{"id":1802,"date":"2026-01-01T13:08:18","date_gmt":"2026-01-01T06:08:18","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1802"},"modified":"2026-04-28T09:16:31","modified_gmt":"2026-04-28T02:16:31","slug":"beta-quyen-222-nam-hi-ninh-thu-4-tan-hoi-1071","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-222-nam-hi-ninh-thu-4-tan-hoi-1071\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 222: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 4 (T\u00c2N H\u1ee2I, 1071)","rendered":"QUY\u1ec2N 222: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 4 (T\u00c2N H\u1ee2I, 1071)"},"content":{"raw":"<b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng \u0111\u00f3.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 4 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, ban chi\u1ebfu x\u00e9t gi\u1ea3m h\u00ecnh ph\u1ea1t.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 <i>(m\u1ed3ng 2)<\/i>, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd. T\u01b0\u1edbng d\u00e2ng s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o thi \u1edf H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n, \u0111\u1ed7 trung \u0111\u1eb3ng.\r\n\r\n[3] B\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 sai d\u1ecbch \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u. V\u00ec \u0110\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a gi\u1eb7c Di \u1edf Ch\u00e2u Du kh\u00f3 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u, mu\u1ed1n ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf Ch\u00e2u Du l\u1eadp th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc, thi h\u00e0nh kh\u1eafp m\u1ed9t l\u1ed9. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c nhau, kh\u00f3 ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t ph\u00e1p, n\u00ean b\u00e3i \u0111i. Vua tr\u00e1ch \u0110\u00f4n tr\u00e1nh vi\u1ec7c, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch gi\u1ea3i th\u00edch cho \u0110\u00f4n, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u00f4n r\u1ea5t cao, ch\u1ec9 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ph\u00e1 ho\u1ea1i th\u00f4i. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1eafc kh\u00f4ng b\u1eb1ng L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang th\u1ebf. Nh\u01b0ng nh\u01b0 \u0110\u00f4n c\u0169ng t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh k\u00e9m, ch\u1ec9 h\u01a1i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng th\u00f4i.\"<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i <i>(m\u1ed3ng 2)<\/i> th\u00e1ng 3, sai \u0110\u00f4n kinh l\u00fd vi\u1ec7c gi\u1eb7c Di \u1edf Ch\u00e2u Du.\r\n\r\n[4] Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n sai d\u1ecbch, t\u1eeb h\u1ea1ng t\u01b0 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf th\u00f4n qu\u00ea \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111inh \u0111\u01a1n, th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ea1ng n\u0103m thay nhau l\u00e0m tr\u00e1ng \u0111inh.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m, Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch: <i>\"Ti\u1ec1n tr\u1ee3 d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ea1ng t\u01b0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc n\u00ean tha lu\u00f4n, chi b\u1eb1ng b\u1eaft h\u1ecd tr\u1ed3ng d\u00e2u, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ti\u1ec1n sai d\u1ecbch.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"D\u00e2u th\u00ec s\u1ebd b\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng, n\u1ebfu ph\u1ea3i mi\u1ec5n ti\u1ec1n sai d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ea1ng t\u01b0 r\u1ed3i m\u1edbi tr\u1ed3ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng c\u00f3 h\u1ea1n. Ch\u1ec9 n\u00ean b\u1ea3o b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1ea3o ch\u00ednh \u0111\u1ed1c th\u00fac h\u1ecd tr\u1ed3ng, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng th\u00ec b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1ea3o ch\u00ednh x\u1eed ph\u1ea1t ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o m\u00e0 b\u1ecb quan ty x\u1eed ph\u1ea1t, th\u00ec c\u1ea3 b\u1ea3o ch\u00ednh c\u0169ng ph\u1ea3i n\u1ed9p ph\u1ea1t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng d\u00e2u \u0111\u1ee7 s\u1ed1, kh\u00f4ng c\u1ea7n mi\u1ec5n ti\u1ec1n sai d\u1ecbch. Vi\u1ec7c ti\u1ec1n sai d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n b\u1ea3o gi\u00e1p t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7.\"<\/i> <i>(Ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 5, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10, ng\u00e0y 13 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 7.)<\/i>\r\n\r\n[5] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec La Ng\u1ed9t, t\u01b0\u1edbng quan l\u00e0 Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t c\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh tr\u1edf v\u1ec1 g\u1eb7p gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, h\u00e3y l\u1ec7nh cho Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 th\u1ef1c t\u1ebf r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 li\u1ec7u do s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 t\u00e2u l\u00ean kh\u00e1c v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean chi\u1ebfu cho Phu Di\u00ean kinh l\u01b0\u1ee3c ty[footnote]Phu Di\u00ean kinh l\u01b0\u1ee3c ty, ch\u1eef 'Phu' nguy\u00ean l\u00e0 'Tuy', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]v\u00e0 Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf. <i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y 12, Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 g\u1eb7p gi\u1eb7c, trong b\u1ea3n truy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[6] Vi\u00ean N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u00ea th\u00e1nh ch\u1ec9 l\u1ea5y l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf n\u1ed9i t\u1eedu ph\u01b0\u1eddng. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f3 t\u1edd tr\u00e1p t\u1eed, ph\u1ee5ng ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n t\u1ec9nh x\u1eed l\u00fd theo l\u00fd. Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan l\u1ea5y l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ch\u1ea5p ch\u00ednh b\u1ea9m ch\u1ec9, n\u00ean chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u1ea3i g\u1eedi v\u0103n b\u1ea3n l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u00ea th\u00e1nh ch\u1ec9 v\u00e0 theo t\u1ea5u, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1ec7 c\u0169. Vua d\u1ee5 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c trong cung ph\u1ea3i x\u01b0ng th\u00e1nh ch\u1ec9, n\u1ebfu m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00f4ng qua Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, th\u00ec s\u1ebd r\u01b0\u1eddm r\u00e0 ho\u1eb7c ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c, h\u00e3y l\u1ec7nh cho b\u1ea3n t\u1ec9nh tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c l\u1ec7 c\u0169 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 tr\u00ecnh l\u00ean 37 vi\u1ec7c theo l\u1ec7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n g\u1ea5p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh theo l\u1ec7.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, quan Kinh T\u00e2y \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ea7n Tri Ki\u1ec7m xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 nha ti\u1ec1n \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng s\u1ee9 kh\u1ed1, thay b\u1eb1ng qu\u00e2n vi\u00ean, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3.000 ti\u1ec1n \u0103n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u sai nha ti\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00e1 s\u1ea3n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ed5i d\u00f9ng qu\u00e2n vi\u00ean thay th\u1ebf. Sau \u0111\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ph\u00ea: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty l\u1ec7nh c\u00e1c l\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean b\u1eaft s\u1ed1ng, l\u1ea1i l\u1ea5y t\u1eeb nh\u1eefng h\u1ed9 Phi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean, m\u00e0 c\u00f2n t\u1ed1n k\u00e9m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169.\"<\/i> N\u00ean chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean m\u1edbi chi\u00eau h\u00e0ng, tr\u1ebb tr\u00e1ng d\u0169ng c\u1ea3m, kh\u00f4ng qu\u00e1 3.000 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 Phi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u1eefa.\r\n\r\n[9] H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n v\u1eeba \u0111\u1ebfn V\u1ecb ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e1i \u0110\u0129nh b\u00e0n v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng hai l\u1ed9 T\u1ea7n, Kh\u00e1nh binh l\u1ef1c y\u1ebfu k\u00e9m, n\u00ean m\u1ed7i l\u1ed9 t\u0103ng th\u00eam ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n, \u0111i\u1ec1u th\u00eam hai v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Di\u1ec7u ch\u00e2u, H\u00e0 Trung, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7, d\u1ef1a v\u00e0o ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa. \u0110\u0129nh nguy\u1ec7n t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u1edf B\u00e2n ch\u00e2u, Ninh ch\u00e2u l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n cho b\u1ed1n l\u1ed9 h\u00e0nh dinh, kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9 n\u1eefa, ch\u1ec9 ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed lo vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec, v\u00e0 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n m\u00e3 xu\u1ea5t chi\u1ebfn chuy\u00ean l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1ee9ng vi\u1ec7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi bi\u1ebft gi\u1eb7c t\u1eadp trung binh l\u1ef1c v\u00e0 x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t l\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, s\u1ebd d\u1eabn hai v\u1ea1n qu\u00e2n ho\u1eb7c huy \u0111\u1ed9ng th\u00eam qu\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n H\u00e1n, Phi\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 xu\u1ea5t chi\u1ebfn h\u1ee3p binh, chia nhau gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf s\u00e1ch thanh d\u00e3 ki\u00ean b\u00edch, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c m\u1ec7t m\u1ecfi th\u00ec ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Nh\u01b0 v\u1eady so v\u1edbi vi\u1ec7c t\u0103ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u0103ng th\u00eam \u00edt h\u01a1n nhi\u1ec1u, chi ph\u00ed c\u0169ng d\u1ec5 gi\u1ea3i quy\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y \u0110\u0129nh th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng m\u1ed9t l\u1ed9, hu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u00e0 kh\u1ed1ng ch\u1ebf, \u00e2n uy song h\u00e0nh, xem k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0110\u0129nh v\u1ec1 kinh.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng n\u1ebfu giao h\u1ebft cho \u0110\u0129nh, th\u00ec \u0110\u0129nh s\u1ebd qu\u00e1 thi\u00ean v\u1ec1 k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, e r\u1eb1ng b\u1ea5t ti\u1ec7n cho c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, n\u00ean t\u00e2u xin kh\u00f4ng b\u00e1o l\u1ea1i.\r\n\r\n<em>(B\u1ea3n Chu \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, nay theo b\u1ea3n m\u1edbi.)<\/em>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua Li\u00eau sai L\u1ee3i ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 Ti\u00eau Qu\u1ea3ng, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0110\u1ed9; m\u1eb9 Vua sai Ho\u00e0i H\u00f3a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Huy, Kh\u1edfi c\u01b0 lang Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebfu Vi \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Hi\u1ec7u th\u01b0 Vi\u1ec7n S\u00f9ng V\u0103n l\u00e0 Ph\u1ea1m D\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 H\u1ed9 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. D\u1ee5c t\u00e2u: <i>\"Ph\u00e1p \u0111\u1ed9 ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u1ee7a Trung th\u01b0, s\u1eeda sai qu\u00e1 m\u1ee9c, t\u00f9y ti\u1ec7n m\u1ea5t ch\u00ednh \u0111\u1ea1o, c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean ba n\u0103m nay c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng r\u1ed1i ren.\"<\/i> D\u1ee5c c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c cho mi\u1ec5n ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y 18, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft.)<\/i>\r\n\r\n[12] \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 C\u01a1 U\u00e2n, ki\u1ec1m h\u1ea1t T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh, ki\u1ec1m h\u1ea1t V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u B\u00e2n chuy\u00ean tr\u00e1ch hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n m\u00e3 Thi\u1ec3m T\u00e2y quy\u1ec1n tr\u00fa b\u1ea1c. U\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf B\u00e2n ch\u00e2u, ph\u00f3 s\u1ee9 Cung b\u1ecb kh\u1ed1 l\u00e0 Qu\u00e1ch Nhu l\u00e0m ph\u00f3; Thu\u1ea5n Khanh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Kinh ch\u00e2u, ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 l\u00e0 B\u1ea1ch Ng\u1ecdc l\u00e0m ph\u00f3; B\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 Trung, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf l\u00e0 H\u00e1c M\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3. L\u00fac n\u00e0y, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh v\u1eeba tr\u1ea3i qua binh bi\u1ebfn, v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 ch\u01b0a quy ph\u1ee5c, n\u00ean sai U\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hu\u1ea5n luy\u1ec7n m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n, chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c qu\u1eadn tr\u1ecdng y\u1ebfu. <i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y tham kh\u1ea3o th\u00eam s\u00e1ch vi\u1ebft ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m.)<\/i>\r\n\r\nVua ra l\u1ec7nh: <i>\"\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho U\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t b\u1ea1c n\u00e9n \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 c\u00e1c ch\u00e2u t\u1ef1 lo, nh\u01b0ng vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t b\u1ea1c n\u00e9n th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ed1ng nh\u1ea5t cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00e2u. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p ph\u00e1t cho m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng h\u1ecd, m\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1ebd sinh l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eadn, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e2y bi\u1ebfn lo\u1ea1n, nh\u01b0ng khi ra tr\u1eadn h\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu li\u1ec1u ch\u1ebft, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd g\u00e2y h\u1ea1i l\u1edbn.\"<\/i> Trong hai ng\u00e0y, \u00f4ng c\u00f9ng Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u00e0n lu\u1eadn \u0111i b\u00e0n lu\u1eadn l\u1ea1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng Vua nghe theo l\u1eddi An Th\u1ea1ch.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, <i>(\u0111o\u1ea1n n\u00e0y, <i>\"Nh\u1eadt l\u1ee5c\"<\/i> ghi ng\u00e0y m\u1ed3ng ch\u00edn th\u00e1ng n\u0103m.)<\/i> An Th\u1ea1ch l\u1ea1i cho r\u1eb1ng n\u00ean c\u1ea5p ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea1c n\u00e9n ho\u1eb7c v\u1eadt t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch luy\u1ec7n t\u1eadp, nh\u01b0ng c\u1ea7n l\u1eadp \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, \u0111\u1ec3 c\u00e1c l\u1ed9 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u00e1c l\u1ed9 s\u1ebd tranh nhau ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n. V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"Giao c\u00f4ng s\u1ee9 cho ch\u00e2u qu\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 quy\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eebng ra l\u1ec7nh cho c\u00f4ng s\u1ee9 l\u1eadp s\u1ed5 ghi l\u1ec7, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110oan Ng\u1ecd, tri ch\u00e2u t\u1eb7ng bao nhi\u00eau c\u00e1t t\u1eed, c\u0169ng ghi v\u00e0o s\u1ed5 l\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi ta c\u01b0\u1eddi ch\u00ea v\u00ec s\u1ef1 keo ki\u1ec7t \u0111\u00f3.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Chu C\u00f4ng ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 nghi, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng bi\u00ean \u0111\u1eadu qu\u00fd ti\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ed3 trong bi\u00ean \u0111\u1eadu, nh\u01b0 d\u01b0a mu\u1ed1i, th\u1ecbt mu\u1ed1i, tr\u00e1i c\u00e2y, rau c\u1ee7, \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1eadt th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng. Chu C\u00f4ng s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, c\u1ee7a c\u1ea3i d\u1ed3i d\u00e0o, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 nghi m\u1ed9t c\u00e1ch keo ki\u1ec7t \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi sao? B\u1edfi v\u00ec m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ti\u00eau pha nhi\u1ec1u \u00edt, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean c\u1ea7n b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf, th\u00ec c\u1ee7a c\u1ea3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ee3p l\u00fd, v\u00e0 m\u1ee9c h\u1eadu b\u1ea1c s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n[13] Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, t\u00e2n tri \u0110\u1eb7ng ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p t\u1ea5u tr\u1ea1ng qua Ty Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Qu\u00e1n c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1m B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 Kh\u1ed5ng m\u1ee5c ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, Bi\u00ean tu Trung th\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 H\u1ed9 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.\r\n\r\n[15] Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t Tr\u1ea7n Ch\u00e2m t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ven bi\u1ec3n nh\u01b0 Kh\u00e2m, Li\u00eam n\u1ebfu t\u1ef1 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n m\u00f2 ng\u1ecdc trai, th\u00ec n\u00ean cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u00e0m theo \u00fd mu\u1ed1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 cho ph\u00e9p d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng truy c\u1ee9u t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 d\u00e2n bi\u1ec3n kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00f3i kh\u1ed5, l\u01b0u l\u1ea1c.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.\r\n\r\n[16] Chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u1ea5y giao t\u1eed \u0111ang thi h\u00e0nh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi qu\u00e2n s\u1ef1 Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u1edfi ph\u00e1t, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty lo ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, Tr\u1ea7m Kh\u1edfi xin h\u1ea1n trong n\u1eeda n\u0103m b\u1eaft d\u00e2n n\u1ed9p h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n s\u1eaft cho quan, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y gi\u1ea5y giao t\u1eed, \u0111\u1ee3i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m sau khi bi\u00ean s\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n, s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n cho d\u00e2n. Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty t\u00e2u xin thi h\u00e0nh. Tri ch\u00e2u B\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u0129nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ea5t ti\u1ec7n. G\u1eb7p l\u00fac L\u00fd B\u00ecnh, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh Hi\u1ebfn \u0111i s\u1ee9 Di\u00ean Ch\u00e2u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai \u0111i xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i, B\u00ecnh v\u00e0 C\u1ea3nh Hi\u1ebfn t\u00e2u nh\u01b0 l\u1eddi T\u0129nh. C\u1ea3nh Hi\u1ebfn cho r\u1eb1ng ph\u00e9p giao t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u1edf Th\u1ee5c, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, s\u1ebd khi\u1ebfn d\u00e2n ngh\u00e8o l\u01b0u l\u1ea1c, th\u1ea5t nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf sinh nhai, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. <i>(Xem ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang, M\u1eadu T\u00fd th\u00e1ng ba)<\/i>.\r\n\r\n[17] Vua ph\u00ea: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy\u1ec3n c\u00e1c qu\u00e2n ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e0m c\u01b0\u1eddng m\u00e3nh ch\u1ec9 huy \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, nghe n\u00f3i c\u00e1c qu\u00e2n ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n b\u1ed5, kh\u00f4ng c\u1ea5p \u00e1o l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea9y xe l\u00e0m vi\u1ec7c, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n. V\u1eady chi\u1ebfu cho c\u01b0\u1eddng m\u00e3nh l\u00e0m qu\u00e2n c\u1ea5m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cao h\u01a1n qu\u00e2n tr\u00e1ng d\u0169ng, l\u1ec7nh cho B\u1ed9 qu\u00e2n ty th\u1ed1ng h\u1ea1t, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n ty sai ph\u00e1i.