{"id":190,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=190"},"modified":"2025-09-22T10:51:14","modified_gmt":"2025-09-22T03:51:14","slug":"quyen-43-nam-ham-binh-thu-nhat-mau-tuat-998","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-43-nam-ham-binh-thu-nhat-mau-tuat-998\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 43: N\u0102M H\u00c0M B\u00ccNH TH\u1ee8 NH\u1ea4T (M\u1eacU TU\u1ea4T, 998)","rendered":"QUY\u1ec2N 43: N\u0102M H\u00c0M B\u00ccNH TH\u1ee8 NH\u1ea4T (M\u1eacU TU\u1ea4T, 998)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban ti\u1ec7c \u0111\u1ea7u n\u0103m cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n t\u1ea1i nh\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan. T\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ec7.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u cho Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu h\u1ecd L\u00fd l\u00e0 Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c.\r\n\r\n[4] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c quan nh\u1eadn chi\u1ebfu coi vi\u1ec7c thi c\u1eed, xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c thi c\u1eed l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, ph\u1ea3i ch\u00fa tr\u1ecdng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u00e8o kh\u00f3, t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng Tr\u1eabm.\"<\/i> D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi n\u0103m Ki\u1ebfn Long \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Khi c\u00f2n \u1edf Khai Phong, Vua th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi L\u1ec7 \u0111\u1ed7 khoa n\u00e0o, L\u1ec7 ch\u1ec9 im l\u1eb7ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Sau Vua bi\u1ebft, cho r\u1eb1ng L\u1ec7 kh\u00f4ng khoe khoang danh v\u1ecb, c\u00e0ng qu\u00fd tr\u1ecdng h\u01a1n. L\u1ec7 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng c\u1ecfi, ki\u00eau ng\u1ea1o, l\u00e0m v\u0103n nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng theo khu\u00f4n ph\u00e9p, m\u1ed7i khi l\u00e0m th\u01a1, m\u1ed9t \u0111\u1ec1 c\u00f3 khi vi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c b\u00e0i. \u1ede H\u00e0n l\u00e2m, ch\u1ebf c\u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng th\u01b0\u1eddng k\u1ef3 qu\u00e1i, b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n t\u1ee5ng v\u00e0 ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u00e1ch 'Th\u00e1i T\u00f4ng Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nam cung s\u1ef1 t\u00edch' g\u1ed3m ba quy\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n Th\u1ef1c l\u1ee5c.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan nh\u01b0 k\u00fd th\u1ea5t, d\u1ef1c thi\u1ec7n, th\u1ecb \u0111\u1ed9c \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 v\u01b0\u01a1ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf Nam tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch. <i>(Nam tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Nam tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ee9c b\u1ea1n \u0111\u1ecdc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 11 n\u0103m \u0111\u00f3, ban \u00e1o \u0111\u1ecf cho b\u1ea1n \u0111\u1ecdc Nam cung l\u00e0 L\u00fd V\u0103n \u00cdch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb l\u00fac n\u00e0o, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p. 'B\u00e1ch quan ch\u00ed' ghi vi\u1ec7c n\u00e0y sau n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 hai l\u00e0 sai.)<\/i>\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 tr\u00ean c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu th\u1ee7 kho ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u00f9 th\u00ec c\u00e1c quan gi\u00e1m s\u00e1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f9ng m\u01b0u l\u1eeba d\u1ed1i, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ec1n.\r\n\r\n[8] Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd Ch\u00ed l\u00e0m quan ph\u00e1n qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u00e1m n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh c\u00e1c kinh \u00e2m s\u1edb, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 ch\u1eef ngh\u0129a c\u00f2n nhi\u1ec1u sai s\u00f3t. Th\u1ea7n lo r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ecfa \u00fd v\u1ecb Vua y\u00eau th\u00edch c\u1ed5 h\u1ecdc v\u00e0 d\u1ea1y d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ecfi v\u1ec1 m\u1ed9t kinh, ho\u1eb7c th\u00f4ng hi\u1ec3u 'Xu\u00e2n Thu' nh\u01b0ng ch\u01b0a h\u1ecdc 'L\u1ec5 K\u00fd', ho\u1eb7c quen thu\u1ed9c 'Chu D\u1ecbch' nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00f4ng 'Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0', \u0111\u1ebfn khi d\u1eabn ch\u1ee9ng kinh s\u1eed c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ecdc h\u1ecfi, v\u00ec th\u1ebf ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 r\u00e0ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o, Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eadp, th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00edn kinh, h\u1ecfi \u0111\u00e1p nghi v\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho h\u1ecd xem x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1eefng sai l\u1ea7m.\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng nghe theo. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, h\u1ecdc c\u1eedu \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u Kh\u1ea3 Danh l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ea3n kh\u1eafc c\u1ee7a c\u00e1c kinh c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ed7i, Vua l\u1ec7nh ch\u1ecdn quan hi\u1ec7u \u0111\u00ednh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c quan th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh ngh\u0129a, L\u00fd Ch\u00ed l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed Th\u00f4i Di Ch\u00ednh. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm trong cung kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00edch nghe gi\u1ea3ng gi\u1ea3i.\"<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u Th\u00f4i Di Ch\u00ednh v\u00e0o v\u01b0\u1eddn sau gi\u1ea3ng 'Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 - \u0110\u1ea1i V\u0169 M\u00f4', ban cho \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, Vua b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Th\u00f4i Di Ch\u00ednh gi\u1ea3ng t\u1ee5ng r\u1ea5t tinh t\u1ebf, c\u00e1c khanh h\u00e3y ch\u1ecdn th\u00eam m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi trong h\u00e0ng quan l\u1ea1i th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh h\u1ecdc, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, h\u00e0ng ng\u00e0y sai Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p[footnote] H\u00e0ng ng\u00e0y sai Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p: 'Ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 431 Th\u00f4i Di Ch\u00ednh truy\u1ec7n, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 6 ch\u00e9p l\u00e0 'h\u1ea7u gi\u1ea3ng', nh\u01b0ng ch\u1ee9c 'H\u1ea7u gi\u1ea3ng' \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 hai <i>(xem quy\u1ec3n 45)<\/i>, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.[\/footnote], gi\u1ea3ng 'Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0' \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi quy\u1ec3n. Th\u00f4i Di Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ung Kh\u00e2u.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, tri\u1ec7u h\u01a1n 270 vi\u00ean Ng\u1ef1 Long tr\u1ef1c \u0111\u1ebfn, duy\u1ec7t th\u00ed v\u00f5 ngh\u1ec7, th\u0103ng ch\u1ee9c cho 26 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, quan Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed H\u00e0n Ki\u1ebfn T\u1ed1 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng m\u1edbi b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00e1m tu\u1ed5i. Vua h\u1ecfi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i: <i>\"Ki\u1ebfn T\u1ed1 tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb, t\u00f3c r\u0103ng ch\u01b0a gi\u00e0, sao \u0111\u00e3 v\u1ed9i xin ngh\u1ec9 h\u01b0u?\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e1p: <i>\"Ki\u1ebfn T\u1ed1 t\u00ednh t\u00ecnh \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m, th\u00edch tu luy\u1ec7n.\"<\/i> Vua t\u1ecf v\u1ebb kh\u00f3 x\u1eed. L\u00fd Ch\u00ed n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y trong tri\u1ec1u, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tranh gi\u00e0nh c\u1ea7u ti\u1ebfn, \u00edt k\u1ebb bi\u1ebft d\u1eebng l\u1ea1i xin ngh\u1ec9. N\u1ebfu cho ph\u00e9p \u00f4ng \u1ea5y, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb x\u1ea5u.\"<\/i> Vua im l\u1eb7ng, sau \u0111\u00f3 phong Ki\u1ebfn T\u1ed1 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, cho ngh\u1ec9 h\u01b0u. Ki\u1ebfn T\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, v\u1ec1 \u1ea9n c\u01b0 \u1edf Hoa S\u01a1n, s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i m\u1edbi m\u1ea5t.\r\n\r\n[11] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u00f3 sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc ch\u00f2m sao Doanh Th\u1ea5t, \u00e1nh s\u00e1ng d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[12] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"Sau khi thi xong \u1edf vi\u1ec7n C\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5, ghi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 tr\u00ecnh l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c ban s\u1eafc ch\u1ec9, y\u1ebft b\u1ea3ng, ban cho \u0111\u1ed7. N\u1ebfu trong k\u1ef3 thi ph\u00fac c\u00f3 gian l\u1eadn, quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam theo lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i>\r\n\r\n[13] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i: <i>\"T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u1eabm ch\u01b0a d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0, mong b\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u1ea1o tr\u1ecb b\u00ecnh, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh. Nay sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1ea5t l\u1ea1, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y?\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"\u0110i\u1ec1m b\u00e1o \u1edf v\u00f9ng T\u1ec1, L\u1ed7.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm lo cho c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, h\u00e1 ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng sao?\"<\/i> L\u00fd Ch\u00ed n\u00f3i: <i>\"C\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea9y l\u00f9i sao y\u00eau.\"<\/i>\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u tr\u0103m quan th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, tr\u00e1nh ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1eefa \u0103n th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, xem x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n. Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u x\u1eed \u00e1n c\u00f4ng b\u1eb1ng, gi\u1ea3i oan cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u00e0m oan.\r\n\r\n[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110i\u1ec1n T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, ch\u01b0a nh\u1eadm ch\u1ee9c, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng sao l\u1ea1, T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u:\r\n\r\n<i>\"Th\u1ea7n t\u1eeb th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn sau ti\u1ebft \u0110\u00f4ng, \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00f3i ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ef1 qu\u1ed1c gia. Ki\u1ebfn th\u1ee9c tuy n\u00f4ng c\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 lay \u0111\u1ed9ng Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng l\u00f2ng qu\u1ea3 c\u1ea3m tr\u00ecnh b\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf trung ti\u1ebft. M\u1ed7i khi t\u1ea5u ph\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u1ec9 c\u00e1ch m\u1eb7t r\u1ed3ng c\u00f3 gang t\u1ea5c, c\u0169ng mong Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 c\u1ed1 h\u1ecfi han, kh\u00f4ng ng\u1edd B\u1ec7 h\u1ea1 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n tr\u00ecnh, c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u0103m h\u1ecfi nh\u1eefng l\u1eddi th\u1ea7n c\u1ed1ng hi\u1ebfn. Lui v\u1ec1 l\u1ea1i lo l\u1eafng, s\u1ee3 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i, ti\u1ebfn l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe, n\u00ean trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi v\u1ed9i d\u00e2ng th\u01b0, xin tr\u1edf v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n qu\u00e1n. V\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9, l\u1ec7nh \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1ea1i Th\u00e1i ch\u00e2u, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh \u00e2n cho ph\u00e9p ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u1eb9n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng ba m\u1edbi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1eadn chi\u1ebfu, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng, ch\u1ec9 ch\u1edd ng\u00e0y tri\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y t\u00e1m th\u00e1ng hai m\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1 tr\u00e1t, cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u1eddi th\u00f4 thi\u1ec3n. Vi\u1ec7c l\u00e0m t\u00f4i ph\u1ee5ng s\u1ef1 qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, k\u1ebb ngu tr\u1ef1c g\u1eb7p th\u1eddi minh th\u00e1nh, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u th\u1ea5y nghe, sao d\u00e1m im l\u1eb7ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng: Vua kh\u00f4ng gi\u1eef k\u00edn th\u00ec m\u1ea5t t\u00f4i, t\u00f4i kh\u00f4ng gi\u1eef k\u00edn th\u00ec m\u1ea5t th\u00e2n. Ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1ea7n d\u00e2ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e3 giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 hai v\u00e0 th\u1ee9 ba v\u1eabn \u1edf trong cung ch\u01b0a xu\u1ea5t. Th\u1ea7n lo ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i d\u00f2m ng\u00f3, xin ch\u01b0a giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, h\u00e3y tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ec3 th\u1ea7n, Khu m\u1eadt s\u1ee9 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a d\u00e1m vi\u1ebft v\u00e0o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ee3i khi g\u1eb7p m\u1eb7t s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y. \u0110i\u1ec1u lo ng\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf, lo B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1ea5t t\u00f4i, \u0111i\u1ec1u lo l\u1eafng kh\u00f4ng k\u00e9m, lo k\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y m\u1ea5t th\u00e2n. H\u00f4m nay n\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 cho ph\u00e9p th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i di\u1ec7n t\u00e2u b\u00e0y, h\u00e3y tri\u1ec7u t\u1eadp th\u1ea7n, th\u1ea7n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y t\u01b0\u1eddng t\u1eadn.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eddi n\u00f3i d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf c\u0169ng t\u1eebng nghe theo m\u00e0 thi h\u00e0nh, c\u0169ng khoan dung m\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng. Th\u1ea7n c\u00fai xin B\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u1ef1c l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ea1 c\u1ed1 xem qua, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec Ti\u00ean tri\u1ec1u ch\u01b0a l\u00e0m, xin ch\u1ecdn m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u00f4m nay d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin l\u1ea5y m\u00e0 d\u00f9ng.<\/i>\r\n\r\n<i>Ng\u1ef1 tr\u00e1t vi\u1ebft: \"Th\u1ef1c do th\u1eddi s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i, ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ebf t\u1eafc.\" Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean ban cho H\u1ea1 Ch\u00e2u, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ecdi h\u1eafn l\u00e0 Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t. Tuy h\u1eafn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u1ecd t\u00ean t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng b\u1ea3n ch\u1ea5t nh\u01b0 lang s\u00f3i, r\u1ed1t cu\u1ed9c v\u1eabn l\u00e0 d\u1ecb lo\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n d\u1ecbp B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u0103ng c\u01a1, h\u1eafn tuy c\u00f3 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng, ban cho chi\u1ebfu th\u01b0 \u00e2n c\u1ea7n, khen ng\u1ee3i \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch quy ph\u1ee5. Nh\u1eadn bi\u1ebft m\u01b0u \u0111\u1ed3 gian tr\u00e1 c\u1ee7a h\u1eafn, ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u01b0u k\u1ebf qu\u1ef7 quy\u1ec7t c\u1ee7a h\u1eafn, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3; nh\u01b0ng ban cho \u0111\u1ea5t \u0111ai, trao cho quy\u1ec1n ti\u1ebft mao, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean. Theo s\u1ef1 ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, d\u1ef1 \u0111o\u00e1n h\u1eafn gian x\u1ea3o, \u1eaft kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e2u d\u00e0i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u0129nh vi\u1ec5n b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 ban \u00e2n hu\u1ec7, v\u1ed7 v\u1ec1 th\u00ec h\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn; \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tr\u1eeb b\u1ecf th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1i l\u1ea1i th\u00e0nh ra khoan dung, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng s\u1ef1 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u \u1edf Quan ph\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, qu\u1ed1c gia hao t\u1ed1n c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 sinh, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao c\u1ee7a th\u1eddi s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i. Vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf M\u1eadt vi\u1ec7n, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft; ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham b\u00e0n. Tr\u00ecnh t\u1ef1 \u0111\u00e3 duy tr\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i \u1eaft kh\u00f3 kh\u0103n, khi\u1ebfn m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng tinh x\u1ea3o, k\u1ebf s\u00e1ch qu\u1ed1c gia ch\u01b0a ho\u00e0n thi\u1ec7n. X\u00e9t theo ch\u1ee9ng c\u1ee9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u00e0 tr\u1eadn chi\u1ebfn Linh Ch\u00e2u n\u0103m ngo\u00e1i, d\u00e2n ch\u00fang Quan T\u00e2y ch\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. D\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 t\u1ed9i m\u00e0 ch\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n, t\u1ed9i \u1edf ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi, l\u1ed7i do ai m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao c\u1ee7a ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ebf t\u1eafc.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nay v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao, xa x\u00f4i, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ee5n v\u1eb7t kh\u00e1c, \u0111\u00e2u \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 B\u1ec7 h\u1ea1 nghe!\"<\/i>\r\n\r\n<i>(T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 sao ch\u1ed5i, t\u1ef1 ch\u00fa r\u1eb1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 3 d\u00e2ng, nay d\u1eddi ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\nS\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn x\u1ebf chi\u1ec1u. Khi s\u1eafp \u0111i, l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n t\u1ea5u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i, Vua b\u1ea3o: <i>\"Khanh c\u1ee9 \u0111i, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp, cho ph\u00e9p th\u1eeba d\u1ecbp \u0111\u1ebfn cung.