u00e2n l\u00e0 con c\u1ee7a Thanh Th\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Con c\u1ee7a Thanh Th\u1ea7n, ch\u1eef 'thanh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Thanh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 295, truy\u1ec7n Di\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-21\" href=\"#footnote-1774-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>; \u0110\u00f4n l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a \u0110\u1ee9c T\u01b0\u1ee3ng; T\u00f4ng D\u0169 l\u00e0 em c\u1ee7a H\u1ed3 T\u00fac; T\u1ed3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110an D\u01b0\u01a1ng; Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam Khang; C\u00f4ng D\u1ee5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Nguy\u00ean; Chuy\u1ebft l\u00e0 em c\u1ee7a T\u00f4 T\u1ee5ng; \u0110\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong; T\u00f4ng M\u1ea1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n T\u1ec9nh; \u0110\u1ed3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ee7 \u0110i\u1ec1n; M\u1ee5c l\u00e0 em c\u1ee7a Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng; S\u01a1 B\u00ecnh l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Chu Ngang; L\u00ed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec7u V\u0169; Ch\u00ed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i.<\/p>\n<p><i>(\u300aChu s\u1eed\u300b truy\u1ec7n \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho H\u00e0n K\u1ef3, T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Tri\u1ec7u Kh\u00e1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u0103m ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi \u300aM\u1eb7c s\u1eed\u300b v\u00e0 ch\u1ed7 n\u00e0y n\u00f3i hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. L\u01b0u Ban vi\u1ebft minh ch\u00ed cho m\u1ed9 Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng n\u00f3i: V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c ti\u1ebfn c\u1eed \u0110\u1ed3ng n\u00ean \u1edf qu\u00e1n c\u00e1c, tri\u1ec7u th\u1eed, nh\u01b0ng Ph\u00fa B\u1eadt gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed Nh\u1eef Ch\u00e2u, xin \u0110\u1ed3ng l\u00e0m t\u00f2ng s\u1ef1, \u0111\u1ee3i khi kh\u1ea3o h\u1ea1ch xong s\u1ebd tri\u1ec7u th\u1eed. Khi Ph\u00fa B\u1eadt v\u1ec1, ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1eed, hai ch\u1eef 'ch\u1ea5p ch\u00ednh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-22\" href=\"#footnote-1774-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, b\u1ed5 l\u00e0m hi\u1ec7u kh\u00e1m qu\u00e1n c\u00e1c. Kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac \u0111\u00f3 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u00e2n d\u1ecbp h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ea7u n\u0103m sau, d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u1ec3 Can \u01afng L\u1ecbch V\u0103n V\u0169 Th\u00e1nh Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1ec3 Can \u01afng L\u1ecbch V\u0103n V\u0169 Th\u00e1nh Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ch\u1eef '\u01afng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u1ee8ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 13, k\u1ef7 Anh T\u00f4ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1774-23\" href=\"#footnote-1774-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho, nh\u01b0ng sau n\u0103m l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Tri\u1ec7u Minh, ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u1ee7a quan phi\u00ean ch\u00e2u Kh\u00e1nh, N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Thu\u1eadn, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u1edf th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn. B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 quan phi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng t\u00f9y theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn, Vua tri\u1ec7u T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u01b0u K\u1ef7 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, K\u1ef7 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a tr\u1eddi, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, ch\u1ec9 s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 v\u00e0 Tri\u1ec7u Minh m\u01b0u m\u1eb9o m\u00e0 th\u00f4i!&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Con c\u1ee7a Tri\u1ec7u Minh phi ng\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh, su\u00fdt b\u1ecb b\u1eaft, khanh \u0111o\u00e1n \u0111\u1ecbch th\u1eadt l\u00e0 th\u1ea7n k\u1ef3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, \u0111\u01b0a c\u00f4ng ch\u00faa T\u1eeb Qu\u1ed1c v\u1ec1 nh\u00e0 h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng, ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed D\u0129nh V\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, chi\u1ebfu cho ho\u00e0ng h\u1eadu ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>[61] T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1ea5u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 coi tr\u1eddi l\u00e0 cha, \u0111\u1ea5t l\u00e0 m\u1eb9, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n d\u00e2n, k\u00ednh c\u1ea9n v\u1edbi qu\u1ef7 th\u1ea7n, lo s\u1ee3 tai d\u1ecb, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u ph\u00fac l\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i t\u1eeb