\"<\/i>\r\n\r\n[18] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: V\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng tuy \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty h\u1eb7c t\u1ea5u, nh\u01b0ng vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1eeba d\u1ed1i, l\u00e0m nh\u1ee5c uy danh bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u01a1i m\u1ed1i nh\u1ee5c nh\u00e3 v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, e r\u1eb1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo ra qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1 c\u00e1o t\u1ed9i tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y, \u0111\u1ec3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1ed1i tr\u00e1 \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Thi\u1ec3m T\u00e2y ch\u1ecdn quan x\u00e9t x\u1eed \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u, l\u1ea1i l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean kh\u00e1m x\u00e9t, tr\u1eeb nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u00e1n c\u1ee7a Ng\u00f4 Qu\u1ef3[footnote]Ng\u00f4 Qu\u1ef3, ch\u1eef 'Qu\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1t', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 19 v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 220 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam t\u1ed9i tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u1ebf kh\u00e1m vi\u1ec7n thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[19] Chi\u1ebfu giao cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft: Nghe n\u00f3i c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ea5t qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i b\u00e1n \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ea5p, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ed m\u1eadt xem x\u00e9t, n\u1ebfu h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec gi\u00fap \u0111\u1ee1, ch\u1ec9 l\u00e0m theo l\u1ec7nh c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, cho m\u01b0\u1ee3n qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed9t m\u00f9a, d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u1ea5u tr\u1eeb l\u1ea1i, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean quan t\u00e2m, c\u1ed1t sao cho qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Hi\u1ec7n nay binh l\u00ednh r\u1ea5t kh\u1ed1n kh\u1ed5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c gi\u1ea5y m\u00e0 kho\u00e1c \u00e1o gi\u00e1p, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed1i lo l\u1edbn nh\u1ea5t hi\u1ec7n nay. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf binh l\u00ednh, v\u00ec n\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf binh l\u00ednh th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 nu\u00f4ng chi\u1ec1u khi\u1ebfn binh l\u00ednh tr\u1edf n\u00ean ki\u00eau ng\u1ea1o. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau binh l\u00ednh nh\u01b0 con th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng h\u1ecd s\u1ed1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00eau m\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam kh\u1eafc th\u00ec c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ee9a con ki\u00eau ng\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, binh l\u00ednh ki\u00eau ng\u1ea1o l\u00e0 do y\u00eau th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 m\u1ee9c.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n nghe b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, th\u1ea7n tra c\u1ee9u truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ebfn, th\u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng Ti\u1ebfn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta l\u1eadp bia ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u00f3 binh l\u00ednh n\u1ebfu vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh d\u00f9 nh\u1ecf c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111em h\u1ebft s\u1ed1 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho Ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 mua r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt khao th\u01b0\u1edfng binh l\u00ednh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ebfn gi\u1ebft ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh, c\u00f2n vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng binh l\u00ednh, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd, \u1eaft \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ebft t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1ec9 v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng khi\u1ebfn h\u1ecd o\u00e1n h\u1eadn. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec l\u00e0m sao Ti\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn binh l\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed7i l\u1ea7n ra tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u1eafng? Hi\u1ec7n nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh trong vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi binh l\u00ednh, ch\u01b0a t\u1eebng d\u00e1m l\u1ea1m d\u1ee5ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n n\u00e0o, th\u1ea5y binh l\u00ednh kh\u1ed1n kh\u1ed5 nh\u01b0 v\u1eady nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0o t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 do th\u00f3i quen th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n e r\u1eb1ng n\u1ebfu binh l\u00ednh kh\u1ed1n kh\u1ed5 th\u00ec kh\u00f3 s\u1eed d\u1ee5ng, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i x\u1ea3y ra bi\u1ebfn lo\u1ea1n nh\u01b0 \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean n\u1edbi l\u1ecfng m\u1ed9t ch\u00fat c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh r\u00e0ng bu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y nghi s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ec1n trong kho \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf binh l\u00ednh, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 y\u00eau c\u1ea7u t\u01b0\u1edbng l\u0129nh khi\u1ebfn binh l\u00ednh d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u1eddi c\u01a1. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 huy t\u1eeb xa, kh\u00f4ng b\u1eb1ng ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd t\u1ea1i ch\u1ed7.\"<\/i> Vua sai V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 ch\u1ec9 huy c\u00e1c l\u1ed9, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch b\u00e8n nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh t\u00e2u l\u00ean Vua, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft r\u1ed3i.\"<\/i> Nh\u01b0ng c\u00e1c l\u1ed9 v\u1eabn ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, binh s\u0129 Kh\u00e1nh Ch\u00e2u l\u00e0m lo\u1ea1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi ra b\u1ea3ng c\u00e1o \u0111\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c mi\u1ec5n t\u1ed9i. Nay theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n ph\u1ea7n, t\u00ean h\u1ecd, th\u1ea7n lo r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed kh\u00e1c, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho th\u1ea7n m\u1ed9t ch\u00fat quy\u1ec1n h\u00e0nh ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng binh s\u0129 l\u00e0m lo\u1ea1n \u1edf tr\u1ea1i Nhu Vi\u1ec5n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi, theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Uy\u00ean. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f9ng \u1edf chung b\u1ecb sung l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean 20 tu\u1ed5i b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i Kinh T\u00e2y, h\u00e3y x\u00e9t l\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi th\u00ec tha ngay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung qu\u00e2n c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadp ng\u0169 v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i H\u1ed3 B\u1eafc th\u00ec kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i n\u01a1i \u0111\u00e0y n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>\"Tri ch\u00e2u B\u1ea1c l\u00e0 Ph\u00fa B\u1eadt tr\u00e1ch c\u1ee9 quan l\u1ea1i M\u00f4ng Th\u00e0nh v\u00ec \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c t\u1eeb kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, sai b\u1eaft c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean huy\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n n\u1eb7ng; l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi mang th\u01b0 nh\u1ecf xu\u1ed1ng c\u00e1c huy\u1ec7n, b\u1ea3o h\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh theo c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed. Thi\u00eam ph\u00e1n v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u00e2u quan c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u01b0 cho c\u00e1c huy\u1ec7n, b\u1ea3o h\u1ecd kh\u00f4ng tu\u00e2n theo chi\u1ebfu l\u1ec7nh. Xin x\u00e9t x\u1eed t\u1eadn g\u1ed1c.\"<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Ty suy kh\u00e1m vi\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00e2u B\u1ea1c x\u1eed l\u00fd, c\u00f2n Ph\u00fa B\u1eadt ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u thu th\u1eadp t\u00e0i li\u1ec7u sau v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Uy\u1ec3n l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, m\u1ecdi v\u0103n th\u01b0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn thanh mi\u00eau ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng t\u00ean l\u00e0 tr\u1ee3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c.\"<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(S\u1eed nh\u00e0 Chu cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u00ean \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf, b\u1ea3n m\u1edbi n\u00f3i r\u1eb1ng Uy\u1ec3n xin \u0111\u1ed5i v\u0103n th\u01b0 thanh mi\u00eau, l\u00e0 t\u1ef1 bi\u1ebft ph\u00e1p n\u00e0y l\u00e0 sai, n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, nay theo b\u1ea3n m\u1edbi.)<\/i>\r\n\r\nPh\u00fa B\u1eadt t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n t\u00e2u xin ch\u1ec9 m\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban \u01a1n tha th\u1ee9 cho c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00e1c, ki\u00eam l\u1ea7n t\u00e2u th\u1ee9 ba xin v\u1ec1 vi\u1ec7c thanh mi\u00eau, ch\u1ec9 c\u1ea7n vi ph\u1ea1m d\u00f9 nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng, th\u1ea7n c\u0169ng xin m\u1ed9t m\u00ecnh nh\u1eadn t\u1ed9i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i nghe vi\u1ec7n kh\u00e1m x\u00e9t \u0111ang truy c\u1ee9u ch\u1ee9c quan, hi\u1ec7n \u0111ang trao \u0111\u1ed5i v\u0103n th\u01b0 qua l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c chi t\u00e1n ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, ch\u1eafc ch\u1eafn cho r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ee3i cho thi\u00ean h\u1ea1. Nh\u01b0ng theo th\u1ea7n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng b\u00e0n t\u00e1n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ee3i \u00edt, n\u00ean th\u1ea7n ngu \u00fd kh\u00f4ng mu\u1ed1n chi t\u00e1n.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i v\u00ec th\u1ea7n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f4ng khai b\u00e3i b\u1ecf ph\u00e9p m\u1edbi, \u0111\u1ebfn khi h\u1ee3p t\u00e1n h\u1ea1 li\u1ec7u[footnote] 'li\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'khoa', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 69 thanh mi\u00eau ph\u00e1p h\u1ea1 s\u1eeda.[\/footnote], li\u1ec1n ch\u1ec9 huy ch\u00e2u ty theo l\u1ec7 thi h\u00e0nh, l\u1ea1i s\u1ee3 c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1eadp t\u1ee9c chi t\u00e1n, b\u00e8n kh\u00e1m h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c quan qu\u1ea3n c\u00e2u ti\u1ec1n h\u1ed9c l\u00e0 T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n, quy\u1ec1n quan s\u00e1t chi s\u1ee9 l\u00e0 Th\u1ea1ch Di Canh \u0111\u1ec1u t\u1eebng \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111i\u1ec3m qu\u00fd, quen bi\u1ebft kh\u1eafp c\u00e1c tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1ec7nh, th\u1ea7n b\u00e8n sai b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi th\u01b0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi t\u00e1n, l\u1ea1i sai d\u1eb7n d\u00f2 k\u1ef9, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u00f9y ti\u1ec7n chi t\u00e1n r\u1ed9ng r\u00e3i, sau n\u00e0y d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n, mang theo ti\u1ec1n h\u1ed9c c\u1ee7a quan, c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n trong huy\u1ec7n ty \u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n, Th\u1ea1ch Di Canh \u0111\u1ec1u t\u1eebng ch\u1ea5p ph\u00fac, n\u1ebfu nh\u01b0 v\u1eady e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n, th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c qu\u1edf tr\u00e1ch \u0111u\u1ed5i \u0111i, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u1ea7n, \u0111\u1ec1u t\u1eebng nh\u00e2n th\u01b0 truy\u1ec1n \u00fd th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n, n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m chi t\u00e1n.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng chi t\u00e1n ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, t\u1ed9i l\u1ed7i quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u00e0 th\u1ea7n chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u xin, ch\u1ec9 m\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf. Nay th\u1ea7n nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ea7n t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u xin ban xu\u1ed1ng vi\u1ec7n kh\u00e1m x\u00e9t, \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu h\u1ed9i tra x\u00e9t.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n ngh\u0129 b\u1ea3n \u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u1ebfu c\u00f4ng khai ch\u1ec9 huy ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi t\u00e1n, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f4ng khai b\u00e3i b\u1ecf ph\u00e9p m\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu c\u1ee9 theo ph\u00e9p m\u00e0 chi t\u00e1n h\u1ebft, e r\u1eb1ng sau n\u00e0y th\u00fac \u0111\u1ea9y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1eaft khi\u1ebfn d\u00e2n ngh\u00e8o b\u1ecf tr\u1ed1n, l\u1ea1i khi\u1ebfn c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n trong huy\u1ec7n ty b\u1ecb b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng oan u\u1ed5ng, ph\u00e1 ho\u1ea1i gia nghi\u1ec7p, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. N\u00ean th\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u ph\u00e1p, mong tr\u00e1nh ti\u1ebfng b\u00e3i b\u1ecf, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt d\u1eb7n c\u00e1c quan huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi t\u00e1n, l\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00e2n ngh\u00e8o b\u1ecf tr\u1ed1n, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n trong huy\u1ec7n ty ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gia nghi\u1ec7p, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eadn l\u00fd truy x\u00e9t, th\u1ea7n c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1eadn l\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y, v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nay xin n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c Thanh Mi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1 d\u00f9 hi\u1ec1n hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00e1c h\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng s\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 t\u1eeb khi ph\u00e1p l\u1ec7nh m\u1edbi ban h\u00e0nh, c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111u\u1ed5i kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e0i gi\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, ch\u1ec9 ra h\u1ebft c\u00e1c t\u1ec7 n\u1ea1n.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i nghe n\u00f3i sau n\u00e0y t\u1ec7 n\u1ea1n c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u1ea7n v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u1ea7u \u00f3c m\u1ee5 m\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t, ch\u1ec9 xin b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edbc sau b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c Thanh Mi\u00eau, tri\u1ec7u t\u1eadp tr\u0103m quan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ngh\u1ecb, s\u1ebd th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i. Th\u1ea7n ch\u1ec9 t\u00f3m t\u1eaft tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u01b0 v\u1eady, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang \u0111i\u1ec1u tra, n\u00ean kh\u00f3 l\u00f2ng im l\u1eb7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 t\u00ecnh bi\u1ec7n minh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i.<\/i>\r\n\r\n<i>Vi\u1ec7c hi\u1ec7n nay b\u1ea3n ch\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c Thanh Mi\u00eau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do th\u1ea7n t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, s\u1eb5n l\u00f2ng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1, d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn. C\u00f2n c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1ec9 v\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a th\u1ea7n m\u00e0 ph\u1ea1m l\u1ed7i, mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng, xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha th\u1ee9.\" (Ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y n\u00ean b\u1ecf \u0111i, U\u00f4ng \u1ee8ng Th\u1ea7n n\u00f3i ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, nay xin ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.)<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, \u0110oan Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n L\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu th\u1eeba Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt m\u1ea5t.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ban vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba, H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Duy ki\u00eam H\u00e0n L\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. T\u1eeb khi Ph\u00f9ng Kinh b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i thi\u1ebfu Trung th\u1eeba, Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn, T\u00f4n C\u1ed1 \u0111\u1ec1u t\u1ea1m qu\u1ea3n vi\u1ec7c \u0111\u00e0i, b\u1ea5y gi\u1edd Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng H\u00e0n Duy. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"H\u00e0n Duy \u1eaft s\u1ebd theo th\u00f3i t\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n thi\u1ebft l\u1eadp, l\u1ea1i khi\u1ebfn c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c c\u00e0ng th\u00eam s\u00f4i n\u1ed5i, kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[25] H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u01b0u T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, thay cho H\u00e0n Duy.\r\n\r\n[26] Chi\u1ebfu: C\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00e2m Anh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u00e2u th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb thay th\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u1ee7y l\u1ee3i v\u00e0 sai d\u1ecbch \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u00e3 c\u1eed \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh thay th\u1ebf V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n, l\u1ea1i sai \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o \u0111i\u1ec1u tra. \u0110\u00ecnh L\u00e3o t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb khi L\u00e2m Anh v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra, ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n t\u1eebng \u0111\u1ebfn Minh, Vi\u1ec7t hai ch\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean c\u1ea3 ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch. <i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi r\u1eb1ng L\u00e2m Anh v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng t\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng thi h\u00e0nh t\u00e2n ph\u00e1p. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0111ang \u0111\u1ec3 tang, sau khi m\u00e3n tang s\u1ebd theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thay th\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u00edch. L\u00e2m Anh v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 gi\u1edbi, th\u00e1ng nhu\u1eadn \u0111\u1ed5i sang L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri huy\u1ec7n Ng\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Ti\u1ec1n Tuy\u00ean ch\u00e2u T\u01b0 l\u00fd V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 3, Th\u1ea9m quan c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf.)<\/i>\r\n\r\n[27] Chi\u1ebfu: Qu\u00e2n kh\u00ed trong thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1eeb ba l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u1eed quan ki\u1ec3m tra, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u1edf m\u1ed7i ch\u00e2u qu\u00e2n ch\u1ecdn c\u1eed quan ki\u1ec3m tra, chia l\u00e0m ba lo\u1ea1i, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00e1n quan ph\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u00fac, vi\u1ec7c xong th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 2.)<\/i>\r\n\r\n[28] Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u1ee7y b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Nh\u1eef ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0111ang an tr\u00ed \u1edf \u0110\u00e0m ch\u00e2u l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ea1 ch\u00e2u Bi\u1ec7t gi\u00e1. Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c c\u1ea7n b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n Quan Ph\u1ee5, xin \u0111\u00e0y \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam. Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c r\u1eddi kh\u1ecfi Thi\u1ec3m T\u00e2y.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, \u00f4ng ta b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u1ea7n n\u1eefa.