\"<\/i> L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i hi\u1ec7n ch\u01b0a th\u1ea5y, s\u1ebd xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng do l\u00e2u nay ng\u1eebng khoa c\u1eed, khi\u1ebfn nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, l\u1ec7nh L\u1ec5 b\u1ed9 c\u0103n c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7, cho ph\u00e9p ti\u1ebfn s\u0129 50 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0 khoa 150 ng\u01b0\u1eddi, sang n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.\r\n\r\n[18] \u0110\u1ed5i Th\u00e1i B\u00ecnh qu\u00e2n th\u00e0nh Li\u00eam Ch\u00e2u.\r\n\r\n[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan vi\u00ean, trong v\u0103n th\u01b0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u ghi r\u00f5 c\u00e1c l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u1ea7n ghi n\u1eefa.\r\n\r\n[20] V\u00e0o n\u0103m \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a, T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Tri\u1ec7u An D\u1ecbch t\u00e2u: <i>\"Trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu ri\u00eang, \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t tr\u00ean Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, th\u1ea7n kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do th\u0103ng gi\u00e1ng n\u00e0y, e r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c \u0111\u00e3 l\u00e0m lo\u1ea1n th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00f4ng ph\u00e1p, xin s\u1eeda l\u1ea1i.\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n\u0110\u1ebfn khi b\u00e0n vi\u1ec7c h\u1ee3p t\u1ebf, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u xin \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. An D\u1ecbch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ea9u th\u1ea3, l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n ti. N\u1ebfu x\u1ebfp theo th\u1eddi gian, n\u00ean d\u00f9ng Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i t\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\nVua ban chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, hai t\u1ec9nh, tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00e1c quan t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf Nam t\u1ec9nh, v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ec5 c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn k\u1ef9. B\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u01b0a ra r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu khi sinh kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, qua \u0111\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong, hu\u1ed1ng chi trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 s\u1edbm qua \u0111\u1eddi. \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u1ea5t l\u1edbn, l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf, tuy ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00ean ng\u00f4i nh\u01b0ng \u0111\u00e3 s\u1edbm n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. N\u1ebfu ch\u1ecdn gi\u1eefa hai ho\u00e0ng h\u1eadu, n\u00ean \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Xin k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Th\u00e1i T\u00f4ng. L\u1ea1i theo \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau v\u00e0 c\u00e1c quan, n\u1ebfu \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Chu Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0o t\u00f4ng mi\u1ebfu, th\u00ec n\u1ebfu \u0111\u01b0a c\u1ea3 Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u00dd \u0110\u1ee9c l\u00ean, xin th\u00eam ch\u1eef 'Th\u00e1i' v\u00e0o th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Ch\u00ednh Hu\u1ec7. N\u1ebfu \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean, xin th\u00eam ch\u1eef 'Th\u00e1i' v\u00e0o Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu ri\u00eang.\"<\/i>\r\n\r\nVua ban chi\u1ebfu: <i>\"L\u1ec5 nghi kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb tr\u1eddi r\u01a1i xu\u1ed1ng hay t\u1eeb \u0111\u1ea5t m\u00e0 ra, m\u00e0 ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f4 t\u1ec9nh cho r\u1eb1ng \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu tuy ch\u01b0a ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu nh\u01b0ng v\u1eabn h\u1ee3p \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf. K\u00ednh theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u, mong h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ebd ph\u1ea3i. C\u00f2n ch\u1eef 'Th\u00e1i' l\u00e0 t\u1eeb t\u00f4n k\u00ednh nh\u1ea5t, d\u00f9ng cho m\u1eabu h\u1eadu, \u0111\u1eb7t trong t\u00f4ng mi\u1ebfu th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu kh\u00f4ng th\u00eam ch\u1eef 'Th\u00e1i', v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu ri\u00eang.\"<\/i>\r\n\r\n[21] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i d\u1ecdn d\u1eb9p lao ng\u1ee5c, x\u00e9t x\u1eed nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt v\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eefa tr\u1ecb v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t v\u1eadt d\u1ee5ng.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c <i>\"Ng\u1ef1 \u0111\u00e1i\"<\/i> th\u00e0nh <i>\"\u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi\"<\/i>, ban cho Ph\u00f3 s\u1ee9 kho Cung b\u1ecb l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. M\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[23] Vua b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i khi \u0111\u1ea1i x\u00e1 \u0111\u1ec1u ra l\u1ec7nh x\u00f3a b\u1ecf. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00f4ng tu\u00e2n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1eabn \u0111\u00f2i thu n\u1ed9p, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n than. Vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1eadt v\u00f4 l\u00fd.\"<\/i> Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai s\u1ee9 \u0111i nhanh c\u00f9ng c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch n\u1ee3 \u0111\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m theo l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf kho\u1ea3n n\u1ee3 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn v\u1ea1n, th\u1ea3 h\u01a1n ba ngh\u00ecn t\u00f9 nh\u00e2n. Vua t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e0ng y\u00eau qu\u00fd Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c h\u01a1n.\r\n\r\n[24] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ho\u1ea1n quan l\u00e0m ch\u1ee9c Cung vi l\u1ec7nh, quy \u0111\u1ecbnh tu\u1ed5i t\u00e1c v\u00e0 th\u1eddi gian thay th\u1ebf, l\u1ec7nh cho h\u1ecd \u1edf trong mi\u1ebfu, c\u00f9ng c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch mi\u1ebfu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang t\u1ed5 ti\u00ean. Vi\u1ec7c n\u00e0y theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Lang trung \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Kh\u00e1nh.\r\n\r\n<i>(S\u1eed quan b\u00e0n: <i>\"Cung vi l\u1ec7nh ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n b\u00e0i v\u1ecb c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, h\u00e1 n\u00ean \u1edf trong mi\u1ebfu chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang? Di\u00ean Kh\u00e1nh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed ch\u00ea tr\u00e1ch.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[25] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y Canh D\u00ecnh, quan Ph\u00e1t gi\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u M\u1eadt l\u00e0 C\u00fac Ph\u00f3 v\u00ec ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, ph\u1ea3i chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ra chi\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn sai \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y quan l\u1ea1i. Vua b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng x\u1ee9ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00ean ch\u1ecdn k\u1ebb ti\u1ebfn c\u1eed, r\u1ed3i theo t\u1eebng lo\u1ea1i m\u00e0 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi. Nay quan ngo\u1ea1i tr\u1ecdng y\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, khanh h\u00e3y ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sai h\u1ecd ti\u1ebfn c\u1eed.\"<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o<i>(T\u00e2n M\u00e3o)<\/i>, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u Tam t\u01b0 s\u1ee9, H\u1ecdc s\u0129, c\u00e1c quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Th\u1eeba lang thu\u1ed9c hai t\u1ec9nh, Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. Vua <i>(Th\u01b0\u1ee3ng)<\/i> l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u00e2u t\u00e2u c\u1eed thu\u1ed9c quan, n\u1ebfu c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u xin x\u1ecf, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.\"<\/i>\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, t\u1eeb nay khi c\u1eed c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u, M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n trong ph\u1ea1m vi qu\u1ea3n l\u00fd, ph\u1ea3i n\u00eau r\u00f5 th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd; n\u1ebfu sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u00e0 c\u00f3 vi ph\u1ea1m, ng\u01b0\u1eddi c\u1eed c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.\r\n\r\n[28] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n L\u00fd T\u00f4ng N\u1ed9t c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t th\u1ea5y, Hi T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng Cao T\u1ed5, Thu\u1eadn T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Cao T\u1ed5, D\u1ef1c T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng T\u1ed5, Tuy\u00ean T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 B\u00e1, c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu V\u0103n \u00dd, Hu\u1ec7 Minh, Gi\u1ea3n M\u1ee5c, Chi\u00eau Hi\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5 T\u1ec9, c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu Hi\u1ebfu Minh, Hi\u1ebfu Hu\u1ec7, Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 B\u00e1 T\u1ec9. Theo ch\u00fa gi\u1ea3i trong s\u00e1ch 'Nh\u0129 Nh\u00e3', c\u00f3 c\u00e1c t\u00ean g\u1ecdi nh\u01b0 Kh\u1ea3o T\u1ec9, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 M\u1eabu, T\u1eb1ng T\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 M\u1eabu, Cao T\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 M\u1eabu v\u00e0 Th\u1ebf Ph\u1ee5. Xem x\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u1ec9 cha m\u1eb9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Kh\u1ea3o T\u1ec9. Nay xin Hi T\u1ed5 ch\u1ec9 n\u00ean x\u01b0ng b\u1eb1ng mi\u1ebfu hi\u1ec7u, c\u00f2n t\u1eeb Thu\u1eadn T\u1ed5 tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u00ean theo c\u00e1ch g\u1ecdi trong 'Nh\u0129 Nh\u00e3'.\"<\/i>\r\n\r\nT\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c quan l\u1ec5 t\u00e2u: <i>\"Xin Hi T\u1ed5 th\u1ea5t ch\u1ec9 x\u01b0ng mi\u1ebfu hi\u1ec7u, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5 T\u1ec9, Thu\u1eadn T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Cao T\u1ed5, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Cao T\u1ed5 T\u1ec9, D\u1ef1c T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng T\u1ed5, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng T\u1ed5 T\u1ec9, ch\u00fac v\u0103n \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u1eb1ng T\u00f4n; Tuy\u00ean T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ed5 Kh\u1ea3o, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ed5 T\u1ec9, ch\u00fac v\u0103n x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u00f4n; Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00e1 Kh\u1ea3o T\u1ec9, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o T\u1ec9. M\u1ed7i khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i t\u1ebf, Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f9ng v\u1ecb trong chi\u00eau m\u1ee5c, ch\u00fac v\u0103n \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u1eed. C\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu kh\u00e1c c\u0169ng xin theo nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ec5 xem x\u00e9t l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ed1.\r\n\r\nC\u00e1c quan l\u1ec5 t\u00e2u: <i>\"Theo nh\u01b0 Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1edd c\u00fang Th\u00e1i T\u1ed5 su\u1ed1t 22 n\u0103m, x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu \u0110\u1ec7, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 truy l\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1ed5i? \u0110\u01b0\u1eddng Huy\u1ec1n T\u00f4ng g\u1ecdi Trung T\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00e1 Kh\u1ea3o, \u0110\u1ee9c T\u00f4ng g\u1ecdi Trung T\u00f4ng l\u00e0 Cao B\u00e1 T\u1ed5. Vi\u1ec7c x\u01b0ng h\u00f4 b\u00e1 th\u1ecb c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c? B\u1ecdn th\u1ea7n tham ngh\u1ecb, t\u1eeb nay v\u00e0o ng\u00e0y h\u1ee3p t\u1ebf, Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1ed3ng v\u1ecb nh\u01b0ng kh\u00e1c ch\u1ed7 ng\u1ed3i, v\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1eabn x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u1eed nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[29] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o vi\u1ec7n Ch\u1ebf s\u1eafc, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m s\u1ebd x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Nh\u1eefng n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a c\u00e1c quan t\u1eeb ch\u1ee9c Trung th\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 vi\u1ec7n Ch\u1ebf s\u1eafc.\r\n\r\n<i>(Ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a l\u1ea1i vi\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 vi\u1ec7n Ch\u1ebf s\u1eafc, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u1ef1a v\u00e0o 'Tam tri\u1ec1u' v\u00e0 'L\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u Ch\u00ednh s\u1eed Ch\u1ee9c quan ch\u00ed' b\u1ed5 sung v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c l\u1ed9 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n tr\u1ed3ng d\u00e2u v\u00e0 t\u00e1o, Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c b\u1ed9 h\u1ea1 th\u1ea7n, phong th\u1ed5 v\u1ed1n kh\u00e1c bi\u1ec7t, ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 n\u00fai, \u0111\u1ea5t \u00edt d\u00e2u t\u1eb1m, x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u 't\u01a1 l\u1ee5a t\u00e1m l\u1ee9a t\u1eb1m', ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a v\u00f9ng Ng\u0169 L\u0129nh, \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd \u1edf An Nam. Nay d\u00e2n ch\u00fang ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u1ea5y l\u00faa n\u01b0\u1edbc, ngu\u1ed3n l\u1ee3i l\u1edbn nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e2y gai v\u00e0 \u0111ay m\u00e0 th\u00f4i. C\u00e2y gai v\u00e0 \u0111ay tr\u1ed3ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec d\u00e2u v\u00e0 d\u00e2u d\u1ea1i, \u0111\u00e3 th\u00e0nh r\u1ec5 l\u00e2u n\u0103m, l\u1ea1i m\u1ecdc th\u00eam c\u00e0nh m\u1edbi, \u0111\u1ee3i khi c\u00e0nh l\u00e1 xum xu\u00ea[footnote] 'Xum xu\u00ea' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u00e0i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 21, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 284 truy\u1ec7n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00ec thu ho\u1ea1ch, trong m\u1ed9t n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu ho\u1ea1ch \u0111ay ba l\u1ea7n, l\u1ea1i nh\u1edd v\u00e0o g\u1ed1c c\u0169[footnote] 'Nh\u1edd v\u00e0o g\u1ed1c c\u0169' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c c\u0169'.[\/footnote], m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng suy y\u1ebfu. V\u1eeba r\u1eddi kh\u1ecfi ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o s\u1ee3i d\u1ec7t v\u1ea3i.<\/i>\r\n\r\n<i>Tuy nhi\u00ean, v\u1ea3i b\u00e1n ra ch\u1ee3, m\u1ed7i t\u1ea5m ch\u1ec9 b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi d\u1ec7t nhi\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mua \u00edt, n\u00ean \u0111\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i th\u1eeba m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i thi\u1ebfu v\u1ed1n[footnote] '\u0110\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i th\u1eeba m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i thi\u1ebfu v\u1ed1n' nguy\u00ean v\u0103n '\u0111\u1ea5t' vi\u1ebft l\u00e0 'd\u00e3', 'v\u1ed1n' vi\u1ebft l\u00e0 'kim'. X\u00e9t nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh t\u1ef1 g\u1ea7n nhau m\u00e0 sai, ho\u1eb7c do \u00e2m g\u1ea7n m\u00e0 nh\u1ea7m, khi\u1ebfn c\u00e2u v\u0103n kh\u00f3 hi\u1ec3u. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean v\u00e0 c\u00e2u 'v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u01b0u th\u00f4ng' trong ph\u1ea7n sau s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng nhu c\u1ea7u qu\u00e2n d\u1ee5ng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, v\u1ea3i l\u1ee5a l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u gai \u0111ay, d\u00f9ng ti\u1ec1n v\u00e0 mu\u1ed1i \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u1ec3 thu mua, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai n\u0103m, \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y v\u1ea1n t\u1ea5m. T\u1eeb khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giao Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, l\u01b0\u1ee3ng v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ea1t m\u1ed9t v\u1ea1n, so v\u1edbi hi\u1ec7n nay, ch\u1eb3ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Nay d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111ua nhau khuy\u1ebfn kh\u00edch, c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ec7t v\u1ea3i ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay cho ph\u00e9p l\u1ea5y s\u1ed1 m\u1eabu tr\u1ed3ng gai \u0111ay \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u00e2u t\u00e1o, c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan theo l\u1ec7 ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n[footnote] 'C\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan theo l\u1ec7 ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n' nguy\u00ean v\u0103n 'c\u00e1c' vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ec9nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], d\u00e2n \u0111em v\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan b\u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. Nh\u01b0 v\u1eady, v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u01b0u th\u00f4ng, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, \u00edch l\u1ee3i r\u1ea5t l\u1edbn.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu ch\u1ec9 theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[31] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00ea Ho\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n, l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 qu\u1ed1c t\u00edn c\u1ee7a Giao Ch\u00e2u, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng v\u00e0ng b\u1ea1c h\u00e0ng ng\u00e0n quan. Ho\u00e0n b\u1eaft d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf n\u1eb7ng, th\u01b0\u1eddng ch\u1eb7t tay ch\u00e2n c\u1ee7a d\u00e2n. Nghi\u00eau T\u1ea9u bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00f3, b\u00e8n t\u00e2u xin tri\u1ec7u con c\u1ee7a Ho\u00e0n, ban cho ch\u1ee9c v\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 ri\u00eang[footnote]t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 ri\u00eang 't\u1eeb ch\u1ed1i' nguy\u00ean t\u00e1c 'bi\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. L\u1ea1i n\u00f3i[footnote]L\u1ea1i n\u00f3i nguy\u00ean t\u00e1c 'Chi ng\u00f4n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]: <i>\"V\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u n\u00f3ng n\u1ef1c, l\u1ea1i nhi\u1ec1u b\u1ec7nh d\u1ecbch, xin c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1ef1c cho quan vi\u00ean, ch\u00e9p c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ee9c kh\u1ecfe, ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c ch\u00e2u.