khi c\u00f3 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nay. Tr\u1eddi tuy cao xa, nh\u01b0ng tai m\u1eaft r\u1ea5t g\u1ea7n, s\u1edbm t\u1ed1i kh\u00f4ng r\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, thu\u1eadn theo th\u00ec l\u00e0nh, ngh\u1ecbch l\u1ea1i th\u00ec d\u1eef, \u1ee9ng nghi\u1ec7m nh\u01b0 b\u00f3ng theo h\u00ecnh, ti\u1ebfng vang theo ti\u1ebfng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong \u300aThi\u300b, \u300aTh\u01b0\u300b, v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng bi\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng bi\u1ebft: ch\u1eef 'nhi\u00ean' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nhi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang \u00d4n Qu\u1ed1c V\u0103n Ch\u00ednh T\u01b0 M\u00e3 C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 35, \u300aTh\u1ec9nh B\u1ea5t Th\u1ee5 T\u00f4n Hi\u1ec7u Tr\u00e1t T\u1eed\u300b m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1774-24\" href=\"#footnote-1774-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 s\u1eafc u \u00e1m, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111i\u1ec3m \u0111en; gi\u00f3 l\u1edbn ban ng\u00e0y t\u1ed1i s\u1ea7m; m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u1ea5m kh\u00f4ng c\u00f3 b\u0103ng; n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng l\u1ee5t l\u1edbn, nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb cu\u1ed1n tr\u00f4i. \u0110\u1ebfn n\u0103m nay, tai d\u1ecb c\u00e0ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng, \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1<a class=\"footnote\" title=\"\u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1: nguy\u00ean l\u00e0 'thi\u00ean tai', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1774-25\" href=\"#footnote-1774-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, s\u00e1ng h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng, chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, li\u00ean t\u1ee5c m\u1ea5y th\u00e1ng m\u1edbi t\u1eaft; ch\u00e2u ch\u1ea5u bay ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng; m\u1eb7t tr\u1eddi b\u1ecb che khu\u1ea5t. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng m\u00f9a h\u00e8 thu thi\u1ebfu m\u01b0a, l\u00faa kh\u00f4ng thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00faa m\u1ea1ch ch\u01b0a gieo tr\u1ed3ng, ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb con lo s\u1ee3, l\u01b0u l\u1ea1c \u0111\u1ea7y \u0111\u01b0\u1eddng; gi\u1eb7c T\u00e2y Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m trong n\u01b0\u1edbc, bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a y\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Trong l\u00fac n\u00e0y, qu\u1ea7n th\u1ea7n n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o b\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh s\u1ee3 thi\u00ean m\u1ec7nh, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang, ki\u1ec1m ch\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n, khi\u00eam t\u1ed1n gi\u1ea3n d\u1ecb, t\u00ecm ki\u1ebfm l\u1eddi hay, \u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"\u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh: b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft '\u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh'.\" id=\"return-footnote-1774-26\" href=\"#footnote-1774-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>. Th\u1ebf m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean, kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u00fd, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i cho r\u1eb1ng sao c\u1ea3nh tinh l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, s\u1ebd c\u00f2n c\u00f3 ph\u00fac. Nay l\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb n\u1ecbnh th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi, xin t\u00f4n th\u00eam hi\u1ec7u, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eeba d\u1ed1i tr\u1eddi cao, b\u1ecbp b\u1ee3m b\u1ed1n bi\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"b\u1ecbp b\u1ee3m b\u1ed1n bi\u1ec3n: 'b\u1ed1n bi\u1ec3n', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'trong n\u01b0\u1edbc'.\" id=\"return-footnote-1774-27\" href=\"#footnote-1774-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, c\u00f2n g\u00ec t\u1ec7 h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa! Khi\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf qu\u1ef7 th\u1ea7n t\u1ee9c gi\u1eadn, kh\u00f4ng vui. T\u1eeb khi d\u00e2ng bi\u1ec3u \u0111\u1ebfn nay, b\u1ec7 h\u1ea1 m\u1eafc b\u1ec7nh n\u00e0y, l\u00e2u ng\u00e0y ch\u01b0a kh\u1ecfi, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n xu n\u1ecbnh, b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e1 kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9 m\u00e0 suy ngh\u0129 s\u00e2u xa sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n kh\u00f4ng k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng, li\u1ec1u ch\u1ebft d\u00e2ng l\u1eddi, mong b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 \u00fd ng\u0103n c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng bi\u1ec3u c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, t\u1eeb ch\u1ed1i t\u00f4n hi\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn, l\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1ef1 tr\u00e1ch