{"id":1852,"date":"2026-01-01T13:08:18","date_gmt":"2026-01-01T06:08:18","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1852"},"modified":"2026-01-11T11:55:40","modified_gmt":"2026-01-11T04:55:40","slug":"beta-quyen-247-nam-hi-ninh-thu-6-quy-suu-1073","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-247-nam-hi-ninh-thu-6-quy-suu-1073\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 247: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 6 (QU\u00dd S\u1eecU, 1073)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 247: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 6 (QU\u00dd S\u1eecU, 1073)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, Ph\u00e1n T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 T\u0103ng B\u1ed1, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng O\u1ea3n, Quy\u1ec1n Tri th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9, \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh s\u1eafc l\u1ec7nh cho m\u1ed9t ch\u00e2u, m\u1ed9t huy\u1ec7n, m\u1ed9t ty, m\u1ed9t v\u1ee5.\r\n\r\n[2] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n gi\u00e1o x\u00e9t h\u1ea1ng nh\u1ea5t h\u1ea1ng b\u00e9t, tuy l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n l\u00e0m m\u1ee9c, nh\u01b0ng h\u1ea1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 s\u1ef1 ngh\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u1ea1t t\u00e1m ph\u1ea7n, ho\u1eb7c b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1edbi ba ph\u1ea7n, d\u00f9 x\u1ebfp h\u1ea1ng nh\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[3] \u0110\u1ec1 c\u1eed T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh bi\u00ean s\u1eafc l\u00e0 T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"S\u00e1ch bi\u00ean s\u1eafc m\u1edbi tu so\u1ea1n, tuy \u0111\u00e3 qua x\u00e9t duy\u1ec7t b\u1edfi Th\u1ea9m h\u00ecnh, H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ty, nh\u01b0ng v\u1eabn lo r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5u \u0111\u00e1o, xin g\u1eedi sang Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ea1i, th\u00eam b\u1edbt, r\u1ed3i giao cho c\u00e1c ty h\u00ecnh ph\u00e1p \u1edf kinh, quan l\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng lu\u1eadt, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, t\u00e2u l\u00ean Trung th\u01b0, g\u1eedi cho quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa th\u00ec s\u1eeda ch\u1eefa r\u1ed3i kh\u1eafc in ban h\u00e0nh.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[4] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>\"Ban th\u01b0\u1edfng g\u1ea5m v\u00f3c cho Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 Ch\u00e2u, l\u1ec7nh chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean.\"<\/i> Ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng 5, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Ty An ph\u1ee7 T\u00e2y \u0110ao. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua, n\u00ean giao ph\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1ea3n ch\u1ea5t kh\u00e1c v\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u00e0nh b\u1ea1i vi\u1ec7c Kh\u01b0\u01a1ng ho\u00e0n to\u00e0n cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u. L\u00fac \u0111\u00f3, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1eadp t\u1ee9c d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9, th\u00ec vi\u1ec7c \u0110ao, H\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng trong hai ba n\u0103m. Ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c Nguy\u00ean so\u00e1i, n\u00ean H\u00e0n Ch\u1ea9n m\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 m\u1edbi d\u1ef1ng l\u00ean v\u1ee5 \u00e1n vu c\u00e1o. Nay Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c th\u00e0nh b\u1ea1i c\u1ee7a \u0110ao, H\u00e0, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, n\u00ean m\u1ecdi vi\u1ec7c ph\u1ea3i nghe theo V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, qu\u00e2n ch\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi sinh ra hi\u1ec1m kh\u00edch, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"V\u00f5 th\u1ea7n t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e2u d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i Nguy\u00ean so\u00e1i?\"<\/i> An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1eeb c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nguy\u00ean so\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 sai l\u1ea7m, ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nguy\u00ean so\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u00e0 sai l\u1ea7m.\"<\/i> B\u1eb1ng Kinh n\u00f3i: <i>\"M\u1ea1nh \u0110\u1ee9c C\u01a1 ch\u1ec9 v\u00ec t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c l\u1ee3i \u00edch, kh\u00f4ng th\u00f4ng qua V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 li\u1ec1n \u0111i\u1ec1u \u00f4ng ta \u0111i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp, su\u00fdt n\u1eefa \u00f4ng ta t\u1ef1 s\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\nAn Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu \u0111\u1eb7t Nguy\u00ean so\u00e1i, th\u00ec trong b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ta tranh nhau t\u00e2u l\u00ean, sao l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh? Ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u1eb7t Nguy\u00ean so\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>\"Vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7 r\u1ea5t nh\u1ecf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9. Nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ee7a Ph\u00f2ng Qu\u00e1n, H\u1ea1 Lan Ti\u1ebfn Minh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn Th\u01b0 D\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t th\u1ee7, g\u1ed1c r\u1ea5t nh\u1ecf, m\u00e0 ng\u1ecdn r\u1ea5t l\u1edbn.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(An Th\u1ea1ch t\u1ef1 thu\u1eadt r\u1eb1ng: <i>\"Th\u00e1i \u0110\u0129nh \u0111ang \u1ee7ng h\u1ed9 C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp, h\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, n\u00ean d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh t\u1ec9nh Vua.\"<\/i> M\u1ea1nh \u0110\u1ee9c C\u01a1, c\u1ea7n tra c\u1ee9u xem l\u00fac V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 l\u00e0m Nguy\u00ean so\u00e1i, \u00f4ng ta gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec.)<\/i>\r\n\r\nAn Th\u1ea1ch l\u1ea1i nh\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c mu\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng hai x\u1ee9 Chi\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1eadp qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng \u00edt, kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ee9c khi\u1ebfn nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m[footnote]N\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ee9c khi\u1ebfn nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m '\u0111\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ef1', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote].\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 \u00edt.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"S\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft, l\u1ea1i vi\u1ec7c th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng kh\u00e1c nhau.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng quan \u00edt, n\u00ean chi\u1ebfm qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng \u00edt.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"C\u0169ng e kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ebf. Th\u1ea7n tai m\u1eaft ti\u1ebfp x\u00fac, c\u00f2n th\u1ea5y trong c\u1eeda Vi\u00ean Dung, h\u1ed9 phu s\u1eeda ch\u1eefa v\u00e0 chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m, nhi\u1ec1u khi\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea phu d\u1ecbch. C\u00e1c phu d\u1ecbch hao ph\u00ed, do d\u00e2n l\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng do binh l\u1ef1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u1eeb khi H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u00fa B\u1eadt ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, m\u1edbi h\u01a1i c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1eeb khi ph\u00e9p sai d\u1ecbch g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea5m ch\u1ec9. E r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 chi\u1ebfm d\u1ee5ng binh s\u0129 nhi\u1ec1u, cung \u1ee9ng d\u1ecbch v\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n l\u1ef1c. N\u1ebfu c\u00f4ng t\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3, th\u00ec h\u01a1i hao ph\u00ed qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, quan Tri ch\u00e2u Hi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u H\u00e0 \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n theo qu\u00e2n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111\u00e3 ch\u00e9m h\u1ecd. Chi\u1ebfu cho Thi\u1ec1u k\u00edn \u0111\u00e1o tra x\u00e9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh s\u0129 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft h\u1ea1i, c\u00f9ng x\u00e9t xem vi\u00ean ch\u1ee9c b\u1ed9 \u00e1p c\u00f3 n\u00ean hay kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi; l\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ea7n L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh k\u00edn \u0111\u00e1o xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean. <i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf \u0111i, b\u1ea3n m\u1edbi gi\u1ed1ng b\u1ea3n Chu, nay l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u c\u0169ng g\u1eedi th\u01b0 cho V\u01b0\u01a1ng An Th\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u00e0ng binh. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean Vua: <i>\"C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u ph\u1ee5 tr\u00e1ch n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u00f5 r\u00e0ng k\u1ef7 lu\u1eadt, v\u1ec1 sau kh\u00f3 m\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nVua cho l\u00e0 kh\u00f3 x\u1eed, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1i b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Vua v\u1eeba c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u00e0ng binh, l\u1ea1i h\u1ecfi: <i>\"L\u1eddi V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u n\u00f3i c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Kinh Nguy\u00ean kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1ea5u tr\u1ea1ng c\u1ee7a Thi\u1ec1u c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 Hi Ch\u00e2u v\u00e0 T\u1ea7n Ch\u00e2u.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u00e8n tr\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u1eadn h\u00e0ng, cho r\u1eb1ng v\u00ec gi\u1ebft h\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Kinh Nguy\u00ean m\u00e0 l\u1ea1i v\u1ed9i nh\u1eadn h\u00e0ng, n\u00ean qu\u00e2n s\u0129 m\u1edbi ph\u1eabn n\u1ed9. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u00e0ng, th\u00ec th\u00e0nh ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c ngay.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"T\u1ea5u r\u1eb1ng \u0111\u00e0o th\u00e0nh, th\u00e0nh s\u1eafp s\u1eadp.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>\"Trong th\u00e0nh c\u00f2n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ch\u1ecbu ng\u1ed3i ch\u1edd ch\u1ebft. N\u1ebfu gi\u1ebft h\u1ea1i, th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ec9 hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i. Nay nh\u1eadn h\u00e0ng l\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed1t, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 sai \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i>\r\n\r\n[7] Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng quan D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n \u1edf Nam Giang, Th\u1ea7n Ch\u00e2u c\u00f9ng v\u1edbi man t\u1ed9c \u0111\u00e1nh nhau c\u00f3 c\u00f4ng. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u0103ng hai b\u1eadc cho D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n v\u00e0 H\u1ea1 Ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1eadc, gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a, ban t\u1eb7ng l\u1ee5a c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[8] Th\u1ea9m Qu\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed xem x\u00e9t th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft L\u1ed9, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Chi\u1ebft l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0m k\u1ebf sinh nhai, thu nh\u1eadp r\u1ea5t l\u1edbn, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u1ea7n ti\u1ec1n g\u1ea5p n\u00ean b\u00e1n th\u00f3c r\u1ebb cho nh\u00e0 gi\u00e0u, \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1 thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i ph\u1ea3i mua \u0111\u1eaft t\u1eeb nh\u00e0 gi\u00e0u. Nay mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p thu mua v\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1eb7t kho mua th\u00f3c \u1edf m\u1ed9t hai ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi h\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u00f4ng d\u00e2n.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[9] Qu\u1ea3n c\u00e2u Phu Di\u00ean l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb nay g\u1eb7p khi duy\u1ec7t binh l\u1edbn, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ng\u0169 H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean, n\u00ean l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi hai ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m chu\u1ea9n, c\u1edd x\u00ed, huy hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u theo m\u00e0u s\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng: Ti\u00ean phong, S\u00e1ch ti\u00ean phong m\u1ed9t m\u00e0u, T\u1ea3 d\u1ef1c m\u1ed9t, T\u1ea3 d\u1ef1c hai m\u1ed9t m\u00e0u, H\u1eefu d\u1ef1c m\u1ed9t, H\u1eefu d\u1ef1c hai m\u1ed9t m\u00e0u, \u0110i\u1ec7n h\u1eadu, S\u00e1ch \u0111i\u1ec7n h\u1eadu m\u1ed9t m\u00e0u. Trong n\u1ed9i qu\u00e2n, ngo\u00e0i s\u00e1u l\u00e1 c\u1edd l\u1edbn v\u00e0 n\u0103m l\u00e1 c\u1edd ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, c\u00f2n l\u1ea1i c\u0169ng m\u1ed9t m\u00e0u. Th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, c\u1edd c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng l\u1ea5y h\u00ecnh r\u00f9a l\u00e0m trang tr\u00ed, \u00fd l\u00e0 ti\u00ean li\u1ec7u bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Nay trung qu\u00e2n c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y h\u00ecnh r\u00f9a l\u00e0m hi\u1ec7u. C\u1edd c\u1ee7a t\u00e1m \u0111\u1ed9i th\u00ec v\u1ebd tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, gi\u00f3, m\u00e2y, r\u1ed3ng, h\u1ed5, chim, r\u1eafn[footnote] V\u1ebd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t gi\u00f3 m\u00e2y r\u1ed3ng h\u1ed5 chim r\u1eafn 'V\u1ebd', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 195 Binh ch\u00ed, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 157 Binh kh\u1ea3o, \u300aNg\u1ecdc h\u1ea3i\u300b quy\u1ec3n 143 Binh ch\u1ebf l\u00e0m 'Bi\u1ec7t'.[\/footnote]. Tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh vu\u00f4ng tr\u00f2n, gi\u00f3, m\u00e2y th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh bay l\u01b0\u1ee3n, r\u1ed3ng, h\u1ed5 th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh d\u1eef t\u1ee3n[footnote] R\u1ed3ng h\u1ed5 th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh d\u1eef t\u1ee3n 'R\u1ed3ng' nguy\u00ean l\u00e0 'G\u1ea5u', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], chim, r\u1eafn th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh bay l\u01b0\u1ee3n u\u1ed1n kh\u00fac, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho duy\u1ec7t binh l\u1edbn.\"<\/i>\r\n\r\nNh\u01b0ng Khu m\u1eadt vi\u1ec7n cho r\u1eb1ng c\u1edd hi\u1ec7u c\u1ee7a \u0111\u1ed9i ng\u0169 n\u1ebfu v\u1ebd t\u00e1m v\u1eadt, e r\u1eb1ng qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, m\u00e0 trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh \u0111\u1ec3 v\u1ebd, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u1edd x\u00ed duy\u1ec7t binh l\u1edbn ch\u1ec9 theo m\u00e0u s\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng kh\u00e1c nhau v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ea5y Thi\u1ec7u K\u1ef3, nguy\u00ean l\u00e0 Quy\u1ec1n Ph\u00e1n quan Giang \u00c2m qu\u00e2n, l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh, ch\u00e2u T\u00fa. K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p h\u1ee3p \u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u0103ng ch\u1ee9c h\u1ee3p l\u1ec7, sai l\u00e0m Tri huy\u1ec7n c\u00f3 th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, do V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch ti\u1ebfn c\u1eed. An Th\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i K\u1ef3 c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n cho \u0111\u1ebfn Hi H\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ea1i n\u00f3i s\u1ee3 K\u1ef3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh, n\u00ean th\u1eed d\u00f9ng, b\u00e8n sai l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[11] Ban cho Tri\u1ec7u Ch\u00ed Trung, Ngu b\u1ed9 Lang trung, ba tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a. Ch\u00ed Trung v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an quy thu\u1eadn, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y. Ch\u00ed Trung, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea1i th\u1ea5y n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai, Hi Ninh th\u1ee9 hai.\r\n\r\n[12] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea ph\u00f3 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n: <i>\"Kh\u00e1m h\u1ed9i c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u1ed3, Qu\u1ea3ng, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Xuy\u00ean H\u1ea1p, v.v., xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i nh\u01b0 \u0110\u00f4 ph\u00f3 T\u1ed5ng qu\u1ea3n, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed3ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf ba l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi, ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, ng\u00e0y th\u00e1ng nh\u1eadm ch\u1ee9c v\u00e0 t\u00e1i nhi\u1ec7m, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch y\u1ebft thi\u1ebfp d\u00e2ng l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft xem x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1ea1m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00f9ng b\u1ea3y ch\u1ec9 huy m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa m\u00f9a thu \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u1ec1 n\u1ed9i qu\u1eadn \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, v\u00ec n\u0103m nay Phu Di\u00ean m\u1ea5t m\u00f9a, v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec7u Ti\u1ebft mu\u1ed1n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cho cung ti\u1ec5n th\u1ee7, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf hay.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Ti\u1ebft ch\u1ec9 v\u00ec cung ti\u1ec5n th\u1ee7, ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. D\u01b0\u01a1ng B\u00e0n l\u00e0 k\u1ebb gian hi\u1ec3m ti\u1ec3u nh\u00e2n.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 giao cho B\u00e0n m\u1ed9t l\u1ed9, n\u1ebfu B\u00e0n c\u00f3 h\u00e0nh vi gian hi\u1ec3m, n\u00ean x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qua?\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"B\u00e0n c\u00f3 vi ph\u1ea1m, x\u00e9t h\u00e0nh vi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1eafc kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c D\u01b0\u01a1ng B\u00e0n vi ph\u1ea1m \u0111\u00e3 tr\u00ecnh l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Trung th\u01b0 che gi\u1ea5u. Nh\u01b0ng thanh ni\u00ean vi ph\u1ea1m, t\u1eeb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi, ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 k\u1ebft lu\u1eadn l\u00e0 qu\u00e2n t\u1eed hay ti\u1ec3u nh\u00e2n, cho r\u1eb1ng trung t\u00edn kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft, th\u1ea7n e r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ec3. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7 h\u1ea1 t\u00f4n k\u00ednh, e r\u1eb1ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00f3 h\u00e0nh vi vi ph\u1ea1m khi c\u00f2n tr\u1ebb, n\u1ebfu cho l\u00e0 gian hi\u1ec3m ti\u1ec3u nh\u00e2n, th\u1ea7n ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Xin b\u1ec7 h\u1ea1 giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho th\u1ea7n \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd.\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng vi\u1ec7c Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m r\u1ea5t t\u1ed1t.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 cho l\u00e0 t\u1ed1t, sao kh\u00f4ng thi h\u00e0nh? Th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 \u00fd m\u00ecnh, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng cho l\u1eddi th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u00fang, sao ph\u1ea3i d\u00f9ng l\u1eddi th\u1ea7n \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c?\"<\/i>\r\n\r\nVua l\u1ea1i mu\u1ed1n cho m\u01b0\u1ee3n th\u1ea3o li\u1ec7u c\u1ee7a cung ti\u1ec5n th\u1ee7, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nay c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh ph\u00e9p t\u00e1 tr\u1ee3, sao ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n ri\u00eang?\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u00e9p t\u00e1 tr\u1ee3 ch\u1ec9 c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea3o li\u1ec7u.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Cho m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n sao kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 mua?\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"V\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 mua.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu t\u01b0 nh\u00e2n mua b\u00e1n c\u00f2n lo kh\u00f4ng c\u00f3, nay Phu Di\u00ean th\u1ea3o li\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng v\u00e0i th\u00e1ng, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean qu\u00e2n m\u00e3 h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m sao b\u1eaft Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty mua? \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng n\u00f3i. N\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n c\u1ea5p[footnote] n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n c\u1ea5p 'B\u1ec7' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u1ea7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, sao ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nghe l\u1eddi th\u1ea7n?\"<\/i> Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 8 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u tuy \u0111\u00e3 gi\u00e0 nh\u01b0ng am hi\u1ec3u vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 \u0111\u1ed9i, n\u00ean \u01b0u \u0111\u00e3i h\u1ecd. T\u1eeb nay, khi x\u00e9t ch\u1ecdn, d\u00f9 c\u00f3 b\u1ec7nh nh\u1eb9 nh\u01b0ng tinh th\u1ea7n ch\u01b0a suy, m\u1eaft c\u00f2n th\u1ea5y r\u00f5 trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi l\u0103m b\u01b0\u1edbc, tay ch\u00e2n kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn v\u00f5 ngh\u1ec7, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, tu\u1ed5i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 sai ph\u00e1i, t\u1ea1m th\u1eddi cho l\u01b0u l\u1ea1i. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u1ea3n l\u00fd, c\u00e1c n\u01a1i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i sang l\u00e0m t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng.\"<\/i>\r\n\r\n[15] Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u qu\u00e2n nha \u1edf Gi\u00e1p Ch\u00e2u thu\u1ed9c Nam Giang, Th\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u00e0 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, v\u00ec Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng Ch\u00e2n c\u00f3 c\u00f4ng khuy\u00ean d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi man, sau b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi man l\u00e0 Th\u01b0 Quang \u0110\u00e1n \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp v\u00e0 gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n T\u0103ng B\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Binh b\u1ed9 lang trung, Quy\u1ec1n tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 thi\u1ebfu khanh Chu \u00d4n K\u1ef3 c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, thuy\u00ean chuy\u1ec3n v\u00e0 th\u0103ng c\u1ea5p kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec1u v\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh. Ban th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch m\u1ed7i th\u1ee9 n\u0103m tr\u0103m l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, c\u00f9ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b: Ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 8 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh l\u00e0 T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n san \u0111\u1ecbnh bi\u00ean s\u1eafc, x\u00e1 th\u01b0, \u0111\u1ee9c \u00e2m, ph\u1ee5 l\u1ec7nh s\u1eafc th\u00e2n minh, m\u1ee5c l\u1ee5c s\u1eafc l\u1ec7nh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 27 quy\u1ec3n. Chi\u1ebfu cho kh\u1eafc b\u1ea3n in, ban h\u00e0nh t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 7.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu l\u1ea5y c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh ban ra t\u1eeb n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 4 tr\u1edf \u0111i \u0111\u1ec3 san \u0111\u1ecbnh, c\u1eed Ph\u00e1p tr\u1ef1c quan L\u01b0u Canh c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i l\u00e0m Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng quan, H\u00ecnh ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan L\u01b0u C\u1ed5n l\u00e0m \u0110i\u1ec3m \u0111\u1ed1i quan, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba H\u1ed3 Vi\u1ec7n, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 Tr\u1ea7n Tai, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba Ngu Th\u00e1i Ninh l\u00e0m San \u0111\u1ecbnh quan, Quy\u1ec1n \u0110\u1ea1i L\u00fd thi\u1ebfu khanh Chu \u00d4n K\u1ef3 l\u00e0m Bi\u00ean b\u00e0i quan, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u0103ng B\u1ed1, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf \u0110\u1eb7ng O\u1ea3n, Quy\u1ec1n tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9 l\u00e0m T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed. \u0110\u1ebfn nay, d\u00e2ng l\u00ean.)<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u00f4 tri n\u1ed9i \u0111\u00f4 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n Nam kh\u1ed1, Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n v\u00e0 qu\u00e2n kh\u00ed c\u00f9ng b\u1ed1n kho kh\u00e1c. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ed9i cung ti\u1ec5n Nam kh\u1ed1 l\u00e0 kho m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp, ch\u1ee9a c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m ng\u1ef1 ti\u1ec1n do n\u1ed9i cung ban xu\u1ed1ng, n\u00ean Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n, qu\u00e2n kh\u00ed c\u00e1c kho[footnote] Ch\u1eef 'qu\u00e2n' trong '\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22-1, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 ghi: 'Ch\u1ee9a gi\u00e1p tr\u1ee5 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u1ed9i cung ti\u1ec5n kh\u1ed1, Nam ngo\u1ea1i kh\u1ed1, qu\u00e2n kh\u00ed ng\u0169 kh\u1ed1', v\u00e0 c\u00f9ng s\u00e1ch ch\u1ee9c quan 22-3: '\u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed n\u1ed9i cung ti\u1ec5n, qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1 s\u1edf Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u1ea3n h\u1ea1t b\u1ed1n kho' v.v., b\u1ea3n in c\u0169 r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef 'qu\u00e2n', n\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote] \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n h\u1ea1t.\"<\/i> <i>(Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 7.)<\/i>\r\n\r\n[18] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Ch\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng ch\u1ea1y n\u1ea1n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ch\u00e2u[footnote] Ch\u1eef 'ch\u00e2u' trong 'T\u1ee9 ch\u00e2u' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf.\"<\/i> C\u00f9ng v\u1edbi Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2u Nhu\u1eadn h\u1ea1n h\u00e1n nghi\u00eam tr\u1ecdng, xin m\u1edf kho t\u1ec9nh, ho\u1eb7c c\u1ea5p m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p cho t\u0103ng nh\u00e2n, \u00e1o t\u00eda, s\u1eafc phong s\u01b0 hi\u1ec7u, chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ee9u t\u1ebf.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u1ed7i n\u01a1i 3 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda th\u1ee7y l\u1ee3i n\u00f4ng \u0111i\u1ec1n. Ng\u00e0y 21, l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 thi v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9[footnote]Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9, ch\u1eef 'c\u1eedu' <i>(9)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00e1t' <i>(8)<\/i>. X\u00e9t: Th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu l\u00e0 m\u00f9ng 1, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u00e0 ng\u00e0y 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 l\u00e0 ng\u00e0y 17. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau 'Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban cho v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129 V\u0103n Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7' v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u00e0o 'Ng\u00e0y 11 thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n', ch\u1eef 'b\u00e1t' \u1edf \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai, ph\u1ea3i l\u00e0 'c\u1eedu'. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 12 c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 'c\u1eedu', n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] duy\u1ec7t thi, ng\u00e0y 17 ban \u00e2n.\r\n\r\nPh\u00e0m thi v\u00f5 c\u1eed, \u0111\u1ea7u ti\u00ean thi ngh\u0129a v\u00e0 s\u00e1ch t\u1ea1i B\u00ed c\u00e1c, v\u00f5 ngh\u1ec7 th\u00ec thi t\u1ea1i \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, \u0111\u1ebfn khi thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n th\u00ec l\u1ea1i thi s\u00e1ch t\u1ea1i s\u00e2n. Do \u0111\u00f3, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi v\u00f5 c\u1eed c\u00f3 b\u00e0i s\u00e1ch \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c; v\u00f5 ngh\u1ec7 lo\u1ea1i th\u1ee9 \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c; lo\u1ea1i cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch 2 n\u0103m. B\u00e0i s\u00e1ch \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, v\u00f5 ngh\u1ec7 lo\u1ea1i \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c; v\u00f5 ngh\u1ec7 lo\u1ea1i th\u1ee9 \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u00e1 ch\u1ee9c; lo\u1ea1i th\u1ee9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch 2 n\u0103m; lo\u1ea1i cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9.\r\n\r\n[20] Ban t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 cho Tri\u1ec7u D\u01b0 Kh\u00e1nh, quan phi\u00ean tr\u1ea1i Nhu Vi\u1ec5n thu\u1ed9c Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; ban t\u1eb7ng ch\u1ee9c V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9 cho Tri\u1ec7u D\u01b0 \u0110\u1ee9c, quan phi\u00ean th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn, l\u00e0m Qu\u1ea3 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, v\u00e0 ban cho m\u1eb9 \u00f4ng l\u00e0 S\u00e0o th\u1ecb m\u0169 \u00e1o. S\u00e0o Phu Minh c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00f5 ngh\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 e s\u1ee3, c\u00f2n D\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0 em trai nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t. Khi c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan phi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 v\u1ec1 kinh, S\u00e0o th\u1ecb kh\u00f3c v\u1edbi s\u1ee9 gi\u1ea3, n\u00f3i r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a ch\u1ed3ng v\u00e0 con b\u00e0, c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au l\u00f2ng v\u00ec hai con kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec7n ki\u1ebfn thi\u00ean t\u1eed, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ee9c h\u1ecda, n\u00ean mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 tri\u1ec1u, d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0111\u1eb7t t\u00ean cho th\u00e0nh tr\u00ec x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ea1i Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean l\u00e0 Di\u00eam Xuy\u00ean Tr\u1ea1i, thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n. X\u00e9t: Ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 6, Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 \u0111\u00e3 x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i t\u1ea1i Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean, \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 ban t\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. <i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p l\u00e0 \u0111\u1eb7t Di\u00eam Xuy\u00ean Tr\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i>\r\n\r\n[22] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh Ch\u1ea5p L\u1ec5 t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ed9 chi lang trung B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, t\u00e2u xin khai s\u00f4ng Ho\u00e0ng Tr\u00ec, d\u1ef1 t\u00ednh d\u00f9ng 60 v\u1ea1n phu, th\u1ef1c t\u1ebf d\u00f9ng \u0111\u1ebfn 70 v\u1ea1n, l\u1ea1i th\u00eam 3.000 qu\u00e2n v\u1eadn chuy\u1ec3n, l\u1ea1i b\u1eaft phu d\u1ecbch l\u00e0m vi\u1ec7c ban \u0111\u00eam, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n v\u00e0 ch\u1ebft h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Xin gi\u00e1ng ch\u1ee9c n\u1eb7ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Ho\u00e0i \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty \u0111i\u1ec1u tra.\r\n\r\n[23] H\u00f4m \u0111\u00f3, sau khi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n t\u00e2u vi\u1ec7c xong, Vua nh\u00ecn V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nghe n\u00f3i con trai khanh l\u00e0 B\u00e0ng b\u1ecb b\u1ec7nh l\u00e2u ng\u00e0y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u1ecfi ch\u01b0a?\"<\/i> An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>\"B\u00e0ng b\u1ecb b\u1ec7nh lo\u00e9t ch\u00e2n ch\u1ea3y m\u00e1u, \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ebft c\u00e1c th\u1ea7y thu\u1ed1c \u1edf kinh s\u01b0 m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi, g\u1ea7n \u0111\u00e2y g\u1ecdi th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa lo\u00e9t \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb T\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1eefa, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 h\u01a1n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Con trai khanh v\u0103n h\u1ecdc h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00eam qua, Tr\u1eabm t\u1eebng m\u01a1 th\u1ea5y n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Tr\u1eabm r\u1ea5t l\u00e2u. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u1eadt l\u00e0 l\u00e0m Tr\u1eabm vui l\u00f2ng.\"<\/i>\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi, Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Kim \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh cung. Kim c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, v\u00ec b\u1ec7nh xin v\u1ec1 h\u01b0u. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Kim, \u0111\u00e3 th\u1ea5y n\u0103m th\u1ee9 2 th\u00e1ng 6.)<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Mi Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd \u0110oan X\u00e1c t\u00e2u: <i>\"Ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, l\u1ea1nh gi\u00e1 hay n\u00f3ng n\u1ef1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn xa gi\u00e1, tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, trong n\u0103m \u00edt khi ng\u1ef1. Xin ng\u00e0y s\u00f3c ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, ng\u00e0y v\u1ecdng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 tri\u1ec1u nghi \u1edf ch\u00ednh nha v\u00e0 n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed h\u00e0nh.\"<\/i> Vua theo.\r\n\r\n[26] Ban cho vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n H\u1ea7u Th\u00fac Hi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba D\u01b0\u01a1ng C\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng b\u1ed3i \u1edf ph\u1ee7 gi\u1edbi. Th\u00fac Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ed3i ru\u1ed9ng, \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Thanh \u1edf gi\u1eefa c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c kinh th\u00e0nh v\u00e0 ch\u00e2u Thi\u1ec1n, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda, m\u1ed3 m\u1ea3 c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u1ecb tai h\u1ecda. C\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00e1c b\u1ed3i ru\u1ed9ng c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft.\r\n\r\n<i>(\u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1eed ch\u00e9p b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111en, s\u1eed ch\u00e9p b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf c\u00f3 d\u00e1n gi\u1ea5y ghi r\u1eb1ng: H\u1ecfi c\u00e1c s\u1eed quan tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda, m\u1ed3 m\u1ea3 b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 c\u00e1c s\u1eed quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, n\u00ean x\u00f3a b\u1ecf, th\u00eam v\u00e0o l\u1eddi trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. X\u00e9t s\u1eed ch\u00e9p b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf, s\u1eed m\u1edbi \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. L\u1eddi trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 4.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aD\u00e3 s\u1eed\u300b c\u1ee7a L\u00e2m Hi ch\u00e9p r\u1eb1ng: D\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169 v\u00ec ru\u1ed9ng b\u1ed3i l\u00e0m ng\u1eadp h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda, m\u1ed3 m\u1ea3, l\u1ea1i c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c gieo tr\u1ed3ng m\u00f9a thu, c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft khi\u1ebfu ki\u1ec7n. S\u1ee9 gi\u1ea3 nghe tin, v\u1ed9i v\u00e0ng b\u1eaft l\u1ec7nh huy\u1ec7n g\u1ecdi \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, d\u00e2n li\u1ec1n n\u00f3i d\u1ed1i r\u1eb1ng <i>\"\u0110\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n\"<\/i>, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00e8n thay m\u1eb7t d\u00e2n l\u00e0m bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed3i ru\u1ed9ng, sai l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n H\u1ea3i n\u1ed9p. Trong danh s\u00e1ch c\u00f3 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 hai l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed9p. An Th\u1ea1ch r\u1ea5t m\u1eebng, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. Hi kh\u00f4ng nh\u1edb n\u0103m n\u00e0o, nay ph\u1ee5 ch\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea1i ph\u1ee5 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 7.)<\/i>\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban cho ti\u1ebfn s\u0129 v\u00f5 c\u1eed V\u0103n Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan hai s\u1ee9, chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0; H\u1ea7u B\u00e3o Ch\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng 23 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, t\u00e1 ch\u1ee9c, sai s\u1ee9, sai khi\u1ec3n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean. Sau l\u1ea1i ban cho Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, l\u00e0m chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n \u1edf ty S\u00e1t ph\u1ecfng l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3. <i>(Theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b, V\u0103n Ho\u00e1n l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00f5 \u1edf ch\u00e2u Ki\u1ec1m, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u. Ng\u00e0y 11 thi \u1edf \u0111i\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u00e2ng hi\u1ebfn ch\u00e2u D\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong h\u00e0nh dinh c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau. H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t l\u00e0 em c\u1ee7a M\u1ed9c Chinh, c\u01b0 tr\u00fa \u1edf ch\u00e2u D\u00e2n, tuy c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 tr\u1ea1i L\u00e2m Giang v\u00e0 \u0110\u00e0o S\u01a1n[footnote]Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, ch\u00e2u D\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 '\u0110\u00e0o S\u01a1n tr\u1ea1i' m\u00e0 c\u00f3 'Thao S\u01a1n gi\u00e1m'; l\u1ea1i theo s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 243, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, th\u00e1ng 2 n\u0103m \u0111\u00f3, L\u01b0u Duy C\u00e1t, T\u00e2y l\u1ed9 Phi\u00ean H\u00e1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n thu\u1ed9c Hi H\u00e0 l\u1ed9, ch\u1ee9c V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1eebng d\u1eabn qu\u00e2n \u1ee9ng c\u1ee9u c\u00e1c tr\u1ea1i Thao S\u01a1n, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, nghi ng\u1edd '\u0110\u00e0o S\u01a1n' l\u00e0 sai c\u1ee7a 'Thao S\u01a1n', do \u00e2m g\u1ea7n m\u00e0 nh\u1ea7m.[\/footnote], \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. <i>(B\u1ea3n Chu v\u00e0 b\u1ea3n M\u1eb7c ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i l\u1ea1i ch\u00e9p H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, tr\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y, nay d\u1eddi ch\u1ed7 kia ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, l\u1ec7nh cho T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m s\u1ee9 ph\u1ee5ng an Th\u00e1i Nh\u1ea5t, Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ph\u00f9ng Kinh, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u00f4 Sung, Th\u00e1i \u0110\u0129nh l\u00e0m quan ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n C\u1ed1 qu\u1ea3n c\u00e2u l\u1ed7 b\u1ea1 nghi tr\u01b0\u1ee3ng, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc l\u00e0m \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i qu\u1ea3n c\u00e2u.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, khi tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c ph\u1ee5ng an theo l\u1ec7 c\u0169, n\u00ean c\u1eed T\u1ec3 th\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n ch\u1ec9 c\u1eed Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, v\u00ec l\u1ec5 giao m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng T\u1ec3 th\u1ea7n l\u00e0m s\u1ee9. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Th\u00e1i Nh\u1ea5t t\u1ee9c l\u00e0 Thi\u00ean \u0111\u1ebf.\"<\/i> Vua b\u00e8n c\u1eed T\u1ec3 th\u1ea7n. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o d\u00f9ng theo l\u1ec7 ng\u1ef1 dung, t\u1ee9c c\u1eed hai ph\u1ee7, Vua l\u1ec7nh c\u1eed hai ch\u1ebf. An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"E r\u1eb1ng n\u00ean theo l\u1ec7 ng\u1ef1 dung.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00e0 Thi\u00ean th\u1ea7n.\"<\/i> V\u1eabn c\u1eed hai ph\u1ee7 l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o.\r\n\r\n[30] Quan Phi\u00ean thu\u1ed9c Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban M\u00f4ng B\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu. M\u00f4ng B\u1ed1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\r\n\r\n[31] Chi\u1ebfu cho Tam ty c\u1eed quan so s\u00e1nh t\u0103ng gi\u1ea3m l\u1ee3i t\u1ee9c thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a b\u1ea3y l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[32] Ho\u00e0i Nam \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 La Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>\"L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1c, e r\u1eb1ng khi tr\u1eddi l\u1ea1nh s\u1ebd c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u00f3i kh\u1ed5, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u0103ng th\u00eam cho hai l\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh m\u1ed7i n\u01a1i ba v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n thi h\u00e0nh, ri\u00eang L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft v\u1eabn l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. <i>(Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, m\u00f9ng 8.)<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>\"Nghe n\u00f3i Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9 \u0110\u1ec1 c\u1eed Di\u00eam thu\u1ebf V\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Du \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1ee3i, khi t\u00e2u vi\u1ec7c v\u1ec1 kinh v\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, \u0111em v\u1ea3i Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0o kinh s\u01b0, l\u1ea1i \u0111em v\u1ea3i kinh s\u01b0 b\u00e1n \u1edf T\u00e2n, L\u1ec7, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00f4ng nh\u00e2n, c\u00e2n t\u1eed trong b\u1ed9 m\u00ecnh giao d\u1ecbch, nh\u00e0 c\u00f3 m\u1ea5y khung c\u1eedi, l\u1ea1i t\u1ef1 d\u1ec7t v\u1ea3i. B\u00e1 Du nh\u00e2n ph\u1ea9m r\u1ea5t k\u00e9m, may \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, l\u1ea5y vi\u1ec7c tra x\u00e9t l\u00e0m ch\u1ee9c tr\u00e1ch, m\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, ti\u1ebfng tham lam ph\u00f3ng t\u00fang lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i. Xin sai quan \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e b\u00e1 quan.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu ch\u1ec9 Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1c ty t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00e1 Du t\u1ea1i ch\u1ee9c, qu\u1ea3 c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra[footnote] Chi\u1ebfu giao Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra, ch\u1eef 'h\u1eb7c' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00e1m', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. B\u00e1 Du b\u1ecb truy thu b\u1ed1n ch\u1ee9c quan, c\u00e1ch ch\u1ee9c, an tr\u00ed \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u.\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"T\u00f4n Th\u1ea3n t\u1eeb H\u00e0 \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi Ph\u00f3 s\u1ee9, d\u01b0 lu\u1eadn kh\u00f4ng cho l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. Th\u1ea3n \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9, l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t k\u00e9m, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u00e1ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng dung t\u00fang s\u1ef1 vu kh\u1ed1ng c\u1ee7a Th\u1ea3n, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u tho\u00e1t kh\u1ecfi oan khu\u1ea5t. Vi\u1ec7c Th\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, t\u1ed1i t\u0103m, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, tham gia qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c l\u1edbn, kh\u00f4ng ch\u1ec9 Th\u1ea3n l\u1eeba d\u1ed1i s\u1ebd l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, m\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c quan trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch hay ng\u0103n c\u1ea3n. Xin \u0111\u01b0a \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p l\u00f2ng d\u00e2n.\"<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n<i>(Theo ch\u00fa th\u00edch trong \u300aChu s\u1eed\u300b n\u00f3i: Kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf. Nay v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, ch\u1ec9 n\u00f3i <i>\"kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi\"<\/i>.)<\/i>\r\n\r\n[34] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u ti\u1ebfn v\u00e0o ch\u00e2u D\u00e2n, H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t v\u00e0 B\u1ea3n L\u1ec7nh Chinh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u khuy\u00ean r\u1eb1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u d\u00e2ng m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u00faa m\u1ea1ch, n\u0103m tr\u0103m con b\u00f2, hai ngh\u00ecn con d\u00ea v\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ed9 gi\u00e1p. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch xin b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3, Vua nghi ng\u1edd r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m khao qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e1nh m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e0ng ph\u1ee5c m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 c\u00f3 r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5 v\u1eadt m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 c\u1edb. B\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 an \u1ee7i k\u1ebb m\u1edbi quy ph\u1ee5.\"<\/i> Vua nghe theo. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 9.)<\/i>\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, th\u0103ng l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng Trung \u0111\u1eb3ng s\u1ee9 ng\u1ea1ch. \u0110i\u1ec1u lu\u1eadt n\u00e0y tuy n\u00f3i 'tr\u1ea3i qua ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y th\u00e1c, c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng', nh\u01b0ng kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u1ee5 th\u1ec3, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c l\u1edbn nh\u1ecf, v\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ee9 ng\u1ea1ch n\u00e0o l\u00e0 Trung \u0111\u1eb3ng, n\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u00e0m c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u00e2u Ho\u1ea1t l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y th\u00e1c, V\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch, V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch, L\u00fd Giam \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ee9c Cung uy\u1ec3n Ph\u00f3 s\u1ee9 chuy\u1ec3n l\u00e0m Nam t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi l\u0103m t\u01b0 s\u1ee9 ng\u1ea1ch l\u00e0m Trung \u0111\u1eb3ng, th\u1ef1c ra l\u00e0 do khi l\u1eadp ph\u00e1p ban \u0111\u1ea7u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, t\u1eebng tr\u1ea3i qua ch\u1ee9c \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c l\u00e0m Tri ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u00f4 gi\u00e1m An ph\u1ee7, \u0110\u1ed3ng An ph\u1ee7, ho\u1eb7c t\u1eeb khi chuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ea1i s\u1ee9 th\u1ea7n, c\u00f3 c\u00f4ng lao t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e0nh Ph\u00f3 s\u1ee9, Cung uy\u1ec3n Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9. D\u00f9 kh\u00f4ng tr\u1ea3i qua bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, nh\u01b0ng \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9. C\u00e1c Ph\u00f3 s\u1ee9 kh\u00e1c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ee9 ng\u1ea1ch, th\u0103ng n\u0103m t\u01b0, v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n ki\u00eam ch\u1ee9c ho\u1eb7c th\u0103ng l\u00e0m Ch\u00ednh s\u1ee9, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e3i ch\u1ee9c ki\u00eam Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n. \u0110i\u1ec1u lu\u1eadt c\u0169 't\u1eebng tr\u1ea3i qua ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y th\u00e1c, c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n l\u00e0m Trung \u0111\u1eb3ng s\u1ee9 ng\u1ea1ch', t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng n\u1eefa.\"<\/i> Vua nghe theo. <i>(V\u01b0\u01a1ng H\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c, trong\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300bc\u00f3 nh\u1eafc qua vi\u1ec7c Tr\u00ecnh Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[36] Chi\u1ebfu cho con trai c\u1ee7a C\u01b0\u01a1ng C\u00e1i, nguy\u00ean Th\u1ed5 th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u01b0\u1eddng Ninh l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng L\u1ea1t l\u00e0m Th\u1ed5 th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u01b0\u1eddng Ninh, th\u1ee7 l\u0129nh th\u00f4n L\u0169ng L\u1ec7 l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y Cai l\u00e0m Tu\u1ea7n \u00e1t s\u1ee9. Do vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, H\u00f9ng B\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed9c C\u01b0\u01a1ng L\u1ea1t c\u00e1ch gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, cai qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi hai th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc n\u00fai, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0m c\u01b0\u1edbp. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u1ed9t con ng\u1ef1a, b\u1ea3y con tr\u00e2u, m\u1ed9t con dao t\u1ed1t \u0111\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi C\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y Cai \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Phi\u1ec1n \u1edf Tam L\u00fd, \u0111\u1ebfn d\u00e2ng th\u1ee7 c\u1ea5p. C\u01b0\u01a1ng L\u1ea1t xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1eddi cha m\u00ecnh. Th\u00f4n L\u0169ng L\u1ec7 c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u1ec1n, nh\u01b0ng v\u00ec Th\u1ee7y Cai thu\u1ed9c quy\u1ec1n Th\u1ed5 th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Nam Qu\u1ea3ng l\u00e0 L\u00fd H\u00e0nh T\u00f2ng, kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 cho h\u1ecd c\u00f9ng \u0111\u1ecba v\u1ecb.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t[footnote]Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t l\u00e0 T\u00e2n T\u1ef5, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u1eef can ng\u00e0y \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 sai.[\/footnote], chi\u1ebfu tay: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1eadp nhi\u1ec1u ng\u1ee5c, b\u1eaft giam c\u0169ng nhi\u1ec1u, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u kh\u1ed5 s\u1edf. C\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Gi\u00e1m ty, \u0110\u1ec1 c\u1eed ty nhanh ch\u00f3ng tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00e1c ng\u1ee5c hi\u1ec7n c\u00f3, t\u1ed9i tr\u1ea1ng \u0111ang x\u00e9t v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ecb giam gi\u1eef \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft th\u00fac gi\u1ee5c k\u1ebft th\u00fac, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 lan man.\"<\/i>\r\n\r\n[38] Ph\u00e2n c\u00f4ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[39] S\u00e1t ph\u1ecfng s\u1ef1 v\u1ee5 th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3 l\u00e0 H\u00f9ng B\u1ea3n t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p mua b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n. Nay nghe n\u00f3i \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u Nhung, ch\u00e2u L\u00f4, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mua b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n, \u0111\u1ec1u do t\u1ef1 nguy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0a l\u00ean quan \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u. N\u00ean cho ph\u00e9p mang kh\u1ebf \u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn quan tr\u00ecnh b\u00e0y, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, th\u00ec \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf, kh\u00f4ng k\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc hay sau s\u1eafc l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p n\u1ed9p thu\u1ebf t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 5, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u1ec1n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n v\u00e0 cho thu\u00ea ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. Ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay, l\u1ea1i cho ph\u00e9p mua b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n.)<\/i>\r\n\r\n[40] Ph\u00e1n T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m l\u00e0 H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho xin b\u00e3i b\u1ecf b\u1edd g\u1ed7 s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ban \u0111\u1ea7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111\u1eb7t b\u1edd g\u1ed7, nh\u01b0ng sau t\u00ednh to\u00e1n th\u1ea5y c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u qu\u00e1 l\u1edbn, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, ch\u1ec9 s\u1eeda ch\u1eefa b\u1edd \u0111\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i.\r\n\r\n[41] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c huy\u1ec7n T\u1ec9nh H\u00ecnh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1c thu\u1ed9c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, huy\u1ec7n Chi\u00eau An thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u00e2n, huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n Th\u00e2m Tr\u1ea1ch thu\u1ed9c ch\u00e2u K\u1ef3, huy\u1ec7n T\u00e2n H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u K\u00fd, huy\u1ec7n Nam \u0110\u1ed1n thu\u1ed9c ch\u00e2u Tr\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u1ea5n. <i>(Theo \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n Nghi\u1ec7p n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n K\u1ef7\u300b l\u1ea1i ghi v\u00e0o th\u00e1ng 5.)<\/i>\r\n\r\n[42] Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u00f9a Ph\u1ee5ng Ti\u00ean d\u00e2ng l\u00ean gi\u1ed1ng l\u00faa m\u1edbi r\u1ea5t t\u1ed1t, ban cho m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o c\u00e0 sa m\u00e0u t\u00eda.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 lu\u00f4n coi vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u00e0 c\u1ea5p b\u00e1ch, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t t\u1ed1t. Ban \u0111\u1ea7u, s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u1eeda c\u1ed1ng k\u00e9p, c\u00f3 n\u01b0\u1edbc d\u01b0, b\u00e8n d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ven s\u00f4ng tr\u1ed3ng l\u00faa tr\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00f4, v\u00e0 ch\u00f9a Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u1ed3ng l\u00faa.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"S\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 tuy x\u00e2y c\u1eeda c\u1ed1ng k\u00e9p nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, v\u00ec n\u01b0\u1edbc d\u01b0 th\u1eeba. N\u1ebfu d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng l\u00faa, th\u00ec s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 s\u1ebd kh\u00f4ng lo n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u1ee7a s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u1ef1a v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u1ee7a s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, n\u00ean mu\u1ed1n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u00e0m theo di t\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3[footnote]'L\u00e0m theo di t\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3', ch\u1eef 'l\u00e0m' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 73 vi\u1ebft l\u00e0 'tu s\u1eeda'.[\/footnote]. Nay s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 x\u00e2y c\u1eeda c\u1ed1ng k\u00e9p, kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc, th\u00ec mu\u1ed1n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3. N\u1ebfu \u0111\u00e0o ao tr\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00f4, d\u1eabn nhi\u1ec1u k\u00eanh r\u1ea1ch l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, D\u0129nh s\u1ebd t\u1ef1 t\u00fac l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f2n d\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho kinh \u0111\u00f4. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Tr\u1ea7n Qu\u00e1n b\u00e0n r\u1eb1ng: Coi vi\u1ec7c n\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ea5p b\u00e1ch, l\u1ea1i t\u00edch c\u1ef1c khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p, ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00e1nh thi\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ea7n T\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 che gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng th\u1ea7n xem x\u00e9t trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b, c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi m\u00e2u thu\u1eabn v\u00e0 vu kh\u1ed1ng, th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd. T\u1ea1o ra l\u1eddi c\u1ee7a Th\u1ea7n T\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ec9 l\u00e0 tu s\u1eeda th\u1ee7y l\u1ee3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y Xuy\u00ean.\"<\/i> L\u1ea1i so\u1ea1n l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch r\u1eb1ng: <i>\"C\u00f4ng lao c\u1ee7a d\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5ng, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng[footnote]'L\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng', ch\u1eef 'v\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ee7', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh T\u00e2y Xuy\u00ean?\"<\/i> \u00d4i! \u0110\u00fang th\u00ec chi\u1ebfm c\u00f4ng v\u1ec1 m\u00ecnh, sai th\u00ec \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho Vua, l\u1eddi c\u1ee7a L\u00e3 H\u1ed1i qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng sai. <i>\"Ch\u1ec9 l\u00e0 tu s\u1eeda th\u1ee7y l\u1ee3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y Xuy\u00ean\"<\/i>, xem ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 7.)<\/i>\r\n\r\n[43] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 t\u00e2u: <i>\"Th\u1ecb d\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n 1 tri\u1ec7u quan ti\u1ec1n v\u1ed1n c\u1ee7a N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 trong 3 n\u0103m.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 l\u1ea5y 300.000 quan ti\u1ec1n ph\u1ea3i c\u1ea5p trong n\u0103m nay \u0111\u1ec3 cho m\u01b0\u1ee3n l\u00e0m v\u1ed1n cho Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n[44] Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m t\u00e2u: <i>\"Xin c\u1eed Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Chu B\u00e1 H\u1ed5 mang c\u00e1c lo\u1ea1i v\u0169 kh\u00ed tinh x\u1ea3o \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu ch\u1ebf t\u1ea1o.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. <i>(Xem ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 6)<\/i>.\r\n\r\n[45] Tri ch\u00e2u Qu\u00fd Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u: <i>\"\u0110\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng, Ch\u00e2u Dung, xin cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp t\u1ecbch l\u00e0m d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng su\u1ed1t, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 th\u00e0nh tr\u1ea1i.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m cho c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o. <i>(Xem ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 12)<\/i>.\r\n\r\n[46] Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Hi Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u[footnote]'Thi\u1ec1u' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1eef s\u1ed1 m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] b\u00e1o c\u00e1o danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n h\u00e0ng \u1edf H\u00e0 Ch\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f3 x\u00e1c minh th\u00ec \u0111i\u1ec1u tra l\u1ea1i c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi v\u00e2y H\u00e0 Ch\u00e2u, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 m\u1edf c\u1eeda xin h\u00e0ng. C\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh, \u0111\u00eam \u0111\u00f3 gi\u1ebft h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u00e0ng, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i gi\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng t\u00e2u. Vua nghe tin n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i \u00e1c n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u00e0ng.\"<\/i> N\u00ean sai \u0111i\u1ec1u tra s\u1ef1 th\u1eadt. Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u00e3 h\u00e0ng b\u1ecb gi\u1ebft, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng cho C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp, Tri\u1ec7u Gi\u1ea3n v\u00e0 13 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ee3i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u v\u1ec1 kinh s\u1ebd x\u1eed.\r\n\r\n[47] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty L\u1ed9 Hi H\u00e0 t\u00e2u: <i>\"Xin cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m ngh\u0129a d\u0169ng, l\u1eadp m\u1ee9c thu\u1ebf.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"L\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 cung ti\u1ec5n th\u1ee7, cho ph\u00e9p d\u00e2n c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, thu thu\u1ebf nh\u01b0 trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba, t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3o gi\u00e1p. N\u1ebfu ngh\u0129a d\u0169ng mu\u1ed1n nh\u1eadp ng\u0169 ho\u1eb7c d\u00e2n mu\u1ed1n nh\u1eadn \u0111\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 th\u00ec cho ph\u00e9p, s\u1ed1 m\u1eabu \u0111\u1ea5t do Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ed9 m\u00e0u m\u1ee1 m\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> <i>(S\u00e1ch n\u00e0y c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady)<\/i>.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 Giang Ho\u00e0i l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh La Ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 ty lang trung, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m ti\u1ebfp m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3.\r\n\r\n[49] \u0110\u1ed5i \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 th\u00e0nh \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u1ecb d\u1ecbch ty, c\u00e1c th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a ty n\u00e0y.\r\n\r\n[50] Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 S\u00e1t ph\u1ecfng Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng, ba l\u1ed9 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p man t\u1ed9c \u1edf \u00dd ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ee3p ch\u00e2u, \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean. <i>(\u300aC\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: Ch\u00e9m \u0111\u1ea7u th\u1ee7 l\u0129nh man t\u1ed9c l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Nguy\u00ean M\u00e3nh.)<\/i>\r\n\r\n[51] Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u xin cho n\u0103m huy\u1ec7n B\u1ea1ch M\u00e3, Vi Th\u00e0nh, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Qu\u1ea3n Th\u00e0nh, T\u00e2n Tr\u1ecbnh \u00e1p d\u1ee5ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3o gi\u00e1p nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ebfn ty Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00e0 Huy\u1ec7n \u00fay \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1ee3ng phi\u00ean v\u00e0 t\u1eadp luy\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[52] Th\u1ee9 s\u1eed Quang ch\u00e2u, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n L\u1ec5 xin l\u1eadp h\u1ecdc quan d\u1ea1y \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y \u0110\u00f4n L\u1ec5 kh\u00f4ng quen bi\u1ebft V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, b\u00e8n sai \u0110\u00f4n L\u1ec5 \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 g\u1eb7p An Th\u1ea1ch. \u0110\u00f4n L\u1ec5 xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p ri\u00eang An Th\u1ea1ch, nh\u01b0ng An Th\u1ea1ch t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5, ch\u1ec9 g\u1eb7p chung v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\nH\u00f4m \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi An Th\u1ea1ch c\u00f3 g\u1eb7p \u0110\u00f4n L\u1ec5 kh\u00f4ng, An Th\u1ea1ch tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh t\u1eebng n\u00f3i \u300aXu\u00e2n Thu\u300b v\u00ec s\u1eed n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ngh\u0129a l\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, n\u00ean ch\u01b0a l\u1eadp h\u1ecdc quan. \u0110\u00f4n L\u1ec5 ham h\u1ecdc kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi, \u1edf nh\u00e0 c\u0169ng hi\u1ebfu th\u1ea3o, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0a hi\u1ec3u \u00fd n\u00e0y th\u00f4i. \u0110\u00f4n L\u1ec5 ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc \u300aXu\u00e2n Thu\u300b m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc truy\u1ec7n, th\u00ec \u300aXu\u00e2n Thu\u300b kh\u00f3 m\u00e0 th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Ph\u00f9ng Kinh v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"Nho s\u0129 \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u \u300aC\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n\u300b, sau \u0111\u00f3 nghi\u00ean c\u1ee9u \u300aC\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n\u300b, \u300aT\u1ea3 truy\u1ec7n\u300b xu\u1ea5t hi\u1ec7n cu\u1ed1i c\u00f9ng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nho s\u0129 \u0111\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c.\"<\/i>\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u tra nguy\u00ean nh\u00e2n thi\u1ebfu h\u1ee5t t\u00e0i ch\u00ednh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin c\u1eed \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Tr\u1ecbnh D\u00e2n Hi\u1ebfn \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n l\u1ed9 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n th\u00ec giao cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Chi x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 11, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c l\u1ea5y v\u0103n b\u1ea3n theo t\u1edd chi\u1ebfu c\u1ee7a t\u1ec9nh.\r\n\r\n[54] V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea7n li\u00ean ti\u1ebfp b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u tranh nhau g\u1eafng s\u1ee9c, v\u00ec s\u1ee3 c\u00f4ng lao thua k\u00e9m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00ed th\u1ebf qu\u00e2n s\u0129 c\u00e1c l\u1ed9 r\u1ea5t h\u0103ng h\u00e1i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c binh l\u1ea5y kh\u00ed th\u1ebf l\u00e0m ch\u1ee7, ch\u1ec9 c\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh bi\u1ebft nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Ph\u00f9ng Kinh n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch, d\u00f9ng binh ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu, nh\u01b0ng th\u1ebf qu\u00e2n suy y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea5n ch\u1ea5n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng l\u1ea5y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang nh\u01b0 th\u00e1nh ch\u1ec9. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 qu\u00e2n thua nhi\u1ec1u l\u1ea7n, d\u00f9 c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea5n ch\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed th\u1ebf? C\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eafp \u0111\u1eb7t sao cho qu\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ea1i tr\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\nVua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u00fd M\u1ee5c, r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean qu\u00e2n hai l\u1ea7n, kh\u00f4ng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng ba chuy\u1ebfn, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng kh\u00ed th\u1ebf, quy\u1ebft m\u1ed9t l\u1ea7n th\u00e0nh c\u00f4ng.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 ng\u1eafn g\u1ecdn c\u1ee7a ti\u1ebft t\u1ea5u. 'M\u1ed9t tr\u1ed1ng n\u1ed5i kh\u00ed, hai tr\u1ed1ng suy y\u1ebfu, ba tr\u1ed1ng ki\u1ec7t qu\u1ec7', c\u0169ng l\u00e0 \u00fd \u1ea5y.\"<\/i>\r\n\r\n[55] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0111\u1eb7t c\u1ea7u phao \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 t\u1ea1i th\u00e0nh An H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c ch\u00e2u H\u00e0, v\u00e0 x\u00e2y \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng. Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u00e0nh An H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng t\u1eeb ch\u00e2u Thi\u1ec7n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Khu\u1ebfch. Ng\u01b0\u1eddi Nhung ven s\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebdo thuy\u1ec1n \u0111\u1ed9c m\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi qua s\u00f4ng, vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, l\u00e0m sao thu h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn?\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf sai C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[56] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0111\u1eb7t c\u1ea7u phao \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 t\u1ea1i c\u1eeda quan V\u0129nh Ninh thu\u1ed9c ch\u00e2u Di\u00ean. C\u1eeda quan V\u0129nh Ninh \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ch\u00e2u Th\u1ea1ch v\u00e0 ch\u00e2u Th\u1ea5p qua s\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea1i th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng ch\u00e2u Di\u00ean, nh\u01b0ng vi\u1ec7c qua s\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, c\u00f3 khi m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng qua \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean l\u1ea1i sai Tri\u1ec7u Ti\u1ebft \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i.\r\n\r\n[57] H\u00f4m \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a H\u00f9ng B\u1ea3n, cho r\u1eb1ng Ph\u1ee7 V\u1ecdng C\u00e1 Th\u1ee9 v\u00e0 Y\u1ebfn T\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c.