{"id":1776,"date":"2026-01-01T13:02:18","date_gmt":"2026-01-01T06:02:18","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1776"},"modified":"2026-04-26T17:19:17","modified_gmt":"2026-04-26T10:19:17","slug":"beta-quyen-209-nam-tri-binh-thu-4-dinh-mui-1067","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-209-nam-tri-binh-thu-4-dinh-mui-1067\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 209: N\u0102M TR\u1eca B\u00ccNH TH\u1ee8 4 (\u0110INH M\u00d9I, 1067)","rendered":"QUY\u1ec2N 209: N\u0102M TR\u1eca B\u00ccNH TH\u1ee8 4 (\u0110INH M\u00d9I, 1067)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Anh T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 3 nhu\u1eadn c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, c\u00e1c quan d\u00e2ng s\u00e1ch t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh. Th\u00e1i \u00fay d\u00e2ng s\u00e1ch trao cho c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, chuy\u1ec3n giao cho n\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, r\u1ed3i t\u1eeb \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng ti\u1ebfn v\u00e0o.\r\n\r\n[2] H\u00f4m \u0111\u00f3, c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn v\u00e0 b\u1ee5i m\u00f9.\r\n\r\n[3] S\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi \u0111ang \u1edf d\u1ecbch qu\u00e1n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ban y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, nh\u01b0ng l\u00fac n\u00e0y Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, n\u00ean sai t\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn d\u1ecbch qu\u00e1n ban y\u1ebfn. S\u1ee9 gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec7, kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o ti\u1ec7c. T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, l\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh m\u1ec7nh Vua. Vua kh\u00f4ng ti\u1ec7n, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ebd qu\u1ed1c gia.\"<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00e8n v\u00e0o ti\u1ec7c.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua b\u0103ng h\u00e0 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u00fac Ninh. Th\u1ea7n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, l\u00fac \u0111\u00f3 20 tu\u1ed5i. C\u00e1c quan v\u00e0o \u0111i\u1ec7n Ph\u00fac Ninh, ph\u00e1t tang, nghe di chi\u1ebfu, ra m\u1eaft Vua \u1edf gian \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec1u theo nghi th\u1ee9c n\u0103m Gia H\u1ef1u. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e0o c\u1eeda sau \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng r\u1ed3i m\u1edbi kh\u00f3c l\u00e0 kh\u00e1c.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u0111\u1ea1i x\u00e1, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. <i>(Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p: <i>\"X\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.\"<\/i>)<\/i> C\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, th\u01b0\u1edfng h\u1eadu cho c\u00e1c qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169 n\u0103m Gia H\u1ef1u. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00e1c quan l\u1ea1y t\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f4ng m\u00faa l\u00e0 kh\u00e1c, v\u00ec m\u00faa l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a n\u0103m Gia H\u1ef1u.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, t\u00f4n Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0m Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.\r\n\r\n[7] L\u1ea5y t\u1ec3 th\u1ea7n H\u00e0n K\u1ef3 l\u00e0m S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 'd\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[8] Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u00e2u: <i>\"Theo l\u1ec5, khi \u0111\u1ec3 tang kh\u00f4ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n th\u1ecbt. Khi tang l\u1ec5 Nh\u00e2n T\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, khi\u1ebfn d\u00ea \u1edf kinh th\u00e0nh c\u1ea1n ki\u1ec7t. Xin c\u1ea5p cho c\u00e1c quan \u0111\u1ed3 chay.\"<\/i> L\u1ec5 quan cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u01b0ng ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng nghe.\r\n\r\n<i>(Theo bia m\u1ed9 L\u01b0u T\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang.)<\/i>\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, c\u00e1c quan d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua nghe ch\u00ednh s\u1ef1. Kh\u00f4ng cho. D\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, m\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[10] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 h\u1ecfi v\u1ec1 c\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 trong th\u01b0 g\u1eedi m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, mu\u1ed1n t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i <i>(tr\u1ecdng \u0111i\u1ec7t)<\/i> v\u00e0 g\u1ecdi b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 Th\u00e1i m\u1eabu. Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 L\u00fd Gi\u1ea3n Chi v\u00e0 \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u cho r\u1eb1ng n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 ch\u00e1u <i>(\u0111i\u1ec7t t\u00f4n)<\/i> v\u00e0 g\u1ecdi b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 Th\u00fac t\u1ed5 m\u1eabu. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.\r\n\r\n[11] Tam ty s\u1ee9 H\u00e0n Gi\u00e1ng, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u00ean h\u1ea1 b\u1ea5t h\u1ea1nh, \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0. Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0 \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a \u0111\u1ea7y b\u1ed1n n\u0103m, l\u1ea1i g\u1eb7p \u0111\u1ea1i h\u1ecda, trong ngo\u00e0i c\u00f4ng t\u01b0, t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. Suy ngh\u0129 s\u00e2u xa, \u0111i\u1ec1u c\u1ea5p b\u00e1ch hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng t\u00e0i ch\u00ednh. T\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ec7nh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, ti\u00eau ph\u00ed d\u1ec5 d\u00e0ng, t\u00edch l\u0169y th\u1eadt kh\u00f3. T\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng, qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 qu\u1ed1c gia n\u1eefa. T\u1ed5 ti\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, thu gom v\u00e0ng b\u1ea1c, c\u1ea5t v\u00e0o kho n\u1ed9i ph\u1ee7, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u01a1 nghi\u1ec7p cho h\u1eadu th\u1ebf th\u1eadt d\u1ed3i d\u00e0o.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khang \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1ebfn nay, khai th\u00e1c kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u00edch l\u0169y tr\u0103m n\u0103m, ch\u1ec9 c\u00f2n s\u1ed5 s\u00e1ch tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y trong chi\u1ebfu th\u01b0 \u00e2n x\u00e1, ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00e3 ban ph\u00e1t xong, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan, \u0111\u00e3 th\u0103ng ch\u1ee9c t\u0103ng t\u01b0\u1edbc, c\u00e1c ph\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng n\u1ebfu l\u1ea1i theo l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1eddi Gia H\u1ef1u, e r\u1eb1ng t\u00e0i l\u1ef1c qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung \u1ee9ng. K\u00ednh xin xem x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n theo l\u1ec7 c\u0169 khi Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0 v\u00e0 Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do nay m\u1edbi c\u1eaft gi\u1ea3m.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m, di chi\u1ebfu \u0111\u00e3 d\u1eb7n ph\u1ea3i ti\u1ebft ki\u1ec7m. Th\u1ea7n nghe n\u00f3i khi tu s\u1eeda V\u0129nh Chi\u00eau l\u0103ng, c\u00e1c quan kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo \u00fd ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m r\u1ea7m r\u1ed9 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, hao t\u1ed5n kh\u00f4ng \u00edt, y\u00eau c\u1ea7u cung \u1ee9ng nhi\u1ec1u, m\u1ed9t n\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ecf \u0111i. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tam ty v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n li\u00ean quan, ph\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh x\u00e1c, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ed1t sao ti\u1ebft ki\u1ec7m s\u1ee9c d\u00e2n s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, nay th\u1eddi gian c\u00f2n d\u00e0i, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c kho\u1ea3n chi ti\u00eau kh\u00f4ng c\u1ea5p b\u00e1ch, kh\u00f4ng v\u00ec ti\u1ebft ki\u1ec7m nh\u1ecf m\u00e0 cho l\u00e0 v\u00f4 \u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m, kh\u00f4ng v\u00ec hao ph\u00ed nh\u1ecf m\u00e0 cho l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebft ki\u1ec7m, suy ngh\u0129 s\u00e2u xa v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n sinh m\u1ec7nh c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110i\u1ec1u c\u1ea5p b\u00e1ch hi\u1ec7n nay, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c n\u00e0y. Ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc tin d\u00f9ng, gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ea7n g\u0169i, th\u00e2n c\u00f9ng vui bu\u1ed3n v\u1edbi qu\u1ed1c gia, m\u1eaft th\u1ea5y l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, kh\u00f4ng d\u00e1m im l\u1eb7ng, mong \u0111\u00f3ng g\u00f3p ch\u00fat \u00edt.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u00e1i t\u1eed H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed H\u00e0n Duy t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nghe n\u00f3i theo l\u1ec7 c\u0169, khi \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ban t\u1eb7ng cho qu\u1ea7n th\u1ea7n. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh k\u00e9o d\u00e0i, chi ti\u00eau kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00e0i ch\u00ednh c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu th\u1ed1n. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng may, trong v\u00f2ng b\u1ed1n n\u0103m, hai l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i tang, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho binh s\u0129, chi ph\u00ed kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Kho t\u00e0ng hi\u1ec7n nay so v\u1edbi cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1ea1i c\u00e0ng hao h\u1ee5t. N\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u0103m Gia H\u1ef1u m\u00e0 ban t\u1eb7ng h\u1eadu h\u0129nh, th\u1ea7n e r\u1eb1ng t\u1ed5n th\u1ea5t s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf. N\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 cho r\u1eb1ng c\u1ea7n k\u1ebf th\u1eeba ch\u00ed nguy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ban \u01a1n cho qu\u1ea7n th\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf, th\u00ec xin h\u00e3y xem x\u00e9t c\u00e1c kho t\u00e0ng, l\u1ea5y nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ec3 ban t\u1eb7ng, v\u1eeba \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u1ea7n qu\u00e1 xa x\u1ec9. C\u00f2n nh\u1eefng v\u00e0ng b\u1ea1c, l\u1ee5a l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n, c\u1ee9u d\u00e2n, xin h\u00e3y ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 kh\u0103n hi\u1ec7n nay.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ebft ki\u1ec7m, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh d\u00e2n gi\u00e0u l\u00e0m m\u1ee5c ti\u00eau. N\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 cho l\u1eddi th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u00fang, th\u00ec xin h\u00e3y b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c n\u00e0y. H\u01a1n n\u1eefa, l\u1ec5 ban t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u00e0nh cho c\u00e1c quan \u0110\u00e0i gi\u00e1n tr\u1edf l\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ngh\u0129a l\u00fd n\u00ean v\u00ec n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 ban t\u1eb7ng \u00edt \u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ecb o\u00e1n tr\u00e1ch, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i b\u1eeba.\"<\/i>\r\n\r\n[12] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng l\u1ec5 ban t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i do N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt, quy ch\u1ebf x\u00e2y l\u0103ng t\u1ea9m do Tam ty ph\u1ee5ng h\u00e0nh theo di ch\u1ebf. Khi b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng t\u1ea9m, Vua ban chi\u1ebfu tay cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh \u1edf T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ed1c gia nhi\u1ec1u n\u1ea1n, trong b\u1ed1n n\u0103m li\u00ean ti\u1ebfp g\u1eb7p \u0111\u1ea1i tang, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u ki\u1ec7t qu\u1ec7. N\u00ean l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o c\u1eaft gi\u1ea3m nh\u1eefng chi ti\u00eau kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>\"Khi Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u00ec tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m c\u1eaft gi\u1ea3m, nh\u01b0ng nay th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n lo ng\u1ea1i n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>\"Nh\u00e2n T\u00f4ng tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, trong cung gi\u00e0u c\u00f3, n\u00ean v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i r\u1ea5t h\u1eadu. Ti\u00ean \u0111\u1ebf tr\u1ecb v\u00ec ch\u1ec9 b\u1ed1n n\u0103m, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi Nh\u00e2n T\u00f4ng, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady, s\u1ed1 v\u1eadt ph\u1ea9m ban t\u1eb7ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba so v\u1edbi n\u0103m Gia H\u1ef1u.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n \u00c1c \u1edf c\u1eeda Ngh\u00eanh D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 nghe ch\u00ednh s\u1ef1, ti\u1ebfp ki\u1ebfn b\u00e1 quan. Tam ty xin 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i t\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, nghe ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n, tuy\u00ean ch\u1ebf \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng, Anh T\u00f4ng, vi\u1ec7c nghe ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 tuy\u00ean ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay l\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o.\r\n\r\n[15] S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9 t\u00e2u: <i>\"N\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 8, s\u1ed1 binh l\u00ednh huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m l\u00e0 46.400 ng\u01b0\u1eddi, nay ch\u1ec9 xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 35.000 ng\u01b0\u1eddi[footnote]Ch\u1eef 'ch\u1ec9' trong c\u00e2u 'nay ch\u1ec9 xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 35.000 ng\u01b0\u1eddi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 29-49 ch\u00e9p 'ch\u1ec9' l\u00e0 'ch\u1ec9'.[\/footnote], c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty thu\u00ea 4.000 th\u1ee3 \u0111\u00e1.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua ng\u1ef1 \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ban \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u1ecbnh sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam, ban chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Tr\u1eabm suy ngh\u0129 s\u00e2u xa r\u1eb1ng chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m r\u1ea5t l\u1edbn, hi\u1ec7n nay kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, s\u1ee9c d\u00e2n suy ki\u1ec7t, \u0111\u00fang l\u00fac c\u1ea7n c\u1ee9u nguy gi\u00fap \u0111\u1ee1, m\u00e0 qu\u1ed1c gia trong b\u1ed1n n\u0103m hai l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i h\u1ecda, tuy \u00fd mu\u1ed1n gi\u1ea3n t\u1ec9nh, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 ti\u1ebft ki\u1ec7m, nay sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u[footnote]Ch\u1eef 'tr\u00ed' trong c\u00e2u 'nay sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.[\/footnote], m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u1ea7n ti\u1ebft ki\u1ec7m, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea5p thi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng n\u00ean t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u vi\u1ec7c ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed ph\u00f9 phi\u1ebfm cho l\u0103ng t\u1ea9m, \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo di ch\u1ec9. Suy ngh\u0129 \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i, nh\u1eefng th\u1ee9 d\u00f9ng cho l\u0103ng t\u1ea9m \u0111\u1ec1u do Tam ty v\u00e0 Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m qu\u1ea3n l\u00fd, mu\u1ed1n cho h\u1ecd c\u00f9ng b\u00e0n v\u1edbi khanh \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt, \u0111\u00e3 d\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n ban s\u1eafc. Nh\u01b0ng Tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129 khanh \u1edf \u0110\u00f4ng cung, h\u1ebft l\u00f2ng ph\u00f2 t\u00e1 Tr\u1eabm, nay v\u1eeba m\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh, \u0111ang c\u1ea7n khanh c\u00f9ng Tr\u1eabm g\u1eafng s\u1ee9c lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, n\u00ean ch\u01b0a v\u1ed9i sai \u0111i.\"<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o l\u00e0m Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9.\r\n\r\n[18] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n ti\u1ebfp ki\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n, lui v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a x\u1eed l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1.\r\n\r\n[19] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Duy d\u00e2ng ba vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 vi\u1ec7c nghe ch\u00ednh s\u1ef1 theo quy\u1ec1n bi\u1ebfn l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, ch\u1ec9 n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn g\u1ea5p, c\u00f2n l\u1ea1i n\u00ean khoan dung; Hai l\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c hai tri\u1ec1u \u1ee7y th\u00e1c, n\u00ean \u0111\u1ed1i x\u1eed ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh, m\u1ed7i vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng; Ba l\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ri\u00eang, ch\u1ec9 n\u00ean giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u00e1t huy t\u00e0i n\u0103ng, n\u1ebfu nh\u00e0 Vua thay h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec r\u1ea5t m\u1ea5t th\u1ec3 th\u1ed1ng.\r\n\r\nCu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng c\u00f2n n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c l\u1edbn trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed9i, vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp c\u1ee7a nh\u00e0 Vua ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau, ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ea9n tr\u1ecdng.\"<\/i> \u00d4ng c\u00f2n ch\u00fa th\u00edch b\u00e0i <i>\"\u0110\u1eb1ng Th\u1ebf t\u1eed h\u1ecfi M\u1ea1nh T\u1eed v\u1ec1 l\u1ec5 c\u01b0 tang\"<\/i> v\u00e0 suy r\u1ed9ng ra l\u1ec5 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u0111\u1eddi sau \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n. Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u00e0n Duy c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u1ee5 truy\u1ec1n, nh\u00e2n d\u1ecbp b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n n\u00ean ghi l\u1ea1i, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y[footnote]'\u0110\u1eafc' nguy\u00ean l\u00e0 'truy\u1ec1n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[20] L\u1eadp An Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n h\u1ecd H\u01b0\u1edbng l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu, b\u00e0 l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm t\u1eebng h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh Ti\u00ean \u0111\u1ebf, nghe l\u1eddi d\u1ea1y r\u1eb1ng: 'Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, con trai c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng h\u00e0ng \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u00f4n ti c\u1ee7a cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. T\u1eadp t\u1ee5c n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u, ngh\u0129a l\u00fd r\u1ea5t v\u00f4 l\u00fd. Tr\u1eabm t\u1eebng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec gi\u00e0u sang m\u00e0 l\u00e0m sai l\u1ec7ch tr\u1eadt t\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng? N\u00ean ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c.' Tr\u1eabm nghe l\u1eddi d\u1ea1y \u1ea5y, k\u00ednh ph\u1ee5c v\u00e0 khen ng\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Kh\u00f4ng may Ti\u00ean \u0111\u1ebf sau \u0111\u00f3 l\u00e2m b\u1ec7nh, vi\u1ec7c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf. Tr\u1eabm k\u00ednh c\u1ea9n th\u1eeba h\u00e0nh di ch\u1ec9, d\u00e1m kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n! N\u00ean giao Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 b\u00e0n ngh\u1ecb[footnote]'Kh\u1ea3 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 ngh\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 kh\u1ea3 ngh\u1ecb', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ebf h\u1ec7 8-26 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 ph\u00e1t huy \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, l\u1ec7nh Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 ra m\u1eaft cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng, V\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u01af\u1edbc kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u0103ng h\u00e0ng. L\u1ec5 c\u00f4ng ch\u00faa ra m\u1eaft cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu tay cho L\u00fd \u0110oan Nguy\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn, trung th\u00e0nh ph\u00f2 t\u00e1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb, \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu trong vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u01b0a k\u1ecbp thi h\u00e0nh th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1eb7c b\u1ed1n bi\u1ec3n. Khi Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, l\u00e0 l\u00fac v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, ch\u1edb b\u1ecf qua nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f4ng c\u1ea1n, \u0111\u1eebng qu\u00ean l\u1eddi \u1ee7y th\u00e1c, h\u00e3y trung th\u00e0nh v\u1edbi Tr\u1eabm, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t huy. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, h\u00e3y s\u1eafp x\u1ebfp tr\u00ecnh b\u00e0y cho Tr\u1eabm bi\u1ebft.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, \u0110oan Nguy\u1ec7n d\u00e2ng t\u1ea5u s\u1edb r\u1ea5t s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong \u0111\u1ee3i c\u1ee7a Vua.\r\n\r\n[24] Th\u00e1ng 3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba. \u0110\u00e0o v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, Vua d\u1eabn s\u00e1ch \u300aH\u00e0m H\u1eefu Nh\u1ea5t \u0110\u1ee9c\u300b d\u1ea1y \u0110\u00e0o r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm v\u1edbi khanh m\u1ed9t l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i.\"<\/i> H\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1, \u0110\u00e0o xin Vua h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn nghe l\u1eddi t\u00e2u, r\u00f5 r\u00e0ng trong th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111u\u1ed5i k\u1ebb n\u1ecbnh, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i \u0111\u1ec3 th\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi, gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng tang, l\u1ea5y s\u1ef1 ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, h\u1ea1n ch\u1ebf tu\u1ed5i t\u00e1c v\u00e0 t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf binh l\u00ednh th\u1eeba.\r\n\r\n[25] L\u1ec7nh cho Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, c\u00f9ng so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c\u300b.\r\n\r\n[26] Gi\u00e1ng C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng Ch\u00e2u, Ch\u1ee7 kh\u00e1ch Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, gi\u00e1m \u0111\u1ea1o ch\u00e2u \u0110\u1ea1o Ch\u00e2u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng h\u1eb7c Tham tri Ch\u00ednh s\u1ef1 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu v\u00e0o l\u00e2m \u0111i\u1ec7n Ph\u00fac Ninh, m\u1eb7c \u00e1o tang b\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u1ea1i m\u1eb7c \u00e1o t\u00eda, Vua b\u1ecf qua t\u1edd t\u1ea5u, sai s\u1ee9 d\u1ee5 Tu thay \u0111\u1ed5i. Trong tri\u1ec1u b\u00e0n t\u00e1n vi\u1ec7c truy t\u00f4n B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t Tu, mu\u1ed1n h\u1ea1 b\u1ec7 \u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Ti\u1ebft L\u01b0\u01a1ng Nh\u1ee5, l\u00e0 em h\u1ecd v\u1ee3 Tu, v\u00ec t\u1ed9i c\u1eed quan b\u1ecb h\u1eb7c, g\u1eb7p l\u00fac \u00e2n x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, nh\u01b0ng Tu l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec m\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u1eafn, xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng tha, L\u01b0\u01a1ng Nh\u1ee5 cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, c\u0103m gi\u1eadn Tu \u0111\u1ebfn t\u1eadn x\u01b0\u01a1ng. Con trai c\u1ea3 c\u1ee7a Tu l\u00e0 Ph\u00e1t, c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i Di\u00eam thi\u1ebft Ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u00f4 Sung, L\u01b0\u01a1ng Nh\u1ee5 nh\u00e2n \u0111\u00f3 vu c\u00e1o Tu c\u00f3 chuy\u1ec7n d\u00e2m lo\u1ea1n, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u1ecd Ng\u00f4. T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u01b0u C\u1ea9n c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Tu, v\u1ed9i lan truy\u1ec1n l\u1eddi vu c\u00e1o, T\u01b0 V\u0129nh nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Chi K\u1ef3. Chi K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1edd b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p \u00fd Tu, \u0111\u01b0\u1ee3c Tu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111ang lo b\u1ecb m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch l\u00e0 gian t\u00e0, t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ef1 gi\u1ea3i tho\u00e1t, khi nghe chuy\u1ec7n n\u00e0y, b\u00e8n m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00ean \u0111i\u1ec7n h\u1eb7c Tu, xin tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.