m\u00ecnh. Tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, t\u00ecm c\u00e1ch th\u1edd tr\u1eddi nu\u00f4i d\u00e2n, chuy\u1ec3n h\u1ecda th\u00e0nh ph\u00fac. \u0110\u1ee3i khi th\u00e1nh th\u1ec3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh, ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00f4ng su\u1ed1t, m\u00f9a m\u00e0ng t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi vui v\u1ebb, r\u1ed3i m\u1edbi t\u00f4n x\u01b0ng hi\u1ec7u \u0111\u1eb9p, c\u00f3 mu\u1ed9n g\u00ec \u0111\u00e2u? Nh\u01b0 v\u1eady may ra th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ngu\u00f4i gi\u1eadn, ph\u00fac l\u1ed9c \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u, th\u00e1nh th\u1ec3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n thu\u1ed1c m\u00e0 kh\u1ecfi, qu\u1ea7n th\u1ea7n tr\u0103m h\u1ecd, ai ch\u1eb3ng vui m\u1eebng. Hu\u1ed1ng chi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 giao, t\u1eeb ch\u1ed1i t\u00f4n hi\u1ec7u, thi\u00ean h\u1ea1 khen ng\u1ee3i \u0111\u1ee9c l\u1edbn, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a th\u00f4i. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 b\u1ecf h\u01b0 danh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c danh, b\u1ecf h\u01b0 m\u1ef9 m\u00e0 l\u1ea5y th\u1ef1c m\u1ef9, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec cho b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e2u.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n mang \u01a1n n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u00ean c\u1ea1nh, th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ki\u00eang n\u00f3i, v\u00e0o th\u00ec c\u00fai \u0111\u1ea7u v\u00e1i l\u1ea1y, xin th\u00eam hi\u1ec7u l\u1edbn, ra th\u00ec \u0111\u1ee9ng t\u1ee5m n\u0103m t\u1ee5m ba, trong b\u1ee5ng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean: ch\u1eef 'k\u1ef3' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 th\u00eam.\" id=\"return-footnote-1774-28\" href=\"#footnote-1774-28\" aria-label=\"Footnote 28\"><sup class=\"footnote\">[28]<\/sup><\/a>, th\u1ea7n r\u1ea5t \u0111au l\u00f2ng. V\u00ec v\u1eady d\u00e1m li\u1ec1u m\u1ea1ng d\u00e2ng l\u1eddi ngu mu\u1ed9i, mong b\u1eadc th\u00e1nh minh xem x\u00e9t.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p>[62] Ban \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn, Vua h\u1ecfi hai ph\u1ee7 k\u1ebf s\u00e1ch s\u1ebd l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u00e0n K\u1ef3 xin t\u1ea1m gi\u1eef l\u1ea1i l\u1ec5 v\u1eadt h\u00e0ng n\u0103m, sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch h\u1ecfi. Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ebd l\u1edbn l\u1eafm.&#8221;<\/i> R\u1ed3i d\u1eabn chuy\u1ec7n th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf B\u1ea3o Nguy\u00ean, Khang \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 lay \u0111\u1ed9ng \u00fd Vua. K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u00e0 binh ph\u1ea3i x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00f4i b\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y nay h\u01a1n h\u1eb3n ng\u00e0y x\u01b0a. Hu\u1ed1ng chi L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 l\u00e0 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, sao c\u00f3 th\u1ec3 so v\u1edbi Nguy\u00ean H\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c? H\u1ecfi t\u1ed9i n\u00f3 \u1eaft n\u00f3 ph\u1ea3i ph\u1ee5c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo k\u1ebf c\u1ee7a H\u00e0n K\u1ef3, sai H\u00e0 Th\u1ee9 C\u00f4ng \u0111i s\u1ee9. Tan tri\u1ec1u, hai ph\u1ee7 v\u00ec b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec1u b\u00e0n ri\u00eang v\u1edbi nhau. Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau: <i>&#8220;H\u1eafn t\u1ef1 n\u00f3i l\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u1ecbch, h\u00e3y xem h\u1eafn bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng sau, Th\u1ee9 C\u00f4ng v\u1ec1, d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9. Vua \u0111ang \u1ed1m n\u1eb1m, c\u00e1c quan v\u00e0o th\u0103m h\u1ecfi xong, K\u1ef3 g\u00f5 v\u00e0o long s\u00e0ng h\u1ecfi: <i>&#8220;L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u01b0a?&#8221;<\/i> Vua g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng nh\u00ecn K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi khanh \u0111o\u00e1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Bi\u1ec3u c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 tuy n\u00f3i <i>&#8220;\u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, d\u00e1m tr\u00e1i l\u1eddi th\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc&#8221;<\/i>, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1eddi l\u1ebd quanh co, \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi. B\u00e8n l\u1ea1i ban chi\u1ebfu tr\u00e1ch h\u1ecfi, b\u1ea3o ph\u1ea3i c\u1eed s\u1ee9 ri\u00eang d\u00e2ng bi\u1ec3u th\u1ec1, n\u00f3i r\u00f5 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n l\u00ednh, x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau; c\u00e1c v\u00f9ng Phu Di\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Kinh Nguy\u00ean, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb l\u00e2u thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00e0 H\u00e1n, c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c T\u00e2y Phi\u00ean thu\u1eadn theo nh\u00e0 