{"id":1814,"date":"2026-01-01T13:08:18","date_gmt":"2026-01-01T06:08:18","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1814"},"modified":"2026-04-28T11:11:34","modified_gmt":"2026-04-28T04:11:34","slug":"beta-quyen-228-nam-hi-ninh-thu-4-tan-hoi-1071","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-228-nam-hi-ninh-thu-4-tan-hoi-1071\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 228: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 4 (T\u00c2N H\u1ee2I, 1071)","rendered":"QUY\u1ec2N 228: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 4 (T\u00c2N H\u1ee2I, 1071)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 11 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, quy\u1ec1n \u0110\u00f4 gi\u00e1m huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ph\u1ee7 Khai Phong gi\u1edbi \u0110\u00f4ng l\u1ed9, ki\u00eam ch\u1ee9c Gi\u00e1o duy\u1ec7t B\u1ea3o gi\u00e1p, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m \u0111i\u1ec1u tra c\u00e1c huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m n\u00e0o kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o v\u00f5 ngh\u1ec7 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf. <i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i <i>(ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu)<\/i>, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban h\u00e0nh ph\u00e1p B\u1ea3o gi\u00e1p. Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng 8 n\u0103m nay, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u. Ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eadp luy\u1ec7n v\u00f5 ngh\u1ec7.)<\/i>\r\n\r\n[2] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nh\u1eefng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1 b\u1ea1t nh\u00e2n t\u00e0i, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ph\u1ea1t t\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng khuy\u00ean r\u0103n, th\u00ec Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Ki\u1ec3m ch\u00ednh, Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng quan m\u1ed7i th\u00e1ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c g\u1eedi \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n Ti\u1ebfn t\u1ea5u, truy\u1ec1n xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9. <em>(S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ph\u1ea1t t\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng khuy\u00ean r\u0103n, ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, s\u00e1ch m\u1edbi theo \u0111\u00f3.)<\/em>\r\n\r\n[3] L\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan \u0110\u00f4ng m\u1ed7i qu\u00fd ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111ang khuy\u1ebft, c\u00f9ng t\u00ean h\u1ecd v\u00e0 c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, g\u1eedi l\u00ean Trung th\u01b0, giao Trung th\u01b0 th\u1ea9m tra, quan ch\u1ee7 ph\u00e1n x\u00e9t k\u1ef9 nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u00f4ng c\u1ea7n theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ch\u1ecdn b\u1ed5. <em>(S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan \u0110\u00f4ng m\u1ed7i qu\u00fd \u0111\u1ec1 c\u1eed Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 th\u1ea9m tra b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u00e1ch m\u1edbi kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/em>\r\n\r\n[4] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Giao Ch\u00e2u L\u01b0u K\u1ef7 hi\u1ec7n d\u1eabn h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Thu\u1eadn An Ch\u00e2u, c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u00e2u ch\u01b0a r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp c\u00f3 tin b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eb7c man Ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean t\u1ee5 t\u1eadp, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng x\u00e1c th\u1ef1c, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ea5t an. E r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c x\u1ea3o quy\u1ec7t, c\u1ed1 t\u00ecnh phao tin h\u01b0 \u0111\u1ec3 g\u00e2y hoang mang, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u00e9p bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c theo m\u00ecnh, nh\u01b0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Khanh, L\u00f4 B\u00e1o ch\u1eb3ng h\u1ea1n. N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd s\u1edbm, s\u1ebd g\u00e2y b\u1ea5t l\u1ee3i. H\u00e3y l\u1ec7nh cho Ti\u00eau Ch\u00fa nhanh ch\u00f3ng c\u1eed quan \u0111i \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 th\u00e0nh m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi.\"<\/i>\r\n\r\n[5] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c tu t\u1ea1o t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n gi\u00e1m, m\u1ed9t vi\u00ean \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m, hai vi\u00ean Gi\u00e1m th\u1eeba ho\u1eb7c Ch\u1ee7 b\u1ea1, v\u00e0 hai vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1. L\u1ea5y Gia Kh\u00e1nh vi\u1ec7n l\u00e0m c\u01a1 quan gi\u00e1m s\u00e1t. Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00e1n gi\u00e1m, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ec5 ph\u00f2ng C\u00f4ng s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m. <i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i. X\u00e9t r\u1eb1ng Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00e1n T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b th\u00ec l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd. Nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, nay ghi ch\u00e9p c\u1ea3 hai. Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 6, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m.)<\/i>\r\n\r\n[6] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Giang Ho\u00e0i Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1eed quan vi\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[7] T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, ph\u00e1n B\u00ed c\u00e1c T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc t\u00f4n s\u00f9ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u01b0 vi\u1ec7n, thu th\u1eadp r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00e1c s\u00e1ch v\u1edf, \u0111\u1ec3 nh\u00e0 Vua xem x\u00e9t m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a thi\u00ean h\u1ea1. Nay ba qu\u00e1n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ed1n b\u1ed9 s\u00e1ch, chia l\u00e0m kinh, s\u1eed, t\u1eed, t\u1eadp. S\u00e1ch v\u1edf ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, d\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3n t\u1ed1t. B\u1edfi l\u00fac hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, t\u00ednh ra m\u1ed7i qu\u00e1n c\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1ed1n v\u1ea1n quy\u1ec3n. S\u1ed1 quy\u1ec3n nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u1ebf. Mu\u1ed1n ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng, n\u00ean m\u1ed7i b\u1ed9 ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ea3n g\u1ed1c \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu. V\u00ec th\u1ebf, s\u00e1ch tuy nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1ea5y c\u00e1c s\u00e1ch trong s\u00e1ch \u300aNgh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed\u300b c\u1ee7a \u300aTi\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0\u300b, t\u00ecm ki\u1ebfm r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, sai c\u00e1c quan trong qu\u00e1n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh l\u1ea1i. Sau khi hi\u1ec7u \u0111\u00ednh xong, r\u1ed3i m\u1edbi hi\u1ec7u \u0111\u00ednh c\u00e1c s\u00e1ch th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn hai \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ed5, v\u0103n ngh\u0129a s\u00e2u xa, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai s\u00f3t, c\u1ea7n ph\u1ea3i tham kh\u1ea3o nhi\u1ec1u b\u1ea3n \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n xin theo l\u1ec7 b\u1ea3y b\u1ed9 s\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9, m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u00e9p l\u1ea1i g\u1eedi \u0111\u1ebfn quan. \u0110\u1ee3i khi \u0111\u00e3 tinh x\u1ea3o, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn T\u1ec1, T\u1ed1ng v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng th\u00ec chia l\u00e0m nhi\u1ec1u lo\u1ea1i, l\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ea3n quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, \u0111\u1eb7t \u1edf ba qu\u00e1n, mong r\u1eb1ng s\u00e1ch v\u1edf trong ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n. Th\u1ea7n v\u1ed1n ngu d\u1ed1t m\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c trong qu\u00e1n Nho, k\u00ednh c\u1ea9n v\u00ec vi\u1ec7c ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 n\u00f3i, kh\u00f4ng b\u1ed5 \u00edch g\u00ec cho \u0111\u1ea1i k\u1ebf, th\u1eadt h\u1ed5 th\u1eb9n lo s\u1ee3.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n. T\u1eadp c\u1ee7a M\u1eabn C\u1ea7u c\u00f3 b\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y n\u00f3i: <i>\"Theo l\u1eddi c\u00e1o b\u00e1o c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t s\u1ebd chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c khi thi\u1ebft tri\u1ec1u. Nay ghi ph\u1ee5 v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0y.\"<\/i> Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu r\u1eb1ng[footnote] Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu n\u00e0y s\u00e1ch quy\u1ec3n 226 ch\u00e9p 'Chi\u1ebfu b\u00e3i vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i quan sau khi lu\u00e2n phi\u00ean xong' v\u00e0o ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 8. X\u00e9t th\u00e1ng 8 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t l\u00e0 Qu\u00fd S\u1eedu, Canh Ng\u1ecd l\u00e0 ng\u00e0y 18. Ch\u1ed7 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd sai.[\/footnote], c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Quy, ch\u1ee9c Tam Ban t\u00e1 ch\u1ee9c, t\u00e2u r\u1eb1ng cha m\u00ecnh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tung, ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ee7ng Th\u1ebf Ho\u00e0nh ph\u00e1i v\u00e0o T\u00e2y H\u1ea1, ly gi\u00e1n Vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, khi\u1ebfn Nguy\u00ean H\u1ea1o gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb n\u1eafm quy\u1ec1n, r\u1ed3i xin quy ph\u1ee5c, xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy t\u1eb7ng. Vua phong cho Nguy\u00ean Quy ch\u1ee9c Tam Ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, em l\u00e0 Nguy\u00ean L\u1ec5 ch\u1ee9c Tam Ban t\u00e1 ch\u1ee9c. <i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Tung, xem chi ti\u1ebft \u1edf th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5[footnote]Ch\u1eef 'n\u0103m th\u1ee9 5' trong 'th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 155 ch\u00e9p vi\u1ec7c 'Tam Ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng Tung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu' v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5. Nay b\u1ed5 sung.[\/footnote] v\u00e0 th\u00e1ng 11 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i>\r\n\r\n[9] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9. Qu\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 m\u1ea5t \u0111i b\u1ea3n t\u00ednh qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u0111i xa l\u00e0m vi\u1ec7c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt. Qu\u00e2n s\u0129 Giang Ho\u00e0i l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ngh\u1ec9 \u0111\u00f4ng, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ebft li\u00ean ti\u1ebfp. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u0103ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u0169ng t\u1ed1n k\u00e9m kh\u00f4ng \u00edt. Nay t\u00ednh s\u01a1 qua ba n\u0103m, d\u00f9ng qu\u00e2n ngo\u1ea1i l\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng qu\u00e1 b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 Tr\u00e1ng d\u1ecbch ch\u1ec9 huy c\u1ee7a \u0110\u00f4ng T\u00e2y b\u00e1t t\u00e1c ty l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh nh\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu h\u01a1n. Xin chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n s\u0129 tr\u1ebb kh\u1ecfe \u1edf kinh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n b\u1ea3n th\u00e0nh, lao th\u00e0nh nguy\u1ec7n \u0111\u1ed5i sang, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 v\u00e0o Tr\u00e1ng d\u1ecbch ch\u1ec9 huy khuy\u1ebft ng\u1ea1ch. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh th\u00e0nh b\u1ed5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eb9, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i\u1ec1n v\u00e0o c\u00e1c T\u1ea1p d\u1ecbch ch\u1ec9 huy.\"<\/i> Vua nghe theo, l\u1ea1i sai quy\u1ec1n ph\u00e1n t\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ed5i qu\u00e2n. <i>(\u300aBinh ch\u00ed\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, ch\u1ec9 h\u01a1i s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c.)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n v\u00e0 H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c D\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m l\u00e0m C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 \u1edf T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m. <i>(T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu tha cho to\u00e0n thi\u00ean h\u1ea1 nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f2n thi\u1ebfu, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 m\u1ed9t tri\u1ec7u s\u00e1u tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m quan ti\u1ec1n. Vua cho r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c l\u1ed9 n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, h\u00e0ng n\u0103m v\u1eabn b\u1ecb th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u00f2i n\u1ee3 kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tha h\u1ebft. D\u00e2n ch\u00fang nghe chi\u1ebfu, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng vui m\u1eebng.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n c\u00f3 chi\u1ebfu tha n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00ec n\u1ea1n \u0111\u00f3i, s\u00e1ch m\u1edbi kh\u00f4ng ch\u00e9p.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n th\u1ee9 t\u01b0 ch\u00e9p: Nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u1ee7a quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u do L\u00fd khi\u1ebfm ty qu\u1ea3n l\u00fd. Nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan ph\u1ee7 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00e1c ho\u1eb7c kinh \u0111\u00f4, tuy \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd nh\u1eadp kho, th\u00ec \u0111\u1ec1u do \u1ee8ng t\u1ea1i ty qu\u1ea3n l\u00fd. M\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ec1u sai Ng\u1ef1 s\u1eed, hai ch\u1ebf quan c\u00f9ng Tam ty x\u00e9t c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3, s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u quan. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, t\u1ebf \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n c\u00f9ng Tam ty v\u00e0 L\u00fd khi\u1ebfm ty x\u00e9t \u0111\u1ecbnh c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u00e1ng 11 n\u0103m \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y d\u00e2n ch\u00fang n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, b\u1ecb thu n\u1ee3 kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean ra l\u1ec7nh tha h\u1ebft. T\u1ed5ng c\u1ed9ng tha m\u1ed9t tri\u1ec7u s\u00e1u tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m quan ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c x\u00e9t \u0111\u1ecbnh tha n\u1ee3, th\u00f4ng l\u1ec7 s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p ng\u00e0y th\u00e1ng, c\u00f3 l\u1ebd s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c s\u01a1 s\u00f3t.)<\/i>\r\n\r\n[12] Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9, L\u0103ng ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Gia ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u00ec \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, sau khi nh\u1eadn ch\u1ee9c, Vua n\u00f3i v\u1edbi Khu m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f3 c\u00f4ng lao qu\u1ea3n l\u00fd ba kho qu\u00e2n kh\u00ed v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o s\u1eeda ch\u1eefa hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n cung n\u1ecf, n\u00ean th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i> Vua r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn trong vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, d\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban cho Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Chu Tr\u1ef1c Nh\u1ee5 \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf. Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u1ef1c Nh\u1ee5[footnote]Ch\u1eef 'Nh\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nho', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 26-7, th\u1ef1c h\u00f3a 20-9, quy\u1ec3n 224 s\u00e1ch n\u00e0y, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 185 ch\u00ed th\u1ef1c h\u00f3a s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] t\u1eebng b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p l\u1ec7nh mua men r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u \u1edf kinh th\u00e0nh. <i>(Vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i ph\u00e1p l\u1ec7nh mua men r\u01b0\u1ee3u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 m\u00f9ng 4 th\u00e1ng 6.)<\/i>\r\n\r\n[14] Vua ph\u00ea: <em>\"V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean t\u00e2u: 'Tri Ch\u00e2u Ho\u00e0n Ch\u00e2u l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ch\u1ea9n tr\u00ecnh b\u00e1o: 'C\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u01b0u l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u1ec3 th\u1ea9m v\u1ea5n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, nay H\u1ea1 qu\u1ed1c \u0111\u00e3 th\u00f4ng h\u00f2a, kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn h\u1ecd n\u1eefa, xin cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 an tr\u00ed.' X\u00e9t r\u1eb1ng H\u1ea1 qu\u1ed1c v\u1eeba m\u1edbi c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, xin l\u1ea1i d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi h\u1ecd, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd. Nay Ch\u1ea9n l\u1ea1i d\u00e1m khinh su\u1ea5t, cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 th\u00f4ng h\u00f2a, e r\u1eb1ng bi\u00ean ph\u00f2ng c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u01a1 l\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p s\u1ebd l\u00e0m l\u1ee1 qu\u1ed1c s\u1ef1.' V\u1ec1 vi\u1ec7c Ch\u1ee7ng Ch\u1ea9n, ch\u01b0a mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y, b\u1eaft ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi chi\u1ebfu cho ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng kia kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.\"<\/em>\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, Qu\u00e1n c\u00e1c Hi\u1ec7u kh\u00e1m Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 H\u00ecnh ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, H\u1eefu Long V\u0169 qu\u00e2n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ninh Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00f4ng T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m H\u00e0n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Do\u00e3n B\u1eadt.\r\n\r\n[17] Sai quan Gi\u00e1m c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng t\u00e1c \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung[footnote]Ch\u1eef 'Trung' trong Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 19, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 15 ph\u1ea7n Th\u1ea7n T\u00f4ng k\u1ef7, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 103 ph\u1ea7n L\u1ec5 ch\u00ed, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 68 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan ch\u00ednh Ty thi\u00ean trung l\u00e0 Chu T\u00f4ng t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Theo s\u00e1ch Th\u00e1i Nh\u1ea5t kinh t\u00ednh to\u00e1n, n\u0103m Gi\u00e1p D\u1ea7n ni\u00ean hi\u1ec7u Hi Ninh th\u1ee9 7 <i>(1074)<\/i>, s\u1ed1 D\u01b0\u01a1ng C\u1eedu, B\u00e1ch L\u1ee5c c\u1ee7a Th\u00e1i Nh\u1ea5t, \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u00e0y l\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u chu k\u1ef3 m\u1edbi. V\u00ec th\u1ebf kinh s\u00e1ch n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00e1i Tu\u1ebf c\u00f3 tai \u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng C\u1eedu, Th\u00e1i Nh\u1ea5t c\u00f3 tai h\u1ecda B\u00e1ch L\u1ee5c, \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra v\u00e0o cu\u1ed1i ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u m\u1ed9t chu k\u1ef3. D\u01b0\u01a1ng C\u1eedu, B\u00e1ch L\u1ee5c \u1ee9ng v\u00e0o n\u0103m Qu\u00fd S\u1eedu, Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a tai h\u1ecda, nh\u01b0ng may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u0169 Ph\u00fac Th\u00e1i Nh\u1ea5t d\u1eddi \u0111\u1ebfn Trung \u0110\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f3a gi\u1ea3i \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u th\u00e0nh \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y Ng\u0169 Ph\u00fac Th\u00e1i Nh\u1ea5t t\u1eeb n\u0103m Gi\u00e1p Th\u00e2n ni\u00ean hi\u1ec7u Ung Hi <i>(984)<\/i> \u0111\u00e3 v\u00e0o cung T\u1ed1n \u1edf \u0110\u00f4ng Nam, n\u00ean x\u00e2y \u0110\u00f4ng Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung \u1edf T\u00f4 Th\u00f4n; n\u0103m K\u1ef7 T\u1ef5 ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e1nh <i>(1029)<\/i> v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed Kh\u00f4n \u1edf T\u00e2y Nam, n\u00ean x\u00e2y T\u00e2y Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung \u1edf B\u00e1t Gi\u00e1c tr\u1ea5n. Th\u1ea7n mong x\u00e9t theo c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u0169, x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n, \u0111\u00f3n Ng\u0169 Ph\u00fac Th\u00e1i Nh\u1ea5t v\u1ec1 kinh s\u01b0.\"<\/i> Vua xem x\u00e9t t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n sai kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 x\u00e2y cung \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng T\u1eadp Hi Qu\u00e1n. <i>(C\u1ea3 s\u1eed m\u1edbi v\u00e0 s\u1eed c\u0169 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1 c\u1eed quan Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, trong n\u0103m[footnote]Ch\u1eef 'trung' trong 'tu\u1ebf trung' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00e2n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ki\u1ec3m c\u1eed 28\/9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m Kinh quan ho\u1eb7c Ch\u1ee9c quan l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh.\r\n\r\n[19] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1n chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e1 s\u1ed1 h\u1ed9 v\u00e0 che gi\u1ea5u sai d\u1ecbch, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1m t\u1ed9i vi ch\u1ebf.\r\n\r\n[20] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 h\u00ecnh ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, S\u00e1t ph\u1ecfng Ho\u00e0i Nam L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 l\u00e0 L\u00fd Th\u1eeba Chi t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nh\u1eadn s\u1eafc ch\u1ec9[footnote]Ch\u1eef 'th\u1ee5' trong 'th\u1ea7n s\u1edf th\u1ee5 s\u1eafc' \u1edf c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n ngh\u0129a, ch\u1eef 'th\u1ee5' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef 'th\u1ee5' b\u1ecb vi\u1ebft nh\u1ea7m[\/footnote], chuy\u00ean sai th\u1ea7n xem x\u00e9t quan l\u1ea1i vi ph\u1ea1m v\u00e0 l\u01a1 l\u00e0, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c s\u00e1t ph\u1ecfng, xin cho ph\u00e9p th\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, t\u00f9y theo t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 h\u00e0nh vi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ea5t s\u1eafc, xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean t\u00ean tu\u1ed5i.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh, ng\u01b0\u1eddi hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n m\u00e3 \u1edf Ch\u00e2u B\u00e2n, ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i khi ph\u00e2n b\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa xong s\u1ebd v\u1ec1 tri\u1ec1u. <i>(Ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t.)<\/i>\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, L\u01b0u Ph\u1ee5ng Th\u1ebf, ch\u1ee9c Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ph\u00f2ng v\u0103n t\u1ef1 \u1edf Khu m\u1eadt vi\u1ec7n[footnote]Ch\u1eef 't\u01b0\u1eddng' trong 'Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ph\u00f2ng v\u0103n t\u1ef1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 6-5 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 319, truy\u1ec7n L\u01b0u Ph\u1ee5ng Th\u1ebf b\u1ed5 sung.[\/footnote] t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169, Ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n c\u1ee9 n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec7nh cho m\u1ed9t vi\u00ean Ti\u1ebfn t\u1ea5u quan \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n sao ch\u00e9p b\u00e1o c\u00e1o, tr\u00ecnh l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i theo b\u1ea3n ch\u00e9p l\u1ea1i, cung c\u1ea5p b\u00e1o c\u00e1o cho c\u00e1c n\u01a1i.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00ec c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n bi\u1ebft vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7nh m\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 Ti\u1ebfn t\u1ea5u quan l\u1ea1i nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb b\u1ea3n ch\u00e2u, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 ph\u00e1t t\u00e1n, quan gi\u00e1m s\u00e1t kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m, ng\u00e0y ng\u00e0y lo s\u1ee3 t\u1ed9i l\u1ed7i. C\u00f2n b\u00e1o c\u00e1o do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh ra g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf xem, ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u00f4ng v\u00f4 \u00edch.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin t\u1eeb nay b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o n\u0103m ng\u00e0y, cho ph\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ea1o Ti\u1ebfn t\u1ea5u quan t\u1ea1m theo l\u1ec7 cung c\u1ea5p. Nh\u1eefng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 sai b\u1ed5, ch\u1ec9 huy v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u1ea5u b\u00e1o trong ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00f3m t\u1eaft, ni\u00eam phong ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f2n nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 ni\u00eam phong v\u00e0 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn bi\u00ean c\u01a1, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n ch\u00e9p ti\u1ebft l\u1ed9. Ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m, d\u00f9 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1eadt, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 gi\u1ea3m. N\u1ebfu th\u00eam b\u1edbt h\u01b0 v\u1ecdng, s\u1ebd b\u1ecb bi\u00ean qu\u1ea3n. N\u1ebfu d\u00e1m b\u1ecba \u0111\u1eb7t, d\u1eabn \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n b\u00e1o, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam. Vi\u1ec7c n\u1eb7ng th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, m\u01b0\u1ee3n 70.000 quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho T\u1ea3 t\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n cho kho T\u1ea1p cung c\u1ee7a ph\u1ee7 Khai Phong, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n vay m\u01b0\u1ee3n sinh l\u00e3i, d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n Thuy\u1ebft th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e0ng t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i \u00e1p t\u1eb7ng l\u1ec5 v\u1eadt sinh th\u1ea7n cho cha l\u00e0 An Th\u1ea1ch. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 th\u01b0 g\u1eedi v\u1eadt, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n n\u1ed9p th\u01b0, tr\u00ecnh l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin ch\u1ec9, nh\u1eadn tr\u00e1t t\u1eed cho ph\u00e9p nh\u1eadn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n. V\u00ec cha con c\u00f9ng t\u00e0i s\u1ea3n, l\u1ebd ra kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eb7ng qu\u00e0, xin ch\u1ec9 t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. Th\u1ea7n e r\u1eb1ng gi\u1eefa Vua t\u00f4i, cha con, \u0111\u1ea1o l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ea7n xin t\u1eeb nay, n\u1ebfu sai con ch\u00e1u, em ch\u00e1u \u0111i \u00e1p t\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 n\u00e0y.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang H\u1ed3 T\u00f4ng S\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ea9m quan T\u00e2y vi\u1ec7n Ch\u1ee7 b\u1ea1, thay cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Di\u00eam H\u1ea1o v\u00e0 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Tr\u1ea7m Li\u00eau. Do \u0110\u1ed3ng tri vi\u1ec7n, \u0110\u1ed9 chi lang trung V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1ea1o v\u00e0 Li\u00eau kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, n\u00ean c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, t\u1eeb nay ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b. Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 6. Theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 nh\u1eadt k\u00fd\u300b, T\u1ecbch Nh\u1eef Minh n\u00f3i: <i>\"Tr\u1ea7m Li\u00eau v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1edbi Ph\u1ee7 <i>(t\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch)<\/i> qu\u00fd tr\u1ecdng, t\u1eebng b\u00e0n k\u00edn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1ec1 \u0111\u00fang sai c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi. Gi\u1edbi Ph\u1ee7 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban cho c\u1ef1u huy\u1ec7n \u00fay N\u00e3ng S\u01a1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n L\u1eadp h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ghi ch\u00fa v\u00e0o danh s\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m. T\u1ed3n L\u1eadp, v\u00e0o n\u0103m Gia H\u1ef1u, \u0111\u1ed7 h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, v\u00ec cha ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e0y l\u00e0m l\u00ednh, t\u1eebng n\u1ed9p quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c cha, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n qu\u00e2n t\u1ecbch, sau \u0111\u00f3 huy\u1ec7n ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh nh\u01b0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. L\u00fac n\u00e0y, T\u1ed3n L\u1eadp t\u1ef1 t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri \u0110\u01a1n ch\u00e2u T\u00f4n T\u01b0 Cung \u0111\u01b0\u1ee3c cho t\u00e1i nhi\u1ec7m. T\u01b0 Cung v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu n\u00ean xin gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf qu\u00ea nh\u00e0. Vua ph\u00ea: <i>\"N\u00ean theo ph\u00e1p tuy\u1ec3n g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ecdn m\u1ed9t Th\u00f4ng ph\u00e1n, t\u1eeb nay c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, vi\u1ec7c ch\u1ecdn Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n[28] Khai Phong ph\u1ee7 Th\u00f4i quan Tr\u1ea7n Th\u1ea7m t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan T\u00e0o Di T\u00f4n t\u1eadp h\u1ee3p t\u0103ng ch\u00fang \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u0103ng Ch\u00ed M\u00e3n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7n ch\u1ee7 Ph\u00fac Th\u00e1nh vi\u1ec7n, xin b\u00e1o l\u00ean. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Khai Phong c\u1ea5p \u0111i\u1ec7p sai b\u1ed5. T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ed5[footnote] T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ed5, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t theo v\u0103n ngh\u0129a, ch\u1eef 'quan' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef 'khuy\u1ebft' vi\u1ebft nh\u1ea7m.[\/footnote], b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tuy\u00ean b\u1ed5 v\u00e0 sai quan \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 ch\u1ec9 huy T\u0103ng l\u1ee5c ty \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Chu\u1ea9n theo \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7p.\"<\/i> Khai Phong ph\u1ee7 do\u00e3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ki\u00eam ch\u1ee9c C\u00f4ng \u0111\u1ee9c s\u1ee9, v\u00e0 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu nhai c\u00f3 T\u0103ng l\u1ee5c ty, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u0103ng ch\u00fang \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a, l\u1ebd ra ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 ty t\u0103ng \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc nay v\u1eabn t\u1ea5u tr\u00ecnh xin ch\u1ec9. Vua mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eb7t, n\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 c\u00e1c ty.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed3ng Tr\u1ea1ch th\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ho\u00e0i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i. <em>(S\u1eed k\u00fd c\u1ea3 c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/em> Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 5, s\u00f4ng \u0111\u00e0o xong.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tuy\u00ean kh\u00e1nh s\u1ee9, Chi\u00eau V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu Th\u1ea1ch To\u00e0n D\u1ee5c m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i u\u00fd, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, th\u1ee5y l\u00e0 C\u1ea7n Hi.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xin l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi s\u00e1ch lu\u1eadn ngh\u0129a v\u00e0 b\u00e0i thi c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ea3ng quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t \u01b0u khuy\u1ebft, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean Trung th\u01b0. Nay \u0111\u1ecbnh x\u1ebfp Ti\u00eau Thi\u00ean Chi, V\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef D\u1ef1c v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, c\u00f2n L\u01b0\u01a1ng S\u01b0 M\u1ea1nh, Nhan Ph\u1ee5c, L\u00f4 \u0110\u1ed3ng v\u00e0o h\u1ea1ng k\u00e9m.\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ea3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Chi, cho h\u1ecd nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m. H\u1ecdc sinh T\u00f4 Gia trong k\u1ef3 thi \u0111\u1ed1i s\u00e1ch, b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng sai l\u1ea7m trong ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng quan x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4 D\u1ecbch \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e1o v\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh, k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, ch\u1ec9 ri\u00eang D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i d\u00f9ng L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n, Cung Nguy\u00ean l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed tr\u1ef1c gi\u1ea3ng. T\u00f4 Gia l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00f4 T\u1ee5ng; Cung Nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi To\u1ea1i X\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng v\u1edbi L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch.\r\n\r\n<i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Vua cho r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u00e2u n\u0103m nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng d\u1ea1y d\u1ed7 nhi\u1ec1u h\u1ecdc tr\u00f2, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aL\u00e2m Hi d\u00e3 s\u1eed\u300b ch\u00e9p: T\u00f4 Gia, con c\u1ee7a T\u00f4 T\u1ee5ng, \u0111ang h\u1ecdc \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc. Nhan Ph\u1ee5c t\u1eebng ra \u0111\u1ec1 thi h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng v\u00e0 nh\u00e0 H\u1eadu Chu. T\u00f4 Gia b\u00e0n lu\u1eadn k\u1ecbch li\u1ec7t r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 sai tr\u00e1i, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. T\u00f4 D\u1ecbch b\u00ed m\u1eadt ch\u00e9p l\u1ea1i b\u00e0i thi \u0111\u01b0a cho T\u0103ng B\u1ed1 xem, n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y c\u00f9ng nhau x\u01b0\u1edbng h\u1ecda, ph\u1ec9 b\u00e1ng ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.\"<\/i> T\u0103ng B\u1ed1 n\u1ed5i gi\u1eadn, tr\u00e1ch Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>\"\u00d4ng l\u00e0m Gi\u00e1n quan, Ph\u00e1n gi\u00e1m, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc quan v\u00e0 sinh vi\u00ean ph\u1ec9 b\u00e1ng ch\u00ednh s\u1ef1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e0n h\u1eb7c?\"<\/i> R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e1o v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e8n c\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, \u0111u\u1ed5i h\u1ebft c\u00e1c h\u1ecdc quan, d\u00f9ng L\u00fd \u0110\u1ecbnh, Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m, ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn h\u1ecdc quan, ai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p ch\u00ednh \u01b0a th\u00edch th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n, L\u00ea T\u00f4ng M\u1ea1nh, Di\u1ec7p \u0110\u00e0o, T\u0103ng Tri\u1ec7u, Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng <i>(Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 em r\u1ec3 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch; \u0110\u00e0o l\u00e0 ch\u00e1u r\u1ec3; \u0110i\u1ec1n l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2; Tri\u1ec7u l\u00e0 em c\u1ee7a T\u0103ng B\u1ed1)<\/i> ban \u0111\u00eam \u1edf nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n d\u1ea1y \u00fd ngh\u0129a, s\u00e1ng h\u00f4m sau \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh. Vi\u1ec7c l\u1eadp ra ba x\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 mu\u1ed1n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong phe c\u00e1nh c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i>\r\n\r\n[32] Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb T\u1ec3 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, tu\u1ea7n m\u1ed9t t\u01b0, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111ang gi\u00e1m s\u00e1t ch\u01b0a h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n. N\u1ebfu xin th\u0103ng ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang tr\u1edf xu\u1ed1ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 tu\u1ea7n t\u01b0, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan gi\u00e1m s\u00e1t s\u01a1 \u0111\u1eb3ng. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u00e2n l\u1ec7 tuy\u1ec3n nh\u00e2n h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u1ec3 xin chuy\u1ec3n tuy\u1ec3n nh\u00e2n th\u00e0nh kinh quan. Vi\u1ec7c xin th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u qu\u00e2n; xin th\u0103ng quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\nL\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: V\u00f5 th\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ea5u ti\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc[footnote] Ch\u1eef 'quan' trong 'd\u0129 h\u1eefu quan th\u00e2n thu\u1ed9c thi\u00ean nh\u1ea5t quan gi\u1ea3' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n c\u1ea3nh b\u1ed5 sung.[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n. Trung th\u01b0 t\u00e2u: T\u1eeb T\u1ec3 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c, tu\u1ea7n t\u01b0, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Quan kinh tri\u1ec1u gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n. T\u00e2u xin \u00e2n l\u1ec7 tuy\u1ec3n nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chuy\u1ec3n th\u00e0nh kinh quan. Th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u qu\u00e2n; th\u0103ng quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. V\u00f5 th\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ea5u ti\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 2, thi\u00ean T\u1ea5u b\u1ed5 c\u00f3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd do \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u1eefa, nay ghi ch\u00e9p th\u00eam. Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 5, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n[footnote] Ch\u1eef '\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m' d\u01b0\u1edbi 'Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi' l\u00e0 th\u1eeba, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 167, ch\u00ed Ch\u1ee9c quan m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote] t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 binh c\u1ea5p, cung th\u1ee7 v\u00f5 ngh\u1ec7 tinh th\u00f4ng, khi duy\u1ec7t binh, xin theo nh\u01b0 b\u1ea3o gi\u00e1p, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u00f5 ngh\u1ec7 m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Ti\u1ec1n b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u1ed9 tuy\u1ec7t \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, xin cho Ty n\u00e0y chuy\u1ec3n sang tr\u1ee3 gi\u00fap v\u1ed1n mua th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[35] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, t\u1eeb nay sau khi thi\u1ebft tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng ng\u1ed3i, th\u00ec Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i m\u1ed9t m\u1eb7t cho tan tri\u1ec1u. <em>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, n\u00ean tham kh\u1ea3o.)<\/em>\r\n\r\n[36] Ty Mua Ng\u1ef1a xin t\u1ea1m mua ng\u1ef1a c\u00e1i cao b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc hai t\u1ea5c ho\u1eb7c m\u1ed9t t\u1ea5c v\u00e0 ng\u1ef1a tr\u00ean m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tu\u1ed5i, c\u00f9ng ng\u1ef1a c\u00e1i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu ng\u1ef1a \u0111\u1ec7, kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quy \u0111\u1ecbnh. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t trong b\u1ea3n ch\u00ed, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/em>\r\n\r\n[37] Th\u0103ng tr\u1ea5n V\u1ea1n An thu\u1ed9c ch\u00e2u C\u00e1t l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n.\r\n\r\n[38] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t T\u00e2n H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m th\u00eam c\u1ea5p cho Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m b\u1ed1n ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam chi ph\u00ed cho vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m h\u1ecdc quan v\u00e0 sinh vi\u00ean.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Phu Di\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c, l\u1ea1i sai quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t \u0111\u00e0o h\u00e0o, m\u1ed7i n\u01a1i nh\u1eadn m\u1ed9t khu v\u1ef1c: Tri huy\u1ec7n Tr\u1eebng Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m D\u1ee5c \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Phu Di\u00ean; Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam Thi\u1ebft ph\u00e1n quan l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Chi \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh; Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Kinh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Tu\u00e2n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean; C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u00e0 L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung \u0111\u1ebfn l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng; Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u L\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ebfn l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7.\r\n\r\nPh\u1ea1m D\u1ee5c v\u00e0 L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5, Ph\u1ea1m D\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n k\u00ednh v\u00e2ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Phu Di\u00ean, c\u0103n c\u1ee9 theo ranh gi\u1edbi c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 canh t\u00e1c hi\u1ec7n nay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1c d\u1ea5u m\u1ed1c v\u00e0 h\u00e0o gi\u1edbi, nh\u1eb1m tr\u00e1nh vi\u1ec7c hai b\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau. Th\u1ea7n k\u00ednh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u xa c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u0103n ng\u1eeba h\u1ecda lo\u1ea1n v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft tranh ch\u1ea5p, th\u1eadt l\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 xa r\u1ed9ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng binh l\u00ednh bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m ch\u1ecbu kh\u1ed5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng mu\u1ed1n h\u00f2a b\u00ecnh, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec m\u01b0u \u0111\u1ed3 v\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch xa r\u1ed9ng c\u1ee7a k\u1ebb m\u1ea1nh ch\u01b0a d\u1eebng l\u1ea1i; kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung kh\u00f4ng mu\u1ed1n quy ph\u1ee5c, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c c\u1ee9u gi\u00fap v\u00e0 ph\u1ee5c h\u1ed3i ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ee9c khoan dung r\u1ed9ng l\u1edbn, ng\u01b0\u1eddi Nhung t\u1ecf l\u00f2ng cung k\u00ednh thu\u1eadn ph\u1ee5c, m\u1ed1i h\u1eadn \u0111\u00e3 gi\u1ea3i, t\u00ecnh c\u1ea3m th\u00f4ng su\u1ed1t, t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u00e3 h\u00f2a h\u1ee3p, th\u00ec \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 h\u00f2a b\u00ecnh, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn v\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u xa \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1eafp l\u0169y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft hi\u1ec7n nay, c\u00f3 b\u1ed1n \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c: Th\u1ea7n t\u1eebng \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, xa th\u00ec v\u00e0i ch\u1ee5c d\u1eb7m, g\u1ea7n th\u00ec v\u00e0i d\u1eb7m, ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t l\u00e0m ranh gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi Hoa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf ri\u00eang bi\u1ec7t, vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, tr\u1ed3ng d\u00e2u, \u0111\u1ed1n c\u1ee7i, ch\u0103n nu\u00f4i kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhau, n\u00ean tranh ch\u1ea5p c\u0169ng ng\u1eebng. Nay n\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a h\u00e0o l\u0169y, th\u00ec d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ebd d\u1eabm ch\u00e2n l\u00ean nhau, bi\u1ebfn an th\u00e0nh nguy. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i v\u1ec1 ranh gi\u1edbi c\u0169 c\u1ee7a n\u0103m l\u1ed9, t\u1eeb khi chi\u1ebfn tranh n\u1ed5 ra, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i x\u00e2m l\u1ea5n, \u0111\u1ea5t \u0111ai xen k\u1ebd nh\u01b0 r\u0103ng ch\u00f3, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t trong l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nhung. Nay n\u1ebfu ph\u00e2n chia ranh gi\u1edbi, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecf nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hoang \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, nay n\u1ebfu v\u1ea1ch ranh gi\u1edbi b\u00ean trong, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1ea1i. B\u1ecf nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3, th\u00ec d\u00e2n ta \u1eaft s\u1ebd sinh l\u00f2ng ly t\u00e1n; l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1eaft s\u1ebd g\u00e2y tranh ch\u1ea5p. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 hai.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0110\u1ecbch gian x\u1ea3o v\u00f4 s\u1ec9, tham l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u0129a. Nay nghe n\u00f3i h\u1ecd c\u00f3 l\u00fd do \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, h\u1ecd s\u1ebd \u1ea9n n\u00e1u kh\u00f4ng ra, khi c\u00f3 tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai, h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t x\u1eed, th\u00ec l\u00e0m sao gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi bi\u1ebfn c\u1ed1, n\u1ebfu mang qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tin. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 ba.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 L\u00e2n, Phong, \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 T\u1ea7n, V\u1ecb, \u0111\u1ea5t \u0111ai r\u1ed9ng h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, h\u00e0o l\u0169y s\u00e2u cao ch\u1ec9 t\u00ednh b\u1eb1ng th\u01b0\u1edbc vu\u00f4ng, \u01b0\u1edbc ch\u1eebng n\u0103m s\u00e1u tr\u0103m c\u00f4ng. Khi\u1ebfn d\u00e2n hai b\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3nh lao d\u1ecbch n\u1eb7ng n\u1ec1 li\u00ean t\u1ee5c n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c, n\u1ed7i kh\u1ed5 chi\u1ebfn tranh ch\u01b0a ngu\u00f4i, l\u1ea1i ph\u1ea3i g\u00e1nh th\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1eafp l\u0169y, ng\u1ed3i ch\u1ecbu kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n trong r\u00e0o ch\u1eafn, v\u00f4 t\u00ecnh gi\u00fap k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a gi\u1eb7c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 t\u01b0. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 t\u00ecnh th\u1ebf, c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng c\u1ea7n \u01b0\u1edbc th\u00fac, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i; \u0111\u1ee9c \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng tranh gi\u00e0nh, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ai d\u00e1m so \u0111o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng nghi\u00eam ng\u1eb7t, m\u1ed9t khi \u01b0\u1edbc th\u00fac b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb b\u1eaft, k\u1ebb \u0111\u00e1nh nhau ng\u00e3 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, k\u1ebb c\u00e0y ru\u1ed9ng b\u1ecb b\u1eaft \u0111i lao d\u1ecbch, th\u00ec h\u00e0o l\u0169y kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e1ng tin c\u1eady n\u1eefa. M\u00e2u thu\u1eabn n\u1ed5i l\u00ean, t\u00ecnh c\u1ea3m xa c\u00e1ch, m\u01b0u k\u1ebf tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta b\u00ean tr\u00e1i ph\u1ea3i m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, b\u00ean ph\u1ea3i ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0ng l\u1ee5a; s\u00e1ng b\u1ecf kh\u00f3i l\u1eeda, chi\u1ec1u n\u00e2ng l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t. V\u00ec v\u1eady, gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u1eadp \u01b0\u1edbc, l\u1eadp \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec1 cao ch\u1eef t\u00edn, ch\u1eef t\u00edn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh trong l\u00f2ng l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe r\u1eb1ng, quan \u0110\u1ea1i T\u01b0 \u0111\u1ed3 nh\u00e0 Chu, l\u1eadp ra ph\u00e9p \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e0o m\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u00f4 \u1ea5p, \u0111\u1ebfn t\u1eadn ch\u00edn c\u00f5i, th\u00ec quan Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ecb[footnote] Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, ch\u1eef 'th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ty', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 8, s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 'th\u1ecb'.[\/footnote] ch\u1ec9 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. Quan H\u00e0nh nh\u00e2n \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed1ng n\u1ea1p, c\u00f2n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o. B\u1edfi v\u00ec th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di, khen ng\u1ee3i \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb y\u1ebfu k\u00e9m, cho r\u1eb1ng n\u01a1i m\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u0169ng nh\u1eb9 nh\u00e0ng. Nay l\u1ea1i \u0111em ph\u00e9p \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e0o m\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi m\u00e0 thi h\u00e0nh \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Khi\u1ebfn h\u1ecd s\u1ee3 uy tu\u00e2n m\u1ec7nh, th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n l\u00f2ng nghi ng\u1edd, m\u1ed9t khi c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, tr\u00ean l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c th\u1ec3, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f4ng n\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a r\u1ee3 \u0110\u1ecbch kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, s\u1ef1 quy ph\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin, s\u1ef1 y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a h\u1ecd ch\u01b0a n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng qu\u00e2n nhu, ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng luy\u1ec7n qu\u00e2n, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba bi\u1ebfn c\u1ed1, ti\u00eau tr\u1eeb m\u1ed1i h\u1ecda khi ch\u01b0a h\u00ecnh th\u00e0nh, gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ed9ng binh. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 r\u1ee3 \u0110\u1ecbch hi\u1ec7n nay. Th\u1ea7n v\u1edbi th\u00e2n ph\u1eadn h\u00e8n m\u1ecdn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n tr\u00ean ban cho tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c ch\u00f3 ng\u1ef1a, d\u0169ng c\u1ea3m trong l\u00fac nguy nan, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n th\u00e1nh. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn c\u1eed, n\u1ebfu trong l\u00f2ng bi\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m, m\u00e0 im l\u1eb7ng nh\u1eadn m\u1ec7nh, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng s\u1ebd chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1eadu h\u1ecda, \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i tr\u1eddi v\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng Vua, ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ebft t\u1ed9i, v\u00ec v\u1eady th\u1ea7n d\u1ed1c l\u00f2ng n\u00f3i h\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00e1nh. K\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Trung: <em>\"K\u00ednh nghe tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eafp sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u00f2ng mu\u1ed1n y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. Nh\u01b0ng k\u1ebf s\u00e1ch y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i e r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, th\u1ea7n xin tr\u00ecnh b\u00e0y n\u0103m \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean, k\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t ch\u1ecdn l\u1ef1a.<\/em>\r\n\r\n<i>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng canh t\u00e1c l\u00e0m ranh gi\u1edbi, kho\u1ea3ng c\u00e1ch r\u1ed9ng th\u00ec v\u00e0i ch\u1ee5c d\u1eb7m, h\u1eb9p c\u0169ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi ba \u0111\u1ebfn n\u0103m d\u1eb7m. N\u1ebfu b\u1ea5t ng\u1edd x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau, vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra. Nay b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kho\u1ea3ng c\u00e1ch g\u1ea7n nhau ch\u1ec9 trong gang t\u1ea5c, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 s\u1ebd t\u1ed1n k\u00e9m h\u01a1n. Tranh ch\u1ea5p v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u0103n th\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u1ed1n c\u1ee7i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng ng\u1eebng, m\u00e2u thu\u1eabn k\u00e9o d\u00e0i \u1eaft s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u1ec7c. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn. \u00c2n t\u00edn ch\u01b0a th\u1ea5m nhu\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e3 mu\u1ed1n ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e0nh \u00fd, v\u1ec1 sau \u1eaft s\u1ebd sinh h\u1ecda, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb x\u00f4ng v\u00e0o[footnote] 'x\u00f4ng v\u00e0o' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'x\u00f4ng nhi\u1ebfp', theo b\u1ea3n s\u1eeda[\/footnote], ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 hai.<\/i>\r\n\r\n<i>Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng H\u1ea1 qu\u1ed1c t\u1eeb ch\u1ed1i l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u cung thu\u1eadn, n\u00ean mu\u1ed1n nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y ph\u00e2n r\u00f5 ranh gi\u1edbi gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1. Quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ph\u1ea3i g\u1eb7p g\u1ee1 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi th\u1ee7 l\u0129nh c\u00e1c n\u01a1i, n\u1ebfu d\u00f9ng binh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng tin, kh\u00f4ng d\u00f9ng binh th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan ngh\u1ecb s\u1ef1 \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u su\u00fdt b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi v\u1eabn c\u00f2n lo s\u1ee3. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 ba.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed1n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edf r\u1ed9ng x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i[footnote] 'th\u00e0nh tr\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e0nh t\u1eafc', theo b\u1ea3n s\u1eeda[\/footnote], l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n h\u1eadn, ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft. N\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u1ec7nh m\u1ed7i n\u01a1i gi\u1eef l\u1ea5y l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00fang sai t\u1ef1 s\u1ebd r\u00f5. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd g\u00ec, l\u1ed7i th\u1ef1c s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 ta. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 t\u01b0.<\/i>\r\n\r\n<i>Bi\u00ean gi\u1edbi H\u1ea1 qu\u1ed1c ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u00e2n Ph\u1ee7, ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, u\u1ed1n l\u01b0\u1ee3n g\u1ea7n hai ng\u00e0n d\u1eb7m. N\u1ebfu mu\u1ed1n t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i, ph\u1ea3i \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u00e3nh, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c bao nhi\u00eau, huy \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu t\u1ea5t s\u1ebd tranh gi\u00e0nh, trong th\u1eddi gian ng\u1eafn kh\u00f3 l\u00f2ng ho\u00e0n th\u00e0nh. L\u1ed9 di\u1ec7n n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, tr\u0103m m\u1ed1i lo ng\u1ea1i. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 n\u0103m.<\/i>\r\n\r\n<i>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1eefa. \u0110\u1ea5t \u0111ai ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh, v\u00f9ng M\u00e3n \u0110\u01b0\u1eddng, Thi\u1ebft Gia B\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0u m\u1ee1 nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1eadp qu\u1ed1c. T\u1eeb khi tu s\u1eeda th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c, m\u1ea5y n\u0103m nay h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00e1m canh t\u00e1c, r\u1ea5t kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n. <em>Th\u1ea7n<\/em> nghe n\u00f3i hi\u1ec7n nay h\u1ecd mu\u1ed1n lui v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh l\u00e0m ranh gi\u1edbi. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd y\u00ean t\u00e2m \u0111\u1ecbnh c\u01b0, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f3 th\u1ec3 khai ph\u00e1 h\u1ebft. \u00c2m m\u01b0u gian tr\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd mu\u1ed1n, m\u1ed9t khi c\u00f3 bi\u1ebfn, v\u00f9ng Phu Di\u00ean s\u1ebd \u0111\u00e1ng lo. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu kh\u00f4ng cho l\u1eddi <em>th\u1ea7n<\/em> l\u00e0 sai, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a <em>th\u1ea7n<\/em> giao cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, v\u00e0 cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, xin s\u1edbm thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n[\u0110\u1ea1i Trung] L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"<em>Th\u1ea7n<\/em> t\u1eebng \u0111i qua bi\u00ean \u1ea3i, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nhung. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1eef v\u1eefng l\u1eddi th\u1ec1, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nghi\u00eam kh\u1eafc ch\u1ebf ng\u1ef1, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 kh\u00f4ng d\u00e1m tham c\u00f4ng tranh l\u1ee3i, th\u00ec s\u1ebd m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f3 lo\u1ea1n bi\u00ean. Vi\u1ec7c n\u00e0y ai c\u0169ng bi\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn b\u1ecf qua kh\u00f4ng l\u00e0m. Nay l\u00e0 l\u00fac m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3ng h\u00f2a, n\u00ean ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang th\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n qu\u1ed1c th\u1ec3. N\u1ebfu ch\u1eb3ng may c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o? G\u1eedi v\u0103n th\u01b0 ch\u1ea5t v\u1ea5n, h\u1ecd ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi; c\u1eed binh h\u1ecfi t\u1ed9i, th\u00ec s\u1ee9c ta kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. L\u1ea1i ph\u1ea3i gi\u1ea3ng h\u00f2a v\u1edbi h\u1ecd, th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u1edf ph\u00eda h\u1ecd, tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f2i h\u1ecfi, ta ph\u1ea3i nh\u1eabn nh\u1ecbn. T\u1ed5n h\u1ea1i uy tr\u1eddi, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n th\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng cho r\u1eb1ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Ph\u1ea1m D\u1ee5c v\u00e0 L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean Vua r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng D\u1ee5c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 sai D\u1ee5c \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u l\u1eadp phong c\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai D\u1ee5c \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u1eadp phong c\u00e2u, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 g\u00ec tr\u00e1i v\u1edbi Chu L\u1ec5? H\u01a1n n\u1eefa, D\u1ee5c n\u00f3i r\u1eb1ng Chu L\u1ec5 ch\u1ec9 l\u1eadp phong c\u00e2u \u1edf Trung Qu\u1ed1c, c\u00f2n n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Di \u0110\u1ecbch th\u00ec kh\u00f4ng l\u1eadp. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng D\u1ee5c, Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 v\u00f9ng tr\u1ecdng y\u1ebfu, l\u1ea1i l\u1eadp phong c\u00e2u; c\u00f2n n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Di \u0110\u1ecbch th\u00ec kh\u00f4ng l\u1eadp phong c\u00e2u, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fd g\u00ec? \u0110\u1ea1i Trung n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eadp phong c\u00e2u. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng \u0110\u1ea1i Trung, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 sai \u0110\u1ea1i Trung l\u1eadp phong c\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng tr\u00e1ch \u0110\u1ea1i Trung ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng. D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 sai \u0111i, chi b\u1eb1ng ch\u1ec9 giao cho quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng lo vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> Vua b\u00e8n l\u1ec7nh ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay hai ng\u01b0\u1eddi. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300bv\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 5, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec1 c\u1eed Kh\u1ed5ng T\u00f4ng H\u00e0n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh thay th\u1ebf D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung. T\u00f4ng H\u00e0n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Trung th\u01b0 t\u00e2u xin b\u00e3i ch\u1ee9c. Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m ch\u1ee7 Di\u00eam vi\u1ec7n, Trung th\u01b0 x\u00e9t Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua xem t\u00ean T\u00f4ng H\u00e0n v\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng, b\u00e8n sai L\u01b0u T\u00f4ng Ki\u1ec7t v\u00e0 Ti\u00ean Vu S\u01b0 Trung. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 5, V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean xin giao vi\u1ec7c cho S\u01b0 Trung. Ng\u00e0y m\u00f9ng 2 th\u00e1ng 5, T\u00f4ng Ki\u1ec7t c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\nKhu m\u1eadt vi\u1ec7n ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u1eadp phong c\u00e2u, \u0111\u1ebfn khi b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eed Ti\u1ebft X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u. Vua kh\u00f4ng d\u00f9ng X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, m\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung l\u1ea1i kh\u00e1c nhau. X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00e0 D\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Trung th\u01b0 b\u00e0i x\u00edch, n\u00ean An Th\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng nghi ng\u1edd V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ed1 \u00fd ng\u0103n c\u1ea3n m\u00ecnh.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300bv\u00e0o ng\u00e0y 19 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 5, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. T\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Ph\u1ea1m D\u1ee5c, L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung v\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, nay \u0111\u1ec1u ghi k\u00e8m. T\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/i>\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Ph\u1ee5 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd V\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u01af\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: 'X\u00e9t th\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa m\u1ed7i khi d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng, theo l\u1ec7 c\u0169 kh\u00f4ng x\u01b0ng l\u00e0 thi\u1ebfp.' X\u00e9t theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, e r\u1eb1ng ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd. Vi\u1ec7n th\u1ea7n xin x\u00e9t r\u1eb1ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, nam t\u1eed x\u01b0ng th\u1ea7n, ph\u1ee5 n\u1eef x\u01b0ng thi\u1ebfp, ngh\u0129a l\u00fd t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i. Nay c\u00e1c b\u1eadc t\u00f4ng th\u1ea5t nh\u01b0 b\u00e1, th\u00fac, c\u1eadn th\u00e2n \u0111\u1ec1u x\u01b0ng th\u1ea7n, th\u00ec c\u00f4ng ch\u00faa t\u1eeb \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ebd ra ph\u1ea3i x\u01b0ng thi\u1ebfp, hu\u1ed1ng chi l\u1ec5 nh\u00e0 kh\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Xin t\u1eeb \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i khi d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u01b0\u1edbc phong m\u00e0 x\u01b0ng thi\u1ebfp.\"<\/i> Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[41] Chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, L\u01b0u h\u1eadu Tr\u1ea5n Ninh qu\u00e2n L\u01b0u Ho\u00e1n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Ho\u00e1n c\u00f3 t\u00e0i tr\u00ed, kh\u00ed kh\u00e1i ph\u00f3ng kho\u00e1ng, g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng ki\u00eang n\u1ec3 g\u00ec, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn th\u1ee7. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u01b0u, m\u1edbi h\u1ed1i h\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi khai th\u00e1c Hi H\u00e0, \u0111\u00e1nh An Nam, Ho\u00e1n g\u1ea7n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, v\u1eabn d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ee9c. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n[42] H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang v\u1ec1 h\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed T\u01b0 m\u1ea5t.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, chi\u1ebfu th\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c [t\u00ean l\u00e0] K\u1ebft Th\u1eafng \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 huy, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u1ef1u \u0111\u1ec3 b\u00e0n giao \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ecdn quan \u0111\u1ebfn h\u1ecfi \u00fd, n\u1ebfu mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00ec l\u00e0m theo nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec lo li\u1ec7u chu \u0111\u00e1o. <i>(S\u1eed c\u0169 ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 th\u1ea3 t\u00f9 binh n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. S\u1eed m\u1edbi ch\u00e9p: Tr\u1ea3 t\u00f9 binh n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u1ec1.)<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1eafng \u1edf n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t gi\u1ea3, t\u01b0\u1edbng b\u1ed9 L\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u0103n U\u1ea5t \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Khai Quang, Th\u1eafng th\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, Th\u1eafng m\u01b0u tr\u1ed1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c. Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eafng th\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i h\u00e0ng, nh\u00e0 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, mu\u1ed1n v\u1ec1 c\u0169ng ph\u1ea3i, n\u00ean \u0111\u1ec3 y cho v\u1ec1, c\u00f2n k\u1ebb t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.\"<\/i> <i>(Ng\u00e0y 9 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, b\u1ea3n ch\u00e9p tay c\u1ee7a Chu c\u00f2n c\u00f3 chi\u1ebfu cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u00e1c l\u1ed9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, ho\u1eb7c ch\u00e9p m\u1ee5c l\u1ee5c \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>\"Th\u1eafng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i, d\u0169ng c\u1ea3m, m\u1ea1nh m\u1ebd, e r\u1eb1ng khi tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o cho ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi quan l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean b\u1ea3o l\u00e3nh Th\u1eafng, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. Vi\u1ec7c t\u1ea5u tr\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 an \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i. Nay ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, e r\u1eb1ng s\u1ebd m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c vu c\u00e1o.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Th\u1eafng l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o! Th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea3 v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 l\u1ea1i t\u1eebng gi\u1ebft con g\u00e1i y\u00eau qu\u00fd c\u1ee7a h\u1eafn, l\u1ebd n\u00e0o h\u1eafn l\u1ea1i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 m\u00e0 li\u1ec1u ch\u1ebft v\u1edbi ta! C\u00e1c quan l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u00fay l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 an \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd, \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u00f4 l\u00fd.\"<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"T\u01b0\u1edbng s\u00fay \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng suy ngh\u0129 k\u1ef9 c\u00e0ng v\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Suy ngh\u0129 nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, t\u1ed1 c\u00e1o ph\u1ea3n ngh\u1ecbch m\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m ban th\u01b0\u1edfng, s\u1ee3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c vu c\u00e1o, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt v\u00f4 ngh\u0129a.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt v\u1ec1 t\u1ed1 c\u00e1o bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Vua ban chi\u1ebfu cho T\u01b0\u1eddng thi h\u00e0nh theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i ban cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean b\u1ed9 th\u1ea5y r\u00f5.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ng\u00e0y 27 th\u00e1ng [kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng] n\u0103m th\u1ee9 5[footnote]Ng\u00e0y 27 n\u0103m th\u1ee9 5 \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e1ng, nghi ng\u1edd c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, B\u1ea3o Khang qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, An \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Th\u1ee9c m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, t\u01b0\u1edbc Vinh v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ph\u00ea: <i>\"Ty Ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch H\u00e0 B\u1eafc gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, trong l\u00fac n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, v\u1eadt gi\u00e1 r\u1ebb nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Hu\u1ed1ng chi n\u0103m t\u1ed1t x\u1ea5u kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a \u0111\u1ecbch kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ph\u00e2n b\u1ed1 binh m\u00e3, t\u00ednh to\u00e1n tuy c\u00f3 d\u01b0, nh\u01b0ng khi c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ea7n t\u0103ng qu\u00e2n ph\u00f2ng, chi d\u1ee5ng li\u1ec1n th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Tam ty h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ti\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m k\u1ebf ho\u1ea1ch ri\u00eang, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho thu mua theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt.\"<\/i>\r\n\r\n[46] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng giao vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea5u c\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 v\u1ec1 V\u0103n T\u01b0 vi\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Theo s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, s\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0y, c\u1ea7n tra c\u1ee9u vi\u1ec7c T\u01b0 M\u00e3 Quang n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e1n b\u1ea3n in \u0111\u1ea5u th\u0103ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea5u th\u0103ng.<\/i>\r\n\r\n<i><i>\"Nh\u1eadt k\u00fd\"<\/i> c\u1ee7a Quang ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1, mu\u1ed1n qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0m gi\u00e0u \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, ai n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea5u th\u0103ng d\u00f9ng \u1ea5n l\u1eeda, ban b\u1ed1 cho c\u00e1c ch\u00e2u trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 b\u00e1n. C\u1ea5m d\u00e2n t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea5u th\u0103ng, ph\u00e1p lu\u1eadt r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay c\u00e1c quan ty ch\u1ec9 b\u00e1n b\u1ea3n in, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea5u th\u0103ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed \u0111inh di\u1ec7p, t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e9p \u0111o l\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u1ecfng. L\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n h\u1ecd H\u1ea7u[footnote]H\u1ea7u th\u1ecb nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eadu th\u1ecb', theo ch\u00fa th\u00edch nh\u1ecf trong s\u00e1ch quy\u1ec3n 220, Chi\u1ebfu Ty thi\u00ean gi\u00e1m in b\u00e1n l\u1ecbch ng\u00e0y, d\u1eabn t\u1eeb nh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ebfn Ty thi\u00ean gi\u00e1m xin b\u1ea3n l\u1ecbch \u0111\u1ec3 in b\u00e1n, d\u00e2n gian c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i in l\u1ecbch nh\u1ecf, m\u1ed7i b\u00e1n gi\u00e1 m\u1ed9t hai \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y c\u1ea5m h\u1eb3n l\u1ecbch nh\u1ecf, quan ty t\u1ef1 in b\u00e1n l\u1ecbch l\u1edbn, m\u1ed7i b\u00e1n gi\u00e1 v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 thu l\u1ee3i.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i c\u00f3 Kinh \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1 h\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Khanh t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00e1c ty r\u01b0\u1ee3u quan trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u b\u1eaft l\u00e0m li\u00ean x\u1ea5m, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m c\u1ee7i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo, v\u1ebd \u0111\u1ed3 ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i c\u00f3 ban h\u00e0ng t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00e1c tr\u1ea1m ng\u1ef1a trong thi\u00ean h\u1ea1, m\u1ed7i con ng\u1ef1a m\u1ed7i ng\u00e0y thu m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n ph\u00e2n. C\u0169ng thi h\u00e0nh. Vi\u1ec7c m\u01b0u l\u1ee3i nh\u01b0 th\u1ebf.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f2n vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh Tuy Ch\u00e2u, \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u0169y La Ng\u1ed9t, ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c tr\u0103m \u1ee9c. Vi\u1ec7c b\u00e1n l\u1ecbch ng\u00e0y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4[footnote]Th\u00e1ng 2 M\u1eadu D\u1ea7n, '2' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '1', theo s\u00e1ch quy\u1ec3n 220 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. Vi\u1ec7c li\u00ean x\u1ea5m c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Khanh, ph\u1ee5 ch\u00fa ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 7. Vi\u1ec7c ti\u1ec1n ph\u00e2n ng\u1ef1a, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i>\r\n\r\n[47] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng tr\u1ef1c X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n, b\u00e3i ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1.\r\n\r\n[48] Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 T\u0103ng B\u1ed1 t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ty l\u1ea1i v\u1ed1n kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u0103ng chuy\u1ec3n ra l\u00e0m quan, d\u1eabn \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi quen vi\u1ec7c c\u0169, m\u1ecdi vi\u1ec7c tr\u00ec tr\u1ec7. C\u00f3 n\u01a1i vi\u1ec7c \u00edt m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u; ho\u1eb7c vi\u1ec7c nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan v\u1edbi b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u1eadu h\u0129. L\u1ea1i c\u00f3 n\u01a1i vi\u1ec7c nhi\u1ec1u m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u00edt, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 \u00edt, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kh\u00f4ng tinh.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay n\u00ean t\u00ednh to\u00e1n b\u1ecf b\u1edbt, t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb Tuy\u00ean huy vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn Qu\u00e2n kh\u00ed s\u1edf, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 78 n\u01a1i. T\u1eeb nay ph\u1ea3i th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0111\u1ea7u danh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan; n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ea7u danh, th\u00ec vi\u1ec7c ra l\u00e0m quan s\u1ebd t\u0103ng th\u00eam n\u0103m th\u00e1ng ho\u1eb7c gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ra, \u01b0\u1edbc t\u00ednh ph\u1ea3i t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 30 n\u0103m ho\u1eb7c 40 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan. C\u00e1c ty Kh\u00e1ch ty, Th\u00f4ng d\u1eabn, Th\u01b0 bi\u1ec3u, Tr\u1ea1ch \u00e1n ty c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t cung vi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 21 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m T\u00e1 ch\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m kho\u1ea3ng 6 ng\u01b0\u1eddi.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay th\u00eam ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng 3.000, v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u00ean ph\u00f3 \u1edf Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ra l\u00e0m quan, h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c ph\u00e2n c\u00f4ng \u1edf ty s\u1edf c\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. T\u00ednh chung s\u1ed1 t\u0103ng gi\u1ea3m, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam h\u01a1n 15.000 quan ti\u1ec1n, gi\u1ea3m h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan v\u00e0 nh\u1eadp l\u01b0u.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c gi\u1ea3m h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan v\u00e0 nh\u1eadp l\u01b0u, \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng \u00cdch Nhu nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, Binh b\u1ed9 Lang trung, \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 H\u00e0n Ch\u1ea9n ki\u00eam C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ban vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, hai ch\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u1ec1u do Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf M\u00e3 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 ki\u00eam nhi\u1ec7m, g\u1eb7p l\u00fac Ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u1edf Tam ban vi\u1ec7n kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, bu\u00f4ng l\u1ecfng cho l\u1ea1i vi\u00ean l\u1eeba d\u1ed1i s\u1ee9 th\u1ea7n, gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00f9 t\u01b0\u1edfng, b\u1ea3o minh t\u1ea5u tr\u1ea1ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 11 vi\u1ec7c gian t\u1ec7, t\u1eebng tri\u1ec7u Ch\u1ee7 b\u1ea1 c\u1ee7a vi\u1ec7n l\u00e0 C\u1ea5p Quang \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, Quang n\u00f3i \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a O\u1ea3n, giao H\u00e0n Ch\u1ea9n \u0111i\u1ec1u tra. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 b\u00e8n t\u1eeb ch\u1ee9c ki\u00eam nhi\u1ec7m, n\u00ean \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho \u00cdch Nhu v\u00e0 Ch\u1ea9n. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m sau.)<\/i>\r\n\r\n[50] \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 san \u0111\u1ecbnh s\u1eafc l\u1ec7nh s\u1eafp ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n trong c\u00e1c l\u1ed9 t\u1eeb th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c san \u0111\u1ecbnh v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e2u nay, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3o lu\u1eadn th\u00eam v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c san \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i xin \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i l\u1edbn d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u00e1.\"<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Th\u1ebf Thanh, ch\u1ee9c M\u1eadu Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u1ec7t Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9, phong t\u01b0\u1edbc H\u1ed9i K\u00ea Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. <em>(C\u1ea3 s\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/em>\r\n\r\n[52] Ban th\u01b0\u1edfng cho gia \u0111\u00ecnh Nghi\u1ec7p Nghi Tr\u1ecdng, ch\u1ee9c V\u1ec7 Ch\u00e2u Th\u00f4ng ph\u00e1n, t\u01b0\u1edbc Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a, v\u00ec theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a H\u00e0n K\u1ef3, ch\u1ee9c Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, r\u1eb1ng \u0111\u00ea V\u01b0\u01a1ng Cung T\u1ea3o \u1edf V\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111ang nguy c\u1ea5p, Nghi Tr\u1ecdng d\u00f9 \u0111ang b\u1ec7nh v\u1eabn g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 huy vi\u1ec7c tu s\u1eeda, r\u1ed3i v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 qua \u0111\u1eddi.\r\n\r\n[53] Ban cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc 500 gi\u1ea5y \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p, 250 \u00e1o c\u00e0 sa v\u00e0 250 hi\u1ec7u s\u01b0, \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n s\u00f4ng Nh\u1ecb C\u1ed5 v\u00e0 tu s\u1eeda ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf T\u1ea3o th\u1ee9 n\u0103m. Sau \u0111\u00f3 sai N\u1ed9i th\u1ecb \u00c1p ban L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Ngu v\u00e0 Cung uy\u1ec3n s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi Tr\u00ecnh Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed. <i>(Vi\u1ec7c hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ef1 ki\u1ec7n ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 12 trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[54] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1. L\u00fac \u0111\u00f3, H\u1eefu V\u0169 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Kh\u1eafc V\u1ee5 xin l\u1eadp Th\u00fac B\u00e1c, con c\u1ee7a Kh\u1eafc \u0110oan, ch\u1ee9c c\u0169 \u0110\u0103ng Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng M\u00e2u h\u1ea7u, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, xin cho Th\u00fac B\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u ch\u1ea7u, nh\u01b0ng Th\u00fac B\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang Kh\u1eafc \u0110oan. \u0110\u1ea1i T\u00f4ng ch\u00ednh ty t\u00e2u l\u00ean, vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 n\u00f3i n\u00ean \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 ba n\u0103m. Kh\u1eafc \u0110oan, ch\u1ee9c H\u1eefu \u0110\u1ed3n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ea5t th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 2, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u0103ng Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng M\u00e2u h\u1ea7u.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, C\u00e1c m\u00f4n m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 c\u1edb kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, ba l\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 xin ch\u1ec9. Quan gi\u00e1m s\u00e1t kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5, s\u1ebd do C\u00e1c m\u00f4n t\u00e2u l\u00ean x\u1eed ph\u1ea1t.\"<\/i>\r\n\r\n[56] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u00f3 danh ng\u1ea1ch qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u1eeb k\u1ecb x\u1ea1 \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 223 t\u00ean. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp m\u1edbi do vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c do c\u00f4ng vi\u1ec7c, bu\u00f4n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u1ea7u c\u1ed1ng, b\u01b0u ch\u00ednh, ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc. Theo \u300aY\u1ebfu l\u1ee5c\u300b, nh\u01b0 Ban ph\u01b0\u1eddng \u1edf Thi\u1ec1n ch\u00e2u[footnote]B\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p 'Ban' th\u00e0nh 'Thuy\u1ec1n'.[\/footnote] l\u00e0 do c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1eadp; nh\u01b0 Trang ph\u00e1t \u1edf S\u1edf, Ch\u00e2n, T\u1ee9 ch\u00e2u[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Ch\u00e2n' th\u00e0nh '\u0110i\u00ean', 'T\u1ee9 ch\u00e2u' th\u00e0nh 'T\u1ee9 Xuy\u00ean', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 189, Binh ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0 do v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 m\u00e0 l\u1eadp; nh\u01b0 Ki\u1ec1u c\u00e1c \u1edf Long, Ki\u1ebfm, V\u0103n ch\u00e2u[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'C\u00e1c', theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote] l\u00e0 do m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u1ea7u c\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean. Nh\u1eefng t\u00ean n\u00e0y, vi\u1ec7c c\u00f2n th\u00ec t\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1eb7ng vi\u00ean tr\u1ef1c, lao th\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y, tr\u00e1ng th\u00e0nh chuy\u00ean lo vi\u1ec7c tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c, th\u00e0nh l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u00e2n ri\u00eang. C\u00f2n s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 danh ng\u1ea1ch ri\u00eang. Xin h\u1ee3p nh\u1ea5t c\u00e1c s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t danh ng\u1ea1ch, nh\u1eefng t\u00ean kh\u00e1c xin b\u00e3i b\u1ecf, vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n v\u00e0 h\u1ee3p nh\u1ea5t theo quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u1ea5m qu\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy m\u00f4 l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed9t ch\u00e2u n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0m ch\u1ec9 huy th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u1eadp bao nhi\u00eau ch\u1ec9 huy, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng qu\u00e1 500 ng\u01b0\u1eddi. H\u00e0 B\u1eafc g\u1ecdi l\u00e0 S\u00f9ng Th\u1eafng, H\u00e0 \u0110\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng M\u00e3nh, Thi\u1ec3m T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o Ninh, Kinh \u0110\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ee5ng H\u00f3a, Kinh T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 K\u00ednh V\u0169, Ho\u00e0i Nam g\u1ecdi l\u00e0 Ninh Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft g\u1ecdi l\u00e0 S\u00f9ng Ti\u1ebft, Giang Nam g\u1ecdi l\u00e0 Hi\u1ec7u D\u0169ng, Kinh H\u1ed3 g\u1ecdi l\u00e0 Tuy\u00ean Ti\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o Ti\u1ebft, Qu\u1ea3ng Nam g\u1ecdi l\u00e0 Thanh H\u00f3a, Xuy\u00ean H\u1ea1p T\u1ee9 L\u1ed9 g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u1eafc Ninh. T\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00e1c ch\u1ec9 huy m\u00e3 b\u1ed9 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 840, t\u1ed5ng s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 227.627 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n c\u00e1c ph\u1ee7 gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c ty kh\u00e1c, ho\u1eb7c do vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o \u0111\u00e2y.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u01b0 v\u1eady, nay d\u00f9ng theo. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi chi ti\u1ebft h\u01a1n, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ph\u00ea: <i>\"Qu\u1ea3n l\u00fd B\u00e1t t\u00e1c ty, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban L\u00fd S\u0129 Tuy\u00ean tu s\u1eeda \u0110\u00f4ng T\u00e2y ph\u1ee7, t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ec1u ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c, r\u1ea5t hi\u1ec3u r\u00f5 tr\u00ecnh t\u1ef1 tu s\u1eeda, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng s\u1ef1, thay th\u1ebf T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n.\"<\/i>\r\n\r\n[58] Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng t\u00e2u tr\u00ecnh: <i>\"V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u1ea5u r\u1eb1ng Du Long Kha v\u00e0 V\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 Ba c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c kh\u00e1c xin quy thu\u1eadn, xin theo ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u00e3 ban, phong Du Long Kha l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, Phi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, l\u1ea1i chia b\u1ed1n th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c \u00f4ng ta l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m d\u01b0\u1edbi t\u1ed9c, \u0111\u00e3 chia l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, t\u1eeb \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, tr\u00e1nh vi\u1ec7c t\u1eadp h\u1ee3p g\u00e2y lo\u1ea1n. L\u1ea1i xin phong V\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 Ba l\u00e0m \u0110i\u1ec7n th\u1ecb, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00f9ng M\u1ea1t Bang.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ngay l\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c quy thu\u1eadn?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ea1i sao kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c quy thu\u1eadn?\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi l\u00e0 quy thu\u1eadn th\u1ef1c s\u1ef1.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng bi\u1ebft hi\u1ec7n nay mu\u1ed1n t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"C\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec3m danh xem s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c r\u00e0ng bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1eeb t\u1eeb, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m danh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u1ee7a h\u1ecd ngay!\"<\/i>\r\n\r\nV\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu cho ti\u1ec1n[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec1u l\u00e0 'khoa ti\u1ec1n'. 'Khoa' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai ch\u1eef 'li\u1ec7u'.[\/footnote], l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng d\u1ec5.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 th\u1ebf th\u1eadt d\u1ec5. Nh\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111i\u1ec3m danh ngay, e r\u1eb1ng ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"\u1ede \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u m\u1edbi th\u1ea5y, r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u00e1c Th\u1ea1c ch\u1ec9 d\u1eabn m\u1ed9t t\u0103ng nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng m\u1ea5y ng\u00e0n d\u1eb7m, c\u00e1c t\u1ed9c m\u1ea1nh, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0o ki\u1ec7t t\u1ef1 l\u1eadp, \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p t\u1eafc, d\u1ea7n d\u1ea7n x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, th\u00ec vi\u1ec7c nh\u01b0 Gi\u00f3c \u0110\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u01b0 vi\u1ec7c Th\u00e1c Th\u1ea1c m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ec9 nh\u01b0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, M\u1ed9c Chinh v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu h\u01a1i c\u00f3 ch\u00fat t\u00e0i n\u0103ng, th\u00f4n t\u00ednh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y c\u00e0ng \u00e1p s\u00e1t n\u1ed9i \u0111\u1ecba, t\u1ee9c l\u00e0 l\u1ea1i sinh ra m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, sao c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 nh\u1ecf nh\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo? L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1i g\u00ec d\u1ec5 v\u1ee1 th\u00ec d\u1ec5 ph\u00e1, c\u00e1i g\u00ec nh\u1ecf th\u00ec d\u1ec5 tan, c\u00e1i g\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u th\u00ec d\u1ec5 m\u01b0u t\u00ednh. Nay c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng c\u00f2n nh\u1ecf y\u1ebfu, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf. N\u1ebfu \u0111\u1ee3i h\u1ecd t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec mu\u1ed1n x\u1eed l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ef1c s\u1ef1.