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, th\u1eed b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt, ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1, l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1eadt kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra l\u00e0m quan, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u00f4ng \u1eaft s\u1ebd lui v\u1ec1 \u1ea9n d\u1eadt. \u0110\u1ebfn khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p l\u1ec7nh, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ec1u x\u00f4n xao, cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n. Ri\u00eang Tr\u1eadt \u1edf n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, xem chi\u1ebfu th\u01b0 ban xu\u1ed1ng, l\u1ea1i cho l\u00e0 \u0111\u00fang. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u, \u00f4ng li\u1ec1n ra l\u00e0m quan. Khi v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, Vua h\u1ecfi Tr\u1eadt: <i>\"Ti\u00ean tri\u1ec1u nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m, sao khanh kh\u00f4ng ra?\"<\/i> Tr\u1eadt \u0111\u00e1p: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf cho ph\u00e9p th\u1ea7n t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00ean th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c an nh\u00e0n n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1eaft bu\u1ed9c th\u1ea7n, kh\u00f4ng cho tr\u00e1i \u00fd chi\u1ebfu ch\u1ec9, v\u00ec th\u1ebf th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i hay l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111i \u1edf.\"<\/i>\r\n\r\nVua khen ng\u1ee3i, r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb h\u1ecfi l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111\u00f3i r\u00e9t. Tr\u1eadt \u0111\u00e1p: <i>\"Ph\u00e1p ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, d\u00e2n ch\u00fang \u0103n c\u01a1m h\u1ea7u, m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea7u[footnote] Ch\u1eef 'h\u1ea7u' trong '\u0103n c\u01a1m h\u1ea7u, m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1eadu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 65 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed1i lo l\u1edbn hi\u1ec7n nay.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n t\u00e0i n\u0103ng kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1eddi, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, sao kh\u00f4ng \u1edf l\u1ea1i \u00edt l\u00e2u! \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c khanh, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi n\u00ean \u0111i \u1edf.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan cho Tr\u1eadt, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea n\u00f3i: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y n\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi l\u00fd ph\u1eadn.\"<\/i> B\u00e8n c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(L\u00e2m Hi trong \u300aD\u00e3 s\u1eed\u300b ch\u00e9p: Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi D\u0129nh Ch\u00e2u. N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u[footnote] Ch\u1eef 'h\u1eefu' trong 'Ho\u00e0ng H\u1ef1u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1eefu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0m Tri ch\u00e2u, L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3i \u1edf qu\u1eadn, ng\u00e0y ng\u00e0y c\u00f9ng \u00f4ng \u0111i l\u1ea1i, nghe n\u00f3i Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt \u1edf th\u00f4n d\u00e3, c\u00f3 ti\u1ebft h\u1ea1nh, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f9ng \u00f4ng d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u1eadt kh\u00f4ng gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, n\u00ean b\u1ecf thi Ti\u1ebfn s\u0129, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c. H\u1ed3i c\u00f9ng \u00f4ng trao \u0111\u1ed5i, h\u1ecdc v\u1ea5n d\u1ea7n ti\u1ebfn b\u1ed9. Tu \u0111\u1ec1 cao Tr\u1eadt qu\u00e1 m\u1ee9c, h\u1ebft l\u00f2ng ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, v\u00ec th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9, cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 l\u1ea1. B\u00e8n th\u1eed b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c b\u1ea1.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi Anh T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u \u00f4ng, \u00f4ng l\u1ea5y c\u1edb b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ed1i. Nay Vua l\u00ean ng\u00f4i, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng v\u1edbi Vua, \u0111\u1ebfn khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba, l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed Tr\u1eadt thay m\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u0103m Canh Tu\u1ea5t, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u1ee7 D\u0129nh, Tu c\u0169ng \u0111i Thanh Ch\u00e2u, qua D\u0129nh. L\u00fac \u0111\u00f3 Tr\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ra l\u00e0m quan, hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng Tr\u1eadt b\u00e0n vi\u1ec7c th\u1eddi ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u00fang, Tu li\u1ec1n b\u1ebb l\u1ea1i, An Th\u1ea1ch b\u00e8n sai qu\u1eadn \u0111\u01b0a thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a Tr\u1eadt v\u1ec1 kinh. Th\u00e1ng 5 n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, \u1edf t\u1ea1i Th\u00e1i h\u1ecdc.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua h\u1ecfi Tr\u1eadt v\u00ec sao l\u00e2u nay kh\u00f4ng ra, Tr\u1eadt \u0111\u00e1p: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf tri\u1ec7u th\u1ea7n l\u00e0m quan, n\u00ean th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn. B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng l\u1ea5y quan ch\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1ea7n, n\u00ean th\u1ea7n ra.\"<\/i> Vua r\u1ea5t vui. L\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 \u01b0u khuy\u1ebft c\u1ee7a An Th\u1ea1ch, Tu, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1 \u0111\u00fang sai. Tr\u1eadt \u0111\u00e1p vi\u1ec7c Thanh mi\u00eau \u0111\u1ec1u h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a c\u1ed5, An Th\u1ea1ch hi\u1ec3u kinh hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng hi\u1ec3u kinh kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o, Tu ch\u1ec9 gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ph\u00f9 hoa m\u00e0 th\u00f4i. H\u00f4m sau, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, ban cho \u00e1o \u0111\u1ecf v\u00e0 c\u00e1. Sau l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u1ef1c x\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng th\u1ecb gi\u1ea3ng, r\u1ed3i l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c gi\u00e1n quan. Th\u00e1ng n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng \u00f4ng.<\/i>\r\n\r\n<i>An Th\u1ea1ch \u0111ang \u0111u\u1ed5i h\u1ebft c\u00e1c quan h\u1ecdc ch\u00ednh, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n truy\u1ec1n d\u1ea1y h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u1ecdi vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u1ecdc ch\u00ednh, L\u00fd \u0110\u1ecbnh, Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7nh An Th\u1ea1ch, thu\u1eadn theo, Tr\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c. Tr\u1eadt v\u1ed1n th\u00edch h\u1ecdc thuy\u1ebft Tam truy\u1ec1n, An Th\u1ea1ch b\u00e3i b\u1ecf \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, kh\u00f4ng l\u1eadp h\u1ecdc quan, Tr\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec. Vi\u1ec7c tuy\u1ec3n quan kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u0103n th\u01b0, khi l\u00e0m gi\u00e1n quan im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea1p \u0111oan v\u00e0 Trung th\u1eeba, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed Tr\u1eadt thay m\u00ecnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Tu t\u1eeb khi r\u1eddi D\u0129nh, m\u1ed7i khi l\u00e0m th\u01a1 nh\u1edb D\u0129nh, kh\u00f4ng b\u00e0i n\u00e0o kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Tr\u1eadt, c\u00f9ng nhau \u0111i l\u1ea1i, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng r\u1ea5t m\u1ea1nh, m\u1ed9t khi Tr\u1eadt b\u1ecb An Th\u1ea1ch d\u1ee5 d\u1ed7, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean ra l\u00e0m quan, b\u00e0n lu\u1eadn th\u1eddi s\u1ef1 ph\u1ee5 h\u1ecda, hai ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u1ea5t v\u1ecdng. C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111ang b\u1ecb gi\u00e1ng \u1edf D\u0129nh, Tu c\u0169ng v\u1ec1 h\u01b0u tr\u1edf v\u1ec1, Tr\u1eadt v\u1eeba ra l\u00e0m quan, nghe n\u00f3i \u00f4ng khen An Th\u1ea1ch m\u00e0 ch\u00ea m\u00ecnh, b\u00e8n kh\u00f4ng g\u1eb7p n\u1eefa.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i c\u00f3 Hu\u1ec7 Khanh, \u0110\u00f4n, Qu\u00e1t ba ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kia h\u1ea7u h\u1ea1 Tu r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ebfn khi Tu gi\u00e0 m\u1ea5t th\u1ebf, An Th\u1ea1ch chuy\u00ean quy\u1ec1n, ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn Tu, khi v\u1ec1 D\u0129nh, l\u1ea1i m\u1ea5t Tr\u1eadt, c\u1ea3 \u0111\u1eddi t\u1ef1 tr\u00e1ch, cho l\u00e0 sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecdc v\u1ea5n c\u1ee7a Tr\u1eadt v\u1ed1n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb H\u1ed3i, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng Tu \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i H\u1ed3i kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tr\u1eadt, \u0111\u1ebfn khi H\u1ed3i ch\u1ebft, Tu l\u00e0m v\u0103n t\u1ebf r\u1eb1ng: <i>\"L\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, ti\u1ebfn tho\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i ch\u00ed, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng theo, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc l\u1ee3i l\u1ed9c m\u00e0 kh\u00f4ng tham, ch\u1ec9 c\u00f3 ta bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u1ec9 tin ta v\u1ec1 sau.\"<\/i> \u00dd n\u00f3i \u0111\u1ebfn Tr\u1eadt. Hi l\u1ea1i n\u00f3i Tr\u1eadt b\u1ecb b\u1ec7nh tim, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ef1 v\u1eabn ch\u1ebft.)<\/i>\r\n\r\n[30] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Thi\u00eam th\u01b0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan L\u00fd Th\u1ef1c, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Qu\u00e1n c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1m, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u01b0u Ch\u00ed, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00ed h\u00e0nh. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u1ef1 s\u1eed kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0m ng\u1ef1 s\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u01b0u Ch\u00ed. L\u00fd Th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. Theo truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o: T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed L\u00fd Th\u1ef1c, c\u00f9ng v\u1edbi M\u1ea1nh Tu\u1ea5n, Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb l\u01b0u l\u1ea1i.\r\n\r\nL\u01b0u Ch\u00ed ch\u01b0a k\u1ecbp v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00f3i: <i>\"Quan l\u1ea1i B\u1ea1c Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ed1c thanh mi\u00eau, b\u1ecb b\u1ea3n l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u th\u00e1ng m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac. Nghe n\u00f3i c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan b\u1ecb giam gi\u1eef r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u00e0nh ra m\u1ed9t v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn, khi\u1ebfn d\u01b0 lu\u1eadn x\u00f4n xao. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a quan l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u1ee7 th\u1eddi h\u1ea1n ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, t\u1ed9i \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eadp m\u1edd kh\u00f3 x\u00e9t, nh\u01b0ng vi\u1ec7c kh\u1edfi t\u1ed1 v\u1eabn ti\u1ebfp di\u1ec5n, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u01b0a \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c, b\u1eaft giam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng. Gi\u1eefa th\u00e1ng n\u00f3ng n\u1ef1c n\u00e0y, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhanh ch\u00f3ng ban ch\u1ec9, nghi\u00eam kh\u1eafc y\u00eau c\u1ea7u c\u01a1 quan \u0111i\u1ec1u tra ph\u1ea3i k\u1ebft th\u00fac trong th\u1eddi gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 d\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Trong \u300aL\u01b0u Ch\u00ed Trung T\u00fac t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 3, 'vi\u00ean k\u1ebft' vi\u1ebft l\u00e0 'ho\u00e0n k\u1ebft', 'chi\u1ebfu ch\u1ee9ng nh\u00e2n' vi\u1ebft l\u00e0 'ch\u1ee9ng t\u00e1 nh\u00e2n'.[\/footnote], \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i trong m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(X\u00e9t t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a L\u01b0u Ch\u00ed c\u00f3 ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c n\u00e0y. B\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"V\u1ee5 \u00e1n ti\u1ebfp di\u1ec5n kh\u00f4ng d\u1ee9t, ti\u1ec3u th\u1ea7n c\u00f3 \u00fd h\u00e3m h\u1ea1i c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n. Nay Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u00e3 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khoan th\u1ee9 cho t\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00e2u huy\u1ec7n.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i trang tr\u00ed, h\u01a1n n\u1eefa l\u00fac n\u00e0y Ph\u00fa B\u1eadt c\u0169ng ch\u01b0a b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi t\u1ef1a t\u1eadp v\u0103n c\u1ee7a L\u01b0u Ch\u00ed do L\u01b0u An Th\u1ebf vi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aNh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang\u300b ch\u00e9p: L\u01b0u Ch\u00ed l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh quan, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch mu\u1ed1n c\u00e1ch ch\u1ee9c Ph\u00fa B\u1eadt, L\u01b0u Ch\u00ed nhi\u1ec1u l\u1ea7n can ng\u0103n, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, Ph\u00fa B\u1eadt cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng. L\u01b0u Ch\u00ed d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00f3i: <i>\"B\u1ea1c Ch\u00e2u b\u1ea1, u\u00fd, \u0111i\u1ec3n c\u1ea5p \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau m\u00e0 b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ea5u, vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng, h\u00e1 ph\u1ea3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c sao?\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf, t\u1eeb b\u1ea1, u\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1. L\u00fac \u0111\u00f3, L\u01b0u Ch\u00ed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi can \u0111\u1ea3m n\u00f3i th\u1eb3ng nh\u1ea5t trong \u0111\u00e0i gi\u00e1n, Chu B\u00e1 D\u01b0\u1ee3c n\u00f3i. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 6, Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i>\r\n\r\n[31] Quy\u1ec1n Kh\u00e1nh Ch\u00e2u B\u1eafc l\u1ed9 \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Th\u00f4i Chi\u00eau D\u1ee5ng, Nhu Vi\u1ec5n tr\u1ea1i ch\u1ee7 T\u00f4n T\u00f4ng T\u00edn, \u0111\u00f4 gi\u00e1m M\u1ed9c T\u00edn Chi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng hai c\u1ea5p quan, v\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1ed9 h\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e1nh c\u1eafp kh\u00ed gi\u00e1p, m\u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh \u1ee9ng ph\u00f3 qu\u00e2n ph\u1ea3n lo\u1ea1n \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, m\u00e0 Chi\u00eau D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. Chi\u1ebfu ban \u0111\u1ee9c \u00e2m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tr\u00e1ch ph\u1ea1t h\u1ecd.\r\n\r\n[32] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c n\u01a1i trong thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh m\u01b0a tuy\u1ebft, Ty N\u00f4ng t\u1ef1 m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean. <i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y \u1ea5y, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>\"Ph\u00e9p m\u1edbi v\u1ec1 vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ea3o gi\u00e1p th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i, khi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch xong xu\u00f4i s\u1ebd ban h\u00e0nh.\"<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o An Th\u1ea1ch: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ea7m, khanh th\u1ea5y Tr\u1eabm c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, h\u00e3y th\u1eb3ng th\u1eafn ch\u1ec9 ra, \u0111\u1eebng gi\u1eef \u00fd t\u1ee9.\"<\/i> An Th\u1ea1ch t\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n s\u1ebd h\u1ebft s\u1ee9c, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1eef \u00fd t\u1ee9.\"<\/i>\r\n\r\nVua lo vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y \u1edf n\u01a1i b\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7u \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c. Xem t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n t\u00e2m n\u0103m nay, nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh nh\u1eddn, so v\u1edbi n\u0103m ngo\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng cao, phong t\u1ee5c s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn, lo g\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh!\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b. Vi\u1ec7c thi h\u00e0nh ph\u00e9p m\u1edbi hay kh\u00f4ng, ch\u00ednh \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y. Nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, b\u1ea3n Chu m\u1eb7c v\u00e0 b\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00e0 B\u1eafc h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Li\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n b\u1ea3n l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ecbch ti\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o th\u00f4i khi\u1ec3n Ho\u00e0ng Ng\u1ef1 h\u00e0 c\u01b0\u01a1ng v\u1eadn. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng lang trung Ti\u1ec1n X\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1eeb l\u00e0m tri ch\u00e2u. Qu\u1ea3ng Li\u00eam n\u00f3i X\u01b0\u01a1ng V\u0169 c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau.\r\n\r\n[35] Sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n Sung \u0111i xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh thi\u00ean tai \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00fac, B\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho b\u1ea3n l\u1ed9 tu s\u1eeda v\u0169 b\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ph\u00ea: <i>\"Nghe n\u00f3i d\u00e2n ch\u00e2u T\u00fac thi\u1ebfu \u0103n, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea7y r\u1eaby, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, hi\u1ec7n \u0111ang giam g\u1ea7n n\u0103m tr\u0103m t\u1ed9i nh\u00e2n t\u1eed h\u00ecnh, qu\u00e2n tr\u1ed9m ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt, m\u00e0 n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0169 b\u1ecb. N\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ee9u t\u1ebf, \u1eaft s\u1ebd t\u1ee5 t\u1eadp th\u00e0nh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp.\"<\/i> B\u1ea3n l\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e2u, n\u00ean sai Sung \u0111i.\r\n\r\n[36] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, \u0110\u1ed3ng tri L\u1ec5 vi\u1ec7n H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng ki\u00eam Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n thuy\u1ebft th\u01b0 L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u1eeb ch\u1ee9c thuy\u1ebft th\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ea1i ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. <i>(Vi\u1ec7c L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u1eeb ch\u1ee9c thuy\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n.)<\/i>\r\n\r\n[37] T\u00e2y t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9, Tri Ninh ch\u00e2u \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec Nh\u00e2n t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, l\u1ea1i chi\u00eau an \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u qu\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Kh\u00e1nh ch\u00e2u.\r\n\r\n[38] \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00e1i y th\u1eeba, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u0111eo b\u00e0i ng\u01b0, ngang h\u00e0ng v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ng\u1ef1 c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n trung t\u1ec9nh, x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi trong ban b\u1eadc, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c quan y chuy\u00ean v\u1ec1 s\u1ea3n khoa v\u00e0 ti\u1ec3u nhi.\r\n\r\n[39] Trung th\u01b0 t\u1ea5u: Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ea1i ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u00fd Thanh Th\u1ea7n ki\u00eam Bi\u00ean tu Trung th\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7. Chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b.)<\/i> Sau \u0111\u00f3, t\u1eeb Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Thanh Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Th\u00f4ng ph\u00e1n H\u1ea3i ch\u00e2u. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u0103ng B\u1ed1 ch\u1ebf t\u1eadp\u300b v\u00e0 h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Tri\u1ec1u B\u1ed5.)<\/i>\r\n\r\nSau khi H\u00e0n Gi\u00e1ng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, Thanh Th\u1ea7n xin tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169 v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ra ngo\u00e0i.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c ki\u00eam S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o, Bi\u00ean tu \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.