H\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00e0 \u00e9p bu\u1ed9c h\u1ecd quy ph\u1ee5c; nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch b\u1ecf tr\u1ed1n trong c\u00f5i nh\u00e0 H\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau n\u1ea1p, n\u1ebfu tr\u00e1i \u01b0\u1edbc n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ebfu tr\u00e1i \u01b0\u1edbc n\u00e0y 'tr\u00e1i' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u00ecm', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1774-29\" href=\"#footnote-1774-29\" aria-label=\"Footnote 29\"><sup class=\"footnote\">[29]<\/sup><\/a>, t\u1ee9c l\u00e0 tuy\u1ec7t giao, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec tu\u00e2n theo chi\u1ebfu th\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. \u00c2n l\u1ec5 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[63] Th\u00e1ng 12, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua \u0111\u00e3 u\u1ed1ng thu\u1ed1c l\u00e2u ng\u00e0y, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh L\u01b0u T\u01b0\u1eddng d\u00e2ng t\u1ea5u xin l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, Vua kh\u00f4ng vui, b\u1ecf qua t\u1edd t\u1ea5u.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng H\u00e0n K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe r\u1ed3i lui ra, D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi c\u1eeda ph\u00f2ng ng\u1ee7, v\u1ebb m\u1eb7t lo l\u1eafng, quay l\u1ea1i h\u1ecfi H\u00e0n K\u1ef3: <i>&#8220;L\u00e0m sao \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Xin \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng s\u1edbm t\u1ed1i \u0111\u1eebng r\u1eddi xa b\u00ean c\u1ea1nh b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi con.&#8221;<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng ch\u1ee3t hi\u1ec3u r\u1ed3i \u0111i. Vua t\u1eeb khi m\u1eafc b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ra gi\u1ea5y.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, b\u1ec7nh Vua c\u00e0ng n\u1eb7ng, c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh v\u00e0o ch\u1ea7u h\u1ecfi th\u0103m xong, H\u00e0n K\u1ef3 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng ra tri\u1ec1u, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u lo l\u1eafng, n\u00ean s\u1edbm l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> Vua g\u1eadt \u0111\u1ea7u, H\u00e0n K\u1ef3 xin Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft ch\u1ec9 d\u1ee5, Vua b\u00e8n vi\u1ebft: <i>&#8220;L\u1eadp \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.&#8221;<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng, xin b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 tay vi\u1ebft th\u00eam.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i vi\u1ebft th\u00eam ph\u00eda sau: <i>&#8220;D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng H\u00fac.&#8221;<\/i> H\u00e0n K\u1ef3 li\u1ec1n tri\u1ec7u N\u1ed9i th\u1ecb Cao C\u01b0 Gi\u1ea3n trao t\u1edd chi\u1ebfu, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 so\u1ea1n chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>H\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng nh\u1eadn m\u1ec7nh, Vua d\u1ef1a v\u00e0o b\u00e0n vi\u1ebft v\u00e0i ch\u1eef, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng hi\u1ec3u, Vua l\u1ea5y tay ch\u1ec9 l\u00ean b\u00e0n, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh b\u00e8n xin \u0111\u01b0a b\u00fat \u0111\u1ec3 Vua vi\u1ebft l\u1ec7nh, Vua vi\u1ebft: <i>&#8220;Ng\u00e0y mai ban chi\u1ebfu, l\u1eadp m\u1ed7 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed&#8221;<\/i> m\u01b0\u1eddi ch\u1eef, t\u00ean vi\u1ebft kh\u00f4ng r\u00f5, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i xin \u0111\u01b0a b\u00fat, Vua vi\u1ebft th\u00eam hai ch\u1eef <i>&#8220;D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng&#8221;<\/i>, r\u1ed3i vi\u1ebft ba ch\u1eef <i>&#8220;\u0110\u1ea1i \u0110\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng&#8221;<\/i>, Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh lui ra so\u1ea1n chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1eadp ho\u00e0ng t\u1eed D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng H\u00fac l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed. Vua \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n m\u00e0 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"Vua \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n m\u00e0 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u1eef 'ngh\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-30\" href=\"#footnote-1774-30\" aria-label=\"Footnote 30\"><sup class=\"footnote\">[30]<\/sup><\/a>, nh\u00e2n \u0111\u00f3 r\u01a1i l\u1ec7<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u00e2n \u0111\u00f3 r\u01a1i l\u1ec7, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-31\" href=\"#footnote-1774-31\" aria-label=\"Footnote 31\"><sup class=\"footnote\">[31]<\/sup><\/a>. V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c lui ra n\u00f3i v\u1edbi H\u00e0n K\u1ef3 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ea5y s\u1eafc m\u1eb7t c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng? \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y trong \u0111\u1eddi, d\u00f9 l\u00e0 cha con c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00fac \u0111\u1ed9ng.