\"<\/i>\r\n\r\nAn Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady. Nh\u01b0ng nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan ti\u1ec1n cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ec3 sinh l\u1ee3i, thu l\u00e3i l\u00e0m l\u1ed9c t\u1ee9 cho ng\u01b0\u1eddi quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c hao t\u1ed5n t\u00e0i l\u1ef1c, lao \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang. D\u00f9 trong ba n\u0103m n\u0103m ch\u01b0a th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p, c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb ta r\u00e0ng bu\u1ed9c, tr\u00e1nh vi\u1ec7c h\u1ecd \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p t\u1eafc g\u00e2y h\u1ecda bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i kh\u00f4ng h\u1ea1i. N\u1ebfu theo k\u1ebf ho\u1ea1ch ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, th\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1ecd s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh d\u00e2n c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c. Thi\u1ec1u v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng ch\u1ee9c quan \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c th\u1ee7 l\u0129nh, d\u00f9ng s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh. Ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh ph\u1ee5c t\u00f9ng d\u01b0\u1edbi, th\u1ee7 l\u0129nh quy thu\u1eadn tr\u00ean, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng theo ta. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y e r\u1eb1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i th\u00eam th\u1eddi gian m\u1edbi th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3.\"<\/i>\r\n\r\nNg\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"Chia ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi t\u1ed9c c\u1ee7a Du Long Kha l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, e r\u1eb1ng Du Long Kha kh\u00f4ng ch\u1ecbu.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Ch\u01b0a n\u00ean phong \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c v\u00e0 Qu\u00e2n ch\u1ee7, e r\u1eb1ng c\u00e1c quan Phi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ebd o\u00e1n h\u1eadn sinh s\u1ef1.\"<\/i>\r\n\r\nAn Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Chia l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u0111\u00e3 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, Thi\u1ec1u \u1eaft c\u00f3 c\u00e2n nh\u1eafc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n t\u1eeb xa? Kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1c quan Phi\u00ean sao d\u00e1m o\u00e1n h\u1eadn?\"<\/i> Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"Du Long Kha v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng sao kh\u00f4ng o\u00e1n h\u1eadn?\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1edbn nh\u1ecf, nh\u01b0 M\u1ed9c Chinh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, c\u00f3 t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng g\u00ec? C\u00e1c quan Phi\u00ean sao d\u00e1m o\u00e1n h\u1eadn?\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c quan Phi\u00ean \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u nh\u01b0 L\u1ec7nh Tu K\u1ef7 hi\u1ec7n l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 bao nhi\u00eau t\u1ed9c tr\u01b0\u1edbng? Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c cho Du Long Kha, V\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 Ba, c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn L\u1ec7nh Tu K\u1ef7 m\u00e0 d\u00e1m o\u00e1n h\u1eadn?\"<\/i> Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 H\u00e0n Gi\u00e1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu v\u1edbi qu\u00e2n Phi\u00ean, khi\u1ebfn qu\u00e2n H\u00e1n n\u1ed5i lo\u1ea1n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng gi\u1ed1ng.\"<\/i> R\u1ed3i ra l\u1ec7nh l\u00e0m theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u.\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n coi l\u00e0 cu\u1ed3ng v\u1ecdng, th\u1ea5y H\u00e0n Ch\u1ea9n n\u00f3i g\u1ea3 con g\u00e1i cho D\u1ee5 L\u1eb7c T\u00e0ng Kh\u00e1ch M\u1ed9c, \u0111\u1ed3 c\u01b0\u1edbi r\u1ea5t h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c D\u1ee5 L\u1eb7c T\u00e0ng Kh\u00e1ch M\u1ed9c. Vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 k\u1ebft giao v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Di c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1eadu \u0111\u00e3i.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"H\u1eadu \u0111\u00e3i hay kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ee5c. N\u1ebfu \u1ee9ng \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi c\u01a1, ban \u01a1n kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 qu\u00e1 h\u1eadu c\u0169ng ch\u1ec9 sinh ra ki\u00eau c\u0103ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do c\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 h\u1ee3p giao vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00e2n nh\u1eafc th\u1eddi c\u01a1 m\u00e0 \u1ee9ng \u0111\u1ed1i.\"<\/i> Khu m\u1eadt vi\u1ec7n lui ra, An Th\u1ea1ch b\u00e0n v\u1ec1 l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ea1n B\u00e1c r\u1eb1ng: <i>\"B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, c\u1ea7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, H\u00e1n Cao T\u1ed5 d\u00f9ng k\u1ebb b\u1ea1i tr\u1eadn, \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u0169, v\u1ed1n ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ee3i h\u1ecd l\u1eadp c\u00f4ng t\u00edch, sao l\u1ea1i s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 o\u00e1n h\u1eadn! N\u1ebfu \u0111\u1ec3 nh\u1eefng k\u1ebb nh\u01b0 Tu K\u1ef7, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u00e0m sao tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1!\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u00e1ng 12 n\u0103m nay, ng\u00e0y 18, Du Long Kha \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 5 n\u0103m sau m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c phong Du Long Kha l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do. C\u00f3 l\u1ebd ban \u0111\u1ea7u phong \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, sau th\u0103ng Cung ph\u1ee5ng quan. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p Cung ph\u1ee5ng quan, kh\u00f4ng ch\u00e9p \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aChu s\u1eed\u300b b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, khi Thi\u1ec1u l\u00e0m C\u01a1 nghi, li\u1ec1n vi\u1ebft: Thi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Du Long Kha, giao chi\u1ebfu, r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i qua \u0111\u00eam, t\u1ecf ra kh\u00f4ng nghi ng\u1edd. Do \u0111\u00f3 Du Long Kha c\u1ea3m ph\u1ee5c, li\u1ec1n sai th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5, sau \u0111\u00f3 d\u1eabn theo 12 v\u1ea1n d\u00e2n v\u1ec1 h\u00e0ng. X\u00e9t Thi\u1ec1u l\u00e0m C\u01a1 nghi l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t; nh\u1eadn chi\u1ebfu \u0111i chi\u00eau ph\u1ee7 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai. \u300aChu s\u1eed\u300b \u0111\u00e3 khoe c\u00f4ng c\u1ee7a Thi\u1ec1u t\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai, \u0111\u00e3 b\u00e0n r\u00f5. Nh\u01b0 v\u1eady Thi\u1ec1u nh\u1eadn chi\u1ebfu chi\u00eau ph\u1ee7 v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai, vi\u1ec7c \u1edf l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Du Long Kha c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 ba ho\u1eb7c th\u1ee9 t\u01b0. Th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, Du Long Kha d\u1eabn ch\u00fang v\u1ec1 h\u00e0ng, \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng sai. Th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, Du Long Kha tuy n\u00f3i l\u00e0 d\u1eabn ch\u00fang v\u1ec1 h\u00e0ng, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u01b0a ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean Th\u1ea7n T\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m t\u1eadp kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m m\u1edbi th\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u 12 v\u1ea1n, n\u00ean l\u1ea1i phong l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan. \u300aChu s\u1eed\u300b n\u00f3i <i>\"sau \u0111\u00f3\"<\/i> l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, ho\u1eb7c th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b, ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 12, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n T\u0103ng B\u1ed1 t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, \u0111\u01b0\u1ee3c sai gi\u00e1m h\u1ed9 vi\u1ec7c tang l\u1ec5 t\u1eb7ng Vinh V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Th\u1ee9c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi c\u1eedu t\u1ed9c, n\u00ean c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng tang l\u1ec5 \u0111\u1ec1u do quan huy\u1ec7n cung c\u1ea5p. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, s\u1ee9 th\u1ea7n l\u1ea5y qu\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt, chi ph\u00ed t\u01b0 gia c\u00f3 khi g\u1ea5p \u0111\u00f4i c\u00f4ng qu\u1ef9. N\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, t\u1eebng ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u, l\u1ea1i ghi v\u00e0o bi\u00ean s\u1eafc, quy \u0111\u1ecbnh s\u1ee9 th\u1ea7n nh\u1eadn kh\u00f4ng qu\u00e1 500, tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng qu\u00e1 300. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng c\u00f2n tu\u00e2n th\u1ee7, c\u00f3 khi l\u1ea5y g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n quy \u0111\u1ecbnh. Th\u1ea7n nh\u1eadn m\u1ec7nh ph\u1ee5 tr\u00e1ch, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i. Nh\u01b0ng xin tu\u00e2n h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1ea7n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi l\u1ea1i thu\u1ed9c v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn, s\u1ed1 l\u1ec5 v\u1eadt nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c. Xin c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc l\u1ea5y theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba ph\u1ea3i, l\u00e0m th\u00e0nh quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u1ec5 v\u1eadt tang l\u1ec5 c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 gi\u00e1m h\u1ed9 quan, giao L\u1ec5 vi\u1ec7n nhanh ch\u00f3ng xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh ra, c\u00f2n l\u1ea1i thu\u1ed9c, giao T\u0103ng B\u1ed1 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty M\u00e3 b\u1ed9 hai tr\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n v\u00e0o \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, B\u1ed9 qu\u00e2n ty, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ef1a th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o H\u1ed5 D\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ng\u1ef1a th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o V\u00e2n K\u1ef5. M\u00e3 tr\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 4, B\u1ed9 tr\u1ef1c l\u1eadp n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng nguy\u00ean ni\u00ean. M\u00e3 tr\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa, ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c quan Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, khi d\u1eabn vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, th\u00ec Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty ba ty \u1ee9ng ph\u00f3. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c ban, Ho\u00e0ng th\u00e0nh th\u1ed1ng l\u0129nh th\u00e2n s\u1ef1 quan, D\u1eabn ki\u1ebfn th\u1ed1ng l\u0129nh M\u00e3 tr\u1ef1c, B\u1ed9 tr\u1ef1c, v\u00e0 ch\u1ec9 huy ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u01b0\u01a1ng 500 v\u0103n. Khi h\u1ee3p nh\u1ea5t M\u00e3 tr\u1ef1c v\u00e0o V\u00e2n K\u1ef5, B\u1ed9 tr\u1ef1c v\u00e0o H\u1ed5 D\u1ef1c, th\u00ec binh l\u00ednh D\u1eabn ki\u1ebfn ty b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea.)<\/i>\r\n\r\n[61] Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ty t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, tri huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1t l\u00e0 L\u1ea1c Kinh n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e9p tr\u1ee3 d\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u00e2u d\u00e0i. B\u1ea3n ty l\u1ec7nh \u00f4ng \u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean do, nh\u01b0ng Kinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u00ecnh b\u00e0y, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c huy\u1ec7n, xin sai quan kh\u00e1c thay th\u1ebf.\"<\/i> Ch\u00e2u H\u1ee9a c\u0169ng t\u00e2u, e r\u1eb1ng Kinh s\u1ebd x\u00fai gi\u1ee5c d\u00e2n ch\u00fang. Do \u0111\u00f3, Ty N\u00f4ng t\u1ef1 xin theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 c\u1eed ty m\u00e0 thi h\u00e0nh.\r\n\r\nL\u00fac \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 L\u01b0u M\u00f4ng c\u0169ng v\u00ec b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 ph\u00e9p d\u1ecbch m\u00e0 t\u1eeb quan. M\u00f4ng l\u00e0m tri huy\u1ec7n H\u1ed3 D\u01b0\u01a1ng, khi m\u1edbi thi h\u00e0nh ph\u00e9p mi\u1ec5n d\u1ecbch, s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan huy\u1ec7n h\u1ecdp b\u00e0n, ch\u1ec9 c\u00f3 M\u00f4ng cho l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e0n, lui v\u1ec1 r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i, li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Th\u00e1ng 5 n\u0103m Nguy\u00ean H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, Kinh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129, M\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u1eadt ph\u1ea9m.\r\n\r\n<i>(\u300aY\u1ebfu l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Ban \u0111\u1ea7u, Kinh Nam ti\u1ebfn c\u1eed Kinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt, B\u1ed9t H\u1ea3i c\u0169ng ti\u1ebfn c\u1eed M\u00f4ng \u1ee9ng chi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt. M\u00f4ng v\u1ec1 qu\u00ea, l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc l\u00e0m ngh\u1ec1, nu\u00f4i th\u00e2n v\u00e0 gi\u1ea3ng h\u1ecdc, ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ecdc r\u1ea5t \u0111\u00f4ng.)<\/i>\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tr\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u01a1ng Anh, ch\u1ee9c V\u0169 Ninh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan, nguy\u00ean l\u00e0 Tri huy\u1ec7n Nam Xuy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, quy\u1ec1n Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. Th\u01b0\u01a1ng Anh l\u00e0 em c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh. Ban \u0111\u1ea7u, \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u00f4ng Xuy\u00ean[footnote]Ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u00f4ng Xuy\u00ean, ch\u1eef 'Xuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aUy\u1ec3n Di\u1ec5m T\u1eadp San T\u1ed3n H\u1ea1 Bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 16 \u300aTr\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebfu B\u1ea3o Th\u01b0\u01a1ng Anh Truy\u1ec7n\u300b, \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 102 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Khi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2m v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111i \u0111\u00e1nh d\u00e2n Di n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Ch\u00e2u Du, L\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00fa[footnote]L\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00fa, ch\u1eef 'Th\u1eeba' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Quang', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 17, b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 219, 220, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 331 \u300aT\u00f4n C\u1ea5u Truy\u1ec7n\u300b, \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 68 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0 L\u00fd Quang C\u00e1t \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, ch\u1ec9 c\u00f2n V\u01b0\u01a1ng C\u1ed5n ch\u01b0a h\u00e0ng, Th\u01b0\u01a1ng Anh n\u00f3i v\u1edbi S\u00e2m r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Di c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu gi\u1ea3ng r\u00f5 h\u1ecda ph\u00fac th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd nghe theo.\"<\/i> S\u00e2m b\u00e8n sai Th\u01b0\u01a1ng Anh \u0111i thuy\u1ebft ph\u1ee5c C\u1ed5n, C\u1ed5n li\u1ec1n quy thu\u1eadn, nh\u1edd \u0111\u00f3 Th\u01b0\u01a1ng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Nam Xuy\u00ean.\r\n\r\nL\u00fac \u0111\u00f3, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111ang kinh l\u00fd vi\u1ec7c d\u00e2n Di, c\u00e1c quan l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng khinh nh\u1eddn, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u01b0\u01a1ng Anh d\u00e1m tranh lu\u1eadn, kh\u00f4ng h\u1ec1 khu\u1ea5t ph\u1ee5c. \u0110\u00f4n th\u1ea5y l\u1ea1, b\u00e8n ti\u1ebfn c\u1eed Th\u01b0\u01a1ng Anh v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, do \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(H\u00e0 K\u00fd vi\u1ebft trong \u300aTh\u01b0\u01a1ng Anh Gia Truy\u1ec7n\u300b r\u1eb1ng: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, nh\u1edd Tri\u1ec7u Bi\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i. X\u00e9t: Th\u01b0\u01a1ng Anh chi\u00eau h\u00e0ng V\u01b0\u01a1ng C\u1ed5n v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 4, v\u1eady n\u0103m th\u1ee9 3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nay theo l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch c\u1ee7a Thi\u1ec7u B\u00e1 \u00d4n. \u300aCh\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n Truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: Th\u01b0\u01a1ng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed b\u1edfi \u0110\u00f4n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Bi\u1ec7n. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 Bi\u1ec7n c\u0169ng t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Th\u01b0\u01a1ng Anh, nh\u01b0ng vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 nh\u1edd \u0110\u00f4n.)<\/i>\r\n\r\n[63] Quy\u1ec1n ph\u00e1n T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u00e2u: <i>\"T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh S\u00e0i V\u1ecbnh qu\u1ea3n c\u00e2u Chu l\u0103ng, t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c[footnote]T\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119, L\u1ec5 ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng theo nghi th\u1ee9c'. Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'y' l\u00e0 sai so v\u1edbi ch\u1eef 'nghi'.[\/footnote], kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n. Nh\u00e0 Chu v\u1ed1n h\u1ecd Qu\u00e1ch, Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1ea5y ch\u00e1u c\u1ee7a ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0m con n\u1ed1i d\u00f5i h\u1ecd Qu\u00e1ch, khi c\u00f2n t\u1ea1i v\u1ecb, cha l\u00e0 Th\u1ee7 L\u1ec5 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1eadu ru\u1ed9t.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ebfn khi Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u1eadn thi\u1ec1n v\u1ecb, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 tri\u1ec1u Chu \u0111\u1ec1u sai T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Qu\u00e1ch \u0110\u1ea7m h\u00e0nh l\u1ec5. N\u1ebfu qu\u1ed1c gia mu\u1ed1n duy tr\u00ec h\u1eadu du\u1ec7 nh\u00e0 Chu, e r\u1eb1ng n\u00ean phong cho con ch\u00e1u h\u1ecd Qu\u00e1ch. N\u1ebfu h\u1ecd Qu\u00e1ch \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t t\u1ef1, ph\u1ea3i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd S\u00e0i, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 Vi T\u1eed hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c, nh\u01b0ng thi\u1ebft ngh\u0129 n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. C\u00f2n V\u1ecbnh v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, t\u00ednh t\u00ecnh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i th\u00eam gi\u00e0 y\u1ebfu, khinh nh\u1eddn ph\u00e9p t\u1eafc, coi th\u01b0\u1eddng t\u1ebf t\u1ef1, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebf th\u1eeba h\u1eadu du\u1ec7 nh\u00e0 Chu, l\u00e0m kh\u00e1ch c\u1ee7a ho\u00e0ng gia? Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem x\u00e9t k\u1ef9 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c phong l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd nh\u00e0 Chu.\"<\/i>\r\n\r\nVua xem t\u1ea5u, h\u1ecfi n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nh\u00e0 T\u1ed1ng nh\u1eadn thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb Th\u1ebf T\u00f4ng, t\u1ee9c h\u1ecd S\u00e0i.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho h\u1ecd kh\u00e1c l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5. D\u00f9 nh\u1eadn thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb h\u1ecd Qu\u00e1ch, nh\u01b0ng h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 \u0111\u1ed5i h\u1ecd t\u00f4ng t\u1ed9c?\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u01b0u th\u1ee7 ty x\u00e9t t\u1ed9i V\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 b\u00e3i ch\u1ee9c V\u1ecbnh, cho v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1ea5y con trai \u00f4ng l\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t[footnote]Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t, ch\u1eef 'N\u1ed9t' nguy\u00ean l\u00e0 'N\u1ea1p', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b S\u00f9ng Nho 7\/73, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119, L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba, t\u1eadp phong S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, ki\u00eam ch\u1ee9c Thi\u00eam th\u01b0 H\u00e0 Nam ph\u1ee7 ph\u00e1n quan c\u00f4ng s\u1ef1.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Li\u00eau ch\u1ee7 sai Cao Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt K\u1ef7, S\u00f9ng l\u1ed9c thi\u1ebfu khanh, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n H\u00ecnh Hi C\u1ed5; m\u1eb9 \u00f4ng sai An Ph\u1ee5c qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh, H\u1ea3i Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.\r\n\r\n[65] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri huy\u1ec7n T\u1ea5n L\u0103ng, ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Th\u00e0nh t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n Giang \u00c2m[footnote] Qu\u00e2n Giang \u00c2m, ch\u1eef '\u00c2m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u0103ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba h\u1ea1t do th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd. Nay ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n b\u1ed1n huy\u1ec7n g\u1ed3m T\u1ea5n L\u0103ng, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 cung \u1ee9ng vi\u1ec7c ph\u1ee5c d\u1ecbch. Qu\u00e2n so v\u1edbi ch\u00e2u, ch\u1ec9 gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c quan kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. L\u1ea5y m\u1ed9t huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ph\u1ee5c d\u1ecbch. N\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Giang \u00c2m, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[66] L\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n Long H\u01b0ng, ch\u00e2u Nh\u1eef, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u1ea5n; b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n X\u00e1 Th\u00e0nh, ch\u00e2u Qu\u1ef3nh, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh S\u01a1n; b\u00e3i b\u1ecf b\u1ea3o An Bi\u00ean, qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o b\u1ea3o Khai Vi\u1ec5n. <i>(\u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: <i>\"B\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n X\u00e1 Th\u00e0nh, ch\u00e2u Nghi, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n T\u01b0 \u00c2n.\"<\/i> Nay theo \u300aNguy\u00ean Phong C\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[67] N\u0103m \u0111\u00f3, ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean v\u00e0 phong ch\u1ee9c quan g\u1ed3m 66 ng\u01b0\u1eddi, x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh 3.699 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[68] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c ch\u1ee9c quan ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb, Tam ban Sai s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ho\u1eb7c t\u1eeb \u0110i\u1ec7n th\u1ecb th\u0103ng l\u00ean Sai s\u1ee9 \u0111\u1ee7 12 n\u0103m, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, ho\u1eb7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c m\u00ecnh, ho\u1eb7c l\u00e0m Ch\u1ec9 s\u1ee9 cho quan ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean, ho\u1eb7c t\u1eebng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec T\u1ed5ng qu\u1ea3n ty t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c. <i>(\u300aBinh Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, vi\u1ec7c n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 11 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, quy\u1ec1n \u0110\u00f4 gi\u00e1m huy\u1ec7n T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ph\u1ee7 Khai Phong gi\u1edbi \u0110\u00f4ng l\u1ed9, ki\u00eam ch\u1ee9c Gi\u00e1o duy\u1ec7t B\u1ea3o gi\u00e1p, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m \u0111i\u1ec1u tra c\u00e1c huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m n\u00e0o kh\u00f4ng th\u00f4ng th\u1ea1o v\u00f5 ngh\u1ec7 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf. <i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i <i>(ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu)<\/i>, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ban h\u00e0nh ph\u00e1p B\u1ea3o gi\u00e1p. Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng 8 n\u0103m nay, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u. Ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eadp luy\u1ec7n v\u00f5 ngh\u1ec7.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Nh\u1eefng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1 b\u1ea1t nh\u00e2n t\u00e0i, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ph\u1ea1t t\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng khuy\u00ean r\u0103n, th\u00ec Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Ki\u1ec3m ch\u00ednh, Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng quan m\u1ed7i th\u00e1ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c g\u1eedi \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n Ti\u1ebfn t\u1ea5u, truy\u1ec1n xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9. <em>(S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ph\u1ea1t t\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng khuy\u00ean r\u0103n, ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, s\u00e1ch m\u1edbi theo \u0111\u00f3.)<\/em><\/p>\n<p>[3] L\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan \u0110\u00f4ng m\u1ed7i qu\u00fd ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111ang khuy\u1ebft, c\u00f9ng t\u00ean h\u1ecd v\u00e0 c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, g\u1eedi l\u00ean Trung th\u01b0, giao Trung th\u01b0 th\u1ea9m tra, quan ch\u1ee7 ph\u00e1n x\u00e9t k\u1ef9 nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u00f4ng c\u1ea7n theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ch\u1ecdn b\u1ed5. <em>(S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p chi\u1ebfu r\u1eb1ng Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan \u0110\u00f4ng m\u1ed7i qu\u00fd \u0111\u1ec1 c\u1eed Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u1ec3 th\u1ea9m tra b\u1ed5 nhi\u1ec7m, s\u00e1ch m\u1edbi kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/em><\/p>\n<p>[4] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Giao Ch\u00e2u L\u01b0u K\u1ef7 hi\u1ec7n d\u1eabn h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Thu\u1eadn An Ch\u00e2u, c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u00e2u ch\u01b0a r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp c\u00f3 tin b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1eb7c man Ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean t\u1ee5 t\u1eadp, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng x\u00e1c th\u1ef1c, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ea5t an. E r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c x\u1ea3o quy\u1ec7t, c\u1ed1 t\u00ecnh phao tin h\u01b0 \u0111\u1ec3 g\u00e2y hoang mang, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u00e9p bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c theo m\u00ecnh, nh\u01b0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Khanh, L\u00f4 B\u00e1o ch\u1eb3ng h\u1ea1n. N\u1ebfu kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd s\u1edbm, s\u1ebd g\u00e2y b\u1ea5t l\u1ee3i. H\u00e3y l\u1ec7nh cho Ti\u00eau Ch\u00fa nhanh ch\u00f3ng c\u1eed quan \u0111i \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 th\u00e0nh m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c tu t\u1ea1o t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Ph\u00e1n gi\u00e1m, m\u1ed9t vi\u00ean \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m, hai vi\u00ean Gi\u00e1m th\u1eeba ho\u1eb7c Ch\u1ee7 b\u1ea1, v\u00e0 hai vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1. L\u1ea5y Gia Kh\u00e1nh vi\u1ec7n l\u00e0m c\u01a1 quan gi\u00e1m s\u00e1t. Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00e1n gi\u00e1m, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 L\u1ec5 ph\u00f2ng C\u00f4ng s\u1ef1 H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m. <i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i. X\u00e9t r\u1eb1ng Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00e1n T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b th\u00ec l\u00e0 ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd. Nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, nay ghi ch\u00e9p c\u1ea3 hai. Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 6, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Giang Ho\u00e0i Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1eed quan vi\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[7] T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, ph\u00e1n B\u00ed c\u00e1c T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc t\u00f4n s\u00f9ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u01b0 vi\u1ec7n, thu th\u1eadp r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00e1c s\u00e1ch v\u1edf, \u0111\u1ec3 nh\u00e0 Vua xem x\u00e9t m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a thi\u00ean h\u1ea1. Nay ba qu\u00e1n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ed1n b\u1ed9 s\u00e1ch, chia l\u00e0m kinh, s\u1eed, t\u1eed, t\u1eadp. S\u00e1ch v\u1edf ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, d\u00f9 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3n t\u1ed1t. B\u1edfi l\u00fac hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, t\u00ednh ra m\u1ed7i qu\u00e1n c\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1ed1n v\u1ea1n quy\u1ec3n. S\u1ed1 quy\u1ec3n nhi\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u1ebf. Mu\u1ed1n ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng, n\u00ean m\u1ed7i b\u1ed9 ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ea3n g\u1ed1c \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu. V\u00ec th\u1ebf, s\u00e1ch tuy nhi\u1ec1u m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u1ea5y c\u00e1c s\u00e1ch trong s\u00e1ch \u300aNgh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed\u300b c\u1ee7a \u300aTi\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0\u300b, t\u00ecm ki\u1ebfm r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c, sai c\u00e1c quan trong qu\u00e1n hi\u1ec7u \u0111\u00ednh l\u1ea1i. Sau khi hi\u1ec7u \u0111\u00ednh xong, r\u1ed3i m\u1edbi hi\u1ec7u \u0111\u00ednh c\u00e1c s\u00e1ch th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1eeb th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn hai \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u00e1ch c\u1ed5, v\u0103n ngh\u0129a s\u00e2u xa, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 sai s\u00f3t, c\u1ea7n ph\u1ea3i tham kh\u1ea3o nhi\u1ec1u b\u1ea3n \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n xin theo l\u1ec7 b\u1ea3y b\u1ed9 s\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf kinh s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9, m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u00e9p l\u1ea1i g\u1eedi \u0111\u1ebfn quan. \u0110\u1ee3i khi \u0111\u00e3 tinh x\u1ea3o, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Ng\u1ee5y, T\u1ea5n, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn T\u1ec1, T\u1ed1ng v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng th\u00ec chia l\u00e0m nhi\u1ec1u lo\u1ea1i, l\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ea3n quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, \u0111\u1eb7t \u1edf ba qu\u00e1n, mong r\u1eb1ng s\u00e1ch v\u1edf trong ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n. Th\u1ea7n v\u1ed1n ngu d\u1ed1t m\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c trong qu\u00e1n Nho, k\u00ednh c\u1ea9n v\u00ec vi\u1ec7c ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 n\u00f3i, kh\u00f4ng b\u1ed5 \u00edch g\u00ec cho \u0111\u1ea1i k\u1ebf, th\u1eadt h\u1ed5 th\u1eb9n lo s\u1ee3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ed1t cu\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n. T\u1eadp c\u1ee7a M\u1eabn C\u1ea7u c\u00f3 b\u1ea3n t\u1ea5u n\u00e0y n\u00f3i: <i>&#8220;Theo l\u1eddi c\u00e1o b\u00e1o c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t s\u1ebd chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c khi thi\u1ebft tri\u1ec1u. Nay ghi ph\u1ee5 v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0y.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu r\u1eb1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu n\u00e0y s\u00e1ch quy\u1ec3n 226 ch\u00e9p 'Chi\u1ebfu b\u00e3i vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i quan sau khi lu\u00e2n phi\u00ean xong' v\u00e0o ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 8. X\u00e9t th\u00e1ng 8 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t l\u00e0 Qu\u00fd S\u1eedu, Canh Ng\u1ecd l\u00e0 ng\u00e0y 18. Ch\u1ed7 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd sai.\" id=\"return-footnote-1814-1\" href=\"#footnote-1814-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, V\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Quy, ch\u1ee9c Tam Ban t\u00e1 ch\u1ee9c, t\u00e2u r\u1eb1ng cha m\u00ecnh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tung, ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Kh\u00e1nh L\u1ecbch t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ee7ng Th\u1ebf Ho\u00e0nh ph\u00e1i v\u00e0o T\u00e2y H\u1ea1, ly gi\u00e1n Vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, khi\u1ebfn Nguy\u00ean H\u1ea1o gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb n\u1eafm quy\u1ec1n, r\u1ed3i xin quy ph\u1ee5c, xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy t\u1eb7ng. Vua phong cho Nguy\u00ean Quy ch\u1ee9c Tam Ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, em l\u00e0 Nguy\u00ean L\u1ec5 ch\u1ee9c Tam Ban t\u00e1 ch\u1ee9c. <i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Tung, xem chi ti\u1ebft \u1edf th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'n\u0103m th\u1ee9 5' trong 'th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 155 ch\u00e9p vi\u1ec7c 'Tam Ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng Tung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu' v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5. Nay b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1814-2\" href=\"#footnote-1814-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> v\u00e0 th\u00e1ng 11 n\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, h\u00e0ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9. Qu\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 m\u1ea5t \u0111i b\u1ea3n t\u00ednh qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u0111i xa l\u00e0m vi\u1ec7c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt. Qu\u00e2n s\u0129 Giang Ho\u00e0i l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ngh\u1ec9 \u0111\u00f4ng, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ebft li\u00ean ti\u1ebfp. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0 t\u0103ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u0169ng t\u1ed1n k\u00e9m kh\u00f4ng \u00edt. Nay t\u00ednh s\u01a1 qua ba n\u0103m, d\u00f9ng qu\u00e2n ngo\u1ea1i l\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m kh\u00f4ng qu\u00e1 b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 Tr\u00e1ng d\u1ecbch ch\u1ec9 huy c\u1ee7a \u0110\u00f4ng T\u00e2y b\u00e1t t\u00e1c ty l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh nh\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu h\u01a1n. Xin chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n s\u0129 tr\u1ebb kh\u1ecfe \u1edf kinh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong, c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n b\u1ea3n th\u00e0nh, lao th\u00e0nh nguy\u1ec7n \u0111\u1ed5i sang, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 v\u00e0o Tr\u00e1ng d\u1ecbch ch\u1ec9 huy khuy\u1ebft ng\u1ea1ch. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh th\u00e0nh b\u1ed5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eb9, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111i\u1ec1n v\u00e0o c\u00e1c T\u1ea1p d\u1ecbch ch\u1ec9 huy.&#8221;<\/i> Vua nghe theo, l\u1ea1i sai quy\u1ec1n ph\u00e1n t\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ed5i qu\u00e2n. <i>(\u300aBinh ch\u00ed\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, ch\u1ec9 h\u01a1i s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n v\u00e0 H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c D\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m l\u00e0m C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 \u1edf T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m. <i>(T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu tha cho to\u00e0n thi\u00ean h\u1ea1 nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f2n thi\u1ebfu, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 m\u1ed9t tri\u1ec7u s\u00e1u tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m quan ti\u1ec1n. Vua cho r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c l\u1ed9 n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, h\u00e0ng n\u0103m v\u1eabn b\u1ecb th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u00f2i n\u1ee3 kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tha h\u1ebft. D\u00e2n ch\u00fang nghe chi\u1ebfu, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng vui m\u1eebng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n c\u00f3 chi\u1ebfu tha n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00ec n\u1ea1n \u0111\u00f3i, s\u00e1ch m\u1edbi kh\u00f4ng ch\u00e9p.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n th\u1ee9 t\u01b0 ch\u00e9p: Nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u1ee7a quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u do L\u00fd khi\u1ebfm ty qu\u1ea3n l\u00fd. Nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ee7a quan ph\u1ee7 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00e1c ho\u1eb7c kinh \u0111\u00f4, tuy \u0111\u00e3 ghi v\u00e0o s\u1ed5 s\u00e1ch nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd nh\u1eadp kho, th\u00ec \u0111\u1ec1u do \u1ee8ng t\u1ea1i ty qu\u1ea3n l\u00fd. M\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ec1u sai Ng\u1ef1 s\u1eed, hai ch\u1ebf quan c\u00f9ng Tam ty x\u00e9t c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3, s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u quan. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, t\u1ebf \u1edf Minh \u0111\u01b0\u1eddng, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n c\u00f9ng Tam ty v\u00e0 L\u00fd khi\u1ebfm ty x\u00e9t \u0111\u1ecbnh c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i x\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e1ng 11 n\u0103m \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y d\u00e2n ch\u00fang n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, b\u1ecb thu n\u1ee3 kh\u00f4ng ng\u1eebng, n\u00ean ra l\u1ec7nh tha h\u1ebft. T\u1ed5ng c\u1ed9ng tha m\u1ed9t tri\u1ec7u s\u00e1u tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m th\u1ea1ch g\u1ea1o v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m quan ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c x\u00e9t \u0111\u1ecbnh tha n\u1ee3, th\u00f4ng l\u1ec7 s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u ch\u00e9p, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u00e9p ng\u00e0y th\u00e1ng, c\u00f3 l\u1ebd s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c s\u01a1 s\u00f3t.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9, L\u0103ng ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Gia ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u00ec \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, sau khi nh\u1eadn ch\u1ee9c, Vua n\u00f3i v\u1edbi Khu m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f3 c\u00f4ng lao qu\u1ea3n l\u00fd ba kho qu\u00e2n kh\u00ed v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o s\u1eeda ch\u1eefa hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n cung n\u1ecf, n\u00ean th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn trong vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, d\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban cho Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Chu Tr\u1ef1c Nh\u1ee5 \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf. Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u1ef1c Nh\u1ee5<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Nh\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nho', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 26-7, th\u1ef1c h\u00f3a 20-9, quy\u1ec3n 224 s\u00e1ch n\u00e0y, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 185 ch\u00ed th\u1ef1c h\u00f3a s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1814-3\" href=\"#footnote-1814-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> t\u1eebng b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p l\u1ec7nh mua men r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u \u1edf kinh th\u00e0nh. <i>(Vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i ph\u00e1p l\u1ec7nh mua men r\u01b0\u1ee3u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 m\u00f9ng 4 th\u00e1ng 6.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Vua ph\u00ea: <em>&#8220;V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean t\u00e2u: &#8216;Tri Ch\u00e2u Ho\u00e0n Ch\u00e2u l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ch\u1ea9n tr\u00ecnh b\u00e1o: &#8216;C\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u01b0u l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u1ec3 th\u1ea9m v\u1ea5n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, nay H\u1ea1 qu\u1ed1c \u0111\u00e3 th\u00f4ng h\u00f2a, kh\u00f4ng c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn h\u1ecd n\u1eefa, xin cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 an tr\u00ed.&#8217; X\u00e9t r\u1eb1ng H\u1ea1 qu\u1ed1c v\u1eeba m\u1edbi c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, xin l\u1ea1i d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi h\u1ecd, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd. Nay Ch\u1ea9n l\u1ea1i d\u00e1m khinh su\u1ea5t, cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 th\u00f4ng h\u00f2a, e r\u1eb1ng bi\u00ean ph\u00f2ng c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u01a1 l\u00e0, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p s\u1ebd l\u00e0m l\u1ee1 qu\u1ed1c s\u1ef1.&#8217; V\u1ec1 vi\u1ec7c Ch\u1ee7ng Ch\u1ea9n, ch\u01b0a mu\u1ed1n tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y, b\u1eaft ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi chi\u1ebfu cho ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng kia kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba, Qu\u00e1n c\u00e1c Hi\u1ec7u kh\u00e1m Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 H\u00ecnh ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, H\u1eefu Long V\u0169 qu\u00e2n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ninh Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00f4ng T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m H\u00e0n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Do\u00e3n B\u1eadt.<\/p>\n<p>[17] Sai quan Gi\u00e1m c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng t\u00e1c \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Trung' trong Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 19, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 15 ph\u1ea7n Th\u1ea7n T\u00f4ng k\u1ef7, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 103 ph\u1ea7n L\u1ec5 ch\u00ed, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 68 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1814-4\" href=\"#footnote-1814-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan ch\u00ednh Ty thi\u00ean trung l\u00e0 Chu T\u00f4ng t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Theo s\u00e1ch Th\u00e1i Nh\u1ea5t kinh t\u00ednh to\u00e1n, n\u0103m Gi\u00e1p D\u1ea7n ni\u00ean hi\u1ec7u Hi Ninh th\u1ee9 7 <i>(1074)<\/i>, s\u1ed1 D\u01b0\u01a1ng C\u1eedu, B\u00e1ch L\u1ee5c c\u1ee7a Th\u00e1i Nh\u1ea5t, \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u00e0y l\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u chu k\u1ef3 m\u1edbi. V\u00ec th\u1ebf kinh s\u00e1ch n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00e1i Tu\u1ebf c\u00f3 tai \u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng C\u1eedu, Th\u00e1i Nh\u1ea5t c\u00f3 tai h\u1ecda B\u00e1ch L\u1ee5c, \u0111\u1ec1u x\u1ea3y ra v\u00e0o cu\u1ed1i ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u m\u1ed9t chu k\u1ef3. D\u01b0\u01a1ng C\u1eedu, B\u00e1ch L\u1ee5c \u1ee9ng v\u00e0o n\u0103m Qu\u00fd S\u1eedu, Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m h\u1ed9i t\u1ee5 c\u1ee7a tai h\u1ecda, nh\u01b0ng may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u0169 Ph\u00fac Th\u00e1i Nh\u1ea5t d\u1eddi \u0111\u1ebfn Trung \u0110\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f3a gi\u1ea3i \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u th\u00e0nh \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y Ng\u0169 Ph\u00fac Th\u00e1i Nh\u1ea5t t\u1eeb n\u0103m Gi\u00e1p Th\u00e2n ni\u00ean hi\u1ec7u Ung Hi <i>(984)<\/i> \u0111\u00e3 v\u00e0o cung T\u1ed1n \u1edf \u0110\u00f4ng Nam, n\u00ean x\u00e2y \u0110\u00f4ng Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung \u1edf T\u00f4 Th\u00f4n; n\u0103m K\u1ef7 T\u1ef5 ni\u00ean hi\u1ec7u Thi\u00ean Th\u00e1nh <i>(1029)<\/i> v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed Kh\u00f4n \u1edf T\u00e2y Nam, n\u00ean x\u00e2y T\u00e2y Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung \u1edf B\u00e1t Gi\u00e1c tr\u1ea5n. Th\u1ea7n mong x\u00e9t theo c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u0169, x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n, \u0111\u00f3n Ng\u0169 Ph\u00fac Th\u00e1i Nh\u1ea5t v\u1ec1 kinh s\u01b0.&#8221;<\/i> Vua xem x\u00e9t t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n sai kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 x\u00e2y cung \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng T\u1eadp Hi Qu\u00e1n. <i>(C\u1ea3 s\u1eed m\u1edbi v\u00e0 s\u1eed c\u0169 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1 c\u1eed quan Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, trong n\u0103m<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'trung' trong 'tu\u1ebf trung' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00e2n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ki\u1ec3m c\u1eed 28\/9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1814-5\" href=\"#footnote-1814-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng ti\u1ebfn c\u1eed ba ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m Kinh quan ho\u1eb7c Ch\u1ee9c quan l\u00e0m Huy\u1ec7n l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[19] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng ch\u1ee9c \u0111i\u1ec1n chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e1 s\u1ed1 h\u1ed9 v\u00e0 che gi\u1ea5u sai d\u1ecbch, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1m t\u1ed9i vi ch\u1ebf.<\/p>\n<p>[20] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 h\u00ecnh ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, S\u00e1t ph\u1ecfng Ho\u00e0i Nam L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 l\u00e0 L\u00fd Th\u1eeba Chi t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nh\u1eadn s\u1eafc ch\u1ec9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u1ee5' trong 'th\u1ea7n s\u1edf th\u1ee5 s\u1eafc' \u1edf c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n ngh\u0129a, ch\u1eef 'th\u1ee5' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef 'th\u1ee5' b\u1ecb vi\u1ebft nh\u1ea7m\" id=\"return-footnote-1814-6\" href=\"#footnote-1814-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, chuy\u00ean sai th\u1ea7n xem x\u00e9t quan l\u1ea1i vi ph\u1ea1m v\u00e0 l\u01a1 l\u00e0, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c s\u00e1t ph\u1ecfng, xin cho ph\u00e9p th\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, t\u00f9y theo t\u00e0i n\u0103ng m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 h\u00e0nh vi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ea5t s\u1eafc, xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean t\u00ean tu\u1ed5i.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, L\u01b0u Thu\u1ea5n Khanh, ng\u01b0\u1eddi hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n m\u00e3 \u1edf Ch\u00e2u B\u00e2n, ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i khi ph\u00e2n b\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa xong s\u1ebd v\u1ec1 tri\u1ec1u. <i>(Ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t.)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, L\u01b0u Ph\u1ee5ng Th\u1ebf, ch\u1ee9c Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ph\u00f2ng v\u0103n t\u1ef1 \u1edf Khu m\u1eadt vi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u01b0\u1eddng' trong 'Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ph\u00f2ng v\u0103n t\u1ef1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 6-5 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 319, truy\u1ec7n L\u01b0u Ph\u1ee5ng Th\u1ebf b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1814-7\" href=\"#footnote-1814-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169, Ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n c\u1ee9 n\u0103m ng\u00e0y l\u1ec7nh cho m\u1ed9t vi\u00ean Ti\u1ebfn t\u1ea5u quan \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n sao ch\u00e9p b\u00e1o c\u00e1o, tr\u00ecnh l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n x\u00e9t \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i theo b\u1ea3n ch\u00e9p l\u1ea1i, cung c\u1ea5p b\u00e1o c\u00e1o cho c\u00e1c n\u01a1i.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n bi\u1ebft vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7nh m\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 Ti\u1ebfn t\u1ea5u quan l\u1ea1i nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb b\u1ea3n ch\u00e2u, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 ph\u00e1t t\u00e1n, quan gi\u00e1m s\u00e1t kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m, ng\u00e0y ng\u00e0y lo s\u1ee3 t\u1ed9i l\u1ed7i. C\u00f2n b\u00e1o c\u00e1o do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh ra g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf xem, ch\u1ec9 t\u1ed1n c\u00f4ng v\u00f4 \u00edch.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin t\u1eeb nay b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o n\u0103m ng\u00e0y, cho ph\u00e9p c\u00e1c \u0111\u1ea1o Ti\u1ebfn t\u1ea5u quan t\u1ea1m theo l\u1ec7 cung c\u1ea5p. Nh\u1eefng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 sai b\u1ed5, ch\u1ec9 huy v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u1ea5u b\u00e1o trong ngo\u00e0i, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p t\u00f3m t\u1eaft, ni\u00eam phong ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 ni\u00eam phong v\u00e0 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn bi\u00ean c\u01a1, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u1ee7a quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n ch\u00e9p ti\u1ebft l\u1ed9. Ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m, d\u00f9 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1eadt, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i vi ch\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 gi\u1ea3m. N\u1ebfu th\u00eam b\u1edbt h\u01b0 v\u1ecdng, s\u1ebd b\u1ecb bi\u00ean qu\u1ea3n. N\u1ebfu d\u00e1m b\u1ecba \u0111\u1eb7t, d\u1eabn \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n b\u00e1o, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam. Vi\u1ec7c n\u1eb7ng th\u00ec x\u1eed theo t\u1ed9i vi ch\u1ebf.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, m\u01b0\u1ee3n 70.000 quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho T\u1ea3 t\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n cho kho T\u1ea1p cung c\u1ee7a ph\u1ee7 Khai Phong, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n vay m\u01b0\u1ee3n sinh l\u00e3i, d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n Thuy\u1ebft th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e0ng t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i \u00e1p t\u1eb7ng l\u1ec5 v\u1eadt sinh th\u1ea7n cho cha l\u00e0 An Th\u1ea1ch. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 th\u01b0 g\u1eedi v\u1eadt, ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n n\u1ed9p th\u01b0, tr\u00ecnh l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin ch\u1ec9, nh\u1eadn tr\u00e1t t\u1eed cho ph\u00e9p nh\u1eadn, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n. V\u00ec cha con c\u00f9ng t\u00e0i s\u1ea3n, l\u1ebd ra kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eb7ng qu\u00e0, xin ch\u1ec9 t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. Th\u1ea7n e r\u1eb1ng gi\u1eefa Vua t\u00f4i, cha con, \u0111\u1ea1o l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1ea7n xin t\u1eeb nay, n\u1ebfu sai con ch\u00e1u, em ch\u00e1u \u0111i \u00e1p t\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng l\u1ec7 n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang H\u1ed3 T\u00f4ng S\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ea9m quan T\u00e2y vi\u1ec7n Ch\u1ee7 b\u1ea1, thay cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Di\u00eam H\u1ea1o v\u00e0 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1 Tr\u1ea7m Li\u00eau. Do \u0110\u1ed3ng tri vi\u1ec7n, \u0110\u1ed9 chi lang trung V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1ea1o v\u00e0 Li\u00eau kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, n\u00ean c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, t\u1eeb nay ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b. Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 6. Theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 nh\u1eadt k\u00fd\u300b, T\u1ecbch Nh\u1eef Minh n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1ea7m Li\u00eau v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u1edbi Ph\u1ee7 <i>(t\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch)<\/i> qu\u00fd tr\u1ecdng, t\u1eebng b\u00e0n k\u00edn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1ec1 \u0111\u00fang sai c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi. Gi\u1edbi Ph\u1ee7 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban cho c\u1ef1u huy\u1ec7n \u00fay N\u00e3ng S\u01a1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n L\u1eadp h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ghi ch\u00fa v\u00e0o danh s\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m. T\u1ed3n L\u1eadp, v\u00e0o n\u0103m Gia H\u1ef1u, \u0111\u1ed7 h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, v\u00ec cha ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e0y l\u00e0m l\u00ednh, t\u1eebng n\u1ed9p quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c cha, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n qu\u00e2n t\u1ecbch, sau \u0111\u00f3 huy\u1ec7n ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh nh\u01b0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. L\u00fac n\u00e0y, T\u1ed3n L\u1eadp t\u1ef1 t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri \u0110\u01a1n ch\u00e2u T\u00f4n T\u01b0 Cung \u0111\u01b0\u1ee3c cho t\u00e1i nhi\u1ec7m. T\u01b0 Cung v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu n\u00ean xin gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf qu\u00ea nh\u00e0. Vua ph\u00ea: <i>&#8220;N\u00ean theo ph\u00e1p tuy\u1ec3n g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ecdn m\u1ed9t Th\u00f4ng ph\u00e1n, t\u1eeb nay c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, vi\u1ec7c ch\u1ecdn Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[28] Khai Phong ph\u1ee7 Th\u00f4i quan Tr\u1ea7n Th\u1ea7m t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f9ng v\u1edbi N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan T\u00e0o Di T\u00f4n t\u1eadp h\u1ee3p t\u0103ng ch\u00fang \u1edf ch\u00f9a Khai B\u1ea3o, \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u0103ng Ch\u00ed M\u00e3n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7n ch\u1ee7 Ph\u00fac Th\u00e1nh vi\u1ec7n, xin b\u00e1o l\u00ean. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khai Phong c\u1ea5p \u0111i\u1ec7p sai b\u1ed5. T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ed5<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ed5, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t theo v\u0103n ngh\u0129a, ch\u1eef 'quan' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef 'khuy\u1ebft' vi\u1ebft nh\u1ea7m.\" id=\"return-footnote-1814-8\" href=\"#footnote-1814-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tuy\u00ean b\u1ed5 v\u00e0 sai quan \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 ch\u1ec9 huy T\u0103ng l\u1ee5c ty \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Chu\u1ea9n theo \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u1ea5p \u0111i\u1ec7p.&#8221;<\/i> Khai Phong ph\u1ee7 do\u00e3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ki\u00eam ch\u1ee9c C\u00f4ng \u0111\u1ee9c s\u1ee9, v\u00e0 hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu nhai c\u00f3 T\u0103ng l\u1ee5c ty, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u0103ng ch\u00fang \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a, l\u1ebd ra ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 ty t\u0103ng \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc nay v\u1eabn t\u1ea5u tr\u00ecnh xin ch\u1ec9. Vua mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eb7t, n\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 c\u00e1c ty.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111\u00e0o s\u00f4ng H\u1ed3ng Tr\u1ea1ch th\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ho\u00e0i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i. <em>(S\u1eed k\u00fd c\u1ea3 c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/em> Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 5, s\u00f4ng \u0111\u00e0o xong.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Tuy\u00ean kh\u00e1nh s\u1ee9, Chi\u00eau V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu Th\u1ea1ch To\u00e0n D\u1ee5c m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u00e1i u\u00fd, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, th\u1ee5y l\u00e0 C\u1ea7n Hi.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, xin l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi s\u00e1ch lu\u1eadn ngh\u0129a v\u00e0 b\u00e0i thi c\u1ee7a c\u00e1c gi\u1ea3ng quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t \u01b0u khuy\u1ebft, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean Trung th\u01b0. Nay \u0111\u1ecbnh x\u1ebfp Ti\u00eau Thi\u00ean Chi, V\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef D\u1ef1c v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, c\u00f2n L\u01b0\u01a1ng S\u01b0 M\u1ea1nh, Nhan Ph\u1ee5c, L\u00f4 \u0110\u1ed3ng v\u00e0o h\u1ea1ng k\u00e9m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ea3 n\u0103m ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Chi, cho h\u1ecd nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m. H\u1ecdc sinh T\u00f4 Gia trong k\u1ef3 thi \u0111\u1ed1i s\u00e1ch, b\u00e0n v\u1ec1 nh\u1eefng sai l\u1ea7m trong ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng quan x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4 D\u1ecbch \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e1o v\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh, k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, ch\u1ec9 ri\u00eang D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i d\u00f9ng L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n, Cung Nguy\u00ean l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed tr\u1ef1c gi\u1ea3ng. T\u00f4 Gia l\u00e0 con c\u1ee7a T\u00f4 T\u1ee5ng; Cung Nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi To\u1ea1i X\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng v\u1edbi L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch.<\/p>\n<p><i>(\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Vua cho r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc l\u00e2u n\u0103m nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng d\u1ea1y d\u1ed7 nhi\u1ec1u h\u1ecdc tr\u00f2, n\u00ean \u0111\u1ec1u b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aL\u00e2m Hi d\u00e3 s\u1eed\u300b ch\u00e9p: T\u00f4 Gia, con c\u1ee7a T\u00f4 T\u1ee5ng, \u0111ang h\u1ecdc \u1edf Th\u00e1i h\u1ecdc. Nhan Ph\u1ee5c t\u1eebng ra \u0111\u1ec1 thi h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng M\u00e3ng v\u00e0 nh\u00e0 H\u1eadu Chu. T\u00f4 Gia b\u00e0n lu\u1eadn k\u1ecbch li\u1ec7t r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 sai tr\u00e1i, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. T\u00f4 D\u1ecbch b\u00ed m\u1eadt ch\u00e9p l\u1ea1i b\u00e0i thi \u0111\u01b0a cho T\u0103ng B\u1ed1 xem, n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y c\u00f9ng nhau x\u01b0\u1edbng h\u1ecda, ph\u1ec9 b\u00e1ng ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.&#8221;<\/i> T\u0103ng B\u1ed1 n\u1ed5i gi\u1eadn, tr\u00e1ch Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u00d4ng l\u00e0m Gi\u00e1n quan, Ph\u00e1n gi\u00e1m, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc quan v\u00e0 sinh vi\u00ean ph\u1ec9 b\u00e1ng ch\u00ednh s\u1ef1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e0n h\u1eb7c?