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[32] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu cho Tam ty xem x\u00e9t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng trong n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam thu\u1ebf, l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, c\u00e1c kho\u1ea3n chi ph\u00ed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c vi\u1ec7c ch\u01b0a gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh T\u00e2y Di\u00eau Huy\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh m\u1ebd x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ch\u00fang, th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1eadp ra c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch th\u01b0\u1eddng b\u1ea5t l\u1ee3i cho b\u1ecdn l\u1ea1i nh\u1ecf, \u0111\u1ee3i khi h\u1ecd b\u00e3i ch\u1ee9c[footnote]\u0111\u1ee3i khi h\u1ecd b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 441 truy\u1ec7n Di\u00eau Huy\u1ec1n, T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 20 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'S\u0129 k\u00ec b\u00e3i quan'[\/footnote], gi\u1ea5u k\u00edn s\u1ed5 s\u00e1ch, h\u1ea1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, h\u1ee7y ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n. Mong r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o Tri ch\u00e2u, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Gi\u00e1m[footnote]Mong r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o Tri ch\u00e2u, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Gi\u00e1m 'Mong r\u1eb1ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'V\u1ecdng d\u1ee5c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 truy\u1ec7n Di\u00eau Huy\u1ec1n m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], Th\u00f4ng ph\u00e1n, M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan, n\u01a1i \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i, cu\u1ed1i n\u0103m ghi v\u00e0o s\u1ed5, ng\u00e0y thay ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p l\u1ea1i giao cho quan m\u1edbi, \u0111\u1ec3 h\u1ecd tu\u00e2n theo, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n tin b\u1ecdn l\u1ea1i nh\u1ecf m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ee3i, Ch\u00e2u tr\u1edf l\u00ean t\u00e2u l\u00ean, M\u1ea1c ch\u1ee9c tr\u1edf xu\u1ed1ng b\u00e1o v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb s\u1eeda \u0111\u1ed5i. L\u1ec5 n\u00f3i: 'Ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n th\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t th\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch ng\u1eebng.' Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i: 'Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a L\u1ec7nh do\u00e3n c\u0169, t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00e1o cho L\u1ec7nh do\u00e3n m\u1edbi.' \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 g\u1ed3m 80 quy\u1ec3n. Vua xem s\u00e1ch, ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ee5a c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u00fac \u0111\u00f3, Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y l\u00e0m quan \u1edf T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n, n\u00ean d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a vi\u1ec7n n\u00e0y, S\u1eed qu\u00e1n kh\u00f4ng d\u00ednh d\u00e1ng g\u00ec, ch\u1ec9 trong ch\u00edn th\u00e1ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[35] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f3 nu\u00f4i m\u1ed9t con ch\u00f3 r\u1ea5t thu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng theo b\u00ean c\u1ea1nh xe ng\u1ef1a. Khi Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, con ch\u00f3 li\u1ec1n k\u00eau g\u00e0o kh\u00f4ng \u0103n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cung V\u0129nh Hi. L\u00fd Ch\u00ed t\u1eebng l\u00e0m th\u01a1 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0 g\u1eedi cho Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. \u0110o\u1ea1n k\u1ebft c\u00f3 c\u00e2u: <i>\"B\u1ea1ch l\u00e2n, Chu nh\u1ea1n ch\u1edb v\u1ed9i ghi, khuy\u00ean ng\u00e0i ghi chuy\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 r\u0103n th\u00f3i ph\u00f9 hoa.\"<\/i> Nh\u01b0ng Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y kh\u00f4ng ch\u00e9p v\u00e0o s\u00e1ch. L\u00e3 \u0110oan tuy l\u00e0m Gi\u00e1m tu, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ebfn c\u1ee5c, s\u00e1ch th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00ean \u00f4ng, L\u00fd Ch\u00ed b\u00e8n b\u00f3c t\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean tu, kh\u00f4ng thu\u1ed9c S\u1eed qu\u00e1n, l\u1ea1i d\u1eabn nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, n\u00ean b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"Tr\u1eabm th\u1ea5y trong h\u00e0ng s\u0129 \u0111\u1ea1i phu, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c, sao l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau v\u1eady!\"<\/i> C\u00e1c quan \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1ea1o qu\u00e2n t\u1eed \u00e2m th\u1ea7m m\u00e0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u00f5, th\u1eed th\u00e1ch l\u00e2u ng\u00e0y, t\u1ef1 s\u1ebd th\u1ea5y.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Gi\u00e1m th\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eeba \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh t\u00edch.\r\n\r\n[38] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Phu nh\u00e2n B\u1ea3o Th\u00e1nh Di\u00ean Th\u1ecd c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb qua \u0111\u1eddi. Vua l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, b\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, t\u1ef1 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, sai c\u00e1c quan c\u0169 c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tr\u1eafng b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1ed5i hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e0nh Th\u00e1nh K\u1ebf Minh. Vua v\u00ec \u01a1n d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u00e0 nh\u01b0 m\u1eb9, t\u1eeb khi b\u00e0 b\u1ec7nh, t\u1ef1 tay \u0111i\u1ec1u ch\u1ebf thu\u1ed1c thang h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng. Khi b\u00e0 m\u1ea5t, \u0111\u1ecbnh c\u1eed tang, nh\u01b0ng v\u00ec tang Th\u00e1i T\u00f4ng v\u1eeba m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, n\u00ean nghi ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n sai quan L\u1ec5 \u0111\u1ecbnh ngh\u1ecb, r\u1ed3i c\u1eed tang trong v\u01b0\u1eddn, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i. Ng\u00e0y an t\u00e1ng, c\u1ea5p l\u1ed9 b\u1ed9, ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5.\r\n\r\n[39] Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y nh\u1eadn chi\u1ebfu tu s\u1eeda 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c', d\u1eabn T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c tham gia vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c t\u1ef1 m\u00ecnh so\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c 56 quy\u1ec3n, n\u00ean d\u00e2ng s\u1edbm nh\u1ea5t. \u1ee8c xin v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ra ngo\u00e0i l\u00e0m quan \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri ph\u1ee7 X\u1ee9 ch\u00e2u. Nh\u01b0ng Vua th\u1ea5y \u1ee8c c\u00f3 t\u00e0i s\u1eed h\u1ecdc, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng cho \u0111i. \u1ee8c c\u1ed1 xin, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho \u0111i.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u00e1i T\u00f4ng ra l\u1ec7nh cho Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 tu s\u1eeda l\u1ea1i 'Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c l\u1ee5c', s\u00e1ch ch\u01b0a xong th\u00ec K\u1ef5 m\u1ea5t. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ra chi\u1ebfu cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh v\u1eeba so\u1ea1n 'Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c', r\u1ea5t chu \u0111\u00e1o. Vi\u1ec7c Th\u00e1i T\u1ed5 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u00ean l\u1ea1i giao cho khanh, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[40] \u1ea8n s\u0129 \u1edf B\u00e1o L\u00e2m C\u1ed1c l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng c\u00f3 m\u1eb9 m\u1ea5t, nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u00e1ng, sai gia nh\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u00e1o v\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng Th\u1ee5c. Th\u1ee5c c\u00f9ng Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng d\u00e2ng t\u00e2u: <i>\"Ph\u00f3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u00ean \u0111\u1ebf tri\u1ec7u m\u1ec7nh[footnote]Ch\u1eef 'ph\u00f3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 22 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nay kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n t\u00e1ng m\u1eb9, mu\u1ed1n xin t\u01b0 ki\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e0m m\u1ea5t v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i, c\u1ea5p cho Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng th\u00f3c, l\u1ee5a v\u00e0 ti\u1ec1n.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 x\u00e9t x\u1eed quan l\u1ea1i, quy\u1ec1n l\u1ef1c r\u1ea5t l\u1edbn, n\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng th\u00ec ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1ebd ch\u1ecbu h\u1ea1i. G\u1ea7n th\u00ec c\u00f2n d\u1ec5 nghe x\u00e9t, xa th\u00ec kh\u00f3 bi\u1ebft ngay. Khoan qu\u00e1 th\u00ec l\u01a1 l\u00e0, nghi\u00eam qu\u00e1 th\u00ec \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh, khoan nghi\u00eam h\u1ee3p l\u00fd. C\u00e1c khanh h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn l\u1ef1a ch\u1ecdn.\"<\/i>\r\n\r\n[42] Vi\u1ec7n L\u0103ng C\u1ea9m c\u00f3 h\u01a1n 400 khung d\u1ec7t g\u1ea5m, Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>\"G\u1ea5m v\u00f3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 th\u01b0\u1eddng c\u1ea7n cho qu\u00e2n qu\u1ed1c, n\u00ean \u0111\u1ed5i h\u1ebft sang d\u1ec7t l\u1ee5a.\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00e2ng l\u1ee5a m\u1edbi d\u1ec7t.\r\n\r\n[43] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi c\u1eed nh\u00e2n \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f3 th\u00e2n th\u00edch l\u00e0m quan ph\u00e1t gi\u1ea3i th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i nhau gi\u1eefa hai ty \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed. Vua lo ng\u1ea1i c\u00f3 thi\u00ean v\u1ecb, n\u00ean m\u00f9a thu n\u00e0y, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn quan kh\u00e1c \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed.\r\n\r\n[44] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu mi\u1ec5n vi\u1ec7c tri\u1ec1u y\u1ebft, ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Trung th\u01b0, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u00f4ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Duy Thanh t\u1eeb ch\u1ee9c Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba, cho r\u1eb1ng L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e3 h\u1ea1 th\u1ea5p m\u00ecnh, n\u00ean khi L\u00e3 \u0110oan \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec1u y\u1ebft, li\u1ec1n d\u00e2ng t\u1ea5u c\u00e1o nh\u1eefng quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng tham gia tri\u1ec1u ch\u00ednh c\u00f3 b\u1ec7nh nh\u01b0ng v\u1eabn nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00fai ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n c\u00e1c l\u1ea1i thu\u1ed9c trong Trung th\u01b0 v\u1ec1 nh\u1eefng sai s\u00f3t, nh\u1eb1m \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho L\u00e3 \u0110oan. L\u00e3 \u0110oan n\u00f3i: <i>\"Ta h\u00e0nh x\u1eed theo \u0111\u1ea1o ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i h\u1ed5 th\u1eb9n, nh\u1eefng l\u1eddi gi\u00f3 b\u00e3o kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo truy\u1ec7n k\u00fd, L\u00e3 \u0110oan b\u1ecb b\u1ec7nh t\u1eeb \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu mi\u1ec5n tri\u1ec1u y\u1ebft, nh\u01b0ng s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e9p L\u00fd Duy Thanh m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng ba ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu. V\u1eady th\u00ec l\u00fac L\u00fd Duy Thanh d\u00e2ng t\u1ea5u c\u00e1c quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng tham gia tri\u1ec1u ch\u00ednh, L\u00e3 \u0110oan ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ec7nh n\u1eb7ng, e r\u1eb1ng truy\u1ec7n k\u00fd c\u00f3 sai s\u00f3t. L\u1ea1i theo b\u1ea3n bi\u1ec3u c\u1ee7a b\u00e1ch quan, L\u00fd Duy Thanh m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m nay, nh\u01b0 v\u1eady Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u1eafc ch\u1eafn sai, c\u00f2n truy\u1ec7n k\u00fd kh\u00f4ng sai.)<\/i>\r\n\r\n[45] H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, c\u00f9ng v\u1edbi H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd H\u00e3ng gi\u1eef ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[46] C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ch\u00ed b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. L\u00fd Ch\u00ed v\u00ec b\u1ec7nh m\u1eaft n\u00ean xin t\u1eeb ch\u1ee9c, khi \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u1edd ti\u1ebft, v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u r\u1ed3i, nay \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u00e1i b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i.\"<\/i> L\u1ea1i ban th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 s\u1ee7ng \u00e1i.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, C\u1ea5p s\u1ef1 trung H\u1ea1 H\u1ea7u Ki\u1ec1u b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng L\u1ecbch l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, T\u1ed1ng Th\u1ef1c l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u1ea3 hai c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[48] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 vi\u00ean quan \u1edf g\u1ea7n v\u1ecb tr\u00ed quy\u1ec1n l\u1ef1c, \u1ef7 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i m\u00e0 l\u00e0m c\u00e0n, c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c b\u1eaft con nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00f4n, gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 li\u1ec1n \u0111\u1ebfn Khai phong ki\u1ec7n c\u00e1o. Tri ph\u1ee7 s\u1ef1 T\u1ea5t S\u0129 An li\u1ec1n xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, t\u00e2u r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111em con nh\u00e0 d\u00e2n tr\u1ea3 v\u1ec1 cho cha m\u1eb9, \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00e0nh h\u00f4n. Vi\u00ean quan kia ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ed1 c\u00e1o S\u0129 An tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, S\u0129 An b\u00e8n xin t\u1eeb ch\u1ee9c tri ph\u1ee7, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, cho \u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch t\u1eebng d\u00e2ng t\u1eadp b\u1ea3ng t\u1ea5u theo ki\u1ec3u L\u1ee5c Ch\u00ed, Vua nh\u1eadn th\u1ea5y \u00fd \u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn vi\u1ec7c, b\u00e8n b\u1ed5 nhi\u1ec7m B\u1ea1ch l\u00e0m quy\u1ec1n Tri Khai phong ph\u1ee7. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, B\u1ea1ch t\u1ef1 c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ec7t m\u1ecfi v\u1edbi vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m xin t\u1eeb ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(Theo <i>\"S\u1ef1 t\u00edch V\u0103n gi\u1ea3n c\u00f4ng T\u1ea5t Tr\u1ecdng Du\"<\/i>, T\u1ea5t S\u0129 An t\u00e2u l\u00ean Vua, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111em con nh\u00e0 d\u00e2n tr\u1ea3 v\u1ec1 cho cha m\u1eb9, \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00e0nh h\u00f4n. Nay theo \u0111\u00f3. Tr\u1ecdng Du c\u00f2n ghi: Khi S\u0129 An xin b\u1ec7 ki\u1ebfn, vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng, n\u00ean k\u1ebb kia ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ea3 S\u0129 An v\u00e0 V\u0169 X\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua. Sau \u0111\u00f3, S\u0129 An b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri Khai phong, tr\u1edf l\u1ea1i H\u00e0n l\u00e2m, xin ra ngo\u00e0i, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri L\u1ed9 ch\u00e2u, V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri Ho\u00e0ng ch\u00e2u. X\u00e9t r\u1eb1ng S\u0129 An \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m sau m\u1edbi ra l\u00e0m Tri L\u1ed9 ch\u00e2u, vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m nay, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi ch\u00ednh s\u1eed. Nay kh\u00f4ng theo.)<\/i>\r\n\r\n[49] Ra chi\u1ebfu c\u1ea5m c\u00e1c ty \u1edf huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t nh\u00e0 ng\u1ee5c.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Trong c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi gi\u00e8m pha \u0111\u1ebfn tai Tr\u1eabm, khi h\u1ecfi k\u1ef9 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u01b0ng ai m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ed1t r\u1ed3i. Tr\u1eabm s\u1ebd kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t l\u1ed7i l\u1ea7m m\u00e0 ph\u1ebf b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi su\u1ed1t \u0111\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u00ean d\u01b0\u1edbi h\u00f2a thu\u1eadn, c\u00f9ng nhau gi\u00fap vi\u1ec7c Vua, l\u00f2ng trung hi\u1ebfu ph\u1ea3i gi\u1eef v\u1eb9n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i.\"<\/i> T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"Vua l\u00e0 \u0111\u1ea7u, t\u00f4i l\u00e0 ch\u00e2n tay, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t l\u00f2ng, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f9ng t\u00e2m m\u00e0 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc?\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Suy x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c chung, ngh\u0129 k\u1ef9 r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m, n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng xem x\u00e9t, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 sai s\u00f3t, hu\u1ed1ng chi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc s\u1eb5n, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c khanh tu\u00e2n theo, mong \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng t\u1eeb sau ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00e0 r\u01b0\u1eddm r\u00e0. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua sai chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c san \u0111\u1ecbnh. Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00f9ng tham gia ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, k\u1ebb n\u00e0o c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111i c\u01b0\u1edbp, d\u00f9 c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tha t\u1ed9i cho k\u1ebb kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i s\u1ea3n, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf n\u00f3i: <i>\"H\u00ecnh ph\u1ea1t nh\u1eb1m ng\u0103n ng\u1eeba t\u1ed9i \u00e1c. K\u1ebb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng s\u1ee3 ch\u1ebft, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t?\"<\/i> Hai ng\u01b0\u1eddi tranh lu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf l\u1eddi l\u1ebd gay g\u1eaft, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0 h\u1ee7 nho, kh\u00f4ng hi\u1ec3u y\u1ebfu l\u0129nh c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00f9ng tham gia b\u00e0n lu\u1eadn nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c.\r\n\r\nVua h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>\"N\u00ean theo ai?\"<\/i> L\u00e3 \u0110oan t\u00e2u: <i>\"L\u1eadp ph\u00e1p n\u00ean khoan dung, tr\u00e1nh nghi\u00eam kh\u1eafc qu\u00e1 m\u1ee9c. S\u00e1ch 'Chu quan' n\u00f3i: 'H\u00ecnh ph\u1ea1t n\u01b0\u1edbc y\u00ean \u1ed5n, d\u00f9ng lu\u1eadt trung b\u00ecnh', \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kinh \u0111i\u1ec3n. Nh\u01b0ng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t tr\u0103m ph\u1ea7n, th\u00ec kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p lu\u1eadt. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea3i c\u00e1ch, n\u00ean theo \u00fd ki\u1ebfn \u0111a s\u1ed1.\"<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh tri\u1ec7u t\u1eadp b\u00e1ch quan b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1eb7c t\u1ed9i V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf.\r\n\r\nKh\u00f4ng l\u00e2u sau, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u00f4ng t\u1ea5u: <i>\"Th\u1ea7n nay \u1edf Trung th\u01b0, kh\u00f4ng mu\u1ed1n tranh c\u00e3i v\u1edbi c\u00e1c quan nh\u1ecf, xin thu h\u1ed3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua vui m\u1eebng khen ng\u1ee3i \u00f4ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tri\u1ec7u t\u1eadp b\u00e0n lu\u1eadn, V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, v\u00e0 h\u00ecnh lu\u1eadt cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n. T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp c\u0169ng kh\u00f4ng t\u0103ng. Tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00e1c quan thu\u1ed9c tam ban kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n xin cho ph\u00e9p h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c t\u1ed9i, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u1ec1u khen \u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u1ee3p l\u00fd.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, trong th\u00e2n t\u1ed9c nh\u00e0 Vua, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tranh ch\u1ea5p chia t\u00e0i s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, ki\u1ec7n t\u1ee5ng nhau, r\u1ed3i v\u00e0o c\u1ea7u xin ph\u00e1n x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, qua h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n ph\u00e1n quy\u1ebft v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e0i ph\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, xin th\u1ea7n t\u1ef1 x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ng\u1ed3i \u1edf t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, g\u1ecdi c\u00e1c b\u00ean ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ebfn h\u1ecfi: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u01b0\u1ee3c chia nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i, c\u00f2n ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u00edt kh\u00f4ng?\"<\/i> H\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd. \u00d4ng b\u00e8n sai h\u1ecd k\u00fd v\u00e0o b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh, r\u1ed3i c\u1eed hai vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0a t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y sang nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kia, v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, t\u00e0i s\u1ea3n v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i b\u1ea3n ph\u00e2n chia. Ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n t\u1ee5ng b\u00e8n ch\u1ea5p nh\u1eadn. H\u00f4m sau, \u00f4ng t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi Vua, Vua r\u1ea5t vui v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm bi\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng ai ngo\u00e0i khanh c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh xem vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec th\u00f4i. T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, m\u1ed7i bu\u1ed5i s\u00e1ng, Vua \u0111\u1ec1u ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, c\u00e1c quan Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Tam ty, ph\u1ee7 Khai Phong, vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh c\u00f9ng c\u00e1c quan xin \u0111\u1ed1i t\u1ea5u vi\u1ec7c theo th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00ecn th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 cung d\u00f9ng c\u01a1m. M\u1ed9t l\u00e1t sau, Vua l\u1ea1i ra ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n h\u1eadu xem x\u00e9t c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ty, ho\u1eb7c duy\u1ec7t binh s\u0129 luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7, \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a th\u00ec th\u00f4i. Bu\u1ed5i t\u1ed1i, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c nh\u00e0 Nho \u0111\u1ec3 tham v\u1ea5n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 cung. Sau \u0111\u00f3, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch 'Th\u00e1nh Ch\u00ednh L\u1ee5c' ch\u00e9p r\u1eb1ng Vua tri\u1ec7u t\u1eadp Th\u1ecb gi\u1ea3ng \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. X\u00e9t r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129[footnote] X\u00e9t r\u1eb1ng th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, ch\u1eef 'Th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy\u1ec3n 45 s\u00e1ch n\u00e0y, th\u00e1ng 7 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 hai, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0 quy\u1ec3n 6 'T\u1ed1ng S\u1eed', k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1ed5 sung.[\/footnote], l\u00fac n\u00e0y ch\u1ee9c \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3, nay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>\"Nho th\u1ea7n\"<\/i>, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng g\u00e2y nh\u1ea7m l\u1eabn.)<\/i>\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua sai quan tu so\u1ea1n 'Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c' l\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem l\u1ea1i c\u00e1c b\u00e0i thi c\u1ee7a th\u00ed sinh \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i t\u1ea1i ph\u1ee7 Khai Phong.\r\n\r\nTheo l\u1ec7 c\u0169, ph\u1ee7 kinh \u0111\u00f4 ch\u1ecdn 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"\u0111\u1eb3ng gi\u00e1p\"<\/i>, ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n nghi\u1ec7p xu\u1ea5t s\u1eafc, c\u00f3 danh ti\u1ebfng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y. L\u00fac \u0111\u00f3, l\u1ea5y Cao Ph\u1ee5 Nghi\u00eau \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, Ti\u1ec1n D\u1ecbch \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai. Ti\u1ec1n D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 cao, n\u00ean t\u1ecf ra b\u1ea5t m\u00e3n, b\u00e8n d\u00e2ng th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a quan ra \u0111\u1ec1 l\u00e0 b\u00e0i ph\u00fa <i>\"H\u1ee7 s\u00e1ch ng\u1ef1 l\u1ee5c m\u00e3\"<\/i> c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, lu\u1eadn, s\u00e1ch[footnote] D\u1ecbch th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a quan ra \u0111\u1ec1 l\u00e0 b\u00e0i ph\u00fa 'H\u1ee7 s\u00e1ch ng\u1ef1 l\u1ee5c m\u00e3' c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, lu\u1eadn, s\u00e1ch, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'H\u1ef1u', nh\u1ea7m l\u1eabn do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn d\u00f2ng d\u01b0\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 20 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], trong \u0111\u00f3 h\u00e0m \u00fd ch\u00e2m ch\u00edch. L\u1ea1i c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m th\u00ed sinh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 ki\u1ec7n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, Cao Ph\u1ee5 Nghi\u00eau c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u01b0\u1eddng v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u cho Ti\u1ec1n D\u1ecbch. Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean Vua, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1ea1i sai c\u00e1c quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ec1 thi.\r\n\r\nKhi \u1ea5y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch r\u1ea5t th\u00e2n v\u1edbi Ti\u1ec1n D\u1ecbch, quan kh\u1ea3o th\u00ed l\u00e0 \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u00f9ng Ch\u1eedng d\u00e2ng t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c D\u1ecbch v\u00e0 T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 giao k\u1ebft. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn l\u1edbn, sai trung s\u1ee9 b\u1eaft Ph\u00f9ng Ch\u1eedng giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed. Ph\u00f9ng Ch\u1eedng ki\u00ean quy\u1ebft n\u00f3i D\u1ecbch kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c s\u0129 t\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1. Vua c\u0169ng cho r\u1eb1ng gi\u1edbi s\u0129 phu \u0111ang tranh gi\u00e0nh nhau, kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1edf \u0111\u1ea7u cho vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0 mu\u1ed1n tr\u1ea5n \u00e1p th\u00f3i ph\u00f9 phi\u1ebfm, n\u00ean ban chi\u1ebfu tha cho Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn v\u00e0 ph\u00fac kh\u1ea3o \u1edf L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba c\u00f3 v\u0103n t\u00e0i v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. V\u00ec th\u1ebf, l\u1ea5y T\u00f4n K\u1ef5 \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, Ph\u1ee5 Nghi\u00eau th\u1ee9 hai, D\u1ecbch th\u1ee9 ba, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i gi\u1eef nguy\u00ean th\u1ee9 t\u1ef1.\r\n\r\nT\u00f4n K\u1ef5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, ch\u00e1u c\u1ee7a T\u00e2n. Ph\u1ee5 Nghi\u00eau l\u00e0 con c\u1ee7a B\u1ea3o D\u1ea7n.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Ti\u1ec1n D\u1ecbch v\u00ec t\u00ednh khinh b\u1ea1c m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00e0 than th\u1edf r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi L\u00fd B\u1ea1ch. T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>\"D\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u01a1 ca, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng k\u00e9m L\u00fd B\u1ea1ch.\"<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng kinh ng\u1ea1c v\u00e0 vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady, ta s\u1ebd tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o cung l\u00e0m quan.\"<\/i> Nh\u01b0ng khi gi\u1eb7c n\u1ed5i d\u1eady \u1edf Ki\u1ebfm Nam, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e0nh d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n[54] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng v\u1ea5t v\u1ea3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u1ec7nh cho tam ty b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i[footnote]L\u1ec7nh cho tam ty b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c.\r\n\r\n<i>(Theo <i>\"B\u1ea3n ch\u00ed\"<\/i>, <i>\"Th\u1ef1c l\u1ee5c\"<\/i> kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[55] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1eefu s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y, Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Chi\u1ebft B\u1ed3 Du Long Minh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ee7 T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng. Du Long Minh b\u1ed1n \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong l\u00e0m t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, tuy th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng ti\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn, nay m\u1edbi t\u1edbi, d\u00e2ng h\u01a1n hai ngh\u00ecn con ng\u1ef1a. Du Long Minh t\u1ef1 n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Nguy\u00ean c\u0169 m\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn n\u00fai Tuy\u1ebft, \u0111\u1ea5t Th\u1ed5 C\u1ed1c H\u1ed3n, gi\u1edbi h\u1ea1n ch\u00e2u Lan ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n th\u00e0nh \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u Cam s\u00e1u tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn b\u1ed9 l\u1ea1c ba tr\u0103m d\u1eb7m. Chu vi \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng hai ngh\u00ecn d\u1eb7m[footnote] Chu vi \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u1eef 'h\u1ed3i' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'vi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 492 'Th\u1ed5 phi\u1ec1n truy\u1ec7n' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda ch\u1eefa. C\u00e2u 'th\u00e0nh chu vi n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m' \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u0169ng s\u1eeda theo.[\/footnote]. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3n l\u00fd n\u0103m huy\u1ec7n C\u00f4 Tang, Th\u1ea7n \u00d4, Phi\u00ean H\u00f2a, X\u01b0\u01a1ng T\u00f9ng, Gia L\u00e2n, c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ba h\u1ed9, m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i hai kh\u1ea9u, nay ch\u1ec9 c\u00f2n ba tr\u0103m h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. Chu vi th\u00e0nh n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u01b0 chim ph\u01b0\u1ee3ng, t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecb s\u1edf c\u0169 c\u1ee7a L\u00fd Qu\u1ef9.\"<\/i> Gia phong Du Long Minh l\u00e0m An Vi\u1ec5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Du Long Minh nghi l\u00e0 Du Long Ba, nh\u01b0ng c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00ednh x\u00e1c, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c qu\u1ed1c gia c\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m, ti\u1ebft ch\u1ebf chi ti\u00eau y\u00eau th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ch\u00fang, phong t\u1ee5c d\u00e2n gian s\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean thay \u0111\u1ed5i.\"<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>\"S\u00e1ch x\u01b0a khen \u0110\u1ea1i V\u0169 ti\u1ebft ki\u1ec7m trong gia \u0111\u00ecnh, trong ba b\u00e1u c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed, ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0 m\u1ed9t. Vua th\u00edch g\u00ec, d\u00e2n ch\u1eafc theo \u0111\u00f3, Vua th\u00edch ti\u1ebft ki\u1ec7m th\u00ec qu\u1ed1c gia c\u00f3 c\u1ee7a d\u01b0, d\u00e2n kh\u00f4ng l\u1ea1m d\u1ee5ng th\u00ec nh\u00e0 c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i, t\u1ef1 nhi\u00ean li\u00eam ch\u00ednh nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn th\u1ecbnh h\u00e0nh, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u00edt \u0111i, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd. Th\u1ea7n xin k\u00ednh nghe l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, nguy\u1ec7n c\u00f9ng tu\u00e2n theo.\"<\/i>\r\n\r\n[57] Tam ty d\u00e2ng l\u00ean s\u1ed1 li\u1ec7u v\u1ec1 kinh ph\u00ed, Vua n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf coi t\u00e0i ph\u00fa l\u00e0 g\u1ed1c l\u1edbn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7u \u1edf \u0111\u1ea1o trung ch\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh quy ch\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n.\"<\/i> C\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ec9 y\u00eau d\u00e2n, ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ti\u00eau, m\u00e0 c\u00f2n gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u1ea7n \u00e1o, t\u1ef1 m\u00ecnh m\u1eb7c nh\u1eefng b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o gi\u1eb7t gi\u0169, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c b\u1eadc Vua hi\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ai s\u00e1nh k\u1ecbp.\"<\/i> Ban \u0111\u1ea7u, Vua ra l\u1ec7nh cho Tam ty li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o. Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua sai c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh ch\u1ea5t v\u1ea5n. Th\u1ee9 n\u00f3i: <i>\"Thi\u00ean t\u1eed c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i, n\u1ebfu bi\u1ebft kho t\u01b0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, s\u1ee3 sinh t\u00e2m xa x\u1ec9, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00e2ng l\u00ean.\"<\/i> Vua nghe xong khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, nh\u00e2n vi\u1ec7c Tam ty d\u00e2ng s\u1ed1 li\u1ec7u kinh ph\u00ed n\u00ean ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[58] N\u1ed9i th\u1ecb B\u00f9i D\u0169[footnote]B\u00f9i D\u0169 nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'B\u00f9i D\u0169', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 18\/51 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]gi\u00e1m s\u00e1t s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a Tam qu\u00e1n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ed1t, Vua sai n\u1ed9i ph\u1ea9m L\u01b0u S\u00f9ng Si\u00eau thay th\u1ebf, sau \u0111\u00f3 ra chi\u1ebfu cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Ngang[footnote]Chu Ngang nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Chu B\u1ea1ch', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 439 Chu Ngang truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]c\u00f9ng B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00ed \u0110\u1ed7 H\u1ea1o, Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh m\u1ee5c l\u1ee5c.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 ng\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i ti\u1ebfn c\u1ed1ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac \u1ea5n.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ea5y ch\u1eef <i>\"C\u1ed5 M\u00e3 Ty \u1ea4n\"<\/i> l\u00e0m v\u0103n t\u1ef1. Vi\u1ec7c l\u1eadp C\u1ed5 M\u00e3 Ty b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.\r\n\r\nNh\u1eefng n\u01a1i mua b\u00e1n ng\u1ef1a l\u00e0 Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, Kh\u1ea3 Lam Qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng; T\u1ea7n, V\u1ecb, Kinh, Nguy\u00ean, Nghi, Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Giai, V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 Tr\u1ea5n Nhung Qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y; \u00cdch, L\u00ea, Nhung, M\u1eadu, Nh\u00e3, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u v\u00e0 V\u0129nh Khang Qu\u00e2n \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p; \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp quan v\u1ee5, c\u1eed quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 tr\u00ec, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn con, d\u00f9ng v\u1ea3i l\u1ee5a, tr\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ecb.\r\n\r\nNh\u1eefng n\u01a1i chi\u00eau m\u1ed9 ng\u1ef1a l\u00e0 Th\u1ed5 Phi\u1ec1n, H\u1ed3i H\u1ed9t \u1edf T\u1ea7n, V\u1ecb, Giai, V\u0103n; \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng \u1edf L\u00e2n, Ph\u1ee7; T\u00e0ng T\u00e0i t\u1ed9c \u1edf Phong Ch\u00e2u; B\u1ea1ch M\u00e3, T\u1ecb Gia, B\u1ea3o Gia, Danh Th\u1ecb t\u1ed9c \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u; c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u1edf Kinh, Nghi, Di\u00ean, Phu, Ho\u1ea3 S\u01a1n, B\u1ea3o \u0110\u1ee9c, B\u1ea3o An Qu\u00e2n, \u0110\u01b0\u1eddng Long Tr\u1ea5n, Ch\u1ebf Th\u1eafng Quan. M\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng, giao cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ecdn nha l\u1ea1i v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c chi\u00eau m\u1ed9 ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn Kinh S\u01b0. Khi \u0111\u1ebfn, C\u1ed5 M\u00e3 Ty s\u1ebd \u0111\u1ecbnh gi\u00e1, t\u1eeb ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn t\u00e1m ngh\u00ecn, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i ba m\u1ee9c.\r\n\r\nC\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ti\u1ebfp ti\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1eeb b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y ngh\u00ecn, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba m\u1ee9c; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng ng\u1ef1a th\u01b0\u1ee3ng th\u1eeba, t\u1eeb m\u1ed9t tr\u0103m m\u01b0\u1eddi ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, c\u0169ng ba m\u1ee9c.\r\n\r\n[60] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ban chi\u1ebfu cho C\u1ea5p s\u1ef1 trung S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 b\u1ed9 s\u1eafc l\u1ec7nh m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n.\r\n\r\nNg\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5 d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>\"T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Khai Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1c quy t\u1eafc v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p th\u00e0nh s\u00e1ch. \u0110\u1ea7u th\u1eddi Qu\u1ed1c gia, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i b\u1ed9 'H\u00ecnh th\u1ed1ng', ch\u1ec9 th\u1ef1c thi b\u1ed1n quy\u1ec3n bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 s\u1eafc l\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn khi thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, v\u0103n ho\u00e1 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, uy gi\u00e1o lan r\u1ed9ng, li\u1ec1n t\u0103ng th\u00eam c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh sau th\u00e0nh 'Th\u00e1i B\u00ecnh bi\u00ean s\u1eafc' g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi l\u0103m quy\u1ec3n, \u0111\u1ebfn th\u1eddi Thu\u1ea7n Ho\u00e1 l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam th\u00e0nh 'Thu\u1ea7n Ho\u00e1 bi\u00ean s\u1eafc' ba m\u01b0\u01a1i quy\u1ec3n.