\r\n\r\nVua nghi ng\u1edd vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang, Chi K\u1ef3 d\u1eabn T\u01b0 V\u0129nh l\u00e0m ch\u1ee9ng, qu\u1ef3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t d\u1eadp \u0111\u1ea7u, ki\u00ean quy\u1ebft xin x\u1eed l\u00fd. Chi K\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng b\u00e0n v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau, v\u00e0i ng\u00e0y sau m\u1edbi \u0111\u01b0a b\u1ea3n t\u1ea5u cho T\u01b0 V\u0129nh xem, T\u01b0 V\u0129nh \u1ee7ng h\u1ed9 Chi K\u1ef3, n\u00f3i t\u1ed9i Tu \u0111\u00e1ng b\u1ecb bi\u1ebfm tru\u1ea5t, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"D\u00f9ng vi\u1ec7c t\u01b0 th\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1eadt kh\u00f3, nh\u01b0ng Tu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng n\u00ean ph\u1ea1m ph\u1ea3i s\u1ef1 ph\u1eabn n\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u00e8n giao t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Chi K\u1ef3, T\u01b0 V\u0129nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n. Tu d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 bi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Chi K\u1ef3 vu c\u00e1o th\u1ea7n, l\u00e0 chuy\u1ec7n x\u1ea5u xa m\u00e0 lo\u00e0i c\u1ea7m th\u00fa kh\u00f4ng l\u00e0m, t\u1ed9i \u00e1c l\u1edbn m\u00e0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng dung. N\u1ebfu th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ed9i, l\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1edbn nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3, l\u00e0 ch\u1ecbu oan khu\u1ea5t l\u1edbn nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1. Ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1edbn m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb, ch\u1ecbu oan khu\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan, th\u00ec s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1ecf. Xin ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f4ng ch\u00ednh, x\u00e9t r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y cho th\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y h\u1ecfi Chi K\u1ef3 r\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 chuy\u1ec7n trong nh\u00e0 th\u1ea7n l\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u00f3, v\u00ec sao l\u1ea1i b\u1ecb ti\u1ebft l\u1ed9? C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f3 th\u1ec3 suy x\u00e9t, t\u00ecm hi\u1ec3u t\u1eadn g\u1ed1c, \u1eaft s\u1ebd th\u1ea5y h\u01b0 th\u1ef1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n gi\u1ebft \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu. <i>(X\u00e9t s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p: Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, sai tra h\u1ecfi T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 v\u00e0 B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh, h\u1ecfi ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00f3i Vua mu\u1ed1n gi\u1ebft Tu, e r\u1eb1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady. H\u01a1n n\u1eefa, Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o m\u01a1 h\u1ed3 m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ebft ngay m\u1ed9t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 ch\u00ednh c\u0169?)<\/i>\r\n\r\nVua d\u00f9ng th\u1ee7 chi\u1ebfu b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n T\u01b0 Cung[footnote]'D\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n T\u01b0 Cung': Ch\u1eef 'th\u1ee7' <i>(\u624b)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 58 '\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu vu b\u00e1ng' b\u1ed5 sung.[\/footnote], T\u01b0 Cung h\u1ebft s\u1ee9c gi\u1ea3i c\u1ee9u, Vua t\u1ec9nh ng\u1ed9, l\u1ea1i l\u1ea5y t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Chi K\u1ef3 v\u00e0 T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0o, c\u00f9ng v\u1edbi ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a Tu ph\u00ea giao cho Trung th\u01b0, l\u1ec7nh cho T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 Chi K\u1ef3 ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\nChi K\u1ef3 n\u00f3i l\u00e0 nghe t\u1eeb T\u01b0 V\u0129nh, c\u00f2n T\u01b0 V\u0129nh t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ec9 l\u00e0 nghe \u0111\u1ed3n, tu\u1ed5i gi\u00e0 \u0111\u1ea7u \u00f3c l\u00fa l\u1eabn, kh\u00f4ng nh\u1edb r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt cho ph\u00e9p Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c nghe \u0111\u1ed3n m\u00e0 t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 th\u00f4ng minh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, r\u1ed3i tr\u1ecb t\u1ed9i[footnote]'R\u1ed3i tr\u1ecb t\u1ed9i': Ch\u1eef 't\u1ed9i' <i>(\u7f6a)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'b\u00e3i' <i>(\u7f77)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00ec sau n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ai d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa, th\u00e0 ch\u1ecbu b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecbt mi\u1ec7ng thi\u00ean t\u1eed. R\u1ed3i h\u1ebft l\u1eddi k\u1ec3 t\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng, chuy\u00ean quy\u1ec1n t\u1ef1 \u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00fac cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\nTu l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Chi K\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u d\u00f9ng t\u1ed9i l\u1edbn vu c\u00e1o th\u1ea7n, v\u1ed1n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng truy c\u1ee9u th\u00eam, s\u1ebd c\u00f3 h\u00ecnh ph\u1ea1t. \u0110\u1ebfn khi b\u1ecb h\u1ecfi d\u1ed3n d\u1eadp, s\u1ee3 ph\u1ea3i n\u00eau ra t\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tra x\u00e9t, \u1eaft s\u1ebd th\u1ea5y l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecdng, n\u00ean m\u1edbi gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng n\u00f3i. Th\u1ea7n \u0111ang \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3, kh\u00f4ng may b\u1ecb vu c\u00e1o oan, ch\u1ec9 mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t r\u00f5 h\u01b0 th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 t\u1ed9i c\u00f3 ch\u1ed7 quy v\u1ec1.\"<\/i> Tu d\u00e2ng s\u1edb ba l\u1ea7n, c\u00f2n Ph\u00fa B\u1eadt c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c bi\u1ec7n minh r\u00f5 h\u01b0 th\u1ef1c, c\u00f4ng b\u1ed1 cho thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 c\u1eeda nh\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb oan u\u1ed5ng nh\u1ee5c nh\u00e3.\r\n\r\nV\u00ec th\u1ebf, Vua l\u1ea1i ph\u00ea giao cho Trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00e0m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t, n\u00ean cho ph\u00e9p b\u00e0n lu\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. H\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 vu c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed9i l\u1edbn? N\u00ean l\u1ec7nh cho T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 Chi K\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn l\u1eddi \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m, ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n[footnote]'Ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n': Ch\u1eef 'c\u1ee5' <i>(\u5177)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3' <i>(\u5176)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], d\u1ef1a v\u00e0o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> T\u01b0 V\u0129nh c\u00f9ng Ti\u1ebft C\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea, h\u1ebft s\u1ee9c che gi\u1ea5u cho C\u1ea9n, b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n \u0111ang \u1edf Hi\u1ebfn ph\u1ee7, ph\u00e0m nghe \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec, n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau, n\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi Chi K\u1ef3 v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra m\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, t\u1eebng khuy\u00ean Chi K\u1ef3 \u0111\u1eebng n\u00f3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n t\u1ed9i.\"<\/i> C\u00f2n Chi K\u1ef3 c\u0169ng t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ea7n ch\u1ec9 nghe t\u1eeb T\u01b0 V\u0129nh, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu cho r\u1eb1ng th\u1ea7n kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u1ea7n xin c\u00f9ng T\u01b0 V\u0129nh ch\u1ecbu t\u1ed9i.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 Chi K\u1ef3 c\u00f9ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\r\n\r\nVua ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tu r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ea5y ng\u00e0y nay v\u00ec l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vu b\u1ea9n khanh t\u1ed9i l\u1edbn, Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, ch\u01b0a t\u1eebng th\u01b0 th\u00e1i. N\u00ean \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00ea ch\u1ec9, h\u1ecfi r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5y t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a khanh, h\u1ebft s\u1ee9c mu\u1ed1n bi\u1ec7n minh, b\u00e8n t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ed7i. H\u00f4m nay \u0111\u00e3 l\u1ec7nh gi\u00e1ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i treo b\u1ea3ng \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecdng. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 r\u00f5, nghi ng\u1edd c\u0169ng tan, khanh n\u00ean tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, Vua b\u1ea3o Ng\u00f4 Khu\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 d\u00e1m n\u00f3i, nh\u01b0ng l\u1eddi n\u00f3i m\u01a1 h\u1ed3, \u0111\u00e3 tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec vu c\u00e1o, l\u1ea1i mu\u1ed1n th\u01b0\u1edfng v\u00ec d\u00e1m n\u00f3i.\"<\/i> Khu\u00ea n\u00f3i: <i>\"Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f3 c\u00f9ng l\u00e0m.\"<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i.\r\n\r\n<i>(\u300aM\u1eb7c s\u1eed\u300b ch\u00e9p truy\u1ec7n T\u00f4n T\u01b0 Cung r\u1eb1ng: T\u01b0 Cung t\u00ednh kh\u00f4ng th\u00edch \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u, b\u1ecb x\u00fac ph\u1ea1m c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 th\u00f9. \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft T\u01b0 Cung, cho l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. \u0110\u1ebfn khi Tu b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, Vua mu\u1ed1n gi\u1ebft Tu, d\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi T\u01b0 Cung, T\u01b0 Cung h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ee9u Tu. \u300aChu s\u1eed\u300b cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Tu[footnote]'\u300aChu s\u1eed\u300b cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Tu': Ch\u1eef 'Chu' <i>(\u6731)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ed1ng' <i>(\u5b8b)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i; d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'vi' <i>(\u70ba)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba m\u1ed9t ch\u1eef 'vi' <i>(\u70ba)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ecf.[\/footnote], Vua tra h\u1ecfi, \u0111\u00e3 bi\u1ec7n minh r\u00f5, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1, h\u00e1 c\u00f3 \u00fd gi\u1ebft Tu, b\u00e8n x\u00f3a \u0111i. X\u00e9t \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Chi K\u1ef3 v\u00e0 T\u01b0 V\u0129nh giao cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, m\u1ea5y ng\u00e0y sau m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i, d\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi T\u01b0 Cung, \u1eaft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u300aM\u1eb7c s\u1eed\u300b sai, nay v\u1eabn ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[28] Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed T\u01b0 M\u00e3 Quang v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 h\u1ee3p c\u00e1ch t\u1eeb H\u1ee9a An Th\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng g\u1ed3m 305 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m b\u1ed1n b\u1eadc; c\u00e1c khoa minh kinh g\u1ed3m 211 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m ba b\u1eadc. Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 b\u1eadc nh\u1ea5t, nh\u00ec, ba \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1eadp \u0111\u1ec7, b\u1eadc t\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n; c\u00e1c khoa minh kinh b\u1eadc nh\u1ea5t, nh\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1eadp \u0111\u1ec7, b\u1eadc ba \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. S\u1eafc ban xu\u1ed1ng C\u1ed1ng vi\u1ec7n y\u1ebft b\u1ea3ng, An Th\u1ebf v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc ba[footnote]An Th\u1ebf v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc ba, 'b\u1eadc ba' nghi ng\u1edd n\u00ean l\u00e0 'b\u1eadc nh\u1ea5t'.[\/footnote] \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n suy quan, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 v\u00e0 ch\u1edd tuy\u1ec3n d\u1ee5ng theo l\u1ec7.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi[footnote]Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi, ch\u1eef 'Hi' nguy\u00ean l\u00e0 'Ngh\u0129a', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 18\/3 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00e1c ch\u1ed7 sau c\u0169ng v\u1eady.[\/footnote] l\u00e0m Ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty[footnote]Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty, ch\u1eef 'ty' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1ed3ng', theo \u00fd v\u0103n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Tri Khai Phong huy\u1ec7n, \u0110\u00f4 quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang La Kh\u1ea3i l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n s\u1ef1. Kh\u1ea3i v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c Khai Phong, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft, Vua kh\u00f4ng vui. Khi g\u1eb7p Nh\u1eef Hi, h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ee7 gi\u1edbi, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n.\r\n\r\nH\u00f4m sau, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, n\u00ean d\u00f9ng l\u1ea1i Nh\u1eef Hi thay th\u1ebf, v\u00e0 ban th\u00eam ch\u1ee9c qu\u00e1n.\"<\/i> C\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eef Hi th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u00e3 cao, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m th\u00ec l\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ch\u1ec9 n\u00ean cho th\u1eed ch\u1ee9c qu\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua nghe theo. Tri ch\u1ebf c\u00e1o Thi\u1ec7u T\u1ea5t t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 th\u0103ng Nh\u1eef Hi, nh\u01b0 H\u00e1n V\u0103n \u0110\u1ebf th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e2m s\u1eafc phu, e r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i s\u1ebd tranh nhau d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e9o l\u00e9o \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ti\u1ebfn, xin b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe. Nh\u1eef Hi l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1ed7.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Nh\u1eef Hi l\u00e0m Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n v\u00e0o th\u00e1ng 5 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ghi ch\u00e9p chung.)<\/i>\r\n\r\n[30] X\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o v\u00e0 L\u1ea1c An qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. Chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t theo di ch\u1ebf c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u00e0nh, tang ph\u1ee5c t\u00ednh theo ng\u00e0y thay th\u00e1ng, t\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, \u0111\u1ec1u theo \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 c\u1ee7a ti\u00ean mi\u1ebfu, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00f4ng th\u1ea5t khi ra ngo\u00e0i th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o tang th\u1ea3m, \u1edf nh\u00e0 th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o tang su\u1ed1t th\u1eddi gian ch\u1ecbu tang. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t ph\u00e1p \u0111\u1ed9, t\u00f4n k\u00ednh thi\u00ean t\u1eed. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng, ph\u1ee5ng th\u1edd t\u00f4ng mi\u1ebfu, X\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u1ea1c An qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng n\u00ean theo l\u1ec7 c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec \u00e2n ri\u00eang m\u00e0 kh\u00e1c bi\u1ec7t. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1edd, l\u00e0m r\u00f5 \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf nh\u1eb7t, ph\u00e2n bi\u1ec7t danh ph\u1eadn, l\u00e0 ngh\u0129a l\u00fd th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u \u0111\u00e0n Minh D\u1eadt gian t\u00e0, c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u00f4 Th\u00e2n, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng c\u0169ng t\u1eebng lu\u1eadn t\u1ed9i, nh\u01b0ng ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00fac b\u1ec7nh n\u1eb7ng, ch\u01b0a k\u1ecbp thi h\u00e0nh. Th\u1ea7n v\u1edbi Minh D\u1eadt v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, ch\u1ec9 v\u00ec h\u1eafn x\u1ea3o quy\u1ec7t, b\u1ea1c b\u1ebdo, d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u00e3 theo phe Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, H\u1ea1 T\u1ee7ng, V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, h\u00e3m h\u1ea1i \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, Do\u00e3n Chu, Th\u1ea1ch Gi\u1edbi, khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn. Hu\u1ed1ng chi v\u0103n t\u1eeb sai l\u1ea7m, ch\u00ednh thu\u1eadt l\u1ec7ch l\u1ea1c, tham nh\u0169ng n\u1ed5i ti\u1ebfng, ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf trong c\u1ea5m uy\u1ec3n?\"<\/i> \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u00f3 Bi\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 l\u1eddi t\u00e2u. Ch\u1ea5p ch\u00ednh tri\u1ec7u Minh D\u1eadt, cho xem c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a \u0111\u00e0i gi\u00e1n, b\u1ea3o t\u1ef1 xin t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ec7nh, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c cho h\u1eafn.\r\n\r\nVua m\u1ed9t h\u00f4m h\u1ecfi Ng\u00f4 Khu\u00ea: <i>\"Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m v\u0103n, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa?\"<\/i> Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>\"\u1ee8ng c\u1eed c\u0169ng l\u00e0 may m\u1eafn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, m\u1ed9t ng\u00e0y d\u00e0i, ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t. N\u1ebfu mu\u1ed1n c\u1ea7u th\u1ef1c t\u00e0i, ph\u1ea3i th\u1eed vi\u1ec7c, t\u1eeb t\u1eeb xem kh\u00ed nghi\u1ec7p.\"<\/i> Vua l\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi Minh D\u1eadt, Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Gi\u00e1n quan, t\u1eebng lu\u1eadn t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a Minh D\u1eadt, con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tam ty t\u00e2u: <i>\"G\u1ea1o t\u1ebb \u1edf kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 t\u00ednh \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong h\u01a1n n\u0103m n\u0103m, lo l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd h\u01b0 h\u1ecfng, xin cho Ph\u00e1t v\u1eadn ty t\u1ea1m ng\u1eebng v\u1eadn chuy\u1ec3n 50 v\u1ea1n th\u1ea1ch trong s\u1ed1 g\u1ea1o ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u00e0ng n\u0103m, gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mua g\u1ea1o \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y v\u00e0ng b\u1ea1c l\u1ee5a n\u1ed9p v\u00e0o Khoa h\u00f3a v\u1ee5 \u0111\u1ec3 phong kho, chia c\u1ea5p cho ba l\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b l\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0)<\/i>, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri B\u1ea1c Ch\u00e2u. B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec d\u00e2ng t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i Tu n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4 Th\u00e1i, Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u, Tu c\u0169ng ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, n\u00ean Vua ra l\u1ec7nh cho \u00f4ng ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua Anh T\u00f4ng v\u00ec b\u1ec7nh ch\u01b0a th\u00e2n ch\u00ednh, Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu bu\u00f4ng r\u00e8m nhi\u1ebfp ch\u00ednh, Tu c\u00f9ng hai ba \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i khi t\u00e2u vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc r\u00e8m, ho\u1eb7c c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh h\u1ecdp b\u00e0n, n\u1ebfu vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, Tu ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng ra s\u1ee9c tranh lu\u1eadn. C\u00e1c quan \u0111\u00e0i gi\u00e1n \u0111\u1ebfn Ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng b\u00e0n vi\u1ec7c, d\u00f9 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u00ecnh \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau ch\u01b0a k\u1ecbp m\u1edf mi\u1ec7ng, Tu \u0111\u00e3 th\u1eb3ng th\u1eafn v\u1ea1ch r\u00f5 ch\u1ed7 sai c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i v\u00e0 th\u1ec9nh c\u1ea7u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u a dua kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng ph\u1ea3i tr\u00e1i, \u0111\u1ebfn Tu th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m, vi\u1ec7c n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m. V\u00ec th\u1ebf k\u1ebb o\u00e1n gi\u1eadn c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Vua Anh T\u00f4ng t\u1eebng khen Tu r\u1eb1ng: <i>\"T\u00ednh t\u00ecnh ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng tr\u00e1nh n\u00e9 s\u1ef1 o\u00e1n gi\u1eadn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> Tu c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1ecdc l\u1eddi c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng r\u1eb1ng: <i>\"\u00c2n mu\u1ed1n v\u1ec1 m\u00ecnh, o\u00e1n \u0111\u1ec3 ai g\u00e1nh?\"<\/i> Sau khi ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c, Tu li\u00ean t\u1ee5c d\u00e2ng s\u00e1u bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tu l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi 60 tu\u1ed5i.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Khu m\u1eadt s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Ng\u00f4 Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Ban \u0111\u1ea7u, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Khu\u00ea, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00f2 t\u00e1 b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Khu\u00ea ph\u00f2 t\u00e1 ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u00f4ng lao c\u00e0ng l\u1edbn h\u01a1n.\"<\/i> B\u00e8n v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p m\u00e0 d\u00f9ng \u00f4ng. Khi Khu\u00ea v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, d\u00e2ng ba thi\u00ean \u300aTr\u1ecb thuy\u1ebft\u300b.\r\n\r\nVua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c truy t\u00f4n B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c v\u1edbi H\u00e1n Tuy\u00ean \u0110\u1ebf. Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady. Tuy\u00ean \u0110\u1ebf c\u00f9ng Chi\u00eau \u0110\u1ebf l\u00e0 t\u1ed5 t\u00f4ng, chi\u00eau m\u1ee5c kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u1eadp l\u00ean, h\u00e1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 Nh\u00e2n T\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ngh\u0129a l\u1eadp ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e0m con? Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u00e0o n\u1ed1i ng\u00f4i, thi\u00ean h\u1ea1 vui m\u1eebng suy t\u00f4n, d\u00f9 ti\u00ean \u0111\u1ebf t\u00edch c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, nh\u01b0ng ch\u00ednh nh\u1edd Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1eadp l\u00e0m con, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb.\"<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i: <i>\"B\u1ea3n \u00fd c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng ch\u1ec9 \u1edf ti\u00ean \u0111\u1ebf, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c. Th\u1ea7n t\u1eeb Th\u1ecd ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u00fd c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng, nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eefa c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n kh\u00e1c, n\u00ean vi\u1ec7c d\u1eebng l\u1ea1i. Sau n\u00e0y m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd nh\u1ecf c\u1ee7a ng\u00e0i, cu\u1ed1i c\u00f9ng quy\u1ebft t\u00e2m l\u1eadp n\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c truy t\u00f4n th\u1eadt ra l\u00e0 v\u01b0\u1edbng v\u00e0o \u00e2n ri\u00eang.