<\/i>\r\n\r\n<i>Ban \u0111\u1ea7u, khi H\u00f9ng B\u1ea3n c\u00f2n \u1edf kinh s\u01b0, th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng H\u00f9ng B\u1ea3n kh\u00f4ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi bi\u1ebft c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c. B\u1edfi v\u00ec Ph\u1ee7 V\u1ecdng C\u00e1 Th\u1ee9 l\u00e0 k\u1ebb l\u01b0u l\u1ea1c, c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm c\u1ee9 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di m\u00e0 t\u1ef1 l\u1eadp, \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 h\u00e0o ki\u1ec7t. N\u1ebfu kh\u00f4ng r\u00e0ng bu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 do th\u00f4n t\u00ednh, v\u1edbi s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di, kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00f4n t\u00ednh c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u1edf n\u00ean h\u00f9ng m\u1ea1nh, s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay nh\u00e2n l\u00fac ch\u01b0a x\u1ea3y ra, d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e2n c\u1eadn c\u0169ng t\u00f9y theo b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 ban t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ed9 l\u1ea1c n\u1ed9i thu\u1ed9c, th\u00ec kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4n t\u00ednh l\u1eabn nhau. D\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u1ecd c\u0169ng s\u1ee3 b\u1ecb Trung Qu\u1ed1c tr\u1eebng ph\u1ea1t, l\u1ea1i mang \u01a1n m\u1ec7nh l\u1ec7nh, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd d\u1ee9t b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u00f4n t\u00ednh. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i 'L\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1ecf, gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00f3 t\u1eeb vi\u1ec7c d\u1ec5'.\"<\/i>\r\n\r\nVua vui v\u1ebb n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 l\u1ec7nh cho H\u00f9ng B\u1ea3n lo vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"H\u00f9ng B\u1ea3n n\u00f3i s\u1ebd c\u00f3 t\u1ea5u xin.\"<\/i>\r\n\r\nM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee7 l\u0129nh L\u00f4 Ch\u00e2u, Vua n\u00f3i: <i>\"H\u00e3y giao cho H\u00f9ng B\u1ea3n lo vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 H\u00f9ng B\u1ea3n t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tri ch\u00e2u. N\u1ebfu t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng b\u1eb1ng H\u00f9ng B\u1ea3n.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t t\u1ed1t.\"<\/i>\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c qu\u00e2n s\u1eafp x\u1ebfp th\u0103ng c\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng h\u00e0nh l\u00ean ti\u1ebft c\u1ea5p, n\u1ebfu c\u1ea7n l\u1ea5y c\u00f4ng lao, th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hai l\u1ea7n c\u00f4ng lao tr\u1edf l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f4ng lao ngang nhau, th\u00ec x\u00e9t theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau; n\u1ebfu th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau ngang nhau, th\u00ec so s\u00e1nh n\u1eb7ng nh\u1eb9; n\u1ebfu n\u1eb7ng nh\u1eb9 ngang nhau, th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng do \u0111ao ki\u1ebfm l\u00e0m \u01b0u ti\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Th\u1ea9m Qu\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf hai l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Hai ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng, Nhu\u1eadn n\u0103m nay b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, xin cho l\u1ed9 n\u00e0y t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa th\u1ee7y l\u1ee3i, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0103n \u0111\u1ec3 kh\u1edfi c\u00f4ng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[60] G\u1ed9p 39 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Long V\u1ec7 th\u00e0nh 20 ch\u1ec9 huy.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf hai l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, n\u1ebfu quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c c\u00f3 bi\u1ebfng nh\u00e1c, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, th\u00ec ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[62] Tri Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u1edf t\u1ea3, h\u1eefu giang thu\u1ed9c Ung Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra. Nay Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan \u0110\u1ed7 Ph\u00e1c m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111i, e r\u1eb1ng c\u00e1c man di s\u1ebd v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 kinh nghi.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Ph\u00e1c theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111i tu\u1ea7n tra, c\u00f2n vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111\u1ed9ng \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m, d\u1ea1y t\u1eadp binh gi\u00e1p th\u00ec l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1eed quan \u0111i.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u xin ph\u00e1t 2000 cung ti\u1ec5n th\u1ee7 v\u00e0 c\u01b0\u1eddng nh\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf D\u00e2n Ch\u00e2u. Chi\u1ebfu cho \u1edf Th\u1ee7y L\u1ea1c th\u00e0nh v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay v\u1ec1 b\u1ea3n l\u1ed9. Vua cho r\u1eb1ng bi\u00ean gi\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u, s\u1ee3 d\u00e2n l\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, n\u00ean khoan h\u1ed3ng.\r\n\r\n[64] Chi\u1ebfu cho th\u01b0\u1eddng d\u00e2n L\u00fd Ph\u1ee5c, V\u01b0\u01a1ng Kham \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Xuy\u00ean H\u1ea1p chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi chia nhau khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t hoang \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n g\u1ea7n kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00faa.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 10 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t <i>(1078)<\/i>, Ph\u1ee5c v\u00e0 Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn, kh\u00f4ng ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean H\u1ea1p.)<\/i>\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Th\u00e2n D\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu, V\u0169 h\u1ecdc gi\u00e1o th\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban nh\u1eadp ch\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 n\u0103m, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111i\u1ec1u b\u1ed5, tuy c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, nh\u01b0ng c\u00f2n s\u01a1 s\u00e0i. \u0110\u1ebfn nay, l\u1ec7nh l\u1eadp quy ch\u1ebf m\u1edbi, x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c m\u00e0 th\u0103ng gi\u00e1ng. D\u1ef1c c\u1ea3 cung m\u00e3 v\u00e0 s\u00e1ch v\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[66] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho ch\u00f9a \u0110\u1ea1i Uy \u0110\u1ee9c \u1edf Hi Ch\u00e2u v\u00e0 ch\u00f9a \u0110\u1ee9c Qu\u1ea3ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n \u1edf H\u00e0 Ch\u00e2u m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 50 v\u1ea1n ti\u1ec1n, l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean t\u1eed tr\u1eadn.\r\n\r\n[67] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u xin thu ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u D\u00e2n, \u0110\u00e0o, xin ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ph\u00e2n m\u1ec7nh c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[69] \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u00f5, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 11)<\/i>.\r\n\r\n[70] Chi\u1ebfu cho Tam ty xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n x\u1ea5p l\u1ee5a giao cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ec3 mua ru\u1ed9ng th\u1eeba c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0.\r\n\r\n[71] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho D\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t c\u00e1c qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7, V\u0169 V\u1ec7, B\u1ea3n th\u00e0nh s\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy.\r\n\r\n[72] Hi H\u00e0 l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Nguy\u00ean Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ee5c tr\u1ea1ch Ph\u00f3 s\u1ee9 k\u00fd t\u01b0. Nguy\u00ean Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00ec \u0111\u00e3 mang t\u1edd t\u1ea5u th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a Kinh l\u01b0\u1ee3c ty v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u sau khi x\u00e2y th\u00e0nh H\u00e0 Ch\u00e2u, m\u1ed9t m\u00ecnh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn M\u00e3 Luy\u1ec7n Xuy\u00ean, h\u00e0ng ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0110\u00e3ng Ch\u00e2u v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c; m\u1edf th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Thao S\u01a1n, b\u1ea3n l\u1ec7nh chinh c\u1ee7a D\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, b\u00e8n ti\u1ebfn v\u00e0o D\u00e2n Ch\u00e2u, chia qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u1ed9c Thanh Long \u1edf X\u01b0\u1edbc La Xuy\u00ean; m\u1edf th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Hi Ch\u00e2u, Kh\u00e2m L\u1ec7nh Chinh c\u1ee7a \u0110i\u1ec7p Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u01b0 Qu\u00e1ch c\u1ee7a Thao Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh, d\u00e2ng th\u00e0nh xin h\u00e0ng, Ba Chi\u00ean Gi\u00e1c c\u0169ng \u0111em t\u1ed9c m\u00ecnh quy thu\u1eadn. Qu\u00e2n \u0111i t\u1ed5ng c\u1ed9ng 54 ng\u00e0y, v\u01b0\u1ee3t qua 1800 d\u1eb7m, thu ph\u1ee5c 5 ch\u00e2u, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u1eeb tr\u1ea1i L\u00e2m Giang \u0111\u1ebfn th\u00e0nh An H\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f4ng t\u00e2y d\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m, ch\u00e9m h\u01a1n 3000 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u d\u00ea ng\u1ef1a k\u1ec3 h\u00e0ng v\u1ea1n.\r\n\r\n<i>(L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 ch\u00e9p r\u1eb1ng: T\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p Ho\u00e0ng H\u00e0, ph\u00eda nam th\u00f4ng Ba Th\u1ee5c, ph\u00eda b\u1eafc ti\u1ebfp Cao Lan, b\u1edd c\u00f5i r\u1ed9ng h\u01a1n 3000 d\u1eb7m. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. Hu\u1ec7 Khanh vi\u1ebft bia m\u1ed9 cho Thi\u1ec1u, Qu\u1ed1c s\u1eed ph\u1ea7n l\u1edbn d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3. Hu\u1ec7 Khanh l\u1ea1i n\u00f3i <i>\"h\u00e0ng ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c hai v\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i ti\u1ebfng\"<\/i>, t\u1ee9c l\u00e0 H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t v\u00e0 Ba Chi\u00ean Gi\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u01b0\u01a1ng. S\u1eed \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, nay c\u0169ng theo \u0111\u00f3. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u thu ph\u1ee5c 5 ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y th\u00e1ng c\u1ee5 th\u1ec3, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Nh\u1eadt l\u1ee5c: ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 8, Thi\u1ec1u t\u1ea5u Thao Ch\u00e2u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng; ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 9, t\u1ea5u \u0111\u1ebfn M\u00e3 Luy\u1ec7n Xuy\u00ean; ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9, t\u1ea5u H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t d\u00e2ng D\u00e2n Ch\u00e2u. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n truy\u1ec7n, ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\nTrong tr\u1eadn n\u00e0y, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Thi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t to\u00e0n qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn khi t\u1ea5u th\u1eafng tr\u1eadn, Vua m\u1edbi r\u1ea5t vui m\u1eebng. B\u1edfi v\u00ec Thao, D\u00e2n, \u0110i\u1ec7p, \u0110\u00e3ng li\u1ec1n v\u1edbi n\u00fai M\u00e3 Nh\u0129 Ba c\u1ee7a Thanh \u0110\u01b0\u1eddng, r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eadt h\u1eb9p hi\u1ec3m tr\u1edf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, Thi\u1ec1u mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho qu\u00e2n, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u1ed1n g\u1ed7, l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Thanh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda hang \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u1ef1a, m\u00e0 Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong li\u1ec1n x\u00e2y th\u00e0nh[footnote] 'Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong li\u1ec1n x\u00e2y th\u00e0nh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'b\u00ecnh xuy\u00ean s\u01a1', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch quy\u1ec3n 242, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, l\u1eddi ph\u00ea c\u1ee7a Vua: 'Hi H\u00e0 l\u1ed9 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 \u0111ang d\u1eabn qu\u00e2n H\u00e1n, Phi\u00ean \u1edf Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i' v\u00e0 \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean 'l\u1ea5y th\u00e0nh x\u00e2y \u1edf Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean l\u00e0m tr\u1ea1i Di\u00eam Xuy\u00ean', ch\u1ed7 n\u00e0y sai l\u1ea7m, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ea1i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb tr\u00ed y\u1ebft h\u1ea7u c\u1ee7a Thanh \u0110\u01b0\u1eddng. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a Thi\u1ec1u tr\u00fang th\u1eddi c\u01a1, n\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1eafng l\u1ee3i.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u Hi, \u0110\u00e0o, D\u00e2n, \u0110i\u1ec7p, \u0110\u00e3ng, v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch h\u01a1n hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u00e9m gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ch\u00edn ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean kh\u00f4ng thu\u1ea7n ph\u1ee5c, chi\u00eau ph\u1ee5c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9 thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ed9c phi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf c\u1edfi d\u1ea3i ng\u1ecdc \u0111ang \u0111eo ban cho V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, sai n\u1ed9i th\u1ecb L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c kh\u1edfi binh \u1edf \u0110\u00e0o H\u00e0, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u nghi ng\u1edd, ch\u1ec9 c\u00f3 khanh khai s\u00e1ng, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng n\u00e0y. Nay ta c\u1edfi d\u1ea3i ng\u1ecdc \u0111ang \u0111eo ban cho khanh, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng lao c\u1ee7a khanh.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1y hai l\u1ea7n r\u1ed3i c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ea1t V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u1eeb n\u01a1i xa x\u00f4i, kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u1ed9t v\u00f9ng, th\u1ea7n c\u00f9ng hai ba v\u1ecb ch\u1ea5p ch\u00ednh ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u1ee5ng m\u1ec7nh th\u00e1nh ch\u1ec9 m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn ri\u00eang ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u1ea1i sai Thu\u1ea5n C\u1eed truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>\"Khi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang nghi ng\u1edd, ta c\u0169ng mu\u1ed1n d\u1eebng l\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 khanh gi\u00fap \u0111\u1ee1, th\u00ec c\u00f4ng lao n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00e0nh. Ban cho khanh d\u1ea3i ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ch\u00e1u, bi\u1ec3u th\u1ecb m\u1ed1i quan h\u1ec7 qu\u00e2n th\u1ea7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p gi\u1eefa ta v\u00e0 khanh.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nh\u1eadn ban. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, h\u00f4m nay v\u00ec nh\u1eadn l\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng n\u00ean l\u1ea1i ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n.\r\n\r\n[74] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, Tri Hi Ch\u00e2u, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu. Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, Ph\u1ee7ng nh\u1eadt Thi\u00ean v\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Chi\u00eau ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tuy\u00ean ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9. Cao Tu\u00e2n D\u1ee5, Tri Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Quy\u1ec1n Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Vinh ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m D\u00e2n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Tri D\u00e2n ch\u00e2u. Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc, D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n.\r\n\r\n[75] L\u00fac \u0111\u1ea7u, b\u00e0n vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u1eb1ng ti\u1ebft vi\u1ec7t, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u00ean \u01b0u \u0111\u00e3i chuy\u1ec3n ch\u1ee9c quan l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, ti\u1ebft vi\u1ec7t n\u00ean \u0111\u1ee3i c\u00f4ng lao sau.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u00f5 quan v\u1edbi Ho\u00e0ng S\u00e1t, \u0111\u1ec3 S\u00e1t l\u00e0m tri ch\u00e2u D\u00e2n. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u00e2u D\u00e2n n\u00ean giao cho Cao Tu\u00e2n D\u1ee5, d\u00f9ng S\u00e1t kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> B\u00e8n sai Th\u1ee7 \u01af\u1edbc thay Tu\u00e2n D\u1ee5.\r\n\r\nVua l\u1ea1i mu\u1ed1n cho Tu\u00e2n D\u1ee5 ki\u00eam ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean, n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u ng\u1ea1i C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp n\u1eafm quy\u1ec1n l\u1edbn, n\u1ebfu l\u1ea1i d\u00f9ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y cho Tu\u00e2n D\u1ee5, th\u00ec \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a T\u01b0 L\u1eadp.\"<\/i>\r\n\r\nAn Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"R\u1ea5t hay.\"<\/i> H\u00f4m sau, l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n kinh l\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec ph\u1ea3i r\u00f5 k\u1ef7 lu\u1eadt trong qu\u00e2n. Th\u00e1i T\u1ed5 sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Giang Nam, d\u1eb7n T\u00e0o B\u00e2n r\u1eb1ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, v\u00ec hi\u1ec3u r\u00f5 ngh\u0129a 'Tr\u01b0\u1edfng t\u1eed su\u1ea5t s\u01b0, \u0111\u1ec7 t\u1eed d\u01b0 thi'. Nay V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 th\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp th\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o \u1edf ph\u00eda t\u00e2y. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc chia \u0111\u01b0\u1eddng v\u1edbi T\u01b0 L\u1eadp, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 T\u01b0 L\u1eadp t\u1ef1 ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111i, sau \u0111\u00f3 h\u1eb9n h\u1ecdp v\u1edbi T\u01b0 L\u1eadp, T\u01b0 L\u1eadp kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 sai Mi\u00eau Th\u1ee5 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 h\u1eb9n m\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i. Th\u1ea7n nghe nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecfi L\u00fd Nguy\u00ean Kh\u1ea3i, qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00fang. N\u1ebfu t\u01b0\u1edbng t\u00e1 b\u1ea5t h\u00f2a, kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh nhau nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec uy danh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c trong n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m sao m\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch qu\u1ed1c? Nay V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u may c\u00f3 c\u00f4ng, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean c\u00f3 ch\u00fat ph\u00e2n bi\u1ec7t, khi\u1ebfn Cao Tu\u00e2n D\u1ee5, C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp bi\u1ebft s\u1ee3, th\u00ec uy danh c\u1ee7a Thi\u1ec1u s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n xa n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi. Uy danh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n xa, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, e r\u1eb1ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn g\u1ea5p, \u1eaft s\u1ebd h\u1ecfng vi\u1ec7c.\"<\/i>\r\n\r\n[76] H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua b\u00e0n v\u1ec1 s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u trong thi\u00ean h\u1ea1, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"S\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta th\u00e1i b\u00ecnh tr\u0103m n\u0103m, d\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y binh \u0111ao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n s\u1eafp x\u1ebfp b\u1ea3o gi\u00e1p \u1edf H\u1ed3 Nam, th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, g\u1ea5p nhi\u1ec1u l\u1ea7n so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u1ebd thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y vi\u1ec7c y\u00eau d\u00e2n l\u00e0m t\u00e2m, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c chinh ph\u1ea1t l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n xa hoa, n\u00ean d\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng nhanh, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\nNh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u1ee7a ba \u0111\u1eddi H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu, ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo ph\u00e1p \u0111\u1ed9, \u0111\u1ebfn khi suy y\u1ebfu, ph\u00e1p ch\u1ebf \u0111\u1ed5 n\u00e1t, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i. K\u1ebb tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean l\u1ea5y t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec7u l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7, d\u00f9 tr\u1ea3i qua h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed7i lo l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, sao nh\u00e3ng.\"<\/i> L\u1ea1i b\u00e0n v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng[footnote]Ch\u1eef 'lu\u1eadn' nguy\u00ean l\u00e0 'd\u1ee5', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 L\u00fd Qu\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u00ecnh B\u1ea5t Th\u1ee9c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, cho r\u1eb1ng L\u00fd Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129, Tr\u00ecnh B\u1ea5t Th\u1ee9c c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda k\u1ebb \u0111\u1ecbch.\r\n\r\n[77] Cung \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u00fd Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Dao qu\u1eadn \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp \u0111\u00e1nh h\u1ea1 th\u00e0nh \u0110\u1ea1p B\u1ea1ch, L\u00fd Hi\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban cho ch\u00e2u D\u00e2n 1.500 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 c\u1eed Hi H\u00e0 l\u1ed9 Phi\u00ean b\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Anh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ban 500 t\u1ea5m l\u1ee5a; T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 L\u00fd Nguy\u00ean Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba C\u1ea5p Ph\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho c\u00f4ng lao thu ph\u1ee5c H\u00e0 Ch\u00e2u.\r\n\r\n[80] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Anh T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t l\u1ea7n sai khi\u1ec3n.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, tri\u1ec1u hi\u1ebfn t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, sai Ty m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tri\u1ec7u \u01af\u1edbc Chi t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u00e1c tr\u1ea1m ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 v\u00e0 b\u1ed5 sung binh l\u00ednh, m\u1ed7i qu\u00fd thay m\u1ed9t l\u1ea7n, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Gi\u00e1m m\u1ee5c ty H\u00e0 B\u1eafc c\u1ea5p ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. \u0110\u00e2y l\u00e0 do c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u1eeb tr\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 t\u1eeb T\u1ea7n Ch\u00e2u v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ch\u00e2u thi\u1ebfu binh l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ef1a.\r\n\r\n[83] Chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111i H\u00e0 Ch\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n v\u00e0 ban m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o b\u00e0o.\r\n\r\n[84] T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Y Ho\u00e0i B\u1ea3o ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ra ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u00e0o, nh\u01b0ng Ho\u00e0i B\u1ea3o cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng qu\u00e1 \u00edt, n\u00ean xin \u0111i theo qu\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng, xin \u0111\u1eebng ban th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng k\u1ebb may m\u1eafn.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh. Vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Ho\u00e0i B\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean cho ra tr\u1eadn, Di\u00ean Kh\u00e1nh s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ed7.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf D\u00e2n, H\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 s\u1eed d\u1ee5ng, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00e2y H\u1ea1, \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e2u 'd\u00f9ng man di \u0111\u00e1nh man di'. N\u1ebfu \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y t\u1eadp h\u1ee3p luy\u1ec7n t\u1eadp, t\u1ea1o th\u1ebf d\u00f9ng binh \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp \u0111\u1ecbch, ch\u00fang t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1eadp trung qu\u00e2n \u1ee9ng ph\u00f3. N\u0103m n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang s\u1ebd t\u1ef1 kh\u1eafc ki\u1ec7t qu\u1ec7, \u0111\u00fang nh\u01b0 binh ph\u00e1p n\u00f3i 'd\u00f9ng nh\u00e0n \u0111\u00e1nh m\u1ec7t'.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u1ee7a c\u1ea3i, luy\u1ec7n ch\u1ecdn binh s\u0129. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng m\u1edbi quy ph\u1ee5, ban t\u01b0\u1edbc h\u1eadu, thu ph\u1ee5c h\u00e0o ki\u1ec7t, ban \u00e1o gi\u00e1p t\u1ed1t \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 kh\u00ed th\u1ebf, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ee3i khi ta \u0111\u1ee7 s\u1ee9c m\u1ea1nh, ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, \u1eaft kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Ph\u00f9ng Kinh, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu l\u00e0m theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, d\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u00e1nh l\u1eeba, ch\u00fang \u0111\u00e3 m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00ec t\u1eadp trung qu\u00e2n, m\u00e0 ta kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea5n c\u00f4ng, trong m\u1ed9t hai n\u0103m, ch\u00fang t\u1ea5t s\u1ebd kh\u00f4ng \u1ee9ng ph\u00f3. Khi \u0111\u00f3 ta xu\u1ea5t qu\u00e2n, s\u1ebd nh\u01b0 v\u00e0o ch\u1ed7 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Ng\u00f4. Mu\u1ed1n kinh doanh b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[85] Ban cho hai l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft v\u00e0 Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang[footnote]Giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang, ch\u1eef 'giao' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1ee7a Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 \u00d4n N\u1ed9t Chi D\u0129nh Th\u00e0nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c quan v\u00e0 c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong l\u00e0m Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, theo l\u1ec7 c\u1ea5p b\u1ed5ng nh\u01b0 quan ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. L\u00fac \u0111\u00f3, \u00d4n N\u1ed9t Chi D\u0129nh Th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 Ch\u00e2u, qu\u1ea3n l\u00fd 28 b\u1ed9 t\u1ed9c, c\u00f3 h\u01a1n 6 v\u1ea1n qu\u00e2n. Ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, ph\u00eda nam c\u00e1ch gia t\u1ed9c Ch\u01b0\u1edbc \u1edf Ho\u00e0ng H\u00e0, ph\u00eda \u0111\u00f4ng gi\u00e1p gia t\u1ed9c T\u1ea1t, ph\u00eda b\u1eafc gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, n\u01a1i \u1edf c\u00e1ch H\u00e0 Ch\u00e2u 4 tr\u1ea1m. Nay \u0111\u00e3 h\u00f2a hi\u1ebfu v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, nghe tin H\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u00e3 h\u1ea1, b\u00e8n sai th\u1ee7 l\u0129nh th\u1ee9 hai l\u00e0 Hoa Nhi H\u00e0 \u0110\u1ed1c c\u00f9ng 43 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin m\u1ec7nh l\u1ec7nh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n s\u1ee7ng.\r\n\r\n[87] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>\"Qu\u00e2n H\u1ed5 D\u1ef1c h\u1eefu \u0111\u1ec7 nh\u1ecb qu\u00e2n, \u0111\u1ec7 tam ch\u1ec9 huy thu\u1ed9c B\u1ed9 qu\u00e2n ty c\u00f3 346 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh di\u1ec5n th\u1eed n\u1ecf, gi\u00e1o, \u0111ao, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c kh\u00e1c nhau, t\u1eeb Tu\u1ea7n gi\u00e1o s\u1ee9 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 tr\u1edf v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i, vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean. Th\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi l\u1eadp n\u1ed9i gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, m\u1ed7i tu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ho\u1eb7c ng\u0103n c\u1ea3n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea5n ch\u1ea5n. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 5, C\u1ef1u k\u1ef7 ch\u00e9p l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, m\u1ed7i tu\u1ea7n x\u00e9t v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ho\u1eb7c ng\u0103n c\u1ea3n. T\u00e2n k\u1ef7 c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u00f3 l\u00e0 sai, n\u00ean b\u1ecf \u0111i, gi\u1eef l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n n\u00e0y.\r\n\r\n[88] Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 M\u00e3 X\u01b0ng t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n c\u1ea5m \u1edf H\u00e0 B\u1eafc t\u1ef1 l\u1eadp ra ph\u00e9p d\u1ea1y tr\u1eadn, hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh n\u1ec1 n\u1ebfp, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c xung tr\u1eadn ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ch\u01b0a tinh nhu\u1ec7. Th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u00e2n th\u1ed5 binh \u1edf Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 n\u1ed5i ti\u1ebfng tinh nhu\u1ec7 nh\u1ea5t, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi cung m\u00e3, \u0111\u1ebfn H\u00e0 B\u1eafc d\u1ea1y t\u1eadp.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[89] Th\u1ee7 chi\u1ebfu: <i>\"H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb thi\u00ean tai, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn, giao cho An ph\u1ee7 ty t\u00f9y t\u00ecnh x\u1eed \u0111o\u00e1n. Nay Ho\u00e0i Nam m\u1ea5t m\u00f9a, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t theo l\u1ec7nh n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[90] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Th\u1eeba \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n V\u0169 Ti\u1ebfn, T\u1ea5n L\u0103ng thu\u1ed9c Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u; Quy An, \u00d4 Tr\u00ecnh, Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng thu\u1ed9c H\u1ed3 Ch\u00e2u; v\u00e0 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Di\u00eam Quan, \u01af Ti\u1ec1m thu\u1ed9c H\u00e0ng Ch\u00e2u; \u0110\u1ee9c Thanh, V\u0169 Khang thu\u1ed9c H\u1ed3 Ch\u00e2u; S\u00f9ng \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c T\u00fa Ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'Ch\u00e2u' trong 'T\u00fa Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thu\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Do c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn mu\u1ed1i hai x\u1ee9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, Chi\u1ebft T\u00e2y xin th\u00eam m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e1t binh \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 Kinh \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. L\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec ph\u00e9p mu\u1ed1i ch\u01b0a thi h\u00e0nh, n\u00ean k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, sai \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u00f4 B\u1ec9nh, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang T\u1eb1ng M\u1eb7c \u0111i Ho\u00e0i Nam, hai x\u1ee9 Chi\u1ebft \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i n\u1ea5u mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 b\u00e1n cho quan[footnote]Ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u01b0ng tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 ti\u1ec1n k\u1ecbp th\u1eddi, n\u00ean h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i c\u00e0ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n. B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean xin d\u1ef1 tr\u1eef ti\u1ec1n c\u1ee7a Ph\u00e1t v\u1eadn ty v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n kh\u00e1c m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 mua mu\u1ed1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00f2 mu\u1ed1i, d\u1ee5ng c\u1ee5 n\u1ea5u mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i l\u1eadu. T\u1eeb ba l\u00f2 \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi l\u00f2 l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1p[footnote]Ch\u1eef 'gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111i\u1ec1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u00e0 chia d\u00e2n \u1edf v\u00f9ng n\u1ea5u mu\u1ed1i th\u00e0nh t\u1eebng t\u1ed5 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t l\u1eabn nhau; l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u mu\u1ed1n nh\u1eadn h\u1ea1n ng\u1ea1ch, l\u1ea5y mu\u1ed1i c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 b\u00e1n, m\u1ed7i th\u00e1ng n\u1ed9p ti\u1ec1n cho quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 khu v\u1ef1c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu. Do \u0111\u00f3, Ty mu\u1ed1i hai x\u1ee9 Chi\u1ebft xin th\u00eam m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e1t binh \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 Kinh \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Hai x\u1ee9 Chi\u1ebft t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn n\u0103m nay, m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m t\u0103ng thu\u1ebf mu\u1ed1i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, nay l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n quan, m\u00e0 b\u1ea3n l\u1ed9 mu\u1ed1n d\u00f9ng b\u1ed1n v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n, t\u0103ng th\u00eam tu\u1ea7n ki\u1ec3m, r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Th\u00e1i \u0110\u0129nh cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt, Ph\u00f9ng \u0110\u1ec9nh hy v\u1ecdng ng\u0103n c\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"L\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi s\u1ed1 thu\u1ebf mu\u1ed1i t\u0103ng th\u00eam, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u00eam qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn k\u1ebb n\u1ea5u mu\u1ed1i l\u1eadu kh\u00f4ng c\u00f2n, th\u00ec kh\u00f4ng ai ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ee9 nh\u1ea5t. V\u00f9ng ven bi\u1ec3n c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb b\u1ea5t tr\u1eafc, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ee9 hai. Thu\u1ebf mu\u1ed1i t\u0103ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ee9 ba. H\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng bu\u00f4n mu\u1ed1i l\u1eadu, t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i quay v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa. Nay thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, T\u00f4 Ch\u00e2u b\u1ecb thi\u1ebfu, l\u00e0 do bu\u00f4n l\u1eadu kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m, n\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c mu\u1ed1i; thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf Ho\u00e0i Nam t\u0103ng, l\u00e0 do bu\u00f4n l\u1eadu b\u1ecb ng\u0103n ch\u1eb7n, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u1ebfu cho r\u1eb1ng c\u1ea5m mu\u1ed1i n\u00ean n\u1edbi l\u1ecfng, sao kh\u00f4ng b\u1ecf h\u1ebft c\u1ea5m? N\u1ebfu ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m v\u1eady, th\u00ec n\u00ean c\u1ea5m tuy\u1ec7t bu\u00f4n l\u1eadu, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng b\u1ecb h\u00ecnh ph\u1ea1t. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn bi\u1ebft c\u1ea5m mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1edbi l\u1ecfng, nh\u01b0ng l\u1ea1i ch\u1ec9 mu\u1ed1n n\u1edbi l\u1ecfng c\u1ea5m, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi ta v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft.\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a hai x\u1ee9 Chi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u00e1i \u0110\u0129nh v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 5 t\u1eeb Ch\u00e2u V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u0103m th\u1ee9 4 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 4, ch\u1eafc ch\u1eafn sai, n\u00ean theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, ghi v\u00e0o ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, nay ch\u1ec9 ph\u1ee5 ch\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y. L\u00f4 B\u1ec9nh v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 5, v\u1edbi ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh l\u1ea1i ph\u00f2ng, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Hi\u1ebfn ty hai x\u1ee9 Chi\u1ebft, ki\u00eam chuy\u00ean lo vi\u1ec7c mu\u1ed1i; th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 7, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Hi\u1ebfn ty Ho\u00e0i \u0110\u00f4ng; th\u00e1ng 6, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Hi\u1ebfn ty Chi\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc; th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 8, v\u1edbi ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, v\u00ec thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf Chi\u1ebft t\u0103ng.)<\/i>\r\n\r\n[92] Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"C\u1eaft gi\u1ea3m v\u00e0 h\u1ee3p nh\u1ea5t c\u00e1c doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n ngh\u00ecn qu\u00e2n nh\u00e2n, \u0111\u00e2y l\u00e0 ngu\u1ed3n l\u1ef1c c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n. N\u1ebfu hu\u1ea5n luy\u1ec7n tinh nhu\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u00e1t huy \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c d\u1ee5ng, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u00e0 c\u00f2n ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i ch\u00ednh.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"Trong nh\u1eefng n\u0103m qua, b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n, chuy\u00ean tr\u00e1ch hu\u1ea5n luy\u1ec7n, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t r\u00f5 r\u00e0ng, khi\u1ebfn binh s\u0129 bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng. Xem k\u1ef9 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e2y th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn an nguy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129 \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho ai, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t m\u00e3n m\u1edbi x\u00fai gi\u1ee5c lung tung.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"C\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n \u1ed5n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>\"Hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>( \u300aBinh ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n th\u1ee9 n\u0103m, ph\u1ea7n h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i ch\u00e9p: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 hai, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i. B\u00e3i b\u1ecf 327 doanh tr\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, h\u1ee3p th\u00e0nh 270 doanh, quy \u0111\u1ecbnh m\u00e3 qu\u00e2n m\u1ed7i doanh 300 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 qu\u00e2n 400 ng\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, t\u1ed5ng s\u1ed1 doanh tr\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t t\u1eeb 545 doanh xu\u1ed1ng c\u00f2n 355 doanh, v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh k\u1ef3, c\u00e1c l\u1ed9 v\u00e0 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5 th\u1ec3. Khi h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean s\u1eeda sang l\u1ea1i ch\u1ed7 \u1edf m\u1edbi, c\u1ea5p ph\u00ed di chuy\u1ec3n. Nh\u1eefng qu\u00e2n hi\u1ec7u d\u01b0 th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c doanh kh\u00e1c, ho\u1eb7c theo qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ec9 huy, c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd theo th\u1ee9 t\u1ef1 ch\u1ee9c v\u1ee5 cao th\u1ea5p.)<\/i>\r\n\r\nTh\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"T\u00e0i ch\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u00fa \u00fd m\u1ed9t ch\u00fat th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ed1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n hi\u1ec7u t\u1eeb ch\u1ee9c th\u1eadp t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t l\u1ec5 v\u1eadt hai ti\u1ebft v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho t\u00f9y t\u00f9ng, t\u00ednh ra m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c 450.000 quan ti\u1ec1n, 400.000 th\u1ea1ch g\u1ea1o, 200.000 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30.000 t\u1ea5m v\u1ea3i, v\u00e0 2.000.000 b\u00f3 c\u1ecf ng\u1ef1a. N\u1ebfu m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, t\u00e0i ch\u00ednh qu\u1ed1c gia l\u00e0m sao d\u00f9ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c!\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Nh\u1eefng l\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong \u300aBinh ch\u00ed\u300b, xem th\u00eam ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 7.)<\/i>\r\n\r\n[93] Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n vi\u1ebft th\u01b0 cho V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1ebft Th\u01b0 Quang Qu\u00fd \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng k\u1ef5 binh. An Th\u1ea1ch b\u00e1o l\u00ean Vua, Vua c\u0169ng cho r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u00ean d\u00f9ng k\u1ef5 binh. An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"H\u1ecd ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed9 binh, ta c\u00f3 c\u1ea3 k\u1ef5 binh v\u00e0 b\u1ed9 binh, t\u1ea5t nhi\u00ean s\u1ebd th\u1eafng.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Hi\u1ec7n nay k\u1ef5 binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tinh nhu\u1ec7, m\u1ed9t doanh c\u00f3 khi ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c con ng\u1ef1a.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"H\u1ecd t\u1ef1 n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ea1i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 th\u1ea5y gi\u1ea3m b\u1edbt v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ea1i r\u1ed3i.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e0o, H\u00e0 sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a, n\u1ebfu t\u1eadp h\u1ee3p hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00edch l\u1ec7 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, th\u00ec kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef5 binh tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho C\u1ea5p Ph\u00f9ng t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1, ph\u00e2n ph\u00e1t th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh v\u00e0 nu\u00f4i ng\u1ef1a.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 t\u01b0\u1edbng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Khi c\u1ea7n d\u00f9ng binh, ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 t\u01b0\u1edbng; l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1eadp h\u1ee3p, th\u00ec c\u1ea7n v\u0103n quan. Nay nh\u00e2n vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1t th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh m\u00e0 t\u1eadp h\u1ee3p th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, giao cho t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n l\u00fd, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i t\u1eeb ti\u1ec1n l\u00e3i, th\u00ec t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd vui l\u00f2ng ph\u1ee5c v\u1ee5. Khi c\u1ea7n k\u00edp, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi d\u0169ng c\u1ea3m, ban th\u01b0\u1edfng theo c\u00f4ng lao, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t s\u1ebd tranh nhau ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u.\"<\/i>\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, L\u01b0u H\u00e3ng, Gi\u00e1m m\u1ee5c s\u1ee9 H\u00e0 Nam, T\u01b0 phong lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9; L\u01b0u C\u1ea9n, \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9, T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[95] Ban cho L\u00fd K\u1ef7, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 Tam ty, \u00e1o m\u1eb7c m\u00e0u \u0111\u1ecf, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ec1 c\u1eed qu\u1ea3n l\u00fd ti\u1ec1n b\u1ea1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y.\r\n\r\n[96] \u0110\u1eb7t hai ch\u1ec9 huy Gi\u00e1o duy\u1ec7t Trung Qu\u1ea3 \u1edf \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo nh\u01b0 Trung Qu\u1ea3 \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng.\r\n\r\n[97] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng con c\u1ee7a M\u1ed9c Chinh l\u00e0 Ng\u1ed9t \u0110inh [\u25a1 Ng\u1ed9t] Kh\u1ea5t Kh\u1ea5t xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban h\u1ecd Ti\u00ean, t\u00ean Ho\u00e0i Ngh\u0129a.\r\n\r\n[98] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho H\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t V\u0169 V\u1ec7, An H\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0111\u1eb7t Phi\u00ean L\u1ea1c, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy[footnote]Ch\u1eef '\u0111\u1eb7t' trong 'An H\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0111\u1eb7t Phi\u00ean L\u1ea1c m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote], l\u1ea1i sai c\u00e1c quan T\u1ea9u M\u00e3 Th\u1eeba Th\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n m\u1ed9.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf \u0110\u00e0o, M\u00e2n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1ee3i tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ebfn, l\u1ec7nh b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111o\u00e0n k\u1ebft[footnote]Ch\u1eef 'l\u1ec7nh' trong 'l\u1ec7nh b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111o\u00e0n k\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nay', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1eef ho\u1ea1t s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], \u0111\u1ec3 ng\u00e0y sau c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"T\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Di tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i ngay, nh\u01b0ng n\u1ebfu bi\u1ebft c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 khuy\u00ean nh\u1ee7, d\u00f9ng h\u1ecd c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"X\u01b0a d\u00e2n ngoan c\u1ed1 nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n \u1edf Trung Qu\u1ed1c, l\u1ea1i d\u00f9ng c\u00f4ng ch\u00faa h\u1ecd T\u1ea5t cai tr\u1ecb, s\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 n\u00f3i '\u0111\u00e3 qua ba k\u1ef7, \u0111\u1eddi \u0111\u1ed5i gi\u00f3 d\u1eddi', hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean Di? Ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u00e0y th\u00e1ng d\u1ea7n tr\u00f4i, may ra c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Nh\u1eadt l\u1ee5c ng\u00e0y 21 c\u00f3 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, l\u1ea1i tr\u00f9ng l\u1eb7p v\u1edbi s\u00e1ch ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 6, nay ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0103n c\u0169 trong M\u1eb7c S\u1eed, c\u0169ng s\u1eeda l\u1ea1i s\u00e1ch Chu S\u1eed ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 6, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p trong Nh\u1eadt l\u1ee5c. V\u00ec Chu S\u1eed tham kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i, \u00fd t\u1ee9 l\u1ea1i tr\u00f9ng l\u1eb7p.)<\/i>\r\n\r\n[99] H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang tr\u00ed s\u0129 Gi\u1ea3i T\u00e2n V\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t.\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Quy\u1ec1n Ph\u00e1t Khi\u1ec3n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ti\u00ean xin cho c\u00e1c l\u1ed9 d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng th\u00f4ng h\u00e0nh ti\u1ec1n Chi\u1ebft Nh\u1ecb, chi\u1ebfu l\u1ec7nh tr\u1eeb kinh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng h\u00e0nh. Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 4 v\u00e0 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 7 c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Hai b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, th\u00f4ng h\u00e0nh ti\u1ec1n Chi\u1ebft Nh\u1ecb.\r\n\r\n[101] Minh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng Cao Ly \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, Vua ph\u00ea: <i>\"B\u1ea3n ch\u00e2u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n, chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1eed quan d\u00f9ng nghi th\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u1ec3 ngh\u00eanh ti\u1ebfp.\"<\/i> Cao Ly t\u1eeb \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0110\u0103ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng \u0111i qua Minh Ch\u00e2u, v\u00ec xa Li\u00eau n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Vua lo ng\u1ea1i ch\u00e2u huy\u1ec7n cung \u1ee9ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7, s\u1ebd l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, n\u00ean ra l\u1ec7nh l\u1eadp nghi th\u1ee9c, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u do quan cung c\u1ea5p. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng Cao Ly kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u ti\u1ebfng Hoa, lo ng\u1ea1i k\u1ebb m\u01b0u l\u1ee3i t\u01b0 giao d\u1ecbch, l\u1ec7nh c\u00e1c n\u01a1i b\u00ed m\u1eadt ng\u0103n c\u1ea5m. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho d\u1eabn b\u1ea1n, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea9n S\u01a1 c\u00f9ng Tri Minh Ch\u00e2u L\u00fd Di\u00ean \u0111i\u1ec1u tra trong \u0111o\u00e0n c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Y\u00ean hay kh\u00f4ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[102] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1eef t\u1ef3 trong t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eebng sinh con, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea l\u1ea1i v\u00e0o c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n thu\u1ed9c.\r\n\r\n[103] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh t\u1eeb H\u00e0 Ch\u00e2u v\u1ec1, n\u00f3i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 r\u1ea5t trong, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u1edf Trung Qu\u1ed1c. S\u00e1ch x\u01b0a n\u00f3i ngu\u1ed3n Ho\u00e0ng H\u00e0 c\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ed9i qua, qu\u1ea3 kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a s\u00f4ng ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u1ed7 ph\u00e1t ra, s\u00e1ch \u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u1ec9 n\u00f3i d\u1eabn s\u00f4ng t\u1eeb T\u00edch Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn Long M\u00f4n, kh\u00f4ng n\u00f3i d\u1eabn s\u00f4ng t\u1eeb T\u00edch Th\u1ea1ch, t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebft ch\u1ed7 ra t\u1eeb T\u00edch Th\u1ea1ch ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ea1 l\u01b0u m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Theo \u300aT\u00e2y V\u1ef1c Truy\u1ec7n\u300b, s\u00f4ng c\u00f3 hai ngu\u1ed3n, h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ed5 v\u00e0o B\u1ed3 X\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, \u0111\u00f4ng h\u00e8 kh\u00f4ng t\u0103ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y ng\u1ea7m d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, ph\u00eda nam ch\u1ea3y ra T\u00edch Th\u1ea1ch, th\u00e0nh s\u00f4ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Vi\u1ec7c b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u1ea3o c\u1ee9u \u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b d\u1eabn s\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i ngu\u1ed3n g\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[104] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan \u1edf Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[105] Ban cho Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 qu\u00e2n[footnote] Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 qu\u00e2n, ch\u1eef 'Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87 \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] L\u01b0u h\u1eadu Th\u1eeba Tuy\u1ec3n m\u1ed9t khu \u0111\u1ea5t \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng L\u00e2m Vi\u00ean, quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng.\r\n\r\n[106] Ban cho Kinh Nguy\u00ean, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2m, V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 500 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng thu ph\u1ee5c H\u00e0, D\u00e2n v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n nhu.\r\n\r\n[107] Vua ph\u00ea: <i>\"Mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng t\u1eeb n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai theo l\u1ec7 c\u0169 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng d\u1ef1ng \u1edf ph\u00eda nam kinh \u0111\u00f4, cho Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi l\u00ean \u0111i\u1ec7n, l\u1ea1i d\u00f9ng L\u00fd Th\u1ecbnh b\u1ed5 khuy\u1ebft. X\u00e9t l\u1ea1i t\u1eeb n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 19 khi m\u1edbi l\u1eadp mi\u1ebfu, L\u00fd T\u0129nh, L\u00fd T\u00edch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd t\u01b0\u1ee3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5 n\u00e1t, sai quan tu s\u1eeda, nay \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, n\u00ean l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u00e0n b\u1ea1c ch\u1ecdn nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao hi\u1ec3n h\u00e1ch ghi trong s\u1eed s\u00e1ch, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ed1i th\u1edd, t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi gi\u1eb7c man, nh\u01b0ng lo r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Ch\u00e2u Th\u1ea7n khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f3 t\u1ed9i hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft h\u1ebft, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n ki\u1ec1m ch\u1ebf, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[109] Vua ph\u00ea: <i>\"Nghe n\u00f3i qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, cung th\u1ee7 v\u00e0 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng \u1edf Ch\u00e2u H\u00e0 t\u1eeb khi kh\u1edfi c\u00f4ng h\u01a1n 50 ng\u00e0y, qu\u1ea7n \u00e1o tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u r\u00e1ch n\u00e1t h\u1ebft, tuy m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n c\u00f4ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c, c\u00e0ng th\u00eam t\u1ed1n k\u00e9m. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t \u00edt, m\u1ed7i qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, m\u1ed7i cung th\u1ee7 v\u00e0 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y chia \u0111\u1ed3n th\u00ec c\u1ea5p.\"<\/i>\r\n\r\n[110] Ban cho Giang Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 7 v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf v\u00f9ng b\u1ecb d\u1ecbch b\u1ec7nh.\r\n\r\n[111] Chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m, T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1, \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 t\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u00e2ng s\u1edb l\u00ean c\u1eeda khuy\u1ebft.\r\n\r\n[112] Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u: <i>\"L\u01b0u K\u1ef7 \u1edf Giao Ch\u1ec9 mu\u1ed1n quy thu\u1eadn, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn, e r\u1eb1ng s\u1ebd gi\u1ed1ng nh\u01b0 N\u00f9ng Tr\u00ed Cao.\"<\/i>\r\n\r\nVua h\u1ecfi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh v\u1ec1 vi\u1ec7c Giao Ch\u1ec9, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7[footnote]\u0110\u1ec1u cho r\u1eb1ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7 '\u0110\u1ec1u' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u00eam', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], n\u1ebfu nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7, Giao Ch\u1ec9 t\u1ea5t s\u1ebd tranh ch\u1ea5p. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nghe n\u00f4n \u00d4n C\u1ea3o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, xin \u0111\u1ee3i \u00d4n C\u1ea3o t\u1edbi, b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i xin ch\u1ec9.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c Giao Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 xong, ch\u1ec9 s\u1ee3 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi kh\u00f4ng xong \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Kh\u1edfi t\u1ef1 cho l\u00e0 d\u1ec5 xong, nh\u01b0ng vi\u1ec7c binh r\u1ea5t kh\u00f3, th\u1ef1c s\u1ef1 e r\u1eb1ng Kh\u1edfi ch\u01b0a d\u1ec5 xong.\"<\/i> Ph\u00f9ng Kinh n\u00f3i: <i>\"Giao Ch\u1ec9 l\u00e0m sao m\u1ed9t l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd c\u1ed1 k\u1ebft v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng th\u00f4i.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 d\u00f9ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n, h\u1eb3n l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng d\u1ef1a v\u1eady.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y 27.)<\/i>\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng xin ng\u1eebng vi\u1ec7c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n di\u00eam sao, Vua theo l\u1eddi xin. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i \u1edf Hi Ch\u00e2u \u0111ang ti\u1ebfn h\u00e0nh, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, qu\u00e2n l\u1edbn \u1edf \u0110\u00e0o, D\u00e2n, chi ph\u00ed ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi \u1ee9ng ph\u00f3, l\u1ea5y di\u00eam sao \u0111\u00f4ng nam theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t, tuy gi\u00e1 b\u00e1n h\u01a1i th\u1ea5p h\u01a1n s\u1ed1 c\u0169, nh\u01b0ng l\u1ee3i r\u1ea5t l\u1edbn.\"<\/i> \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>\"Ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 ch\u1ec9 l\u1ea5y gi\u1ea3i di\u00eam Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m thu kh\u00f4ng qu\u00e1 ba tr\u0103m v\u1ea1n quan, chia cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn hai l\u1ed9, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u1ed9t tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t v\u1ea1n quan. Nay T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u0103m, m\u00e0 ti\u1ec1n n\u1ed9p \u0111\u00e3 h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan, v\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c hai l\u1ed9[footnote] V\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c hai l\u1ed9, ch\u1eef 'l\u01b0\u1ee1ng' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00e2y', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], m\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u1ea1m th\u1eddi gi\u1ea3m gi\u00e1, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ed9ng ch\u1ea1m ph\u00e1p c\u0169, m\u00e0 c\u00f2n v\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c, h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu ng\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n[114] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Thu ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0, D\u00e2n, \u0110\u00e0o, c\u00e1c b\u1ed9 phi\u00ean \u1edf c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3, quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ee9c nh\u00e2n \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng b\u1ed9 phi\u00ean v\u00e0 thu\u00ea tr\u00e2u l\u1eeba ch\u1edf v\u1eadt quan, xin r\u0103n b\u1ea3o.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan ty th\u00e0nh tr\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Hi H\u00e0 l\u1ed9, n\u1ebfu c\u1ea7n sai tr\u00e2u l\u1eeba ch\u1edf v\u1eadt quan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m l\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c ty, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u1ea5p b\u00e1ch, cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i d\u00f9ng ch\u00ednh binh ki\u00eam phi\u00ean binh. K\u1ebb n\u00e0o t\u1ef1 \u00fd sai ph\u00e1i v\u00e0 b\u1eaft phu, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf x\u1eed, quan \u0111\u1ec1 c\u1eed kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n, t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd. L\u1ea1i cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, th\u01b0\u1edfng h\u1eadu.\"<\/i>\r\n\r\n[115] Vua ph\u00ea: <i>\"Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u1eeb khi d\u00f9ng binh \u0111\u1ebfn nay, gi\u1ebft ch\u1ebft h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, x\u00e1c ch\u1ebft ph\u01a1i ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, h\u1ed3n kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh coi thi\u00ean h\u1ea1 nh\u01b0 con, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. C\u00f3 th\u1ec3 sai C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed \u0111i thu nh\u1eb7t, ch\u00f4n c\u1ea5t, t\u1ebf l\u1ec5, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t trai \u0111\u00e0n th\u1ee7y l\u1ee5c, c\u1ea7u ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.\"<\/i> <i>(C\u1ef1u k\u1ef7 ch\u00e9p sai n\u1ed9i th\u1ecb ch\u00f4n x\u00e1c ch\u1ebft ph\u01a1i \u1edf Hi H\u00e0, t\u00e2n k\u1ef7 ch\u1ec9 ch\u00e9p chi\u1ebfu, kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c sai n\u1ed9i th\u1ecb.)<\/i>\r\n\r\n[116] Chi\u1ebfu cho d\u00e2n man \u1edf ch\u00e2u Thi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 theo gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 th\u1ebf ch\u1ea5p l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a quan; n\u1ebfu sau 7 n\u0103m kh\u00f4ng chu\u1ed9c l\u1ea1i, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n man \u1edf ch\u00e2u Thi g\u1eb7p thi\u00ean tai, d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 g\u1ea5p \u0111\u00f4i \u0111\u1ec3 th\u1ebf ch\u1ea5p l\u1ea5y g\u1ea1o c\u1ee7a quan, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. \u0110\u1ebfn nay, t\u1ea1m th\u1eddi cho \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y.\r\n\r\n[117] Chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0: T\u1eeb nay, c\u00e1c quan ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bi\u00ean ph\u1ed1i ph\u1ea1m t\u1ed9i, chia th\u00e0nh 4 m\u1ee9c h\u00ecnh ph\u1ea1t: nh\u1eb9, n\u1eb7ng, th\u1ee9 nh\u1eb9, th\u1ee9 n\u1eb7ng, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7.\r\n\r\n[118] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u1ea3 hai b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m.\r\n\r\n[119] Chi\u1ebfu cho Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u H\u00e0, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd S\u01a1n Ph\u1ee7 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n \u0110\u00f4ng c\u1ee7a Th\u1ea9m quan \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t. V\u00ec t\u1ed9i vi\u1ebft th\u01b0 kh\u1eafp n\u01a1i cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh, d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd hoa m\u1ef9 \u0111\u1ec3 che gi\u1ea5u vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n l\u00ednh ch\u00e2u H\u00e0 vi ph\u1ea1m quy t\u1eafc gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.\r\n\r\n[120] C\u01a1 quan v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n trong thi\u00ean h\u1ea1 d\u00e2ng l\u00ean 1 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 18 l\u1ed9 v\u00e0 20 quy\u1ec3n b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u1ee5. C\u00f3 l\u1eddi t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c n\u01b0\u1edbc t\u1ee9 di ch\u1ec9 hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi \u1ee9ng ph\u00f3, nay Trung Qu\u1ed1c l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y Trung Qu\u1ed1c th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ee9 di, nay t\u1ee9 di l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng Trung Qu\u1ed1c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. N\u1ebfu t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, khi\u1ebfn kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[121] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c Ho\u00e0ng L\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh.\r\n\r\n[122] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Mai, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n Tr\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c ch\u00e2u Tri\u1ec1u[footnote]Ch\u00e2u Tri\u1ec1u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed3 Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 77 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ebf b\u1ecf v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]; b\u00e3i b\u1ecf tr\u1ea1i M\u00e3 Ng\u01b0 \u1edf ch\u00e2u Hi. <i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y vi\u1ec7c Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng Giao Ch\u1ec9, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i>\r\n\r\n[123] Chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 gi\u1edbi Kim \u0110\u00ea l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c quan m\u1edf s\u00f4ng th\u1eb3ng. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 7 ghi ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o, chi ti\u1ebft xem cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 7. Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 6, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 6; ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 2, ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 7, \u0111\u1ec1u n\u00ean tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\nTy \u0110\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao, b\u1ed1n c\u1eeda \u0111\u1eadp ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh chia n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng gi\u1ea3m, khi\u1ebfn \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1. Nay g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, tr\u1eeb c\u1eeda \u0111\u1eadp Kh\u1ed5ng C\u1ed1 gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, tuy c\u00f3 c\u1eeda \u0111\u1eadp T\u00f4n C\u1ed5 gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i h\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9a h\u1ebft. Xin \u0111\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng c\u0169 gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u1ea5n V\u1ea1n Th\u1eafng, x\u00e2y c\u1eeda \u0111\u1eadp \u1edf b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng Bi\u1ec7n, \u0111\u00e0o s\u00f4ng c\u0169, m\u1edf th\u00eam m\u1ed9t nh\u00e1nh s\u00f4ng m\u1edbi, h\u1ee3p v\u00e0o s\u00f4ng \u0110i\u00eau M\u00e3, huy \u0111\u1ed9ng 13.643 phu d\u1ecbch, ho\u00e0n th\u00e0nh trong m\u1ed9t th\u00e1ng.\"<\/i> Vua nghe theo. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed\u300b th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, Ph\u00e1n T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 T\u0103ng B\u1ed1, Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng O\u1ea3n, Quy\u1ec1n Tri th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9, \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh s\u1eafc l\u1ec7nh cho m\u1ed9t ch\u00e2u, m\u1ed9t huy\u1ec7n, m\u1ed9t ty, m\u1ed9t v\u1ee5.<\/p>\n<p>[2] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n gi\u00e1o x\u00e9t h\u1ea1ng nh\u1ea5t h\u1ea1ng b\u00e9t, tuy l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n l\u00e0m m\u1ee9c, nh\u01b0ng h\u1ea1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 s\u1ef1 ngh\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u1ea1t t\u00e1m ph\u1ea7n, ho\u1eb7c b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1edbi ba ph\u1ea7n, d\u00f9 x\u1ebfp h\u1ea1ng nh\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[3] \u0110\u1ec1 c\u1eed T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh bi\u00ean s\u1eafc l\u00e0 T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;S\u00e1ch bi\u00ean s\u1eafc m\u1edbi tu so\u1ea1n, tuy \u0111\u00e3 qua x\u00e9t duy\u1ec7t b\u1edfi Th\u1ea9m h\u00ecnh, H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n ty, nh\u01b0ng v\u1eabn lo r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5u \u0111\u00e1o, xin g\u1eedi sang Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ea1i, th\u00eam b\u1edbt, r\u1ed3i giao cho c\u00e1c ty h\u00ecnh ph\u00e1p \u1edf kinh, quan l\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng lu\u1eadt, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, t\u00e2u l\u00ean Trung th\u01b0, g\u1eedi cho quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa th\u00ec s\u1eeda ch\u1eefa r\u1ed3i kh\u1eafc in ban h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[4] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>&#8220;Ban th\u01b0\u1edfng g\u1ea5m v\u00f3c cho Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 Ch\u00e2u, l\u1ec7nh chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng 5, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Ty An ph\u1ee7 T\u00e2y \u0110ao. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua, n\u00ean giao ph\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u00e0n vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1ea3n ch\u1ea5t kh\u00e1c v\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u00e0nh b\u1ea1i vi\u1ec7c Kh\u01b0\u01a1ng ho\u00e0n to\u00e0n cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u. L\u00fac \u0111\u00f3, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1eadp t\u1ee9c d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9, th\u00ec vi\u1ec7c \u0110ao, H\u00e0 \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng nhanh ch\u00f3ng trong hai ba n\u0103m. Ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c Nguy\u00ean so\u00e1i, n\u00ean H\u00e0n Ch\u1ea9n m\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 m\u1edbi d\u1ef1ng l\u00ean v\u1ee5 \u00e1n vu c\u00e1o. Nay Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c th\u00e0nh b\u1ea1i c\u1ee7a \u0110ao, H\u00e0, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, n\u00ean m\u1ecdi vi\u1ec7c ph\u1ea3i nghe theo V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, qu\u00e2n ch\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi sinh ra hi\u1ec1m kh\u00edch, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u00f5 th\u1ea7n t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e2u d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i Nguy\u00ean so\u00e1i?&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1eeb c\u00e1c tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nguy\u00ean so\u00e1i nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 sai l\u1ea7m, ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Nguy\u00ean so\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u00e0 sai l\u1ea7m.&#8221;<\/i> B\u1eb1ng Kinh n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1ea1nh \u0110\u1ee9c C\u01a1 ch\u1ec9 v\u00ec t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c l\u1ee3i \u00edch, kh\u00f4ng th\u00f4ng qua V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 li\u1ec1n \u0111i\u1ec1u \u00f4ng ta \u0111i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp, su\u00fdt n\u1eefa \u00f4ng ta t\u1ef1 s\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu \u0111\u1eb7t Nguy\u00ean so\u00e1i, th\u00ec trong b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ta tranh nhau t\u00e2u l\u00ean, sao l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh? Ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u1eb7t Nguy\u00ean so\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>&#8220;Vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7 r\u1ea5t nh\u1ecf, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9. Nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ee7a Ph\u00f2ng Qu\u00e1n, H\u1ea1 Lan Ti\u1ebfn Minh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn Th\u01b0 D\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t th\u1ee7, g\u1ed1c r\u1ea5t nh\u1ecf, m\u00e0 ng\u1ecdn r\u1ea5t l\u1edbn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(An Th\u1ea1ch t\u1ef1 thu\u1eadt r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u00e1i \u0110\u0129nh \u0111ang \u1ee7ng h\u1ed9 C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp, h\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, n\u00ean d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh t\u1ec9nh Vua.&#8221;<\/i> M\u1ea1nh \u0110\u1ee9c C\u01a1, c\u1ea7n tra c\u1ee9u xem l\u00fac V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1 l\u00e0m Nguy\u00ean so\u00e1i, \u00f4ng ta gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec.)<\/i><\/p>\n<p>An Th\u1ea1ch l\u1ea1i nh\u00e2n b\u00e0n vi\u1ec7c mu\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng hai x\u1ee9 Chi\u1ebft g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1eadp qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng \u00edt, kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ee9c khi\u1ebfn nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m<a class=\"footnote\" title=\"N\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ee9c khi\u1ebfn nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m '\u0111\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ef1', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1852-1\" href=\"#footnote-1852-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng s\u1ed1 \u00edt.