\r\n\r\n[41] Ban cho Ng\u00f4 An \u0110\u1ed9, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, xu\u1ea5t th\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u: <i>\"An \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn thi \u1edf Vi\u1ec7n X\u00e1 nh\u00e2n, nghe n\u00f3i b\u00e0i thi v\u00e0o h\u1ea1ng ba, b\u00e0i lu\u1eadn v\u00e0o h\u1ea1ng t\u01b0, ch\u1ec9 v\u00ec b\u00e0i th\u01a1 'L\u1ee5c tr\u00fac thanh thanh' kh\u00f4ng theo ch\u00fa gi\u1ea3i m\u00e0 vi\u1ebft v\u1ec1 c\u1ecf s\u00f4 v\u00e0 tr\u00fac phi\u1ebfn, n\u00ean b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng n\u0103m, \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, r\u1ed3i b\u00e3i ch\u1ee9c. Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 \u00fd c\u1ee7a An \u0110\u1ed9, ch\u1eafc l\u00e0 cho r\u1eb1ng c\u1ecf s\u00f4 v\u00e0 tr\u00fac phi\u1ebfn l\u00e0 lo\u1ea1i c\u1ecf m\u1ec1m y\u1ebfu th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u1ee3i ca V\u1ec7 V\u0169 c\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, v\u00ec ch\u00fa gi\u1ea3i quanh co, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd g\u1ed1c c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1. L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch 'H\u00e0 c\u1eeb' trong \u300aS\u1eed k\u00fd\u300b c\u00f3 c\u00e2u 'h\u1ea1 k\u1ef3 vi\u00ean chi tr\u00fac', th\u00ec bi\u1ebft tr\u00fac \u1edf K\u1ef3 \u00dac ch\u1ec9 l\u00e0 lo\u1ea1i tr\u00fac ti\u1ec5n. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTh\u00edch v\u0103n\u300b c\u1ee7a L\u1ee5c \u0110\u1ee9c Minh, ch\u1eef 'thanh' ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc l\u00e0 'tinh', ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t[footnote]Ch\u1eef 'thanh' ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc l\u00e0 'tinh', ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, trong \u300aKinh \u0111i\u1ec3n th\u00edch v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 c\u1ee7a L\u1ee5c \u0110\u1ee9c Minh: 'Thanh thanh, ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'tinh', \u00e2m \u0111\u1ecdc gi\u1ed1ng nhau.'[\/footnote], n\u00ean An \u0110\u1ed9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u1ea5y \u00fd 'l\u1ee5c tr\u00fac t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t' l\u00e0m \u0111\u1ec1 t\u00e0i, v\u1ec1 l\u00fd r\u1ea5t th\u00f4ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd \u0111\u1ec1. Xin ban cho x\u00e9t l\u1ea1i ba \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a An \u0110\u1ed9, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u v\u00e0o h\u1ea1ng, t\u00f9y theo v\u0103n t\u00e0i, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho m\u1ed9t khoa danh.\"<\/i> Xu\u1ed1ng cho Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 xem x\u00e9t, th\u1ea5y c\u00e1c b\u00e0i thi \u0111\u1ec1u h\u1ee3p c\u00e1ch, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u00e0i th\u01a1 kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u00ec t\u1ef1 \u00fd ri\u00eang, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng sai l\u1ea7m, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1ea1i truy ph\u1ee5c ch\u1ee9c quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed tu bi\u00ean s\u1eafc, b\u00e3i ch\u1ee9c Ngu b\u1ed9 lang trung Di\u00eam Th\u1ee5, cho \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 M\u00e3 M\u1eb7c thay th\u1ebf, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 vi\u1ec7c La Hi C\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri T\u1ebf ch\u00e2u, nhu nh\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c qu\u1eadn. Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>\"Hi C\u1ed5 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, Gi\u00e1m ty v\u1ed1n kh\u00f4ng quen bi\u1ebft, m\u00e0 l\u1ea1i vi ph\u00e9p t\u1ef1 ti\u1ec7n c\u1eed Th\u1ee5 thay Hi C\u1ed5, xin x\u00e9t t\u1ed9i.\"<\/i> <i>(\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p[footnote]\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: ch\u1eef 'nh\u1eadt' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u1ee5c', theo b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1eddi s\u1eeda.[\/footnote]: Th\u1ee5 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kh\u1ed5ng T\u00f4ng H\u00e0n t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng nhau, n\u00ean T\u00f4ng H\u00e0n t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri K\u1ef3 ch\u00e2u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri K\u1ef3 ch\u00e2u, nghi ng\u1edd v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[43] Vua lo ng\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y x\u00e2m nh\u1eadp s\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng x\u1ea3y ra, n\u00f3i: <i>\"D\u00f9 H\u00e0n Gi\u00e1ng qu\u1ea3 quy\u1ebft, Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c ngang ng\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111i tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u1ea5y c\u1ef1c k\u1ef3 nguy hi\u1ec3m, h\u1ecd sao c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp s\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng lo h\u1eadu h\u1ecda? D\u00f9 h\u1ecd d\u00e1m l\u00e0m th\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ta lo ng\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[44] Vua ra chi\u1ebfu cho ba l\u0103ng Chu, Kh\u00e1nh, \u00dd, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3y h\u1ed9 tr\u0103m con, c\u00f2n l\u1ea1i cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, T\u01b0 kh\u00f4ng ki\u00eam Th\u1ecb trung, T\u1eadp Hi Quan s\u1ee9 T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ph\u00e1n quan V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, Tuy\u00ean Huy Nam Vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00f9ng V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu, ph\u00e1n quan V\u0129nh H\u01b0ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m ph\u00e1n quan T\u1ea7n ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c \u1edf Di\u00ean ch\u00e2u, Vua n\u00f3i mu\u1ed1n c\u1eed Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111i[footnote]Theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'vi\u1ebft' l\u00e0 th\u1eeba.[\/footnote], h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch: <i>\"V\u0129nh H\u01b0ng c\u1ea7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng y\u1ebfu, khanh cho r\u1eb1ng ai c\u00f3 th\u1ec3?\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng tinh t\u01b0\u1eddng, gi\u1ecfi tr\u1ea5n ph\u1ee7, n\u00ean c\u1eed \u00f4ng \u1ea5y \u0111i.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghi ng\u1edd C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1i \u0111i, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m con \u00f4ng l\u00e0 Hi\u1ebfu Khoan l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec3 an \u1ee7i \u00f4ng, \u00f4ng \u1ea5y ch\u1eafc ch\u1eafn vui v\u1ebb \u0111i. H\u01a1n n\u1eefa, C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 gi\u00e0, c\u00f3 Hi\u1ebfu Khoan \u1edf \u0111\u00f3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 r\u1ea5t ti\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u00f9ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb d\u1eebng l\u1ea1i. L\u00fac n\u00e0y, vi\u1ec7c H\u00e0n Ch\u1ea9n t\u00e0n \u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n d\u1eddi \u00f4ng ta \u0111i, n\u00ean d\u00f9ng Qu\u1ef3 thay Ch\u1ea9n, c\u00f2n C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecb V\u0129nh H\u01b0ng nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u.\r\n\r\n[46] Binh s\u0129 Phi\u00ean L\u1ea1c \u1edf Kinh ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, An C\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu Ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a, m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ec3n l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y. C\u00e1t t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ecdn \u0110\u1ea3ng Ti\u00ean trong doanh m\u01b0u ph\u1ea3n, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[47] Tri\u1ec7u Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"X\u01b0a Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn \u1edf T\u00e2y S\u01a1n, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd thu\u1ebf kho\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho \u00f4ng \u1ea5y, cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n t\u1ef1 do, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m ch\u1ebft, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a r\u1ee3 \u0110\u1ecbch. Nay Di\u00ean ch\u00e2u m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, quan \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c hai ng\u00e0n, nay d\u00f9 g\u1ea5p \u0111\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Xin cho vay m\u1ed9t v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n l\u1ea5y l\u00e3i, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng binh s\u0129 H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean, b\u1eaft h\u1ecd d\u1ed1c s\u1ee9c.\"<\/i> Vua ra chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty m\u01b0\u1ee3n hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n phong trang, l\u00e0m v\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nghe n\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, l\u1ec7nh cho n\u0103m l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng truy n\u00e3, nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean h\u1ebft, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Tri Th\u00e1i nguy\u00ean ph\u1ee7 L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c ch\u00e2u trong l\u1ed9 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ngh\u0129a d\u0169ng gi\u1eef th\u00e0nh do bi\u1ebfn lo\u1ea1n qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Kh\u00e1nh ch\u00e2u, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh gi\u1ea3i t\u00e1n.\r\n\r\n[49] Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 th\u0103ng th\u01b0\u1edfng, v\u1ec1 h\u01b0u, thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c quan vi\u00ean tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Xin t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan Ti\u1ebft \u0111\u1ed9, Quan s\u00e1t tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, n\u1ebfu l\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1[footnote]Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1: C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 158 \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b, quy\u1ec3n 169 \u300aCh\u1ee9c quan ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n', ch\u00fa th\u00edch nh\u1ecf \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u0169ng gi\u1ed1ng.[\/footnote]; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang.<\/i>\r\n\r\n<i>Chi s\u1ee9, Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, Ph\u00e1n quan Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba. Suy quan, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n s\u1ef1 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1.<\/i>\r\n\r\n<i>Ch\u1ee9c quan s\u01a1 \u0111\u1eb3ng nh\u01b0 Tri huy\u1ec7n, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, Suy quan Qu\u00e2n s\u1ef1 Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n, Gi\u00e1m tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang. Ph\u00e1n quan, Ty quan, Ch\u1ee7 b\u1ea1, Huy\u1ec7n \u00fay tr\u1ea3i qua b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\n\u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(\u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n th\u1ee9 hai ch\u00e9p:<\/i>\r\n\r\n<i>- Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00e1n quan Quan s\u00e1t s\u1ee9 qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1.<\/i>\r\n\r\n<i>- Chi s\u1eed, Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, Ph\u00e1n quan Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u1ea3ng c\u1ee7a Tr\u1ee9 t\u00e1c lang.<\/i>\r\n\r\n<i>- Ph\u00e1n quan c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9, Th\u00f4i quan, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n s\u1ef1 qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u1ea3ng c\u1ee7a Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1.<\/i>\r\n\r\n<i>- Ch\u1ee9c quan s\u01a1 \u0111\u1eb3ng nh\u01b0 Tri huy\u1ec7n, Tri L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Qu\u00e2n gi\u00e1m qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a V\u1ec7 \u00day T\u1ef1.<\/i>\r\n\r\n<i>- Ph\u00e1n quan, Ch\u1ee7 b\u1ed9, Huy\u1ec7n \u00fay qua b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a V\u1ec7 \u00day T\u1ef1.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb c\u1ea5p Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Quan s\u00e1t s\u1ee9 Ph\u00e1n quan \u0111\u1ebfn B\u1ed9 l\u1ea1i, Huy\u1ec7n \u00fay, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t ti\u00eau chu\u1ea9n kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00ec b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p.<\/i>\r\n\r\n<i>- Ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh\u00f3m <i>\"L\u01b0u ngo\u1ea1i\"<\/i> <i>(kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c thu\u1ed9c quan ch\u1ebf)<\/i>, n\u1ebfu ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u00ec s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c di\u1ec7n <i>\"Ban h\u00e0nh \u0111\u1ec1 c\u1eed\"<\/i> th\u00ec ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/i>\r\n\r\n<i>- Ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn n\u1ea1p <i>(\u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1eb1ng ti\u1ebfn c\u1eed ho\u1eb7c t\u00e0i tr\u1ee3)<\/i>, n\u1ebfu s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, c\u00f3 ch\u1ee9c quan ho\u1eb7c huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u00ec b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng; n\u1ebfu b\u1ed1n nhi\u1ec7m k\u1ef3, m\u01b0\u1eddi k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ec3 c\u1ea3i ch\u1ee9c th\u00ec n\u0103m ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, nay b\u1ed5 sung ch\u00fa th\u00edch t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[50] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung H\u00e0n \u0110\u1ea1c m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n v\u1ec1 Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf ngo\u00e0i s\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, v\u00ec Ph\u1ee7 Ninh kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh La Ng\u1ed9t kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u1eb7c \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u01b0a xong, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng, qu\u00e2n m\u00e3 \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n l\u1ed9. H\u00e0n \u0110\u1ea1c t\u1ea5u: <i>\"C\u00e1c tr\u1ea1i m\u1edbi x\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecf, ch\u1ec9 c\u00f2n x\u00e2y \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1edd \u0111\u1ed1i di\u1ec7n s\u00f4ng \u0110\u1ecbnh H\u00e0[footnote]S\u00f4ng \u0110\u1ecbnh H\u00e0: C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. S\u00e1ch \u300aHo\u00e0n V\u0169 K\u00fd\u300b quy\u1ec3n 38, ch\u00e2u Ng\u00e2n, huy\u1ec7n Ph\u1ee7 Ninh c\u00f3 ghi: 'S\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n 20 d\u1eb7m.' Ch\u00e2u Tuy, huy\u1ec7n Long Tuy\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf c\u00f3 ghi: 'S\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Xa Di\u00ean, t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u Ng\u00e2n, huy\u1ec7n Ph\u1ee7 Ninh ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn.' S\u00e1ch \u300aNh\u1ea5t Th\u1ed1ng Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 250, ch\u00e2u Tuy \u0110\u1ee9c tr\u1ef1c l\u1ec7 c\u00f3 ghi v\u1ec1 s\u00f4ng Xa Di\u00ean <i>(t\u1ee9c s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh)<\/i>, chi ti\u1ebft h\u01a1n. \u1ede \u0111\u00e2y nghi l\u00e0 sai s\u00f3t v\u1ec1 's\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh'.[\/footnote]. L\u1ea1i v\u00ec ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh ti\u1ebfp \u1ee9ng, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed3n l\u1ebb loi b\u00ean kia s\u00f4ng, kh\u00f3 m\u00e0 gi\u1eef v\u1eefng. Nay theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa.\"<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3 l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng \u0111\u1ed3n Ng\u00f4 B\u1ea3o ngo\u00e0i s\u00f4ng l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu nh\u1ea5t, th\u00f4ng v\u1edbi th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c, t\u01b0\u01a1ng lai m\u1edf r\u1ed9ng bi\u00ean gi\u1edbi, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n binh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u00e2u thu\u1eabn, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\r\n\r\n[51] H\u00f4m \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u1edf l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u1ee3 d\u1ecbch.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh thu ti\u1ec1n tr\u1ee3 d\u1ecbch c\u1ee7a d\u00e2n l\u00ean \u0111\u1ebfn 70 v\u1ea1n. Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng t\u00e2u l\u00ean Vua, Vua c\u0169ng nghi ng\u1edd, n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi, h\u00f4m sau l\u1ea1i h\u1ecfi, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c quan \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng \u00e2n hu\u1ec7 gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.\"<\/i> <i>(S\u1ed1 <i>\"70 v\u1ea1n\"<\/i>, theo \u300aCh\u00ed c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u1ed5 V\u0169 vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i\u300b, n\u00f3i r\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i c\u0169ng v\u00ec b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 li\u00ean ti\u1ebfp tr\u00e1i \u00fd c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh.)<\/i>\r\n\r\n[52] Chi\u1ebfu: Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt theo l\u1ec7 c\u1ee7a Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng khi t\u1ea1i nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quan.\r\n\r\n[53] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u00e0nh, ch\u00e2u Qu\u1eafc, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u1ea5n. <i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b ghi v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t, B\u00ednh Th\u00ecn.)<\/i>","rendered":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 4 m\u00f9a h\u1ea1, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, ban chi\u1ebfu x\u00e9t gi\u1ea3m h\u00ecnh ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 <i>(m\u1ed3ng 2)<\/i>, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd. T\u01b0\u1edbng d\u00e2ng s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o thi \u1edf H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n, \u0111\u1ed7 trung \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>[3] B\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 sai d\u1ecbch \u1edf l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u. V\u00ec \u0110\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a gi\u1eb7c Di \u1edf Ch\u00e2u Du kh\u00f3 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u, mu\u1ed1n ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf Ch\u00e2u Du l\u1eadp th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc, thi h\u00e0nh kh\u1eafp m\u1ed9t l\u1ed9. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c nhau, kh\u00f3 ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t ph\u00e1p, n\u00ean b\u00e3i \u0111i. Vua tr\u00e1ch \u0110\u00f4n tr\u00e1nh vi\u1ec7c, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch gi\u1ea3i th\u00edch cho \u0110\u00f4n, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u00f4n r\u1ea5t cao, ch\u1ec9 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ph\u00e1 ho\u1ea1i th\u00f4i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1eafc kh\u00f4ng b\u1eb1ng L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang th\u1ebf. Nh\u01b0ng nh\u01b0 \u0110\u00f4n c\u0169ng t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh k\u00e9m, ch\u1ec9 h\u01a1i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng th\u00f4i.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i <i>(m\u1ed3ng 2)<\/i> th\u00e1ng 3, sai \u0110\u00f4n kinh l\u00fd vi\u1ec7c gi\u1eb7c Di \u1edf Ch\u00e2u Du.<\/p>\n<p>[4] Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong h\u00e0ng n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n sai d\u1ecbch, t\u1eeb h\u1ea1ng t\u01b0 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf th\u00f4n qu\u00ea \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111inh \u0111\u01a1n, th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ea1ng n\u0103m thay nhau l\u00e0m tr\u00e1ng \u0111inh.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch: <i>&#8220;Ti\u1ec1n tr\u1ee3 d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ea1ng t\u01b0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc n\u00ean tha lu\u00f4n, chi b\u1eb1ng b\u1eaft h\u1ecd tr\u1ed3ng d\u00e2u, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ti\u1ec1n sai d\u1ecbch.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2u th\u00ec s\u1ebd b\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng, n\u1ebfu ph\u1ea3i mi\u1ec5n ti\u1ec1n sai d\u1ecbch c\u1ee7a h\u1ea1ng t\u01b0 r\u1ed3i m\u1edbi tr\u1ed3ng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng c\u00f3 h\u1ea1n. Ch\u1ec9 n\u00ean b\u1ea3o b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1ea3o ch\u00ednh \u0111\u1ed1c th\u00fac h\u1ecd tr\u1ed3ng, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng th\u00ec b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1ea3o ch\u00ednh x\u1eed ph\u1ea1t ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o m\u00e0 b\u1ecb quan ty x\u1eed ph\u1ea1t, th\u00ec c\u1ea3 b\u1ea3o ch\u00ednh c\u0169ng ph\u1ea3i n\u1ed9p ph\u1ea1t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng d\u00e2u \u0111\u1ee7 s\u1ed1, kh\u00f4ng c\u1ea7n mi\u1ec5n ti\u1ec1n sai d\u1ecbch. Vi\u1ec7c ti\u1ec1n sai d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n b\u1ea3o gi\u00e1p t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7.