&#8221;<\/i> K\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng t\u1eed l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nghe m\u1ec7nh, t\u1eeb ch\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc gi\u01b0\u1eddng l\u00e2u l\u1eafm.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111\u1ea1i x\u00e1, ban th\u01b0\u1edfng cho con trai c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u0169 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf th\u1eeba cha m\u1ed9t t\u01b0\u1edbc hu\u00e2n.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng sang n\u0103m v\u00e0o ng\u00e0y 19 th\u00e1ng gi\u00eang s\u1ebd l\u00e0m l\u1ec5 s\u00e1ch phong Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u1eef 'th\u00e1i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1774-32\" href=\"#footnote-1774-32\" aria-label=\"Footnote 32\"><sup class=\"footnote\">[32]<\/sup><\/a>, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n v\u0103n s\u00e1ch, Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt vi\u1ebft s\u00e1ch, Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u vi\u1ebft b\u1ea3o.<\/p>\n<p>[68] N\u0103m \u0111\u00f3, s\u1ed1 h\u1ed9 l\u00e0 1.291.721, s\u1ed1 \u0111inh l\u00e0 2.909.185. Thu\u1ebf h\u1ea1 thu l\u00e0 2.042.170 th\u1ea1ch, v\u00ec thi\u00ean tai m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf 2.102.746 th\u1ea1ch. X\u1eed t\u1eed h\u00ecnh 1.832 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1774-1\">T\u1eeb t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea5t ra, ch\u1eef 'k\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1774-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-2\"> T\u1ed5 t\u00f4ng tri\u1ec1u xu ph\u1ee7 tham d\u1ee5ng v\u00f5 th\u1ea7n 'Xu ph\u1ee7' nguy\u00ean t\u00e1c 'Khu m\u1eadt ph\u1ee7', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng t\u1ec3 ph\u1ee5 bi\u00ean ni\u00ean l\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1774-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-3\"> \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 2 'T\u1ed1ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'Chu', c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p 'T\u1ed1ng', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 290 truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 2, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-4\">ch\u1eef 'l\u1ec7nh' trong c\u00e2u 'l\u1ec7nh nhi\u1ec7m ho\u00e0n v\u00f4 tang t\u01b0 t\u1ed9i', c\u00e1c b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 28, m\u1ee5c 3 \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 'kim'. <a href=\"#return-footnote-1774-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-5\">ch\u1eef 'c\u1eed' trong c\u00e2u 'tu\u1ebf c\u1eed tuy\u1ec3n nh\u00e2n sung kinh quan gi\u1ea3' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-6\">ch\u1eef 'quan' trong c\u00e2u 'd\u1eef ch\u00fa h\u1ee3p nh\u1eadp ch\u1ee9c quan' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hai b\u1ea3n tr\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-7\">Ch\u1eef 'nh\u00e2n' trong 'h\u1eadu th\u1ee9 d\u1eabn \u0111\u1ed1i tuy\u1ec3n nh\u00e2n nh\u1ecb b\u00e1ch ng\u0169 th\u1eadp nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-8\">Th\u00e1ng 8 ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, ch\u1eef 'K\u1ef7' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef '\u1ea4t', x\u00e9t th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i. C\u0103n c\u1ee9 theo hai b\u1ea3n tr\u00ean, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 10 ph\u1ea7n tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1774-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-9\">Ban \u0111\u1ea7u b\u1ecf \u0111i t\u00ean h\u1ecd s\u00e1u ch\u1eef n\u00e0y, b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef l\u1edbn th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00f2ng ri\u00eang. <a href=\"#return-footnote-1774-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-10\">Quan ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i m\u00e3n nhi\u1ec7m m\u1edbi v\u1ec1: ch\u1eef 'kh\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u0129', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 56 'Kh\u1eed nh\u0169ng quan', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Ch\u1ee9c quan 11-16 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-11\">Xin r\u1eb1ng: ch\u1eef 'xin' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00ednh', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-12\">Xin c\u00e1c quan hai ch\u1ebf c\u0169ng theo l\u1ec7 quan kinh tri\u1ec1u: ch\u1eef 'l\u1ec7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ebf', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-13\"> so v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng 'so' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'th\u1eed', theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 56 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf quan nh\u0169ng, \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 11-17 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-14\"> ch\u1eef 'vi\u00ean' trong '\u0111\u1ecbnh vi\u00ean' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-15\">\u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00e9m 'ch\u00e9m', b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 '\u0111o\u1ea1n'. <a