&#8221;<\/i> R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e1o v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e8n c\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, \u0111u\u1ed5i h\u1ebft c\u00e1c h\u1ecdc quan, d\u00f9ng L\u00fd \u0110\u1ecbnh, Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt l\u00e0m \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m, ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn h\u1ecdc quan, ai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p ch\u00ednh \u01b0a th\u00edch th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n, L\u00ea T\u00f4ng M\u1ea1nh, Di\u1ec7p \u0110\u00e0o, T\u0103ng Tri\u1ec7u, Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng <i>(Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 em r\u1ec3 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch; \u0110\u00e0o l\u00e0 ch\u00e1u r\u1ec3; \u0110i\u1ec1n l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2; Tri\u1ec7u l\u00e0 em c\u1ee7a T\u0103ng B\u1ed1)<\/i> ban \u0111\u00eam \u1edf nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n d\u1ea1y \u00fd ngh\u0129a, s\u00e1ng h\u00f4m sau \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng l\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh. Vi\u1ec7c l\u1eadp ra ba x\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 mu\u1ed1n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong phe c\u00e1nh c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb T\u1ec3 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, tu\u1ea7n m\u1ed9t t\u01b0, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u \u0111ang gi\u00e1m s\u00e1t ch\u01b0a h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n. N\u1ebfu xin th\u0103ng ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang tr\u1edf xu\u1ed1ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 tu\u1ea7n t\u01b0, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan gi\u00e1m s\u00e1t s\u01a1 \u0111\u1eb3ng. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u00e2n l\u1ec7 tuy\u1ec3n nh\u00e2n h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u1ec3 xin chuy\u1ec3n tuy\u1ec3n nh\u00e2n th\u00e0nh kinh quan. Vi\u1ec7c xin th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u qu\u00e2n; xin th\u0103ng quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: V\u00f5 th\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ea5u ti\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'quan' trong 'd\u0129 h\u1eefu quan th\u00e2n thu\u1ed9c thi\u00ean nh\u1ea5t quan gi\u1ea3' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n c\u1ea3nh b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1814-9\" href=\"#footnote-1814-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n. Trung th\u01b0 t\u00e2u: T\u1eeb T\u1ec3 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, t\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c, tu\u1ea7n t\u01b0, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. Quan kinh tri\u1ec1u gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n. T\u00e2u xin \u00e2n l\u1ec7 tuy\u1ec3n nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p chuy\u1ec3n th\u00e0nh kinh quan. Th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u qu\u00e2n; th\u0103ng quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. V\u00f5 th\u1ea7n g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ea5u ti\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban; ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan th\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 2, thi\u00ean T\u1ea5u b\u1ed5 c\u00f3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ebd do \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u00e3 s\u1eeda ch\u1eefa, nay ghi ch\u00e9p th\u00eam. Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 5, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m' d\u01b0\u1edbi 'Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi' l\u00e0 th\u1eeba, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 167, ch\u00ed Ch\u1ee9c quan m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-1814-10\" href=\"#footnote-1814-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a> t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 binh c\u1ea5p, cung th\u1ee7 v\u00f5 ngh\u1ec7 tinh th\u00f4ng, khi duy\u1ec7t binh, xin theo nh\u01b0 b\u1ea3o gi\u00e1p, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u00f5 ngh\u1ec7 m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Ti\u1ec1n b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u1ed9 tuy\u1ec7t \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, xin cho Ty n\u00e0y chuy\u1ec3n sang tr\u1ee3 gi\u00fap v\u1ed1n mua th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[35] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, t\u1eeb nay sau khi thi\u1ebft tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng ng\u1ed3i, th\u00ec Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i m\u1ed9t m\u1eb7t cho tan tri\u1ec1u. <em>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0o, n\u00ean tham kh\u1ea3o.)<\/em><\/p>\n<p>[36] Ty Mua Ng\u1ef1a xin t\u1ea1m mua ng\u1ef1a c\u00e1i cao b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc hai t\u1ea5c ho\u1eb7c m\u1ed9t t\u1ea5c v\u00e0 ng\u1ef1a tr\u00ean m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tu\u1ed5i, c\u00f9ng ng\u1ef1a c\u00e1i \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu ng\u1ef1a \u0111\u1ec7, kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng quy \u0111\u1ecbnh. <em>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t trong b\u1ea3n ch\u00ed, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/em><\/p>\n<p>[37] Th\u0103ng tr\u1ea5n V\u1ea1n An thu\u1ed9c ch\u00e2u C\u00e1t l\u00ean l\u00e0m huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[38] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t T\u00e2n H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng m\u1ed7i n\u0103m th\u00eam c\u1ea5p cho Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m b\u1ed1n ngh\u00ecn quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam chi ph\u00ed cho vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m h\u1ecdc quan v\u00e0 sinh vi\u00ean.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Phu Di\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c, l\u1ea1i sai quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t \u0111\u00e0o h\u00e0o, m\u1ed7i n\u01a1i nh\u1eadn m\u1ed9t khu v\u1ef1c: Tri huy\u1ec7n Tr\u1eebng Th\u00e0nh l\u00e0 Ph\u1ea1m D\u1ee5c \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Phu Di\u00ean; Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam Thi\u1ebft ph\u00e1n quan l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Chi \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh; Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u Kinh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Tu\u00e2n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean; C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u00e0 L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung \u0111\u1ebfn l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng; Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u L\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ebfn l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m D\u1ee5c v\u00e0 L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5, Ph\u1ea1m D\u1ee5c t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n k\u00ednh v\u00e2ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Phu Di\u00ean, c\u0103n c\u1ee9 theo ranh gi\u1edbi c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 canh t\u00e1c hi\u1ec7n nay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1c d\u1ea5u m\u1ed1c v\u00e0 h\u00e0o gi\u1edbi, nh\u1eb1m tr\u00e1nh vi\u1ec7c hai b\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau. Th\u1ea7n k\u00ednh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u xa c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u0103n ng\u1eeba h\u1ecda lo\u1ea1n v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft tranh ch\u1ea5p, th\u1eadt l\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 xa r\u1ed9ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng binh l\u00ednh bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m ch\u1ecbu kh\u1ed5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng mu\u1ed1n h\u00f2a b\u00ecnh, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec m\u01b0u \u0111\u1ed3 v\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch xa r\u1ed9ng c\u1ee7a k\u1ebb m\u1ea1nh ch\u01b0a d\u1eebng l\u1ea1i; kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung kh\u00f4ng mu\u1ed1n quy ph\u1ee5c, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec vi\u1ec7c c\u1ee9u gi\u00fap v\u00e0 ph\u1ee5c h\u1ed3i ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ee9c khoan dung r\u1ed9ng l\u1edbn, ng\u01b0\u1eddi Nhung t\u1ecf l\u00f2ng cung k\u00ednh thu\u1eadn ph\u1ee5c, m\u1ed1i h\u1eadn \u0111\u00e3 gi\u1ea3i, t\u00ecnh c\u1ea3m th\u00f4ng su\u1ed1t, t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u00e3 h\u00f2a h\u1ee3p, th\u00ec \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ef1 h\u00f2a b\u00ecnh, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn v\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u xa \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1eafp l\u0169y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft hi\u1ec7n nay, c\u00f3 b\u1ed1n \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c: Th\u1ea7n t\u1eebng \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, xa th\u00ec v\u00e0i ch\u1ee5c d\u1eb7m, g\u1ea7n th\u00ec v\u00e0i d\u1eb7m, ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t l\u00e0m ranh gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi Hoa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf ri\u00eang bi\u1ec7t, vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, tr\u1ed3ng d\u00e2u, \u0111\u1ed1n c\u1ee7i, ch\u0103n nu\u00f4i kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhau, n\u00ean tranh ch\u1ea5p c\u0169ng ng\u1eebng. Nay n\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a h\u00e0o l\u0169y, th\u00ec d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi s\u1ebd d\u1eabm ch\u00e2n l\u00ean nhau, bi\u1ebfn an th\u00e0nh nguy. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i v\u1ec1 ranh gi\u1edbi c\u0169 c\u1ee7a n\u0103m l\u1ed9, t\u1eeb khi chi\u1ebfn tranh n\u1ed5 ra, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i x\u00e2m l\u1ea5n, \u0111\u1ea5t \u0111ai xen k\u1ebd nh\u01b0 r\u0103ng ch\u00f3, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t trong l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nhung. Nay n\u1ebfu ph\u00e2n chia ranh gi\u1edbi, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecf nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hoang \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, nay n\u1ebfu v\u1ea1ch ranh gi\u1edbi b\u00ean trong, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1ea1i. B\u1ecf nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3, th\u00ec d\u00e2n ta \u1eaft s\u1ebd sinh l\u00f2ng ly t\u00e1n; l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Nhung \u1eaft s\u1ebd g\u00e2y tranh ch\u1ea5p. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 hai.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Nhung \u0110\u1ecbch gian x\u1ea3o v\u00f4 s\u1ec9, tham l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ngh\u0129a. Nay nghe n\u00f3i h\u1ecd c\u00f3 l\u00fd do \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, h\u1ecd s\u1ebd \u1ea9n n\u00e1u kh\u00f4ng ra, khi c\u00f3 tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai, h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t x\u1eed, th\u00ec l\u00e0m sao gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c? N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi bi\u1ebfn c\u1ed1, n\u1ebfu mang qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tin. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 ba.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 L\u00e2n, Phong, \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 T\u1ea7n, V\u1ecb, \u0111\u1ea5t \u0111ai r\u1ed9ng h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, h\u00e0o l\u0169y s\u00e2u cao ch\u1ec9 t\u00ednh b\u1eb1ng th\u01b0\u1edbc vu\u00f4ng, \u01b0\u1edbc ch\u1eebng n\u0103m s\u00e1u tr\u0103m c\u00f4ng. Khi\u1ebfn d\u00e2n hai b\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u1ea3nh lao d\u1ecbch n\u1eb7ng n\u1ec1 li\u00ean t\u1ee5c n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c, n\u1ed7i kh\u1ed5 chi\u1ebfn tranh ch\u01b0a ngu\u00f4i, l\u1ea1i ph\u1ea3i g\u00e1nh th\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1eafp l\u0169y, ng\u1ed3i ch\u1ecbu kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n trong r\u00e0o ch\u1eafn, v\u00f4 t\u00ecnh gi\u00fap k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a gi\u1eb7c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 t\u01b0. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 t\u00ecnh th\u1ebf, c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe n\u00f3i l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng c\u1ea7n \u01b0\u1edbc th\u00fac, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ai d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i; \u0111\u1ee9c \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng tranh gi\u00e0nh, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ai d\u00e1m so \u0111o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng nghi\u00eam ng\u1eb7t, m\u1ed9t khi \u01b0\u1edbc th\u00fac b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb b\u1eaft, k\u1ebb \u0111\u00e1nh nhau ng\u00e3 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, k\u1ebb c\u00e0y ru\u1ed9ng b\u1ecb b\u1eaft \u0111i lao d\u1ecbch, th\u00ec h\u00e0o l\u0169y kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e1ng tin c\u1eady n\u1eefa. M\u00e2u thu\u1eabn n\u1ed5i l\u00ean, t\u00ecnh c\u1ea3m xa c\u00e1ch, m\u01b0u k\u1ebf tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta b\u00ean tr\u00e1i ph\u1ea3i m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, b\u00ean ph\u1ea3i ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0ng l\u1ee5a; s\u00e1ng b\u1ecf kh\u00f3i l\u1eeda, chi\u1ec1u n\u00e2ng l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t. V\u00ec v\u1eady, gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u1eadp \u01b0\u1edbc, l\u1eadp \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec1 cao ch\u1eef t\u00edn, ch\u1eef t\u00edn \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh trong l\u00f2ng l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i nghe r\u1eb1ng, quan \u0110\u1ea1i T\u01b0 \u0111\u1ed3 nh\u00e0 Chu, l\u1eadp ra ph\u00e9p \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e0o m\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u00f4 \u1ea5p, \u0111\u1ebfn t\u1eadn ch\u00edn c\u00f5i, th\u00ec quan Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ecb<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, ch\u1eef 'th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ty', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 8, s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 'th\u1ecb'.\" id=\"return-footnote-1814-11\" href=\"#footnote-1814-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a> ch\u1ec9 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. Quan H\u00e0nh nh\u00e2n \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed1ng n\u1ea1p, c\u00f2n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o. B\u1edfi v\u00ec th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di, khen ng\u1ee3i \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t k\u1ebb y\u1ebfu k\u00e9m, cho r\u1eb1ng n\u01a1i m\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u0169ng nh\u1eb9 nh\u00e0ng. Nay l\u1ea1i \u0111em ph\u00e9p \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e0o m\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi m\u00e0 thi h\u00e0nh \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc man di, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Khi\u1ebfn h\u1ecd s\u1ee3 uy tu\u00e2n m\u1ec7nh, th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n l\u00f2ng nghi ng\u1edd, m\u1ed9t khi c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng, tr\u00ean l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c th\u1ec3, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f4ng n\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a r\u1ee3 \u0110\u1ecbch kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, s\u1ef1 quy ph\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u00e1ng tin, s\u1ef1 y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a h\u1ecd ch\u01b0a n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng qu\u00e2n nhu, ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng luy\u1ec7n qu\u00e2n, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba bi\u1ebfn c\u1ed1, ti\u00eau tr\u1eeb m\u1ed1i h\u1ecda khi ch\u01b0a h\u00ecnh th\u00e0nh, gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ed9ng binh. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 r\u1ee3 \u0110\u1ecbch hi\u1ec7n nay. Th\u1ea7n v\u1edbi th\u00e2n ph\u1eadn h\u00e8n m\u1ecdn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n tr\u00ean ban cho tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c ch\u00f3 ng\u1ef1a, d\u0169ng c\u1ea3m trong l\u00fac nguy nan, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n th\u00e1nh. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn c\u1eed, n\u1ebfu trong l\u00f2ng bi\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m, m\u00e0 im l\u1eb7ng nh\u1eadn m\u1ec7nh, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng s\u1ebd chu\u1ed1c l\u1ea5y h\u1eadu h\u1ecda, \u0111\u1ec3 l\u1eeba d\u1ed1i tr\u1eddi v\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng Vua, ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ebft t\u1ed9i, v\u00ec v\u1eady th\u1ea7n d\u1ed1c l\u00f2ng n\u00f3i h\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00e1nh. K\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ea1i Trung: <em>&#8220;K\u00ednh nghe tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eafp sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u00f2ng mu\u1ed1n y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. Nh\u01b0ng k\u1ebf s\u00e1ch y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 cho d\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i e r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, th\u1ea7n xin tr\u00ecnh b\u00e0y n\u0103m \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean, k\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t ch\u1ecdn l\u1ef1a.<\/em><\/p>\n<p><i>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng canh t\u00e1c l\u00e0m ranh gi\u1edbi, kho\u1ea3ng c\u00e1ch r\u1ed9ng th\u00ec v\u00e0i ch\u1ee5c d\u1eb7m, h\u1eb9p c\u0169ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi ba \u0111\u1ebfn n\u0103m d\u1eb7m. N\u1ebfu b\u1ea5t ng\u1edd x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau, vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra. Nay b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kho\u1ea3ng c\u00e1ch g\u1ea7n nhau ch\u1ec9 trong gang t\u1ea5c, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 s\u1ebd t\u1ed1n k\u00e9m h\u01a1n. Tranh ch\u1ea5p v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u0103n th\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u1ed1n c\u1ee7i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng ng\u1eebng, m\u00e2u thu\u1eabn k\u00e9o d\u00e0i \u1eaft s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u1ec7c. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn. \u00c2n t\u00edn ch\u01b0a th\u1ea5m nhu\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e3 mu\u1ed1n ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e0nh \u00fd, v\u1ec1 sau \u1eaft s\u1ebd sinh h\u1ecda, ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb x\u00f4ng v\u00e0o<a class=\"footnote\" title=\"'x\u00f4ng v\u00e0o' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'x\u00f4ng nhi\u1ebfp', theo b\u1ea3n s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1814-12\" href=\"#footnote-1814-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 hai.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng H\u1ea1 qu\u1ed1c t\u1eeb ch\u1ed1i l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u cung thu\u1eadn, n\u00ean mu\u1ed1n nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y ph\u00e2n r\u00f5 ranh gi\u1edbi gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1. Quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ph\u1ea3i g\u1eb7p g\u1ee1 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi th\u1ee7 l\u0129nh c\u00e1c n\u01a1i, n\u1ebfu d\u00f9ng binh th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng tin, kh\u00f4ng d\u00f9ng binh th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan ngh\u1ecb s\u1ef1 \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u su\u00fdt b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u1ebfn nay ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi v\u1eabn c\u00f2n lo s\u1ee3. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 ba.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed1n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec1u c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edf r\u1ed9ng x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'th\u00e0nh tr\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e0nh t\u1eafc', theo b\u1ea3n s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1814-13\" href=\"#footnote-1814-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n h\u1eadn, ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft. N\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u1ec7nh m\u1ed7i n\u01a1i gi\u1eef l\u1ea5y l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00fang sai t\u1ef1 s\u1ebd r\u00f5. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd g\u00ec, l\u1ed7i th\u1ef1c s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 ta. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 t\u01b0.<\/i><\/p>\n<p><i>Bi\u00ean gi\u1edbi H\u1ea1 qu\u1ed1c ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb L\u00e2n Ph\u1ee7, ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, u\u1ed1n l\u01b0\u1ee3n g\u1ea7n hai ng\u00e0n d\u1eb7m. N\u1ebfu mu\u1ed1n t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i, ph\u1ea3i \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u00e3nh, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c bao nhi\u00eau, huy \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, ho\u1eb7c nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu t\u1ea5t s\u1ebd tranh gi\u00e0nh, trong th\u1eddi gian ng\u1eafn kh\u00f3 l\u00f2ng ho\u00e0n th\u00e0nh. L\u1ed9 di\u1ec7n n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, tr\u0103m m\u1ed1i lo ng\u1ea1i. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee9 n\u0103m.<\/i><\/p>\n<p><i>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1eefa. \u0110\u1ea5t \u0111ai ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh, v\u00f9ng M\u00e3n \u0110\u01b0\u1eddng, Thi\u1ebft Gia B\u00ecnh l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0u m\u1ee1 nh\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1eadp qu\u1ed1c. T\u1eeb khi tu s\u1eeda th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c, m\u1ea5y n\u0103m nay h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00e1m canh t\u00e1c, r\u1ea5t kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n. <em>Th\u1ea7n<\/em> nghe n\u00f3i hi\u1ec7n nay h\u1ecd mu\u1ed1n lui v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh Tuy \u0110\u1ee9c hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y s\u00f4ng V\u00f4 \u0110\u1ecbnh l\u00e0m ranh gi\u1edbi. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd y\u00ean t\u00e2m \u0111\u1ecbnh c\u01b0, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f3 th\u1ec3 khai ph\u00e1 h\u1ebft. \u00c2m m\u01b0u gian tr\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd mu\u1ed1n, m\u1ed9t khi c\u00f3 bi\u1ebfn, v\u00f9ng Phu Di\u00ean s\u1ebd \u0111\u00e1ng lo. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu kh\u00f4ng cho l\u1eddi <em>th\u1ea7n<\/em> l\u00e0 sai, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u01b0a t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a <em>th\u1ea7n<\/em> giao cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, v\u00e0 cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, xin s\u1edbm thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[\u0110\u1ea1i Trung] L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;<em>Th\u1ea7n<\/em> t\u1eebng \u0111i qua bi\u00ean \u1ea3i, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nhung. N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1eef v\u1eefng l\u1eddi th\u1ec1, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh nghi\u00eam kh\u1eafc ch\u1ebf ng\u1ef1, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 kh\u00f4ng d\u00e1m tham c\u00f4ng tranh l\u1ee3i, th\u00ec s\u1ebd m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng c\u00f3 lo\u1ea1n bi\u00ean. Vi\u1ec7c n\u00e0y ai c\u0169ng bi\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn b\u1ecf qua kh\u00f4ng l\u00e0m. Nay l\u00e0 l\u00fac m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3ng h\u00f2a, n\u00ean ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u0103m ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang th\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9, kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng t\u1ecf r\u00f5 l\u00f2ng th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n qu\u1ed1c th\u1ec3. N\u1ebfu ch\u1eb3ng may c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o? G\u1eedi v\u0103n th\u01b0 ch\u1ea5t v\u1ea5n, h\u1ecd ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi; c\u1eed binh h\u1ecfi t\u1ed9i, th\u00ec s\u1ee9c ta kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. L\u1ea1i ph\u1ea3i gi\u1ea3ng h\u00f2a v\u1edbi h\u1ecd, th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u1ec1u \u1edf ph\u00eda h\u1ecd, tr\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f2i h\u1ecfi, ta ph\u1ea3i nh\u1eabn nh\u1ecbn. T\u1ed5n h\u1ea1i uy tr\u1eddi, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n th\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng cho r\u1eb1ng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Ph\u1ea1m D\u1ee5c v\u00e0 L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng D\u1ee5c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 sai D\u1ee5c \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u l\u1eadp phong c\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai D\u1ee5c \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u1eadp phong c\u00e2u, nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 g\u00ec tr\u00e1i v\u1edbi Chu L\u1ec5? H\u01a1n n\u1eefa, D\u1ee5c n\u00f3i r\u1eb1ng Chu L\u1ec5 ch\u1ec9 l\u1eadp phong c\u00e2u \u1edf Trung Qu\u1ed1c, c\u00f2n n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Di \u0110\u1ecbch th\u00ec kh\u00f4ng l\u1eadp. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng D\u1ee5c, Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 v\u00f9ng tr\u1ecdng y\u1ebfu, l\u1ea1i l\u1eadp phong c\u00e2u; c\u00f2n n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Di \u0110\u1ecbch th\u00ec kh\u00f4ng l\u1eadp phong c\u00e2u, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fd g\u00ec? \u0110\u1ea1i Trung n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1eadp phong c\u00e2u. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng \u0110\u1ea1i Trung, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 sai \u0110\u1ea1i Trung l\u1eadp phong c\u00e2u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng tr\u00e1ch \u0110\u1ea1i Trung ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng. D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 sai \u0111i, chi b\u1eb1ng ch\u1ec9 giao cho quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng lo vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n l\u1ec7nh ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay hai ng\u01b0\u1eddi. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300bv\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 5, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec1 c\u1eed Kh\u1ed5ng T\u00f4ng H\u00e0n v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh thay th\u1ebf D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung. T\u00f4ng H\u00e0n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Trung th\u01b0 t\u00e2u xin b\u00e3i ch\u1ee9c. Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m ch\u1ee7 Di\u00eam vi\u1ec7n, Trung th\u01b0 x\u00e9t Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng x\u1ee9ng ch\u1ee9c, b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua xem t\u00ean T\u00f4ng H\u00e0n v\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng, b\u00e8n sai L\u01b0u T\u00f4ng Ki\u1ec7t v\u00e0 Ti\u00ean Vu S\u01b0 Trung. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 5, V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean xin giao vi\u1ec7c cho S\u01b0 Trung. Ng\u00e0y m\u00f9ng 2 th\u00e1ng 5, T\u00f4ng Ki\u1ec7t c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1eadp Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u1eadp phong c\u00e2u, \u0111\u1ebfn khi b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eed Ti\u1ebft X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u. Vua kh\u00f4ng d\u00f9ng X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u, m\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung l\u1ea1i kh\u00e1c nhau. X\u01b0\u01a1ng Tri\u1ec1u v\u00e0 D\u1ee5c \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Trung th\u01b0 b\u00e0i x\u00edch, n\u00ean An Th\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng nghi ng\u1edd V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ed1 \u00fd ng\u0103n c\u1ea3n m\u00ecnh.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300bv\u00e0o ng\u00e0y 19 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 5, nay ghi ch\u00e9p l\u1ea1i. T\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a Ph\u1ea1m D\u1ee5c, L\u1eef \u0110\u1ea1i Trung v\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, nay \u0111\u1ec1u ghi k\u00e8m. T\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a D\u1ee5c v\u00e0 \u0110\u1ea1i Trung c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u1ee5 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd V\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u01af\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: &#8216;X\u00e9t th\u1ea5y Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa m\u1ed7i khi d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng, theo l\u1ec7 c\u0169 kh\u00f4ng x\u01b0ng l\u00e0 thi\u1ebfp.&#8217; X\u00e9t theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, e r\u1eb1ng ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd. Vi\u1ec7n th\u1ea7n xin x\u00e9t r\u1eb1ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, nam t\u1eed x\u01b0ng th\u1ea7n, ph\u1ee5 n\u1eef x\u01b0ng thi\u1ebfp, ngh\u0129a l\u00fd t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i. Nay c\u00e1c b\u1eadc t\u00f4ng th\u1ea5t nh\u01b0 b\u00e1, th\u00fac, c\u1eadn th\u00e2n \u0111\u1ec1u x\u01b0ng th\u1ea7n, th\u00ec c\u00f4ng ch\u00faa t\u1eeb \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, l\u1ebd ra ph\u1ea3i x\u01b0ng thi\u1ebfp, hu\u1ed1ng chi l\u1ec5 nh\u00e0 kh\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Xin t\u1eeb \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i khi d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u01b0\u1edbc phong m\u00e0 x\u01b0ng thi\u1ebfp.