&#8221;<\/i> <i>(Ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 5, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10, ng\u00e0y 13 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 7.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec La Ng\u1ed9t, t\u01b0\u1edbng quan l\u00e0 Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t c\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh tr\u1edf v\u1ec1 g\u1eb7p gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, h\u00e3y l\u1ec7nh cho Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 th\u1ef1c t\u1ebf r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i th\u1ea5y s\u1ed1 li\u1ec7u do s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 t\u00e2u l\u00ean kh\u00e1c v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean chi\u1ebfu cho Phu Di\u00ean kinh l\u01b0\u1ee3c ty<a class=\"footnote\" title=\"Phu Di\u00ean kinh l\u01b0\u1ee3c ty, ch\u1eef 'Phu' nguy\u00ean l\u00e0 'Tuy', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1802-1\" href=\"#footnote-1802-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>v\u00e0 Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf. <i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y 12, Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t d\u1eabn qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 g\u1eb7p gi\u1eb7c, trong b\u1ea3n truy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Vi\u00ean N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u00ea th\u00e1nh ch\u1ec9 l\u1ea5y l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf n\u1ed9i t\u1eedu ph\u01b0\u1eddng. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f3 t\u1edd tr\u00e1p t\u1eed, ph\u1ee5ng ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n t\u1ec9nh x\u1eed l\u00fd theo l\u00fd. Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan l\u1ea5y l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ch\u1ea5p ch\u00ednh b\u1ea9m ch\u1ec9, n\u00ean chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ph\u1ea3i g\u1eedi v\u0103n b\u1ea3n l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u00ea th\u00e1nh ch\u1ec9 v\u00e0 theo t\u1ea5u, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1ec7 c\u0169. Vua d\u1ee5 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c trong cung ph\u1ea3i x\u01b0ng th\u00e1nh ch\u1ec9, n\u1ebfu m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00f4ng qua Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, th\u00ec s\u1ebd r\u01b0\u1eddm r\u00e0 ho\u1eb7c ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c, h\u00e3y l\u1ec7nh cho b\u1ea3n t\u1ec9nh tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c l\u1ec7 c\u0169 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 tr\u00ecnh l\u00ean 37 vi\u1ec7c theo l\u1ec7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n g\u1ea5p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, quan Kinh T\u00e2y \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ea7n Tri Ki\u1ec7m xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 nha ti\u1ec1n \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng s\u1ee9 kh\u1ed1, thay b\u1eb1ng qu\u00e2n vi\u00ean, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 3.000 ti\u1ec1n \u0103n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u sai nha ti\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00e1 s\u1ea3n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ed5i d\u00f9ng qu\u00e2n vi\u00ean thay th\u1ebf. Sau \u0111\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty l\u1ec7nh c\u00e1c l\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean b\u1eaft s\u1ed1ng, l\u1ea1i l\u1ea5y t\u1eeb nh\u1eefng h\u1ed9 Phi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean, m\u00e0 c\u00f2n t\u1ed1n k\u00e9m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u0169.&#8221;<\/i> N\u00ean chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean m\u1edbi chi\u00eau h\u00e0ng, tr\u1ebb tr\u00e1ng d\u0169ng c\u1ea3m, kh\u00f4ng qu\u00e1 3.000 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n nh\u1eefng h\u1ed9 Phi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn n\u1eefa.<\/p>\n<p>[9] H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n v\u1eeba \u0111\u1ebfn V\u1ecb ch\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 Th\u00e1i \u0110\u0129nh b\u00e0n v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng hai l\u1ed9 T\u1ea7n, Kh\u00e1nh binh l\u1ef1c y\u1ebfu k\u00e9m, n\u00ean m\u1ed7i l\u1ed9 t\u0103ng th\u00eam ba \u0111\u1ebfn n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n, \u0111i\u1ec1u th\u00eam hai v\u1ea1n qu\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Di\u1ec7u ch\u00e2u, H\u00e0 Trung, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7, d\u1ef1a v\u00e0o ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa. \u0110\u0129nh nguy\u1ec7n t\u1ef1 m\u00ecnh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u1edf B\u00e2n ch\u00e2u, Ninh ch\u00e2u l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n cho b\u1ed1n l\u1ed9 h\u00e0nh dinh, kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9 n\u1eefa, ch\u1ec9 ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed lo vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec, v\u00e0 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n m\u00e3 xu\u1ea5t chi\u1ebfn chuy\u00ean l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u1ee9ng vi\u1ec7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi bi\u1ebft gi\u1eb7c t\u1eadp trung binh l\u1ef1c v\u00e0 x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t l\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, s\u1ebd d\u1eabn hai v\u1ea1n qu\u00e2n ho\u1eb7c huy \u0111\u1ed9ng th\u00eam qu\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n H\u00e1n, Phi\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 xu\u1ea5t chi\u1ebfn h\u1ee3p binh, chia nhau gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf s\u00e1ch thanh d\u00e3 ki\u00ean b\u00edch, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c m\u1ec7t m\u1ecfi th\u00ec ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Nh\u01b0 v\u1eady so v\u1edbi vi\u1ec7c t\u0103ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u0103ng th\u00eam \u00edt h\u01a1n nhi\u1ec1u, chi ph\u00ed c\u0169ng d\u1ec5 gi\u1ea3i quy\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y \u0110\u0129nh th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u00e0i m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng m\u1ed9t l\u1ed9, hu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u00e0 kh\u1ed1ng ch\u1ebf, \u00e2n uy song h\u00e0nh, xem k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0110\u0129nh v\u1ec1 kinh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng n\u1ebfu giao h\u1ebft cho \u0110\u0129nh, th\u00ec \u0110\u0129nh s\u1ebd qu\u00e1 thi\u00ean v\u1ec1 k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, e r\u1eb1ng b\u1ea5t ti\u1ec7n cho c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, n\u00ean t\u00e2u xin kh\u00f4ng b\u00e1o l\u1ea1i.<\/p>\n<p><em>(B\u1ea3n Chu \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, nay theo b\u1ea3n m\u1edbi.)<\/em><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua Li\u00eau sai L\u1ee3i ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9 Ti\u00eau Qu\u1ea3ng, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0110\u1ed9; m\u1eb9 Vua sai Ho\u00e0i H\u00f3a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt Huy, Kh\u1edfi c\u01b0 lang Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebfu Vi \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Hi\u1ec7u th\u01b0 Vi\u1ec7n S\u00f9ng V\u0103n l\u00e0 Ph\u1ea1m D\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 H\u1ed9 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. D\u1ee5c t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00e1p \u0111\u1ed9 ch\u00ednh l\u1ec7nh c\u1ee7a Trung th\u01b0, s\u1eeda sai qu\u00e1 m\u1ee9c, t\u00f9y ti\u1ec7n m\u1ea5t ch\u00ednh \u0111\u1ea1o, c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean ba n\u0103m nay c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng r\u1ed1i ren.&#8221;<\/i> D\u1ee5c c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ee9c m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c cho mi\u1ec5n ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y 18, nay g\u1ed9p l\u1ea1i vi\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[12] \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 C\u01a1 U\u00e2n, ki\u1ec1m h\u1ea1t T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh, ki\u1ec1m h\u1ea1t V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u B\u00e2n chuy\u00ean tr\u00e1ch hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n m\u00e3 Thi\u1ec3m T\u00e2y quy\u1ec1n tr\u00fa b\u1ea1c. U\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf B\u00e2n ch\u00e2u, ph\u00f3 s\u1ee9 Cung b\u1ecb kh\u1ed1 l\u00e0 Qu\u00e1ch Nhu l\u00e0m ph\u00f3; Thu\u1ea5n Khanh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Kinh ch\u00e2u, ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 l\u00e0 B\u1ea1ch Ng\u1ecdc l\u00e0m ph\u00f3; B\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 Trung, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf l\u00e0 H\u00e1c M\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3. L\u00fac n\u00e0y, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh v\u1eeba tr\u1ea3i qua binh bi\u1ebfn, v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 ch\u01b0a quy ph\u1ee5c, n\u00ean sai U\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hu\u1ea5n luy\u1ec7n m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn qu\u00e2n, chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c qu\u1eadn tr\u1ecdng y\u1ebfu. <i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y tham kh\u1ea3o th\u00eam s\u00e1ch vi\u1ebft ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u0103m.)<\/i><\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh: <i>&#8220;\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho U\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t b\u1ea1c n\u00e9n \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 c\u00e1c ch\u00e2u t\u1ef1 lo, nh\u01b0ng vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t b\u1ea1c n\u00e9n th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ed1ng nh\u1ea5t cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00e2u. Nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p ph\u00e1t cho m\u1ed9t v\u1ea1n n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng h\u1ecd, m\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1ebd sinh l\u00f2ng o\u00e1n h\u1eadn, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e2y bi\u1ebfn lo\u1ea1n, nh\u01b0ng khi ra tr\u1eadn h\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu li\u1ec1u ch\u1ebft, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd g\u00e2y h\u1ea1i l\u1edbn.&#8221;<\/i> Trong hai ng\u00e0y, \u00f4ng c\u00f9ng Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u00e0n lu\u1eadn \u0111i b\u00e0n lu\u1eadn l\u1ea1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng Vua nghe theo l\u1eddi An Th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, <i>(\u0111o\u1ea1n n\u00e0y, <i>&#8220;Nh\u1eadt l\u1ee5c&#8221;<\/i> ghi ng\u00e0y m\u1ed3ng ch\u00edn th\u00e1ng n\u0103m.)<\/i> An Th\u1ea1ch l\u1ea1i cho r\u1eb1ng n\u00ean c\u1ea5p ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea1c n\u00e9n ho\u1eb7c v\u1eadt t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch luy\u1ec7n t\u1eadp, nh\u01b0ng c\u1ea7n l\u1eadp \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, \u0111\u1ec3 c\u00e1c l\u1ed9 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u1ebfu kh\u00f4ng, c\u00e1c l\u1ed9 s\u1ebd tranh nhau ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n. V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;Giao c\u00f4ng s\u1ee9 cho ch\u00e2u qu\u1eadn, n\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 quy\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eebng ra l\u1ec7nh cho c\u00f4ng s\u1ee9 l\u1eadp s\u1ed5 ghi l\u1ec7, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110oan Ng\u1ecd, tri ch\u00e2u t\u1eb7ng bao nhi\u00eau c\u00e1t t\u1eed, c\u0169ng ghi v\u00e0o s\u1ed5 l\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi ta c\u01b0\u1eddi ch\u00ea v\u00ec s\u1ef1 keo ki\u1ec7t \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Chu C\u00f4ng ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 nghi, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng bi\u00ean \u0111\u1eadu qu\u00fd ti\u1ec7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ed3 trong bi\u00ean \u0111\u1eadu, nh\u01b0 d\u01b0a mu\u1ed1i, th\u1ecbt mu\u1ed1i, tr\u00e1i c\u00e2y, rau c\u1ee7, \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u1eadt th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng. Chu C\u00f4ng s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, c\u1ee7a c\u1ea3i d\u1ed3i d\u00e0o, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 nghi m\u1ed9t c\u00e1ch keo ki\u1ec7t \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi sao? B\u1edfi v\u00ec m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ti\u00eau pha nhi\u1ec1u \u00edt, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean c\u1ea7n b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf, th\u00ec c\u1ee7a c\u1ea3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ee3p l\u00fd, v\u00e0 m\u1ee9c h\u1eadu b\u1ea1c s\u1ebd ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9, t\u00e2n tri \u0110\u1eb7ng ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p t\u1ea5u tr\u1ea1ng qua Ty Th\u00f4ng ti\u1ebfn, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, Qu\u00e1n c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1m B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 Kh\u1ed5ng m\u1ee5c ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, Bi\u00ean tu Trung th\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 H\u1ed9 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.<\/p>\n<p>[15] Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Ki\u1ec1m h\u1ea1t Tr\u1ea7n Ch\u00e2m t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u ven bi\u1ec3n nh\u01b0 Kh\u00e2m, Li\u00eam n\u1ebfu t\u1ef1 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n m\u00f2 ng\u1ecdc trai, th\u00ec n\u00ean cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u00e0m theo \u00fd mu\u1ed1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 cho ph\u00e9p d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng truy c\u1ee9u t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 d\u00e2n bi\u1ec3n kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00f3i kh\u1ed5, l\u01b0u l\u1ea1c.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.<\/p>\n<p>[16] Chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u1ea5y giao t\u1eed \u0111ang thi h\u00e0nh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi qu\u00e2n s\u1ef1 Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u1edfi ph\u00e1t, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty lo ti\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, Tr\u1ea7m Kh\u1edfi xin h\u1ea1n trong n\u1eeda n\u0103m b\u1eaft d\u00e2n n\u1ed9p h\u1ebft ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng, ti\u1ec1n s\u1eaft cho quan, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y gi\u1ea5y giao t\u1eed, \u0111\u1ee3i ba \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u0103m sau khi bi\u00ean s\u1ef1 y\u00ean \u1ed5n, s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i ti\u1ec1n cho d\u00e2n. Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty t\u00e2u xin thi h\u00e0nh. Tri ch\u00e2u B\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u0129nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ea5t ti\u1ec7n. G\u1eb7p l\u00fac L\u00fd B\u00ecnh, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh Hi\u1ebfn \u0111i s\u1ee9 Di\u00ean Ch\u00e2u, nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai \u0111i xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i, B\u00ecnh v\u00e0 C\u1ea3nh Hi\u1ebfn t\u00e2u nh\u01b0 l\u1eddi T\u0129nh. C\u1ea3nh Hi\u1ebfn cho r\u1eb1ng ph\u00e9p giao t\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u1edf Th\u1ee5c, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, s\u1ebd khi\u1ebfn d\u00e2n ngh\u00e8o l\u01b0u l\u1ea1c, th\u1ea5t nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf sinh nhai, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. <i>(Xem ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang, M\u1eadu T\u00fd th\u00e1ng ba)<\/i>.<\/p>\n<p>[17] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy\u1ec3n c\u00e1c qu\u00e2n ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e0m c\u01b0\u1eddng m\u00e3nh ch\u1ec9 huy \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, nghe n\u00f3i c\u00e1c qu\u00e2n ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n b\u1ed5, kh\u00f4ng c\u1ea5p \u00e1o l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ea9y xe l\u00e0m vi\u1ec7c, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n. V\u1eady chi\u1ebfu cho c\u01b0\u1eddng m\u00e3nh l\u00e0m qu\u00e2n c\u1ea5m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p cao h\u01a1n qu\u00e2n tr\u00e1ng d\u0169ng, l\u1ec7nh cho B\u1ed9 qu\u00e2n ty th\u1ed1ng h\u1ea1t, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n ty sai ph\u00e1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[18] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: V\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng tuy \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty h\u1eb7c t\u1ea5u, nh\u01b0ng vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1eeba d\u1ed1i, l\u00e0m nh\u1ee5c uy danh bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, kh\u01a1i m\u1ed1i nh\u1ee5c nh\u00e3 v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, e r\u1eb1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo ra qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1 c\u00e1o t\u1ed9i tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y, \u0111\u1ec3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng d\u00e1m d\u1ed1i tr\u00e1 \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Thi\u1ec3m T\u00e2y ch\u1ecdn quan x\u00e9t x\u1eed \u1edf B\u00e2n Ch\u00e2u, l\u1ea1i l\u1ec7nh V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean kh\u00e1m x\u00e9t, tr\u1eeb nh\u1eefng vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u00e1n c\u1ee7a Ng\u00f4 Qu\u1ef3<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00f4 Qu\u1ef3, ch\u1eef 'Qu\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1t', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 19 v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 220 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1802-2\" href=\"#footnote-1802-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu c\u00f3 th\u00eam t\u1ed9i tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u1ebf kh\u00e1m vi\u1ec7n thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[19] Chi\u1ebfu giao cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft: Nghe n\u00f3i c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ea5t qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i b\u00e1n \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ea5p, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ed m\u1eadt xem x\u00e9t, n\u1ebfu h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec gi\u00fap \u0111\u1ee1, ch\u1ec9 l\u00e0m theo l\u1ec7nh c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, cho m\u01b0\u1ee3n qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed9t m\u00f9a, d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u1ea5u tr\u1eeb l\u1ea1i, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean quan t\u00e2m, c\u1ed1t sao cho qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay binh l\u00ednh r\u1ea5t kh\u1ed1n kh\u1ed5, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7c gi\u1ea5y m\u00e0 kho\u00e1c \u00e1o gi\u00e1p, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed1i lo l\u1edbn nh\u1ea5t hi\u1ec7n nay. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf binh l\u00ednh, v\u00ec n\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf binh l\u00ednh th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 nu\u00f4ng chi\u1ec1u khi\u1ebfn binh l\u00ednh tr\u1edf n\u00ean ki\u00eau ng\u1ea1o. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau binh l\u00ednh nh\u01b0 con th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng h\u1ecd s\u1ed1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u1ec9 y\u00eau m\u00e0 kh\u00f4ng nghi\u00eam kh\u1eafc th\u00ec c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ee9a con ki\u00eau ng\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, binh l\u00ednh ki\u00eau ng\u1ea1o l\u00e0 do y\u00eau th\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 m\u1ee9c.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n nghe b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, th\u1ea7n tra c\u1ee9u truy\u1ec7n c\u1ee7a Ti\u1ebfn, th\u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng Ti\u1ebfn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta l\u1eadp bia ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u00f3 binh l\u00ednh n\u1ebfu vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh d\u00f9 nh\u1ecf c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111em h\u1ebft s\u1ed1 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho Ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 mua r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt khao th\u01b0\u1edfng binh l\u00ednh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ebfn gi\u1ebft ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh, c\u00f2n vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng binh l\u00ednh, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd, \u1eaft \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ebft t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. Ch\u1ec9 v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u00e0 kh\u00f4ng khi\u1ebfn h\u1ecd o\u00e1n h\u1eadn. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec l\u00e0m sao Ti\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn binh l\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed7i l\u1ea7n ra tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u1eafng? Hi\u1ec7n nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh trong vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi binh l\u00ednh, ch\u01b0a t\u1eebng d\u00e1m l\u1ea1m d\u1ee5ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n n\u00e0o, th\u1ea5y binh l\u00ednh kh\u1ed1n kh\u1ed5 nh\u01b0 v\u1eady nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0o t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 do th\u00f3i quen th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n e r\u1eb1ng n\u1ebfu binh l\u00ednh kh\u1ed1n kh\u1ed5 th\u00ec kh\u00f3 s\u1eed d\u1ee5ng, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i x\u1ea3y ra bi\u1ebfn lo\u1ea1n nh\u01b0 \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean n\u1edbi l\u1ecfng m\u1ed9t ch\u00fat c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh r\u00e0ng bu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y nghi s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ec1n trong kho \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf binh l\u00ednh, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 y\u00eau c\u1ea7u t\u01b0\u1edbng l\u0129nh khi\u1ebfn binh l\u00ednh d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u1eddi c\u01a1. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 huy t\u1eeb xa, kh\u00f4ng b\u1eb1ng ra l\u1ec7nh cho h\u1ecd t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd t\u1ea1i ch\u1ed7.&#8221;<\/i> Vua sai V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 ch\u1ec9 huy c\u00e1c l\u1ed9, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch b\u00e8n nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh t\u00e2u l\u00ean Vua, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng c\u00e1c l\u1ed9 v\u1eabn ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, binh s\u0129 Kh\u00e1nh Ch\u00e2u l\u00e0m lo\u1ea1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi ra b\u1ea3ng c\u00e1o \u0111\u1ec3 d\u1ee5 d\u1ed7, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c mi\u1ec5n t\u1ed9i. Nay theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n ph\u1ea7n, t\u00ean h\u1ecd, th\u1ea7n lo r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1ch x\u1eed tr\u00ed kh\u00e1c, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho th\u1ea7n m\u1ed9t ch\u00fat quy\u1ec1n h\u00e0nh ngo\u00e0i bi\u00ean \u1ea3i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng binh s\u0129 l\u00e0m lo\u1ea1n \u1edf tr\u1ea1i Nhu Vi\u1ec5n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi, theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Uy\u00ean. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f9ng \u1edf chung b\u1ecb sung l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean 20 tu\u1ed5i b\u1ecb th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i Kinh T\u00e2y, h\u00e3y x\u00e9t l\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi th\u00ec tha ngay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung qu\u00e2n c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u1eadp ng\u0169 v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i H\u1ed3 B\u1eafc th\u00ec kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i n\u01a1i \u0111\u00e0y n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>&#8220;Tri ch\u00e2u B\u1ea1c l\u00e0 Ph\u00fa B\u1eadt tr\u00e1ch c\u1ee9 quan l\u1ea1i M\u00f4ng Th\u00e0nh v\u00ec \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c t\u1eeb kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, sai b\u1eaft c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean huy\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n n\u1eb7ng; l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi mang th\u01b0 nh\u1ecf xu\u1ed1ng c\u00e1c huy\u1ec7n, b\u1ea3o h\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh theo c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed. Thi\u00eam ph\u00e1n v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u00e2u quan c\u1ee7a ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u01b0 cho c\u00e1c huy\u1ec7n, b\u1ea3o h\u1ecd kh\u00f4ng tu\u00e2n theo chi\u1ebfu l\u1ec7nh. Xin x\u00e9t x\u1eed t\u1eadn g\u1ed1c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Ty suy kh\u00e1m vi\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00e2u B\u1ea1c x\u1eed l\u00fd, c\u00f2n Ph\u00fa B\u1eadt ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u thu th\u1eadp t\u00e0i li\u1ec7u sau v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Uy\u1ec3n l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, m\u1ecdi v\u0103n th\u01b0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn thanh mi\u00eau ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng t\u00ean l\u00e0 tr\u1ee3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(S\u1eed nh\u00e0 Chu cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u00ean \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf, b\u1ea3n m\u1edbi n\u00f3i r\u1eb1ng Uy\u1ec3n xin \u0111\u1ed5i v\u0103n th\u01b0 thanh mi\u00eau, l\u00e0 t\u1ef1 bi\u1ebft ph\u00e1p n\u00e0y l\u00e0 sai, n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, nay theo b\u1ea3n m\u1edbi.)<\/i><\/p>\n<p>Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n t\u00e2u xin ch\u1ec9 m\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban \u01a1n tha th\u1ee9 cho c\u00e1c quan l\u1ea1i kh\u00e1c, ki\u00eam l\u1ea7n t\u00e2u th\u1ee9 ba xin v\u1ec1 vi\u1ec7c thanh mi\u00eau, ch\u1ec9 c\u1ea7n vi ph\u1ea1m d\u00f9 nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng, th\u1ea7n c\u0169ng xin m\u1ed9t m\u00ecnh nh\u1eadn t\u1ed9i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i nghe vi\u1ec7n kh\u00e1m x\u00e9t \u0111ang truy c\u1ee9u ch\u1ee9c quan, hi\u1ec7n \u0111ang trao \u0111\u1ed5i v\u0103n th\u01b0 qua l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c chi t\u00e1n ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, ch\u1eafc ch\u1eafn cho r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ee3i cho thi\u00ean h\u1ea1. Nh\u01b0ng theo th\u1ea7n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng b\u00e0n t\u00e1n vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ee3i \u00edt, n\u00ean th\u1ea7n ngu \u00fd kh\u00f4ng mu\u1ed1n chi t\u00e1n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i v\u00ec th\u1ea7n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f4ng khai b\u00e3i b\u1ecf ph\u00e9p m\u1edbi, \u0111\u1ebfn khi h\u1ee3p t\u00e1n h\u1ea1 li\u1ec7u<a class=\"footnote\" title=\"'li\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'khoa', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 69 thanh mi\u00eau ph\u00e1p h\u1ea1 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1802-3\" href=\"#footnote-1802-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, li\u1ec1n ch\u1ec9 huy ch\u00e2u ty theo l\u1ec7 thi h\u00e0nh, l\u1ea1i s\u1ee3 c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1eadp t\u1ee9c chi t\u00e1n, b\u00e8n kh\u00e1m h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c quan qu\u1ea3n c\u00e2u ti\u1ec1n h\u1ed9c l\u00e0 T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n, quy\u1ec1n quan s\u00e1t chi s\u1ee9 l\u00e0 Th\u1ea1ch Di Canh \u0111\u1ec1u t\u1eebng \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111i\u1ec3m qu\u00fd, quen bi\u1ebft kh\u1eafp c\u00e1c tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1ec7nh, th\u1ea7n b\u00e8n sai b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi th\u01b0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi t\u00e1n, l\u1ea1i sai d\u1eb7n d\u00f2 k\u1ef9, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u00f9y ti\u1ec7n chi t\u00e1n r\u1ed9ng r\u00e3i, sau n\u00e0y d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n, mang theo ti\u1ec1n h\u1ed9c c\u1ee7a quan, c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n trong huy\u1ec7n ty \u1eaft ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n, Th\u1ea1ch Di Canh \u0111\u1ec1u t\u1eebng ch\u1ea5p ph\u00fac, n\u1ebfu nh\u01b0 v\u1eady e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n, th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c qu\u1edf tr\u00e1ch \u0111u\u1ed5i \u0111i, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u1ea7n, \u0111\u1ec1u t\u1eebng nh\u00e2n th\u01b0 truy\u1ec1n \u00fd th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n, n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m chi t\u00e1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng chi t\u00e1n ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, t\u1ed9i l\u1ed7i quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u00e0 th\u1ea7n chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u xin, ch\u1ec9 m\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf. Nay th\u1ea7n nh\u1eadn t\u1ed9i, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ea7n t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u xin ban xu\u1ed1ng vi\u1ec7n kh\u00e1m x\u00e9t, \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu h\u1ed9i tra x\u00e9t.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 b\u1ea3n \u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u1ebfu c\u00f4ng khai ch\u1ec9 huy ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi t\u00e1n, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f4ng khai b\u00e3i b\u1ecf ph\u00e9p m\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu c\u1ee9 theo ph\u00e9p m\u00e0 chi t\u00e1n h\u1ebft, e r\u1eb1ng sau n\u00e0y th\u00fac \u0111\u1ea9y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1eaft khi\u1ebfn d\u00e2n ngh\u00e8o b\u1ecf tr\u1ed1n, l\u1ea1i khi\u1ebfn c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n trong huy\u1ec7n ty b\u1ecb b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng oan u\u1ed5ng, ph\u00e1 ho\u1ea1i gia nghi\u1ec7p, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. N\u00ean th\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u ph\u00e1p, mong tr\u00e1nh ti\u1ebfng b\u00e3i b\u1ecf, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt d\u1eb7n c\u00e1c quan huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi t\u00e1n, l\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00e2n ngh\u00e8o b\u1ecf tr\u1ed1n, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n trong huy\u1ec7n ty ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gia nghi\u1ec7p, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eadn l\u00fd truy x\u00e9t, th\u1ea7n c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1eadn l\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y, v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nay xin n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c Thanh Mi\u00eau, ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1 d\u00f9 hi\u1ec1n hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00e1c h\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng s\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 t\u1eeb khi ph\u00e1p l\u1ec7nh m\u1edbi ban h\u00e0nh, c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111u\u1ed5i kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e0i gi\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, ch\u1ec9 ra h\u1ebft c\u00e1c t\u1ec7 n\u1ea1n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i nghe n\u00f3i sau n\u00e0y t\u1ec7 n\u1ea1n c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u1ea7n v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u1ea7u \u00f3c m\u1ee5 m\u1ecb, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1eebng \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t, ch\u1ec9 xin b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edbc sau b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c Thanh Mi\u00eau, tri\u1ec7u t\u1eadp tr\u0103m quan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ngh\u1ecb, s\u1ebd th\u1ea5y r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i. Th\u1ea7n ch\u1ec9 t\u00f3m t\u1eaft tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u01b0 v\u1eady, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang \u0111i\u1ec1u tra, n\u00ean kh\u00f3 l\u00f2ng im l\u1eb7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ed1 t\u00ecnh bi\u1ec7n minh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c hi\u1ec7n nay b\u1ea3n ch\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c Thanh Mi\u00eau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do th\u1ea7n t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, s\u1eb5n l\u00f2ng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1, d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn. C\u00f2n c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eeb T\u1eeb C\u00f4ng C\u1ed5n tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1ec9 v\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a th\u1ea7n m\u00e0 ph\u1ea1m l\u1ed7i, mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng, xin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tha th\u1ee9.&#8221; (Ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y n\u00ean b\u1ecf \u0111i, U\u00f4ng \u1ee8ng Th\u1ea7n n\u00f3i ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, nay xin ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, \u0110oan Minh \u0110i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam H\u00e0n L\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u1eefu th\u1eeba Ti\u1ec1n Minh D\u1eadt m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ban vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba, H\u00e0n L\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 H\u00e0n Duy ki\u00eam H\u00e0n L\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. T\u1eeb khi Ph\u00f9ng Kinh b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i thi\u1ebfu Trung th\u1eeba, Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn, T\u00f4n C\u1ed1 \u0111\u1ec1u t\u1ea1m qu\u1ea3n vi\u1ec7c \u0111\u00e0i, b\u1ea5y gi\u1edd Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng H\u00e0n Duy. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e0n Duy \u1eaft s\u1ebd theo th\u00f3i t\u1ee5c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n thi\u1ebft l\u1eadp, l\u1ea1i khi\u1ebfn c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c c\u00e0ng th\u00eam s\u00f4i n\u1ed5i, kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[25] H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf L\u01b0u T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, thay cho H\u00e0n Duy.<\/p>\n<p>[26] Chi\u1ebfu: C\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00e2m Anh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u00e2u th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb thay th\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u1ee7y l\u1ee3i v\u00e0 sai d\u1ecbch \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u00e3 c\u1eed \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh thay th\u1ebf V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n, l\u1ea1i sai \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o \u0111i\u1ec1u tra. \u0110\u00ecnh L\u00e3o t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb khi L\u00e2m Anh v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra, ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n t\u1eebng \u0111\u1ebfn Minh, Vi\u1ec7t hai ch\u00e2u m\u00e0 th\u00f4i, n\u00ean c\u1ea3 ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch. <i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi r\u1eb1ng L\u00e2m Anh v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng t\u1ea1i nhi\u1ec7m kh\u00f4ng thi h\u00e0nh t\u00e2n ph\u00e1p. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n \u0111ang \u0111\u1ec3 tang, sau khi m\u00e3n tang s\u1ebd theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thay th\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u00edch. L\u00e2m Anh v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 gi\u1edbi, th\u00e1ng nhu\u1eadn \u0111\u1ed5i sang L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri huy\u1ec7n Ng\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft. Ti\u1ec1n Tuy\u00ean ch\u00e2u T\u01b0 l\u00fd V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea7n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 3, Th\u1ea9m quan c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Chi\u1ebfu: Qu\u00e2n kh\u00ed trong thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1eeb ba l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u1eed quan ki\u1ec3m tra, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u1edf m\u1ed7i ch\u00e2u qu\u00e2n ch\u1ecdn c\u1eed quan ki\u1ec3m tra, chia l\u00e0m ba lo\u1ea1i, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00e1n quan ph\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u00fac, vi\u1ec7c xong th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 2.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u1ee7y b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Nh\u1eef ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0111ang an tr\u00ed \u1edf \u0110\u00e0m ch\u00e2u l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ea1 ch\u00e2u Bi\u1ec7t gi\u00e1. Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c c\u1ea7n b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n Quan Ph\u1ee5, xin \u0111\u00e0y \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c r\u1eddi kh\u1ecfi Thi\u1ec3m T\u00e2y.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, \u00f4ng ta b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, th\u1eed b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt, ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1, l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1eadt kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra l\u00e0m quan, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u00f4ng \u1eaft s\u1ebd lui v\u1ec1 \u1ea9n d\u1eadt. \u0110\u1ebfn khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p l\u1ec7nh, c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u0111\u1ec1u x\u00f4n xao, cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n. Ri\u00eang Tr\u1eadt \u1edf n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, xem chi\u1ebfu th\u01b0 ban xu\u1ed1ng, l\u1ea1i cho l\u00e0 \u0111\u00fang. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u, \u00f4ng li\u1ec1n ra l\u00e0m quan. Khi v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, Vua h\u1ecfi Tr\u1eadt: <i>&#8220;Ti\u00ean tri\u1ec1u nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m, sao khanh kh\u00f4ng ra?&#8221;<\/i> Tr\u1eadt \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf cho ph\u00e9p th\u1ea7n t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00ean th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c an nh\u00e0n n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1eaft bu\u1ed9c th\u1ea7n, kh\u00f4ng cho tr\u00e1i \u00fd chi\u1ebfu ch\u1ec9, v\u00ec th\u1ebf th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i hay l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111i \u1edf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua khen ng\u1ee3i, r\u1ed3i t\u1eeb t\u1eeb h\u1ecfi l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111\u00f3i r\u00e9t. Tr\u1eadt \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ph\u00e1p ch\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, d\u00e2n ch\u00fang \u0103n c\u01a1m h\u1ea7u, m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea7u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'h\u1ea7u' trong '\u0103n c\u01a1m h\u1ea7u, m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1eadu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 65 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1802-4\" href=\"#footnote-1802-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed1i lo l\u1edbn hi\u1ec7n nay.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u00e0i n\u0103ng kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1eddi, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, sao kh\u00f4ng \u1edf l\u1ea1i \u00edt l\u00e2u! \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c khanh, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi n\u00ean \u0111i \u1edf.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan cho Tr\u1eadt, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y n\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi l\u00fd ph\u1eadn.&#8221;<\/i> B\u00e8n c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(L\u00e2m Hi trong \u300aD\u00e3 s\u1eed\u300b ch\u00e9p: Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi D\u0129nh Ch\u00e2u. N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'h\u1eefu' trong 'Ho\u00e0ng H\u1ef1u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1eefu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1802-5\" href=\"#footnote-1802-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu l\u00e0m Tri ch\u00e2u, L\u01b0u X\u01b0\u1edfng, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3i \u1edf qu\u1eadn, ng\u00e0y ng\u00e0y c\u00f9ng \u00f4ng \u0111i l\u1ea1i, nghe n\u00f3i Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt \u1edf th\u00f4n d\u00e3, c\u00f3 ti\u1ebft h\u1ea1nh, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f9ng \u00f4ng d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 n\u1ed5i ti\u1ebfng.