\"<\/i> Vua r\u1ea5t t\u00e1n \u0111\u1ed3ng, l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 do \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0m sai.\"<\/i> Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>\"H\u00e0n K\u1ef3 trong vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n, th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c K\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng lu\u1eadn thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, Khu\u00ea t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean suy l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u1ee9ng v\u1edbi tr\u1eddi, \u00fd tr\u1eddi kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 h\u1ee3p l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu ch\u00ed th\u00e0nh c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadt, v\u1eadt kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u00ed th\u00e0nh \u1ee9ng v\u1edbi tr\u00ean, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed h\u00f2a. Nay d\u00e2n l\u1ef1c c\u00f9ng c\u1ef1c, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, c\u1ea7n ph\u1ea3i thu\u1eadn theo th\u00e0nh t\u1ef1u, r\u1ed3i sau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 lo vi\u1ec7c kh\u00e1c. Vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 \u1edf ph\u00e2n bi\u1ec7t trung t\u00e0, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u01a1 quan lo li\u1ec7u, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec3u nh\u00e2n h\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eed, qu\u00e2n t\u1eed th\u01b0\u1eddng \u1edf ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng g\u1ea7n g\u0169i, th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi Nghi\u00eau, b\u1ed1n k\u1ebb hung \u00e1c v\u1eabn \u1edf tri\u1ec1u.\"<\/i> Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1ed1n k\u1ebb hung \u00e1c tuy \u1edf tri\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1edd s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a Nghi\u00eau. B\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng dung? Ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ed7i r\u00f5 r\u00e0ng, v\u1eabn n\u00ean bao dung, ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u1edf ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng g\u1ea7n g\u0169i m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[35] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m Gia H\u1ef1u, \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y \u0111\u1eddi t\u00e1m gian trong Th\u00e1i mi\u1ebfu. Nay \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1eafp h\u1ee3p t\u1ebf v\u00e0o mi\u1ebfu, Hi T\u1ed5 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ea3y \u0111\u1eddi[footnote]Hi T\u1ed5 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ea3y \u0111\u1eddi, ch\u1eef 'Th\u1ebf' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Th\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo \u0111o\u1ea1n tr\u00ean '\u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y \u0111\u1eddi t\u00e1m gian trong Th\u00e1i mi\u1ebfu', t\u1eeb \u0111\u1eddi Anh T\u00f4ng ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u1ebfn Hi T\u1ed5 l\u00e0 t\u00e1m \u0111\u1eddi, theo l\u1ec5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i, ch\u1eef 'Th\u1ebf' v\u00e0 'Th\u1ea5t' \u00e2m g\u1ea7n nhau n\u00ean nh\u1ea7m, v\u00ec v\u1eady s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], theo l\u1ec5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i. Sau khi s\u01a1n l\u0103ng ho\u00e0n t\u1ea5t, xin \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0o gian th\u1ee9 t\u00e1m, th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Hi T\u1ed5 v\u00e0 V\u0103n \u00dd ho\u00e0ng h\u1eadu theo l\u1ec7 c\u0169 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng d\u1eddi c\u1ea5t \u1edf gian ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ebfn l\u1ec5 \u0110\u1ebf Hi\u1ec7p, t\u1eeb Nh\u00e2n T\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn T\u1ed5 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eddi l\u00ean. Xin ban xu\u1ed1ng cho hai ch\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"T\u00e1m gian c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00e0, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 mi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Hi T\u1ed5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i, h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, xin theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u1ec5 vi\u1ec7n.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban theo.\r\n\r\n[36] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Qu\u1ea7n th\u1ea7n t\u1ea5u x\u01b0ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0 \u0110i\u1ec7n h\u1ea1, m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1o ch\u1ec9.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e1nh ch\u1ec9, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u. Trung th\u01b0 t\u00e2u vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 quan tr\u1ecdng, xin ban xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i, l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thay \u0111\u1ed5i.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'K\u1ef7 S\u1eedu'. Theo l\u1ecbch, th\u00e1ng 3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, trong th\u00e1ng n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu. B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 14, ph\u1ea7n Th\u1ea7n T\u00f4ng k\u1ef7 ghi l\u00e0 '\u1ea4t H\u1ee3i', t\u1ee9c ng\u00e0y 27 c\u1ee7a th\u00e1ng, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0110\u1ecbnh v\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, qua \u0111\u1eddi. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ng\u1eebng thi\u1ebft tri\u1ec1u trong 5 ng\u00e0y.\r\n\r\nDo\u00e3n L\u01b0\u01a1ng t\u00ednh t\u00ecnh khoan dung, th\u00edch tu ch\u1ec9nh uy nghi, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u00e1ch m\u1eafng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn. Con trai c\u1ee7a em trai l\u00e0 T\u00f4ng Tu\u00fd m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 con \u0111\u1ebb. Khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, T\u00f4ng Tu\u00fd xin \u0111\u1ec3 tang 3 n\u0103m. Tuy nhi\u00ean, h\u00e0nh vi c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n hoang d\u00e2m v\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ph\u1eadn, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng v\u00ec \u1ea5n t\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u00e1 nh\u1ecf, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt tri\u1ec7u quan ch\u1ee9c Tri\u1ec7n v\u0103n c\u1ee7a Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0o cung, cho ti\u1ec1n b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n l\u1edbn h\u01a1n. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, vi\u1ec7c c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ban b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf Khai Phong, sau khi x\u00e9t x\u1eed, Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ch\u1ec9 tr\u00e1ch nh\u1eb9 Tr\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng truy c\u1ee9u. \u00d4ng th\u00edch \u0103n ch\u01a1i, coi ng\u00e0y nh\u01b0 \u0111\u00eam, ban \u0111\u00eam th\u00ec d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, ban ng\u00e0y th\u00ec ng\u1ee7 ngh\u1ec9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn c\u0169ng theo th\u00f3i quen \u0111\u00f3.\r\n\r\nNg\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u1eebng t\u1ea5u h\u1eb7c Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng tham gia t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf giao, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i. Anh T\u00f4ng b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t. C\u00e1c quan cho r\u1eb1ng Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng sinh ho\u1ea1t v\u00f4 \u0111\u1ed9, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n ng\u00e0y \u0111\u00eam, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Vinh D\u1ecbch.\r\n\r\n[38] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 h\u1eb7c t\u1ea5u \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Vua gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"Khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e2m nguy, Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng d\u00e2ng l\u1eddi ngh\u1ecb v\u1ec1 vi\u1ec7c bu\u00f4ng r\u00e8m, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng n\u00f3i, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1edbi m\u00f3c chuy\u1ec7n ri\u00eang t\u01b0 trong nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta sao?\"<\/i> Chi K\u1ef3 b\u00e1o v\u1edbi Ng\u00f4 Th\u00e2n, Th\u00e2n li\u1ec1n h\u1eb7c t\u1ea5u Kh\u00e1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, Vua d\u1ea7n bi\u1ebft l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, Trung th\u01b0 c\u0169ng b\u1ecf qua l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Th\u00e2n. Kh\u00e1ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang c\u00f9ng ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c thi c\u1eed, khi ra ngo\u00e0i, v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 bi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n \u1edf th\u1eddi Ti\u00ean \u0111\u1ebf n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u nh\u01b0 v\u1eady, \u1eaft s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u00ean \u0111\u1ebf dung th\u1ee9. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1eeb khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e2m b\u1ec7nh, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u1ef1c ti\u1ebfp, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, xin b\u1ec7 h\u1ea1 t\u00ecm trong cung, n\u1ebfu t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a th\u1ea7n, th\u1ea7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. N\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec k\u1ebb vu c\u00e1o th\u1ea7n h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecb tra x\u00e9t, xin b\u1ec7 h\u1ea1 giao xu\u1ed1ng ng\u1ee5c x\u00e9t h\u1ecfi.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng nghi ng\u1edd khanh, l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Ng\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n[39] Th\u00e1ng 3 nhu\u1eadn, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 l\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ea1 t\u1ed9i, xin r\u0103n d\u1ea1 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu l\u1eddi t\u00e2u tr\u00ecnh b\u00e0y trung t\u00edn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec \u01a1n l\u1ec5 ban cho s\u1ebd nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> V\u1eabn ban t\u1eb7ng l\u1ee5a v\u00e0 b\u1ea1c, m\u1ed7i th\u1ee9 500 t\u1ea5m v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung L\u01b0u Thu\u1eadt ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f4 Th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, Trung th\u01b0 t\u00e2u xin d\u00f9ng Thu\u1eadt thay th\u1ebf, Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o n\u00f3i Thu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng ph\u00f9 h\u1ee3p, Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu tay cho \u0110\u00e0o r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm v\u1ed1n nghi ng\u1edd Thu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 danh ti\u1ebfng trong tri\u1ec1u, \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu khen ng\u1ee3i, v\u1eeba mu\u1ed1n h\u1ecfi \u00fd khanh, th\u00ec khanh \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn, r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd Tr\u1eabm, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng? Xem ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u, Tr\u1eabm khen ng\u1ee3i \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Ph\u00e0m k\u1ebb ch\u1ea5p ch\u00ednh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng l\u1ee3i d\u1ee5ng nh\u1eefng k\u1ebb im l\u1eb7ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u00fd n\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi khanh n\u00f3i. L\u00e3 H\u1ed1i, Ph\u00f3 Nghi\u00eau D\u0169, Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ecd ngay th\u1eb3ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ecb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111u\u1ed5i \u0111i, ch\u01b0a mu\u1ed1n d\u00f9ng ngay, \u0111\u1ee3i th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n, d\u00f9ng h\u1ecd c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed, khanh h\u00e3y b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o t\u00ean cho Tr\u1eabm bi\u1ebft s\u1edbm.\"<\/i> Tuy nhi\u00ean, Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn d\u00f9ng Thu\u1eadt.\r\n\r\n[41] Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tri\u1ec7u 10 ng\u01b0\u1eddi thi ch\u1ee9c qu\u00e1n, m\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef Ngh\u0129a c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e1 nhi\u1ec1u. H\u01a1n n\u1eefa, k\u1ef3 thi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u01a1 ph\u00fa, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc an d\u00e2n, xin cho ki\u00eam d\u00f9ng l\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf ti\u1ebfn c\u1eed, v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf th\u01a1 ph\u00fa. Thi s\u00e1ch ba \u0111\u1ec1, h\u1ecfi v\u1ec1 kinh s\u1eed v\u00e0 th\u1eddi v\u1ee5, m\u1ed7i \u0111\u1ec1 h\u1ecfi 10 vi\u1ec7c, d\u1ef1a v\u00e0o th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh cao th\u1ea5p, b\u1ecf hay gi\u1eef. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u thi tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng xin d\u00f9ng ph\u00e9p thi m\u1edbi, ban chi\u1ebfu r\u00f5 cho l\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf th\u01a1 ph\u00fa nh\u01b0 l\u1eddi Ng\u00f4 Th\u00e2n. Do \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay thi ch\u1ee9c qu\u00e1n ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i lu\u1eadn v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i s\u00e1ch.\r\n\r\n[42] Khu m\u1eadt s\u1ee9, V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n tr\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u1ea5u s\u1ef1 \u0111\u00e3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y, v\u00ec r\u1eb1ng ph\u1ee7 Khu m\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 chi ph\u00ed y\u1ebfn ti\u1ec7c, ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do nh\u1eadn h\u01b0, k\u00ednh mong b\u00e3i b\u1ecf. V\u00e0 xin t\u1eeb nay Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00e0y.\"<\/i> Vua nghe theo. Theo l\u1ec7 c\u0169, ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u1edf kinh th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba[footnote]Qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, ch\u1eef 'nh\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. Sau n\u00e0y t\u0103ng th\u00eam l\u1ec7 cho Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0111\u1ebfn nay nh\u00e2n V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u1eeb ch\u1ed1i n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[43] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng, Ph\u00f3 Bi\u1ec7n, Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng, L\u00e3 C\u1ea3nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Nguy\u00ean c\u00f3 ch\u00fat t\u00e0i n\u0103ng, nh\u01b0ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c v\u1ecdng, trong b\u1ed1n n\u0103m \u0111\u00e3 t\u00e1m l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u0103ng quan c\u1ea3i ch\u1ee9c, \u00e2n \u0111i\u1ec3n d\u1ed3i d\u00e0o. Mong ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, v\u00e0 xin r\u1eb1ng n\u1ebfu b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m ch\u01b0a \u0111\u1ee7 hai n\u0103m m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n do thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u1eddi gian nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm k\u00e9m \u0111\u1ee9c n\u1ed1i ng\u00f4i t\u00f4n qu\u00fd, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean c\u00e1c c\u00f4ng khanh v\u00e0 mu\u00f4n d\u00e2n, ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1edf n\u01a1i m\u00ecnh, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, tr\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi lo tu s\u1eeda ch\u00ednh s\u1ef1, h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4ng minh s\u00e1ng su\u1ed1t, ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o l\u00fd. M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u00ed tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u1eadc Vua mu\u1ed1n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng t\u1edbi. Nay ban b\u1ed1 c\u00e1o cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu Tr\u1eabm c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft, ch\u01b0a ngh\u0129 t\u1edbi, ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t trong tri\u1ec1u ch\u00ednh, vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n t\u00ecnh c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p d\u00e2ng s\u1edb th\u1eb3ng th\u1eafn tr\u00ecnh b\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. L\u1eddi n\u00f3i n\u1ebfu h\u1ee3p l\u00fd, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, xem x\u00e9t t\u00e0i n\u0103ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t. C\u00e1c khanh v\u0103n v\u00f5, h\u00e3y c\u00f9ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd Tr\u1eabm trong chi\u1ebfu l\u1ec7nh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng.\"<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n v\u00e2ng chi\u1ebfu ri\u00eang c\u1eed quan \u0111\u00e0i, v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u00e1ng c\u1eed, nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do t\u01b0 c\u00e1ch c\u00f2n non n\u00ean kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi s\u1eafc v\u0103n, xin cho ph\u00e9p c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 t\u01b0 c\u00e1ch t\u1eeb ba nhi\u1ec7m tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o xin d\u00f9ng l\u1ea1i L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng v\u00e0 Qu\u00e1ch Nguy\u00ean Minh, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh cho r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n \u00e9p m\u00ecnh, n\u00ean kh\u00f4ng vui.\r\n\r\n[46] C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e3 m\u00e3n tang, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tri\u1ec7u An Th\u1ea1ch v\u1ec1 kinh, nh\u01b0ng An Th\u1ea1ch nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ec7n c\u1edb b\u1ec7nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan \u1edf ph\u00e2n ty. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>\"An Th\u1ea1ch tr\u1ea3i qua m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, tri\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ednh, nay tri\u1ec7u l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 b\u1ec7nh hay c\u00f3 \u00fd g\u00ec?\"<\/i> T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p: <i>\"An Th\u1ea1ch v\u0103n h\u1ecdc t\u00e0i n\u0103ng, l\u00e0 b\u1eadc to\u00e0n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a th\u1eddi nay, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, \u1eaft l\u00e0 v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i.\"<\/i> Ng\u00f4 Khu\u00ea n\u00f3i: <i>\"An Th\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eadm ch\u1ee9c C\u1ee7 s\u00e1t h\u00ecnh ng\u1ee5c, tranh lu\u1eadn v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00f3 ch\u1ec9 tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, \u00fd cho r\u1eb1ng H\u00e0n K\u1ef3 ng\u0103n c\u1ea3n m\u00ecnh, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o tri\u1ec1u.\"<\/i> C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"An Th\u1ea1ch th\u1eadt l\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng ph\u1ee5 t\u00e1, l\u1eddi c\u1ee7a Khu\u00ea l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh.\"<\/i> Khu\u00ea n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng c\u00f9ng An Th\u1ea1ch c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ea7n m\u1ee5c, th\u1ea5y r\u00f5 vi\u1ec7c \u00f4ng ta x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u01b0\u1eddm r\u00e0, l\u1ea1i b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1ed7i l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u1ebfu d\u00f9ng \u00f4ng ta, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea7n m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh.\"<\/i> Vua ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, Khu\u00ea l\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i.\r\n\r\nNg\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho An Th\u1ea1ch l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Giang Ninh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng An Th\u1ea1ch s\u1ebd t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng khi chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn, \u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 nh\u1eadm ch\u1ee9c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>\"C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng h\u1ebft l\u00f2ng ti\u1ebfn c\u1eed An Th\u1ea1ch, l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ea1 b\u1ec7 H\u00e0n K\u1ef3.\"<\/i>\r\n\r\nLong \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Duy t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n h\u00f4m nay nghe n\u00f3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Giang Ninh, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1eadt kh\u00f4ng. N\u1ebfu \u0111\u00fang v\u1eady, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 An Th\u1ea1ch. T\u1ea1i sao? An Th\u1ea1ch hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o gi\u1eef ch\u00ednh, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, vi\u1ec7c xu\u1ea5t x\u1eed \u0111\u1ea1i ti\u1ebft, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n trong l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n. An Th\u1ea1ch l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ec7nh kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u, nay n\u1ebfu m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ea1i qu\u1eadn li\u1ec1n nh\u1eadm ch\u1ee9c, th\u00ec l\u00e0 An Th\u1ea1ch coi th\u01b0\u1eddng m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Vua \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ti\u1ec7n, th\u1ea7n bi\u1ebft ch\u1eafc An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, tinh th\u1ea7n \u00f4ng ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1i qu\u1eadn, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u ch\u1ea7u, \u1edf n\u01a1i th\u1ecb t\u00f2ng nh\u00e0n h\u1ea1, h\u00e1 h\u1ee3p t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi? Th\u1ea7n bi\u1ebft ch\u1eafc An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf. \u0110i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 \u00f4ng ta ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi Vua t\u1eebng tuy\u00ean d\u1ee5, th\u1ea7n t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, kh\u1ea3ng kh\u00e1i mu\u1ed1n g\u1eb7p hi\u1ec1n t\u00e0i, c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n d\u1ed1c l\u00f2ng trung, th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1o m\u00ecnh? N\u1ebfu An Th\u1ea1ch b\u1ec7nh n\u1eb7ng v\u00e0 ngu mu\u1ed9i th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00f3, \u1eaft s\u1ebd h\u1ed1i h\u1eadn m\u00e0 \u0111\u1ebfn.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n e r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng An Th\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n chi\u00eau m\u1ed9, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tri\u1ec7u g\u1ea5p, n\u1ebfu v\u1eady, l\u00e0 d\u1ee5 d\u1ed7 \u00f4ng ta, l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a k\u1ebb kh\u00f4ng hi\u1ec3u An Th\u1ea1ch. Ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1ed9ng vi\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf m\u00e0 l\u00f4i k\u00e9o, b\u1ec7 h\u1ea1 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 \u0111\u1ea1o, \u1eaft hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u1ea7n quy\u1ebft \u0111o\u00e1n m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1eebng nghi ng\u1edd v\u00ec l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm thay!\"<\/i>\r\n\r\n<i>(H\u00e0n Duy b\u00e0n v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a Duy m\u00e0 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y An Th\u1ea1ch ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u00fang t\u00fang.)<\/i>\r\n\r\n[47] H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ea1 \u1ef6 v\u00e0 H\u00f9ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 trung \u0111\u1eb3ng trong k\u1ef3 thi th\u01a1 ph\u00fa. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong H\u1ea1 \u1ef6 l\u00e0m Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang.\r\n\r\nH\u1ea1 \u1ef6 v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c hai ph\u1ee7 ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 3, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 thi, nh\u01b0ng Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00e3 C\u1ea3nh v\u00e0 T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1ea1 \u1ef6 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc thu\u1eadt, t\u1eebng l\u00e0m ph\u00f3 \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u nh\u01b0ng th\u1ea5t b\u1ea1i. Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n th\u00ec nh\u1eb9 d\u1ea1, b\u00ea b\u1ed1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 cao n\u00ean \u0111\u00e3 n\u00e9m chi\u1ebfu ch\u1ec9 xu\u1ed1ng s\u00e2n[footnote] 'Chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1eb7c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. V\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 trong qu\u00e1n.\r\n\r\nCh\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh, do \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n<i>(Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 3[footnote] C\u00e2u ch\u00fa th\u00edch n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. Ch\u1eef '\u0110\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u1ee9c', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ecb s\u00fay th\u1ea7n v\u00e0 ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 n\u1ebfu c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch, do Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tham ngh\u1ecb. Th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch, t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho T\u1ec3 th\u1ea7n Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u r\u1eb1ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt qu\u00e2n qu\u1ed1c v\u00e0 binh m\u00e3 v\u00f9ng bi\u00ean, c\u00e1c ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, ki\u1ec1m h\u1ea1t n\u00ean c\u00f9ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung tham ngh\u1ecb[footnote] 'Ch\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'B\u00e1o', d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'Trung' nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba m\u1ed9t ch\u1eef 'Th\u01b0', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 10 h\u1ea1 s\u1eeda v\u00e0 b\u1ecf. C\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 ch\u1ed7 sai s\u00f3t[\/footnote]. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c.\r\n\r\n[49] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri Th\u00e1i ch\u00e2u L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng T\u01b0 M\u00e3 Quang, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Quang nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nVua g\u1eb7p m\u1eb7t v\u00e0 b\u1ea3o Quang r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed x\u01b0a, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ecfi v\u0103n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecdc, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng H\u00f9ng l\u00e0 ki\u00eam c\u1ea3 hai. Khanh c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i g\u00ec n\u1eefa!\"<\/i> Quang th\u01b0a: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m v\u0103n t\u1ee9 l\u1ee5c.\"<\/i>\u00a0 Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 ch\u1ebf c\u00e1o \u0111\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Quang \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eddi nay th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi: <i>\"Khanh \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 cao \u0111\u1eb3ng, m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n t\u1ee9 l\u1ee5c, sao v\u1eady?\"<\/i> Quang v\u1ed9i lui ra, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ebfn c\u1eeda c\u00e1p \u00e9p Quang nh\u1eadn chi\u1ebfu, Quang l\u1ea1y m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn, chi\u1ebfu th\u00fac Quang v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Quang v\u00e0o \u0111\u1ebfn s\u00e2n v\u1eabn c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t v\u00e0o l\u00f2ng Quang, Quang \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i nh\u1eadn.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o: <i>\"C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 Quang l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, c\u00f3 h\u1ee3p l\u00fd kh\u00f4ng?\"<\/i> \u0110\u00e0o \u0111\u00e1p: <i>\"Hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u1ea7n t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed r\u1ed3i, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, thi\u00ean h\u1ea1 lo g\u00ec kh\u00f4ng tr\u1ecb!\"<\/i>\r\n\r\n[50] H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"V\u00e2ng chi\u1ebfu x\u00e9t \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c hai ch\u00e2u D\u0129nh, H\u1ee9a ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u1ea1o d\u00e2ng b\u1ea1c m\u1eebng l\u00ean ng\u00f4i. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tri\u1ec1u ta, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eeb Khai Phong do\u00e3n, T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng l\u00ean ng\u00f4i, Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eeb Khai Phong do\u00e3n, Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, Nh\u00e2n T\u00f4ng t\u1eeb Ki\u1ebfn Khang qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed r\u1ed3i l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ban \u01a1n cho n\u01a1i t\u1eebng nh\u1eadn phong tr\u1ea5n. \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eeb T\u1ec1 ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00ean ng\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng t\u0103ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn kinh d\u00e2ng l\u1ec5, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n. Nay Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eeb Trung V\u0169 qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed r\u1ed3i l\u00ean ng\u00f4i, kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc. Nay hai ch\u00e2u d\u00e2ng l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u.\"<\/i> Chi\u1ebfu b\u00e1c vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1ec5, ban tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a r\u1ed3i cho v\u1ec1.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Ban, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng D\u1ee5, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u00fd Th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf B\u00ed c\u00e1c; Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang H\u1ed3 T\u00f4ng D\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u l\u00fd \u1edf T\u1eadp hi\u1ec1n, \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ed7 \u01b0u trong k\u1ef3 thi th\u01a1 ph\u00fa \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129. L\u01b0u Ban thi \u0111\u1ed7 \u01b0u, theo l\u1ec7 c\u0169 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c qu\u00e1n, nh\u01b0ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m[footnote]'H\u1ef1u' nguy\u00ean l\u00e0 'Nh\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], m\u00e0 L\u01b0u Ban v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, \u0110\u00e0o c\u00f9ng Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4 Th\u00e1i c\u00f9ng b\u00e0i x\u00edch, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m.\r\n\r\n[52] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng: <em>\"Tr\u1eddi sinh ra d\u00e2n, l\u1ea5y c\u01a1m \u00e1o l\u00e0m m\u1ec7nh, th\u00e1nh nh\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft, \u0111\u1eb7t ra s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t qu\u00e2n th\u1ea7n qu\u00fd ti\u1ec7n, uy quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 tranh gi\u00e0nh v\u00e0 lo\u1ea1n l\u1ea1c. V\u00ec th\u1ebf, l\u1ec5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u0103n v\u1ebb h\u00f3a \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, h\u00ecnh ph\u00e1p l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Ph\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, ph\u00e1p l\u1ec7nh, nh\u00e2n ngh\u0129a, li\u00eam s\u1ec9 \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp. C\u01a1m \u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec l\u1ec5 ngh\u0129a, h\u00ecnh ph\u00e1p c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec? V\u00ec th\u1ebf, vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thi\u1ebft th\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng.<\/em>\r\n\r\n<em>Nay kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t li\u00ean doanh, thi\u1ebft v\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi hi\u1ec3m tr\u1edf n\u00fai s\u00f4ng, v\u00ec th\u1ebf qu\u1ed1c gia d\u1ef1a v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u1ea1i c\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ebf l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 hi\u1ec7n nay. Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u l\u1ea1i n\u1eafm vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh qu\u1ed1c gia, t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u, tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i, an nguy, x\u00e9t \u0111\u1ebfn g\u1ed1c r\u1ec5 th\u00ec binh l\u00ednh d\u01b0 th\u1eeba l\u00e0 m\u1ed1i lo l\u1edbn nh\u1ea5t. \u01af\u1edbc t\u00ednh s\u01a1 b\u1ed9, m\u1ed9t binh s\u0129 c\u1ea5m qu\u00e2n trung b\u00ecnh m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p kho\u1ea3ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i quan, m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n quan.<\/em>\r\n\r\n<em>Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi \u1edf Tam ty \u0111\u00e3 tra x\u00e9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5m qu\u00e2n n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 n\u0103m, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u00ec t\u0103ng th\u00eam h\u01a1n t\u00e1m tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 huy, h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam chi ph\u00ed hai ng\u00e0n v\u1ea1n quan. Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p Chi\u1ebft tr\u01b0\u1ee3ng, mi\u1ec5n t\u1ed9i \u0111\u1ed3 cho thi\u00ean h\u1ea1, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra Tr\u00e1ng th\u00e0nh, Lao th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c vi\u1ec7c sai d\u1ecbch, g\u1ecdi l\u00e0 S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n b\u1eb1ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5m qu\u00e2n, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam bao nhi\u00eau l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb s\u1ee9c d\u00e2n, v\u1eady th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 sao kh\u00f4ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c? Th\u1ea7n v\u00e0o n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 n\u0103m \u0111\u00e3 l\u1ea5y s\u1ed1 thu\u1ebf mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i c\u00e1c l\u1ed9 so s\u00e1nh v\u1edbi s\u1ed5 s\u00e1ch ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u t\u0103ng g\u1ea5p ba l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean.<\/em>\r\n\r\n<em>Ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1ef1u, thu thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n ch\u00edn tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n quan; ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, thu thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m v\u1ea1n quan, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n b\u1ea3y tr\u0103m m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan; ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, thu thu\u1ebf mu\u1ed1i h\u01a1n ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n quan, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n quan, ch\u1ec9 c\u00f3 thu\u1ebf tr\u00e0 t\u0103ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c mua l\u1ee5a l\u00e0, v\u1ea3i l\u1ee5a trong thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, ban \u0111\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 qu\u00e2n ph\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, sau \u0111\u00f3 m\u1edf r\u1ed9ng ra Kinh \u0110\u00f4ng, Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft. Ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1ef1u, c\u00e1c l\u1ed9 mua ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec l\u00ean \u0111\u1ebfn ba tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ch\u1ec9 nghe n\u00f3i so s\u00e1nh, \u0111\u1ed1c th\u00fac, ch\u01b0a t\u1eebng nghe n\u00f3i gi\u1ea3m b\u1edbt. B\u00f3c l\u1ed9t nh\u01b0 v\u1eady, thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f2n l\u1ee3i l\u1ed9c g\u00ec n\u1eefa?<\/em>\r\n\r\n<em>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc thu v\u1ec1 l\u1ee3i nhu\u1eadn ch\u01b0a t\u1eebng nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, chi ph\u00ed c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng r\u1ed9ng l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady. X\u01b0a kia, nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb sau lo\u1ea1n Thi\u00ean B\u1ea3o, \u0111\u1eddi T\u00fac T\u00f4ng, \u0110\u1ea1i T\u00f4ng, qu\u1ed1c l\u1ef1c suy y\u1ebfu nghi\u00eam tr\u1ecdng, c\u1ea5m v\u1ec7 thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n ch\u00fang kinh th\u00e0nh ph\u1ea3i nh\u1eb7t l\u00faa \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, leo l\u00ean c\u1ed5ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng ch\u1edd c\u1ed1ng ph\u1ea9m t\u1eeb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 nguy ng\u1eadp. Nh\u01b0ng khi ho\u1ea1n n\u1ea1n qua \u0111i, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ng\u0169, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i gi\u1ea3i ng\u0169 th\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng. Nay qu\u00e2n \u0111\u1ed9i trong ngo\u00e0i ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y gi\u1ea3i ng\u0169, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean kh\u00f4ng lo c\u1ee9u v\u00e3n. Ni\u00ean hi\u1ec7u B\u1ea3o Nguy\u00ean, Khang \u0110\u1ecbnh, gi\u1eb7c H\u1ea1 ngang ng\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n m\u00e3 th\u00ec ph\u1ea3i nh\u1eadp l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, \u1edf kinh \u0111\u00f4 chi tr\u1ea3 ti\u1ec1n, v\u1eadt ph\u1ea9m, m\u1ed7i n\u0103m chi h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n v\u1ea1n quan, Tam ty kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o xoay x\u1edf, ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7.<\/em>\r\n\r\n<em>Ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch n\u0103m th\u1ee9 hai, n\u0103m th\u1ee9 ba, li\u00ean ti\u1ebfp chi ti\u1ec1n, l\u1ee5a l\u00e0 t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7, ch\u1ec9 hai l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u00e1u tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m, Tam ty d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp thi\u1ebfu h\u1ee5t, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ebft. Vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u00e3 y\u00ean, hai k\u1ef7 \u0111\u1ebfn nay, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng nghe n\u00f3i c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p x\u1eed l\u00fd n\u00e0o. Qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng may, bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u1edbn li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, sau khi ban th\u01b0\u1edfng, kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb x\u01b0a h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec[footnote] h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec 'h\u1ea7u nh\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh L\u1ea1c To\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 24, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 qu\u1ed1c k\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. V\u1ea1n nh\u1ea5t g\u1eb7p ph\u1ea3i n\u1ea1n \u0111\u00f3i, l\u1ea1i th\u00eam gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, th\u1ea7n e r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n ngoan c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 xoay x\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ebb c\u1ea9u th\u1ea3 ch\u1ec9 lo cho m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa lo cho qu\u1ed1c gia c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean lo l\u1eafng nh\u1ea5t. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh tuy l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a Tam ty, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0ng ng\u00e0y phi\u1ec1n ph\u1ee9c, k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, s\u1ed5 s\u00e1ch, h\u1ea1n k\u1ef3 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch.<\/em>\r\n\r\n<em>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ec3 ch\u1ebf qu\u00e2n qu\u1ed1c, s\u1ef1 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 h\u1ed9i an nguy, c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a n\u00f3 n\u1eb1m \u1edf Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty c\u00f3 th\u1ec3 tham d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y nay, vi\u1ec7c thu thu\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i ban s\u1eafc, chi c\u1ea5p t\u1ea5t ph\u1ea3i ban tuy\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, hai ph\u1ee7 c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c thu chi c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Nay mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e1i b\u00ecnh, l\u00e0m gi\u00e0u t\u00e0i ch\u00ednh, an d\u00e2n, c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c r\u1ec5, n\u00ean t\u1eeb Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ed3ng t\u00e2m hi\u1ec7p l\u1ef1c, tu s\u1eeda v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u00e1c \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169 t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft gi\u1ea3m b\u1edbt binh t\u1ecbch, sau \u0111\u00f3 x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn g\u00e2y t\u1ec7 n\u1ea1n, nh\u01b0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u00f4ng th\u1ea5t, ph\u00e1p lu\u1eadt v\u1ec1 quan l\u1ea1i, nh\u1eefng vi\u1ec7c sinh s\u1ef1 kh\u00f4ng gi\u1ea3n ti\u1ec7n, c\u1eaft b\u1ecf v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c s\u1ebd r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0m trong s\u1ea1ch ngu\u1ed3n g\u1ed1c th\u00ec d\u00f2ng ch\u1ea3y ph\u00eda d\u01b0\u1edbi s\u1ebd trong s\u1ea1ch. Kinh D\u1ecbch n\u00f3i: 'C\u00f9ng t\u1eafc bi\u1ebfn, bi\u1ebfn t\u1eafc th\u00f4ng, th\u00f4ng t\u1eafc l\u00e2u d\u00e0i.'\"<\/em>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <em>\"Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i v\u00e0 th\u00f4ng su\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch t\u1ed1i \u0111a. L\u1eddi trong qu\u1ebb Ti\u1ebft n\u00f3i: 'Ti\u1ebft ch\u1ebf b\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9, kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n, kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n.' V\u00ec v\u1eady, nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7t ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf. N\u1ebfu ch\u1ec9 tu\u00e2n th\u1ee7 th\u00f4ng l\u1ec7 c\u0169, c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh nh\u1ecf nh\u1eb7t, tr\u00e1nh n\u00e9 s\u1ef1 nghi ng\u1edd, \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn h\u00ecnh th\u1ee9c, lo l\u1eafng v\u1ec1 nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn g\u1ea7n m\u00e0 b\u1ecf qua k\u1ebf ho\u1ea1ch xa, coi th\u01b0\u1eddng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 mong may m\u1eafn t\u1eeb tr\u1eddi, 'Ng\u00e0y th\u00e1ng tr\u00f4i qua, n\u0103m th\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i ch\u00fang ta', sau n\u00e0y d\u00f9 c\u00f3 h\u1ed1i h\u1eadn, c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa! Th\u1ea7n may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf g\u1ea7n, nh\u1eadn \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a ba tri\u1ec1u, th\u1ea5y th\u1eddi s\u1ef1 ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ea5p b\u00e1ch, kh\u00f4ng k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i lo l\u1eafng v\u00e0 ph\u1eabn n\u1ed9, xin m\u1ea1o mu\u1ed9i tr\u00ecnh b\u00e0y, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m xem x\u00e9t!\"<\/em>\r\n\r\n<i>(V\u0103n b\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ti\u1ebfp theo, kho\u1ea3ng 03 n\u0103m, t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Anh T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Vua Th\u1ea7n T\u00f4ng, nh\u01b0 \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf ph\u1ea7n \u0110\u1ec1 y\u1ebfu.)<\/i>\r\n\r\n&nbsp;","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Anh T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 3 nhu\u1eadn c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, c\u00e1c quan d\u00e2ng s\u00e1ch t\u00f4n hi\u1ec7u l\u00ean \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh. Th\u00e1i \u00fay d\u00e2ng s\u00e1ch trao cho c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, chuy\u1ec3n giao cho n\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, r\u1ed3i t\u1eeb \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng ti\u1ebfn v\u00e0o.<\/p>\n<p>[2] H\u00f4m \u0111\u00f3, c\u00f3 gi\u00f3 l\u1edbn v\u00e0 b\u1ee5i m\u00f9.<\/p>\n<p>[3] S\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi \u0111ang \u1edf d\u1ecbch qu\u00e1n. Theo l\u1ec7 c\u0169, ban y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, nh\u01b0ng l\u00fac n\u00e0y Vua kh\u00f4ng kh\u1ecfe, n\u00ean sai t\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn d\u1ecbch qu\u00e1n ban y\u1ebfn. S\u1ee9 gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec7, kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o ti\u1ec7c. T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng tr\u00e1ch r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, l\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh m\u1ec7nh Vua. Vua kh\u00f4ng ti\u1ec7n, ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ebd qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> S\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00e8n v\u00e0o ti\u1ec7c.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Vua b\u0103ng h\u00e0 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u00fac Ninh. Th\u1ea7n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, l\u00fac \u0111\u00f3 20 tu\u1ed5i. C\u00e1c quan v\u00e0o \u0111i\u1ec7n Ph\u00fac Ninh, ph\u00e1t tang, nghe di chi\u1ebfu, ra m\u1eaft Vua \u1edf gian \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec1u theo nghi th\u1ee9c n\u0103m Gia H\u1ef1u. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e0o c\u1eeda sau \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng r\u1ed3i m\u1edbi kh\u00f3c l\u00e0 kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u0111\u1ea1i x\u00e1, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. <i>(Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;X\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i>)<\/i> C\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, th\u01b0\u1edfng h\u1eadu cho c\u00e1c qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169 n\u0103m Gia H\u1ef1u. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00e1c quan l\u1ea1y t\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f4ng m\u00faa l\u00e0 kh\u00e1c, v\u00ec m\u00faa l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a n\u0103m Gia H\u1ef1u.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, t\u00f4n Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0m Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, Ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu.<\/p>\n<p>[7] L\u1ea5y t\u1ec3 th\u1ea7n H\u00e0n K\u1ef3 l\u00e0m S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'd\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1776-1\" href=\"#footnote-1776-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[8] Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u00e2u: <i>&#8220;Theo l\u1ec5, khi \u0111\u1ec3 tang kh\u00f4ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0103n th\u1ecbt. Khi tang l\u1ec5 Nh\u00e2n T\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, khi\u1ebfn d\u00ea \u1edf kinh th\u00e0nh c\u1ea1n ki\u1ec7t. Xin c\u1ea5p cho c\u00e1c quan \u0111\u1ed3 chay.&#8221;<\/i> L\u1ec5 quan cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u01b0ng ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p><i>(Theo bia m\u1ed9 L\u01b0u T\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, c\u00e1c quan d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua nghe ch\u00ednh s\u1ef1. Kh\u00f4ng cho. D\u00e2ng bi\u1ec3u ba l\u1ea7n, m\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[10] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 h\u1ecfi v\u1ec1 c\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 trong th\u01b0 g\u1eedi m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, mu\u1ed1n t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ch\u00e1u n\u1ed9i <i>(tr\u1ecdng \u0111i\u1ec7t)<\/i> v\u00e0 g\u1ecdi b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 Th\u00e1i m\u1eabu. Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 L\u00fd Gi\u1ea3n Chi v\u00e0 \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u cho r\u1eb1ng n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 ch\u00e1u <i>(\u0111i\u1ec7t t\u00f4n)<\/i> v\u00e0 g\u1ecdi b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 Th\u00fac t\u1ed5 m\u1eabu. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.<\/p>\n<p>[11] Tam ty s\u1ee9 H\u00e0n Gi\u00e1ng, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u00ean h\u1ea1 b\u1ea5t h\u1ea1nh, \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0. Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0 \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a \u0111\u1ea7y b\u1ed1n n\u0103m, l\u1ea1i g\u1eb7p \u0111\u1ea1i h\u1ecda, trong ngo\u00e0i c\u00f4ng t\u01b0, t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. Suy ngh\u0129 s\u00e2u xa, \u0111i\u1ec1u c\u1ea5p b\u00e1ch hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng t\u00e0i ch\u00ednh. T\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ec7nh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, ti\u00eau ph\u00ed d\u1ec5 d\u00e0ng, t\u00edch l\u0169y th\u1eadt kh\u00f3. T\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng, qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 qu\u1ed1c gia n\u1eefa. T\u1ed5 ti\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh thi\u00ean h\u1ea1, thu gom v\u00e0ng b\u1ea1c, c\u1ea5t v\u00e0o kho n\u1ed9i ph\u1ee7, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u01a1 nghi\u1ec7p cho h\u1eadu th\u1ebf th\u1eadt d\u1ed3i d\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khang \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1ebfn nay, khai th\u00e1c kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n, t\u00edch l\u0169y tr\u0103m n\u0103m, ch\u1ec9 c\u00f2n s\u1ed5 s\u00e1ch tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y trong chi\u1ebfu th\u01b0 \u00e2n x\u00e1, ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u00e3 ban ph\u00e1t xong, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan, \u0111\u00e3 th\u0103ng ch\u1ee9c t\u0103ng t\u01b0\u1edbc, c\u00e1c ph\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng n\u1ebfu l\u1ea1i theo l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1eddi Gia H\u1ef1u, e r\u1eb1ng t\u00e0i l\u1ef1c qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung \u1ee9ng. K\u00ednh xin xem x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n theo l\u1ec7 c\u0169 khi Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0 v\u00e0 Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do nay m\u1edbi c\u1eaft gi\u1ea3m.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m, di chi\u1ebfu \u0111\u00e3 d\u1eb7n ph\u1ea3i ti\u1ebft ki\u1ec7m. Th\u1ea7n nghe n\u00f3i khi tu s\u1eeda V\u0129nh Chi\u00eau l\u0103ng, c\u00e1c quan kh\u00f4ng k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo \u00fd ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m r\u1ea7m r\u1ed9 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, hao t\u1ed5n kh\u00f4ng \u00edt, y\u00eau c\u1ea7u cung \u1ee9ng nhi\u1ec1u, m\u1ed9t n\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ecf \u0111i. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tam ty v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n li\u00ean quan, ph\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh x\u00e1c, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ed1t sao ti\u1ebft ki\u1ec7m s\u1ee9c d\u00e2n s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, nay th\u1eddi gian c\u00f2n d\u00e0i, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c kho\u1ea3n chi ti\u00eau kh\u00f4ng c\u1ea5p b\u00e1ch, kh\u00f4ng v\u00ec ti\u1ebft ki\u1ec7m nh\u1ecf m\u00e0 cho l\u00e0 v\u00f4 \u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m, kh\u00f4ng v\u00ec hao ph\u00ed nh\u1ecf m\u00e0 cho l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ebft ki\u1ec7m, suy ngh\u0129 s\u00e2u xa v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n sinh m\u1ec7nh c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110i\u1ec1u c\u1ea5p b\u00e1ch hi\u1ec7n nay, kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c n\u00e0y. Ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc tin d\u00f9ng, gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ea7n g\u0169i, th\u00e2n c\u00f9ng vui bu\u1ed3n v\u1edbi qu\u1ed1c gia, m\u1eaft th\u1ea5y l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, kh\u00f4ng d\u00e1m im l\u1eb7ng, mong \u0111\u00f3ng g\u00f3p ch\u00fat \u00edt.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1eed H\u1eefu th\u1ee9 t\u1eed H\u00e0n Duy t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe n\u00f3i theo l\u1ec7 c\u0169, khi \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u0103ng h\u00e0, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ban t\u1eb7ng cho qu\u1ea7n th\u1ea7n. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh k\u00e9o d\u00e0i, chi ti\u00eau kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00e0i ch\u00ednh c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu th\u1ed1n. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng may, trong v\u00f2ng b\u1ed1n n\u0103m, hai l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i tang, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho binh s\u0129, chi ph\u00ed kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft. Kho t\u00e0ng hi\u1ec7n nay so v\u1edbi cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1ea1i c\u00e0ng hao h\u1ee5t. N\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u0103m Gia H\u1ef1u m\u00e0 ban t\u1eb7ng h\u1eadu h\u0129nh, th\u1ea7n e r\u1eb1ng t\u1ed5n th\u1ea5t s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf. N\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 cho r\u1eb1ng c\u1ea7n k\u1ebf th\u1eeba ch\u00ed nguy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ban \u01a1n cho qu\u1ea7n th\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf, th\u00ec xin h\u00e3y xem x\u00e9t c\u00e1c kho t\u00e0ng, l\u1ea5y nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ec3 ban t\u1eb7ng, v\u1eeba \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u1ea7n qu\u00e1 xa x\u1ec9. C\u00f2n nh\u1eefng v\u00e0ng b\u1ea1c, l\u1ee5a l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n, c\u1ee9u d\u00e2n, xin h\u00e3y ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 kh\u0103n hi\u1ec7n nay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ebft ki\u1ec7m, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh d\u00e2n gi\u00e0u l\u00e0m m\u1ee5c ti\u00eau. N\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 cho l\u1eddi th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u00fang, th\u00ec xin h\u00e3y b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c n\u00e0y. H\u01a1n n\u1eefa, l\u1ec5 ban t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u00e0nh cho c\u00e1c quan \u0110\u00e0i gi\u00e1n tr\u1edf l\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ngh\u0129a l\u00fd n\u00ean v\u00ec n\u01b0\u1edbc, d\u00f9 ban t\u1eb7ng \u00edt \u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ecb o\u00e1n tr\u00e1ch, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i b\u1eeba.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[12] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng l\u1ec5 ban t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i do N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt, quy ch\u1ebf x\u00e2y l\u0103ng t\u1ea9m do Tam ty ph\u1ee5ng h\u00e0nh theo di ch\u1ebf. Khi b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng t\u1ea9m, Vua ban chi\u1ebfu tay cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh \u1edf T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia nhi\u1ec1u n\u1ea1n, trong b\u1ed1n n\u0103m li\u00ean ti\u1ebfp g\u1eb7p \u0111\u1ea1i tang, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u ki\u1ec7t qu\u1ec7. N\u00ean l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o c\u1eaft gi\u1ea3m nh\u1eefng chi ti\u00eau kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>&#8220;Khi Nh\u00e2n T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u00ec tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m c\u1eaft gi\u1ea3m, nh\u01b0ng nay th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n lo ng\u1ea1i n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n theo th\u1ee9 b\u1eadc. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh: <i>&#8220;Nh\u00e2n T\u00f4ng tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, trong cung gi\u00e0u c\u00f3, n\u00ean v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i r\u1ea5t h\u1eadu. Ti\u00ean \u0111\u1ebf tr\u1ecb v\u00ec ch\u1ec9 b\u1ed1n n\u0103m, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi Nh\u00e2n T\u00f4ng, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady, s\u1ed1 v\u1eadt ph\u1ea9m ban t\u1eb7ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba so v\u1edbi n\u0103m Gia H\u1ef1u.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n \u00c1c \u1edf c\u1eeda Ngh\u00eanh D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 nghe ch\u00ednh s\u1ef1, ti\u1ebfp ki\u1ebfn b\u00e1 quan. Tam ty xin 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i t\u00e0ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, nghe ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n, tuy\u00ean ch\u1ebf \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng, Anh T\u00f4ng, vi\u1ec7c nghe ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 tuy\u00ean ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nay l\u1ea1i \u00e1p d\u1ee5ng theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p>[15] S\u01a1n l\u0103ng s\u1ee9 t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 8, s\u1ed1 binh l\u00ednh huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m l\u00e0 46.400 ng\u01b0\u1eddi, nay ch\u1ec9 xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 35.000 ng\u01b0\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u1ec9' trong c\u00e2u 'nay ch\u1ec9 xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 35.000 ng\u01b0\u1eddi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 29-49 ch\u00e9p 'ch\u1ec9' l\u00e0 'ch\u1ec9'.\" id=\"return-footnote-1776-2\" href=\"#footnote-1776-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty thu\u00ea 4.000 th\u1ee3 \u0111\u00e1.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin Vua ng\u1ef1 \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ban \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u1ecbnh sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam, ban chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;Tr\u1eabm suy ngh\u0129 s\u00e2u xa r\u1eb1ng chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m r\u1ea5t l\u1edbn, hi\u1ec7n nay kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, s\u1ee9c d\u00e2n suy ki\u1ec7t, \u0111\u00fang l\u00fac c\u1ea7n c\u1ee9u nguy gi\u00fap \u0111\u1ee1, m\u00e0 qu\u1ed1c gia trong b\u1ed1n n\u0103m hai l\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i h\u1ecda, tuy \u00fd mu\u1ed1n gi\u1ea3n t\u1ec9nh, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 ti\u1ebft ki\u1ec7m, nay sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'tr\u00ed' trong c\u00e2u 'nay sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1776-3\" href=\"#footnote-1776-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u1ea7n ti\u1ebft ki\u1ec7m, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea5p thi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng n\u00ean t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u vi\u1ec7c ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed ph\u00f9 phi\u1ebfm cho l\u0103ng t\u1ea9m, \u0111\u1ec3 tu\u00e2n theo di ch\u1ec9. Suy ngh\u0129 \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i, nh\u1eefng th\u1ee9 d\u00f9ng cho l\u0103ng t\u1ea9m \u0111\u1ec1u do Tam ty v\u00e0 Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m qu\u1ea3n l\u00fd, mu\u1ed1n cho h\u1ecd c\u00f9ng b\u00e0n v\u1edbi khanh \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt, \u0111\u00e3 d\u1ee5 c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n ban s\u1eafc. Nh\u01b0ng Tr\u1eabm l\u1ea1i ngh\u0129 khanh \u1edf \u0110\u00f4ng cung, h\u1ebft l\u00f2ng ph\u00f2 t\u00e1 Tr\u1eabm, nay v\u1eeba m\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh, \u0111ang c\u1ea7n khanh c\u00f9ng Tr\u1eabm g\u1eafng s\u1ee9c lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, n\u00ean ch\u01b0a v\u1ed9i sai \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, l\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o l\u00e0m Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9.<\/p>\n<p>[18] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n ti\u1ebfp ki\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n, lui v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a x\u1eed l\u00fd ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>[19] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Duy d\u00e2ng ba vi\u1ec7c: M\u1ed9t l\u00e0 vi\u1ec7c nghe ch\u00ednh s\u1ef1 theo quy\u1ec1n bi\u1ebfn l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, ch\u1ec9 n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn g\u1ea5p, c\u00f2n l\u1ea1i n\u00ean khoan dung; Hai l\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c hai tri\u1ec1u \u1ee7y th\u00e1c, n\u00ean \u0111\u1ed1i x\u1eed ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 t\u00f4n k\u00ednh, m\u1ed7i vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng; Ba l\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ri\u00eang, ch\u1ec9 n\u00ean giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 h\u1ecd ph\u00e1t huy t\u00e0i n\u0103ng, n\u1ebfu nh\u00e0 Vua thay h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec r\u1ea5t m\u1ea5t th\u1ec3 th\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng c\u00f2n n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c l\u1edbn trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed9i, vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp c\u1ee7a nh\u00e0 Vua ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau, ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ea9n tr\u1ecdng.&#8221;<\/i> \u00d4ng c\u00f2n ch\u00fa th\u00edch b\u00e0i <i>&#8220;\u0110\u1eb1ng Th\u1ebf t\u1eed h\u1ecfi M\u1ea1nh T\u1eed v\u1ec1 l\u1ec5 c\u01b0 tang&#8221;<\/i> v\u00e0 suy r\u1ed9ng ra l\u1ec5 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u0111\u1eddi sau \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n. Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u00e0n Duy c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u1ee5 truy\u1ec1n, nh\u00e2n d\u1ecbp b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n n\u00ean ghi l\u1ea1i, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1eafc' nguy\u00ean l\u00e0 'truy\u1ec1n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1776-4\" href=\"#footnote-1776-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[20] L\u1eadp An Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n h\u1ecd H\u01b0\u1edbng l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu, b\u00e0 l\u00e0 ch\u1eaft c\u1ee7a H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm t\u1eebng h\u1ea7u b\u00ean c\u1ea1nh Ti\u00ean \u0111\u1ebf, nghe l\u1eddi d\u1ea1y r\u1eb1ng: &#8216;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, con trai c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu l\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng h\u00e0ng \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u00f4n ti c\u1ee7a cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng. T\u1eadp t\u1ee5c n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e2u, ngh\u0129a l\u00fd r\u1ea5t v\u00f4 l\u00fd. Tr\u1eabm t\u1eebng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec gi\u00e0u sang m\u00e0 l\u00e0m sai l\u1ec7ch tr\u1eadt t\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng? N\u00ean ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong t\u1ee5c.&#8217; Tr\u1eabm nghe l\u1eddi d\u1ea1y \u1ea5y, k\u00ednh ph\u1ee5c v\u00e0 khen ng\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Kh\u00f4ng may Ti\u00ean \u0111\u1ebf sau \u0111\u00f3 l\u00e2m b\u1ec7nh, vi\u1ec7c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf. Tr\u1eabm k\u00ednh c\u1ea9n th\u1eeba h\u00e0nh di ch\u1ec9, d\u00e1m kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n! N\u00ean giao Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 b\u00e0n ngh\u1ecb<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u1ea3 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 ngh\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 kh\u1ea3 ngh\u1ecb', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ebf h\u1ec7 8-26 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1776-5\" href=\"#footnote-1776-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ec3 ph\u00e1t huy \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, l\u1ec7nh Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 ra m\u1eaft cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng, V\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u01af\u1edbc kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u0103ng h\u00e0ng. L\u1ec5 c\u00f4ng ch\u00faa ra m\u1eaft cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu tay cho L\u00fd \u0110oan Nguy\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn, trung th\u00e0nh ph\u00f2 t\u00e1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb, \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu trong vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Ti\u00ean \u0111\u1ebf ch\u01b0a k\u1ecbp thi h\u00e0nh th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1eb7c b\u1ed1n bi\u1ec3n. Khi Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, l\u00e0 l\u00fac v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, ch\u1edb b\u1ecf qua nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f4ng c\u1ea1n, \u0111\u1eebng qu\u00ean l\u1eddi \u1ee7y th\u00e1c, h\u00e3y trung th\u00e0nh v\u1edbi Tr\u1eabm, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t huy. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, h\u00e3y s\u1eafp x\u1ebfp tr\u00ecnh b\u00e0y cho Tr\u1eabm bi\u1ebft.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, \u0110oan Nguy\u1ec7n d\u00e2ng t\u1ea5u s\u1edb r\u1ea5t s\u01a1 s\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong \u0111\u1ee3i c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p>[24] Th\u00e1ng 3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba. \u0110\u00e0o v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n, Vua d\u1eabn s\u00e1ch \u300aH\u00e0m H\u1eefu Nh\u1ea5t \u0110\u1ee9c\u300b d\u1ea1y \u0110\u00e0o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1edbi khanh m\u1ed9t l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i> H\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1, \u0110\u00e0o xin Vua h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn nghe l\u1eddi t\u00e2u, r\u00f5 r\u00e0ng trong th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111u\u1ed5i k\u1ebb n\u1ecbnh, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i \u0111\u1ec3 th\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi, gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng tang, l\u1ea5y s\u1ef1 ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho thi\u00ean h\u1ea1, h\u1ea1n ch\u1ebf tu\u1ed5i t\u00e1c v\u00e0 t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf binh l\u00ednh th\u1eeba.<\/p>\n<p>[25] L\u1ec7nh cho Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, c\u00f9ng so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c L\u1ee5c\u300b.<\/p>\n<p>[26] Gi\u00e1ng C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng Ch\u00e2u, Ch\u1ee7 kh\u00e1ch Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng B\u00e1c s\u0129, gi\u00e1m \u0111\u1ea1o ch\u00e2u \u0110\u1ea1o Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng h\u1eb7c Tham tri Ch\u00ednh s\u1ef1 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu v\u00e0o l\u00e2m \u0111i\u1ec7n Ph\u00fac Ninh, m\u1eb7c \u00e1o tang b\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u1ea1i m\u1eb7c \u00e1o t\u00eda, Vua b\u1ecf qua t\u1edd t\u1ea5u, sai s\u1ee9 d\u1ee5 Tu thay \u0111\u1ed5i. Trong tri\u1ec1u b\u00e0n t\u00e1n vi\u1ec7c truy t\u00f4n B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t Tu, mu\u1ed1n h\u1ea1 b\u1ec7 \u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Ti\u1ebft L\u01b0\u01a1ng Nh\u1ee5, l\u00e0 em h\u1ecd v\u1ee3 Tu, v\u00ec t\u1ed9i c\u1eed quan b\u1ecb h\u1eb7c, g\u1eb7p l\u00fac \u00e2n x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, nh\u01b0ng Tu l\u1ea1i n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec m\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u1eafn, xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng tha, L\u01b0\u01a1ng Nh\u1ee5 cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c, c\u0103m gi\u1eadn Tu \u0111\u1ebfn t\u1eadn x\u01b0\u01a1ng. Con trai c\u1ea3 c\u1ee7a Tu l\u00e0 Ph\u00e1t, c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i Di\u00eam thi\u1ebft Ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u00f4 Sung, L\u01b0\u01a1ng Nh\u1ee5 nh\u00e2n \u0111\u00f3 vu c\u00e1o Tu c\u00f3 chuy\u1ec7n d\u00e2m lo\u1ea1n, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u1ecd Ng\u00f4. T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd L\u01b0u C\u1ea9n c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a Tu, v\u1ed9i lan truy\u1ec1n l\u1eddi vu c\u00e1o, T\u01b0 V\u0129nh nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Chi K\u1ef3. Chi K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1edd b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p \u00fd Tu, \u0111\u01b0\u1ee3c Tu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111ang lo b\u1ecb m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch l\u00e0 gian t\u00e0, t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ef1 gi\u1ea3i tho\u00e1t, khi nghe chuy\u1ec7n n\u00e0y, b\u00e8n m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00ean \u0111i\u1ec7n h\u1eb7c Tu, xin tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua nghi ng\u1edd vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang, Chi K\u1ef3 d\u1eabn T\u01b0 V\u0129nh l\u00e0m ch\u1ee9ng, qu\u1ef3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t d\u1eadp \u0111\u1ea7u, ki\u00ean quy\u1ebft xin x\u1eed l\u00fd. Chi K\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng b\u00e0n v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau, v\u00e0i ng\u00e0y sau m\u1edbi \u0111\u01b0a b\u1ea3n t\u1ea5u cho T\u01b0 V\u0129nh xem, T\u01b0 V\u0129nh \u1ee7ng h\u1ed9 Chi K\u1ef3, n\u00f3i t\u1ed9i Tu \u0111\u00e1ng b\u1ecb bi\u1ebfm tru\u1ea5t, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9ng vi\u1ec7c t\u01b0 th\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u1eadt kh\u00f3, nh\u01b0ng Tu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e0n vi\u1ec7c B\u1ed9c V\u01b0\u01a1ng n\u00ean ph\u1ea1m ph\u1ea3i s\u1ef1 ph\u1eabn n\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n giao t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Chi K\u1ef3, T\u01b0 V\u0129nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n. Tu d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 bi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Chi K\u1ef3 vu c\u00e1o th\u1ea7n, l\u00e0 chuy\u1ec7n x\u1ea5u xa m\u00e0 lo\u00e0i c\u1ea7m th\u00fa kh\u00f4ng l\u00e0m, t\u1ed9i \u00e1c l\u1edbn m\u00e0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng dung. N\u1ebfu th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ed9i, l\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1edbn nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3, l\u00e0 ch\u1ecbu oan khu\u1ea5t l\u1edbn nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1. Ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1edbn m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb, ch\u1ecbu oan khu\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan, th\u00ec s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1ecf. Xin ch\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f4ng ch\u00ednh, x\u00e9t r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y cho th\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y h\u1ecfi Chi K\u1ef3 r\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 chuy\u1ec7n trong nh\u00e0 th\u1ea7n l\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00e2u m\u00e0 c\u00f3, v\u00ec sao l\u1ea1i b\u1ecb ti\u1ebft l\u1ed9? C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f3 th\u1ec3 suy x\u00e9t, t\u00ecm hi\u1ec3u t\u1eadn g\u1ed1c, \u1eaft s\u1ebd th\u1ea5y h\u01b0 th\u1ef1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n gi\u1ebft \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu. <i>(X\u00e9t s\u00e1ch \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b ch\u00e9p: Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, sai tra h\u1ecfi T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 v\u00e0 B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh, h\u1ecfi ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110o\u1ea1n n\u00e0y n\u00f3i Vua mu\u1ed1n gi\u1ebft Tu, e r\u1eb1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady. H\u01a1n n\u1eefa, Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o m\u01a1 h\u1ed3 m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ebft ngay m\u1ed9t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 ch\u00ednh c\u0169?)