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;S\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft, l\u1ea1i vi\u1ec7c th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng kh\u00e1c nhau.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng quan \u00edt, n\u00ean chi\u1ebfm qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng \u00edt.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;C\u0169ng e kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00ec th\u1ebf. Th\u1ea7n tai m\u1eaft ti\u1ebfp x\u00fac, c\u00f2n th\u1ea5y trong c\u1eeda Vi\u00ean Dung, h\u1ed9 phu s\u1eeda ch\u1eefa v\u00e0 chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m, nhi\u1ec1u khi\u1ebfn h\u01b0\u01a1ng h\u1ed9 nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea phu d\u1ecbch. C\u00e1c phu d\u1ecbch hao ph\u00ed, do d\u00e2n l\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng do binh l\u1ef1c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. T\u1eeb khi H\u00e0n K\u1ef3, Ph\u00fa B\u1eadt ch\u1ea5p ch\u00ednh \u0111\u1ebfn nay, m\u1edbi h\u01a1i c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1eeb khi ph\u00e9p sai d\u1ecbch g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea5m ch\u1ec9. E r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 chi\u1ebfm d\u1ee5ng binh s\u0129 nhi\u1ec1u, cung \u1ee9ng d\u1ecbch v\u1ee5 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n l\u1ef1c. N\u1ebfu c\u00f4ng t\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3, th\u00ec h\u01a1i hao ph\u00ed qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, quan Tri ch\u00e2u Hi l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u H\u00e0 \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n theo qu\u00e2n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111\u00e3 ch\u00e9m h\u1ecd. Chi\u1ebfu cho Thi\u1ec1u k\u00edn \u0111\u00e1o tra x\u00e9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh s\u0129 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft h\u1ea1i, c\u00f9ng x\u00e9t xem vi\u00ean ch\u1ee9c b\u1ed9 \u00e1p c\u00f3 n\u00ean hay kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi; l\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ea7n L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh k\u00edn \u0111\u00e1o xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean. <i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf \u0111i, b\u1ea3n m\u1edbi gi\u1ed1ng b\u1ea3n Chu, nay l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u c\u0169ng g\u1eedi th\u01b0 cho V\u01b0\u01a1ng An Th\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u00e0ng binh. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u l\u00ean Vua: <i>&#8220;C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u ph\u1ee5 tr\u00e1ch n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u00f5 r\u00e0ng k\u1ef7 lu\u1eadt, v\u1ec1 sau kh\u00f3 m\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 kh\u00f3 x\u1eed, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1i b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Vua v\u1eeba c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f3 x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c gi\u1ebft h\u00e0ng binh, l\u1ea1i h\u1ecfi: <i>&#8220;L\u1eddi V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u n\u00f3i c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Kinh Nguy\u00ean kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1ea5u tr\u1ea1ng c\u1ee7a Thi\u1ec1u c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 Hi Ch\u00e2u v\u00e0 T\u1ea7n Ch\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n tr\u00e1ch V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u1eadn h\u00e0ng, cho r\u1eb1ng v\u00ec gi\u1ebft h\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Kinh Nguy\u00ean m\u00e0 l\u1ea1i v\u1ed9i nh\u1eadn h\u00e0ng, n\u00ean qu\u00e2n s\u0129 m\u1edbi ph\u1eabn n\u1ed9. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u00e0ng, th\u00ec th\u00e0nh ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c ngay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ea5u r\u1eb1ng \u0111\u00e0o th\u00e0nh, th\u00e0nh s\u1eafp s\u1eadp.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Trong th\u00e0nh c\u00f2n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ch\u1ecbu ng\u1ed3i ch\u1edd ch\u1ebft. N\u1ebfu gi\u1ebft h\u1ea1i, th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ec9 hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 th\u00f4i. Nay nh\u1eadn h\u00e0ng l\u00e0 r\u1ea5t t\u1ed1t, sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 sai \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[7] Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng quan D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n \u1edf Nam Giang, Th\u1ea7n Ch\u00e2u c\u00f9ng v\u1edbi man t\u1ed9c \u0111\u00e1nh nhau c\u00f3 c\u00f4ng. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u0103ng hai b\u1eadc cho D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n v\u00e0 H\u1ea1 Ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1eadc, gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a, ban t\u1eb7ng l\u1ee5a c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[8] Th\u1ea9m Qu\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed xem x\u00e9t th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft L\u1ed9, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Chi\u1ebft l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0m k\u1ebf sinh nhai, thu nh\u1eadp r\u1ea5t l\u1edbn, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u1ea7n ti\u1ec1n g\u1ea5p n\u00ean b\u00e1n th\u00f3c r\u1ebb cho nh\u00e0 gi\u00e0u, \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1 thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i ph\u1ea3i mua \u0111\u1eaft t\u1eeb nh\u00e0 gi\u00e0u. Nay mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p thu mua v\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1eb7t kho mua th\u00f3c \u1edf m\u1ed9t hai ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi h\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u00f4ng d\u00e2n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[9] Qu\u1ea3n c\u00e2u Phu Di\u00ean l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb nay g\u1eb7p khi duy\u1ec7t binh l\u1edbn, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ng\u0169 H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean, n\u00ean l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi hai ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m chu\u1ea9n, c\u1edd x\u00ed, huy hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u theo m\u00e0u s\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng: Ti\u00ean phong, S\u00e1ch ti\u00ean phong m\u1ed9t m\u00e0u, T\u1ea3 d\u1ef1c m\u1ed9t, T\u1ea3 d\u1ef1c hai m\u1ed9t m\u00e0u, H\u1eefu d\u1ef1c m\u1ed9t, H\u1eefu d\u1ef1c hai m\u1ed9t m\u00e0u, \u0110i\u1ec7n h\u1eadu, S\u00e1ch \u0111i\u1ec7n h\u1eadu m\u1ed9t m\u00e0u. Trong n\u1ed9i qu\u00e2n, ngo\u00e0i s\u00e1u l\u00e1 c\u1edd l\u1edbn v\u00e0 n\u0103m l\u00e1 c\u1edd ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, c\u00f2n l\u1ea1i c\u0169ng m\u1ed9t m\u00e0u. Th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c, c\u1edd c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng l\u1ea5y h\u00ecnh r\u00f9a l\u00e0m trang tr\u00ed, \u00fd l\u00e0 ti\u00ean li\u1ec7u bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Nay trung qu\u00e2n c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y h\u00ecnh r\u00f9a l\u00e0m hi\u1ec7u. C\u1edd c\u1ee7a t\u00e1m \u0111\u1ed9i th\u00ec v\u1ebd tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t, gi\u00f3, m\u00e2y, r\u1ed3ng, h\u1ed5, chim, r\u1eafn<a class=\"footnote\" title=\"V\u1ebd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t gi\u00f3 m\u00e2y r\u1ed3ng h\u1ed5 chim r\u1eafn 'V\u1ebd', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 195 Binh ch\u00ed, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 157 Binh kh\u1ea3o, \u300aNg\u1ecdc h\u1ea3i\u300b quy\u1ec3n 143 Binh ch\u1ebf l\u00e0m 'Bi\u1ec7t'.\" id=\"return-footnote-1852-2\" href=\"#footnote-1852-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Tr\u1eddi, \u0111\u1ea5t th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh vu\u00f4ng tr\u00f2n, gi\u00f3, m\u00e2y th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh bay l\u01b0\u1ee3n, r\u1ed3ng, h\u1ed5 th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh d\u1eef t\u1ee3n<a class=\"footnote\" title=\"R\u1ed3ng h\u1ed5 th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh d\u1eef t\u1ee3n 'R\u1ed3ng' nguy\u00ean l\u00e0 'G\u1ea5u', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1852-3\" href=\"#footnote-1852-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, chim, r\u1eafn th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh bay l\u01b0\u1ee3n u\u1ed1n kh\u00fac, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho duy\u1ec7t binh l\u1edbn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Khu m\u1eadt vi\u1ec7n cho r\u1eb1ng c\u1edd hi\u1ec7u c\u1ee7a \u0111\u1ed9i ng\u0169 n\u1ebfu v\u1ebd t\u00e1m v\u1eadt, e r\u1eb1ng qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, m\u00e0 trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh \u0111\u1ec3 v\u1ebd, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u1edd x\u00ed duy\u1ec7t binh l\u1edbn ch\u1ec9 theo m\u00e0u s\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng kh\u00e1c nhau v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ee9c, ch\u1ec9 c\u1ea7n kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ea5y Thi\u1ec7u K\u1ef3, nguy\u00ean l\u00e0 Quy\u1ec1n Ph\u00e1n quan Giang \u00c2m qu\u00e2n, l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh, ch\u00e2u T\u00fa. K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p h\u1ee3p \u00fd, h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u0103ng ch\u1ee9c h\u1ee3p l\u1ec7, sai l\u00e0m Tri huy\u1ec7n c\u00f3 th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, do V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch ti\u1ebfn c\u1eed. An Th\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i K\u1ef3 c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n cho \u0111\u1ebfn Hi H\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ea1i n\u00f3i s\u1ee3 K\u1ef3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh, n\u00ean th\u1eed d\u00f9ng, b\u00e8n sai l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[11] Ban cho Tri\u1ec7u Ch\u00ed Trung, Ngu b\u1ed9 Lang trung, ba tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a. Ch\u00ed Trung v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an quy thu\u1eadn, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u0169 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y. Ch\u00ed Trung, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 nh\u1ea5t, l\u1ea1i th\u1ea5y n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 hai, Hi Ninh th\u1ee9 hai.<\/p>\n<p>[12] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea ph\u00f3 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n: <i>&#8220;Kh\u00e1m h\u1ed9i c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang, Ho\u00e0i, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, H\u1ed3, Qu\u1ea3ng, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Xuy\u00ean H\u1ea1p, v.v., xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n t\u1ea1i nh\u01b0 \u0110\u00f4 ph\u00f3 T\u1ed5ng qu\u1ea3n, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed3ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf ba l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi, ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, ng\u00e0y th\u00e1ng nh\u1eadm ch\u1ee9c v\u00e0 t\u00e1i nhi\u1ec7m, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch y\u1ebft thi\u1ebfp d\u00e2ng l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft xem x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1ea1m \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00f9ng b\u1ea3y ch\u1ec9 huy m\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa m\u00f9a thu \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u1ec1 n\u1ed9i qu\u1eadn \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, v\u00ec n\u0103m nay Phu Di\u00ean m\u1ea5t m\u00f9a, v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec7u Ti\u1ebft mu\u1ed1n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cho cung ti\u1ec5n th\u1ee7, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf hay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u1ebft ch\u1ec9 v\u00ec cung ti\u1ec5n th\u1ee7, ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. D\u01b0\u01a1ng B\u00e0n l\u00e0 k\u1ebb gian hi\u1ec3m ti\u1ec3u nh\u00e2n.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 giao cho B\u00e0n m\u1ed9t l\u1ed9, n\u1ebfu B\u00e0n c\u00f3 h\u00e0nh vi gian hi\u1ec3m, n\u00ean x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i, sao c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf qua?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;B\u00e0n c\u00f3 vi ph\u1ea1m, x\u00e9t h\u00e0nh vi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1eafc kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c D\u01b0\u01a1ng B\u00e0n vi ph\u1ea1m \u0111\u00e3 tr\u00ecnh l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Trung th\u01b0 che gi\u1ea5u. Nh\u01b0ng thanh ni\u00ean vi ph\u1ea1m, t\u1eeb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi, ch\u1ec9 v\u00ec m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 k\u1ebft lu\u1eadn l\u00e0 qu\u00e2n t\u1eed hay ti\u1ec3u nh\u00e2n, cho r\u1eb1ng trung t\u00edn kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft, th\u1ea7n e r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ec3. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7 h\u1ea1 t\u00f4n k\u00ednh, e r\u1eb1ng c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00f3 h\u00e0nh vi vi ph\u1ea1m khi c\u00f2n tr\u1ebb, n\u1ebfu cho l\u00e0 gian hi\u1ec3m ti\u1ec3u nh\u00e2n, th\u1ea7n ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Xin b\u1ec7 h\u1ea1 giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho th\u1ea7n \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng vi\u1ec7c Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m r\u1ea5t t\u1ed1t.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 cho l\u00e0 t\u1ed1t, sao kh\u00f4ng thi h\u00e0nh? Th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1eef ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 \u00fd m\u00ecnh, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng cho l\u1eddi th\u1ea7n l\u00e0 \u0111\u00fang, sao ph\u1ea3i d\u00f9ng l\u1eddi th\u1ea7n \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i mu\u1ed1n cho m\u01b0\u1ee3n th\u1ea3o li\u1ec7u c\u1ee7a cung ti\u1ec5n th\u1ee7, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nay c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh ph\u00e9p t\u00e1 tr\u1ee3, sao ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n ri\u00eang?&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u00e9p t\u00e1 tr\u1ee3 ch\u1ec9 c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea3o li\u1ec7u.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Cho m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n sao kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 mua?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 mua.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu t\u01b0 nh\u00e2n mua b\u00e1n c\u00f2n lo kh\u00f4ng c\u00f3, nay Phu Di\u00ean th\u1ea3o li\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng v\u00e0i th\u00e1ng, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean qu\u00e2n m\u00e3 h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m sao b\u1eaft Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty mua? \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng n\u00f3i. N\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n c\u1ea5p<a class=\"footnote\" title=\"n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n c\u1ea5p 'B\u1ec7' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u1ea7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1852-4\" href=\"#footnote-1852-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, sao ph\u1ea3i mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nghe l\u1eddi th\u1ea7n?&#8221;<\/i> Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 8 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u tuy \u0111\u00e3 gi\u00e0 nh\u01b0ng am hi\u1ec3u vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ed9 \u0111\u1ed9i, n\u00ean \u01b0u \u0111\u00e3i h\u1ecd. T\u1eeb nay, khi x\u00e9t ch\u1ecdn, d\u00f9 c\u00f3 b\u1ec7nh nh\u1eb9 nh\u01b0ng tinh th\u1ea7n ch\u01b0a suy, m\u1eaft c\u00f2n th\u1ea5y r\u00f5 trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi l\u0103m b\u01b0\u1edbc, tay ch\u00e2n kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn v\u00f5 ngh\u1ec7, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, tu\u1ed5i ch\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 sai ph\u00e1i, t\u1ea1m th\u1eddi cho l\u01b0u l\u1ea1i. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u1ea3n l\u00fd, c\u00e1c n\u01a1i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i sang l\u00e0m t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[15] Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u qu\u00e2n nha \u1edf Gi\u00e1p Ch\u00e2u thu\u1ed9c Nam Giang, Th\u1ea7n Ch\u00e2u, l\u00e0 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, v\u00ec Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng Ch\u00e2n c\u00f3 c\u00f4ng khuy\u00ean d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi man, sau b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi man l\u00e0 Th\u01b0 Quang \u0110\u00e1n \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp v\u00e0 gi\u1ebft c\u1ea3 nh\u00e0.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n T\u0103ng B\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Binh b\u1ed9 lang trung, Quy\u1ec1n tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 thi\u1ebfu khanh Chu \u00d4n K\u1ef3 c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, thuy\u00ean chuy\u1ec3n v\u00e0 th\u0103ng c\u1ea5p kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec1u v\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh. Ban th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch m\u1ed7i th\u1ee9 n\u0103m tr\u0103m l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, c\u00f9ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b: Ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 8 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh l\u00e0 T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n san \u0111\u1ecbnh bi\u00ean s\u1eafc, x\u00e1 th\u01b0, \u0111\u1ee9c \u00e2m, ph\u1ee5 l\u1ec7nh s\u1eafc th\u00e2n minh, m\u1ee5c l\u1ee5c s\u1eafc l\u1ec7nh, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 27 quy\u1ec3n. Chi\u1ebfu cho kh\u1eafc b\u1ea3n in, ban h\u00e0nh t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 7.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu l\u1ea5y c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh ban ra t\u1eeb n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 4 tr\u1edf \u0111i \u0111\u1ec3 san \u0111\u1ecbnh, c\u1eed Ph\u00e1p tr\u1ef1c quan L\u01b0u Canh c\u1ee7a \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i l\u00e0m Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng quan, H\u00ecnh ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu quan L\u01b0u C\u1ed5n l\u00e0m \u0110i\u1ec3m \u0111\u1ed1i quan, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba H\u1ed3 Vi\u1ec7n, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 Tr\u1ea7n Tai, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba Ngu Th\u00e1i Ninh l\u00e0m San \u0111\u1ecbnh quan, Quy\u1ec1n \u0110\u1ea1i L\u00fd thi\u1ebfu khanh Chu \u00d4n K\u1ef3 l\u00e0m Bi\u00ean b\u00e0i quan, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u0103ng B\u1ed1, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf \u0110\u1eb7ng O\u1ea3n, Quy\u1ec1n tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9 l\u00e0m T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh quan, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed. \u0110\u1ebfn nay, d\u00e2ng l\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0110\u00f4 tri n\u1ed9i \u0111\u00f4 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n Nam kh\u1ed1, Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n v\u00e0 qu\u00e2n kh\u00ed c\u00f9ng b\u1ed1n kho kh\u00e1c. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ed9i cung ti\u1ec5n Nam kh\u1ed1 l\u00e0 kho m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp, ch\u1ee9a c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m ng\u1ef1 ti\u1ec1n do n\u1ed9i cung ban xu\u1ed1ng, n\u00ean Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n, qu\u00e2n kh\u00ed c\u00e1c kho<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'qu\u00e2n' trong '\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22-1, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 ghi: 'Ch\u1ee9a gi\u00e1p tr\u1ee5 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u1ed9i cung ti\u1ec5n kh\u1ed1, Nam ngo\u1ea1i kh\u1ed1, qu\u00e2n kh\u00ed ng\u0169 kh\u1ed1', v\u00e0 c\u00f9ng s\u00e1ch ch\u1ee9c quan 22-3: '\u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed n\u1ed9i cung ti\u1ec5n, qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1 s\u1edf Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u1ea3n h\u1ea1t b\u1ed1n kho' v.v., b\u1ea3n in c\u0169 r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef 'qu\u00e2n', n\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1852-5\" href=\"#footnote-1852-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n h\u1ea1t.&#8221;<\/i> <i>(Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 7.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Ch\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng ch\u1ea1y n\u1ea1n \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn T\u1ee9 ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u00e2u' trong 'T\u1ee9 ch\u00e2u' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-6\" href=\"#footnote-1852-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf.&#8221;<\/i> C\u00f9ng v\u1edbi Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2u Nhu\u1eadn h\u1ea1n h\u00e1n nghi\u00eam tr\u1ecdng, xin m\u1edf kho t\u1ec9nh, ho\u1eb7c c\u1ea5p m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p cho t\u0103ng nh\u00e2n, \u00e1o t\u00eda, s\u1eafc phong s\u01b0 hi\u1ec7u, chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ee9u t\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u1ed7i n\u01a1i 3 v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda th\u1ee7y l\u1ee3i n\u00f4ng \u0111i\u1ec1n. Ng\u00e0y 21, l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 thi v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9, ch\u1eef 'c\u1eedu' (9) nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00e1t' (8). X\u00e9t: Th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu l\u00e0 m\u00f9ng 1, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u00e0 ng\u00e0y 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 l\u00e0 ng\u00e0y 17. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau 'Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban cho v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129 V\u0103n Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7' v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u00e0o 'Ng\u00e0y 11 thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n', ch\u1eef 'b\u00e1t' \u1edf \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai, ph\u1ea3i l\u00e0 'c\u1eedu'. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 12 c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 'c\u1eedu', n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-7\" href=\"#footnote-1852-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> duy\u1ec7t thi, ng\u00e0y 17 ban \u00e2n.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m thi v\u00f5 c\u1eed, \u0111\u1ea7u ti\u00ean thi ngh\u0129a v\u00e0 s\u00e1ch t\u1ea1i B\u00ed c\u00e1c, v\u00f5 ngh\u1ec7 th\u00ec thi t\u1ea1i \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, \u0111\u1ebfn khi thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n th\u00ec l\u1ea1i thi s\u00e1ch t\u1ea1i s\u00e2n. Do \u0111\u00f3, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi v\u00f5 c\u1eed c\u00f3 b\u00e0i s\u00e1ch \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m H\u1eefu ban \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c; v\u00f5 ngh\u1ec7 lo\u1ea1i th\u1ee9 \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c; lo\u1ea1i cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch 2 n\u0103m. B\u00e0i s\u00e1ch \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, v\u00f5 ngh\u1ec7 lo\u1ea1i \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c; v\u00f5 ngh\u1ec7 lo\u1ea1i th\u1ee9 \u01b0u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m T\u00e1 ch\u1ee9c; lo\u1ea1i th\u1ee9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch 2 n\u0103m; lo\u1ea1i cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9.<\/p>\n<p>[20] Ban t\u1eb7ng ch\u1ee9c T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 cho Tri\u1ec7u D\u01b0 Kh\u00e1nh, quan phi\u00ean tr\u1ea1i Nhu Vi\u1ec5n thu\u1ed9c Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, l\u00e0m Th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9; ban t\u1eb7ng ch\u1ee9c V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9 cho Tri\u1ec7u D\u01b0 \u0110\u1ee9c, quan phi\u00ean th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn, l\u00e0m Qu\u1ea3 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, v\u00e0 ban cho m\u1eb9 \u00f4ng l\u00e0 S\u00e0o th\u1ecb m\u0169 \u00e1o. S\u00e0o Phu Minh c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00f5 ngh\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 e s\u1ee3, c\u00f2n D\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0 em trai nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1ea5t. Khi c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan phi\u00ean c\u00f3 c\u00f4ng t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 v\u1ec1 kinh, S\u00e0o th\u1ecb kh\u00f3c v\u1edbi s\u1ee9 gi\u1ea3, n\u00f3i r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a ch\u1ed3ng v\u00e0 con b\u00e0, c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111au l\u00f2ng v\u00ec hai con kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec7n ki\u1ebfn thi\u00ean t\u1eed, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ee9c h\u1ecda, n\u00ean mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 tri\u1ec1u, d\u00f9 ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed1i h\u1eadn. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, \u0111\u1eb7t t\u00ean cho th\u00e0nh tr\u00ec x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ea1i Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean l\u00e0 Di\u00eam Xuy\u00ean Tr\u1ea1i, thu\u1ed9c qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n. X\u00e9t: Ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 6, Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 \u0111\u00e3 x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i t\u1ea1i Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean, \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 ban t\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. <i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p l\u00e0 \u0111\u1eb7t Di\u00eam Xuy\u00ean Tr\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, nay l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda.)<\/i><\/p>\n<p>[22] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh Ch\u1ea5p L\u1ec5 t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ed9 chi lang trung B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, t\u00e2u xin khai s\u00f4ng Ho\u00e0ng Tr\u00ec, d\u1ef1 t\u00ednh d\u00f9ng 60 v\u1ea1n phu, th\u1ef1c t\u1ebf d\u00f9ng \u0111\u1ebfn 70 v\u1ea1n, l\u1ea1i th\u00eam 3.000 qu\u00e2n v\u1eadn chuy\u1ec3n, l\u1ea1i b\u1eaft phu d\u1ecbch l\u00e0m vi\u1ec7c ban \u0111\u00eam, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf tr\u1ed1n v\u00e0 ch\u1ebft h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Xin gi\u00e1ng ch\u1ee9c n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Ho\u00e0i \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty \u0111i\u1ec1u tra.<\/p>\n<p>[23] H\u00f4m \u0111\u00f3, sau khi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n t\u00e2u vi\u1ec7c xong, Vua nh\u00ecn V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i con trai khanh l\u00e0 B\u00e0ng b\u1ecb b\u1ec7nh l\u00e2u ng\u00e0y, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u1ecfi ch\u01b0a?&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u00e0ng b\u1ecb b\u1ec7nh lo\u00e9t ch\u00e2n ch\u1ea3y m\u00e1u, \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ebft c\u00e1c th\u1ea7y thu\u1ed1c \u1edf kinh s\u01b0 m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi, g\u1ea7n \u0111\u00e2y g\u1ecdi th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa lo\u00e9t \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1eeb T\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1eefa, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 h\u01a1n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Con trai khanh v\u0103n h\u1ecdc h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00eam qua, Tr\u1eabm t\u1eebng m\u01a1 th\u1ea5y n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Tr\u1eabm r\u1ea5t l\u00e2u. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u1eadt l\u00e0 l\u00e0m Tr\u1eabm vui l\u00f2ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi, Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Kim \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh cung. Kim c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, v\u00ec b\u1ec7nh xin v\u1ec1 h\u01b0u. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Kim, \u0111\u00e3 th\u1ea5y n\u0103m th\u1ee9 2 th\u00e1ng 6.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Mi Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd \u0110oan X\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, l\u1ea1nh gi\u00e1 hay n\u00f3ng n\u1ef1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn xa gi\u00e1, tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, trong n\u0103m \u00edt khi ng\u1ef1. Xin ng\u00e0y s\u00f3c ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c, ng\u00e0y v\u1ecdng ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 tri\u1ec1u nghi \u1edf ch\u00ednh nha v\u00e0 n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua theo.<\/p>\n<p>[26] Ban cho vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n H\u1ea7u Th\u00fac Hi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba D\u01b0\u01a1ng C\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng b\u1ed3i \u1edf ph\u1ee7 gi\u1edbi. Th\u00fac Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ed3i ru\u1ed9ng, \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Thanh \u1edf gi\u1eefa c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c kinh th\u00e0nh v\u00e0 ch\u00e2u Thi\u1ec1n, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda, m\u1ed3 m\u1ea3 c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u1ecb tai h\u1ecda. C\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00e1c b\u1ed3i ru\u1ed9ng c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1eed ch\u00e9p b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111en, s\u1eed ch\u00e9p b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf c\u00f3 d\u00e1n gi\u1ea5y ghi r\u1eb1ng: H\u1ecfi c\u00e1c s\u1eed quan tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, t\u1ee9c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda, m\u1ed3 m\u1ea3 b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 c\u00e1c s\u1eed quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, n\u00ean x\u00f3a b\u1ecf, th\u00eam v\u00e0o l\u1eddi trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. X\u00e9t s\u1eed ch\u00e9p b\u1eb1ng m\u1ef1c \u0111\u1ecf \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf, s\u1eed m\u1edbi \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. L\u1eddi trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 4.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aD\u00e3 s\u1eed\u300b c\u1ee7a L\u00e2m Hi ch\u00e9p r\u1eb1ng: D\u00e2n c\u00e1c huy\u1ec7n Nguy\u00ean V\u0169 v\u00ec ru\u1ed9ng b\u1ed3i l\u00e0m ng\u1eadp h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 c\u1eeda, m\u1ed3 m\u1ea3, l\u1ea1i c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c gieo tr\u1ed3ng m\u00f9a thu, c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft khi\u1ebfu ki\u1ec7n. S\u1ee9 gi\u1ea3 nghe tin, v\u1ed9i v\u00e0ng b\u1eaft l\u1ec7nh huy\u1ec7n g\u1ecdi \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, d\u00e2n li\u1ec1n n\u00f3i d\u1ed1i r\u1eb1ng <i>&#8220;\u0110\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n&#8221;<\/i>, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00e8n thay m\u1eb7t d\u00e2n l\u00e0m bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed3i ru\u1ed9ng, sai l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n H\u1ea3i n\u1ed9p. Trong danh s\u00e1ch c\u00f3 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 hai l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed9p. An Th\u1ea1ch r\u1ea5t m\u1eebng, Vua c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i. Hi kh\u00f4ng nh\u1edb n\u0103m n\u00e0o, nay ph\u1ee5 ch\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea1i ph\u1ee5 v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 7.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban cho ti\u1ebfn s\u0129 v\u00f5 c\u1eed V\u0103n Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c quan hai s\u1ee9, chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0; H\u1ea7u B\u00e3o Ch\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng 23 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, t\u00e1 ch\u1ee9c, sai s\u1ee9, sai khi\u1ec3n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean. Sau l\u1ea1i ban cho Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, l\u00e0m chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n \u1edf ty S\u00e1t ph\u1ecfng l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3. <i>(Theo \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b, V\u0103n Ho\u00e1n l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00f5 \u1edf ch\u00e2u Ki\u1ec1m, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u. Ng\u00e0y 11 thi \u1edf \u0111i\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u00e2ng hi\u1ebfn ch\u00e2u D\u00e2n, ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 trong h\u00e0nh dinh c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau. H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t l\u00e0 em c\u1ee7a M\u1ed9c Chinh, c\u01b0 tr\u00fa \u1edf ch\u00e2u D\u00e2n, tuy c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 tr\u1ea1i L\u00e2m Giang v\u00e0 \u0110\u00e0o S\u01a1n<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, ch\u00e2u D\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 '\u0110\u00e0o S\u01a1n tr\u1ea1i' m\u00e0 c\u00f3 'Thao S\u01a1n gi\u00e1m'; l\u1ea1i theo s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 243, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, th\u00e1ng 2 n\u0103m \u0111\u00f3, L\u01b0u Duy C\u00e1t, T\u00e2y l\u1ed9 Phi\u00ean H\u00e1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n thu\u1ed9c Hi H\u00e0 l\u1ed9, ch\u1ee9c V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1eebng d\u1eabn qu\u00e2n \u1ee9ng c\u1ee9u c\u00e1c tr\u1ea1i Thao S\u01a1n, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, nghi ng\u1edd '\u0110\u00e0o S\u01a1n' l\u00e0 sai c\u1ee7a 'Thao S\u01a1n', do \u00e2m g\u1ea7n m\u00e0 nh\u1ea7m.\" id=\"return-footnote-1852-8\" href=\"#footnote-1852-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. <i>(B\u1ea3n Chu v\u00e0 b\u1ea3n M\u1eb7c ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i l\u1ea1i ch\u00e9p H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, tr\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0y, nay d\u1eddi ch\u1ed7 kia ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, l\u1ec7nh cho T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u00e0m s\u1ee9 ph\u1ee5ng an Th\u00e1i Nh\u1ea5t, Khu m\u1eadt s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ph\u00f9ng Kinh, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u00f4 Sung, Th\u00e1i \u0110\u0129nh l\u00e0m quan ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 T\u00f4n C\u1ed1 qu\u1ea3n c\u00e2u l\u1ed7 b\u1ea1 nghi tr\u01b0\u1ee3ng, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc l\u00e0m \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i qu\u1ea3n c\u00e2u.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, khi tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c ph\u1ee5ng an theo l\u1ec7 c\u0169, n\u00ean c\u1eed T\u1ec3 th\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n ch\u1ec9 c\u1eed Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1, v\u00ec l\u1ec5 giao m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng T\u1ec3 th\u1ea7n l\u00e0m s\u1ee9. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e1i Nh\u1ea5t t\u1ee9c l\u00e0 Thi\u00ean \u0111\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n c\u1eed T\u1ec3 th\u1ea7n. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o d\u00f9ng theo l\u1ec7 ng\u1ef1 dung, t\u1ee9c c\u1eed hai ph\u1ee7, Vua l\u1ec7nh c\u1eed hai ch\u1ebf. An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;E r\u1eb1ng n\u00ean theo l\u1ec7 ng\u1ef1 dung.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0 Thi\u00ean th\u1ea7n.&#8221;<\/i> V\u1eabn c\u1eed hai ph\u1ee7 l\u00e0m ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[30] Quan Phi\u00ean thu\u1ed9c Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban M\u00f4ng B\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu. M\u00f4ng B\u1ed1 nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[31] Chi\u1ebfu cho Tam ty c\u1eed quan so s\u00e1nh t\u0103ng gi\u1ea3m l\u1ee3i t\u1ee9c thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a b\u1ea3y l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[32] Ho\u00e0i Nam \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 La Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>&#8220;L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1c, e r\u1eb1ng khi tr\u1eddi l\u1ea1nh s\u1ebd c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u00f3i kh\u1ed5, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u0103ng th\u00eam cho hai l\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh m\u1ed7i n\u01a1i ba v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n thi h\u00e0nh, ri\u00eang L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft v\u1eabn l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. <i>(Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, m\u00f9ng 8.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9 \u0110\u1ec1 c\u1eed Di\u00eam thu\u1ebf V\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Du \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1ee3i, khi t\u00e2u vi\u1ec7c v\u1ec1 kinh v\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, \u0111em v\u1ea3i Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0o kinh s\u01b0, l\u1ea1i \u0111em v\u1ea3i kinh s\u01b0 b\u00e1n \u1edf T\u00e2n, L\u1ec7, th\u01b0\u1eddng c\u00f9ng v\u1edbi c\u00f4ng nh\u00e2n, c\u00e2n t\u1eed trong b\u1ed9 m\u00ecnh giao d\u1ecbch, nh\u00e0 c\u00f3 m\u1ea5y khung c\u1eedi, l\u1ea1i t\u1ef1 d\u1ec7t v\u1ea3i. B\u00e1 Du nh\u00e2n ph\u1ea9m r\u1ea5t k\u00e9m, may \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, l\u1ea5y vi\u1ec7c tra x\u00e9t l\u00e0m ch\u1ee9c tr\u00e1ch, m\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, ti\u1ebfng tham lam ph\u00f3ng t\u00fang lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i. Xin sai quan \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e b\u00e1 quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu ch\u1ec9 Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1c ty t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00e1 Du t\u1ea1i ch\u1ee9c, qu\u1ea3 c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu giao Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra, ch\u1eef 'h\u1eb7c' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00e1m', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-9\" href=\"#footnote-1852-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. B\u00e1 Du b\u1ecb truy thu b\u1ed1n ch\u1ee9c quan, c\u00e1ch ch\u1ee9c, an tr\u00ed \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00f4n Th\u1ea3n t\u1eeb H\u00e0 \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi Ph\u00f3 s\u1ee9, d\u01b0 lu\u1eadn kh\u00f4ng cho l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. Th\u1ea3n \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9, l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t k\u00e9m, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u00e1ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng dung t\u00fang s\u1ef1 vu kh\u1ed1ng c\u1ee7a Th\u1ea3n, c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u tho\u00e1t kh\u1ecfi oan khu\u1ea5t. Vi\u1ec7c Th\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, t\u1ed1i t\u0103m, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5, b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, tham gia qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c l\u1edbn, kh\u00f4ng ch\u1ec9 Th\u1ea3n l\u1eeba d\u1ed1i s\u1ebd l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, m\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c quan trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch hay ng\u0103n c\u1ea3n. Xin \u0111\u01b0a \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p l\u00f2ng d\u00e2n.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Theo ch\u00fa th\u00edch trong \u300aChu s\u1eed\u300b n\u00f3i: Kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, \u0111\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf. Nay v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, ch\u1ec9 n\u00f3i <i>&#8220;kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi&#8221;<\/i>.)<\/i><\/p>\n<p>[34] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u ti\u1ebfn v\u00e0o ch\u00e2u D\u00e2n, H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t v\u00e0 B\u1ea3n L\u1ec7nh Chinh \u0111\u1ebfn h\u00e0ng. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u khuy\u00ean r\u1eb1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u d\u00e2ng m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch l\u00faa m\u1ea1ch, n\u0103m tr\u0103m con b\u00f2, hai ngh\u00ecn con d\u00ea v\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i b\u1ed9 gi\u00e1p. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch xin b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u00f3, Vua nghi ng\u1edd r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u1eadt ph\u1ea9m khao qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e1nh m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e0ng ph\u1ee5c m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 c\u00f3 r\u1ed3i th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn l\u1ec5 v\u1eadt m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 c\u1edb. B\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 an \u1ee7i k\u1ebb m\u1edbi quy ph\u1ee5.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 9.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, th\u0103ng l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng Trung \u0111\u1eb3ng s\u1ee9 ng\u1ea1ch. \u0110i\u1ec1u lu\u1eadt n\u00e0y tuy n\u00f3i &#8216;tr\u1ea3i qua ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y th\u00e1c, c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng&#8217;, nh\u01b0ng kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u1ee5 th\u1ec3, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c l\u1edbn nh\u1ecf, v\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ee9 ng\u1ea1ch n\u00e0o l\u00e0 Trung \u0111\u1eb3ng, n\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u00e0m c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u00e2u Ho\u1ea1t l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y th\u00e1c, V\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch, V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch, L\u00fd Giam \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ee9c Cung uy\u1ec3n Ph\u00f3 s\u1ee9 chuy\u1ec3n l\u00e0m Nam t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi l\u0103m t\u01b0 s\u1ee9 ng\u1ea1ch l\u00e0m Trung \u0111\u1eb3ng, th\u1ef1c ra l\u00e0 do khi l\u1eadp ph\u00e1p ban \u0111\u1ea7u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, t\u1eebng tr\u1ea3i qua ch\u1ee9c \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c l\u00e0m Tri ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u00f4 gi\u00e1m An ph\u1ee7, \u0110\u1ed3ng An ph\u1ee7, ho\u1eb7c t\u1eeb khi chuy\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ea1i s\u1ee9 th\u1ea7n, c\u00f3 c\u00f4ng lao t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e0nh Ph\u00f3 s\u1ee9, Cung uy\u1ec3n Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9. D\u00f9 kh\u00f4ng tr\u1ea3i qua bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, nh\u01b0ng \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n Ph\u00f3 s\u1ee9. C\u00e1c Ph\u00f3 s\u1ee9 kh\u00e1c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ee9 ng\u1ea1ch, th\u0103ng n\u0103m t\u01b0, v\u1eabn ki\u00eam ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n ki\u00eam ch\u1ee9c ho\u1eb7c th\u0103ng l\u00e0m Ch\u00ednh s\u1ee9, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e3i ch\u1ee9c ki\u00eam Th\u00f4ng s\u1ef1 X\u00e1 nh\u00e2n. \u0110i\u1ec1u lu\u1eadt c\u0169 &#8216;t\u1eebng tr\u1ea3i qua ch\u1ee9c v\u1ee5 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y th\u00e1c, c\u00f3 c\u00f4ng lao n\u0103ng l\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n l\u00e0m Trung \u0111\u1eb3ng s\u1ee9 ng\u1ea1ch&#8217;, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u00e1p d\u1ee5ng n\u1eefa.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. <i>(V\u01b0\u01a1ng H\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c, trong\u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300bc\u00f3 nh\u1eafc qua vi\u1ec7c Tr\u00ecnh Ph\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Chi\u1ebfu cho con trai c\u1ee7a C\u01b0\u01a1ng C\u00e1i, nguy\u00ean Th\u1ed5 th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u01b0\u1eddng Ninh l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng L\u1ea1t l\u00e0m Th\u1ed5 th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u01b0\u1eddng Ninh, th\u1ee7 l\u0129nh th\u00f4n L\u0169ng L\u1ec7 l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y Cai l\u00e0m Tu\u1ea7n \u00e1t s\u1ee9. Do vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, H\u00f9ng B\u1ea3n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed9c C\u01b0\u01a1ng L\u1ea1t c\u00e1ch gi\u00e1m D\u1ee5c T\u1ec9nh m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, cai qu\u1ea3n m\u01b0\u1eddi hai th\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc n\u00fai, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00e0m c\u01b0\u1edbp. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 d\u00f9ng m\u1ed9t con ng\u1ef1a, b\u1ea3y con tr\u00e2u, m\u1ed9t con dao t\u1ed1t \u0111\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi C\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y Cai \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Phi\u1ec1n \u1edf Tam L\u00fd, \u0111\u1ebfn d\u00e2ng th\u1ee7 c\u1ea5p. C\u01b0\u01a1ng L\u1ea1t xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1eddi cha m\u00ecnh. Th\u00f4n L\u0169ng L\u1ec7 c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u1ec1n, nh\u01b0ng v\u00ec Th\u1ee7y Cai thu\u1ed9c quy\u1ec1n Th\u1ed5 th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Nam Qu\u1ea3ng l\u00e0 L\u00fd H\u00e0nh T\u00f2ng, kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 cho h\u1ecd c\u00f9ng \u0111\u1ecba v\u1ecb.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t l\u00e0 T\u00e2n T\u1ef5, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u1eef can ng\u00e0y \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 sai.\" id=\"return-footnote-1852-10\" href=\"#footnote-1852-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, chi\u1ebfu tay: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1eadp nhi\u1ec1u ng\u1ee5c, b\u1eaft giam c\u0169ng nhi\u1ec1u, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n v\u00f4 t\u1ed9i b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u kh\u1ed5 s\u1edf. C\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Gi\u00e1m ty, \u0110\u1ec1 c\u1eed ty nhanh ch\u00f3ng tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00e1c ng\u1ee5c hi\u1ec7n c\u00f3, t\u1ed9i tr\u1ea1ng \u0111ang x\u00e9t v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ecb giam gi\u1eef \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft th\u00fac gi\u1ee5c k\u1ebft th\u00fac, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 lan man.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[38] Ph\u00e2n c\u00f4ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[39] S\u00e1t ph\u1ecfng s\u1ef1 v\u1ee5 th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3 l\u00e0 H\u00f9ng B\u1ea3n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p mua b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n. Nay nghe n\u00f3i \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ch\u00e2u Nhung, ch\u00e2u L\u00f4, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mua b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n, \u0111\u1ec1u do t\u1ef1 nguy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0a l\u00ean quan \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u. N\u00ean cho ph\u00e9p mang kh\u1ebf \u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn quan tr\u00ecnh b\u00e0y, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 tranh ch\u1ea5p, th\u00ec \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf, kh\u00f4ng k\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc hay sau s\u1eafc l\u1ec7nh, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p n\u1ed9p thu\u1ebf t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 5, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u1ec1n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c mua b\u00e1n v\u00e0 cho thu\u00ea ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. Ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay, l\u1ea1i cho ph\u00e9p mua b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ph\u00e1n T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m l\u00e0 H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho xin b\u00e3i b\u1ecf b\u1edd g\u1ed7 s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ban \u0111\u1ea7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111\u1eb7t b\u1edd g\u1ed7, nh\u01b0ng sau t\u00ednh to\u00e1n th\u1ea5y c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u qu\u00e1 l\u1edbn, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, ch\u1ec9 s\u1eeda ch\u1eefa b\u1edd \u0111\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>[41] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf c\u00e1c huy\u1ec7n T\u1ec9nh H\u00ecnh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ea1c thu\u1ed9c ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, huy\u1ec7n Chi\u00eau An thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u00e2n, huy\u1ec7n V\u0129nh H\u00f2a thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n Th\u00e2m Tr\u1ea1ch thu\u1ed9c ch\u00e2u K\u1ef3, huy\u1ec7n T\u00e2n H\u00e0 thu\u1ed9c ch\u00e2u K\u00fd, huy\u1ec7n Nam \u0110\u1ed1n thu\u1ed9c ch\u00e2u Tr\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i th\u00e0nh tr\u1ea5n. <i>(Theo \u300aC\u1eedu V\u1ef1c Ch\u00ed\u300b, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf huy\u1ec7n Nghi\u1ec7p n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n K\u1ef7\u300b l\u1ea1i ghi v\u00e0o th\u00e1ng 5.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u00f9a Ph\u1ee5ng Ti\u00ean d\u00e2ng l\u00ean gi\u1ed1ng l\u00faa m\u1edbi r\u1ea5t t\u1ed1t, ban cho m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o c\u00e0 sa m\u00e0u t\u00eda.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 lu\u00f4n coi vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u00e0 c\u1ea5p b\u00e1ch, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t t\u1ed1t. Ban \u0111\u1ea7u, s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u1eeda c\u1ed1ng k\u00e9p, c\u00f3 n\u01b0\u1edbc d\u01b0, b\u00e8n d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ven s\u00f4ng tr\u1ed3ng l\u00faa tr\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00f4, v\u00e0 ch\u00f9a Ph\u1ee5ng Ti\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u1ed3ng l\u00faa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;S\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 tuy x\u00e2y c\u1eeda c\u1ed1ng k\u00e9p nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, v\u00ec n\u01b0\u1edbc d\u01b0 th\u1eeba. N\u1ebfu d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng l\u00faa, th\u00ec s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 s\u1ebd kh\u00f4ng lo n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00ec kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u1ee7a s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u1ef1a v\u00e0o v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u1ee7a s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, n\u00ean mu\u1ed1n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u00e0m theo di t\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3<a class=\"footnote\" title=\"'L\u00e0m theo di t\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3', ch\u1eef 'l\u00e0m' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 73 vi\u1ebft l\u00e0 'tu s\u1eeda'.\" id=\"return-footnote-1852-11\" href=\"#footnote-1852-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>. Nay s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0 x\u00e2y c\u1eeda c\u1ed1ng k\u00e9p, kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc, th\u00ec mu\u1ed1n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3. N\u1ebfu \u0111\u00e0o ao tr\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00f4, d\u1eabn nhi\u1ec1u k\u00eanh r\u1ea1ch l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea7n, D\u0129nh s\u1ebd t\u1ef1 t\u00fac l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u00f2n d\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho kinh \u0111\u00f4. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Tr\u1ea7n Qu\u00e1n b\u00e0n r\u1eb1ng: Coi vi\u1ec7c n\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ea5p b\u00e1ch, l\u1ea1i t\u00edch c\u1ef1c khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00f4ng nghi\u1ec7p, ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00e1nh thi\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ea7n T\u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 che gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng th\u1ea7n xem x\u00e9t trong \u300aNh\u1eadt l\u1ee5c\u300b, c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi m\u00e2u thu\u1eabn v\u00e0 vu kh\u1ed1ng, th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd. T\u1ea1o ra l\u1eddi c\u1ee7a Th\u1ea7n T\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ec9 l\u00e0 tu s\u1eeda th\u1ee7y l\u1ee3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y Xuy\u00ean.&#8221;<\/i> L\u1ea1i so\u1ea1n l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00f4ng lao c\u1ee7a d\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5ng, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng<a class=\"footnote\" title=\"'L\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng', ch\u1eef 'v\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ee7', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-12\" href=\"#footnote-1852-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh T\u00e2y Xuy\u00ean?&#8221;<\/i> \u00d4i! \u0110\u00fang th\u00ec chi\u1ebfm c\u00f4ng v\u1ec1 m\u00ecnh, sai th\u00ec \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho Vua, l\u1eddi c\u1ee7a L\u00e3 H\u1ed1i qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng sai. <i>&#8220;Ch\u1ec9 l\u00e0 tu s\u1eeda th\u1ee7y l\u1ee3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf \u00c2n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y Xuy\u00ean&#8221;<\/i>, xem ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 7.)<\/i><\/p>\n<p>[43] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ecb d\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n 1 tri\u1ec7u quan ti\u1ec1n v\u1ed1n c\u1ee7a N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 trong 3 n\u0103m.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 l\u1ea5y 300.000 quan ti\u1ec1n ph\u1ea3i c\u1ea5p trong n\u0103m nay \u0111\u1ec3 cho m\u01b0\u1ee3n l\u00e0m v\u1ed1n cho Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[44] Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m t\u00e2u: <i>&#8220;Xin c\u1eed Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Chu B\u00e1 H\u1ed5 mang c\u00e1c lo\u1ea1i v\u0169 kh\u00ed tinh x\u1ea3o \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu ch\u1ebf t\u1ea1o.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. <i>(Xem ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 6)<\/i>.<\/p>\n<p>[45] Tri ch\u00e2u Qu\u00fd Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng, Ch\u00e2u Dung, xin cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp t\u1ecbch l\u00e0m d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng su\u1ed1t, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 th\u00e0nh tr\u1ea1i.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m cho c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o. <i>(Xem ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 12)<\/i>.<\/p>\n<p>[46] Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Hi Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"'Thi\u1ec1u' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1eef s\u1ed1 m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1852-13\" href=\"#footnote-1852-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a> b\u00e1o c\u00e1o danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n h\u00e0ng \u1edf H\u00e0 Ch\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f3 x\u00e1c minh th\u00ec \u0111i\u1ec1u tra l\u1ea1i c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi v\u00e2y H\u00e0 Ch\u00e2u, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 m\u1edf c\u1eeda xin h\u00e0ng. C\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh, \u0111\u00eam \u0111\u00f3 gi\u1ebft h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u00e0ng, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i gi\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng t\u00e2u. Vua nghe tin n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i \u00e1c n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u00e0ng.&#8221;<\/i> N\u00ean sai \u0111i\u1ec1u tra s\u1ef1 th\u1eadt. Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u0111\u00e3 h\u00e0ng b\u1ecb gi\u1ebft, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng cho C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp, Tri\u1ec7u Gi\u1ea3n v\u00e0 13 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ee3i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u v\u1ec1 kinh s\u1ebd x\u1eed.<\/p>\n<p>[47] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty L\u1ed9 Hi H\u00e0 t\u00e2u: <i>&#8220;Xin cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m ngh\u0129a d\u0169ng, l\u1eadp m\u1ee9c thu\u1ebf.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;L\u1ea5y \u0111\u1ea5t c\u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 cung ti\u1ec5n th\u1ee7, cho ph\u00e9p d\u00e2n c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, thu thu\u1ebf nh\u01b0 trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba, t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3o gi\u00e1p. N\u1ebfu ngh\u0129a d\u0169ng mu\u1ed1n nh\u1eadp ng\u0169 ho\u1eb7c d\u00e2n mu\u1ed1n nh\u1eadn \u0111\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 th\u00ec cho ph\u00e9p, s\u1ed1 m\u1eabu \u0111\u1ea5t do Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u1ed9 m\u00e0u m\u1ee1 m\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> <i>(S\u00e1ch n\u00e0y c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady)<\/i>.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 Giang Ho\u00e0i l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh La Ch\u1eedng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 ty lang trung, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m ti\u1ebfp m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3.<\/p>\n<p>[49] \u0110\u1ed5i \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 th\u00e0nh \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u1ecb d\u1ecbch ty, c\u00e1c th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ee7a ty n\u00e0y.<\/p>\n<p>[50] Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 S\u00e1t ph\u1ecfng Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng, ba l\u1ed9 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p man t\u1ed9c \u1edf \u00dd ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ee3p ch\u00e2u, \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean. <i>(\u300aC\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: Ch\u00e9m \u0111\u1ea7u th\u1ee7 l\u0129nh man t\u1ed9c l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Nguy\u00ean M\u00e3nh.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u xin cho n\u0103m huy\u1ec7n B\u1ea1ch M\u00e3, Vi Th\u00e0nh, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Qu\u1ea3n Th\u00e0nh, T\u00e2n Tr\u1ecbnh \u00e1p d\u1ee5ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 b\u1ea3o gi\u00e1p nh\u01b0 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ebfn ty Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00e0 Huy\u1ec7n \u00fay \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1ee3ng phi\u00ean v\u00e0 t\u1eadp luy\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[52] Th\u1ee9 s\u1eed Quang ch\u00e2u, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n L\u1ec5 xin l\u1eadp h\u1ecdc quan d\u1ea1y \u300aXu\u00e2n Thu\u300b, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y \u0110\u00f4n L\u1ec5 kh\u00f4ng quen bi\u1ebft V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, b\u00e8n sai \u0110\u00f4n L\u1ec5 \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 g\u1eb7p An Th\u1ea1ch. \u0110\u00f4n L\u1ec5 xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p ri\u00eang An Th\u1ea1ch, nh\u01b0ng An Th\u1ea1ch t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5, ch\u1ec9 g\u1eb7p chung v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi An Th\u1ea1ch c\u00f3 g\u1eb7p \u0110\u00f4n L\u1ec5 kh\u00f4ng, An Th\u1ea1ch tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh t\u1eebng n\u00f3i \u300aXu\u00e2n Thu\u300b v\u00ec s\u1eed n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ngh\u0129a l\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, n\u00ean ch\u01b0a l\u1eadp h\u1ecdc quan. \u0110\u00f4n L\u1ec5 ham h\u1ecdc kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi, \u1edf nh\u00e0 c\u0169ng hi\u1ebfu th\u1ea3o, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0a hi\u1ec3u \u00fd n\u00e0y th\u00f4i. \u0110\u00f4n L\u1ec5 ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc \u300aXu\u00e2n Thu\u300b m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc truy\u1ec7n, th\u00ec \u300aXu\u00e2n Thu\u300b kh\u00f3 m\u00e0 th\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Kinh v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;Nho s\u0129 \u0111\u1eddi H\u00e1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u \u300aC\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n\u300b, sau \u0111\u00f3 nghi\u00ean c\u1ee9u \u300aC\u1ed1c L\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n\u300b, \u300aT\u1ea3 truy\u1ec7n\u300b xu\u1ea5t hi\u1ec7n cu\u1ed1i c\u00f9ng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nho s\u0129 \u0111\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u tra nguy\u00ean nh\u00e2n thi\u1ebfu h\u1ee5t t\u00e0i ch\u00ednh \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin c\u1eed \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Tr\u1ecbnh D\u00e2n Hi\u1ebfn \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n l\u1ed9 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n th\u00ec giao cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Chi x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 11, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c l\u1ea5y v\u0103n b\u1ea3n theo t\u1edd chi\u1ebfu c\u1ee7a t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>[54] V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea7n li\u00ean ti\u1ebfp b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, d\u00e2n m\u1edbi quy ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u tranh nhau g\u1eafng s\u1ee9c, v\u00ec s\u1ee3 c\u00f4ng lao thua k\u00e9m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00ed th\u1ebf qu\u00e2n s\u0129 c\u00e1c l\u1ed9 r\u1ea5t h\u0103ng h\u00e1i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c binh l\u1ea5y kh\u00ed th\u1ebf l\u00e0m ch\u1ee7, ch\u1ec9 c\u1ea7n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh bi\u1ebft nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Kinh n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi Kh\u00e1nh L\u1ecbch, d\u00f9ng binh ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1eadu, nh\u01b0ng th\u1ebf qu\u00e2n suy y\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea5n ch\u1ea5n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng l\u1ea5y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang nh\u01b0 th\u00e1nh ch\u1ec9. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 qu\u00e2n thua nhi\u1ec1u l\u1ea7n, d\u00f9 c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea5n ch\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed th\u1ebf? C\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eafp \u0111\u1eb7t sao cho qu\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ea1i tr\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u00fd M\u1ee5c, r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean qu\u00e2n hai l\u1ea7n, kh\u00f4ng ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng ba chuy\u1ebfn, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng kh\u00ed th\u1ebf, quy\u1ebft m\u1ed9t l\u1ea7n th\u00e0nh c\u00f4ng.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 ng\u1eafn g\u1ecdn c\u1ee7a ti\u1ebft t\u1ea5u. &#8216;M\u1ed9t tr\u1ed1ng n\u1ed5i kh\u00ed, hai tr\u1ed1ng suy y\u1ebfu, ba tr\u1ed1ng ki\u1ec7t qu\u1ec7&#8217;, c\u0169ng l\u00e0 \u00fd \u1ea5y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[55] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0111\u1eb7t c\u1ea7u phao \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 t\u1ea1i th\u00e0nh An H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c ch\u00e2u H\u00e0, v\u00e0 x\u00e2y \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e0nh An H\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng t\u1eeb ch\u00e2u Thi\u1ec7n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Khu\u1ebfch. Ng\u01b0\u1eddi Nhung ven s\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebdo thuy\u1ec1n \u0111\u1ed9c m\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi qua s\u00f4ng, vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, l\u00e0m sao thu h\u00fat \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn?&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf sai C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0111\u1eb7t c\u1ea7u phao \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 t\u1ea1i c\u1eeda quan V\u0129nh Ninh thu\u1ed9c ch\u00e2u Di\u00ean. C\u1eeda quan V\u0129nh Ninh \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ch\u00e2u Th\u1ea1ch v\u00e0 ch\u00e2u Th\u1ea5p qua s\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ea1i th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng ch\u00e2u Di\u00ean, nh\u01b0ng vi\u1ec7c qua s\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, c\u00f3 khi m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u00e0y kh\u00f4ng qua \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean l\u1ea1i sai Tri\u1ec7u Ti\u1ebft \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i.<\/p>\n<p>[57] H\u00f4m \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nh\u00e2n vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a H\u00f9ng B\u1ea3n, cho r\u1eb1ng Ph\u1ee7 V\u1ecdng C\u00e1 Th\u1ee9 v\u00e0 Y\u1ebfn T\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c.<\/i><\/p>\n<p><i>Ban \u0111\u1ea7u, khi H\u00f9ng B\u1ea3n c\u00f2n \u1edf kinh s\u01b0, th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng H\u00f9ng B\u1ea3n kh\u00f4ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi bi\u1ebft c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c. B\u1edfi v\u00ec Ph\u1ee7 V\u1ecdng C\u00e1 Th\u1ee9 l\u00e0 k\u1ebb l\u01b0u l\u1ea1c, c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm c\u1ee9 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di m\u00e0 t\u1ef1 l\u1eadp, \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 h\u00e0o ki\u1ec7t. N\u1ebfu kh\u00f4ng r\u00e0ng bu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 do th\u00f4n t\u00ednh, v\u1edbi s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di, kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00f4n t\u00ednh c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u1edf n\u00ean h\u00f9ng m\u1ea1nh, s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay nh\u00e2n l\u00fac ch\u01b0a x\u1ea3y ra, d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e2n c\u1eadn c\u0169ng t\u00f9y theo b\u1ed9 l\u1ea1c c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 ban t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u01b0\u1edbc v\u1ecb, \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ed9 l\u1ea1c n\u1ed9i thu\u1ed9c, th\u00ec kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4n t\u00ednh l\u1eabn nhau. D\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1edd m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u1ecd c\u0169ng s\u1ee3 b\u1ecb Trung Qu\u1ed1c tr\u1eebng ph\u1ea1t, l\u1ea1i mang \u01a1n m\u1ec7nh l\u1ec7nh, t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd d\u1ee9t b\u1ecf \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u00f4n t\u00ednh. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i &#8216;L\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1ecf, gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00f3 t\u1eeb vi\u1ec7c d\u1ec5&#8217;.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua vui v\u1ebb n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 l\u1ec7nh cho H\u00f9ng B\u1ea3n lo vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00f9ng B\u1ea3n n\u00f3i s\u1ebd c\u00f3 t\u1ea5u xin.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee7 l\u0129nh L\u00f4 Ch\u00e2u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e3y giao cho H\u00f9ng B\u1ea3n lo vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 H\u00f9ng B\u1ea3n t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m tri ch\u00e2u. N\u1ebfu t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng b\u1eb1ng H\u00f9ng B\u1ea3n.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t t\u1ed1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c qu\u00e2n s\u1eafp x\u1ebfp th\u0103ng c\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng h\u00e0nh l\u00ean ti\u1ebft c\u1ea5p, n\u1ebfu c\u1ea7n l\u1ea5y c\u00f4ng lao, th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 hai l\u1ea7n c\u00f4ng lao tr\u1edf l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f4ng lao ngang nhau, th\u00ec x\u00e9t theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau; n\u1ebfu th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau ngang nhau, th\u00ec so s\u00e1nh n\u1eb7ng nh\u1eb9; n\u1ebfu n\u1eb7ng nh\u1eb9 ngang nhau, th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng do \u0111ao ki\u1ebfm l\u00e0m \u01b0u ti\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Th\u1ea9m Qu\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf hai l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hai ch\u00e2u Th\u01b0\u1eddng, Nhu\u1eadn n\u0103m nay b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, xin cho l\u1ed9 n\u00e0y t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa th\u1ee7y l\u1ee3i, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0103n \u0111\u1ec3 kh\u1edfi c\u00f4ng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[60] G\u1ed9p 39 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a Long V\u1ec7 th\u00e0nh 20 ch\u1ec9 huy.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf hai l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng T\u00e2y v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, n\u1ebfu quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c c\u00f3 bi\u1ebfng nh\u00e1c, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n \u0111\u00f3i kh\u1ed5, th\u00ec ch\u1ecdn quan kh\u00e1c thay th\u1ebf, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[62] Tri Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u1edf t\u1ea3, h\u1eefu giang thu\u1ed9c Ung Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra. Nay Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan \u0110\u1ed7 Ph\u00e1c m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111i, e r\u1eb1ng c\u00e1c man di s\u1ebd v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 kinh nghi.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Ph\u00e1c theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111i tu\u1ea7n tra, c\u00f2n vi\u1ec7c v\u00e0o \u0111\u1ed9ng \u0111i\u1ec3m ki\u1ec3m, d\u1ea1y t\u1eadp binh gi\u00e1p th\u00ec l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1eed quan \u0111i.