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n, Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 th\u00e2n gi\u00e1o c\u00e1c c\u01a1 quan, y\u00eau c\u1ea7u gi\u1eef th\u1ec3 y\u1ebfu. L\u00fac \u0111\u00f3, b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 th\u00e1nh \u00fd, b\u1ecf b\u1edbt v\u0103n phi\u1ec1n. Nay v\u1eadn n\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, l\u00f2ng hi\u1ebfu thu\u1eadn k\u1ebf th\u1eeba t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. T\u1eeb th\u1eddi Thu\u1ea7n Ho\u00e1 v\u1ec1 sau, s\u1eafc l\u1ec7nh ban ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai c\u00e1c c\u01a1 quan lo\u1ea1i b\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i, l\u1ea5y c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh s\u01b0, c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, c\u00f9ng c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh m\u1edbi ban sau th\u1eddi Thu\u1ea7n Ho\u00e1 t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ea1o, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u00f9ng l\u1eb7p v\u1edbi b\u1ed9 'H\u00ecnh th\u1ed1ng', c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169, ho\u1eb7c l\u00e0 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh t\u1ea1m th\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec1u lo\u1ea1i b\u1ecf; nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 c\u1ea5m ph\u00e1p c\u1ea7n tham kh\u1ea3o v\u1edbi Tam ty, th\u00ec giao cho b\u1ed9 \u1ea5y t\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ea1o, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ed9 'T\u00e2n san \u0111\u1ecbnh bi\u00ean s\u1eafc'. Nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh ch\u1ec9 v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 ban nhi\u1ec1u l\u1ea7n, th\u00ec h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t; m\u1ed9t s\u1eafc l\u1ec7nh ch\u1ec9 v\u1ec1 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, th\u00ec chia ra theo t\u1eebng lo\u1ea1i. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c li\u00ean quan \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp theo m\u1ed1i li\u00ean quan, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian; nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u0103n d\u00e0i \u00fd h\u1eb9p, th\u00ec tu\u1ef3 theo t\u00ecnh h\u00ecnh t\u0103ng gi\u1ea3m; nh\u1eefng ch\u1ed7 t\u00ecnh nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e1p n\u1eb7ng, th\u00ec l\u1ea5y l\u1ea1i c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf. T\u1ea5t c\u1ea3 ho\u00e0n th\u00e0nh hai tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ea1o, theo lu\u1eadt ph\u00e2n th\u00e0nh m\u01b0\u1eddi hai m\u1ee5c, c\u00f9ng m\u1ee5c l\u1ee5c th\u00e0nh m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quy\u1ec3n.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u \u0111\u1ea1o v\u1ec1 nghi ch\u1ebf, xe ng\u1ef1a, v.v., bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang[footnote] l\u1ea1i l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u \u0111\u1ea1o v\u1ec1 nghi ch\u1ebf, xe ng\u1ef1a, v.v., bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang 'nghi ch\u1ebf' nguy\u00ean l\u00e0 'nghi ch\u00fa', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, ph\u1ea7n h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u00e3 s\u1eeda. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady.[\/footnote], ph\u1ee5 v\u00e0o 'nghi ch\u1ebf l\u1ec7nh', ai vi ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed nh\u01b0 vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u00e1p th\u00ec theo \u0111\u00f3. L\u1ea1i l\u1ea5y ch\u00edn \u0111\u1ea1o v\u1ec1 s\u00e1ch x\u00e1, \u0111\u1ee9c \u00e2m bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang, ph\u1ee5 v\u00e0o 'Thu\u1ea7n Ho\u00e1 x\u00e1 th\u01b0' h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n. Nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ea3i c\u00e1ch \u1edf m\u1ed9t ch\u00e2u, m\u1ed9t huy\u1ec7n, m\u1ed9t c\u01a1 quan, m\u1ed9t vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 c\u01a1 quan \u0111\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft, s\u1eafc l\u1ec7nh ghi l\u00e0 'theo ph\u00e1p lu\u1eadt' ho\u1eb7c 'theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh' \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed[footnote] s\u1eafc l\u1ec7nh ghi l\u00e0 'theo ph\u00e1p lu\u1eadt' ho\u1eb7c 'theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh' \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean l\u00e0 'kim', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 s\u1eeda.[\/footnote], n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u00e1p, th\u00ec theo lu\u1eadt, l\u1ec7nh, c\u00e1ch, th\u1ee9c; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, th\u00ec theo 'vi ch\u1ebf s\u1eafc'[footnote] theo 'vi ch\u1ebf s\u1eafc' 's\u1eafc' g\u1ed1c thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 v\u00f4 \u00fd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh nh\u1eadn s\u1eafc l\u1ec7nh[footnote] ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 v\u00f4 \u00fd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh nh\u1eadn s\u1eafc l\u1ec7nh 'v\u00f4 \u00fd' g\u1ed1c thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung.[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>B\u1ec1 t\u00f4i ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u00e3 xem x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, m\u1ecdi \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u th\u1ed1ng nh\u1ea5t, k\u00ednh mong \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc b\u1ea3n ban b\u1ed1, c\u00f9ng v\u1edbi lu\u1eadt, l\u1ec7nh, c\u00e1ch, th\u1ee9c v\u00e0 'H\u00ecnh th\u1ed1ng' \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c thi \u0111\u1ed3ng th\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\nVua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i.\r\n\r\n[61] H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng tham gia bi\u00ean so\u1ea1n \u2018Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u00fd ri\u00eang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t khinh tr\u1ecdng trong s\u00e1ch, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(X\u00e9t theo \u2018Ho\u00e0ng Ch\u00e2u T\u1ea1 Th\u01b0\u1ee3ng Bi\u1ec3u\u2019 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng, vi\u1ec7c n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb vi\u1ec7c \u00f4ng ng\u1ed3i s\u1eeda s\u1eed, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng do T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, L\u00fd H\u00e3ng kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m ch\u1ee9ng[footnote]Ch\u1eef 'Ch\u1ee9ng' \u1edf \u0111\u00e2y, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u00e0m', b\u1ea3n C\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ebfm'. Theo \u2018T\u1ed1ng S\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 293, \u2018V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng Truy\u1ec7n\u2019, c\u00e2u n\u00e0y ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng ngh\u1ecb lu\u1eadn khinh tr\u1ecdng trong \u0111\u00f3'.[\/footnote], n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 theo ghi ch\u00e9p, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng so\u1ea1n v\u0103n s\u00e1ch t\u0103ng th\u01b0\u1ee3ng huy hi\u1ec7u cho Th\u00e1i T\u1ed5, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 \u00fd ch\u00ea tr\u00e1ch, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 sai l\u1ea7m l\u1edbn. Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c n\u00f3i: Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecd T\u1ea5t \u1edf Khai Phong, n\u00f3i vi\u1ec7c n\u1ecd vi\u1ec7c kia, c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n n\u00ean c\u00f3 l\u1eddi khuy\u00ean r\u0103n, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng sai. Khi Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1ec1 kinh, l\u00fac b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecd T\u1ea5t \u0111\u00e3 r\u1eddi Khai Phong r\u1ed3i.)<\/i>\r\n\r\n[62] N\u0103m \u0111\u00f3, c\u1eed Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 Li\u1ec5u Khai l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u, Li\u1ec5u Khai d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:\r\n\r\n\"Qu\u1ed1c gia khai nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 g\u1ea7n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i v\u1ecb c\u1ee7a hai v\u1ecb Th\u00e1nh, tinh t\u00e2m t\u00ecm ki\u1ebfm ph\u00e9p tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1eef quy c\u0169 th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n, m\u00e0 l\u1eadp n\u00ean ph\u00e9p m\u1edbi m\u1edbi th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 s\u00e2u xa.\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u1ea5y \u00cdch Ch\u00e2u t\u1ea1m y\u00ean, mong B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n gi\u1eef, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea3i c\u00f3 uy danh khi\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n k\u00ednh s\u1ee3. Ph\u00eda T\u00e2y bi\u00ean tuy nay \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng ng\u00e0y sau ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ch\u1ebf ng\u1ef1. N\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an[footnote]N\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1eef 'so s\u00e1nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eed ngh\u1ecb', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 t\u1eadp H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u00ean sinh c\u1ee7a Li\u1ec5u Khai (g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp) quy\u1ec3n 10, bi\u1ec3u th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh, v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 440, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], th\u00ec m\u1ed1i h\u1ecda c\u00e0ng s\u00e2u. V\u00ec sao? Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ecbnh ng\u00f4i Vua t\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng, d\u00f9 c\u00f3 \u00fd nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ef1 c\u00e2n nh\u1eafc. C\u00f2n ph\u00eda T\u00e2y bi\u00ean, l\u00f2ng h\u1eadn ch\u01b0a ngu\u00f4i, tham lam kh\u00f3 \u0111\u1ed5i, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ngang ng\u01b0\u1ee3c, tranh nhau m\u01b0u \u0111\u1ed3 hung \u00e1c, x\u00e2m chi\u1ebfm ch\u01b0a ch\u1eafc bi\u1ebft \u0111\u1ee7, nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a th\u1ec3 c\u1ea3m \u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>Mong B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u1ef1 ph\u00f2ng, d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng tham, d\u00f9ng s\u1ef1 v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m, d\u00f9ng s\u1ef1 khoan dung \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u00fd \u0111\u1ed3, sai nhi\u1ec1u s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0o T\u00e2y l\u00e0 Cam Ch\u00e2u, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, k\u1ebft th\u00e2n h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u1ee3 cho ta, n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, sai h\u1ecd x\u00e2m chi\u1ebfm[footnote]sai h\u1ecd x\u00e2m chi\u1ebfm, hai ch\u1eef 'sai h\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea3i lo ng\u1ea1i ph\u00eda sau, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf s\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1eeba b\u00e3i c\u1ee7a h\u1ecd.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay binh l\u00ednh tuy \u0111\u00f4ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u luy\u1ec7n t\u1eadp, m\u01b0u th\u1ea7n m\u00e3nh t\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00e1c xa, n\u00ean m\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u1eafc li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb x\u00e2m nhi\u1ec5u, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng th\u00ec chi ph\u00ed h\u00e0ng th\u00e1ng qu\u00e1 l\u1edbn, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec ch\u01b0a nghe th\u1eafng l\u1ee3i. Th\u1ea7n mong B\u1ec7 h\u1ea1 luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u1ea5m c\u1ed1 nh\u01b0 x\u01b0a, binh l\u00ednh ph\u1ea3i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng n\u1ec3 nang ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc k\u1ebb sau, k\u1ebb ph\u1ea1m lu\u1eadt ph\u1ea3i gi\u1ebft, k\u1ebb l\u1eadp c\u00f4ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, t\u01b0\u1edbng ch\u1ee7 kh\u00f4ng c\u00f3 uy nghi\u00eam ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c, l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i, B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c tay v\u00f5 d\u0169ng, sai h\u1ecd t\u1eadp luy\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2m, phi ng\u1ef1a, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh c\u1ee7a th\u1ea7n v\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng, ch\u1ee9c v\u1ee5 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt, l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y nhi\u1ec7m ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, s\u1eed d\u1ee5ng \u1eaft h\u1ee3p l\u00fd, t\u1ed5ng qu\u1ea3n c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1, b\u00ecnh ph\u1ea9m ch\u1ee9c quan, trong th\u00ec qu\u1ea3n l\u00fd tr\u0103m quan, ngo\u00e0i th\u00ec ph\u00e2n tr\u1ecb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng. Nay quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c Th\u1ea9m quan, Cung ph\u1ee5ng, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c th\u00ec l\u1eadp ri\u00eang Tam ban, b\u1ed9 H\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t \u00e1n, l\u1ea1i l\u1eadp ri\u00eang Th\u1ea9m h\u00ecnh, ty Tuy\u00ean huy trong tri\u1ec1u c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ea5t hoang. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n t\u00edn, ti\u1ec3u th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng. Nh\u01b0 ty Ng\u00e2n \u0111\u00e0i, v\u1ed1n thu\u1ed9c Khu m\u1eadt, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea3i ch\u1ebf, ch\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec1u h\u01a1n, t\u0103ng th\u00eam nh\u00e2n s\u1ef1, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i h\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 th\u1ea5y thay \u0111\u1ed5i v\u00f4 \u00edch. Th\u1ea7n mong \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c Th\u1ea9m quan, Tam ban, l\u1ea1i giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt, Vi\u1ec7n Tuy\u00ean huy, ty Ng\u00e2n \u0111\u00e0i tr\u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh tr\u1edf l\u1ea1i b\u1ed9 H\u00ecnh, b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u phi\u1ec1n ph\u1ee9c, gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 \u0111\u00f4 th\u00e0nh l\u1edbn, l\u00e0 quy t\u1eafc c\u1ee7a mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hi\u1ec1n giao nhi\u1ec7m v\u1ee5. Nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed trong ho\u00e0ng t\u1ed9c ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng an nh\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i th\u1eed s\u1ee9c, n\u00ean c\u1eed ra ngo\u1ea1i phi\u00ean, ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u1eadc v\u0103n v\u00f5 trung tr\u1ef1c l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu ph\u1ee5 t\u00e1.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, c\u00f3 n\u01a1i quan vi\u00ean qu\u00e1 nhi\u1ec1u, c\u00f3 n\u01a1i thi\u1ebfu h\u1ee5t l\u00e2u n\u0103m. Mong r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00ean 4.000 h\u1ed9 th\u00ec ch\u1ecdn quan tri\u1ec1u l\u00e0m tri huy\u1ec7n, tr\u00ean 3.000 h\u1ed9 th\u00ec ch\u1ecdn quan kinh l\u00e0m tri huy\u1ec7n, b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1, giao cho Huy\u1ec7n \u00fay ki\u00eam nhi\u1ec7m. C\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, Gi\u00e1m qu\u00e2n, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Gi\u00e1m l\u00e2m s\u1ee9 th\u1ea7n, n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc gi\u1ea3m b\u1edbt, tr\u00e1nh l\u00e3ng ph\u00ed b\u1ed5ng l\u1ed9c, l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n ph\u00e2n b\u1ed5 ch\u1ee9c quan[footnote] '\u0110\u1ec1u \u0111\u1eb7n ph\u00e2n b\u1ed5 ch\u1ee9c quan': nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Quan' vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 440 'Li\u1ec5u Khai truy\u1ec7n', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' quy\u1ec3n 29 'Tr\u1ecb \u0111\u1ea1o' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi tham lam tranh \u0111ua, th\u00f3i \u0111\u1eddi nh\u1eb9 n\u1ed5i, d\u00f9 l\u00e0 th\u00e2n t\u00ecnh ru\u1ed9t th\u1ecbt, tr\u01b0\u1edbc l\u1ee3i l\u1ed9c c\u0169ng hay thay l\u00f2ng, trong c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng li\u00eau, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, th\u1eeba c\u01a1 th\u00ec h\u00e3m h\u1ea1i, ho\u1ea1n n\u1ea1n th\u00ec ch\u1eb3ng ai c\u1ee9u gi\u00fap, phong kh\u00ed nh\u00e2n ngh\u0129a suy \u0111\u1ed3i kh\u00f4ng c\u00f2n. Mong ban l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u00e0y ngu\u1ed3n gi\u00e1o h\u00f3a, v\u1eefng ch\u1eafc c\u1ed9i r\u1ec5 ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/i>\r\n\r\n<i>K\u00ednh ngh\u0129 r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea7n v\u00f5, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh v\u0103n, \u00e1nh s\u00e1ng bao tr\u00f9m tr\u0103m Vua, uy danh lan t\u1ecfa mu\u00f4n n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng hi\u1ec1n t\u00e0i n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft. Mong B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edf r\u1ed9ng l\u00f2ng th\u00e1nh, r\u1ed9ng nh\u01b0 tr\u1eddi bi\u1ec3n, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean quy\u1ebft th\u00ec quy\u1ebft, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec l\u00e0m, qu\u00fd tr\u1ecdng b\u1ec1 t\u00f4i trung tr\u1ef1c, xem x\u00e9t b\u1ecdn gian n\u1ecbnh. Th\u1ea7n l\u00e2u nay \u1edf ng\u00f4i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n s\u1ee7ng s\u00e2u d\u00e0y, l\u1eddi n\u00f3i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, l\u00ed l\u1ebd v\u1ee5ng v\u1ec1, mong Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9 l\u1ed7i.\"<\/i>\r\n\r\nLi\u1ec5u Khai \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u, s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y, v\u0169 kh\u00ed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u0103n tr\u1edf, b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn. Khai n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u r\u1eb1ng: <i>\"Ta th\u1ea5y sao H\u1ed3 c\u00f3 s\u00e1ng, m\u00e2y t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1eb7c s\u1eafp \u0111\u1ebfn v\u1eady. Ta nghe r\u1eb1ng qu\u00e2n th\u1eafng nh\u1edd h\u00f2a h\u1ee3p, nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng o\u00e1n gi\u1eadn ta, m\u1ed9t khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ta s\u1ebd nguy m\u1ea5t.\"<\/i> B\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u kh\u00e1c, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri Ch\u00e2u H\u00e3n.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00f9ng m\u1ed9t, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban ti\u1ec7c \u0111\u1ea7u n\u0103m cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n t\u1ea1i nh\u00e0 T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan. T\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ec7.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u cho Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu h\u1ecd L\u00fd l\u00e0 Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>[4] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7 v\u00e0 c\u00e1c quan nh\u1eadn chi\u1ebfu coi vi\u1ec7c thi c\u1eed, xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn. Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i, b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c thi c\u1eed l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, ph\u1ea3i ch\u00fa tr\u1ecdng ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u00e8o kh\u00f3, t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng Tr\u1eabm.&#8221;<\/i> D\u01b0\u01a1ng L\u1ec7 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi n\u0103m Ki\u1ebfn Long \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Khi c\u00f2n \u1edf Khai Phong, Vua th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi L\u1ec7 \u0111\u1ed7 khoa n\u00e0o, L\u1ec7 ch\u1ec9 im l\u1eb7ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1p. Sau Vua bi\u1ebft, cho r\u1eb1ng L\u1ec7 kh\u00f4ng khoe khoang danh v\u1ecb, c\u00e0ng qu\u00fd tr\u1ecdng h\u01a1n. L\u1ec7 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng c\u1ecfi, ki\u00eau ng\u1ea1o, l\u00e0m v\u0103n nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng theo khu\u00f4n ph\u00e9p, m\u1ed7i khi l\u00e0m th\u01a1, m\u1ed9t \u0111\u1ec1 c\u00f3 khi vi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c b\u00e0i. \u1ede H\u00e0n l\u00e2m, ch\u1ebf c\u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng th\u01b0\u1eddng k\u1ef3 qu\u00e1i, b\u1ecb nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n t\u1ee5ng v\u00e0 ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u00e1ch &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Nam cung s\u1ef1 t\u00edch&#8217; g\u1ed3m ba quy\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n Th\u1ef1c l\u1ee5c.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan nh\u01b0 k\u00fd th\u1ea5t, d\u1ef1c thi\u1ec7n, th\u1ecb \u0111\u1ed9c \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 v\u01b0\u01a1ng ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c gi\u00e1o th\u1ee5 \u1edf Nam tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch. <i>(Nam tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Nam tr\u1ea1ch v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ee9c b\u1ea1n \u0111\u1ecdc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 11 n\u0103m \u0111\u00f3, ban \u00e1o \u0111\u1ecf cho b\u1ea1n \u0111\u1ecdc Nam cung l\u00e0 L\u00fd V\u0103n \u00cdch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb l\u00fac n\u00e0o, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p. &#8216;B\u00e1ch quan ch\u00ed&#8217; ghi vi\u1ec7c n\u00e0y sau n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 hai l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 tr\u00ean c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu th\u1ee7 kho ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u00f9 th\u00ec c\u00e1c quan gi\u00e1m s\u00e1t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f9ng m\u01b0u l\u1eeba d\u1ed1i, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ec1n.<\/p>\n<p>[8] Ban \u0111\u1ea7u, L\u00fd Ch\u00ed l\u00e0m quan ph\u00e1n qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u00e1m n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh c\u00e1c kinh \u00e2m s\u1edb, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 ch\u1eef ngh\u0129a c\u00f2n nhi\u1ec1u sai s\u00f3t. Th\u1ea7n lo r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ecfa \u00fd v\u1ecb Vua y\u00eau th\u00edch c\u1ed5 h\u1ecdc v\u00e0 d\u1ea1y d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ecfi v\u1ec1 m\u1ed9t kinh, ho\u1eb7c th\u00f4ng hi\u1ec3u &#8216;Xu\u00e2n Thu&#8217; nh\u01b0ng ch\u01b0a h\u1ecdc &#8216;L\u1ec5 K\u00fd&#8217;, ho\u1eb7c quen thu\u1ed9c &#8216;Chu D\u1ecbch&#8217; nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00f4ng &#8216;Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0&#8217;, \u0111\u1ebfn khi d\u1eabn ch\u1ee9ng kinh s\u1eed c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ecdc h\u1ecfi, v\u00ec th\u1ebf ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 r\u00e0ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o, Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng T\u00f4n Th\u00edch v\u00e0 Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eadp, th\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00edn kinh, h\u1ecfi \u0111\u00e1p nghi v\u1ea5n \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho h\u1ecd xem x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1eefng sai l\u1ea7m.&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng nghe theo. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, h\u1ecdc c\u1eedu \u1edf Th\u00e1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u Kh\u1ea3 Danh l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ea3n kh\u1eafc c\u1ee7a c\u00e1c kinh c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ed7i, Vua l\u1ec7nh ch\u1ecdn quan hi\u1ec7u \u0111\u00ednh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c quan th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh ngh\u0129a, L\u00fd Ch\u00ed l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed Th\u00f4i Di Ch\u00ednh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm trong cung kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00edch nghe gi\u1ea3ng gi\u1ea3i.&#8221;<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u Th\u00f4i Di Ch\u00ednh v\u00e0o v\u01b0\u1eddn sau gi\u1ea3ng &#8216;Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 &#8211; \u0110\u1ea1i V\u0169 M\u00f4&#8217;, ban cho \u00e1o m\u1eb7c ng\u0169 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m kh\u00e1c, Vua b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u00f4i Di Ch\u00ednh gi\u1ea3ng t\u1ee5ng r\u1ea5t tinh t\u1ebf, c\u00e1c khanh h\u00e3y ch\u1ecdn th\u00eam m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi trong h\u00e0ng quan l\u1ea1i th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh h\u1ecdc, \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, h\u00e0ng ng\u00e0y sai Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"H\u00e0ng ng\u00e0y sai Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p: 'Ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 431 Th\u00f4i Di Ch\u00ednh truy\u1ec7n, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 6 ch\u00e9p l\u00e0 'h\u1ea7u gi\u1ea3ng', nh\u01b0ng ch\u1ee9c 'H\u1ea7u gi\u1ea3ng' \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 hai (xem quy\u1ec3n 45), c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai.\" id=\"return-footnote-190-1\" href=\"#footnote-190-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, gi\u1ea3ng &#8216;Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0&#8217; \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi quy\u1ec3n. Th\u00f4i Di Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Ung Kh\u00e2u.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, tri\u1ec7u h\u01a1n 270 vi\u00ean Ng\u1ef1 Long tr\u1ef1c \u0111\u1ebfn, duy\u1ec7t th\u00ed v\u00f5 ngh\u1ec7, th\u0103ng ch\u1ee9c cho 26 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, quan Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed H\u00e0n Ki\u1ebfn T\u1ed1 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng m\u1edbi b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00e1m tu\u1ed5i. Vua h\u1ecfi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i: <i>&#8220;Ki\u1ebfn T\u1ed1 tu\u1ed5i c\u00f2n tr\u1ebb, t\u00f3c r\u0103ng ch\u01b0a gi\u00e0, sao \u0111\u00e3 v\u1ed9i xin ngh\u1ec9 h\u01b0u?&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ki\u1ebfn T\u1ed1 t\u00ednh t\u00ecnh \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1m, th\u00edch tu luy\u1ec7n.&#8221;<\/i> Vua t\u1ecf v\u1ebb kh\u00f3 x\u1eed. L\u00fd Ch\u00ed n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y trong tri\u1ec1u, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tranh gi\u00e0nh c\u1ea7u ti\u1ebfn, \u00edt k\u1ebb bi\u1ebft d\u1eebng l\u1ea1i xin ngh\u1ec9. N\u1ebfu cho ph\u00e9p \u00f4ng \u1ea5y, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb x\u1ea5u.&#8221;<\/i> Vua im l\u1eb7ng, sau \u0111\u00f3 phong Ki\u1ebfn T\u1ed1 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, cho ngh\u1ec9 h\u01b0u. Ki\u1ebfn T\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, v\u1ec1 \u1ea9n c\u01b0 \u1edf Hoa S\u01a1n, s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i m\u1edbi m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u00f3 sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc ch\u00f2m sao Doanh Th\u1ea5t, \u00e1nh s\u00e1ng d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[12] Th\u00e1ng hai, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Sau khi thi xong \u1edf vi\u1ec7n C\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ec5, ghi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 tr\u00ecnh l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c ban s\u1eafc ch\u1ec9, y\u1ebft b\u1ea3ng, ban cho \u0111\u1ed7. N\u1ebfu trong k\u1ef3 thi ph\u00fac c\u00f3 gian l\u1eadn, quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam theo lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i: <i>&#8220;T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, Tr\u1eabm ch\u01b0a d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0, mong b\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u1ea1o tr\u1ecb b\u00ecnh, \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh. Nay sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n r\u1ea5t l\u1ea1, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u00e2y?&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1m b\u00e1o \u1edf v\u00f9ng T\u1ec1, L\u1ed7.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm lo cho c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, h\u00e1 ch\u1ec9 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng sao?&#8221;<\/i> L\u00fd Ch\u00ed n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea9y l\u00f9i sao y\u00eau.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u tr\u0103m quan th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, tr\u00e1nh ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1eefa \u0103n th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, xem x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n. Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u x\u1eed \u00e1n c\u00f4ng b\u1eb1ng, gi\u1ea3i oan cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u00e0m oan.<\/p>\n<p>[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan L\u1ea1i b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n \u0110i\u1ec1n T\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m tri ch\u00e2u Th\u00e1i Ch\u00e2u, ch\u01b0a nh\u1eadm ch\u1ee9c, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng sao l\u1ea1, T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eeb th\u00e1ng b\u1ea3y n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn sau ti\u1ebft \u0110\u00f4ng, \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00f3i ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ef1 qu\u1ed1c gia. Ki\u1ebfn th\u1ee9c tuy n\u00f4ng c\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 lay \u0111\u1ed9ng Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng l\u00f2ng qu\u1ea3 c\u1ea3m tr\u00ecnh b\u00e0y, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf trung ti\u1ebft. M\u1ed7i khi t\u1ea5u ph\u00fac c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u1ec9 c\u00e1ch m\u1eb7t r\u1ed3ng c\u00f3 gang t\u1ea5c, c\u0169ng mong Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 c\u1ed1 h\u1ecfi han, kh\u00f4ng ng\u1edd B\u1ec7 h\u1ea1 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n tr\u00ecnh, c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u0103m h\u1ecfi nh\u1eefng l\u1eddi th\u1ea7n c\u1ed1ng hi\u1ebfn. Lui v\u1ec1 l\u1ea1i lo l\u1eafng, s\u1ee3 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1ed7i, ti\u1ebfn l\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe, n\u00ean trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi v\u1ed9i d\u00e2ng th\u01b0, xin tr\u1edf v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n qu\u00e1n. V\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9, l\u1ec7nh \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1ea1i Th\u00e1i ch\u00e2u, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh \u00e2n cho ph\u00e9p ngh\u1ec9 ng\u01a1i, h\u1eb9n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng ba m\u1edbi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1eadn chi\u1ebfu, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng, ch\u1ec9 ch\u1edd ng\u00e0y tri\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1eadm ch\u1ee9c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y t\u00e1m th\u00e1ng hai m\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1 tr\u00e1t, cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u1eddi th\u00f4 thi\u1ec3n. Vi\u1ec7c l\u00e0m t\u00f4i ph\u1ee5ng s\u1ef1 qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, k\u1ebb ngu tr\u1ef1c g\u1eb7p th\u1eddi minh th\u00e1nh, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u th\u1ea5y nghe, sao d\u00e1m im l\u1eb7ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng: Vua kh\u00f4ng gi\u1eef k\u00edn th\u00ec m\u1ea5t t\u00f4i, t\u00f4i kh\u00f4ng gi\u1eef k\u00edn th\u00ec m\u1ea5t th\u00e2n. Ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1ea7n d\u00e2ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e3 giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, ch\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 hai v\u00e0 th\u1ee9 ba v\u1eabn \u1edf trong cung ch\u01b0a xu\u1ea5t. Th\u1ea7n lo ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i d\u00f2m ng\u00f3, xin ch\u01b0a giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0, h\u00e3y tri\u1ec7u t\u1eadp T\u1ec3 th\u1ea7n, Khu m\u1eadt s\u1ee9 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a d\u00e1m vi\u1ebft v\u00e0o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ee3i khi g\u1eb7p m\u1eb7t s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y. \u0110i\u1ec1u lo ng\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf, lo B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1ea5t t\u00f4i, \u0111i\u1ec1u lo l\u1eafng kh\u00f4ng k\u00e9m, lo k\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y m\u1ea5t th\u00e2n. H\u00f4m nay n\u1ebfu B\u1ec7 h\u1ea1 cho ph\u00e9p th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i di\u1ec7n t\u00e2u b\u00e0y, h\u00e3y tri\u1ec7u t\u1eadp th\u1ea7n, th\u1ea7n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y t\u01b0\u1eddng t\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eddi n\u00f3i d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, Ti\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf c\u0169ng t\u1eebng nghe theo m\u00e0 thi h\u00e0nh, c\u0169ng khoan dung m\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng. Th\u1ea7n c\u00fai xin B\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Th\u1ef1c l\u1ee5c vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ea1 c\u1ed1 xem qua, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec Ti\u00ean tri\u1ec1u ch\u01b0a l\u00e0m, xin ch\u1ecdn m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u00f4m nay d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xin l\u1ea5y m\u00e0 d\u00f9ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u1ef1 tr\u00e1t vi\u1ebft: &#8220;Th\u1ef1c do th\u1eddi s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i, ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ebf t\u1eafc.&#8221; Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean ban cho H\u1ea1 Ch\u00e2u, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ecdi h\u1eafn l\u00e0 Tri\u1ec7u B\u1ea3o C\u00e1t. Tuy h\u1eafn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u1ecd t\u00ean t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng b\u1ea3n ch\u1ea5t nh\u01b0 lang s\u00f3i, r\u1ed1t cu\u1ed9c v\u1eabn l\u00e0 d\u1ecb lo\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n d\u1ecbp B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u0103ng c\u01a1, h\u1eafn tuy c\u00f3 \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng, ban cho chi\u1ebfu th\u01b0 \u00e2n c\u1ea7n, khen ng\u1ee3i \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch quy ph\u1ee5. Nh\u1eadn bi\u1ebft m\u01b0u \u0111\u1ed3 gian tr\u00e1 c\u1ee7a h\u1eafn, ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u01b0u k\u1ebf qu\u1ef7 quy\u1ec7t c\u1ee7a h\u1eafn, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3; nh\u01b0ng ban cho \u0111\u1ea5t \u0111ai, trao cho quy\u1ec1n ti\u1ebft mao, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean. Theo s\u1ef1 ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, d\u1ef1 \u0111o\u00e1n h\u1eafn gian x\u1ea3o, \u1eaft kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e2u d\u00e0i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u0129nh vi\u1ec5n b\u1ea3o v\u1ec7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e3 l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 ban \u00e2n hu\u1ec7, v\u1ed7 v\u1ec1 th\u00ec h\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn; \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tr\u1eeb b\u1ecf th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1i l\u1ea1i th\u00e0nh ra khoan dung, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng s\u1ef1 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u \u1edf Quan ph\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, qu\u1ed1c gia hao t\u1ed1n c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 sinh, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao c\u1ee7a th\u1eddi s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ed7i. Vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf M\u1eadt vi\u1ec7n, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft; ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham b\u00e0n. Tr\u00ecnh t\u1ef1 \u0111\u00e3 duy tr\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i \u1eaft kh\u00f3 kh\u0103n, khi\u1ebfn m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng tinh x\u1ea3o, k\u1ebf s\u00e1ch qu\u1ed1c gia ch\u01b0a ho\u00e0n thi\u1ec7n. X\u00e9t theo ch\u1ee9ng c\u1ee9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u00e0 tr\u1eadn chi\u1ebfn Linh Ch\u00e2u n\u0103m ngo\u00e1i, d\u00e2n ch\u00fang Quan T\u00e2y ch\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. D\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 t\u1ed9i m\u00e0 ch\u1ebft h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u0103m v\u1ea1n, t\u1ed9i \u1edf ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi, l\u1ed7i do ai m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao c\u1ee7a ch\u00ednh s\u00e1ch b\u1ebf t\u1eafc.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nay v\u00ec B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao, xa x\u00f4i, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ee5n v\u1eb7t kh\u00e1c, \u0111\u00e2u \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 B\u1ec7 h\u1ea1 nghe!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u00edch d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0n v\u1ec1 sao ch\u1ed5i, t\u1ef1 ch\u00fa r\u1eb1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 3 d\u00e2ng, nay d\u1eddi ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn x\u1ebf chi\u1ec1u. Khi s\u1eafp \u0111i, l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n t\u1ea5u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i, Vua b\u1ea3o: <i>&#8220;Khanh c\u1ee9 \u0111i, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m, s\u1ebd tri\u1ec7u khanh v\u1ec1. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn tr\u1ef1c ti\u1ebfp, cho ph\u00e9p th\u1eeba d\u1ecbp \u0111\u1ebfn cung.&#8221;<\/i> L\u1ea1i sai trung s\u1ee9 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i hi\u1ec7n ch\u01b0a th\u1ea5y, s\u1ebd xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng do l\u00e2u nay ng\u1eebng khoa c\u1eed, khi\u1ebfn nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb tr\u00ec tr\u1ec7, l\u1ec7nh L\u1ec5 b\u1ed9 c\u0103n c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7, cho ph\u00e9p ti\u1ebfn s\u0129 50 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0 khoa 150 ng\u01b0\u1eddi, sang n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>[18] \u0110\u1ed5i Th\u00e1i B\u00ecnh qu\u00e2n th\u00e0nh Li\u00eam Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 L\u1ea1i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan vi\u00ean, trong v\u0103n th\u01b0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u ghi r\u00f5 c\u00e1c l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay kh\u00f4ng c\u1ea7n ghi n\u1eefa.