<\/i><\/p>\n<p>Vua d\u00f9ng th\u1ee7 chi\u1ebfu b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n T\u01b0 Cung<a class=\"footnote\" title=\"'D\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n T\u01b0 Cung': Ch\u1eef 'th\u1ee7' (\u624b) nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 58 '\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu vu b\u00e1ng' b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1776-6\" href=\"#footnote-1776-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, T\u01b0 Cung h\u1ebft s\u1ee9c gi\u1ea3i c\u1ee9u, Vua t\u1ec9nh ng\u1ed9, l\u1ea1i l\u1ea5y t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Chi K\u1ef3 v\u00e0 T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0o, c\u00f9ng v\u1edbi ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a Tu ph\u00ea giao cho Trung th\u01b0, l\u1ec7nh cho T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 Chi K\u1ef3 ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Chi K\u1ef3 n\u00f3i l\u00e0 nghe t\u1eeb T\u01b0 V\u0129nh, c\u00f2n T\u01b0 V\u0129nh t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ec9 l\u00e0 nghe \u0111\u1ed3n, tu\u1ed5i gi\u00e0 \u0111\u1ea7u \u00f3c l\u00fa l\u1eabn, kh\u00f4ng nh\u1edb r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt cho ph\u00e9p Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c nghe \u0111\u1ed3n m\u00e0 t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng s\u1ef1 th\u00f4ng minh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, r\u1ed3i tr\u1ecb t\u1ed9i<a class=\"footnote\" title=\"'R\u1ed3i tr\u1ecb t\u1ed9i': Ch\u1eef 't\u1ed9i' (\u7f6a) nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'b\u00e3i' (\u7f77), c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-7\" href=\"#footnote-1776-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, th\u00ec sau n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ai d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa, th\u00e0 ch\u1ecbu b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecbt mi\u1ec7ng thi\u00ean t\u1eed. R\u1ed3i h\u1ebft l\u1eddi k\u1ec3 t\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng, chuy\u00ean quy\u1ec1n t\u1ef1 \u00fd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00fac cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Tu l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Chi K\u1ef3 ban \u0111\u1ea7u d\u00f9ng t\u1ed9i l\u1edbn vu c\u00e1o th\u1ea7n, v\u1ed1n mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng truy c\u1ee9u th\u00eam, s\u1ebd c\u00f3 h\u00ecnh ph\u1ea1t. \u0110\u1ebfn khi b\u1ecb h\u1ecfi d\u1ed3n d\u1eadp, s\u1ee3 ph\u1ea3i n\u00eau ra t\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tra x\u00e9t, \u1eaft s\u1ebd th\u1ea5y l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecdng, n\u00ean m\u1edbi gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng n\u00f3i. Th\u1ea7n \u0111ang \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3, kh\u00f4ng may b\u1ecb vu c\u00e1o oan, ch\u1ec9 mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t r\u00f5 h\u01b0 th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 t\u1ed9i c\u00f3 ch\u1ed7 quy v\u1ec1.&#8221;<\/i> Tu d\u00e2ng s\u1edb ba l\u1ea7n, c\u00f2n Ph\u00fa B\u1eadt c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c bi\u1ec7n minh r\u00f5 h\u01b0 th\u1ef1c, c\u00f4ng b\u1ed1 cho thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 c\u1eeda nh\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb oan u\u1ed5ng nh\u1ee5c nh\u00e3.<\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf, Vua l\u1ea1i ph\u00ea giao cho Trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u00e0m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t, n\u00ean cho ph\u00e9p b\u00e0n lu\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. H\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 vu c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed9i l\u1edbn? N\u00ean l\u1ec7nh cho T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 Chi K\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn l\u1eddi \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m, ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n': Ch\u1eef 'c\u1ee5' (\u5177) nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3' (\u5176), c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-8\" href=\"#footnote-1776-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, d\u1ef1a v\u00e0o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> T\u01b0 V\u0129nh c\u00f9ng Ti\u1ebft C\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u00ea, h\u1ebft s\u1ee9c che gi\u1ea5u cho C\u1ea9n, b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111ang \u1edf Hi\u1ebfn ph\u1ee7, ph\u00e0m nghe \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec, n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau, n\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi Chi K\u1ef3 v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra m\u01a1 h\u1ed3 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, t\u1eebng khuy\u00ean Chi K\u1ef3 \u0111\u1eebng n\u00f3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n t\u1ed9i.&#8221;<\/i> C\u00f2n Chi K\u1ef3 c\u0169ng t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ea7n ch\u1ec9 nghe t\u1eeb T\u01b0 V\u0129nh, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu cho r\u1eb1ng th\u1ea7n kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, th\u1ea7n xin c\u00f9ng T\u01b0 V\u0129nh ch\u1ecbu t\u1ed9i.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 Chi K\u1ef3 c\u00f9ng b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Tu r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ea5y ng\u00e0y nay v\u00ec l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vu b\u1ea9n khanh t\u1ed9i l\u1edbn, Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, ch\u01b0a t\u1eebng th\u01b0 th\u00e1i. N\u00ean \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00ea ch\u1ec9, h\u1ecfi r\u00f5 ngu\u1ed3n g\u1ed1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5y t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a khanh, h\u1ebft s\u1ee9c mu\u1ed1n bi\u1ec7n minh, b\u00e8n t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ed7i. H\u00f4m nay \u0111\u00e3 l\u1ec7nh gi\u00e1ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i treo b\u1ea3ng \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0 h\u01b0 v\u1ecdng. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 r\u00f5, nghi ng\u1edd c\u0169ng tan, khanh n\u00ean tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, Vua b\u1ea3o Ng\u00f4 Khu\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 d\u00e1m n\u00f3i, nh\u01b0ng l\u1eddi n\u00f3i m\u01a1 h\u1ed3, \u0111\u00e3 tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec vu c\u00e1o, l\u1ea1i mu\u1ed1n th\u01b0\u1edfng v\u00ec d\u00e1m n\u00f3i.&#8221;<\/i> Khu\u00ea n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f3 c\u00f9ng l\u00e0m.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p><i>(\u300aM\u1eb7c s\u1eed\u300b ch\u00e9p truy\u1ec7n T\u00f4n T\u01b0 Cung r\u1eb1ng: T\u01b0 Cung t\u00ednh kh\u00f4ng th\u00edch \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u, b\u1ecb x\u00fac ph\u1ea1m c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 th\u00f9. \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft T\u01b0 Cung, cho l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. \u0110\u1ebfn khi Tu b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, Vua mu\u1ed1n gi\u1ebft Tu, d\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi T\u01b0 Cung, T\u01b0 Cung h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ee9u Tu. \u300aChu s\u1eed\u300b cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Tu<a class=\"footnote\" title=\"'\u300aChu s\u1eed\u300b cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Tu': Ch\u1eef 'Chu' (\u6731) nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ed1ng' (\u5b8b), c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i; d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'vi' (\u70ba) nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba m\u1ed9t ch\u1eef 'vi' (\u70ba), c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1776-9\" href=\"#footnote-1776-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, Vua tra h\u1ecfi, \u0111\u00e3 bi\u1ec7n minh r\u00f5, ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1, h\u00e1 c\u00f3 \u00fd gi\u1ebft Tu, b\u00e8n x\u00f3a \u0111i. X\u00e9t \u300aNh\u1eadt k\u00fd\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang, t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Chi K\u1ef3 v\u00e0 T\u01b0 V\u0129nh giao cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, m\u1ea5y ng\u00e0y sau m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i, d\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi T\u01b0 Cung, \u1eaft kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u300aM\u1eb7c s\u1eed\u300b sai, nay v\u1eabn ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Quy\u1ec1n tri c\u1ed1ng c\u1eed T\u01b0 M\u00e3 Quang v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 h\u1ee3p c\u00e1ch t\u1eeb H\u1ee9a An Th\u1ebf tr\u1edf xu\u1ed1ng g\u1ed3m 305 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m b\u1ed1n b\u1eadc; c\u00e1c khoa minh kinh g\u1ed3m 211 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m ba b\u1eadc. Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng ti\u1ebfn s\u0129 b\u1eadc nh\u1ea5t, nh\u00ec, ba \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1eadp \u0111\u1ec7, b\u1eadc t\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n; c\u00e1c khoa minh kinh b\u1eadc nh\u1ea5t, nh\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1eadp \u0111\u1ec7, b\u1eadc ba \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. S\u1eafc ban xu\u1ed1ng C\u1ed1ng vi\u1ec7n y\u1ebft b\u1ea3ng, An Th\u1ebf v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc ba<a class=\"footnote\" title=\"An Th\u1ebf v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc ba, 'b\u1eadc ba' nghi ng\u1edd n\u00ean l\u00e0 'b\u1eadc nh\u1ea5t'.\" id=\"return-footnote-1776-10\" href=\"#footnote-1776-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n suy quan, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 v\u00e0 ch\u1edd tuy\u1ec3n d\u1ee5ng theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi, ch\u1eef 'Hi' nguy\u00ean l\u00e0 'Ngh\u0129a', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 18\/3 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00e1c ch\u1ed7 sau c\u0169ng v\u1eady.\" id=\"return-footnote-1776-11\" href=\"#footnote-1776-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a> l\u00e0m Ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty<a class=\"footnote\" title=\"Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty, ch\u1eef 'ty' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1ed3ng', theo \u00fd v\u0103n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-12\" href=\"#footnote-1776-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, Tri Khai Phong huy\u1ec7n, \u0110\u00f4 quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang La Kh\u1ea3i l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n s\u1ef1. Kh\u1ea3i v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c Khai Phong, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft, Vua kh\u00f4ng vui. Khi g\u1eb7p Nh\u1eef Hi, h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ee7 gi\u1edbi, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 nhanh nh\u1eb9n.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kh\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, n\u00ean d\u00f9ng l\u1ea1i Nh\u1eef Hi thay th\u1ebf, v\u00e0 ban th\u00eam ch\u1ee9c qu\u00e1n.&#8221;<\/i> C\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eef Hi th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u00e3 cao, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m th\u00ec l\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c, ch\u1ec9 n\u00ean cho th\u1eed ch\u1ee9c qu\u00e1n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. Tri ch\u1ebf c\u00e1o Thi\u1ec7u T\u1ea5t t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 th\u0103ng Nh\u1eef Hi, nh\u01b0 H\u00e1n V\u0103n \u0110\u1ebf th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e2m s\u1eafc phu, e r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i s\u1ebd tranh nhau d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd kh\u00e9o l\u00e9o \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ti\u1ebfn, xin b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe. Nh\u1eef Hi l\u00e0 con c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1ed7.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Nh\u1eef Hi l\u00e0m Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n v\u00e0o th\u00e1ng 5 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ghi ch\u00e9p chung.)<\/i><\/p>\n<p>[30] X\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o v\u00e0 L\u1ea1c An qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. Chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf v\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t theo di ch\u1ebf c\u1ee7a \u0110\u1ea1i H\u00e0nh, tang ph\u1ee5c t\u00ednh theo ng\u00e0y thay th\u00e1ng, t\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, \u0111\u1ec1u theo \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 c\u1ee7a ti\u00ean mi\u1ebfu, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00f4ng th\u1ea5t khi ra ngo\u00e0i th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o tang th\u1ea3m, \u1edf nh\u00e0 th\u00ec m\u1eb7c \u00e1o tang su\u1ed1t th\u1eddi gian ch\u1ecbu tang. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t ph\u00e1p \u0111\u1ed9, t\u00f4n k\u00ednh thi\u00ean t\u1eed. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ea1i th\u1ed1ng, ph\u1ee5ng th\u1edd t\u00f4ng mi\u1ebfu, X\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u1ea1c An qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng n\u00ean theo l\u1ec7 c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec \u00e2n ri\u00eang m\u00e0 kh\u00e1c bi\u1ec7t. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1edd, l\u00e0m r\u00f5 \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf nh\u1eb7t, ph\u00e2n bi\u1ec7t danh ph\u1eadn, l\u00e0 ngh\u0129a l\u00fd th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng x\u01b0a nay.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u \u0111\u00e0n Minh D\u1eadt gian t\u00e0, c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u00f4 Th\u00e2n, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng c\u0169ng t\u1eebng lu\u1eadn t\u1ed9i, nh\u01b0ng ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00fac b\u1ec7nh n\u1eb7ng, ch\u01b0a k\u1ecbp thi h\u00e0nh. Th\u1ea7n v\u1edbi Minh D\u1eadt v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, ch\u1ec9 v\u00ec h\u1eafn x\u1ea3o quy\u1ec7t, b\u1ea1c b\u1ebdo, d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Nh\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u00e3 theo phe Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, H\u1ea1 T\u1ee7ng, V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, h\u00e3m h\u1ea1i \u0110\u1ed7 Di\u1ec5n, Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, Do\u00e3n Chu, Th\u1ea1ch Gi\u1edbi, khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u o\u00e1n h\u1eadn. Hu\u1ed1ng chi v\u0103n t\u1eeb sai l\u1ea7m, ch\u00ednh thu\u1eadt l\u1ec7ch l\u1ea1c, tham nh\u0169ng n\u1ed5i ti\u1ebfng, ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf trong c\u1ea5m uy\u1ec3n?&#8221;<\/i> \u0110\u1ed3ng tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ph\u00f3 Bi\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 l\u1eddi t\u00e2u. Ch\u1ea5p ch\u00ednh tri\u1ec7u Minh D\u1eadt, cho xem c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a \u0111\u00e0i gi\u00e1n, b\u1ea3o t\u1ef1 xin t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec b\u1ec7nh, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c cho h\u1eafn.<\/p>\n<p>Vua m\u1ed9t h\u00f4m h\u1ecfi Ng\u00f4 Khu\u00ea: <i>&#8220;Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m v\u0103n, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa?&#8221;<\/i> Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u1ee8ng c\u1eed c\u0169ng l\u00e0 may m\u1eafn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta, m\u1ed9t ng\u00e0y d\u00e0i, ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t. N\u1ebfu mu\u1ed1n c\u1ea7u th\u1ef1c t\u00e0i, ph\u1ea3i th\u1eed vi\u1ec7c, t\u1eeb t\u1eeb xem kh\u00ed nghi\u1ec7p.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi Minh D\u1eadt, Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Gi\u00e1n quan, t\u1eebng lu\u1eadn t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a Minh D\u1eadt, con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea1o t\u1ebb \u1edf kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 t\u00ednh \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong h\u01a1n n\u0103m n\u0103m, lo l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd h\u01b0 h\u1ecfng, xin cho Ph\u00e1t v\u1eadn ty t\u1ea1m ng\u1eebng v\u1eadn chuy\u1ec3n 50 v\u1ea1n th\u1ea1ch trong s\u1ed1 g\u1ea1o ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u00e0ng n\u0103m, gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mua g\u1ea1o \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u1eaft, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y v\u00e0ng b\u1ea1c l\u1ee5a n\u1ed9p v\u00e0o Khoa h\u00f3a v\u1ee5 \u0111\u1ec3 phong kho, chia c\u1ea5p cho ba l\u1ed9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung <i>(theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b l\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0)<\/i>, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri B\u1ea1c Ch\u00e2u. B\u00e0nh T\u01b0 V\u0129nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec d\u00e2ng t\u1ea5u h\u1ea1ch t\u1ed9i Tu n\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4 Th\u00e1i, Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng d\u00e2ng t\u1ea5u, Tu c\u0169ng ba l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, n\u00ean Vua ra l\u1ec7nh cho \u00f4ng ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua Anh T\u00f4ng v\u00ec b\u1ec7nh ch\u01b0a th\u00e2n ch\u00ednh, Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu bu\u00f4ng r\u00e8m nhi\u1ebfp ch\u00ednh, Tu c\u00f9ng hai ba \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i khi t\u00e2u vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc r\u00e8m, ho\u1eb7c c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh h\u1ecdp b\u00e0n, n\u1ebfu vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, Tu ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng ra s\u1ee9c tranh lu\u1eadn. C\u00e1c quan \u0111\u00e0i gi\u00e1n \u0111\u1ebfn Ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng b\u00e0n vi\u1ec7c, d\u00f9 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u00ecnh \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau ch\u01b0a k\u1ecbp m\u1edf mi\u1ec7ng, Tu \u0111\u00e3 th\u1eb3ng th\u1eafn v\u1ea1ch r\u00f5 ch\u1ed7 sai c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i v\u00e0 th\u1ec9nh c\u1ea7u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u a dua kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng ph\u1ea3i tr\u00e1i, \u0111\u1ebfn Tu th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m, vi\u1ec7c n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m. V\u00ec th\u1ebf k\u1ebb o\u00e1n gi\u1eadn c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Vua Anh T\u00f4ng t\u1eebng khen Tu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00ednh t\u00ecnh ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng tr\u00e1nh n\u00e9 s\u1ef1 o\u00e1n gi\u1eadn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> Tu c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1ecdc l\u1eddi c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u00c2n mu\u1ed1n v\u1ec1 m\u00ecnh, o\u00e1n \u0111\u1ec3 ai g\u00e1nh?&#8221;<\/i> Sau khi ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c, Tu li\u00ean t\u1ee5c d\u00e2ng s\u00e1u bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, nh\u01b0ng Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tu l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi 60 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Khu m\u1eadt s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang Ng\u00f4 Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Ban \u0111\u1ea7u, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Khu\u00ea, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00f2 t\u00e1 b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khu\u00ea ph\u00f2 t\u00e1 ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u00f4ng lao c\u00e0ng l\u1edbn h\u01a1n.&#8221;<\/i> B\u00e8n v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p m\u00e0 d\u00f9ng \u00f4ng. Khi Khu\u00ea v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, d\u00e2ng ba thi\u00ean \u300aTr\u1ecb thuy\u1ebft\u300b.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi \u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c truy t\u00f4n B\u1ed9c v\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c v\u1edbi H\u00e1n Tuy\u00ean \u0110\u1ebf. Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady. Tuy\u00ean \u0110\u1ebf c\u00f9ng Chi\u00eau \u0110\u1ebf l\u00e0 t\u1ed5 t\u00f4ng, chi\u00eau m\u1ee5c kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u1eadp l\u00ean, h\u00e1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 Nh\u00e2n T\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ngh\u0129a l\u1eadp ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e0m con? Ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u00e0o n\u1ed1i ng\u00f4i, thi\u00ean h\u1ea1 vui m\u1eebng suy t\u00f4n, d\u00f9 ti\u00ean \u0111\u1ebf t\u00edch c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, nh\u01b0ng ch\u00ednh nh\u1edd Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u1eadp l\u00e0m con, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi d\u1ecb ngh\u1ecb.&#8221;<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea3n \u00fd c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng ch\u1ec9 \u1edf ti\u00ean \u0111\u1ebf, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u00e0o kh\u00e1c. Th\u1ea7n t\u1eeb Th\u1ecd ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u00fd c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng, nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eefa c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n kh\u00e1c, n\u00ean vi\u1ec7c d\u1eebng l\u1ea1i. Sau n\u00e0y m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eb7p, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd nh\u1ecf c\u1ee7a ng\u00e0i, cu\u1ed1i c\u00f9ng quy\u1ebft t\u00e2m l\u1eadp n\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c truy t\u00f4n th\u1eadt ra l\u00e0 v\u01b0\u1edbng v\u00e0o \u00e2n ri\u00eang.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t t\u00e1n \u0111\u1ed3ng, l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 do \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0m sai.&#8221;<\/i> Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>&#8220;H\u00e0n K\u1ef3 trong vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0169ng m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n, th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c K\u1ef3 ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng lu\u1eadn thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, Khu\u00ea t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean suy l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u1ee9ng v\u1edbi tr\u1eddi, \u00fd tr\u1eddi kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 h\u1ee3p l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu ch\u00ed th\u00e0nh c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadt, v\u1eadt kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u00ed th\u00e0nh \u1ee9ng v\u1edbi tr\u00ean, t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed h\u00f2a. Nay d\u00e2n l\u1ef1c c\u00f9ng c\u1ef1c, qu\u1ed1c d\u1ee5ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, c\u1ea7n ph\u1ea3i thu\u1eadn theo th\u00e0nh t\u1ef1u, r\u1ed3i sau m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 lo vi\u1ec7c kh\u00e1c. Vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 \u1edf ph\u00e2n bi\u1ec7t trung t\u00e0, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u01a1 quan lo li\u1ec7u, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec3u nh\u00e2n h\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eed, qu\u00e2n t\u1eed th\u01b0\u1eddng \u1edf ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng g\u1ea7n g\u0169i, th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi Nghi\u00eau, b\u1ed1n k\u1ebb hung \u00e1c v\u1eabn \u1edf tri\u1ec1u.&#8221;<\/i> Khu\u00ea \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1ed1n k\u1ebb hung \u00e1c tuy \u1edf tri\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1edd s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a Nghi\u00eau. B\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n l\u1ea5y thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0m m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng dung? Ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ed7i r\u00f5 r\u00e0ng, v\u1eabn n\u00ean bao dung, ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u1edf ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng g\u1ea7n g\u0169i m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[35] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu th\u01b0 n\u0103m Gia H\u1ef1u, \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y \u0111\u1eddi t\u00e1m gian trong Th\u00e1i mi\u1ebfu. Nay \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1eafp h\u1ee3p t\u1ebf v\u00e0o mi\u1ebfu, Hi T\u1ed5 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ea3y \u0111\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"Hi T\u1ed5 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ea3y \u0111\u1eddi, ch\u1eef 'Th\u1ebf' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Th\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo \u0111o\u1ea1n tr\u00ean '\u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y \u0111\u1eddi t\u00e1m gian trong Th\u00e1i mi\u1ebfu', t\u1eeb \u0111\u1eddi Anh T\u00f4ng ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u1ebfn Hi T\u1ed5 l\u00e0 t\u00e1m \u0111\u1eddi, theo l\u1ec5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i, ch\u1eef 'Th\u1ebf' v\u00e0 'Th\u1ea5t' \u00e2m g\u1ea7n nhau n\u00ean nh\u1ea7m, v\u00ec v\u1eady s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-13\" href=\"#footnote-1776-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, theo l\u1ec5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i. Sau khi s\u01a1n l\u0103ng ho\u00e0n t\u1ea5t, xin \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0o gian th\u1ee9 t\u00e1m, th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Hi T\u1ed5 v\u00e0 V\u0103n \u00dd ho\u00e0ng h\u1eadu theo l\u1ec7 c\u0169 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng d\u1eddi c\u1ea5t \u1edf gian ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ebfn l\u1ec5 \u0110\u1ebf Hi\u1ec7p, t\u1eeb Nh\u00e2n T\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn T\u1ed5 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eddi l\u00ean. Xin ban xu\u1ed1ng cho hai ch\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00e1m gian c\u00f9ng m\u1ed9t nh\u00e0, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 mi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Hi T\u1ed5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i, h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, xin theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u1ec5 vi\u1ec7n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban theo.