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u xin ph\u00e1t 2000 cung ti\u1ec5n th\u1ee7 v\u00e0 c\u01b0\u1eddng nh\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf D\u00e2n Ch\u00e2u. Chi\u1ebfu cho \u1edf Th\u1ee7y L\u1ea1c th\u00e0nh v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay v\u1ec1 b\u1ea3n l\u1ed9. Vua cho r\u1eb1ng bi\u00ean gi\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u, s\u1ee3 d\u00e2n l\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, n\u00ean khoan h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[64] Chi\u1ebfu cho th\u01b0\u1eddng d\u00e2n L\u00fd Ph\u1ee5c, V\u01b0\u01a1ng Kham \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Xuy\u00ean H\u1ea1p chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi chia nhau khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t hoang \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n g\u1ea7n kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00faa.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 10 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t <i>(1078)<\/i>, Ph\u1ee5c v\u00e0 Kham \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn, kh\u00f4ng ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean H\u1ea1p.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Th\u00e2n D\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu, V\u0169 h\u1ecdc gi\u00e1o th\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban nh\u1eadp ch\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 n\u0103m, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111i\u1ec1u b\u1ed5, tuy c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, nh\u01b0ng c\u00f2n s\u01a1 s\u00e0i. \u0110\u1ebfn nay, l\u1ec7nh l\u1eadp quy ch\u1ebf m\u1edbi, x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c m\u00e0 th\u0103ng gi\u00e1ng. D\u1ef1c c\u1ea3 cung m\u00e3 v\u00e0 s\u00e1ch v\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[66] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho ch\u00f9a \u0110\u1ea1i Uy \u0110\u1ee9c \u1edf Hi Ch\u00e2u v\u00e0 ch\u00f9a \u0110\u1ee9c Qu\u1ea3ng Thi\u1ec1n vi\u1ec7n \u1edf H\u00e0 Ch\u00e2u m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 50 v\u1ea1n ti\u1ec1n, l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p>[67] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u xin thu ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u D\u00e2n, \u0110\u00e0o, xin ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ph\u00e2n m\u1ec7nh c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[69] \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129. <i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p r\u00f5, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 11)<\/i>.<\/p>\n<p>[70] Chi\u1ebfu cho Tam ty xu\u1ea5t 20 v\u1ea1n x\u1ea5p l\u1ee5a giao cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ec3 mua ru\u1ed9ng th\u1eeba c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0.<\/p>\n<p>[71] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho D\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t c\u00e1c qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7, V\u0169 V\u1ec7, B\u1ea3n th\u00e0nh s\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy.<\/p>\n<p>[72] Hi H\u00e0 l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Nguy\u00ean Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u1ee5c tr\u1ea1ch Ph\u00f3 s\u1ee9 k\u00fd t\u01b0. Nguy\u00ean Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00ec \u0111\u00e3 mang t\u1edd t\u1ea5u th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a Kinh l\u01b0\u1ee3c ty v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u sau khi x\u00e2y th\u00e0nh H\u00e0 Ch\u00e2u, m\u1ed9t m\u00ecnh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn M\u00e3 Luy\u1ec7n Xuy\u00ean, h\u00e0ng ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0110\u00e3ng Ch\u00e2u v\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c; m\u1edf th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Thao S\u01a1n, b\u1ea3n l\u1ec7nh chinh c\u1ee7a D\u00e2n Ch\u00e2u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, b\u00e8n ti\u1ebfn v\u00e0o D\u00e2n Ch\u00e2u, chia qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i t\u1ed9c Thanh Long \u1edf X\u01b0\u1edbc La Xuy\u00ean; m\u1edf th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Hi Ch\u00e2u, Kh\u00e2m L\u1ec7nh Chinh c\u1ee7a \u0110i\u1ec7p Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u00e1ch T\u01b0 Qu\u00e1ch c\u1ee7a Thao Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn qu\u00e2n doanh, d\u00e2ng th\u00e0nh xin h\u00e0ng, Ba Chi\u00ean Gi\u00e1c c\u0169ng \u0111em t\u1ed9c m\u00ecnh quy thu\u1eadn. Qu\u00e2n \u0111i t\u1ed5ng c\u1ed9ng 54 ng\u00e0y, v\u01b0\u1ee3t qua 1800 d\u1eb7m, thu ph\u1ee5c 5 ch\u00e2u, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u1eeb tr\u1ea1i L\u00e2m Giang \u0111\u1ebfn th\u00e0nh An H\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f4ng t\u00e2y d\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m, ch\u00e9m h\u01a1n 3000 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u d\u00ea ng\u1ef1a k\u1ec3 h\u00e0ng v\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 ch\u00e9p r\u1eb1ng: T\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p Ho\u00e0ng H\u00e0, ph\u00eda nam th\u00f4ng Ba Th\u1ee5c, ph\u00eda b\u1eafc ti\u1ebfp Cao Lan, b\u1edd c\u00f5i r\u1ed9ng h\u01a1n 3000 d\u1eb7m. C\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. Hu\u1ec7 Khanh vi\u1ebft bia m\u1ed9 cho Thi\u1ec1u, Qu\u1ed1c s\u1eed ph\u1ea7n l\u1edbn d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3. Hu\u1ec7 Khanh l\u1ea1i n\u00f3i <i>&#8220;h\u00e0ng ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c hai v\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i ti\u1ebfng&#8221;<\/i>, t\u1ee9c l\u00e0 H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t v\u00e0 Ba Chi\u00ean Gi\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u01b0\u01a1ng. S\u1eed \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, nay c\u0169ng theo \u0111\u00f3. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u thu ph\u1ee5c 5 ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y th\u00e1ng c\u1ee5 th\u1ec3, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o Nh\u1eadt l\u1ee5c: ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 8, Thi\u1ec1u t\u1ea5u Thao Ch\u00e2u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng; ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 9, t\u1ea5u \u0111\u1ebfn M\u00e3 Luy\u1ec7n Xuy\u00ean; ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9, t\u1ea5u H\u1ea1t Ng\u00f4 S\u1ea5t d\u00e2ng D\u00e2n Ch\u00e2u. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n truy\u1ec7n, ghi ch\u00e9p l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>Trong tr\u1eadn n\u00e0y, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Thi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t to\u00e0n qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn khi t\u1ea5u th\u1eafng tr\u1eadn, Vua m\u1edbi r\u1ea5t vui m\u1eebng. B\u1edfi v\u00ec Thao, D\u00e2n, \u0110i\u1ec7p, \u0110\u00e3ng li\u1ec1n v\u1edbi n\u00fai M\u00e3 Nh\u0129 Ba c\u1ee7a Thanh \u0110\u01b0\u1eddng, r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eadt h\u1eb9p hi\u1ec3m tr\u1edf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, Thi\u1ec1u mu\u1ed1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho qu\u00e2n, b\u00e8n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y c\u1edb \u0111\u1ed1n g\u1ed7, l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Thanh \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m h\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda hang \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u1ef1a, m\u00e0 Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong li\u1ec1n x\u00e2y th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"'Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong li\u1ec1n x\u00e2y th\u00e0nh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'b\u00ecnh xuy\u00ean s\u01a1', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch quy\u1ec3n 242, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, l\u1eddi ph\u00ea c\u1ee7a Vua: 'Hi H\u00e0 l\u1ed9 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 \u0111ang d\u1eabn qu\u00e2n H\u00e1n, Phi\u00ean \u1edf Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i' v\u00e0 \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean 'l\u1ea5y th\u00e0nh x\u00e2y \u1edf Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean l\u00e0m tr\u1ea1i Di\u00eam Xuy\u00ean', ch\u1ed7 n\u00e0y sai l\u1ea7m, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-14\" href=\"#footnote-1852-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb tr\u00ed y\u1ebft h\u1ea7u c\u1ee7a Thanh \u0110\u01b0\u1eddng. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng m\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a Thi\u1ec1u tr\u00fang th\u1eddi c\u01a1, n\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1eafng l\u1ee3i.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u Hi, \u0110\u00e0o, D\u00e2n, \u0110i\u1ec7p, \u0110\u00e3ng, v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch h\u01a1n hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u00e9m gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ch\u00edn ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean kh\u00f4ng thu\u1ea7n ph\u1ee5c, chi\u00eau ph\u1ee5c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n h\u1ed9 thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ed9c phi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf c\u1edfi d\u1ea3i ng\u1ecdc \u0111ang \u0111eo ban cho V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, sai n\u1ed9i th\u1ecb L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c kh\u1edfi binh \u1edf \u0110\u00e0o H\u00e0, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u nghi ng\u1edd, ch\u1ec9 c\u00f3 khanh khai s\u00e1ng, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng n\u00e0y. Nay ta c\u1edfi d\u1ea3i ng\u1ecdc \u0111ang \u0111eo ban cho khanh, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng lao c\u1ee7a khanh.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1y hai l\u1ea7n r\u1ed3i c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 b\u1ea1t V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u1eeb n\u01a1i xa x\u00f4i, kh\u00f4i ph\u1ee5c m\u1ed9t v\u00f9ng, th\u1ea7n c\u00f9ng hai ba v\u1ecb ch\u1ea5p ch\u00ednh ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u1ee5ng m\u1ec7nh th\u00e1nh ch\u1ec9 m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn ri\u00eang ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u1ea1i sai Thu\u1ea5n C\u1eed truy\u1ec1n ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang nghi ng\u1edd, ta c\u0169ng mu\u1ed1n d\u1eebng l\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 khanh gi\u00fap \u0111\u1ee1, th\u00ec c\u00f4ng lao n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00e0nh. Ban cho khanh d\u1ea3i ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ch\u00e1u, bi\u1ec3u th\u1ecb m\u1ed1i quan h\u1ec7 qu\u00e2n th\u1ea7n t\u1ed1t \u0111\u1eb9p gi\u1eefa ta v\u00e0 khanh.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nh\u1eadn ban. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, h\u00f4m nay v\u00ec nh\u1eadn l\u1eddi ch\u00fac m\u1eebng n\u00ean l\u1ea1i ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[74] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, Tri Hi Ch\u00e2u, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110oan minh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu. Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ecdc, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 ph\u00f3 \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, Ph\u1ee7ng nh\u1eadt Thi\u00ean v\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Chi\u00eau ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tuy\u00ean ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9. Cao Tu\u00e2n D\u1ee5, Tri Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Quy\u1ec1n Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Vinh ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m D\u00e2n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Tri D\u00e2n ch\u00e2u. Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc, D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[75] L\u00fac \u0111\u1ea7u, b\u00e0n vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng cho V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u1eb1ng ti\u1ebft vi\u1ec7t, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00ean \u01b0u \u0111\u00e3i chuy\u1ec3n ch\u1ee9c quan l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, ti\u1ebft vi\u1ec7t n\u00ean \u0111\u1ee3i c\u00f4ng lao sau.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u00f5 quan v\u1edbi Ho\u00e0ng S\u00e1t, \u0111\u1ec3 S\u00e1t l\u00e0m tri ch\u00e2u D\u00e2n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00e2u D\u00e2n n\u00ean giao cho Cao Tu\u00e2n D\u1ee5, d\u00f9ng S\u00e1t kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai Th\u1ee7 \u01af\u1edbc thay Tu\u00e2n D\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i mu\u1ed1n cho Tu\u00e2n D\u1ee5 ki\u00eam ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean, n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u ng\u1ea1i C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp n\u1eafm quy\u1ec1n l\u1edbn, n\u1ebfu l\u1ea1i d\u00f9ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y cho Tu\u00e2n D\u1ee5, th\u00ec \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a T\u01b0 L\u1eadp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;R\u1ea5t hay.&#8221;<\/i> H\u00f4m sau, l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n kinh l\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec ph\u1ea3i r\u00f5 k\u1ef7 lu\u1eadt trong qu\u00e2n. Th\u00e1i T\u1ed5 sai qu\u00e2n \u0111\u00e1nh Giang Nam, d\u1eb7n T\u00e0o B\u00e2n r\u1eb1ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, v\u00ec hi\u1ec3u r\u00f5 ngh\u0129a &#8216;Tr\u01b0\u1edfng t\u1eed su\u1ea5t s\u01b0, \u0111\u1ec7 t\u1eed d\u01b0 thi&#8217;. Nay V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 th\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp th\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o \u1edf ph\u00eda t\u00e2y. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc chia \u0111\u01b0\u1eddng v\u1edbi T\u01b0 L\u1eadp, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 T\u01b0 L\u1eadp t\u1ef1 ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111i, sau \u0111\u00f3 h\u1eb9n h\u1ecdp v\u1edbi T\u01b0 L\u1eadp, T\u01b0 L\u1eadp kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 sai Mi\u00eau Th\u1ee5 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 h\u1eb9n m\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i. Th\u1ea7n nghe nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecfi L\u00fd Nguy\u00ean Kh\u1ea3i, qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00fang. N\u1ebfu t\u01b0\u1edbng t\u00e1 b\u1ea5t h\u00f2a, kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh nhau nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec uy danh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c trong n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m sao m\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch qu\u1ed1c? Nay V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u may c\u00f3 c\u00f4ng, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean c\u00f3 ch\u00fat ph\u00e2n bi\u1ec7t, khi\u1ebfn Cao Tu\u00e2n D\u1ee5, C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp bi\u1ebft s\u1ee3, th\u00ec uy danh c\u1ee7a Thi\u1ec1u s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n xa n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi. Uy danh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n xa, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady, e r\u1eb1ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1edbn g\u1ea5p, \u1eaft s\u1ebd h\u1ecfng vi\u1ec7c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[76] H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua b\u00e0n v\u1ec1 s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u trong thi\u00ean h\u1ea1, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;S\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ta th\u00e1i b\u00ecnh tr\u0103m n\u0103m, d\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y binh \u0111ao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n s\u1eafp x\u1ebfp b\u1ea3o gi\u00e1p \u1edf H\u1ed3 Nam, th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, g\u1ea5p nhi\u1ec1u l\u1ea7n so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 l\u1ebd thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y vi\u1ec7c y\u00eau d\u00e2n l\u00e0m t\u00e2m, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c chinh ph\u1ea1t l\u1edbn, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n xa hoa, n\u00ean d\u00e2n s\u1ed1 t\u0103ng nhanh, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u1ee7a ba \u0111\u1eddi H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu, ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo ph\u00e1p \u0111\u1ed9, \u0111\u1ebfn khi suy y\u1ebfu, ph\u00e1p ch\u1ebf \u0111\u1ed5 n\u00e1t, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i. K\u1ebb tr\u1ecb v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1, n\u00ean l\u1ea5y t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec7u l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n th\u1ee7, d\u00f9 tr\u1ea3i qua h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed7i lo l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c, sao nh\u00e3ng.&#8221;<\/i> L\u1ea1i b\u00e0n v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'lu\u1eadn' nguy\u00ean l\u00e0 'd\u1ee5', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-15\" href=\"#footnote-1852-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 L\u00fd Qu\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u00ecnh B\u1ea5t Th\u1ee9c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, cho r\u1eb1ng L\u00fd Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129, Tr\u00ecnh B\u1ea5t Th\u1ee9c c\u00f3 k\u1ef7 lu\u1eadt, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda k\u1ebb \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>[77] Cung \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u00fd Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Dao qu\u1eadn \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. C\u1ea3nh T\u01b0 L\u1eadp \u0111\u00e1nh h\u1ea1 th\u00e0nh \u0110\u1ea1p B\u1ea1ch, L\u00fd Hi\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, ban cho ch\u00e2u D\u00e2n 1.500 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 c\u1eed Hi H\u00e0 l\u1ed9 Phi\u00ean b\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Anh Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, ban 500 t\u1ea5m l\u1ee5a; T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 L\u00fd Nguy\u00ean Kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba C\u1ea5p Ph\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng theo c\u00f4ng tr\u1ea1ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho c\u00f4ng lao thu ph\u1ee5c H\u00e0 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[80] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Anh T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t l\u1ea7n sai khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, tri\u1ec1u hi\u1ebfn t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, sai Ty m\u00f4n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tri\u1ec7u \u01af\u1edbc Chi t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp c\u00e1c tr\u1ea1m ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 v\u00e0 b\u1ed5 sung binh l\u00ednh, m\u1ed7i qu\u00fd thay m\u1ed9t l\u1ea7n, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Gi\u00e1m m\u1ee5c ty H\u00e0 B\u1eafc c\u1ea5p ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. \u0110\u00e2y l\u00e0 do c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u1eeb tr\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 t\u1eeb T\u1ea7n Ch\u00e2u v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ch\u00e2u thi\u1ebfu binh l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[83] Chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111i H\u00e0 Ch\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n v\u00e0 ban m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o b\u00e0o.<\/p>\n<p>[84] T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y sai Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Y Ho\u00e0i B\u1ea3o ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ra ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u00e0o, nh\u01b0ng Ho\u00e0i B\u1ea3o cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng qu\u00e1 \u00edt, n\u00ean xin \u0111i theo qu\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng, xin \u0111\u1eebng ban th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng k\u1ebb may m\u1eafn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh. Vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Ho\u00e0i B\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean cho ra tr\u1eadn, Di\u00ean Kh\u00e1nh s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ed7.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf D\u00e2n, H\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 s\u1eed d\u1ee5ng, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00e2y H\u1ea1, \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e2u &#8216;d\u00f9ng man di \u0111\u00e1nh man di&#8217;. N\u1ebfu \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y t\u1eadp h\u1ee3p luy\u1ec7n t\u1eadp, t\u1ea1o th\u1ebf d\u00f9ng binh \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp \u0111\u1ecbch, ch\u00fang t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1eadp trung qu\u00e2n \u1ee9ng ph\u00f3. N\u0103m n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang s\u1ebd t\u1ef1 kh\u1eafc ki\u1ec7t qu\u1ec7, \u0111\u00fang nh\u01b0 binh ph\u00e1p n\u00f3i &#8216;d\u00f9ng nh\u00e0n \u0111\u00e1nh m\u1ec7t&#8217;.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u1ee7a c\u1ea3i, luy\u1ec7n ch\u1ecdn binh s\u0129. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng m\u1edbi quy ph\u1ee5, ban t\u01b0\u1edbc h\u1eadu, thu ph\u1ee5c h\u00e0o ki\u1ec7t, ban \u00e1o gi\u00e1p t\u1ed1t \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 kh\u00ed th\u1ebf, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00ed h\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ee3i khi ta \u0111\u1ee7 s\u1ee9c m\u1ea1nh, ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, \u1eaft kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Kinh, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu l\u00e0m theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, d\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u00e1nh l\u1eeba, ch\u00fang \u0111\u00e3 m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00ec t\u1eadp trung qu\u00e2n, m\u00e0 ta kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ea5n c\u00f4ng, trong m\u1ed9t hai n\u0103m, ch\u00fang t\u1ea5t s\u1ebd kh\u00f4ng \u1ee9ng ph\u00f3. Khi \u0111\u00f3 ta xu\u1ea5t qu\u00e2n, s\u1ebd nh\u01b0 v\u00e0o ch\u1ed7 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Ng\u00f4. Mu\u1ed1n kinh doanh b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[85] Ban cho hai l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft v\u00e0 Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang<a class=\"footnote\" title=\"Giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang, ch\u1eef 'giao' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1852-16\" href=\"#footnote-1852-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1ee7a Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng: \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 \u00d4n N\u1ed9t Chi D\u0129nh Th\u00e0nh xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c quan v\u00e0 c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong l\u00e0m Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, theo l\u1ec7 c\u1ea5p b\u1ed5ng nh\u01b0 quan ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. L\u00fac \u0111\u00f3, \u00d4n N\u1ed9t Chi D\u0129nh Th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 Ch\u00e2u, qu\u1ea3n l\u00fd 28 b\u1ed9 t\u1ed9c, c\u00f3 h\u01a1n 6 v\u1ea1n qu\u00e2n. Ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, ph\u00eda nam c\u00e1ch gia t\u1ed9c Ch\u01b0\u1edbc \u1edf Ho\u00e0ng H\u00e0, ph\u00eda \u0111\u00f4ng gi\u00e1p gia t\u1ed9c T\u1ea1t, ph\u00eda b\u1eafc gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, n\u01a1i \u1edf c\u00e1ch H\u00e0 Ch\u00e2u 4 tr\u1ea1m. Nay \u0111\u00e3 h\u00f2a hi\u1ebfu v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, nghe tin H\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u00e3 h\u1ea1, b\u00e8n sai th\u1ee7 l\u0129nh th\u1ee9 hai l\u00e0 Hoa Nhi H\u00e0 \u0110\u1ed1c c\u00f9ng 43 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin m\u1ec7nh l\u1ec7nh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n s\u1ee7ng.<\/p>\n<p>[87] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>&#8220;Qu\u00e2n H\u1ed5 D\u1ef1c h\u1eefu \u0111\u1ec7 nh\u1ecb qu\u00e2n, \u0111\u1ec7 tam ch\u1ec9 huy thu\u1ed9c B\u1ed9 qu\u00e2n ty c\u00f3 346 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh di\u1ec5n th\u1eed n\u1ecf, gi\u00e1o, \u0111ao, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c kh\u00e1c nhau, t\u1eeb Tu\u1ea7n gi\u00e1o s\u1ee9 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 tr\u1edf v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i, vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean. Th\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi l\u1eadp n\u1ed9i gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng, hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, m\u1ed7i tu\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ho\u1eb7c ng\u0103n c\u1ea3n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea5n ch\u1ea5n. Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 5, C\u1ef1u k\u1ef7 ch\u00e9p l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n \u0111i\u1ec7n, m\u1ed7i tu\u1ea7n x\u00e9t v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ho\u1eb7c ng\u0103n c\u1ea3n. T\u00e2n k\u1ef7 c\u0169ng ch\u00e9p nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u00f3 l\u00e0 sai, n\u00ean b\u1ecf \u0111i, gi\u1eef l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n n\u00e0y.<\/p>\n<p>[88] Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 M\u00e3 X\u01b0ng t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n c\u1ea5m \u1edf H\u00e0 B\u1eafc t\u1ef1 l\u1eadp ra ph\u00e9p d\u1ea1y tr\u1eadn, hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh n\u1ec1 n\u1ebfp, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c xung tr\u1eadn ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ch\u01b0a tinh nhu\u1ec7. Th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u00e2n th\u1ed5 binh \u1edf Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 n\u1ed5i ti\u1ebfng tinh nhu\u1ec7 nh\u1ea5t, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi cung m\u00e3, \u0111\u1ebfn H\u00e0 B\u1eafc d\u1ea1y t\u1eadp.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[89] Th\u1ee7 chi\u1ebfu: <i>&#8220;H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb thi\u00ean tai, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn, giao cho An ph\u1ee7 ty t\u00f9y t\u00ecnh x\u1eed \u0111o\u00e1n. Nay Ho\u00e0i Nam m\u1ea5t m\u00f9a, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t theo l\u1ec7nh n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[90] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Th\u1eeba \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n V\u0169 Ti\u1ebfn, T\u1ea5n L\u0103ng thu\u1ed9c Th\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u; Quy An, \u00d4 Tr\u00ecnh, Tr\u01b0\u1eddng H\u01b0ng thu\u1ed9c H\u1ed3 Ch\u00e2u; v\u00e0 t\u0103ng th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Di\u00eam Quan, \u01af Ti\u1ec1m thu\u1ed9c H\u00e0ng Ch\u00e2u; \u0110\u1ee9c Thanh, V\u0169 Khang thu\u1ed9c H\u1ed3 Ch\u00e2u; S\u00f9ng \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c T\u00fa Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ch\u00e2u' trong 'T\u00fa Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thu\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-17\" href=\"#footnote-1852-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>. Do c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn mu\u1ed1i hai x\u1ee9 Chi\u1ebft \u0110\u00f4ng, Chi\u1ebft T\u00e2y xin th\u00eam m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e1t binh \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 Kinh \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. L\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec ph\u00e9p mu\u1ed1i ch\u01b0a thi h\u00e0nh, n\u00ean k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4, sai \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u00f4 B\u1ec9nh, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang T\u1eb1ng M\u1eb7c \u0111i Ho\u00e0i Nam, hai x\u1ee9 Chi\u1ebft \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i n\u1ea5u mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 b\u00e1n cho quan<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1852-18\" href=\"#footnote-1852-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 ti\u1ec1n k\u1ecbp th\u1eddi, n\u00ean h\u1ed9 l\u00e0m mu\u1ed1i c\u00e0ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n. B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean xin d\u1ef1 tr\u1eef ti\u1ec1n c\u1ee7a Ph\u00e1t v\u1eadn ty v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i ti\u1ec1n kh\u00e1c m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 mua mu\u1ed1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00f2 mu\u1ed1i, d\u1ee5ng c\u1ee5 n\u1ea5u mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c n\u1ea5u mu\u1ed1i l\u1eadu. T\u1eeb ba l\u00f2 \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi l\u00f2 l\u00e0m th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111i\u1ec1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-19\" href=\"#footnote-1852-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, v\u00e0 chia d\u00e2n \u1edf v\u00f9ng n\u1ea5u mu\u1ed1i th\u00e0nh t\u1eebng t\u1ed5 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t l\u1eabn nhau; l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u mu\u1ed1n nh\u1eadn h\u1ea1n ng\u1ea1ch, l\u1ea5y mu\u1ed1i c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 b\u00e1n, m\u1ed7i th\u00e1ng n\u1ed9p ti\u1ec1n cho quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 khu v\u1ef1c b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu. Do \u0111\u00f3, Ty mu\u1ed1i hai x\u1ee9 Chi\u1ebft xin th\u00eam m\u1ed9t ngh\u00ecn qu\u00e2n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e1t binh \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 Kinh \u0110\u00f4ng m\u1ed7i n\u01a1i n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hai x\u1ee9 Chi\u1ebft t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn n\u0103m nay, m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m t\u0103ng thu\u1ebf mu\u1ed1i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, nay l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n quan, m\u00e0 b\u1ea3n l\u1ed9 mu\u1ed1n d\u00f9ng b\u1ed1n v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 qu\u00e2n, t\u0103ng th\u00eam tu\u1ea7n ki\u1ec3m, r\u1ea5t ti\u1ec7n l\u1ee3i.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Th\u00e1i \u0110\u0129nh cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt, Ph\u00f9ng \u0110\u1ec9nh hy v\u1ecdng ng\u0103n c\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi s\u1ed1 thu\u1ebf mu\u1ed1i t\u0103ng th\u00eam, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u00eam qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn k\u1ebb n\u1ea5u mu\u1ed1i l\u1eadu kh\u00f4ng c\u00f2n, th\u00ec kh\u00f4ng ai ph\u1ea1m t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ee9 nh\u1ea5t. V\u00f9ng ven bi\u1ec3n c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb b\u1ea5t tr\u1eafc, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ee9 hai. Thu\u1ebf mu\u1ed1i t\u0103ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i th\u1ee9 ba. H\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng bu\u00f4n mu\u1ed1i l\u1eadu, t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i quay v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa. Nay thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, T\u00f4 Ch\u00e2u b\u1ecb thi\u1ebfu, l\u00e0 do bu\u00f4n l\u1eadu kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m, n\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c mu\u1ed1i; thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf Ho\u00e0i Nam t\u0103ng, l\u00e0 do bu\u00f4n l\u1eadu b\u1ecb ng\u0103n ch\u1eb7n, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u1ebfu cho r\u1eb1ng c\u1ea5m mu\u1ed1i n\u00ean n\u1edbi l\u1ecfng, sao kh\u00f4ng b\u1ecf h\u1ebft c\u1ea5m? N\u1ebfu ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m v\u1eady, th\u00ec n\u00ean c\u1ea5m tuy\u1ec7t bu\u00f4n l\u1eadu, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng b\u1ecb h\u00ecnh ph\u1ea1t. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn bi\u1ebft c\u1ea5m mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1edbi l\u1ecfng, nh\u01b0ng l\u1ea1i ch\u1ec9 mu\u1ed1n n\u1edbi l\u1ecfng c\u1ea5m, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi ta v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft.&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a hai x\u1ee9 Chi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e1i \u0110\u0129nh v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 5 t\u1eeb Ch\u00e2u V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 l\u00e0m Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u0103m th\u1ee9 4 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 4, ch\u1eafc ch\u1eafn sai, n\u00ean theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, ghi v\u00e0o ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, nay ch\u1ec9 ph\u1ee5 ch\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y. L\u00f4 B\u1ec9nh v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 5, v\u1edbi ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh l\u1ea1i ph\u00f2ng, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Hi\u1ebfn ty hai x\u1ee9 Chi\u1ebft, ki\u00eam chuy\u00ean lo vi\u1ec7c mu\u1ed1i; th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 7, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Hi\u1ebfn ty Ho\u00e0i \u0110\u00f4ng; th\u00e1ng 6, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Hi\u1ebfn ty Chi\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc; th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 8, v\u1edbi ch\u1ee9c Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, v\u00ec thu\u1ebf mu\u1ed1i \u1edf Chi\u1ebft t\u0103ng.)<\/i><\/p>\n<p>[92] Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u1eaft gi\u1ea3m v\u00e0 h\u1ee3p nh\u1ea5t c\u00e1c doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n b\u1ed1n ngh\u00ecn qu\u00e2n nh\u00e2n, \u0111\u00e2y l\u00e0 ngu\u1ed3n l\u1ef1c c\u1ee7a m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n qu\u00e2n. N\u1ebfu hu\u1ea5n luy\u1ec7n tinh nhu\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u00e1t huy \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c d\u1ee5ng, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u00e0 c\u00f2n ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i ch\u00ednh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;Trong nh\u1eefng n\u0103m qua, b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n, chuy\u00ean tr\u00e1ch hu\u1ea5n luy\u1ec7n, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t r\u00f5 r\u00e0ng, khi\u1ebfn binh s\u0129 bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng. Xem k\u1ef9 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e2y th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn an nguy c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129 \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho ai, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t m\u00e3n m\u1edbi x\u00fai gi\u1ee5c lung tung.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n \u1ed5n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>( \u300aBinh ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n th\u1ee9 n\u0103m, ph\u1ea7n h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i ch\u00e9p: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 hai, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i. B\u00e3i b\u1ecf 327 doanh tr\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, h\u1ee3p th\u00e0nh 270 doanh, quy \u0111\u1ecbnh m\u00e3 qu\u00e2n m\u1ed7i doanh 300 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ed9 qu\u00e2n 400 ng\u01b0\u1eddi. Sau \u0111\u00f3, t\u1ed5ng s\u1ed1 doanh tr\u1ea1i m\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t t\u1eeb 545 doanh xu\u1ed1ng c\u00f2n 355 doanh, v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh k\u1ef3, c\u00e1c l\u1ed9 v\u00e0 s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5 th\u1ec3. Khi h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean s\u1eeda sang l\u1ea1i ch\u1ed7 \u1edf m\u1edbi, c\u1ea5p ph\u00ed di chuy\u1ec3n. Nh\u1eefng qu\u00e2n hi\u1ec7u d\u01b0 th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu \u1edf c\u00e1c doanh kh\u00e1c, ho\u1eb7c theo qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ec9 huy, c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd theo th\u1ee9 t\u1ef1 ch\u1ee9c v\u1ee5 cao th\u1ea5p.)