<\/p>\n<p>[20] V\u00e0o n\u0103m \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a, T\u00f4ng ch\u00ednh thi\u1ebfu khanh Tri\u1ec7u An D\u1ecbch t\u00e2u: <i>&#8220;Trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu ri\u00eang, \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t tr\u00ean Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, th\u1ea7n kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do th\u0103ng gi\u00e1ng n\u00e0y, e r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c \u0111\u00e3 l\u00e0m lo\u1ea1n th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00f4ng ph\u00e1p, xin s\u1eeda l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi b\u00e0n vi\u1ec7c h\u1ee3p t\u1ebf, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u xin \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. An D\u1ecbch l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ea9u th\u1ea3, l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n ti. N\u1ebfu x\u1ebfp theo th\u1eddi gian, n\u00ean d\u00f9ng Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i t\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ban chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, hai t\u1ec9nh, tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed, c\u00e1c quan t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf Nam t\u1ec9nh, v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ec5 c\u00f9ng b\u00e0n lu\u1eadn k\u1ef9. B\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u01b0a ra r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu khi sinh kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, qua \u0111\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong, hu\u1ed1ng chi trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 s\u1edbm qua \u0111\u1eddi. \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u1ea5t l\u1edbn, l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf, tuy ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00ean ng\u00f4i nh\u01b0ng \u0111\u00e3 s\u1edbm n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh. N\u1ebfu ch\u1ecdn gi\u1eefa hai ho\u00e0ng h\u1eadu, n\u00ean \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. Xin k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Th\u00e1i T\u00f4ng. L\u1ea1i theo \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau v\u00e0 c\u00e1c quan, n\u1ebfu \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Chu Th\u1ebf T\u00f4ng v\u00e0o t\u00f4ng mi\u1ebfu, th\u00ec n\u1ebfu \u0111\u01b0a c\u1ea3 Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u00dd \u0110\u1ee9c l\u00ean, xin th\u00eam ch\u1eef &#8216;Th\u00e1i&#8217; v\u00e0o th\u1ea7n ch\u1ee7 c\u1ee7a Ch\u00ednh Hu\u1ec7. N\u1ebfu \u0111\u01b0a \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00ean, xin th\u00eam ch\u1eef &#8216;Th\u00e1i&#8217; v\u00e0o Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu ri\u00eang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;L\u1ec5 nghi kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb tr\u1eddi r\u01a1i xu\u1ed1ng hay t\u1eeb \u0111\u1ea5t m\u00e0 ra, m\u00e0 ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f4 t\u1ec9nh cho r\u1eb1ng \u00dd \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu tuy ch\u01b0a ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0m Ho\u00e0ng h\u1eadu nh\u01b0ng v\u1eabn h\u1ee3p \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf. K\u00ednh theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u, mong h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ebd ph\u1ea3i. C\u00f2n ch\u1eef &#8216;Th\u00e1i&#8217; l\u00e0 t\u1eeb t\u00f4n k\u00ednh nh\u1ea5t, d\u00f9ng cho m\u1eabu h\u1eadu, \u0111\u1eb7t trong t\u00f4ng mi\u1ebfu th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Th\u1ee5c \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu kh\u00f4ng th\u00eam ch\u1eef &#8216;Th\u00e1i&#8217;, v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu ri\u00eang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t K\u1ef7 S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i d\u1ecdn d\u1eb9p lao ng\u1ee5c, x\u00e9t x\u1eed nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt v\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eefa tr\u1ecb v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t v\u1eadt d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c <i>&#8220;Ng\u1ef1 \u0111\u00e1i&#8221;<\/i> th\u00e0nh <i>&#8220;\u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi&#8221;<\/i>, ban cho Ph\u00f3 s\u1ee9 kho Cung b\u1ecb l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. M\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[23] Vua b\u1ea3o Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i khi \u0111\u1ea1i x\u00e1 \u0111\u1ec1u ra l\u1ec7nh x\u00f3a b\u1ecf. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00f4ng tu\u00e2n theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1eabn \u0111\u00f2i thu n\u1ed9p, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n than. Vi\u1ec7c n\u00e0y th\u1eadt v\u00f4 l\u00fd.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, sai s\u1ee9 \u0111i nhanh c\u00f9ng c\u00e1c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch n\u1ee3 \u0111\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m theo l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 x\u00f3a b\u1ecf kho\u1ea3n n\u1ee3 h\u01a1n m\u1ed9t ngh\u00ecn v\u1ea1n, th\u1ea3 h\u01a1n ba ngh\u00ecn t\u00f9 nh\u00e2n. Vua t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e0ng y\u00eau qu\u00fd Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c h\u01a1n.<\/p>\n<p>[24] Th\u00e1ng n\u0103m, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ho\u1ea1n quan l\u00e0m ch\u1ee9c Cung vi l\u1ec7nh, quy \u0111\u1ecbnh tu\u1ed5i t\u00e1c v\u00e0 th\u1eddi gian thay th\u1ebf, l\u1ec7nh cho h\u1ecd \u1edf trong mi\u1ebfu, c\u00f9ng c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch mi\u1ebfu qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang t\u1ed5 ti\u00ean. Vi\u1ec7c n\u00e0y theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Lang trung \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p><i>(S\u1eed quan b\u00e0n: <i>&#8220;Cung vi l\u1ec7nh ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c di chuy\u1ec3n b\u00e0i v\u1ecb c\u1ee7a Ho\u00e0ng h\u1eadu, h\u00e1 n\u00ean \u1edf trong mi\u1ebfu chuy\u00ean qu\u1ea3n vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang? Di\u00ean Kh\u00e1nh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed ch\u00ea tr\u00e1ch.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[25] Th\u00e1ng s\u00e1u, ng\u00e0y Canh D\u00ecnh, quan Ph\u00e1t gi\u1ea3i \u1edf ch\u00e2u M\u1eadt l\u00e0 C\u00fac Ph\u00f3 v\u00ec ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, ph\u1ea3i chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ra chi\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn sai \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y quan l\u1ea1i. Vua b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng x\u1ee9ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00ean ch\u1ecdn k\u1ebb ti\u1ebfn c\u1eed, r\u1ed3i theo t\u1eebng lo\u1ea1i m\u00e0 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi. Nay quan ngo\u1ea1i tr\u1ecdng y\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, khanh h\u00e3y ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sai h\u1ecd ti\u1ebfn c\u1eed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o<i>(T\u00e2n M\u00e3o)<\/i>, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u Tam t\u01b0 s\u1ee9, H\u1ecdc s\u0129, c\u00e1c quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Th\u1eeba lang thu\u1ed9c hai t\u1ec9nh, Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. Vua <i>(Th\u01b0\u1ee3ng)<\/i> l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u00e2u t\u00e2u c\u1eed thu\u1ed9c quan, n\u1ebfu c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u xin x\u1ecf, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c quan Tri ch\u00e2u qu\u00e2n, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, t\u1eeb nay khi c\u1eed c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u, M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n trong ph\u1ea1m vi qu\u1ea3n l\u00fd, ph\u1ea3i n\u00eau r\u00f5 th\u00e0nh t\u00edch v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd; n\u1ebfu sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m m\u00e0 c\u00f3 vi ph\u1ea1m, ng\u01b0\u1eddi c\u1eed c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[28] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n L\u00fd T\u00f4ng N\u1ed9t c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t th\u1ea5y, Hi T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng Cao T\u1ed5, Thu\u1eadn T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Cao T\u1ed5, D\u1ef1c T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng T\u1ed5, Tuy\u00ean T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5, Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 B\u00e1, c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu V\u0103n \u00dd, Hu\u1ec7 Minh, Gi\u1ea3n M\u1ee5c, Chi\u00eau Hi\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5 T\u1ec9, c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu Hi\u1ebfu Minh, Hi\u1ebfu Hu\u1ec7, Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 B\u00e1 T\u1ec9. Theo ch\u00fa gi\u1ea3i trong s\u00e1ch &#8216;Nh\u0129 Nh\u00e3&#8217;, c\u00f3 c\u00e1c t\u00ean g\u1ecdi nh\u01b0 Kh\u1ea3o T\u1ec9, V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 M\u1eabu, T\u1eb1ng T\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 M\u1eabu, Cao T\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 M\u1eabu v\u00e0 Th\u1ebf Ph\u1ee5. Xem x\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u1ec9 cha m\u1eb9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Kh\u1ea3o T\u1ec9. Nay xin Hi T\u1ed5 ch\u1ec9 n\u00ean x\u01b0ng b\u1eb1ng mi\u1ebfu hi\u1ec7u, c\u00f2n t\u1eeb Thu\u1eadn T\u1ed5 tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u00ean theo c\u00e1ch g\u1ecdi trong &#8216;Nh\u0129 Nh\u00e3&#8217;.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c quan l\u1ec5 t\u00e2u: <i>&#8220;Xin Hi T\u1ed5 th\u1ea5t ch\u1ec9 x\u01b0ng mi\u1ebfu hi\u1ec7u, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5 T\u1ec9, Thu\u1eadn T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Cao T\u1ed5, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Cao T\u1ed5 T\u1ec9, D\u1ef1c T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng T\u1ed5, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 T\u1eb1ng T\u1ed5 T\u1ec9, ch\u00fac v\u0103n \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u1eb1ng T\u00f4n; Tuy\u00ean T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ed5 Kh\u1ea3o, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ed5 T\u1ec9, ch\u00fac v\u0103n x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u00f4n; Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00e1 Kh\u1ea3o T\u1ec9, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1ea5t x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng Kh\u1ea3o T\u1ec9. M\u1ed7i khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i t\u1ebf, Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f9ng v\u1ecb trong chi\u00eau m\u1ee5c, ch\u00fac v\u0103n \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u1eed. C\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu kh\u00e1c c\u0169ng xin theo nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o c\u00e1c quan l\u1ec5 xem x\u00e9t l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u1ed1.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan l\u1ec5 t\u00e2u: <i>&#8220;Theo nh\u01b0 Th\u00e1i T\u00f4ng th\u1edd c\u00fang Th\u00e1i T\u1ed5 su\u1ed1t 22 n\u0103m, x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu \u0110\u1ec7, \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 truy l\u1ea1i s\u1eeda \u0111\u1ed5i? \u0110\u01b0\u1eddng Huy\u1ec1n T\u00f4ng g\u1ecdi Trung T\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u00e1 Kh\u1ea3o, \u0110\u1ee9c T\u00f4ng g\u1ecdi Trung T\u00f4ng l\u00e0 Cao B\u00e1 T\u1ed5. Vi\u1ec7c x\u01b0ng h\u00f4 b\u00e1 th\u1ecb c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c? B\u1ecdn th\u1ea7n tham ngh\u1ecb, t\u1eeb nay v\u00e0o ng\u00e0y h\u1ee3p t\u1ebf, Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u0111\u1ed3ng v\u1ecb nh\u01b0ng kh\u00e1c ch\u1ed7 ng\u1ed3i, v\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1eabn x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ebfu T\u1eed nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[29] M\u00f9a thu, th\u00e1ng b\u1ea3y, ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o vi\u1ec7n Ch\u1ebf s\u1eafc, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m s\u1ebd x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. Nh\u1eefng n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a c\u00e1c quan t\u1eeb ch\u1ee9c Trung th\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eadu tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 vi\u1ec7n Ch\u1ebf s\u1eafc.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a l\u1ea1i vi\u00ean Trung th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 vi\u1ec7n Ch\u1ebf s\u1eafc, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u1ef1a v\u00e0o &#8216;Tam tri\u1ec1u&#8217; v\u00e0 &#8216;L\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u Ch\u00ednh s\u1eed Ch\u1ee9c quan ch\u00ed&#8217; b\u1ed5 sung v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c l\u1ed9 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n tr\u1ed3ng d\u00e2u v\u00e0 t\u00e1o, Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c b\u1ed9 h\u1ea1 th\u1ea7n, phong th\u1ed5 v\u1ed1n kh\u00e1c bi\u1ec7t, ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u \u0111\u00e1 n\u00fai, \u0111\u1ea5t \u00edt d\u00e2u t\u1eb1m, x\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u &#8216;t\u01a1 l\u1ee5a t\u00e1m l\u1ee9a t\u1eb1m&#8217;, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a v\u00f9ng Ng\u0169 L\u0129nh, \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd \u1edf An Nam. Nay d\u00e2n ch\u00fang ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u1ea5y l\u00faa n\u01b0\u1edbc, ngu\u1ed3n l\u1ee3i l\u1edbn nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e2y gai v\u00e0 \u0111ay m\u00e0 th\u00f4i. C\u00e2y gai v\u00e0 \u0111ay tr\u1ed3ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec d\u00e2u v\u00e0 d\u00e2u d\u1ea1i, \u0111\u00e3 th\u00e0nh r\u1ec5 l\u00e2u n\u0103m, l\u1ea1i m\u1ecdc th\u00eam c\u00e0nh m\u1edbi, \u0111\u1ee3i khi c\u00e0nh l\u00e1 xum xu\u00ea<a class=\"footnote\" title=\"'Xum xu\u00ea' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u00e0i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 21, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 284 truy\u1ec7n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-2\" href=\"#footnote-190-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, th\u00ec thu ho\u1ea1ch, trong m\u1ed9t n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu ho\u1ea1ch \u0111ay ba l\u1ea7n, l\u1ea1i nh\u1edd v\u00e0o g\u1ed1c c\u0169<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1edd v\u00e0o g\u1ed1c c\u0169' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c c\u0169'.\" id=\"return-footnote-190-3\" href=\"#footnote-190-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, m\u01b0\u1eddi n\u0103m kh\u00f4ng suy y\u1ebfu. V\u1eeba r\u1eddi kh\u1ecfi ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o s\u1ee3i d\u1ec7t v\u1ea3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, v\u1ea3i b\u00e1n ra ch\u1ee3, m\u1ed7i t\u1ea5m ch\u1ec9 b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi d\u1ec7t nhi\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mua \u00edt, n\u00ean \u0111\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i th\u1eeba m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i thi\u1ebfu v\u1ed1n<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i th\u1eeba m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i thi\u1ebfu v\u1ed1n' nguy\u00ean v\u0103n '\u0111\u1ea5t' vi\u1ebft l\u00e0 'd\u00e3', 'v\u1ed1n' vi\u1ebft l\u00e0 'kim'. X\u00e9t nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh t\u1ef1 g\u1ea7n nhau m\u00e0 sai, ho\u1eb7c do \u00e2m g\u1ea7n m\u00e0 nh\u1ea7m, khi\u1ebfn c\u00e2u v\u0103n kh\u00f3 hi\u1ec3u. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean v\u00e0 c\u00e2u 'v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u01b0u th\u00f4ng' trong ph\u1ea7n sau s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-4\" href=\"#footnote-190-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng nhu c\u1ea7u qu\u00e2n d\u1ee5ng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, v\u1ea3i l\u1ee5a l\u00e0 \u01b0u ti\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u gai \u0111ay, d\u00f9ng ti\u1ec1n v\u00e0 mu\u1ed1i \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u1ec3 thu mua, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai n\u0103m, \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y v\u1ea1n t\u1ea5m. T\u1eeb khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Giao Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, l\u01b0\u1ee3ng v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ea1t m\u1ed9t v\u1ea1n, so v\u1edbi hi\u1ec7n nay, ch\u1eb3ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Nay d\u00e2n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111ua nhau khuy\u1ebfn kh\u00edch, c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ec7t v\u1ea3i ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay cho ph\u00e9p l\u1ea5y s\u1ed1 m\u1eabu tr\u1ed3ng gai \u0111ay \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng d\u00e2u t\u00e1o, c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan theo l\u1ec7 ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n<a class=\"footnote\" title=\"'C\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan theo l\u1ec7 ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n' nguy\u00ean v\u0103n 'c\u00e1c' vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ec9nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-5\" href=\"#footnote-190-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, d\u00e2n \u0111em v\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan b\u00e1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf. Nh\u01b0 v\u1eady, v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u01b0u th\u00f4ng, c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, \u00edch l\u1ee3i r\u1ea5t l\u1edbn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[31] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00ea Ho\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n, l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 qu\u1ed1c t\u00edn c\u1ee7a Giao Ch\u00e2u, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng v\u00e0ng b\u1ea1c h\u00e0ng ng\u00e0n quan. Ho\u00e0n b\u1eaft d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf n\u1eb7ng, th\u01b0\u1eddng ch\u1eb7t tay ch\u00e2n c\u1ee7a d\u00e2n. Nghi\u00eau T\u1ea9u bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111\u00f3, b\u00e8n t\u00e2u xin tri\u1ec7u con c\u1ee7a Ho\u00e0n, ban cho ch\u1ee9c v\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 ri\u00eang<a class=\"footnote\" title=\"t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 ri\u00eang 't\u1eeb ch\u1ed1i' nguy\u00ean t\u00e1c 'bi\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-190-6\" href=\"#footnote-190-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. L\u1ea1i n\u00f3i<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i n\u00f3i nguy\u00ean t\u00e1c 'Chi ng\u00f4n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-190-7\" href=\"#footnote-190-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;V\u00f9ng