<\/p>\n<p>[36] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u1ea7n th\u1ea7n t\u1ea5u x\u01b0ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0 \u0110i\u1ec7n h\u1ea1, m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1o ch\u1ec9.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu n\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e1nh ch\u1ec9, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u. Trung th\u01b0 t\u00e2u vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 quan tr\u1ecdng, xin ban xu\u1ed1ng L\u1ec5 vi\u1ec7n xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i, l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'K\u1ef7 S\u1eedu'. Theo l\u1ecbch, th\u00e1ng 3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, trong th\u00e1ng n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu. B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 14, ph\u1ea7n Th\u1ea7n T\u00f4ng k\u1ef7 ghi l\u00e0 '\u1ea4t H\u1ee3i', t\u1ee9c ng\u00e0y 27 c\u1ee7a th\u00e1ng, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-14\" href=\"#footnote-1776-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, \u0110\u1ecbnh v\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, qua \u0111\u1eddi. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ng\u1eebng thi\u1ebft tri\u1ec1u trong 5 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng t\u00ednh t\u00ecnh khoan dung, th\u00edch tu ch\u1ec9nh uy nghi, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u00e1ch m\u1eafng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn. Con trai c\u1ee7a em trai l\u00e0 T\u00f4ng Tu\u00fd m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0 con \u0111\u1ebb. Khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi, T\u00f4ng Tu\u00fd xin \u0111\u1ec3 tang 3 n\u0103m. Tuy nhi\u00ean, h\u00e0nh vi c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n hoang d\u00e2m v\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ph\u1eadn, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Th\u00e1i Ninh qu\u00e2n, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng v\u00ec \u1ea5n t\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c ban qu\u00e1 nh\u1ecf, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt tri\u1ec7u quan ch\u1ee9c Tri\u1ec7n v\u0103n c\u1ee7a Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0o cung, cho ti\u1ec1n b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac l\u1ea1i \u1ea5n l\u1edbn h\u01a1n. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, vi\u1ec7c c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ban b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf Khai Phong, sau khi x\u00e9t x\u1eed, Vua kh\u00f4ng mu\u1ed1n x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng, ch\u1ec9 tr\u00e1ch nh\u1eb9 Tr\u01b0\u01a1ng Ban v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng truy c\u1ee9u. \u00d4ng th\u00edch \u0103n ch\u01a1i, coi ng\u00e0y nh\u01b0 \u0111\u00eam, ban \u0111\u00eam th\u00ec d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, ban ng\u00e0y th\u00ec ng\u1ee7 ngh\u1ec9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn c\u0169ng theo th\u00f3i quen \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng t\u1eebng t\u1ea5u h\u1eb7c Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng tham gia t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf giao, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i. Anh T\u00f4ng b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t. C\u00e1c quan cho r\u1eb1ng Do\u00e3n L\u01b0\u01a1ng sinh ho\u1ea1t v\u00f4 \u0111\u1ed9, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n ng\u00e0y \u0111\u00eam, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Vinh D\u1ecbch.<\/p>\n<p>[38] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 h\u1eb7c t\u1ea5u \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu, Vua gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;Khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e2m nguy, Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng d\u00e2ng l\u1eddi ngh\u1ecb v\u1ec1 vi\u1ec7c bu\u00f4ng r\u00e8m, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng n\u00f3i, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1edbi m\u00f3c chuy\u1ec7n ri\u00eang t\u01b0 trong nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta sao?&#8221;<\/i> Chi K\u1ef3 b\u00e1o v\u1edbi Ng\u00f4 Th\u00e2n, Th\u00e2n li\u1ec1n h\u1eb7c t\u1ea5u Kh\u00e1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, Vua d\u1ea7n bi\u1ebft l\u00e0 vu kh\u1ed1ng, Trung th\u01b0 c\u0169ng b\u1ecf qua l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Th\u00e2n. Kh\u00e1ng l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang c\u00f9ng ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c thi c\u1eed, khi ra ngo\u00e0i, v\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1ef1 bi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u1edf th\u1eddi Ti\u00ean \u0111\u1ebf n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u nh\u01b0 v\u1eady, \u1eaft s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u00ean \u0111\u1ebf dung th\u1ee9. H\u01a1n n\u1eefa, t\u1eeb khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf l\u00e2m b\u1ec7nh, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u1ef1c ti\u1ebfp, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, xin b\u1ec7 h\u1ea1 t\u00ecm trong cung, n\u1ebfu t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a th\u1ea7n, th\u1ea7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. N\u1ebfu kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec k\u1ebb vu c\u00e1o th\u1ea7n h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecb tra x\u00e9t, xin b\u1ec7 h\u1ea1 giao xu\u1ed1ng ng\u1ee5c x\u00e9t h\u1ecfi.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng nghi ng\u1edd khanh, l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Ng\u00f4 Th\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[39] Th\u00e1ng 3 nhu\u1eadn, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, ch\u00faa n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 l\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ea1 t\u1ed9i, xin r\u0103n d\u1ea1 c\u00e1c t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu l\u1eddi t\u00e2u tr\u00ecnh b\u00e0y trung t\u00edn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec \u01a1n l\u1ec5 ban cho s\u1ebd nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> V\u1eabn ban t\u1eb7ng l\u1ee5a v\u00e0 b\u1ea1c, m\u1ed7i th\u1ee9 500 t\u1ea5m v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung L\u01b0u Thu\u1eadt ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f4 Th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9, Trung th\u01b0 t\u00e2u xin d\u00f9ng Thu\u1eadt thay th\u1ebf, Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o n\u00f3i Thu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng ph\u00f9 h\u1ee3p, Vua b\u00e8n ban chi\u1ebfu tay cho \u0110\u00e0o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm v\u1ed1n nghi ng\u1edd Thu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 danh ti\u1ebfng trong tri\u1ec1u, \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu khen ng\u1ee3i, v\u1eeba mu\u1ed1n h\u1ecfi \u00fd khanh, th\u00ec khanh \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn, r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd Tr\u1eabm, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng? Xem ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u, Tr\u1eabm khen ng\u1ee3i \u0111\u1ebfn ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Ph\u00e0m k\u1ebb ch\u1ea5p ch\u00ednh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng l\u1ee3i d\u1ee5ng nh\u1eefng k\u1ebb im l\u1eb7ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u00fd n\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y, \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi khanh n\u00f3i. L\u00e3 H\u1ed1i, Ph\u00f3 Nghi\u00eau D\u0169, Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft h\u1ecd ngay th\u1eb3ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ecb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111u\u1ed5i \u0111i, ch\u01b0a mu\u1ed1n d\u00f9ng ngay, \u0111\u1ee3i th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n, d\u00f9ng h\u1ecd c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed, khanh h\u00e3y b\u00ed m\u1eadt b\u00e1o t\u00ean cho Tr\u1eabm bi\u1ebft s\u1edbm.&#8221;<\/i> Tuy nhi\u00ean, Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn d\u00f9ng Thu\u1eadt.<\/p>\n<p>[41] Ng\u1ef1 s\u1eed Ng\u00f4 Th\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tri\u1ec7u 10 ng\u01b0\u1eddi thi ch\u1ee9c qu\u00e1n, m\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef Ngh\u0129a c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 qu\u00e1 nhi\u1ec1u. H\u01a1n n\u1eefa, k\u1ef3 thi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u01a1 ph\u00fa, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc an d\u00e2n, xin cho ki\u00eam d\u00f9ng l\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf ti\u1ebfn c\u1eed, v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf th\u01a1 ph\u00fa. Thi s\u00e1ch ba \u0111\u1ec1, h\u1ecfi v\u1ec1 kinh s\u1eed v\u00e0 th\u1eddi v\u1ee5, m\u1ed7i \u0111\u1ec1 h\u1ecfi 10 vi\u1ec7c, d\u1ef1a v\u00e0o th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh cao th\u1ea5p, b\u1ecf hay gi\u1eef. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u thi tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng xin d\u00f9ng ph\u00e9p thi m\u1edbi, ban chi\u1ebfu r\u00f5 cho l\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf th\u01a1 ph\u00fa nh\u01b0 l\u1eddi Ng\u00f4 Th\u00e2n. Do \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay thi ch\u1ee9c qu\u00e1n ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i lu\u1eadn v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i s\u00e1ch.<\/p>\n<p>[42] Khu m\u1eadt s\u1ee9, V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n tr\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n vi\u1ec7c t\u1ea5u s\u1ef1 \u0111\u00e3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y, v\u00ec r\u1eb1ng ph\u1ee7 Khu m\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 chi ph\u00ed y\u1ebfn ti\u1ec7c, ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do nh\u1eadn h\u01b0, k\u00ednh mong b\u00e3i b\u1ecf. V\u00e0 xin t\u1eeb nay Khu m\u1eadt s\u1ee9 ki\u00eam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. Theo l\u1ec7 c\u0169, ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u1edf kinh th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, ch\u1eef 'nh\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-15\" href=\"#footnote-1776-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf. Sau n\u00e0y t\u0103ng th\u00eam l\u1ec7 cho Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0111\u1ebfn nay nh\u00e2n V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c t\u1eeb ch\u1ed1i n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[43] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Thi\u1ec7u Kh\u00e1ng, Ph\u00f3 Bi\u1ec7n, Ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0u T\u01b0\u1eddng, L\u00e3 C\u1ea3nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng C\u1eed Nguy\u00ean c\u00f3 ch\u00fat t\u00e0i n\u0103ng, nh\u01b0ng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c v\u1ecdng, trong b\u1ed1n n\u0103m \u0111\u00e3 t\u00e1m l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u0103ng quan c\u1ea3i ch\u1ee9c, \u00e2n \u0111i\u1ec3n d\u1ed3i d\u00e0o. Mong ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, v\u00e0 xin r\u1eb1ng n\u1ebfu b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m ch\u01b0a \u0111\u1ee7 hai n\u0103m m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n do thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u1eddi gian nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm k\u00e9m \u0111\u1ee9c n\u1ed1i ng\u00f4i t\u00f4n qu\u00fd, \u0111\u1ee9ng tr\u00ean c\u00e1c c\u00f4ng khanh v\u00e0 mu\u00f4n d\u00e2n, ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1edf n\u01a1i m\u00ecnh, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo l\u1eafng, tr\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi lo tu s\u1eeda ch\u00ednh s\u1ef1, h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4ng minh s\u00e1ng su\u1ed1t, ch\u01b0a th\u1ea5u hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o l\u00fd. M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn, th\u00f4ng su\u1ed1t \u00fd ch\u00ed tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u1eadc Vua mu\u1ed1n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng t\u1edbi. Nay ban b\u1ed1 c\u00e1o cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu Tr\u1eabm c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft, ch\u01b0a ngh\u0129 t\u1edbi, ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t trong tri\u1ec1u ch\u00ednh, vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t trong vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n t\u00ecnh c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p d\u00e2ng s\u1edb th\u1eb3ng th\u1eafn tr\u00ecnh b\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. L\u1eddi n\u00f3i n\u1ebfu h\u1ee3p l\u00fd, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, xem x\u00e9t t\u00e0i n\u0103ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t. C\u00e1c khanh v\u0103n v\u00f5, h\u00e3y c\u00f9ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd Tr\u1eabm trong chi\u1ebfu l\u1ec7nh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n v\u00e2ng chi\u1ebfu ri\u00eang c\u1eed quan \u0111\u00e0i, v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c \u0111\u00e1ng c\u1eed, nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do t\u01b0 c\u00e1ch c\u00f2n non n\u00ean kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi s\u1eafc v\u0103n, xin cho ph\u00e9p c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ee9 t\u1ef1 t\u01b0 c\u00e1ch t\u1eeb ba nhi\u1ec7m tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o xin d\u00f9ng l\u1ea1i L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng v\u00e0 Qu\u00e1ch Nguy\u00ean Minh, c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh cho r\u1eb1ng \u00f4ng c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n \u00e9p m\u00ecnh, n\u00ean kh\u00f4ng vui.<\/p>\n<p>[46] C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e3 m\u00e3n tang, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tri\u1ec7u An Th\u1ea1ch v\u1ec1 kinh, nh\u01b0ng An Th\u1ea1ch nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ec7n c\u1edb b\u1ec7nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan \u1edf ph\u00e2n ty. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>&#8220;An Th\u1ea1ch tr\u1ea3i qua m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf, tri\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 b\u1ea5t k\u00ednh, nay tri\u1ec7u l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 b\u1ec7nh hay c\u00f3 \u00fd g\u00ec?&#8221;<\/i> T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;An Th\u1ea1ch v\u0103n h\u1ecdc t\u00e0i n\u0103ng, l\u00e0 b\u1eadc to\u00e0n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a th\u1eddi nay, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, \u1eaft l\u00e0 v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i.&#8221;<\/i> Ng\u00f4 Khu\u00ea n\u00f3i: <i>&#8220;An Th\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eadm ch\u1ee9c C\u1ee7 s\u00e1t h\u00ecnh ng\u1ee5c, tranh lu\u1eadn v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00f3 ch\u1ec9 tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, \u00fd cho r\u1eb1ng H\u00e0n K\u1ef3 ng\u0103n c\u1ea3n m\u00ecnh, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00e0o tri\u1ec1u.&#8221;<\/i> C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;An Th\u1ea1ch th\u1eadt l\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng ph\u1ee5 t\u00e1, l\u1eddi c\u1ee7a Khu\u00ea l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh.&#8221;<\/i> Khu\u00ea n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng c\u00f9ng An Th\u1ea1ch c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd qu\u1ea7n m\u1ee5c, th\u1ea5y r\u00f5 vi\u1ec7c \u00f4ng ta x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u01b0\u1eddm r\u00e0, l\u1ea1i b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1ed7i l\u1ea7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u1ebfu d\u00f9ng \u00f4ng ta, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng. C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea7n m\u00ea ho\u1eb7c th\u00e1nh th\u00ednh.&#8221;<\/i> Vua ch\u01b0a quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, Khu\u00ea l\u1ea1i nh\u1eafc l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho An Th\u1ea1ch l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Giang Ninh, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng An Th\u1ea1ch s\u1ebd t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng khi chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn, \u00f4ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 nh\u1eadm ch\u1ee9c. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng h\u1ebft l\u00f2ng ti\u1ebfn c\u1eed An Th\u1ea1ch, l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ea1 b\u1ec7 H\u00e0n K\u1ef3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Duy t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n h\u00f4m nay nghe n\u00f3i b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Giang Ninh, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1eadt kh\u00f4ng. N\u1ebfu \u0111\u00fang v\u1eady, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 An Th\u1ea1ch. T\u1ea1i sao? An Th\u1ea1ch hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o gi\u1eef ch\u00ednh, kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i m\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, vi\u1ec7c xu\u1ea5t x\u1eed \u0111\u1ea1i ti\u1ebft, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n trong l\u00f2ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n. An Th\u1ea1ch l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ec7nh kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u, nay n\u1ebfu m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ea1i qu\u1eadn li\u1ec1n nh\u1eadm ch\u1ee9c, th\u00ec l\u00e0 An Th\u1ea1ch coi th\u01b0\u1eddng m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Vua \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ti\u1ec7n, th\u1ea7n bi\u1ebft ch\u1eafc An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, tinh th\u1ea7n \u00f4ng ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1i qu\u1eadn, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u ch\u1ea7u, \u1edf n\u01a1i th\u1ecb t\u00f2ng nh\u00e0n h\u1ea1, h\u00e1 h\u1ee3p t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi? Th\u1ea7n bi\u1ebft ch\u1eafc An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf. \u0110i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 \u00f4ng ta ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi Vua t\u1eebng tuy\u00ean d\u1ee5, th\u1ea7n t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, kh\u1ea3ng kh\u00e1i mu\u1ed1n g\u1eb7p hi\u1ec1n t\u00e0i, c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n d\u1ed1c l\u00f2ng trung, th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1o m\u00ecnh? N\u1ebfu An Th\u1ea1ch b\u1ec7nh n\u1eb7ng v\u00e0 ngu mu\u1ed9i th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00f3, \u1eaft s\u1ebd h\u1ed1i h\u1eadn m\u00e0 \u0111\u1ebfn.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n e r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng An Th\u1ea1ch c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n chi\u00eau m\u1ed9, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tri\u1ec7u g\u1ea5p, n\u1ebfu v\u1eady, l\u00e0 d\u1ee5 d\u1ed7 \u00f4ng ta, l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a k\u1ebb kh\u00f4ng hi\u1ec3u An Th\u1ea1ch. Ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u1ed9ng vi\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf m\u00e0 l\u00f4i k\u00e9o, b\u1ec7 h\u1ea1 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ed5 \u0111\u1ea1o, \u1eaft hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u1ea1o l\u00fd n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u1ea7n quy\u1ebft \u0111o\u00e1n m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1eebng nghi ng\u1edd v\u00ec l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm thay!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(H\u00e0n Duy b\u00e0n v\u1ec1 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a Duy m\u00e0 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y An Th\u1ea1ch ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u00fang t\u00fang.)<\/i><\/p>\n<p>[47] H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ea1 \u1ef6 v\u00e0 H\u00f9ng V\u0169 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 trung \u0111\u1eb3ng trong k\u1ef3 thi th\u01a1 ph\u00fa. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong H\u1ea1 \u1ef6 l\u00e0m Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang.<\/p>\n<p>H\u1ea1 \u1ef6 v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c hai ph\u1ee7 ti\u1ebfn c\u1eed v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 3, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 thi, nh\u01b0ng Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00e3 C\u1ea3nh v\u00e0 T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1ea1 \u1ef6 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc thu\u1eadt, t\u1eebng l\u00e0m ph\u00f3 \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u nh\u01b0ng th\u1ea5t b\u1ea1i. Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n th\u00ec nh\u1eb9 d\u1ea1, b\u00ea b\u1ed1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 cao n\u00ean \u0111\u00e3 n\u00e9m chi\u1ebfu ch\u1ec9 xu\u1ed1ng s\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'Chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1eb7c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1776-16\" href=\"#footnote-1776-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. V\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 trong qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed1 Th\u00e0nh, do \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p><i>(Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 3<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u ch\u00fa th\u00edch n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. Ch\u1eef '\u0110\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u1ee9c', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1776-17\" href=\"#footnote-1776-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ecb s\u00fay th\u1ea7n v\u00e0 ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 n\u1ebfu c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i, c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u1ec7 c\u0169 th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch, do Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tham ngh\u1ecb. Th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch, t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho T\u1ec3 th\u1ea7n Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u r\u1eb1ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt qu\u00e2n qu\u1ed1c v\u00e0 binh m\u00e3 v\u00f9ng bi\u00ean, c\u00e1c ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, ki\u1ec1m h\u1ea1t n\u00ean c\u00f9ng Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5p Trung tham ngh\u1ecb<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'B\u00e1o', d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'Trung' nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba m\u1ed9t ch\u1eef 'Th\u01b0', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 10 h\u1ea1 s\u1eeda v\u00e0 b\u1ecf. C\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 ch\u1ed7 sai s\u00f3t\" id=\"return-footnote-1776-18\" href=\"#footnote-1776-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf ph\u1ebf, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i kh\u00f4i ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[49] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri Th\u00e1i ch\u00e2u L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc, Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Th\u1ecb gi\u1ea3ng T\u01b0 M\u00e3 Quang, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129. Quang nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Vua g\u1eb7p m\u1eb7t v\u00e0 b\u1ea3o Quang r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed x\u01b0a, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ecfi v\u0103n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecdc, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed5ng Tr\u1ecdng Th\u01b0 v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng H\u00f9ng l\u00e0 ki\u00eam c\u1ea3 hai. Khanh c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc, c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i g\u00ec n\u1eefa!