href=\"#return-footnote-1774-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-16\">Kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1eef 'th\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'ph\u00e1p', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 330, truy\u1ec7n \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-17\">H\u01a1n n\u1eefa c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng ch\u1eef 'c\u1ea5m' c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'd\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-1774-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-18\"> 'Kho\u1ea3' nguy\u00ean l\u00e0 'trung', theo \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 11, ph\u1ea7n 'Tr\u1ecb B\u00ecnh T\u00e2y H\u1ea1 Nhi\u1ec5u Bi\u00ean' s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1774-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-19\"> L\u1ec5 b\u1ed9 t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129 'danh' nguy\u00ean l\u00e0 'tri\u1ec7u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1774-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-20\"> Tr\u1eabm s\u1ebd t\u1ef1 xem x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, ch\u1eef 't\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-21\"> Con c\u1ee7a Thanh Th\u1ea7n, ch\u1eef 'thanh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'Thanh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 295, truy\u1ec7n Di\u1ec7p Thanh Th\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-22\"> Ch\u1ea5p ch\u00ednh l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1eed, hai ch\u1eef 'ch\u1ea5p ch\u00ednh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-23\">Th\u1ec3 Can \u01afng L\u1ecbch V\u0103n V\u0169 Th\u00e1nh Hi\u1ebfu Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ch\u1eef '\u01afng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u1ee8ng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 13, k\u1ef7 Anh T\u00f4ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1774-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-24\">h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 m\u1edd m\u1ecbt kh\u00f4ng bi\u1ebft: ch\u1eef 'nhi\u00ean' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nhi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang \u00d4n Qu\u1ed1c V\u0103n Ch\u00ednh T\u01b0 M\u00e3 C\u00f4ng V\u0103n T\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 35, \u300aTh\u1ec9nh B\u1ea5t Th\u1ee5 T\u00f4n Hi\u1ec7u Tr\u00e1t T\u1eed\u300b m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1774-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-25\">\u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1: nguy\u00ean l\u00e0 'thi\u00ean tai', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1774-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-26\">\u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh: b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft '\u0111\u1ec3 ti\u00eau tr\u1eeb tai h\u1ecda, k\u00e9o d\u00e0i \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh'. <a href=\"#return-footnote-1774-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-27\">b\u1ecbp b\u1ee3m b\u1ed1n bi\u1ec3n: 'b\u1ed1n bi\u1ec3n', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'trong n\u01b0\u1edbc'. <a href=\"#return-footnote-1774-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-28\">cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean: ch\u1eef 'k\u1ef3' nguy\u00ean thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 th\u00eam. <a href=\"#return-footnote-1774-28\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 28\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-29\"> N\u1ebfu tr\u00e1i \u01b0\u1edbc n\u00e0y 'tr\u00e1i' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u00ecm', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1774-29\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 29\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-30\">Vua \u0111\u00e3 theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n m\u00e0 l\u1eadp Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u1eef 'ngh\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b c\u00f9ng \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-30\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 30\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-31\">Nh\u00e2n \u0111\u00f3 r\u01a1i l\u1ec7, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-31\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 31\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1774-32\">Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, ch\u1eef 'th\u00e1i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1774-32\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 32\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":9,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1774","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":184,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2668,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1774\/revisions\/2668"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/184"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1774\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1774"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1774"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}