<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;T\u00e0i ch\u00ednh trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u00fa \u00fd m\u1ed9t ch\u00fat th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ed1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c h\u1ee3p nh\u1ea5t doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba ngh\u00ecn qu\u00e2n hi\u1ec7u t\u1eeb ch\u1ee9c th\u1eadp t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng, ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t l\u1ec5 v\u1eadt hai ti\u1ebft v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho t\u00f9y t\u00f9ng, t\u00ednh ra m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c 450.000 quan ti\u1ec1n, 400.000 th\u1ea1ch g\u1ea1o, 200.000 t\u1ea5m l\u1ee5a, 30.000 t\u1ea5m v\u1ea3i, v\u00e0 2.000.000 b\u00f3 c\u1ecf ng\u1ef1a. N\u1ebfu m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, t\u00e0i ch\u00ednh qu\u1ed1c gia l\u00e0m sao d\u00f9ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Nh\u1eefng l\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p trong \u300aBinh ch\u00ed\u300b, xem th\u00eam ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 7.)<\/i><\/p>\n<p>[93] Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n vi\u1ebft th\u01b0 cho V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1ebft Th\u01b0 Quang Qu\u00fd \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng k\u1ef5 binh. An Th\u1ea1ch b\u00e1o l\u00ean Vua, Vua c\u0169ng cho r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u00ean d\u00f9ng k\u1ef5 binh. An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecd ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed9 binh, ta c\u00f3 c\u1ea3 k\u1ef5 binh v\u00e0 b\u1ed9 binh, t\u1ea5t nhi\u00ean s\u1ebd th\u1eafng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay k\u1ef5 binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tinh nhu\u1ec7, m\u1ed9t doanh c\u00f3 khi ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c con ng\u1ef1a.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecd t\u1ef1 n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 th\u1ea5y gi\u1ea3m b\u1edbt v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ea1i r\u1ed3i.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e0o, H\u00e0 sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a, n\u1ebfu t\u1eadp h\u1ee3p hu\u1ea5n luy\u1ec7n, kh\u00edch l\u1ec7 c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, th\u00ec kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ef5 binh tinh nhu\u1ec7 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho C\u1ea5p Ph\u00f9ng t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1, ph\u00e2n ph\u00e1t th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh v\u00e0 nu\u00f4i ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 t\u01b0\u1edbng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Khi c\u1ea7n d\u00f9ng binh, ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 t\u01b0\u1edbng; l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1eadp h\u1ee3p, th\u00ec c\u1ea7n v\u0103n quan. Nay nh\u00e2n vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u00e1t th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh m\u00e0 t\u1eadp h\u1ee3p th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, giao cho t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n l\u00fd, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i t\u1eeb ti\u1ec1n l\u00e3i, th\u00ec t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd vui l\u00f2ng ph\u1ee5c v\u1ee5. Khi c\u1ea7n k\u00edp, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi d\u0169ng c\u1ea3m, ban th\u01b0\u1edfng theo c\u00f4ng lao, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t s\u1ebd tranh nhau ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, L\u01b0u H\u00e3ng, Gi\u00e1m m\u1ee5c s\u1ee9 H\u00e0 Nam, T\u01b0 phong lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Quy\u1ec1n H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9; L\u01b0u C\u1ea9n, \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc l\u1ed9, T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[95] Ban cho L\u00fd K\u1ef7, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 Tam ty, \u00e1o m\u1eb7c m\u00e0u \u0111\u1ecf, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ec1 c\u1eed qu\u1ea3n l\u00fd ti\u1ec1n b\u1ea1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y.<\/p>\n<p>[96] \u0110\u1eb7t hai ch\u1ec9 huy Gi\u00e1o duy\u1ec7t Trung Qu\u1ea3 \u1edf \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo nh\u01b0 Trung Qu\u1ea3 \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>[97] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u r\u1eb1ng con c\u1ee7a M\u1ed9c Chinh l\u00e0 Ng\u1ed9t \u0110inh [\u25a1 Ng\u1ed9t] Kh\u1ea5t Kh\u1ea5t xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ban h\u1ecd Ti\u00ean, t\u00ean Ho\u00e0i Ngh\u0129a.<\/p>\n<p>[98] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho H\u00e0 Ch\u00e2u \u0111\u1eb7t V\u0169 V\u1ec7, An H\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0111\u1eb7t Phi\u00ean L\u1ea1c, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111\u1eb7t' trong 'An H\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0111\u1eb7t Phi\u00ean L\u1ea1c m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1852-20\" href=\"#footnote-1852-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i sai c\u00e1c quan T\u1ea9u M\u00e3 Th\u1eeba Th\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n m\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf \u0110\u00e0o, M\u00e2n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1ee3i tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ebfn, l\u1ec7nh b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111o\u00e0n k\u1ebft<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'l\u1ec7nh' trong 'l\u1ec7nh b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111o\u00e0n k\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nay', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1eef ho\u1ea1t s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1852-21\" href=\"#footnote-1852-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y sau c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng Di tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i ngay, nh\u01b0ng n\u1ebfu bi\u1ebft c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 khuy\u00ean nh\u1ee7, d\u00f9ng h\u1ecd c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;X\u01b0a d\u00e2n ngoan c\u1ed1 nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n \u1edf Trung Qu\u1ed1c, l\u1ea1i d\u00f9ng c\u00f4ng ch\u00faa h\u1ecd T\u1ea5t cai tr\u1ecb, s\u00e1ch Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 n\u00f3i &#8216;\u0111\u00e3 qua ba k\u1ef7, \u0111\u1eddi \u0111\u1ed5i gi\u00f3 d\u1eddi&#8217;, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean Di? Ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u00e0y th\u00e1ng d\u1ea7n tr\u00f4i, may ra c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Nh\u1eadt l\u1ee5c ng\u00e0y 21 c\u00f3 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, l\u1ea1i tr\u00f9ng l\u1eb7p v\u1edbi s\u00e1ch ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 6, nay ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0103n c\u0169 trong M\u1eb7c S\u1eed, c\u0169ng s\u1eeda l\u1ea1i s\u00e1ch Chu S\u1eed ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 6, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p trong Nh\u1eadt l\u1ee5c. V\u00ec Chu S\u1eed tham kh\u1ea3o s\u1eeda l\u1ea1i, \u00fd t\u1ee9 l\u1ea1i tr\u00f9ng l\u1eb7p.)<\/i><\/p>\n<p>[99] H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1ecb lang tr\u00ed s\u0129 Gi\u1ea3i T\u00e2n V\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Quy\u1ec1n Ph\u00e1t Khi\u1ec3n Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ti\u00ean xin cho c\u00e1c l\u1ed9 d\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng th\u00f4ng h\u00e0nh ti\u1ec1n Chi\u1ebft Nh\u1ecb, chi\u1ebfu l\u1ec7nh tr\u1eeb kinh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng h\u00e0nh. Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 4 v\u00e0 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 7 c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Hai b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, th\u00f4ng h\u00e0nh ti\u1ec1n Chi\u1ebft Nh\u1ecb.<\/p>\n<p>[101] Minh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng Cao Ly \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;B\u1ea3n ch\u00e2u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n, chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1eed quan d\u00f9ng nghi th\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u1ec3 ngh\u00eanh ti\u1ebfp.&#8221;<\/i> Cao Ly t\u1eeb \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u1eeb \u0110\u0103ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng \u0111i qua Minh Ch\u00e2u, v\u00ec xa Li\u00eau n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Vua lo ng\u1ea1i ch\u00e2u huy\u1ec7n cung \u1ee9ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7, s\u1ebd l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, n\u00ean ra l\u1ec7nh l\u1eadp nghi th\u1ee9c, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u do quan cung c\u1ea5p. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng Cao Ly kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u ti\u1ebfng Hoa, lo ng\u1ea1i k\u1ebb m\u01b0u l\u1ee3i t\u01b0 giao d\u1ecbch, l\u1ec7nh c\u00e1c n\u01a1i b\u00ed m\u1eadt ng\u0103n c\u1ea5m. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho d\u1eabn b\u1ea1n, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng C\u1ea9n S\u01a1 c\u00f9ng Tri Minh Ch\u00e2u L\u00fd Di\u00ean \u0111i\u1ec1u tra trong \u0111o\u00e0n c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Y\u00ean hay kh\u00f4ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[102] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1eef t\u1ef3 trong t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eebng sinh con, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea l\u1ea1i v\u00e0o c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n thu\u1ed9c.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh t\u1eeb H\u00e0 Ch\u00e2u v\u1ec1, n\u00f3i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 r\u1ea5t trong, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u1edf Trung Qu\u1ed1c. S\u00e1ch x\u01b0a n\u00f3i ngu\u1ed3n Ho\u00e0ng H\u00e0 c\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ed9i qua, qu\u1ea3 kh\u00f4ng sai. Nh\u01b0ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a s\u00f4ng ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u1ed7 ph\u00e1t ra, s\u00e1ch \u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b ch\u1ec9 n\u00f3i d\u1eabn s\u00f4ng t\u1eeb T\u00edch Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn Long M\u00f4n, kh\u00f4ng n\u00f3i d\u1eabn s\u00f4ng t\u1eeb T\u00edch Th\u1ea1ch, t\u1eeb \u0111\u00f3 bi\u1ebft ch\u1ed7 ra t\u1eeb T\u00edch Th\u1ea1ch ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ea1 l\u01b0u m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Theo \u300aT\u00e2y V\u1ef1c Truy\u1ec7n\u300b, s\u00f4ng c\u00f3 hai ngu\u1ed3n, h\u1ee3p l\u1ea1i \u0111\u1ed5 v\u00e0o B\u1ed3 X\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, \u0111\u00f4ng h\u00e8 kh\u00f4ng t\u0103ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y ng\u1ea7m d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t, ph\u00eda nam ch\u1ea3y ra T\u00edch Th\u1ea1ch, th\u00e0nh s\u00f4ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Vi\u1ec7c b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u1ea3o c\u1ee9u \u300aV\u0169 C\u1ed1ng\u300b d\u1eabn s\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i ngu\u1ed3n g\u1ed1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[104] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan \u1edf Ng\u0169 Nh\u1ea1c, T\u1ee9 \u0110\u1ed9c c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[105] Ban cho Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 qu\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 qu\u00e2n, ch\u1eef 'Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87 \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-22\" href=\"#footnote-1852-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a> L\u01b0u h\u1eadu Th\u1eeba Tuy\u1ec3n m\u1ed9t khu \u0111\u1ea5t \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng L\u00e2m Vi\u00ean, quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>[106] Ban cho Kinh Nguy\u00ean, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2m, V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Uy\u00ean m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 500 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng thu ph\u1ee5c H\u00e0, D\u00e2n v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n nhu.<\/p>\n<p>[107] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Mi\u1ebfu V\u0169 Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng t\u1eeb n\u0103m C\u00e0n \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai theo l\u1ec7 c\u0169 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng d\u1ef1ng \u1edf ph\u00eda nam kinh \u0111\u00f4, cho Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi l\u00ean \u0111i\u1ec7n, l\u1ea1i d\u00f9ng L\u00fd Th\u1ecbnh b\u1ed5 khuy\u1ebft. X\u00e9t l\u1ea1i t\u1eeb n\u0103m Khai Nguy\u00ean th\u1ee9 19 khi m\u1edbi l\u1eadp mi\u1ebfu, L\u00fd T\u0129nh, L\u00fd T\u00edch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd t\u01b0\u1ee3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5 n\u00e1t, sai quan tu s\u1eeda, nay \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, n\u00ean l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u00e0n b\u1ea1c ch\u1ecdn nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng lao hi\u1ec3n h\u00e1ch ghi trong s\u1eed s\u00e1ch, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ed1i th\u1edd, t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi gi\u1eb7c man, nh\u01b0ng lo r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Ch\u00e2u Th\u1ea7n khi \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f3 t\u1ed9i hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft h\u1ebft, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n ki\u1ec1m ch\u1ebf, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[109] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, cung th\u1ee7 v\u00e0 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng \u1edf Ch\u00e2u H\u00e0 t\u1eeb khi kh\u1edfi c\u00f4ng h\u01a1n 50 ng\u00e0y, qu\u1ea7n \u00e1o tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u r\u00e1ch n\u00e1t h\u1ebft, tuy m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n c\u00f4ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c, c\u00e0ng th\u00eam t\u1ed1n k\u00e9m. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t \u00edt, m\u1ed7i qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a, m\u1ed7i cung th\u1ee7 v\u00e0 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0n ti\u1ec1n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y chia \u0111\u1ed3n th\u00ec c\u1ea5p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[110] Ban cho Giang Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 7 v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf v\u00f9ng b\u1ecb d\u1ecbch b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[111] Chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m, T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1, \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh ch\u01b0 ty kh\u1ed1 v\u1ee5 t\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u00e2ng s\u1edb l\u00ean c\u1eeda khuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[112] Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u: <i>&#8220;L\u01b0u K\u1ef7 \u1edf Giao Ch\u1ec9 mu\u1ed1n quy thu\u1eadn, n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1eadn, e r\u1eb1ng s\u1ebd gi\u1ed1ng nh\u01b0 N\u00f9ng Tr\u00ed Cao.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh v\u1ec1 vi\u1ec7c Giao Ch\u1ec9, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec1u cho r\u1eb1ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7 '\u0110\u1ec1u' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u00eam', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1852-23\" href=\"#footnote-1852-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7, Giao Ch\u1ec9 t\u1ea5t s\u1ebd tranh ch\u1ea5p. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nghe n\u00f4n \u00d4n C\u1ea3o \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, xin \u0111\u1ee3i \u00d4n C\u1ea3o t\u1edbi, b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i xin ch\u1ec9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c Giao Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 xong, ch\u1ec9 s\u1ee3 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi kh\u00f4ng xong \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u1edfi t\u1ef1 cho l\u00e0 d\u1ec5 xong, nh\u01b0ng vi\u1ec7c binh r\u1ea5t kh\u00f3, th\u1ef1c s\u1ef1 e r\u1eb1ng Kh\u1edfi ch\u01b0a d\u1ec5 xong.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Kinh n\u00f3i: <i>&#8220;Giao Ch\u1ec9 l\u00e0m sao m\u1ed9t l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd c\u1ed1 k\u1ebft v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng th\u00f4i.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 d\u00f9ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n, h\u1eb3n l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng d\u1ef1a v\u1eady.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y 27.)<\/i><\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng xin ng\u1eebng vi\u1ec7c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n di\u00eam sao, Vua theo l\u1eddi xin. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i \u1edf Hi Ch\u00e2u \u0111ang ti\u1ebfn h\u00e0nh, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, qu\u00e2n l\u1edbn \u1edf \u0110\u00e0o, D\u00e2n, chi ph\u00ed ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi \u1ee9ng ph\u00f3, l\u1ea5y di\u00eam sao \u0111\u00f4ng nam theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t, tuy gi\u00e1 b\u00e1n h\u01a1i th\u1ea5p h\u01a1n s\u1ed1 c\u0169, nh\u01b0ng l\u1ee3i r\u1ea5t l\u1edbn.&#8221;<\/i> \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>&#8220;Ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 ch\u1ec9 l\u1ea5y gi\u1ea3i di\u00eam Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u0103m thu kh\u00f4ng qu\u00e1 ba tr\u0103m v\u1ea1n quan, chia cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn hai l\u1ed9, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u1ed9t tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t v\u1ea1n quan. Nay T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u0103m, m\u00e0 ti\u1ec1n n\u1ed9p \u0111\u00e3 h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan, v\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c hai l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"V\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c hai l\u1ed9, ch\u1eef 'l\u01b0\u1ee1ng' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00e2y', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-24\" href=\"#footnote-1852-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>, m\u00e0 Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u1ea1i mu\u1ed1n t\u1ea1m th\u1eddi gi\u1ea3m gi\u00e1, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ed9ng ch\u1ea1m ph\u00e1p c\u0169, m\u00e0 c\u00f2n v\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c, h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu ng\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[114] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Thu ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0, D\u00e2n, \u0110\u00e0o, c\u00e1c b\u1ed9 phi\u00ean \u1edf c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3, quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ee9c nh\u00e2n \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng b\u1ed9 phi\u00ean v\u00e0 thu\u00ea tr\u00e2u l\u1eeba ch\u1edf v\u1eadt quan, xin r\u0103n b\u1ea3o.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan ty th\u00e0nh tr\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Hi H\u00e0 l\u1ed9, n\u1ebfu c\u1ea7n sai tr\u00e2u l\u1eeba ch\u1edf v\u1eadt quan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m l\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c ty, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u1ea5p b\u00e1ch, cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i d\u00f9ng ch\u00ednh binh ki\u00eam phi\u00ean binh. K\u1ebb n\u00e0o t\u1ef1 \u00fd sai ph\u00e1i v\u00e0 b\u1eaft phu, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt vi ch\u1ebf x\u1eed, quan \u0111\u1ec1 c\u1eed kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n, t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd. L\u1ea1i cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, th\u01b0\u1edfng h\u1eadu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[115] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u1eeb khi d\u00f9ng binh \u0111\u1ebfn nay, gi\u1ebft ch\u1ebft h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, x\u00e1c ch\u1ebft ph\u01a1i ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, h\u1ed3n kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh coi thi\u00ean h\u1ea1 nh\u01b0 con, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. C\u00f3 th\u1ec3 sai C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed \u0111i thu nh\u1eb7t, ch\u00f4n c\u1ea5t, t\u1ebf l\u1ec5, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t trai \u0111\u00e0n th\u1ee7y l\u1ee5c, c\u1ea7u ph\u00fac cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.&#8221;<\/i> <i>(C\u1ef1u k\u1ef7 ch\u00e9p sai n\u1ed9i th\u1ecb ch\u00f4n x\u00e1c ch\u1ebft ph\u01a1i \u1edf Hi H\u00e0, t\u00e2n k\u1ef7 ch\u1ec9 ch\u00e9p chi\u1ebfu, kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c sai n\u1ed9i th\u1ecb.)<\/i><\/p>\n<p>[116] Chi\u1ebfu cho d\u00e2n man \u1edf ch\u00e2u Thi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 theo gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 th\u1ebf ch\u1ea5p l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a quan; n\u1ebfu sau 7 n\u0103m kh\u00f4ng chu\u1ed9c l\u1ea1i, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n man \u1edf ch\u00e2u Thi g\u1eb7p thi\u00ean tai, d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 g\u1ea5p \u0111\u00f4i \u0111\u1ec3 th\u1ebf ch\u1ea5p l\u1ea5y g\u1ea1o c\u1ee7a quan, quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. \u0110\u1ebfn nay, t\u1ea1m th\u1eddi cho \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y.<\/p>\n<p>[117] Chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0: T\u1eeb nay, c\u00e1c quan ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bi\u00ean ph\u1ed1i ph\u1ea1m t\u1ed9i, chia th\u00e0nh 4 m\u1ee9c h\u00ecnh ph\u1ea1t: nh\u1eb9, n\u1eb7ng, th\u1ee9 nh\u1eb9, th\u1ee9 n\u1eb7ng, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u1ea3 hai b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m.<\/p>\n<p>[119] Chi\u1ebfu cho Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u H\u00e0, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd S\u01a1n Ph\u1ee7 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n \u0110\u00f4ng c\u1ee7a Th\u1ea9m quan \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t. V\u00ec t\u1ed9i vi\u1ebft th\u01b0 kh\u1eafp n\u01a1i cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh, d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd hoa m\u1ef9 \u0111\u1ec3 che gi\u1ea5u vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n l\u00ednh ch\u00e2u H\u00e0 vi ph\u1ea1m quy t\u1eafc gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[120] C\u01a1 quan v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n trong thi\u00ean h\u1ea1 d\u00e2ng l\u00ean 1 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 18 l\u1ed9 v\u00e0 20 quy\u1ec3n b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u1ee5. C\u00f3 l\u1eddi t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c n\u01b0\u1edbc t\u1ee9 di ch\u1ec9 hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi \u1ee9ng ph\u00f3, nay Trung Qu\u1ed1c l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y Trung Qu\u1ed1c th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ee9 di, nay t\u1ee9 di l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng Trung Qu\u1ed1c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. N\u1ebfu t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, khi\u1ebfn kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ecbch, \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[121] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, Hi\u1ec7u kh\u00e1m \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c Ho\u00e0ng L\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00fd h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[122] Th\u00e1ng n\u00e0y, b\u00e3i b\u1ecf ch\u00e2u Mai, s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o huy\u1ec7n Tr\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c ch\u00e2u Tri\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00e2u Tri\u1ec1u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed3 Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 77 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ebf b\u1ecf v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1852-25\" href=\"#footnote-1852-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>; b\u00e3i b\u1ecf tr\u1ea1i M\u00e3 Ng\u01b0 \u1edf ch\u00e2u Hi. <i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y vi\u1ec7c Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng Giao Ch\u1ec9, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng c\u00f3 ghi ch\u00e9p, nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[123] Chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 gi\u1edbi Kim \u0110\u00ea l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c quan m\u1edf s\u00f4ng th\u1eb3ng. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 7 ghi ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o, chi ti\u1ebft xem cu\u1ed1i th\u00e1ng 6 n\u0103m th\u1ee9 7. Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 6, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 6; ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 2, ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 7, \u0111\u1ec1u n\u00ean tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>Ty \u0110\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao, b\u1ed1n c\u1eeda \u0111\u1eadp ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh chia n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng gi\u1ea3m, khi\u1ebfn \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1. Nay g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, tr\u1eeb c\u1eeda \u0111\u1eadp Kh\u1ed5ng C\u1ed1 gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, tuy c\u00f3 c\u1eeda \u0111\u1eadp T\u00f4n C\u1ed5 gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i h\u1eb9p, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ee9a h\u1ebft. Xin \u0111\u00e0o l\u1ea1i s\u00f4ng c\u0169 gi\u1ea3m n\u01b0\u1edbc \u1edf tr\u1ea5n V\u1ea1n Th\u1eafng, x\u00e2y c\u1eeda \u0111\u1eadp \u1edf b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng Bi\u1ec7n, \u0111\u00e0o s\u00f4ng c\u0169, m\u1edf th\u00eam m\u1ed9t nh\u00e1nh s\u00f4ng m\u1edbi, h\u1ee3p v\u00e0o s\u00f4ng \u0110i\u00eau M\u00e3, huy \u0111\u1ed9ng 13.643 phu d\u1ecbch, ho\u00e0n th\u00e0nh trong m\u1ed9t th\u00e1ng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aH\u00e0 c\u1eeb ch\u00ed\u300b th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1852-1\">N\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ee9c khi\u1ebfn nha ti\u1ec1n t\u1ef1 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n c\u1ed1ng ph\u1ea9m '\u0111\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ef1', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1852-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-2\"> V\u1ebd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t gi\u00f3 m\u00e2y r\u1ed3ng h\u1ed5 chim r\u1eafn 'V\u1ebd', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 195 Binh ch\u00ed, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 157 Binh kh\u1ea3o, \u300aNg\u1ecdc h\u1ea3i\u300b quy\u1ec3n 143 Binh ch\u1ebf l\u00e0m 'Bi\u1ec7t'. <a href=\"#return-footnote-1852-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-3\"> R\u1ed3ng h\u1ed5 th\u00ec v\u1ebd h\u00ecnh d\u1eef t\u1ee3n 'R\u1ed3ng' nguy\u00ean l\u00e0 'G\u1ea5u', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b d\u1eabn tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1852-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-4\"> n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 mu\u1ed1n c\u1ea5p 'B\u1ec7' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u1ea7n', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1852-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-5\"> Ch\u1eef 'qu\u00e2n' trong '\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 22-1, V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 ghi: 'Ch\u1ee9a gi\u00e1p tr\u1ee5 th\u00ec thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u1ed9i cung ti\u1ec5n kh\u1ed1, Nam ngo\u1ea1i kh\u1ed1, qu\u00e2n kh\u00ed ng\u0169 kh\u1ed1', v\u00e0 c\u00f9ng s\u00e1ch ch\u1ee9c quan 22-3: '\u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed n\u1ed9i cung ti\u1ec5n, qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1 s\u1edf Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u1ea3n h\u1ea1t b\u1ed1n kho' v.v., b\u1ea3n in c\u0169 r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef 'qu\u00e2n', n\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1852-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-6\"> Ch\u1eef 'ch\u00e2u' trong 'T\u1ee9 ch\u00e2u' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-7\">Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 9, ch\u1eef 'c\u1eedu' <i>(9)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'b\u00e1t' <i>(8)<\/i>. X\u00e9t: Th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu l\u00e0 m\u00f9ng 1, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i l\u00e0 ng\u00e0y 11, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5 l\u00e0 ng\u00e0y 17. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111o\u1ea1n v\u0103n sau 'Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, ban cho v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129 V\u0103n Ho\u00e1n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7' v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a L\u00fd \u0110\u00e0o 'Ng\u00e0y 11 thi t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n', ch\u1eef 'b\u00e1t' \u1edf \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai, ph\u1ea3i l\u00e0 'c\u1eedu'. \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 12 c\u0169ng ch\u00e9p l\u00e0 'c\u1eedu', n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-8\">Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3, ch\u00e2u D\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 '\u0110\u00e0o S\u01a1n tr\u1ea1i' m\u00e0 c\u00f3 'Thao S\u01a1n gi\u00e1m'; l\u1ea1i theo s\u00e1ch n\u00e0y quy\u1ec3n 243, ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, th\u00e1ng 2 n\u0103m \u0111\u00f3, L\u01b0u Duy C\u00e1t, T\u00e2y l\u1ed9 Phi\u00ean H\u00e1n \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u1ee7a qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n thu\u1ed9c Hi H\u00e0 l\u1ed9, ch\u1ee9c V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1eebng d\u1eabn qu\u00e2n \u1ee9ng c\u1ee9u c\u00e1c tr\u1ea1i Thao S\u01a1n, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, nghi ng\u1edd '\u0110\u00e0o S\u01a1n' l\u00e0 sai c\u1ee7a 'Thao S\u01a1n', do \u00e2m g\u1ea7n m\u00e0 nh\u1ea7m. <a href=\"#return-footnote-1852-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-9\"> Chi\u1ebfu giao Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 sai quan \u0111i\u1ec1u tra, ch\u1eef 'h\u1eb7c' nguy\u00ean l\u00e0 'kh\u00e1m', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-10\">Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t l\u00e0 T\u00e2n T\u1ef5, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u1eef can ng\u00e0y \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 sai. <a href=\"#return-footnote-1852-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-11\">'L\u00e0m theo di t\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3', ch\u1eef 'l\u00e0m' trong \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 73 vi\u1ebft l\u00e0 'tu s\u1eeda'. <a href=\"#return-footnote-1852-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-12\">'L\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t coi tr\u1ecdng', ch\u1eef 'v\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ee7', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-13\">'Thi\u1ec1u' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1eef s\u1ed1 m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1852-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-14\"> 'Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean v\u1eeba b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong li\u1ec1n x\u00e2y th\u00e0nh' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'b\u00ecnh xuy\u00ean s\u01a1', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch quy\u1ec3n 242, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i th\u00e1ng 6 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, l\u1eddi ph\u00ea c\u1ee7a Vua: 'Hi H\u00e0 l\u1ed9 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 \u0111ang d\u1eabn qu\u00e2n H\u00e1n, Phi\u00ean \u1edf Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i' v\u00e0 \u0111o\u1ea1n v\u0103n tr\u00ean 'l\u1ea5y th\u00e0nh x\u00e2y \u1edf Di\u00eam T\u1ec9nh Xuy\u00ean l\u00e0m tr\u1ea1i Di\u00eam Xuy\u00ean', ch\u1ed7 n\u00e0y sai l\u1ea7m, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-15\">Ch\u1eef 'lu\u1eadn' nguy\u00ean l\u00e0 'd\u1ee5', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-16\">Giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n ch\u00fang, ch\u1eef 'giao' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1852-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-17\">Ch\u1eef 'Ch\u00e2u' trong 'T\u00fa Ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thu\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-18\">Ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 182 \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1852-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-19\">Ch\u1eef 'gi\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111i\u1ec1n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-20\">Ch\u1eef '\u0111\u1eb7t' trong 'An H\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0111\u1eb7t Phi\u00ean L\u1ea1c m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ec9 huy' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1852-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-21\">Ch\u1eef 'l\u1ec7nh' trong 'l\u1ec7nh b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111o\u00e0n k\u1ebft' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nay', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1eef ho\u1ea1t s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1852-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-22\"> Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 qu\u00e2n, ch\u1eef 'Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ch\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 87 \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-23\">\u0110\u1ec1u cho r\u1eb1ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1eadn L\u01b0u K\u1ef7 '\u0110\u1ec1u' nguy\u00ean l\u00e0 'Thi\u00eam', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1852-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-24\"> V\u01b0\u1ee3t h\u1ea1n m\u1ee9c hai l\u1ed9, ch\u1eef 'l\u01b0\u1ee1ng' nguy\u00ean l\u00e0 't\u00e2y', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1852-25\">Ch\u00e2u Tri\u1ec1u nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'H\u1ed3 Ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aC\u1eedu v\u1ef1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 9, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 77 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ebf b\u1ecf v\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1852-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":38,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1852","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2522,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1852\/revisions\/2522"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1852\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1852"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1852"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}