&#8221;<\/i> Vua theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[41] Chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, L\u01b0u h\u1eadu Tr\u1ea5n Ninh qu\u00e2n L\u01b0u Ho\u00e1n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 r\u1ed3i v\u1ec1 h\u01b0u. Ho\u00e1n c\u00f3 t\u00e0i tr\u00ed, kh\u00ed kh\u00e1i ph\u00f3ng kho\u00e1ng, g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng ki\u00eang n\u1ec3 g\u00ec, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn th\u1ee7. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u01b0u, m\u1edbi h\u1ed1i h\u1eadn. \u0110\u1ebfn khi khai th\u00e1c Hi H\u00e0, \u0111\u00e1nh An Nam, Ho\u00e1n g\u1ea7n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, v\u1eabn d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ee9c. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[42] H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang v\u1ec1 h\u01b0u Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eed T\u01b0 m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, chi\u1ebfu th\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 t\u1ed9c [t\u00ean l\u00e0] K\u1ebft Th\u1eafng \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 huy, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u1ef1u \u0111\u1ec3 b\u00e0n giao \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 sau, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ecdn quan \u0111\u1ebfn h\u1ecfi \u00fd, n\u1ebfu mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00ec l\u00e0m theo nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec lo li\u1ec7u chu \u0111\u00e1o. <i>(S\u1eed c\u0169 ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 th\u1ea3 t\u00f9 binh n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. S\u1eed m\u1edbi ch\u00e9p: Tr\u1ea3 t\u00f9 binh n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 v\u1ec1.)<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1eafng \u1edf n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t gi\u1ea3, t\u01b0\u1edbng b\u1ed9 L\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 V\u0103n U\u1ea5t \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Khai Quang, Th\u1eafng th\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan. Sau m\u1ed9t th\u1eddi gian, Th\u1eafng m\u01b0u tr\u1ed1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eafng th\u1ebf c\u00f9ng ph\u1ea3i h\u00e0ng, nh\u00e0 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y, mu\u1ed1n v\u1ec1 c\u0169ng ph\u1ea3i, n\u00ean \u0111\u1ec3 y cho v\u1ec1, c\u00f2n k\u1ebb t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.&#8221;<\/i> <i>(Ng\u00e0y 9 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, b\u1ea3n ch\u00e9p tay c\u1ee7a Chu c\u00f2n c\u00f3 chi\u1ebfu cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u00e1c l\u1ed9 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau, ho\u1eb7c ch\u00e9p m\u1ee5c l\u1ee5c \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, L\u01b0u T\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eafng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i, d\u0169ng c\u1ea3m, m\u1ea1nh m\u1ebd, e r\u1eb1ng khi tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o cho ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi quan l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean b\u1ea3o l\u00e3nh Th\u1eafng, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. Vi\u1ec7c t\u1ea5u tr\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 an \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 th\u00f4i. Nay ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, e r\u1eb1ng s\u1ebd m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c vu c\u00e1o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Th\u1eafng l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o! Th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea3 v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 l\u1ea1i t\u1eebng gi\u1ebft con g\u00e1i y\u00eau qu\u00fd c\u1ee7a h\u1eafn, l\u1ebd n\u00e0o h\u1eafn l\u1ea1i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 m\u00e0 li\u1ec1u ch\u1ebft v\u1edbi ta! C\u00e1c quan l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u00fay l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m tr\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 an \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd, \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u00f4 l\u00fd.&#8221;<\/i> V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng s\u00fay \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng suy ngh\u0129 k\u1ef9 c\u00e0ng v\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Suy ngh\u0129 nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, t\u1ed1 c\u00e1o ph\u1ea3n ngh\u1ecbch m\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m ban th\u01b0\u1edfng, s\u1ee3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho vi\u1ec7c vu c\u00e1o, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u1eadt v\u00f4 ngh\u0129a.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt v\u1ec1 t\u1ed1 c\u00e1o bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Vua ban chi\u1ebfu cho T\u01b0\u1eddng thi h\u00e0nh theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i ban cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf L\u00e2n Ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean b\u1ed9 th\u1ea5y r\u00f5.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ng\u00e0y 27 th\u00e1ng [kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng] n\u0103m th\u1ee9 5<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y 27 n\u0103m th\u1ee9 5 \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e1ng, nghi ng\u1edd c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t\" id=\"return-footnote-1814-14\" href=\"#footnote-1814-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, B\u1ea3o Khang qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, An \u0110\u1ecbnh qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Th\u1ee9c m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, t\u01b0\u1edbc Vinh v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Ty Ti\u1ec7n \u0111\u1ecbch H\u00e0 B\u1eafc gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 nhi\u1ec1u, trong l\u00fac n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, v\u1eadt gi\u00e1 r\u1ebb nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. Hu\u1ed1ng chi n\u0103m t\u1ed1t x\u1ea5u kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a \u0111\u1ecbch kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ph\u00e2n b\u1ed1 binh m\u00e3, t\u00ednh to\u00e1n tuy c\u00f3 d\u01b0, nh\u01b0ng khi c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ea7n t\u0103ng qu\u00e2n ph\u00f2ng, chi d\u1ee5ng li\u1ec1n th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Tam ty h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ti\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m k\u1ebf ho\u1ea1ch ri\u00eang, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho thu mua theo s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u00e0ng n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng giao vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea5u c\u00e2n c\u1ee7a Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 v\u1ec1 V\u0103n T\u01b0 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, s\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0y, c\u1ea7n tra c\u1ee9u vi\u1ec7c T\u01b0 M\u00e3 Quang n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e1n b\u1ea3n in \u0111\u1ea5u th\u0103ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea5u th\u0103ng.<\/i><\/p>\n<p><i><i>&#8220;Nh\u1eadt k\u00fd&#8221;<\/i> c\u1ee7a Quang ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1, mu\u1ed1n qu\u1ea3n l\u00fd t\u00e0i ch\u00ednh l\u00e0m gi\u00e0u \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, ai n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch t\u00e0i ch\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea5u th\u0103ng d\u00f9ng \u1ea5n l\u1eeda, ban b\u1ed1 cho c\u00e1c ch\u00e2u trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 b\u00e1n. C\u1ea5m d\u00e2n t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea5u th\u0103ng, ph\u00e1p lu\u1eadt r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: T\u1eeb nay c\u00e1c quan ty ch\u1ec9 b\u00e1n b\u1ea3n in, cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ea5u th\u0103ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed \u0111inh di\u1ec7p, t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e9p \u0111o l\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u1ecfng. L\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n h\u1ecd H\u1ea7u<a class=\"footnote\" title=\"H\u1ea7u th\u1ecb nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eadu th\u1ecb', theo ch\u00fa th\u00edch nh\u1ecf trong s\u00e1ch quy\u1ec3n 220, Chi\u1ebfu Ty thi\u00ean gi\u00e1m in b\u00e1n l\u1ecbch ng\u00e0y, d\u1eabn t\u1eeb nh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1814-15\" href=\"#footnote-1814-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u0111\u1ebfn Ty thi\u00ean gi\u00e1m xin b\u1ea3n l\u1ecbch \u0111\u1ec3 in b\u00e1n, d\u00e2n gian c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i in l\u1ecbch nh\u1ecf, m\u1ed7i b\u00e1n gi\u00e1 m\u1ed9t hai \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y c\u1ea5m h\u1eb3n l\u1ecbch nh\u1ecf, quan ty t\u1ef1 in b\u00e1n l\u1ecbch l\u1edbn, m\u1ed7i b\u00e1n gi\u00e1 v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 thu l\u1ee3i.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i c\u00f3 Kinh \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1 h\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Khanh t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00e1c ty r\u01b0\u1ee3u quan trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u b\u1eaft l\u00e0m li\u00ean x\u1ea5m, \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m c\u1ee7i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo, v\u1ebd \u0111\u1ed3 ban b\u1ed1 kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i c\u00f3 ban h\u00e0ng t\u00e2u r\u1eb1ng: C\u00e1c tr\u1ea1m ng\u1ef1a trong thi\u00ean h\u1ea1, m\u1ed7i con ng\u1ef1a m\u1ed7i ng\u00e0y thu m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n ph\u00e2n. C\u0169ng thi h\u00e0nh. Vi\u1ec7c m\u01b0u l\u1ee3i nh\u01b0 th\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh Tuy Ch\u00e2u, \u0111\u1eafp th\u00e0nh l\u0169y La Ng\u1ed9t, ph\u00e1t ti\u1ec1n thanh mi\u00eau, s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c tr\u0103m \u1ee9c. Vi\u1ec7c b\u00e1n l\u1ecbch ng\u00e0y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1ng 2 M\u1eadu D\u1ea7n, '2' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '1', theo s\u00e1ch quy\u1ec3n 220 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1814-16\" href=\"#footnote-1814-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. Vi\u1ec7c li\u00ean x\u1ea5m c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Khanh, ph\u1ee5 ch\u00fa ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 7. Vi\u1ec7c ti\u1ec1n ph\u00e2n ng\u1ef1a, c\u1ea7n tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[47] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng tr\u1ef1c X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n, b\u00e3i ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[48] Quy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1n L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 T\u0103ng B\u1ed1 t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ty l\u1ea1i v\u1ed1n kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u0103ng chuy\u1ec3n ra l\u00e0m quan, d\u1eabn \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi quen vi\u1ec7c c\u0169, m\u1ecdi vi\u1ec7c tr\u00ec tr\u1ec7. C\u00f3 n\u01a1i vi\u1ec7c \u00edt m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u; ho\u1eb7c vi\u1ec7c nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan v\u1edbi b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u1eadu h\u0129. L\u1ea1i c\u00f3 n\u01a1i vi\u1ec7c nhi\u1ec1u m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u00edt, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 \u00edt, tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kh\u00f4ng tinh.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay n\u00ean t\u00ednh to\u00e1n b\u1ecf b\u1edbt, t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb Tuy\u00ean huy vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn Qu\u00e2n kh\u00ed s\u1edf, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 78 n\u01a1i. T\u1eeb nay ph\u1ea3i th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0111\u1ea7u danh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan; n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ea7u danh, th\u00ec vi\u1ec7c ra l\u00e0m quan s\u1ebd t\u0103ng th\u00eam n\u0103m th\u00e1ng ho\u1eb7c gi\u1ea3m s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ra, \u01b0\u1edbc t\u00ednh ph\u1ea3i t\u1eeb 20 \u0111\u1ebfn 30 n\u0103m ho\u1eb7c 40 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan. C\u00e1c ty Kh\u00e1ch ty, Th\u00f4ng d\u1eabn, Th\u01b0 bi\u1ec3u, Tr\u1ea1ch \u00e1n ty c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t cung vi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y 21 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m T\u00e1 ch\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m kho\u1ea3ng 6 ng\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay th\u00eam ti\u1ec1n m\u1ed7i th\u00e1ng 3.000, v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u00ean ph\u00f3 \u1edf Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ra l\u00e0m quan, h\u1ebft nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c ph\u00e2n c\u00f4ng \u1edf ty s\u1edf c\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. T\u00ednh chung s\u1ed1 t\u0103ng gi\u1ea3m, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam h\u01a1n 15.000 quan ti\u1ec1n, gi\u1ea3m h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan v\u00e0 nh\u1eadp l\u01b0u.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c gi\u1ea3m h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan v\u00e0 nh\u1eadp l\u01b0u, \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng \u00cdch Nhu nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty, Binh b\u1ed9 Lang trung, \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 H\u00e0n Ch\u1ea9n ki\u00eam C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Tam ban vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, hai ch\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u1ec1u do Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf M\u00e3 Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 ki\u00eam nhi\u1ec7m, g\u1eb7p l\u00fac Ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 \u1edf Tam ban vi\u1ec7n kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, bu\u00f4ng l\u1ecfng cho l\u1ea1i vi\u00ean l\u1eeba d\u1ed1i s\u1ee9 th\u1ea7n, gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00f9 t\u01b0\u1edfng, b\u1ea3o minh t\u1ea5u tr\u1ea1ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 11 vi\u1ec7c gian t\u1ec7, t\u1eebng tri\u1ec7u Ch\u1ee7 b\u1ea1 c\u1ee7a vi\u1ec7n l\u00e0 C\u1ea5p Quang \u0111\u1ebfn tra h\u1ecfi, Quang n\u00f3i \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a O\u1ea3n, giao H\u00e0n Ch\u1ea9n \u0111i\u1ec1u tra. Tr\u1ecdng Ph\u1ee7 b\u00e8n t\u1eeb ch\u1ee9c ki\u00eam nhi\u1ec7m, n\u00ean \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh cho \u00cdch Nhu v\u00e0 Ch\u1ea9n. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 xem l\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 3 n\u0103m sau.)<\/i><\/p>\n<p>[50] \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 san \u0111\u1ecbnh s\u1eafc l\u1ec7nh s\u1eafp ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n trong c\u00e1c l\u1ed9 t\u1eeb th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c san \u0111\u1ecbnh v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e2u nay, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3o lu\u1eadn th\u00eam v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c san \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i xin \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i l\u1edbn d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u00e1.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, Th\u1ebf Thanh, ch\u1ee9c M\u1eadu Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Vi\u1ec7t Ch\u00e2u Quan s\u00e1t s\u1ee9, phong t\u01b0\u1edbc H\u1ed9i K\u00ea Qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng. <em>(C\u1ea3 s\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/em><\/p>\n<p>[52] Ban th\u01b0\u1edfng cho gia \u0111\u00ecnh Nghi\u1ec7p Nghi Tr\u1ecdng, ch\u1ee9c V\u1ec7 Ch\u00e2u Th\u00f4ng ph\u00e1n, t\u01b0\u1edbc Ngu b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a, v\u00ec theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a H\u00e0n K\u1ef3, ch\u1ee9c Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7, r\u1eb1ng \u0111\u00ea V\u01b0\u01a1ng Cung T\u1ea3o \u1edf V\u1ec7 Ch\u00e2u \u0111ang nguy c\u1ea5p, Nghi Tr\u1ecdng d\u00f9 \u0111ang b\u1ec7nh v\u1eabn g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 huy vi\u1ec7c tu s\u1eeda, r\u1ed3i v\u00ec b\u1ec7nh m\u00e0 qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>[53] Ban cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc 500 gi\u1ea5y \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p, 250 \u00e1o c\u00e0 sa v\u00e0 250 hi\u1ec7u s\u01b0, \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n s\u00f4ng Nh\u1ecb C\u1ed5 v\u00e0 tu s\u1eeda ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf T\u1ea3o th\u1ee9 n\u0103m. Sau \u0111\u00f3 sai N\u1ed9i th\u1ecb \u00c1p ban L\u00fd Nh\u01b0\u1ee3c Ngu v\u00e0 Cung uy\u1ec3n s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi Tr\u00ecnh Ph\u01b0\u1edfng c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed. <i>(Vi\u1ec7c hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ef1 ki\u1ec7n ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 12 trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha m\u1eb9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin l\u1eadp ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1. L\u00fac \u0111\u00f3, H\u1eefu V\u0169 v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Kh\u1eafc V\u1ee5 xin l\u1eadp Th\u00fac B\u00e1c, con c\u1ee7a Kh\u1eafc \u0110oan, ch\u1ee9c c\u0169 \u0110\u0103ng Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng M\u00e2u h\u1ea7u, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, xin cho Th\u00fac B\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u ch\u1ea7u, nh\u01b0ng Th\u00fac B\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tang Kh\u1eafc \u0110oan. \u0110\u1ea1i T\u00f4ng ch\u00ednh ty t\u00e2u l\u00ean, vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 b\u00e0n, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 n\u00f3i n\u00ean \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 ba n\u0103m. Kh\u1eafc \u0110oan, ch\u1ee9c H\u1eefu \u0110\u1ed3n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ea5t th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 2, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u0110\u0103ng Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng M\u00e2u h\u1ea7u.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, C\u00e1c m\u00f4n m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1eed hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n, x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 c\u1edb kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u, ba l\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 xin ch\u1ec9. Quan gi\u00e1m s\u00e1t kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5, s\u1ebd do C\u00e1c m\u00f4n t\u00e2u l\u00ean x\u1eed ph\u1ea1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[56] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u00f3 danh ng\u1ea1ch qu\u00e1 nhi\u1ec1u, t\u1eeb k\u1ecb x\u1ea1 \u0111\u1ebfn lao th\u00e0nh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 223 t\u00ean. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp m\u1edbi do vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi, ho\u1eb7c do c\u00f4ng vi\u1ec7c, bu\u00f4n b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u1ea7u c\u1ed1ng, b\u01b0u ch\u00ednh, ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc. Theo \u300aY\u1ebfu l\u1ee5c\u300b, nh\u01b0 Ban ph\u01b0\u1eddng \u1edf Thi\u1ec1n ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p 'Ban' th\u00e0nh 'Thuy\u1ec1n'.\" id=\"return-footnote-1814-17\" href=\"#footnote-1814-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a> l\u00e0 do c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 l\u1eadp; nh\u01b0 Trang ph\u00e1t \u1edf S\u1edf, Ch\u00e2n, T\u1ee9 ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Ch\u00e2n' th\u00e0nh '\u0110i\u00ean', 'T\u1ee9 ch\u00e2u' th\u00e0nh 'T\u1ee9 Xuy\u00ean', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 189, Binh ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1814-18\" href=\"#footnote-1814-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a> l\u00e0 do v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 m\u00e0 l\u1eadp; nh\u01b0 Ki\u1ec1u c\u00e1c \u1edf Long, Ki\u1ebfm, V\u0103n ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'C\u00e1c', theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1814-19\" href=\"#footnote-1814-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a> l\u00e0 do m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, c\u1ea7u c\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean. Nh\u1eefng t\u00ean n\u00e0y, vi\u1ec7c c\u00f2n th\u00ec t\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1eb7ng vi\u00ean tr\u1ef1c, lao th\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y, tr\u00e1ng th\u00e0nh chuy\u00ean lo vi\u1ec7c tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c, th\u00e0nh l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u00e2n ri\u00eang. C\u00f2n s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u0169ng c\u00f3 danh ng\u1ea1ch ri\u00eang. Xin h\u1ee3p nh\u1ea5t c\u00e1c s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t danh ng\u1ea1ch, nh\u1eefng t\u00ean kh\u00e1c xin b\u00e3i b\u1ecf, vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n v\u00e0 h\u1ee3p nh\u1ea5t theo quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a c\u1ea5m qu\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy m\u00f4 l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed9t ch\u00e2u n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0m ch\u1ec9 huy th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u1eadp bao nhi\u00eau ch\u1ec9 huy, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng qu\u00e1 500 ng\u01b0\u1eddi. H\u00e0 B\u1eafc g\u1ecdi l\u00e0 S\u00f9ng Th\u1eafng, H\u00e0 \u0110\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng M\u00e3nh, Thi\u1ec3m T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o Ninh, Kinh \u0110\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ee5ng H\u00f3a, Kinh T\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 K\u00ednh V\u0169, Ho\u00e0i Nam g\u1ecdi l\u00e0 Ninh Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft g\u1ecdi l\u00e0 S\u00f9ng Ti\u1ebft, Giang Nam g\u1ecdi l\u00e0 Hi\u1ec7u D\u0169ng, Kinh H\u1ed3 g\u1ecdi l\u00e0 Tuy\u00ean Ti\u1ebft, Ph\u00fac Ki\u1ebfn g\u1ecdi l\u00e0 B\u1ea3o Ti\u1ebft, Qu\u1ea3ng Nam g\u1ecdi l\u00e0 Thanh H\u00f3a, Xuy\u00ean H\u1ea1p T\u1ee9 L\u1ed9 g\u1ecdi l\u00e0 Kh\u1eafc Ninh. T\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00e1c ch\u1ec9 huy m\u00e3 b\u1ed9 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 l\u00e0 840, t\u1ed5ng s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 227.627 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n c\u00e1c ph\u1ee7 gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c ty kh\u00e1c, ho\u1eb7c do vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u01b0 v\u1eady, nay d\u00f9ng theo. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ghi chi ti\u1ebft h\u01a1n, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Qu\u1ea3n l\u00fd B\u00e1t t\u00e1c ty, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban L\u00fd S\u0129 Tuy\u00ean tu s\u1eeda \u0110\u00f4ng T\u00e2y ph\u1ee7, t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ec1u ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c, r\u1ea5t hi\u1ec3u r\u00f5 tr\u00ecnh t\u1ef1 tu s\u1eeda, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng s\u1ef1, thay th\u1ebf T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[58] Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng t\u00e2u tr\u00ecnh: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u1ea5u r\u1eb1ng Du Long Kha v\u00e0 V\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 Ba c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c kh\u00e1c xin quy thu\u1eadn, xin theo ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u00e3 ban, phong Du Long Kha l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, Phi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, l\u1ea1i chia b\u1ed1n th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c \u00f4ng ta l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m d\u01b0\u1edbi t\u1ed9c, \u0111\u00e3 chia l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, t\u1eeb \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, tr\u00e1nh vi\u1ec7c t\u1eadp h\u1ee3p g\u00e2y lo\u1ea1n. L\u1ea1i xin phong V\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 Ba l\u00e0m \u0110i\u1ec7n th\u1ecb, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00f9ng M\u1ea1t Bang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ngay l\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c quy thu\u1eadn?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ea1i sao kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c quy thu\u1eadn?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi l\u00e0 quy thu\u1eadn th\u1ef1c s\u1ef1.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng bi\u1ebft hi\u1ec7n nay mu\u1ed1n t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec3m danh xem s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c r\u00e0ng bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1eeb t\u1eeb, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m danh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u1ee7a h\u1ecd ngay!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu cho ti\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec1u l\u00e0 'khoa ti\u1ec1n'. 'Khoa' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai ch\u1eef 'li\u1ec7u'.\" id=\"return-footnote-1814-20\" href=\"#footnote-1814-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng d\u1ec5.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 th\u1ebf th\u1eadt d\u1ec5. Nh\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111i\u1ec3m danh ngay, e r\u1eb1ng ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;\u1ede \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u m\u1edbi th\u1ea5y, r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Th\u00e1c Th\u1ea1c ch\u1ec9 d\u1eabn m\u1ed9t t\u0103ng nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u1ebfn T\u1ea7n Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng m\u1ea5y ng\u00e0n d\u1eb7m, c\u00e1c t\u1ed9c m\u1ea1nh, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0o ki\u1ec7t t\u1ef1 l\u1eadp, \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p t\u1eafc, d\u1ea7n d\u1ea7n x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, th\u00ec vi\u1ec7c nh\u01b0 Gi\u00f3c \u0110\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u01b0 vi\u1ec7c Th\u00e1c Th\u1ea1c m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ec9 nh\u01b0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, M\u1ed9c Chinh v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu h\u01a1i c\u00f3 ch\u00fat t\u00e0i n\u0103ng, th\u00f4n t\u00ednh c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y c\u00e0ng \u00e1p s\u00e1t n\u1ed9i \u0111\u1ecba, t\u1ee9c l\u00e0 l\u1ea1i sinh ra m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, sao c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 nh\u1ecf nh\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo? L\u00e3o T\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1i g\u00ec d\u1ec5 v\u1ee1 th\u00ec d\u1ec5 ph\u00e1, c\u00e1i g\u00ec nh\u1ecf th\u00ec d\u1ec5 tan, c\u00e1i g\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u th\u00ec d\u1ec5 m\u01b0u t\u00ednh. Nay c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng c\u00f2n nh\u1ecf y\u1ebfu, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf. N\u1ebfu \u0111\u1ee3i h\u1ecd t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec mu\u1ed1n x\u1eed l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ef1c s\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady. Nh\u01b0ng nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan ti\u1ec1n cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ec3 sinh l\u1ee3i, thu l\u00e3i l\u00e0m l\u1ed9c t\u1ee9 cho ng\u01b0\u1eddi quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c hao t\u1ed5n t\u00e0i l\u1ef1c, lao \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang. D\u00f9 trong ba n\u0103m n\u0103m ch\u01b0a th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p, c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb ta r\u00e0ng bu\u1ed9c, tr\u00e1nh vi\u1ec7c h\u1ecd \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p t\u1eafc g\u00e2y h\u1ecda bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i kh\u00f4ng h\u1ea1i. N\u1ebfu theo k\u1ebf ho\u1ea1ch ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, th\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1ecd s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh d\u00e2n c\u1ee7a ta, kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c. Thi\u1ec1u v\u1ed1n \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng ch\u1ee9c quan \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c th\u1ee7 l\u0129nh, d\u00f9ng s\u1ef1 d\u0169ng c\u1ea3m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh. Ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh ph\u1ee5c t\u00f9ng d\u01b0\u1edbi, th\u1ee7 l\u0129nh quy thu\u1eadn tr\u00ean, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng theo ta. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y e r\u1eb1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i th\u00eam th\u1eddi gian m\u1edbi th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;Chia ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi t\u1ed9c c\u1ee7a Du Long Kha l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, e r\u1eb1ng Du Long Kha kh\u00f4ng ch\u1ecbu.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u01b0a n\u00ean phong \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c v\u00e0 Qu\u00e2n ch\u1ee7, e r\u1eb1ng c\u00e1c quan Phi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ebd o\u00e1n h\u1eadn sinh s\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Chia l\u00e0m b\u1ed1n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u0111\u00e3 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, Thi\u1ec1u \u1eaft c\u00f3 c\u00e2n nh\u1eafc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n t\u1eeb xa? Kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1c quan Phi\u00ean sao d\u00e1m o\u00e1n h\u1eadn?&#8221;<\/i> Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;Du Long Kha v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng sao kh\u00f4ng o\u00e1n h\u1eadn?