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1eadt kh\u00f4ng gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, n\u00ean b\u1ecf thi Ti\u1ebfn s\u0129, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c. H\u1ed3i c\u00f9ng \u00f4ng trao \u0111\u1ed5i, h\u1ecdc v\u1ea5n d\u1ea7n ti\u1ebfn b\u1ed9. Tu \u0111\u1ec1 cao Tr\u1eadt qu\u00e1 m\u1ee9c, h\u1ebft l\u00f2ng ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tri\u1ec7u m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, v\u00ec th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9, cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 l\u1ea1. B\u00e8n th\u1eed b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c b\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi Anh T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, tri\u1ec7u \u00f4ng, \u00f4ng l\u1ea5y c\u1edb b\u1ec7nh t\u1eeb ch\u1ed1i. Nay Vua l\u00ean ng\u00f4i, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng v\u1edbi Vua, \u0111\u1ebfn khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba, l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed Tr\u1eadt thay m\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m Canh Tu\u1ea5t, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u1ee7 D\u0129nh, Tu c\u0169ng \u0111i Thanh Ch\u00e2u, qua D\u0129nh. L\u00fac \u0111\u00f3 Tr\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ra l\u00e0m quan, hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng Tr\u1eadt b\u00e0n vi\u1ec7c th\u1eddi ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 \u0111\u00fang, Tu li\u1ec1n b\u1ebb l\u1ea1i, An Th\u1ea1ch b\u00e8n sai qu\u1eadn \u0111\u01b0a thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a Tr\u1eadt v\u1ec1 kinh. Th\u00e1ng 5 n\u0103m T\u00e2n H\u1ee3i \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, \u1edf t\u1ea1i Th\u00e1i h\u1ecdc.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua h\u1ecfi Tr\u1eadt v\u00ec sao l\u00e2u nay kh\u00f4ng ra, Tr\u1eadt \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf tri\u1ec7u th\u1ea7n l\u00e0m quan, n\u00ean th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn. B\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng l\u1ea5y quan ch\u1ee9c tri\u1ec7u th\u1ea7n, n\u00ean th\u1ea7n ra.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t vui. L\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 \u01b0u khuy\u1ebft c\u1ee7a An Th\u1ea1ch, Tu, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1 \u0111\u00fang sai. Tr\u1eadt \u0111\u00e1p vi\u1ec7c Thanh mi\u00eau \u0111\u1ec1u h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a c\u1ed5, An Th\u1ea1ch hi\u1ec3u kinh hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng hi\u1ec3u kinh kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1o, Tu ch\u1ec9 gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ph\u00f9 hoa m\u00e0 th\u00f4i. H\u00f4m sau, b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, ban cho \u00e1o \u0111\u1ecf v\u00e0 c\u00e1. Sau l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u1ef1c x\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng th\u1ecb gi\u1ea3ng, r\u1ed3i l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c gi\u00e1n quan. Th\u00e1ng n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng \u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>An Th\u1ea1ch \u0111ang \u0111u\u1ed5i h\u1ebft c\u00e1c quan h\u1ecdc ch\u00ednh, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n truy\u1ec1n d\u1ea1y h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u1ecdi vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u1ecdc ch\u00ednh, L\u00fd \u0110\u1ecbnh, Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7nh An Th\u1ea1ch, thu\u1eadn theo, Tr\u1eadt kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c. Tr\u1eadt v\u1ed1n th\u00edch h\u1ecdc thuy\u1ebft Tam truy\u1ec1n, An Th\u1ea1ch b\u00e3i b\u1ecf \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, kh\u00f4ng l\u1eadp h\u1ecdc quan, Tr\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec. Vi\u1ec7c tuy\u1ec3n quan kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u0103n th\u01b0, khi l\u00e0m gi\u00e1n quan im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ea1p \u0111oan v\u00e0 Trung th\u1eeba, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn c\u1eed Tr\u1eadt thay m\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Tu t\u1eeb khi r\u1eddi D\u0129nh, m\u1ed7i khi l\u00e0m th\u01a1 nh\u1edb D\u0129nh, kh\u00f4ng b\u00e0i n\u00e0o kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Tr\u1eadt, c\u00f9ng nhau \u0111i l\u1ea1i, C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1eed \u00f4ng r\u1ea5t m\u1ea1nh, m\u1ed9t khi Tr\u1eadt b\u1ecb An Th\u1ea1ch d\u1ee5 d\u1ed7, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean ra l\u00e0m quan, b\u00e0n lu\u1eadn th\u1eddi s\u1ef1 ph\u1ee5 h\u1ecda, hai ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u1ea5t v\u1ecdng. C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111ang b\u1ecb gi\u00e1ng \u1edf D\u0129nh, Tu c\u0169ng v\u1ec1 h\u01b0u tr\u1edf v\u1ec1, Tr\u1eadt v\u1eeba ra l\u00e0m quan, nghe n\u00f3i \u00f4ng khen An Th\u1ea1ch m\u00e0 ch\u00ea m\u00ecnh, b\u00e8n kh\u00f4ng g\u1eb7p n\u1eefa.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i c\u00f3 Hu\u1ec7 Khanh, \u0110\u00f4n, Qu\u00e1t ba ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kia h\u1ea7u h\u1ea1 Tu r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u1ebfn khi Tu gi\u00e0 m\u1ea5t th\u1ebf, An Th\u1ea1ch chuy\u00ean quy\u1ec1n, ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn Tu, khi v\u1ec1 D\u0129nh, l\u1ea1i m\u1ea5t Tr\u1eadt, c\u1ea3 \u0111\u1eddi t\u1ef1 tr\u00e1ch, cho l\u00e0 sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecdc v\u1ea5n c\u1ee7a Tr\u1eadt v\u1ed1n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb H\u1ed3i, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng Tu \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i H\u1ed3i kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tr\u1eadt, \u0111\u1ebfn khi H\u1ed3i ch\u1ebft, Tu l\u00e0m v\u0103n t\u1ebf r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1ee3i h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng, ti\u1ebfn tho\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i ch\u00ed, \u1edf gi\u1eefa \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng theo, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc l\u1ee3i l\u1ed9c m\u00e0 kh\u00f4ng tham, ch\u1ec9 c\u00f3 ta bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u1ec9 tin ta v\u1ec1 sau.&#8221;<\/i> \u00dd n\u00f3i \u0111\u1ebfn Tr\u1eadt. Hi l\u1ea1i n\u00f3i Tr\u1eadt b\u1ecb b\u1ec7nh tim, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ef1 v\u1eabn ch\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Thi\u00eam th\u01b0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ph\u00e1n quan L\u00fd Th\u1ef1c, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Qu\u00e1n c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1m, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u01b0u Ch\u00ed, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed l\u00ed h\u00e0nh. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u1ef1 s\u1eed kh\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c l\u00e0m ng\u1ef1 s\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u01b0u Ch\u00ed. L\u00fd Th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. Theo truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o: T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed L\u00fd Th\u1ef1c, c\u00f9ng v\u1edbi M\u1ea1nh Tu\u1ea5n, Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb l\u01b0u l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u01b0u Ch\u00ed ch\u01b0a k\u1ecbp v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00f3i: <i>&#8220;Quan l\u1ea1i B\u1ea1c Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n g\u1ed1c thanh mi\u00eau, b\u1ecb b\u1ea3n l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u th\u00e1ng m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac. Nghe n\u00f3i c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan b\u1ecb giam gi\u1eef r\u1ea5t nhi\u1ec1u, th\u00e0nh ra m\u1ed9t v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn, khi\u1ebfn d\u01b0 lu\u1eadn x\u00f4n xao. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a quan l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng tu\u00e2n th\u1ee7 th\u1eddi h\u1ea1n ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, t\u1ed9i \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1eadp m\u1edd kh\u00f3 x\u00e9t, nh\u01b0ng vi\u1ec7c kh\u1edfi t\u1ed1 v\u1eabn ti\u1ebfp di\u1ec5n, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u01b0a \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c, b\u1eaft giam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng. Gi\u1eefa th\u00e1ng n\u00f3ng n\u1ef1c n\u00e0y, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nhanh ch\u00f3ng ban ch\u1ec9, nghi\u00eam kh\u1eafc y\u00eau c\u1ea7u c\u01a1 quan \u0111i\u1ec1u tra ph\u1ea3i k\u1ebft th\u00fac trong th\u1eddi gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 d\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Trong \u300aL\u01b0u Ch\u00ed Trung T\u00fac t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 3, 'vi\u00ean k\u1ebft' vi\u1ebft l\u00e0 'ho\u00e0n k\u1ebft', 'chi\u1ebfu ch\u1ee9ng nh\u00e2n' vi\u1ebft l\u00e0 'ch\u1ee9ng t\u00e1 nh\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-1802-6\" href=\"#footnote-1802-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i trong m\u00f9a h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(X\u00e9t t\u1ea5u ngh\u1ecb c\u1ee7a L\u01b0u Ch\u00ed c\u00f3 ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c n\u00e0y. B\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1ee5 \u00e1n ti\u1ebfp di\u1ec5n kh\u00f4ng d\u1ee9t, ti\u1ec3u th\u1ea7n c\u00f3 \u00fd h\u00e3m h\u1ea1i c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u1ec3 m\u01b0u c\u1ea7u ti\u1ebfn th\u00e2n. Nay Ph\u00fa B\u1eadt \u0111\u00e3 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khoan th\u1ee9 cho t\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00e2u huy\u1ec7n.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i trang tr\u00ed, h\u01a1n n\u1eefa l\u00fac n\u00e0y Ph\u00fa B\u1eadt c\u0169ng ch\u01b0a b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ebd d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi t\u1ef1a t\u1eadp v\u0103n c\u1ee7a L\u01b0u Ch\u00ed do L\u01b0u An Th\u1ebf vi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aNh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang\u300b ch\u00e9p: L\u01b0u Ch\u00ed l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh quan, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch mu\u1ed1n c\u00e1ch ch\u1ee9c Ph\u00fa B\u1eadt, L\u01b0u Ch\u00ed nhi\u1ec1u l\u1ea7n can ng\u0103n, v\u00ec th\u1ebf b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ra l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, Ph\u00fa B\u1eadt cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng. L\u01b0u Ch\u00ed d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea1c Ch\u00e2u b\u1ea1, u\u00fd, \u0111i\u1ec3n c\u1ea5p \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau m\u00e0 b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ea5u, vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a c\u1ef1u t\u01b0\u1edbng, h\u00e1 ph\u1ea3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c sao?&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf, t\u1eeb b\u1ea1, u\u00fd tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1. L\u00fac \u0111\u00f3, L\u01b0u Ch\u00ed l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi can \u0111\u1ea3m n\u00f3i th\u1eb3ng nh\u1ea5t trong \u0111\u00e0i gi\u00e1n, Chu B\u00e1 D\u01b0\u1ee3c n\u00f3i. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 6, Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Quy\u1ec1n Kh\u00e1nh Ch\u00e2u B\u1eafc l\u1ed9 \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Th\u00f4i Chi\u00eau D\u1ee5ng, Nhu Vi\u1ec5n tr\u1ea1i ch\u1ee7 T\u00f4n T\u00f4ng T\u00edn, \u0111\u00f4 gi\u00e1m M\u1ed9c T\u00edn Chi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng hai c\u1ea5p quan, v\u00ec \u0111\u1ec3 b\u1ed9 h\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e1nh c\u1eafp kh\u00ed gi\u00e1p, m\u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh \u1ee9ng ph\u00f3 qu\u00e2n ph\u1ea3n lo\u1ea1n \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, m\u00e0 Chi\u00eau D\u1ee5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. Chi\u1ebfu ban \u0111\u1ee9c \u00e2m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tr\u00e1ch ph\u1ea1t h\u1ecd.<\/p>\n<p>[32] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c n\u01a1i trong thi\u00ean h\u1ea1 ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh m\u01b0a tuy\u1ebft, Ty N\u00f4ng t\u1ef1 m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean. <i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y \u1ea5y, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>&#8220;Ph\u00e9p m\u1edbi v\u1ec1 vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a b\u1ea3o gi\u00e1p th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i, khi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch xong xu\u00f4i s\u1ebd ban h\u00e0nh.&#8221;<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o An Th\u1ea1ch: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ea7m, khanh th\u1ea5y Tr\u1eabm c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m, h\u00e3y th\u1eb3ng th\u1eafn ch\u1ec9 ra, \u0111\u1eebng gi\u1eef \u00fd t\u1ee9.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch t\u1ea1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n s\u1ebd h\u1ebft s\u1ee9c, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1eef \u00fd t\u1ee9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua lo vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y \u1edf n\u01a1i b\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea7u \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c. Xem t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n t\u00e2m n\u0103m nay, nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh nh\u1eddn, so v\u1edbi n\u0103m ngo\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 ng\u00e0y c\u00e0ng cao, phong t\u1ee5c s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn, lo g\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh!&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b. Vi\u1ec7c thi h\u00e0nh ph\u00e9p m\u1edbi hay kh\u00f4ng, ch\u00ednh \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y. Nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, b\u1ea3n Chu m\u1eb7c v\u00e0 b\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00e0 B\u1eafc h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Li\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n b\u1ea3n l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ecbch ti\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o th\u00f4i khi\u1ec3n Ho\u00e0ng Ng\u1ef1 h\u00e0 c\u01b0\u01a1ng v\u1eadn. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng lang trung Ti\u1ec1n X\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1eeb l\u00e0m tri ch\u00e2u. Qu\u1ea3ng Li\u00eam n\u00f3i X\u01b0\u01a1ng V\u0169 c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau.<\/p>\n<p>[35] Sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n Sung \u0111i xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh thi\u00ean tai \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00fac, B\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho b\u1ea3n l\u1ed9 tu s\u1eeda v\u0169 b\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i d\u00e2n ch\u00e2u T\u00fac thi\u1ebfu \u0103n, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea7y r\u1eaby, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, hi\u1ec7n \u0111ang giam g\u1ea7n n\u0103m tr\u0103m t\u1ed9i nh\u00e2n t\u1eed h\u00ecnh, qu\u00e2n tr\u1ed9m ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt, m\u00e0 n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0169 b\u1ecb. N\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ee9u t\u1ebf, \u1eaft s\u1ebd t\u1ee5 t\u1eadp th\u00e0nh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp.&#8221;<\/i> B\u1ea3n l\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e2u, n\u00ean sai Sung \u0111i.<\/p>\n<p>[36] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, \u0110\u1ed3ng tri L\u1ec5 vi\u1ec7n H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng ki\u00eam Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n thuy\u1ebft th\u01b0 L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u1eeb ch\u1ee9c thuy\u1ebft th\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ea1i ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. <i>(Vi\u1ec7c L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u1eeb ch\u1ee9c thuy\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n.)<\/i><\/p>\n<p>[37] T\u00e2y t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ph\u00f3 s\u1ee9, Tri Ninh ch\u00e2u \u0110i\u1ec1n Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec Nh\u00e2n t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, l\u1ea1i chi\u00eau an \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u qu\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Kh\u00e1nh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[38] \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00e1i y th\u1eeba, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u0111eo b\u00e0i ng\u01b0, ngang h\u00e0ng v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ng\u1ef1 c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n trung t\u1ec9nh, x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi trong ban b\u1eadc, \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c quan y chuy\u00ean v\u1ec1 s\u1ea3n khoa v\u00e0 ti\u1ec3u nhi.<\/p>\n<p>[39] Trung th\u01b0 t\u1ea5u: Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ea1i ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 L\u00fd Thanh Th\u1ea7n ki\u00eam Bi\u00ean tu Trung th\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7. Chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b.)<\/i> Sau \u0111\u00f3, t\u1eeb Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, Thanh Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Th\u00f4ng ph\u00e1n H\u1ea3i ch\u00e2u. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u0103ng B\u1ed1 ch\u1ebf t\u1eadp\u300b v\u00e0 h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Tri\u1ec1u B\u1ed5.)<\/i><\/p>\n<p>Sau khi H\u00e0n Gi\u00e1ng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, Thanh Th\u1ea7n xin tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169 v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ra ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd Tri\u1ec7u Ng\u1ea1n Nh\u01b0\u1ee3c ki\u00eam S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o, Bi\u00ean tu \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.<\/p>\n<p>[41] Ban cho Ng\u00f4 An \u0110\u1ed9, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, xu\u1ea5t th\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fa B\u1eadt t\u00e2u: <i>&#8220;An \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn thi \u1edf Vi\u1ec7n X\u00e1 nh\u00e2n, nghe n\u00f3i b\u00e0i thi v\u00e0o h\u1ea1ng ba, b\u00e0i lu\u1eadn v\u00e0o h\u1ea1ng t\u01b0, ch\u1ec9 v\u00ec b\u00e0i th\u01a1 &#8216;L\u1ee5c tr\u00fac thanh thanh&#8217; kh\u00f4ng theo ch\u00fa gi\u1ea3i m\u00e0 vi\u1ebft v\u1ec1 c\u1ecf s\u00f4 v\u00e0 tr\u00fac phi\u1ebfn, n\u00ean b\u1ecb x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng n\u0103m, \u0111\u1ed5i m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, r\u1ed3i b\u00e3i ch\u1ee9c. Th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 \u00fd c\u1ee7a An \u0110\u1ed9, ch\u1eafc l\u00e0 cho r\u1eb1ng c\u1ecf s\u00f4 v\u00e0 tr\u00fac phi\u1ebfn l\u00e0 lo\u1ea1i c\u1ecf m\u1ec1m y\u1ebfu th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u1ee3i ca V\u1ec7 V\u0169 c\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c, v\u00ec ch\u00fa gi\u1ea3i quanh co, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd g\u1ed1c c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1. L\u1ea1i x\u00e9t s\u00e1ch &#8216;H\u00e0 c\u1eeb&#8217; trong \u300aS\u1eed k\u00fd\u300b c\u00f3 c\u00e2u &#8216;h\u1ea1 k\u1ef3 vi\u00ean chi tr\u00fac&#8217;, th\u00ec bi\u1ebft tr\u00fac \u1edf K\u1ef3 \u00dac ch\u1ec9 l\u00e0 lo\u1ea1i tr\u00fac ti\u1ec5n. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTh\u00edch v\u0103n\u300b c\u1ee7a L\u1ee5c \u0110\u1ee9c Minh, ch\u1eef &#8216;thanh&#8217; ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc l\u00e0 &#8216;tinh&#8217;, ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'thanh' ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc l\u00e0 'tinh', ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, trong \u300aKinh \u0111i\u1ec3n th\u00edch v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 c\u1ee7a L\u1ee5c \u0110\u1ee9c Minh: 'Thanh thanh, ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'tinh', \u00e2m \u0111\u1ecdc gi\u1ed1ng nhau.'\" id=\"return-footnote-1802-7\" href=\"#footnote-1802-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, n\u00ean An \u0110\u1ed9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u1ea5y \u00fd &#8216;l\u1ee5c tr\u00fac t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t&#8217; l\u00e0m \u0111\u1ec1 t\u00e0i, v\u1ec1 l\u00fd r\u1ea5t th\u00f4ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd \u0111\u1ec1. Xin ban cho x\u00e9t l\u1ea1i ba \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a An \u0110\u1ed9, n\u1ebfu \u0111\u1ec1u v\u00e0o h\u1ea1ng, t\u00f9y theo v\u0103n t\u00e0i, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho m\u1ed9t khoa danh.