&#8221;<\/i> Quang th\u01b0a: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m v\u0103n t\u1ee9 l\u1ee5c.&#8221;<\/i>\u00a0 Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 ch\u1ebf c\u00e1o \u0111\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Quang \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eddi nay th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 cao \u0111\u1eb3ng, m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n t\u1ee9 l\u1ee5c, sao v\u1eady?&#8221;<\/i> Quang v\u1ed9i lui ra, Vua sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111\u1ebfn c\u1eeda c\u00e1p \u00e9p Quang nh\u1eadn chi\u1ebfu, Quang l\u1ea1y m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn, chi\u1ebfu th\u00fac Quang v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, Quang v\u00e0o \u0111\u1ebfn s\u00e2n v\u1eabn c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t v\u00e0o l\u00f2ng Quang, Quang \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i nh\u1eadn.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, Vua h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o: <i>&#8220;C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 Quang l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129, c\u00f3 h\u1ee3p l\u00fd kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> \u0110\u00e0o \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u1ea7n t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed r\u1ed3i, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf, thi\u00ean h\u1ea1 lo g\u00ec kh\u00f4ng tr\u1ecb!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[50] H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00e2ng chi\u1ebfu x\u00e9t \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c hai ch\u00e2u D\u0129nh, H\u1ee9a ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 t\u0103ng \u0111\u1ea1o d\u00e2ng b\u1ea1c m\u1eebng l\u00ean ng\u00f4i. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tri\u1ec1u ta, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eeb Khai Phong do\u00e3n, T\u1ea5n v\u01b0\u01a1ng l\u00ean ng\u00f4i, Ch\u00e2n T\u00f4ng t\u1eeb Khai Phong do\u00e3n, Th\u1ecd v\u01b0\u01a1ng, Nh\u00e2n T\u00f4ng t\u1eeb Ki\u1ebfn Khang qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u0103ng v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed r\u1ed3i l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ban \u01a1n cho n\u01a1i t\u1eebng nh\u1eadn phong tr\u1ea5n. \u0110\u1ea1i H\u00e0nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eeb T\u1ec1 ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00ean ng\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng t\u0103ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn kinh d\u00e2ng l\u1ec5, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n. Nay Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eeb Trung V\u0169 qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, D\u0129nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed r\u1ed3i l\u00ean ng\u00f4i, kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc. Nay hai ch\u00e2u d\u00e2ng l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu b\u00e1c vi\u1ec7c d\u00e2ng l\u1ec5, ban tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Ban, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng D\u1ee5, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u00fd Th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf B\u00ed c\u00e1c; Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang H\u1ed3 T\u00f4ng D\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u l\u00fd \u1edf T\u1eadp hi\u1ec1n, \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ed7 \u01b0u trong k\u1ef3 thi th\u01a1 ph\u00fa \u1edf Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129. L\u01b0u Ban thi \u0111\u1ed7 \u01b0u, theo l\u1ec7 c\u0169 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c qu\u00e1n, nh\u01b0ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m<a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ef1u' nguy\u00ean l\u00e0 'Nh\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-19\" href=\"#footnote-1776-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, m\u00e0 L\u01b0u Ban v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, \u0110\u00e0o c\u00f9ng Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4 Th\u00e1i c\u00f9ng b\u00e0i x\u00edch, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 l\u00e0m Hi\u1ec7u kh\u00e1m.<\/p>\n<p>[52] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng: <em>&#8220;Tr\u1eddi sinh ra d\u00e2n, l\u1ea5y c\u01a1m \u00e1o l\u00e0m m\u1ec7nh, th\u00e1nh nh\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft, \u0111\u1eb7t ra s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t qu\u00e2n th\u1ea7n qu\u00fd ti\u1ec7n, uy quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 tranh gi\u00e0nh v\u00e0 lo\u1ea1n l\u1ea1c. V\u00ec th\u1ebf, l\u1ec5 l\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u0103n v\u1ebb h\u00f3a \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, h\u00ecnh ph\u00e1p l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Ph\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, ph\u00e1p l\u1ec7nh, nh\u00e2n ngh\u0129a, li\u00eam s\u1ec9 \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp. C\u01a1m \u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec l\u1ec5 ngh\u0129a, h\u00ecnh ph\u00e1p c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec? V\u00ec th\u1ebf, vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thi\u1ebft th\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng.<\/em><\/p>\n<p><em>Nay kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t li\u00ean doanh, thi\u1ebft v\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi hi\u1ec3m tr\u1edf n\u00fai s\u00f4ng, v\u00ec th\u1ebf qu\u1ed1c gia d\u1ef1a v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u1ea1i c\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ec7 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ebf l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 hi\u1ec7n nay. Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u l\u1ea1i n\u1eafm vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh qu\u1ed1c gia, t\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng t\u1ea5u, tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i, an nguy, x\u00e9t \u0111\u1ebfn g\u1ed1c r\u1ec5 th\u00ec binh l\u00ednh d\u01b0 th\u1eeba l\u00e0 m\u1ed1i lo l\u1edbn nh\u1ea5t. \u01af\u1edbc t\u00ednh s\u01a1 b\u1ed9, m\u1ed9t binh s\u0129 c\u1ea5m qu\u00e2n trung b\u00ecnh m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p kho\u1ea3ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i quan, m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed1n n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n quan.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi \u1edf Tam ty \u0111\u00e3 tra x\u00e9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5m qu\u00e2n n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 n\u0103m, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1ef1u th\u00ec t\u0103ng th\u00eam h\u01a1n t\u00e1m tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 huy, h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam chi ph\u00ed hai ng\u00e0n v\u1ea1n quan. Th\u00e1i T\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p Chi\u1ebft tr\u01b0\u1ee3ng, mi\u1ec5n t\u1ed9i \u0111\u1ed3 cho thi\u00ean h\u1ea1, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra Tr\u00e1ng th\u00e0nh, Lao th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c vi\u1ec7c sai d\u1ecbch, g\u1ecdi l\u00e0 S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n b\u1eb1ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5m qu\u00e2n, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam bao nhi\u00eau l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb s\u1ee9c d\u00e2n, v\u1eady th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 sao kh\u00f4ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c? Th\u1ea7n v\u00e0o n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 n\u0103m \u0111\u00e3 l\u1ea5y s\u1ed1 thu\u1ebf mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u, th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i c\u00e1c l\u1ed9 so s\u00e1nh v\u1edbi s\u1ed5 s\u00e1ch ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u t\u0103ng g\u1ea5p ba l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean.<\/em><\/p>\n<p><em>Ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1ef1u, thu thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n ch\u00edn tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n quan; ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, thu thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i t\u00e1m v\u1ea1n quan, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n b\u1ea3y tr\u0103m m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan; ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, thu thu\u1ebf mu\u1ed1i h\u01a1n ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n quan, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n quan, ch\u1ec9 c\u00f3 thu\u1ebf tr\u00e0 t\u0103ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c mua l\u1ee5a l\u00e0, v\u1ea3i l\u1ee5a trong thi\u00ean h\u1ea1 v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, ban \u0111\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 qu\u00e2n ph\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, sau \u0111\u00f3 m\u1edf r\u1ed9ng ra Kinh \u0110\u00f4ng, Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft. Ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u1ef1u, c\u00e1c l\u1ed9 mua ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u00ec l\u00ean \u0111\u1ebfn ba tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m, ch\u1ec9 nghe n\u00f3i so s\u00e1nh, \u0111\u1ed1c th\u00fac, ch\u01b0a t\u1eebng nghe n\u00f3i gi\u1ea3m b\u1edbt. B\u00f3c l\u1ed9t nh\u01b0 v\u1eady, thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f2n l\u1ee3i l\u1ed9c g\u00ec n\u1eefa?<\/em><\/p>\n<p><em>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc thu v\u1ec1 l\u1ee3i nhu\u1eadn ch\u01b0a t\u1eebng nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, chi ph\u00ed c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng r\u1ed9ng l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady. X\u01b0a kia, nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eeb sau lo\u1ea1n Thi\u00ean B\u1ea3o, \u0111\u1eddi T\u00fac T\u00f4ng, \u0110\u1ea1i T\u00f4ng, qu\u1ed1c l\u1ef1c suy y\u1ebfu nghi\u00eam tr\u1ecdng, c\u1ea5m v\u1ec7 thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n ch\u00fang kinh th\u00e0nh ph\u1ea3i nh\u1eb7t l\u00faa \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, leo l\u00ean c\u1ed5ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng ch\u1edd c\u1ed1ng ph\u1ea9m t\u1eeb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 nguy ng\u1eadp. Nh\u01b0ng khi ho\u1ea1n n\u1ea1n qua \u0111i, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f3 l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ng\u0169, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i gi\u1ea3i ng\u0169 th\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng. Nay qu\u00e2n \u0111\u1ed9i trong ngo\u00e0i ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y gi\u1ea3i ng\u0169, thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 v\u1eabn th\u1ea3n nhi\u00ean kh\u00f4ng lo c\u1ee9u v\u00e3n. Ni\u00ean hi\u1ec7u B\u1ea3o Nguy\u00ean, Khang \u0110\u1ecbnh, gi\u1eb7c H\u1ea1 ngang ng\u01b0\u1ee3c, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n m\u00e3 th\u00ec ph\u1ea3i nh\u1eadp l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, \u1edf kinh \u0111\u00f4 chi tr\u1ea3 ti\u1ec1n, v\u1eadt ph\u1ea9m, m\u1ed7i n\u0103m chi h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n v\u1ea1n quan, Tam ty kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o xoay x\u1edf, ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7.<\/em><\/p>\n<p><em>Ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch n\u0103m th\u1ee9 hai, n\u0103m th\u1ee9 ba, li\u00ean ti\u1ebfp chi ti\u1ec1n, l\u1ee5a l\u00e0 t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7, ch\u1ec9 hai l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u00e1u tr\u0103m v\u1ea1n t\u1ea5m, Tam ty d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp thi\u1ebfu h\u1ee5t, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ebft. Vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u00e3 y\u00ean, hai k\u1ef7 \u0111\u1ebfn nay, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng nghe n\u00f3i c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p x\u1eed l\u00fd n\u00e0o. Qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng may, bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u1edbn li\u00ean ti\u1ebfp x\u1ea3y ra, sau khi ban th\u01b0\u1edfng, kho t\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb x\u01b0a h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec<a class=\"footnote\" title=\"h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec 'h\u1ea7u nh\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh L\u1ea1c To\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 24, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 qu\u1ed1c k\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1776-20\" href=\"#footnote-1776-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>. V\u1ea1n nh\u1ea5t g\u1eb7p ph\u1ea3i n\u1ea1n \u0111\u00f3i, l\u1ea1i th\u00eam gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, th\u1ea7n e r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n ngoan c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 xoay x\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ebb c\u1ea9u th\u1ea3 ch\u1ec9 lo cho m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa lo cho qu\u1ed1c gia c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean lo l\u1eafng nh\u1ea5t. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh tuy l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a Tam ty, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u00e0ng ng\u00e0y phi\u1ec1n ph\u1ee9c, k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, s\u1ed5 s\u00e1ch, h\u1ea1n k\u1ef3 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1ec3 ch\u1ebf qu\u00e2n qu\u1ed1c, s\u1ef1 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 h\u1ed9i an nguy, c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a n\u00f3 n\u1eb1m \u1edf Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty c\u00f3 th\u1ec3 tham d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y nay, vi\u1ec7c thu thu\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i ban s\u1eafc, chi c\u1ea5p t\u1ea5t ph\u1ea3i ban tuy\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, hai ph\u1ee7 c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c thu chi c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Nay mu\u1ed1n b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e1i b\u00ecnh, l\u00e0m gi\u00e0u t\u00e0i ch\u00ednh, an d\u00e2n, c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c r\u1ec5, n\u00ean t\u1eeb Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ed3ng t\u00e2m hi\u1ec7p l\u1ef1c, tu s\u1eeda v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf c\u00e1c \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169 t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft gi\u1ea3m b\u1edbt binh t\u1ecbch, sau \u0111\u00f3 x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn g\u00e2y t\u1ec7 n\u1ea1n, nh\u01b0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u00f4ng th\u1ea5t, ph\u00e1p lu\u1eadt v\u1ec1 quan l\u1ea1i, nh\u1eefng vi\u1ec7c sinh s\u1ef1 kh\u00f4ng gi\u1ea3n ti\u1ec7n, c\u1eaft b\u1ecf v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c s\u1ebd r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0m trong s\u1ea1ch ngu\u1ed3n g\u1ed1c th\u00ec d\u00f2ng ch\u1ea3y ph\u00eda d\u01b0\u1edbi s\u1ebd trong s\u1ea1ch. Kinh D\u1ecbch n\u00f3i: &#8216;C\u00f9ng t\u1eafc bi\u1ebfn, bi\u1ebfn t\u1eafc th\u00f4ng, th\u00f4ng t\u1eafc l\u00e2u d\u00e0i.'&#8221;<\/em><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <em>&#8220;Bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i v\u00e0 th\u00f4ng su\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch t\u1ed1i \u0111a. L\u1eddi trong qu\u1ebb Ti\u1ebft n\u00f3i: &#8216;Ti\u1ebft ch\u1ebf b\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9, kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n, kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n.&#8217; V\u00ec v\u1eady, nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 h\u1ea1i d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7t ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ch\u1ebf. N\u1ebfu ch\u1ec9 tu\u00e2n th\u1ee7 th\u00f4ng l\u1ec7 c\u0169, c\u00e2u n\u1ec7 v\u00e0o nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh nh\u1ecf nh\u1eb7t, tr\u00e1nh n\u00e9 s\u1ef1 nghi ng\u1edd, \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn h\u00ecnh th\u1ee9c, lo l\u1eafng v\u1ec1 nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn g\u1ea7n m\u00e0 b\u1ecf qua k\u1ebf ho\u1ea1ch xa, coi th\u01b0\u1eddng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 mong may m\u1eafn t\u1eeb tr\u1eddi, &#8216;Ng\u00e0y th\u00e1ng tr\u00f4i qua, n\u0103m th\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i ch\u00fang ta&#8217;, sau n\u00e0y d\u00f9 c\u00f3 h\u1ed1i h\u1eadn, c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa! Th\u1ea7n may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf g\u1ea7n, nh\u1eadn \u00e2n s\u1ee7ng c\u1ee7a ba tri\u1ec1u, th\u1ea5y th\u1eddi s\u1ef1 ng\u00e0y c\u00e0ng c\u1ea5p b\u00e1ch, kh\u00f4ng k\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i lo l\u1eafng v\u00e0 ph\u1eabn n\u1ed9, xin m\u1ea1o mu\u1ed9i tr\u00ecnh b\u00e0y, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m xem x\u00e9t!&#8221;<\/em><\/p>\n<p><i>(V\u0103n b\u1ea3n g\u1ed1c thi\u1ebfu kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ti\u1ebfp theo, kho\u1ea3ng 03 n\u0103m, t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Vua Anh T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Vua Th\u1ea7n T\u00f4ng, nh\u01b0 \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf ph\u1ea7n \u0110\u1ec1 y\u1ebfu.)<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1776-1\">Ch\u1eef 'd\u0129' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1776-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-2\">Ch\u1eef 'ch\u1ec9' trong c\u00e2u 'nay ch\u1ec9 xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 35.000 ng\u01b0\u1eddi' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 29-49 ch\u00e9p 'ch\u1ec9' l\u00e0 'ch\u1ec9'. <a href=\"#return-footnote-1776-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-3\">Ch\u1eef 'tr\u00ed' trong c\u00e2u 'nay sai khanh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 H\u00e0 Nam lo li\u1ec7u' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1776-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-4\">'\u0110\u1eafc' nguy\u00ean l\u00e0 'truy\u1ec1n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1776-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-5\">'Kh\u1ea3 Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 ngh\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 kh\u1ea3 ngh\u1ecb', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u1ebf h\u1ec7 8-26 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1776-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-6\">'D\u00f9ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt h\u1ecfi Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf T\u00f4n T\u01b0 Cung': Ch\u1eef 'th\u1ee7' <i>(\u624b)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 58 '\u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu vu b\u00e1ng' b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1776-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-7\">'R\u1ed3i tr\u1ecb t\u1ed9i': Ch\u1eef 't\u1ed9i' <i>(\u7f6a)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'b\u00e3i' <i>(\u7f77)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-8\">'Ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t v\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u1eddi \u0111\u1ed3n': Ch\u1eef 'c\u1ee5' <i>(\u5177)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef3' <i>(\u5176)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 17 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-9\">'\u300aChu s\u1eed\u300b cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Tu': Ch\u1eef 'Chu' <i>(\u6731)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ed1ng' <i>(\u5b8b)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i; d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'vi' <i>(\u70ba)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba m\u1ed9t ch\u1eef 'vi' <i>(\u70ba)<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1776-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-10\">An Th\u1ebf v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1eadc ba, 'b\u1eadc ba' nghi ng\u1edd n\u00ean l\u00e0 'b\u1eadc nh\u1ea5t'. <a href=\"#return-footnote-1776-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-11\">Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi, ch\u1eef 'Hi' nguy\u00ean l\u00e0 'Ngh\u0129a', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 18\/3 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00e1c ch\u1ed7 sau c\u0169ng v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-1776-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-12\">Tam ty \u0111\u00f4 ma kh\u00e1m ty, ch\u1eef 'ty' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1ed3ng', theo \u00fd v\u0103n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-13\">Hi T\u1ed5 \u1edf ngo\u00e0i b\u1ea3y \u0111\u1eddi, ch\u1eef 'Th\u1ebf' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'Th\u1ea5t', c\u0103n c\u1ee9 theo \u0111o\u1ea1n tr\u00ean '\u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3y \u0111\u1eddi t\u00e1m gian trong Th\u00e1i mi\u1ebfu', t\u1eeb \u0111\u1eddi Anh T\u00f4ng ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u1ebfn Hi T\u1ed5 l\u00e0 t\u00e1m \u0111\u1eddi, theo l\u1ec5 n\u00ean d\u1eddi \u0111i, ch\u1eef 'Th\u1ebf' v\u00e0 'Th\u1ea5t' \u00e2m g\u1ea7n nhau n\u00ean nh\u1ea7m, v\u00ec v\u1eady s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-14\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'K\u1ef7 S\u1eedu'. Theo l\u1ecbch, th\u00e1ng 3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, trong th\u00e1ng n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu. B\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 14, ph\u1ea7n Th\u1ea7n T\u00f4ng k\u1ef7 ghi l\u00e0 '\u1ea4t H\u1ee3i', t\u1ee9c ng\u00e0y 27 c\u1ee7a th\u00e1ng, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-15\">Qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba, ch\u1eef 'nh\u1ea5t' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'chi', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-16\"> 'Chi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1eb7c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1776-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-17\"> C\u00e2u ch\u00fa th\u00edch n\u00e0y nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. Ch\u1eef '\u0110\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u1ee9c', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 311, truy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc T\u01b0\u1ee3ng s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1776-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-18\"> 'Ch\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'B\u00e1o', d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'Trung' nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba m\u1ed9t ch\u1eef 'Th\u01b0', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 10 h\u1ea1 s\u1eeda v\u00e0 b\u1ecf. C\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 ch\u1ed7 sai s\u00f3t <a href=\"#return-footnote-1776-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-19\">'H\u1ef1u' nguy\u00ean l\u00e0 'Nh\u1eadp', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1776-20\"> h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec 'h\u1ea7u nh\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh L\u1ea1c To\u00e0n t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 24, s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 qu\u1ed1c k\u1ebf s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1776-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":10,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1776","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":184,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1776\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2670,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1776\/revisions\/2670"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/184"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1776\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1776"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1776"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}