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u00f3 l\u1edbn nh\u1ecf, nh\u01b0 M\u1ed9c Chinh l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, c\u00f3 t\u1eebng c\u00f3 c\u00f4ng g\u00ec? C\u00e1c quan Phi\u00ean sao d\u00e1m o\u00e1n h\u1eadn?&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c quan Phi\u00ean \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u nh\u01b0 L\u1ec7nh Tu K\u1ef7 hi\u1ec7n l\u00e0m \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 bao nhi\u00eau t\u1ed9c tr\u01b0\u1edbng? Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c cho Du Long Kha, V\u01b0\u1ee3ng K\u1ef3 Ba, c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn L\u1ec7nh Tu K\u1ef7 m\u00e0 d\u00e1m o\u00e1n h\u1eadn?&#8221;<\/i> Ng\u1ea1n B\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 H\u00e0n Gi\u00e1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i h\u1eadu v\u1edbi qu\u00e2n Phi\u00ean, khi\u1ebfn qu\u00e2n H\u00e1n n\u1ed5i lo\u1ea1n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng gi\u1ed1ng.&#8221;<\/i> R\u1ed3i ra l\u1ec7nh l\u00e0m theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;L\u01b0\u1ee3ng T\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n coi l\u00e0 cu\u1ed3ng v\u1ecdng, th\u1ea5y H\u00e0n Ch\u1ea9n n\u00f3i g\u1ea3 con g\u00e1i cho D\u1ee5 L\u1eb7c T\u00e0ng Kh\u00e1ch M\u1ed9c, \u0111\u1ed3 c\u01b0\u1edbi r\u1ea5t h\u1eadu h\u0129nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c D\u1ee5 L\u1eb7c T\u00e0ng Kh\u00e1ch M\u1ed9c. Vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 k\u1ebft giao v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Di c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1eadu \u0111\u00e3i.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1eadu \u0111\u00e3i hay kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ee5c. N\u1ebfu \u1ee9ng \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi c\u01a1, ban \u01a1n kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 qu\u00e1 h\u1eadu c\u0169ng ch\u1ec9 sinh ra ki\u00eau c\u0103ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do c\u1ea7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ph\u00f9 h\u1ee3p giao vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00e2n nh\u1eafc th\u1eddi c\u01a1 m\u00e0 \u1ee9ng \u0111\u1ed1i.&#8221;<\/i> Khu m\u1eadt vi\u1ec7n lui ra, An Th\u1ea1ch b\u00e0n v\u1ec1 l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ea1n B\u00e1c r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, c\u1ea7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, H\u00e1n Cao T\u1ed5 d\u00f9ng k\u1ebb b\u1ea1i tr\u1eadn, \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u0169, v\u1ed1n ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ee3i h\u1ecd l\u1eadp c\u00f4ng t\u00edch, sao l\u1ea1i s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi c\u0169 o\u00e1n h\u1eadn! N\u1ebfu \u0111\u1ec3 nh\u1eefng k\u1ebb nh\u01b0 Tu K\u1ef7, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u00e0m sao tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e1ng 12 n\u0103m nay, ng\u00e0y 18, Du Long Kha \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 5 n\u0103m sau m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c phong Du Long Kha l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do. C\u00f3 l\u1ebd ban \u0111\u1ea7u phong \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, sau th\u0103ng Cung ph\u1ee5ng quan. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p Cung ph\u1ee5ng quan, kh\u00f4ng ch\u00e9p \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aChu s\u1eed\u300b b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, khi Thi\u1ec1u l\u00e0m C\u01a1 nghi, li\u1ec1n vi\u1ebft: Thi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Du Long Kha, giao chi\u1ebfu, r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i qua \u0111\u00eam, t\u1ecf ra kh\u00f4ng nghi ng\u1edd. Do \u0111\u00f3 Du Long Kha c\u1ea3m ph\u1ee5c, li\u1ec1n sai th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5, sau \u0111\u00f3 d\u1eabn theo 12 v\u1ea1n d\u00e2n v\u1ec1 h\u00e0ng. X\u00e9t Thi\u1ec1u l\u00e0m C\u01a1 nghi l\u00e0 v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t; nh\u1eadn chi\u1ebfu \u0111i chi\u00eau ph\u1ee7 l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai. \u300aChu s\u1eed\u300b \u0111\u00e3 khoe c\u00f4ng c\u1ee7a Thi\u1ec1u t\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai, \u0111\u00e3 b\u00e0n r\u00f5. Nh\u01b0 v\u1eady Thi\u1ec1u nh\u1eadn chi\u1ebfu chi\u00eau ph\u1ee7 v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai, vi\u1ec7c \u1edf l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Du Long Kha c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 ba ho\u1eb7c th\u1ee9 t\u01b0. Th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, Du Long Kha d\u1eabn ch\u00fang v\u1ec1 h\u00e0ng, \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng sai. Th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0, Du Long Kha tuy n\u00f3i l\u00e0 d\u1eabn ch\u00fang v\u1ec1 h\u00e0ng, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u01b0a ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean Th\u1ea7n T\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m t\u1eadp kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m m\u1edbi th\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u 12 v\u1ea1n, n\u00ean l\u1ea1i phong l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan. \u300aChu s\u1eed\u300b n\u00f3i <i>&#8220;sau \u0111\u00f3&#8221;<\/i> l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m, ho\u1eb7c th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b, ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 12, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n T\u0103ng B\u1ed1 t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, \u0111\u01b0\u1ee3c sai gi\u00e1m h\u1ed9 vi\u1ec7c tang l\u1ec5 t\u1eb7ng Vinh V\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Th\u1ee9c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi c\u1eedu t\u1ed9c, n\u00ean c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng tang l\u1ec5 \u0111\u1ec1u do quan huy\u1ec7n cung c\u1ea5p. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, s\u1ee9 th\u1ea7n l\u1ea5y qu\u00e1 nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt, chi ph\u00ed t\u01b0 gia c\u00f3 khi g\u1ea5p \u0111\u00f4i c\u00f4ng qu\u1ef9. N\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, t\u1eebng ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. N\u0103m Ho\u00e0ng H\u1ef1u, l\u1ea1i ghi v\u00e0o bi\u00ean s\u1eafc, quy \u0111\u1ecbnh s\u1ee9 th\u1ea7n nh\u1eadn kh\u00f4ng qu\u00e1 500, tri\u1ec1u th\u1ea7n kh\u00f4ng qu\u00e1 300. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng c\u00f2n tu\u00e2n th\u1ee7, c\u00f3 khi l\u1ea5y g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n quy \u0111\u1ecbnh. Th\u1ea7n nh\u1eadn m\u1ec7nh ph\u1ee5 tr\u00e1ch, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1eeb ch\u1ed1i. Nh\u01b0ng xin tu\u00e2n h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1ea7n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi l\u1ea1i thu\u1ed9c v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn, s\u1ed1 l\u1ec5 v\u1eadt nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c. Xin c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc l\u1ea5y theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ecbnh ra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba ph\u1ea3i, l\u00e0m th\u00e0nh quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u1ec5 v\u1eadt tang l\u1ec5 c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 gi\u00e1m h\u1ed9 quan, giao L\u1ec5 vi\u1ec7n nhanh ch\u00f3ng xem x\u00e9t \u0111\u1ecbnh ra, c\u00f2n l\u1ea1i thu\u1ed9c, giao T\u0103ng B\u1ed1 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty M\u00e3 b\u1ed9 hai tr\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n v\u00e0o \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, B\u1ed9 qu\u00e2n ty, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ef1a th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o H\u1ed5 D\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ng\u1ef1a th\u00ec b\u1ed5 v\u00e0o V\u00e2n K\u1ef5. M\u00e3 tr\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 4, B\u1ed9 tr\u1ef1c l\u1eadp n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng nguy\u00ean ni\u00ean. M\u00e3 tr\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa, ch\u1ec9 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c quan Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, khi d\u1eabn vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf h\u1eadu \u0111i\u1ec7n, th\u00ec Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty ba ty \u1ee9ng ph\u00f3. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n th\u1ed1ng l\u0129nh c\u00e1c ban, Ho\u00e0ng th\u00e0nh th\u1ed1ng l\u0129nh th\u00e2n s\u1ef1 quan, D\u1eabn ki\u1ebfn th\u1ed1ng l\u0129nh M\u00e3 tr\u1ef1c, B\u1ed9 tr\u1ef1c, v\u00e0 ch\u1ec9 huy ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh l\u01b0\u01a1ng 500 v\u0103n. Khi h\u1ee3p nh\u1ea5t M\u00e3 tr\u1ef1c v\u00e0o V\u00e2n K\u1ef5, B\u1ed9 tr\u1ef1c v\u00e0o H\u1ed5 D\u1ef1c, th\u00ec binh l\u00ednh D\u1eabn ki\u1ebfn ty b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ty t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, tri huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1t l\u00e0 L\u1ea1c Kinh n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e9p tr\u1ee3 d\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u00e2u d\u00e0i. B\u1ea3n ty l\u1ec7nh \u00f4ng \u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean do, nh\u01b0ng Kinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u00ecnh b\u00e0y, l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c huy\u1ec7n, xin sai quan kh\u00e1c thay th\u1ebf.&#8221;<\/i> Ch\u00e2u H\u1ee9a c\u0169ng t\u00e2u, e r\u1eb1ng Kinh s\u1ebd x\u00fai gi\u1ee5c d\u00e2n ch\u00fang. Do \u0111\u00f3, Ty N\u00f4ng t\u1ef1 xin theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Kinh T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 c\u1eed ty m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 L\u01b0u M\u00f4ng c\u0169ng v\u00ec b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 ph\u00e9p d\u1ecbch m\u00e0 t\u1eeb quan. M\u00f4ng l\u00e0m tri huy\u1ec7n H\u1ed3 D\u01b0\u01a1ng, khi m\u1edbi thi h\u00e0nh ph\u00e9p mi\u1ec5n d\u1ecbch, s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan huy\u1ec7n h\u1ecdp b\u00e0n, ch\u1ec9 c\u00f3 M\u00f4ng cho l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e0n, lui v\u1ec1 r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i, li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Th\u00e1ng 5 n\u0103m Nguy\u00ean H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, Kinh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u00ed s\u0129, M\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u1eadt ph\u1ea9m.<\/p>\n<p><i>(\u300aY\u1ebfu l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: Ban \u0111\u1ea7u, Kinh Nam ti\u1ebfn c\u1eed Kinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt, B\u1ed9t H\u1ea3i c\u0169ng ti\u1ebfn c\u1eed M\u00f4ng \u1ee9ng chi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n d\u1eadt. M\u00f4ng v\u1ec1 qu\u00ea, l\u1ea5y vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc l\u00e0m ngh\u1ec1, nu\u00f4i th\u00e2n v\u00e0 gi\u1ea3ng h\u1ecdc, ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ecdc r\u1ea5t \u0111\u00f4ng.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tr\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u01a1ng Anh, ch\u1ee9c V\u0169 Ninh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan, nguy\u00ean l\u00e0 Tri huy\u1ec7n Nam Xuy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba, quy\u1ec1n Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 l\u1ec5 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. Th\u01b0\u01a1ng Anh l\u00e0 em c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh. Ban \u0111\u1ea7u, \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u00f4ng Xuy\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u00f4ng Xuy\u00ean, ch\u1eef 'Xuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aUy\u1ec3n Di\u1ec5m T\u1eadp San T\u1ed3n H\u1ea1 Bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 16 \u300aTr\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebfu B\u1ea3o Th\u01b0\u01a1ng Anh Truy\u1ec7n\u300b, \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 102 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1814-21\" href=\"#footnote-1814-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>. Khi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2m v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111i \u0111\u00e1nh d\u00e2n Di n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf Ch\u00e2u Du, L\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00fa<a class=\"footnote\" title=\"L\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00fa, ch\u1eef 'Th\u1eeba' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Quang', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 17, b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 219, 220, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 331 \u300aT\u00f4n C\u1ea5u Truy\u1ec7n\u300b, \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 68 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1814-22\" href=\"#footnote-1814-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a> v\u00e0 L\u00fd Quang C\u00e1t \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, ch\u1ec9 c\u00f2n V\u01b0\u01a1ng C\u1ed5n ch\u01b0a h\u00e0ng, Th\u01b0\u01a1ng Anh n\u00f3i v\u1edbi S\u00e2m r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Di c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu gi\u1ea3ng r\u00f5 h\u1ecda ph\u00fac th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd nghe theo.&#8221;<\/i> S\u00e2m b\u00e8n sai Th\u01b0\u01a1ng Anh \u0111i thuy\u1ebft ph\u1ee5c C\u1ed5n, C\u1ed5n li\u1ec1n quy thu\u1eadn, nh\u1edd \u0111\u00f3 Th\u01b0\u01a1ng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Nam Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111ang kinh l\u00fd vi\u1ec7c d\u00e2n Di, c\u00e1c quan l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng khinh nh\u1eddn, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u01b0\u01a1ng Anh d\u00e1m tranh lu\u1eadn, kh\u00f4ng h\u1ec1 khu\u1ea5t ph\u1ee5c. \u0110\u00f4n th\u1ea5y l\u1ea1, b\u00e8n ti\u1ebfn c\u1eed Th\u01b0\u01a1ng Anh v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, do \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(H\u00e0 K\u00fd vi\u1ebft trong \u300aTh\u01b0\u01a1ng Anh Gia Truy\u1ec7n\u300b r\u1eb1ng: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, nh\u1edd Tri\u1ec7u Bi\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i. X\u00e9t: Th\u01b0\u01a1ng Anh chi\u00eau h\u00e0ng V\u01b0\u01a1ng C\u1ed5n v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 4, v\u1eady n\u0103m th\u1ee9 3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nay theo l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch c\u1ee7a Thi\u1ec7u B\u00e1 \u00d4n. \u300aCh\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n Truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: Th\u01b0\u01a1ng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed b\u1edfi \u0110\u00f4n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Bi\u1ec7n. Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 Bi\u1ec7n c\u0169ng t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Th\u01b0\u01a1ng Anh, nh\u01b0ng vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u00e0 nh\u1edd \u0110\u00f4n.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Quy\u1ec1n ph\u00e1n T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i T\u01b0 M\u00e3 Quang t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh S\u00e0i V\u1ecbnh qu\u1ea3n c\u00e2u Chu l\u0103ng, t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119, L\u1ec5 ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng theo nghi th\u1ee9c'. Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'y' l\u00e0 sai so v\u1edbi ch\u1eef 'nghi'.\" id=\"return-footnote-1814-23\" href=\"#footnote-1814-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n. Nh\u00e0 Chu v\u1ed1n h\u1ecd Qu\u00e1ch, Th\u1ebf T\u00f4ng l\u1ea5y ch\u00e1u c\u1ee7a ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0m con n\u1ed1i d\u00f5i h\u1ecd Qu\u00e1ch, khi c\u00f2n t\u1ea1i v\u1ecb, cha l\u00e0 Th\u1ee7 L\u1ec5 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1eadu ru\u1ed9t.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn khi Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u1eadn thi\u1ec1n v\u1ecb, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 tri\u1ec1u Chu \u0111\u1ec1u sai T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Qu\u00e1ch \u0110\u1ea7m h\u00e0nh l\u1ec5. N\u1ebfu qu\u1ed1c gia mu\u1ed1n duy tr\u00ec h\u1eadu du\u1ec7 nh\u00e0 Chu, e r\u1eb1ng n\u00ean phong cho con ch\u00e1u h\u1ecd Qu\u00e1ch. N\u1ebfu h\u1ecd Qu\u00e1ch \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t t\u1ef1, ph\u1ea3i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd S\u00e0i, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 Vi T\u1eed hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c, nh\u01b0ng thi\u1ebft ngh\u0129 n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. C\u00f2n V\u1ecbnh v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, t\u00ednh t\u00ecnh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i th\u00eam gi\u00e0 y\u1ebfu, khinh nh\u1eddn ph\u00e9p t\u1eafc, coi th\u01b0\u1eddng t\u1ebf t\u1ef1, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebf th\u1eeba h\u1eadu du\u1ec7 nh\u00e0 Chu, l\u00e0m kh\u00e1ch c\u1ee7a ho\u00e0ng gia? Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem x\u00e9t k\u1ef9 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c phong l\u00e0m S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1edd nh\u00e0 Chu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem t\u1ea5u, h\u1ecfi n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u00e0 T\u1ed1ng nh\u1eadn thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb Th\u1ebf T\u00f4ng, t\u1ee9c h\u1ecd S\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m con th\u1eeba t\u1ef1 cho h\u1ecd kh\u00e1c l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5. D\u00f9 nh\u1eadn thi\u00ean h\u1ea1 t\u1eeb h\u1ecd Qu\u00e1ch, nh\u01b0ng h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 \u0111\u1ed5i h\u1ecd t\u00f4ng t\u1ed9c?&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u01b0u th\u1ee7 ty x\u00e9t t\u1ed9i V\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 b\u00e3i ch\u1ee9c V\u1ecbnh, cho v\u1ec1 h\u01b0u, l\u1ea5y con trai \u00f4ng l\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t, ch\u1eef 'N\u1ed9t' nguy\u00ean l\u00e0 'N\u1ea1p', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b S\u00f9ng Nho 7\/73, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119, L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1814-24\" href=\"#footnote-1814-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a> l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 th\u1eeba, t\u1eadp phong S\u00f9ng Ngh\u0129a c\u00f4ng, ki\u00eam ch\u1ee9c Thi\u00eam th\u01b0 H\u00e0 Nam ph\u1ee7 ph\u00e1n quan c\u00f4ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Li\u00eau ch\u1ee7 sai Cao Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt K\u1ef7, S\u00f9ng l\u1ed9c thi\u1ebfu khanh, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n H\u00ecnh Hi C\u1ed5; m\u1eb9 \u00f4ng sai An Ph\u1ee5c qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh, H\u1ea3i Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 M\u00e3 Nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n.<\/p>\n<p>[65] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri huy\u1ec7n T\u1ea5n L\u0103ng, ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Th\u00e0nh t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n Giang \u00c2m<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u00e2n Giang \u00c2m, ch\u1eef '\u00c2m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u0103ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1814-25\" href=\"#footnote-1814-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a> ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba h\u1ea1t do th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd. Nay ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng ki\u00eam qu\u1ea3n b\u1ed1n huy\u1ec7n g\u1ed3m T\u1ea5n L\u0103ng, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 cung \u1ee9ng vi\u1ec7c ph\u1ee5c d\u1ecbch. Qu\u00e2n so v\u1edbi ch\u00e2u, ch\u1ec9 gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c quan kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. L\u1ea5y m\u1ed9t huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 s\u1edf v\u00ec ph\u1ee5c d\u1ecbch. N\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c quan l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Giang \u00c2m, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[66] L\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n Long H\u01b0ng, ch\u00e2u Nh\u1eef, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u1ea5n; b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n X\u00e1 Th\u00e0nh, ch\u00e2u Qu\u1ef3nh, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh S\u01a1n; b\u00e3i b\u1ecf b\u1ea3o An Bi\u00ean, qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o b\u1ea3o Khai Vi\u1ec5n. <i>(\u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;B\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n X\u00e1 Th\u00e0nh, ch\u00e2u Nghi, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n T\u01b0 \u00c2n.&#8221;<\/i> Nay theo \u300aNguy\u00ean Phong C\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[67] N\u0103m \u0111\u00f3, ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean v\u00e0 phong ch\u1ee9c quan g\u1ed3m 66 ng\u01b0\u1eddi, x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh 3.699 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[68] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c ch\u1ee9c quan ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb, Tam ban Sai s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ho\u1eb7c t\u1eeb \u0110i\u1ec7n th\u1ecb th\u0103ng l\u00ean Sai s\u1ee9 \u0111\u1ee7 12 n\u0103m, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, ho\u1eb7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c m\u00ecnh, ho\u1eb7c l\u00e0m Ch\u1ec9 s\u1ee9 cho quan ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean, ho\u1eb7c t\u1eebng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec T\u1ed5ng qu\u1ea3n ty t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c. <i>(\u300aBinh Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, vi\u1ec7c n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1814-1\"> Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 8, chi\u1ebfu n\u00e0y s\u00e1ch quy\u1ec3n 226 ch\u00e9p 'Chi\u1ebfu b\u00e3i vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i quan sau khi lu\u00e2n phi\u00ean xong' v\u00e0o ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 8. X\u00e9t th\u00e1ng 8 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t l\u00e0 Qu\u00fd S\u1eedu, Canh Ng\u1ecd l\u00e0 ng\u00e0y 18. Ch\u1ed7 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd sai. <a href=\"#return-footnote-1814-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-2\">Ch\u1eef 'n\u0103m th\u1ee9 5' trong 'th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 155 ch\u00e9p vi\u1ec7c 'Tam Ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng Tung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu' v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5. Nay b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1814-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-3\">Ch\u1eef 'Nh\u1ee5' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nho', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 26-7, th\u1ef1c h\u00f3a 20-9, quy\u1ec3n 224 s\u00e1ch n\u00e0y, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 185 ch\u00ed th\u1ef1c h\u00f3a s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1814-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-4\">Ch\u1eef 'Trung' trong Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 19, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 15 ph\u1ea7n Th\u1ea7n T\u00f4ng k\u1ef7, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 103 ph\u1ea7n L\u1ec5 ch\u00ed, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 68 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1814-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-5\">Ch\u1eef 'trung' trong 'tu\u1ebf trung' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'Th\u00e2n', nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ki\u1ec3m c\u1eed 28\/9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1814-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-6\">Ch\u1eef 'th\u1ee5' trong 'th\u1ea7n s\u1edf th\u1ee5 s\u1eafc' \u1edf c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n ngh\u0129a, ch\u1eef 'th\u1ee5' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef 'th\u1ee5' b\u1ecb vi\u1ebft nh\u1ea7m <a href=\"#return-footnote-1814-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-7\">Ch\u1eef 't\u01b0\u1eddng' trong 'Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ph\u00f2ng v\u0103n t\u1ef1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 6-5 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 319, truy\u1ec7n L\u01b0u Ph\u1ee5ng Th\u1ebf b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1814-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-8\"> T\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n tuy\u00ean b\u1ed5, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. X\u00e9t theo v\u0103n ngh\u0129a, ch\u1eef 'quan' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u1eef 'khuy\u1ebft' vi\u1ebft nh\u1ea7m. <a href=\"#return-footnote-1814-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-9\"> Ch\u1eef 'quan' trong 'd\u0129 h\u1eefu quan th\u00e2n thu\u1ed9c thi\u00ean nh\u1ea5t quan gi\u1ea3' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n c\u1ea3nh b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1814-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-10\"> Ch\u1eef '\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m' d\u01b0\u1edbi 'Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi' l\u00e0 th\u1eeba, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 167, ch\u00ed Ch\u1ee9c quan m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-1814-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-11\"> Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ecb, ch\u1eef 'th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ty', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 8, s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 'th\u1ecb'. <a href=\"#return-footnote-1814-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-12\"> 'x\u00f4ng v\u00e0o' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'x\u00f4ng nhi\u1ebfp', theo b\u1ea3n s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1814-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-13\"> 'th\u00e0nh tr\u1ea1i' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u00e0nh t\u1eafc', theo b\u1ea3n s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1814-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-14\">Ng\u00e0y 27 n\u0103m th\u1ee9 5 \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e1ng, nghi ng\u1edd c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t <a href=\"#return-footnote-1814-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-15\">H\u1ea7u th\u1ecb nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1eadu th\u1ecb', theo ch\u00fa th\u00edch nh\u1ecf trong s\u00e1ch quy\u1ec3n 220, Chi\u1ebfu Ty thi\u00ean gi\u00e1m in b\u00e1n l\u1ecbch ng\u00e0y, d\u1eabn t\u1eeb nh\u1eadt k\u00fd T\u01b0 M\u00e3 Quang m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1814-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-16\">Th\u00e1ng 2 M\u1eadu D\u1ea7n, '2' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '1', theo s\u00e1ch quy\u1ec3n 220 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1814-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-17\">B\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00e9p 'Ban' th\u00e0nh 'Thuy\u1ec1n'. <a href=\"#return-footnote-1814-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-18\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'Ch\u00e2n' th\u00e0nh '\u0110i\u00ean', 'T\u1ee9 ch\u00e2u' th\u00e0nh 'T\u1ee9 Xuy\u00ean', theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 189, Binh ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1814-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-19\">Nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu ch\u1eef 'C\u00e1c', theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1814-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-20\">C\u00e1c b\u1ea3n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec1u l\u00e0 'khoa ti\u1ec1n'. 'Khoa' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai ch\u1eef 'li\u1ec7u'. <a href=\"#return-footnote-1814-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-21\">Ban \u0111\u1ea7u gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Th\u00f4ng Xuy\u00ean, ch\u1eef 'Xuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aUy\u1ec3n Di\u1ec5m T\u1eadp San T\u1ed3n H\u1ea1 Bi\u00ean\u300b quy\u1ec3n 16 \u300aTr\u01b0\u01a1ng Thi\u1ebfu B\u1ea3o Th\u01b0\u01a1ng Anh Truy\u1ec7n\u300b, \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b quy\u1ec3n 102 b\u1ea3n truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1814-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-22\">L\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba T\u00fa, ch\u1eef 'Th\u1eeba' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Quang', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 17, b\u1ea3n s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 219, 220, \u300aT\u1ed1ng S\u1eed\u300b quy\u1ec3n 331 \u300aT\u00f4n C\u1ea5u Truy\u1ec7n\u300b, \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 68 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1814-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-23\">T\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119, L\u1ec5 ch\u00ed ch\u00e9p l\u00e0 'T\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f4ng theo nghi th\u1ee9c'. Nghi ng\u1edd ch\u1eef 'y' l\u00e0 sai so v\u1edbi ch\u1eef 'nghi'. <a href=\"#return-footnote-1814-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-24\">Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t, ch\u1eef 'N\u1ed9t' nguy\u00ean l\u00e0 'N\u1ea1p', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b S\u00f9ng Nho 7\/73, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 119, L\u1ec5 ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1814-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1814-25\"> Qu\u00e2n Giang \u00c2m, ch\u1eef '\u00c2m' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u0103ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 10 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1814-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":19,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1814","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2711,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1814\/revisions\/2711"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1814\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1814"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1814"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}