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng cho Vi\u1ec7n H\u1ecdc s\u0129 xem x\u00e9t, th\u1ea5y c\u00e1c b\u00e0i thi \u0111\u1ec1u h\u1ee3p c\u00e1ch, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u00e0i th\u01a1 kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u00ec t\u1ef1 \u00fd ri\u00eang, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng sai l\u1ea7m, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1ea1i truy ph\u1ee5c ch\u1ee9c quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed tu bi\u00ean s\u1eafc, b\u00e3i ch\u1ee9c Ngu b\u1ed9 lang trung Di\u00eam Th\u1ee5, cho \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 M\u00e3 M\u1eb7c thay th\u1ebf, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 vi\u1ec7c La Hi C\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri T\u1ebf ch\u00e2u, nhu nh\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c qu\u1eadn. Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>&#8220;Hi C\u1ed5 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, Gi\u00e1m ty v\u1ed1n kh\u00f4ng quen bi\u1ebft, m\u00e0 l\u1ea1i vi ph\u00e9p t\u1ef1 ti\u1ec7n c\u1eed Th\u1ee5 thay Hi C\u1ed5, xin x\u00e9t t\u1ed9i.&#8221;<\/i> <i>(\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p<a class=\"footnote\" title=\"\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: ch\u1eef 'nh\u1eadt' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u1ee5c', theo b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1eddi s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1802-8\" href=\"#footnote-1802-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>: Th\u1ee5 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kh\u1ed5ng T\u00f4ng H\u00e0n t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng nhau, n\u00ean T\u00f4ng H\u00e0n t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri K\u1ef3 ch\u00e2u, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri K\u1ef3 ch\u00e2u, nghi ng\u1edd v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[43] Vua lo ng\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y x\u00e2m nh\u1eadp s\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch b\u00e0n r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u1ea5y ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng x\u1ea3y ra, n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9 H\u00e0n Gi\u00e1ng qu\u1ea3 quy\u1ebft, Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c ngang ng\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng qu\u00e2n \u0111i tr\u0103m d\u1eb7m, \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u1ea5y c\u1ef1c k\u1ef3 nguy hi\u1ec3m, h\u1ecd sao c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp s\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng lo h\u1eadu h\u1ecda? D\u00f9 h\u1ecd d\u00e1m l\u00e0m th\u1ebf, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ta lo ng\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[44] Vua ra chi\u1ebfu cho ba l\u0103ng Chu, Kh\u00e1nh, \u00dd, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3y h\u1ed9 tr\u0103m con, c\u00f2n l\u1ea1i cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, T\u01b0 kh\u00f4ng ki\u00eam Th\u1ecb trung, T\u1eadp Hi Quan s\u1ee9 T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m ph\u00e1n quan V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, Tuy\u00ean Huy Nam Vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00f9ng V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu, ph\u00e1n quan V\u0129nh H\u01b0ng Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m ph\u00e1n quan T\u1ea7n ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c \u1edf Di\u00ean ch\u00e2u, Vua n\u00f3i mu\u1ed1n c\u1eed Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111i<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'vi\u1ebft' l\u00e0 th\u1eeba.\" id=\"return-footnote-1802-9\" href=\"#footnote-1802-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch: <i>&#8220;V\u0129nh H\u01b0ng c\u1ea7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecdng y\u1ebfu, khanh cho r\u1eb1ng ai c\u00f3 th\u1ec3?&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng tinh t\u01b0\u1eddng, gi\u1ecfi tr\u1ea5n ph\u1ee7, n\u00ean c\u1eed \u00f4ng \u1ea5y \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghi ng\u1edd C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1i \u0111i, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m con \u00f4ng l\u00e0 Hi\u1ebfu Khoan l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec3 an \u1ee7i \u00f4ng, \u00f4ng \u1ea5y ch\u1eafc ch\u1eafn vui v\u1ebb \u0111i. H\u01a1n n\u1eefa, C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 gi\u00e0, c\u00f3 Hi\u1ebfu Khoan \u1edf \u0111\u00f3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 r\u1ea5t ti\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u00f9ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb d\u1eebng l\u1ea1i. L\u00fac n\u00e0y, vi\u1ec7c H\u00e0n Ch\u1ea9n t\u00e0n \u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n d\u1eddi \u00f4ng ta \u0111i, n\u00ean d\u00f9ng Qu\u1ef3 thay Ch\u1ea9n, c\u00f2n C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecb V\u0129nh H\u01b0ng nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh ban \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[46] Binh s\u0129 Phi\u00ean L\u1ea1c \u1edf Kinh ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, An C\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu Ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a, m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi\u1ec3n l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y. C\u00e1t t\u1ed1 c\u00e1o b\u1ecdn \u0110\u1ea3ng Ti\u00ean trong doanh m\u01b0u ph\u1ea3n, b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[47] Tri\u1ec7u Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;X\u01b0a Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn \u1edf T\u00e2y S\u01a1n, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd thu\u1ebf kho\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho \u00f4ng \u1ea5y, cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n t\u1ef1 do, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m ch\u1ebft, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a r\u1ee3 \u0110\u1ecbch. Nay Di\u00ean ch\u00e2u m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng m\u1ed9t v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, quan \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c hai ng\u00e0n, nay d\u00f9 g\u1ea5p \u0111\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Xin cho vay m\u1ed9t v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n l\u1ea5y l\u00e3i, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng binh s\u0129 H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean, b\u1eaft h\u1ecd d\u1ed1c s\u1ee9c.&#8221;<\/i> Vua ra chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty m\u01b0\u1ee3n hai v\u1ea1n quan ti\u1ec1n phong trang, l\u00e0m v\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nghe n\u00f3i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, l\u1ec7nh cho n\u0103m l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7 ty thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng truy n\u00e3, nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u00e1ch nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean h\u1ebft, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Tri Th\u00e1i nguy\u00ean ph\u1ee7 L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c ch\u00e2u trong l\u1ed9 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ngh\u0129a d\u0169ng gi\u1eef th\u00e0nh do bi\u1ebfn lo\u1ea1n qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Kh\u00e1nh ch\u00e2u, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, L\u1eef C\u00f4ng B\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh gi\u1ea3i t\u00e1n.<\/p>\n<p>[49] Trung th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c kh\u1ea3o x\u00e9t v\u00e0 th\u0103ng th\u01b0\u1edfng, v\u1ec1 h\u01b0u, thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c quan vi\u00ean tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Xin t\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00e1n quan Ti\u1ebft \u0111\u1ed9, Quan s\u00e1t tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, n\u1ebfu l\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1: C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 158 \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b, quy\u1ec3n 169 \u300aCh\u1ee9c quan ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n', ch\u00fa th\u00edch nh\u1ecf \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u0169ng gi\u1ed1ng.\" id=\"return-footnote-1802-10\" href=\"#footnote-1802-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang.<\/i><\/p>\n<p><i>Chi s\u1ee9, Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, Ph\u00e1n quan Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba. Suy quan, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n s\u1ef1 tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ee9c quan s\u01a1 \u0111\u1eb3ng nh\u01b0 Tri huy\u1ec7n, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, Suy quan Qu\u00e2n s\u1ef1 Ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n, Gi\u00e1m tr\u1ea3i qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang. Ph\u00e1n quan, Ty quan, Ch\u1ee7 b\u1ea1, Huy\u1ec7n \u00fay tr\u1ea3i qua b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u0103m k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ba k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Ti\u1ebfn s\u0129 th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, c\u00f2n l\u1ea1i th\u0103ng l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(\u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n th\u1ee9 hai ch\u00e9p:<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o x\u00e9t Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00e1n quan Quan s\u00e1t s\u1ee9 qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Chi s\u1eed, Ch\u01b0\u1edfng th\u01b0 k\u00fd, Ph\u00e1n quan Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung Do\u00e3n, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u1ea3ng c\u1ee7a Tr\u1ee9 t\u00e1c lang.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Ph\u00e1n quan c\u1ee7a L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9, Th\u00f4i quan, Huy\u1ec7n l\u1ec7nh, L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n s\u1ef1 qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u1ea3ng c\u1ee7a Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Ch\u1ee9c quan s\u01a1 \u0111\u1eb3ng nh\u01b0 Tri huy\u1ec7n, Tri L\u1ee5c s\u1ef1 Tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n quan Qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Qu\u00e2n gi\u00e1m qua s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a V\u1ec7 \u00day T\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Ph\u00e1n quan, Ch\u1ee7 b\u1ed9, Huy\u1ec7n \u00fay qua b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1, n\u1ebfu thu\u1ed9c di\u1ec7n kh\u00e1c th\u00ec l\u00e0m T\u1ef1 th\u1eeba c\u1ee7a V\u1ec7 \u00day T\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb c\u1ea5p Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Quan s\u00e1t s\u1ee9 Ph\u00e1n quan \u0111\u1ebfn B\u1ed9 l\u1ea1i, Huy\u1ec7n \u00fay, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t ti\u00eau chu\u1ea9n kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00ec b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh\u00f3m <i>&#8220;L\u01b0u ngo\u1ea1i&#8221;<\/i> <i>(kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c thu\u1ed9c quan ch\u1ebf)<\/i>, n\u1ebfu ba nhi\u1ec7m k\u1ef3, b\u1ea3y k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u00ec s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c di\u1ec7n <i>&#8220;Ban h\u00e0nh \u0111\u1ec1 c\u1eed&#8221;<\/i> th\u00ec ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; Ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn n\u1ea1p <i>(\u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1eb1ng ti\u1ebfn c\u1eed ho\u1eb7c t\u00e0i tr\u1ee3)<\/i>, n\u1ebfu s\u00e1u k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, c\u00f3 ch\u1ee9c quan ho\u1eb7c huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u00ec b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng; n\u1ebfu b\u1ed1n nhi\u1ec7m k\u1ef3, m\u01b0\u1eddi k\u1ef3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ec3 c\u1ea3i ch\u1ee9c th\u00ec n\u0103m ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ghi trong b\u1ea3n ch\u00ed n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, nay b\u1ed5 sung ch\u00fa th\u00edch t\u1ea1i \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c H\u00e0 \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung H\u00e0n \u0110\u1ea1c m\u1ed9t b\u1eadc, \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n v\u1ec1 Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf ngo\u00e0i s\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, v\u00ec Ph\u1ee7 Ninh kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00e0nh La Ng\u1ed9t kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u1eb7c \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u01b0a xong, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng, qu\u00e2n m\u00e3 \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n l\u1ed9. H\u00e0n \u0110\u1ea1c t\u1ea5u: <i>&#8220;C\u00e1c tr\u1ea1i m\u1edbi x\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecf, ch\u1ec9 c\u00f2n x\u00e2y \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1edd \u0111\u1ed1i di\u1ec7n s\u00f4ng \u0110\u1ecbnh H\u00e0<a class=\"footnote\" title=\"S\u00f4ng \u0110\u1ecbnh H\u00e0: C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. S\u00e1ch \u300aHo\u00e0n V\u0169 K\u00fd\u300b quy\u1ec3n 38, ch\u00e2u Ng\u00e2n, huy\u1ec7n Ph\u1ee7 Ninh c\u00f3 ghi: 'S\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n 20 d\u1eb7m.' Ch\u00e2u Tuy, huy\u1ec7n Long Tuy\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf c\u00f3 ghi: 'S\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Xa Di\u00ean, t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u Ng\u00e2n, huy\u1ec7n Ph\u1ee7 Ninh ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn.' S\u00e1ch \u300aNh\u1ea5t Th\u1ed1ng Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 250, ch\u00e2u Tuy \u0110\u1ee9c tr\u1ef1c l\u1ec7 c\u00f3 ghi v\u1ec1 s\u00f4ng Xa Di\u00ean (t\u1ee9c s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh), chi ti\u1ebft h\u01a1n. \u1ede \u0111\u00e2y nghi l\u00e0 sai s\u00f3t v\u1ec1 's\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh'.\" id=\"return-footnote-1802-11\" href=\"#footnote-1802-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. L\u1ea1i v\u00ec ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7n binh ti\u1ebfp \u1ee9ng, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed3n l\u1ebb loi b\u00ean kia s\u00f4ng, kh\u00f3 m\u00e0 gi\u1eef v\u1eefng. Nay theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i t\u1ea5u r\u1eb1ng \u0111\u1ed3n Ng\u00f4 B\u1ea3o ngo\u00e0i s\u00f4ng l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu nh\u1ea5t, th\u00f4ng v\u1edbi th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c, t\u01b0\u01a1ng lai m\u1edf r\u1ed9ng bi\u00ean gi\u1edbi, d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n binh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc sau \u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u00e2u thu\u1eabn, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[51] H\u00f4m \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u1edf l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u1ee3 d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh thu ti\u1ec1n tr\u1ee3 d\u1ecbch c\u1ee7a d\u00e2n l\u00ean \u0111\u1ebfn 70 v\u1ea1n. Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng t\u00e2u l\u00ean Vua, Vua c\u0169ng nghi ng\u1edd, n\u00ean h\u1ea1 chi\u1ebfu h\u1ecfi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1eddi, h\u00f4m sau l\u1ea1i h\u1ecfi, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c quan \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng \u00e2n hu\u1ec7 gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.&#8221;<\/i> <i>(S\u1ed1 <i>&#8220;70 v\u1ea1n&#8221;<\/i>, theo \u300aCh\u00ed c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u1ed5 V\u0169 vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i\u300b, n\u00f3i r\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i c\u0169ng v\u00ec b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 li\u00ean ti\u1ebfp tr\u00e1i \u00fd c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh.)<\/i><\/p>\n<p>[52] Chi\u1ebfu: Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt theo l\u1ec7 c\u1ee7a Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng khi t\u1ea1i nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed quan.<\/p>\n<p>[53] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u00e0nh, ch\u00e2u Qu\u1eafc, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u1ea5n. <i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b ghi v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t, B\u00ednh Th\u00ecn.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1802-1\">Phu Di\u00ean kinh l\u01b0\u1ee3c ty, ch\u1eef 'Phu' nguy\u00ean l\u00e0 'Tuy', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1802-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-2\">Ng\u00f4 Qu\u1ef3, ch\u1eef 'Qu\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1t', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 19 v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 220 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1802-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-3\"> 'li\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'khoa', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 69 thanh mi\u00eau ph\u00e1p h\u1ea1 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1802-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-4\"> Ch\u1eef 'h\u1ea7u' trong '\u0103n c\u01a1m h\u1ea7u, m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea7u' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1eadu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 65 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1802-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-5\"> Ch\u1eef 'h\u1eefu' trong 'Ho\u00e0ng H\u1ef1u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'h\u1eefu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1802-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-6\">C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Trong \u300aL\u01b0u Ch\u00ed Trung T\u00fac t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 3, 'vi\u00ean k\u1ebft' vi\u1ebft l\u00e0 'ho\u00e0n k\u1ebft', 'chi\u1ebfu ch\u1ee9ng nh\u00e2n' vi\u1ebft l\u00e0 'ch\u1ee9ng t\u00e1 nh\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-1802-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-7\">Ch\u1eef 'thanh' ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc l\u00e0 'tinh', ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, trong \u300aKinh \u0111i\u1ec3n th\u00edch v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 c\u1ee7a L\u1ee5c \u0110\u1ee9c Minh: 'Thanh thanh, ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, b\u1ea3n kh\u00e1c vi\u1ebft l\u00e0 'tinh', \u00e2m \u0111\u1ecdc gi\u1ed1ng nhau.' <a href=\"#return-footnote-1802-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-8\">\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: ch\u1eef 'nh\u1eadt' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u1ee5c', theo b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1eddi s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1802-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-9\">Theo \u00fd ngh\u0129a v\u0103n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi, nghi ng\u1edd ch\u1eef 'vi\u1ebft' l\u00e0 th\u1eeba. <a href=\"#return-footnote-1802-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-10\">Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1: C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 158 \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b, quy\u1ec3n 169 \u300aCh\u1ee9c quan ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n', ch\u00fa th\u00edch nh\u1ecf \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u0169ng gi\u1ed1ng. <a href=\"#return-footnote-1802-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1802-11\">S\u00f4ng \u0110\u1ecbnh H\u00e0: C\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. S\u00e1ch \u300aHo\u00e0n V\u0169 K\u00fd\u300b quy\u1ec3n 38, ch\u00e2u Ng\u00e2n, huy\u1ec7n Ph\u1ee7 Ninh c\u00f3 ghi: 'S\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc huy\u1ec7n 20 d\u1eb7m.' Ch\u00e2u Tuy, huy\u1ec7n Long Tuy\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf c\u00f3 ghi: 'S\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Xa Di\u00ean, t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u Ng\u00e2n, huy\u1ec7n Ph\u1ee7 Ninh ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn.' S\u00e1ch \u300aNh\u1ea5t Th\u1ed1ng Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 250, ch\u00e2u Tuy \u0110\u1ee9c tr\u1ef1c l\u1ec7 c\u00f3 ghi v\u1ec1 s\u00f4ng Xa Di\u00ean <i>(t\u1ee9c s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh)<\/i>, chi ti\u1ebft h\u01a1n. \u1ede \u0111\u00e2y nghi l\u00e0 sai s\u00f3t v\u1ec1 's\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh'. <a href=\"#return-footnote-1802-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":13,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1802","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2697,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1802\/revisions\/2697"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1802\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1802"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1802"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}