L\u0129nh Bi\u1ec3u n\u00f3ng n\u1ef1c, l\u1ea1i nhi\u1ec1u b\u1ec7nh d\u1ecbch, xin c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1ef1c cho quan vi\u00ean, ch\u00e9p c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ee9c kh\u1ecfe, ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[32] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, ban chi\u1ebfu cho Tam ty xem x\u00e9t vi\u1ec7c thu thu\u1ebf tr\u00e0, mu\u1ed1i, r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng trong n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam thu\u1ebf, l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, c\u00e1c kho\u1ea3n chi ph\u00ed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c vi\u1ec7c ch\u01b0a gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Kinh T\u00e2y Di\u00eau Huy\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh m\u1ebd x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c, y\u00eau th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ch\u00fang, th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1eadp ra c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch th\u01b0\u1eddng b\u1ea5t l\u1ee3i cho b\u1ecdn l\u1ea1i nh\u1ecf, \u0111\u1ee3i khi h\u1ecd b\u00e3i ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"\u0111\u1ee3i khi h\u1ecd b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 441 truy\u1ec7n Di\u00eau Huy\u1ec1n, T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 20 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'S\u0129 k\u00ec b\u00e3i quan'\" id=\"return-footnote-190-8\" href=\"#footnote-190-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, gi\u1ea5u k\u00edn s\u1ed5 s\u00e1ch, h\u1ea1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, h\u1ee7y ch\u00ednh s\u1ef1, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n. Mong r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o Tri ch\u00e2u, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Gi\u00e1m<a class=\"footnote\" title=\"Mong r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o Tri ch\u00e2u, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Gi\u00e1m 'Mong r\u1eb1ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'V\u1ecdng d\u1ee5c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 truy\u1ec7n Di\u00eau Huy\u1ec1n m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-190-9\" href=\"#footnote-190-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, Th\u00f4ng ph\u00e1n, M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n quan, n\u01a1i \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i, cu\u1ed1i n\u0103m ghi v\u00e0o s\u1ed5, ng\u00e0y thay ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p l\u1ea1i giao cho quan m\u1edbi, \u0111\u1ec3 h\u1ecd tu\u00e2n theo, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n tin b\u1ecdn l\u1ea1i nh\u1ecf m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ee3i, Ch\u00e2u tr\u1edf l\u00ean t\u00e2u l\u00ean, M\u1ea1c ch\u1ee9c tr\u1edf xu\u1ed1ng b\u00e1o v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 th\u1ecb s\u1eeda \u0111\u1ed5i. L\u1ec5 n\u00f3i: &#8216;Ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n th\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t th\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch ng\u1eebng.&#8217; Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a n\u00f3i: &#8216;Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a L\u1ec7nh do\u00e3n c\u0169, t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00e1o cho L\u1ec7nh do\u00e3n m\u1edbi.&#8217; \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean \u2018Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u2019 g\u1ed3m 80 quy\u1ec3n. Vua xem s\u00e1ch, ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ee5a c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u00fac \u0111\u00f3, Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y l\u00e0m quan \u1edf T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n, n\u00ean d\u00f9ng \u1ea5n c\u1ee7a vi\u1ec7n n\u00e0y, S\u1eed qu\u00e1n kh\u00f4ng d\u00ednh d\u00e1ng g\u00ec, ch\u1ec9 trong ch\u00edn th\u00e1ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[35] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i T\u00f4ng c\u00f3 nu\u00f4i m\u1ed9t con ch\u00f3 r\u1ea5t thu\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng theo b\u00ean c\u1ea1nh xe ng\u1ef1a. Khi Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, con ch\u00f3 li\u1ec1n k\u00eau g\u00e0o kh\u00f4ng \u0103n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cung V\u0129nh Hi. L\u00fd Ch\u00ed t\u1eebng l\u00e0m th\u01a1 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0 g\u1eedi cho Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. \u0110o\u1ea1n k\u1ebft c\u00f3 c\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ea1ch l\u00e2n, Chu nh\u1ea1n ch\u1edb v\u1ed9i ghi, khuy\u00ean ng\u00e0i ghi chuy\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 r\u0103n th\u00f3i ph\u00f9 hoa.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y kh\u00f4ng ch\u00e9p v\u00e0o s\u00e1ch. L\u00e3 \u0110oan tuy l\u00e0m Gi\u00e1m tu, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ebfn c\u1ee5c, s\u00e1ch th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00ean \u00f4ng, L\u00fd Ch\u00ed b\u00e8n b\u00f3c t\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 khen ng\u1ee3i Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean tu, kh\u00f4ng thu\u1ed9c S\u1eed qu\u00e1n, l\u1ea1i d\u1eabn nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, n\u00ean b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ea3n b\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u1ea5y trong h\u00e0ng s\u0129 \u0111\u1ea1i phu, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c, sao l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau v\u1eady!&#8221;<\/i> C\u00e1c quan \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1ea1o qu\u00e2n t\u1eed \u00e2m th\u1ea7m m\u00e0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u00f5, th\u1eed th\u00e1ch l\u00e2u ng\u00e0y, t\u1ef1 s\u1ebd th\u1ea5y.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Gi\u00e1m th\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eeba \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh t\u00edch.<\/p>\n<p>[38] Th\u00e1ng ch\u00edn, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Phu nh\u00e2n B\u1ea3o Th\u00e1nh Di\u00ean Th\u1ecd c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n l\u00e0 L\u01b0u th\u1ecb qua \u0111\u1eddi. Vua l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, b\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, t\u1ef1 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5 kh\u00f3c th\u01b0\u01a1ng, sai c\u00e1c quan c\u0169 c\u1ee7a \u0110\u00f4ng cung m\u1eb7c \u0111\u1ed3 tr\u1eafng b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1ed5i hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e0nh Th\u00e1nh K\u1ebf Minh. Vua v\u00ec \u01a1n d\u01b0\u1ee1ng d\u1ee5c, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u00e0 nh\u01b0 m\u1eb9, t\u1eeb khi b\u00e0 b\u1ec7nh, t\u1ef1 tay \u0111i\u1ec1u ch\u1ebf thu\u1ed1c thang h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng. Khi b\u00e0 m\u1ea5t, \u0111\u1ecbnh c\u1eed tang, nh\u01b0ng v\u00ec tang Th\u00e1i T\u00f4ng v\u1eeba m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, n\u00ean nghi ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u00e8n sai quan L\u1ec5 \u0111\u1ecbnh ngh\u1ecb, r\u1ed3i c\u1eed tang trong v\u01b0\u1eddn, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i. Ng\u00e0y an t\u00e1ng, c\u1ea5p l\u1ed9 b\u1ed9, ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, Vua l\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2ng l\u1ec5.<\/p>\n<p>[39] Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y nh\u1eadn chi\u1ebfu tu s\u1eeda &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, d\u1eabn T\u1ea3 ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c tham gia vi\u1ec7c n\u00e0y. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c t\u1ef1 m\u00ecnh so\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c 56 quy\u1ec3n, n\u00ean d\u00e2ng s\u1edbm nh\u1ea5t. \u1ee8c xin v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c ra ngo\u00e0i l\u00e0m quan \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh l\u00e0m Tri ph\u1ee7 X\u1ee9 ch\u00e2u. Nh\u01b0ng Vua th\u1ea5y \u1ee8c c\u00f3 t\u00e0i s\u1eed h\u1ecdc, n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng cho \u0111i. \u1ee8c c\u1ed1 xin, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i, ban th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho \u0111i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u00e1i T\u00f4ng ra l\u1ec7nh cho Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ef5 tu s\u1eeda l\u1ea1i &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, s\u00e1ch ch\u01b0a xong th\u00ec K\u1ef5 m\u1ea5t. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua ra chi\u1ebfu cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan v\u00e0 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh v\u1eeba so\u1ea1n &#8216;Th\u00e1i T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8217;, r\u1ea5t chu \u0111\u00e1o. Vi\u1ec7c Th\u00e1i T\u1ed5 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u00ean l\u1ea1i giao cho khanh, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[40] \u1ea8n s\u0129 \u1edf B\u00e1o L\u00e2m C\u1ed1c l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng c\u00f3 m\u1eb9 m\u1ea5t, nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u00e1ng, sai gia nh\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u00e1o v\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng Th\u1ee5c. Th\u1ee5c c\u00f9ng Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng d\u00e2ng t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00f3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c Ti\u00ean \u0111\u1ebf tri\u1ec7u m\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u00f3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 22 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-190-10\" href=\"#footnote-190-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, nay kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n t\u00e1ng m\u1eb9, mu\u1ed1n xin t\u01b0 ki\u1ebfn, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e0m m\u1ea5t v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i, c\u1ea5p cho Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng th\u00f3c, l\u1ee5a v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 x\u00e9t x\u1eed quan l\u1ea1i, quy\u1ec1n l\u1ef1c r\u1ea5t l\u1edbn, n\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng th\u00ec ch\u00e2u huy\u1ec7n s\u1ebd ch\u1ecbu h\u1ea1i. G\u1ea7n th\u00ec c\u00f2n d\u1ec5 nghe x\u00e9t, xa th\u00ec kh\u00f3 bi\u1ebft ngay. Khoan qu\u00e1 th\u00ec l\u01a1 l\u00e0, nghi\u00eam qu\u00e1 th\u00ec \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh, khoan nghi\u00eam h\u1ee3p l\u00fd. C\u00e1c khanh h\u00e3y c\u1ea9n th\u1eadn l\u1ef1a ch\u1ecdn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[42] Vi\u1ec7n L\u0103ng C\u1ea9m c\u00f3 h\u01a1n 400 khung d\u1ec7t g\u1ea5m, Vua b\u1ea3o t\u1ea3 h\u1eefu: <i>&#8220;G\u1ea5m v\u00f3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 th\u01b0\u1eddng c\u1ea7n cho qu\u00e2n qu\u1ed1c, n\u00ean \u0111\u1ed5i h\u1ebft sang d\u1ec7t l\u1ee5a.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00e2ng l\u1ee5a m\u1edbi d\u1ec7t.<\/p>\n<p>[43] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi c\u1eed nh\u00e2n \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 Khai Phong ph\u1ee7 c\u00f3 th\u00e2n th\u00edch l\u00e0m quan ph\u00e1t gi\u1ea3i th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i nhau gi\u1eefa hai ty \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed. Vua lo ng\u1ea1i c\u00f3 thi\u00ean v\u1ecb, n\u00ean m\u00f9a thu n\u00e0y, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ecdn quan kh\u00e1c \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed.<\/p>\n<p>[44] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu mi\u1ec5n vi\u1ec7c tri\u1ec1u y\u1ebft, ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Trung th\u01b0, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1eeb ch\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, \u00f4ng b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Duy Thanh t\u1eeb ch\u1ee9c Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba, cho r\u1eb1ng L\u00e3 \u0110oan \u0111\u00e3 h\u1ea1 th\u1ea5p m\u00ecnh, n\u00ean khi L\u00e3 \u0110oan \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec1u y\u1ebft, li\u1ec1n d\u00e2ng t\u1ea5u c\u00e1o nh\u1eefng quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng tham gia tri\u1ec1u ch\u00ednh c\u00f3 b\u1ec7nh nh\u01b0ng v\u1eabn nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00fai ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n c\u00e1c l\u1ea1i thu\u1ed9c trong Trung th\u01b0 v\u1ec1 nh\u1eefng sai s\u00f3t, nh\u1eb1m \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho L\u00e3 \u0110oan. L\u00e3 \u0110oan n\u00f3i: <i>&#8220;Ta h\u00e0nh x\u1eed theo \u0111\u1ea1o ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i h\u1ed5 th\u1eb9n, nh\u1eefng l\u1eddi gi\u00f3 b\u00e3o kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo truy\u1ec7n k\u00fd, L\u00e3 \u0110oan b\u1ecb b\u1ec7nh t\u1eeb \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu mi\u1ec5n tri\u1ec1u y\u1ebft, nh\u01b0ng s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e9p L\u00fd Duy Thanh m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng ba ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu. V\u1eady th\u00ec l\u00fac L\u00fd Duy Thanh d\u00e2ng t\u1ea5u c\u00e1c quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng tham gia tri\u1ec1u ch\u00ednh, L\u00e3 \u0110oan ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ec7nh n\u1eb7ng, e r\u1eb1ng truy\u1ec7n k\u00fd c\u00f3 sai s\u00f3t. L\u1ea1i theo b\u1ea3n bi\u1ec3u c\u1ee7a b\u00e1ch quan, L\u00fd Duy Thanh m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m nay, nh\u01b0 v\u1eady Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u1eafc ch\u1eafn sai, c\u00f2n truy\u1ec7n k\u00fd kh\u00f4ng sai.)<\/i><\/p>\n<p>[45] H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, c\u00f9ng v\u1edbi H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd H\u00e3ng gi\u1eef ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[46] C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u00fd Ch\u00ed b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m V\u0169 Th\u1eafng Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9. L\u00fd Ch\u00ed v\u00ec b\u1ec7nh m\u1eaft n\u00ean xin t\u1eeb ch\u1ee9c, khi \u0111\u01b0\u1ee3c trao c\u1edd ti\u1ebft, v\u00e0o tri\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u r\u1ed3i, nay \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng \u01b0u \u00e1i b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i.&#8221;<\/i> L\u1ea1i ban th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0 b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, C\u1ea5p s\u1ef1 trung H\u1ea1 H\u1ea7u Ki\u1ec1u b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c v\u00e0 gi\u00e1ng l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. H\u00e0n l\u00e2m H\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng L\u1ecbch l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, T\u1ed1ng Th\u1ef1c l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, c\u1ea3 hai c\u00f9ng gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[48] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 vi\u00ean quan \u1edf g\u1ea7n v\u1ecb tr\u00ed quy\u1ec1n l\u1ef1c, \u1ef7 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i m\u00e0 l\u00e0m c\u00e0n, c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c b\u1eaft con nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00f4n, gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 li\u1ec1n \u0111\u1ebfn Khai phong ki\u1ec7n c\u00e1o. Tri ph\u1ee7 s\u1ef1 T\u1ea5t S\u0129 An li\u1ec1n xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, t\u00e2u r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111em con nh\u00e0 d\u00e2n tr\u1ea3 v\u1ec1 cho cha m\u1eb9, \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00e0nh h\u00f4n. Vi\u00ean quan kia ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ed1 c\u00e1o S\u0129 An tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, S\u0129 An b\u00e8n xin t\u1eeb ch\u1ee9c tri ph\u1ee7, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, cho \u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0m h\u1ecdc s\u0129. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch t\u1eebng d\u00e2ng t\u1eadp b\u1ea3ng t\u1ea5u theo ki\u1ec3u L\u1ee5c Ch\u00ed, Vua nh\u1eadn th\u1ea5y \u00fd \u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn vi\u1ec7c, b\u00e8n b\u1ed5 nhi\u1ec7m B\u1ea1ch l\u00e0m quy\u1ec1n Tri Khai phong ph\u1ee7. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, B\u1ea1ch t\u1ef1 c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ec7t m\u1ecfi v\u1edbi vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u1eeda n\u0103m xin t\u1eeb ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Theo <i>&#8220;S\u1ef1 t\u00edch V\u0103n gi\u1ea3n c\u00f4ng T\u1ea5t Tr\u1ecdng Du&#8221;<\/i>, T\u1ea5t S\u0129 An t\u00e2u l\u00ean Vua, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111em con nh\u00e0 d\u00e2n tr\u1ea3 v\u1ec1 cho cha m\u1eb9, \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00e0nh h\u00f4n. Nay theo \u0111\u00f3. Tr\u1ecdng Du c\u00f2n ghi: Khi S\u0129 An xin b\u1ec7 ki\u1ebfn, vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng, n\u00ean k\u1ebb kia ng\u00e0y \u0111\u00eam t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ea3 S\u0129 An v\u00e0 V\u0169 X\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua. Sau \u0111\u00f3, S\u0129 An b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Tri Khai phong, tr\u1edf l\u1ea1i H\u00e0n l\u00e2m, xin ra ngo\u00e0i, b\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri L\u1ed9 ch\u00e2u, V\u0169 X\u1ee9ng c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri Ho\u00e0ng ch\u00e2u. X\u00e9t r\u1eb1ng S\u0129 An \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m sau m\u1edbi ra l\u00e0m Tri L\u1ed9 ch\u00e2u, vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai n\u0103m nay, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1edbp v\u1edbi ch\u00ednh s\u1eed. Nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[49] Ra chi\u1ebfu c\u1ea5m c\u00e1c ty \u1edf huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t nh\u00e0 ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Trong c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi gi\u00e8m pha \u0111\u1ebfn tai Tr\u1eabm, khi h\u1ecfi k\u1ef9 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Nh\u01b0ng ai m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i, ch\u1ec9 c\u1ea7n bi\u1ebft t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ed1t r\u1ed3i. Tr\u1eabm s\u1ebd kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t l\u1ed7i l\u1ea7m m\u00e0 ph\u1ebf b\u1ecf vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi su\u1ed1t \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u00ean d\u01b0\u1edbi h\u00f2a thu\u1eadn, c\u00f9ng nhau gi\u00fap vi\u1ec7c Vua, l\u00f2ng trung hi\u1ebfu ph\u1ea3i gi\u1eef v\u1eb9n t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i.&#8221;<\/i> T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;Vua l\u00e0 \u0111\u1ea7u, t\u00f4i l\u00e0 ch\u00e2n tay, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t l\u00f2ng, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f9ng t\u00e2m m\u00e0 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc?&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Suy x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c chung, ngh\u0129 k\u1ef9 r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m, n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng xem x\u00e9t, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 sai s\u00f3t, hu\u1ed1ng chi tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc s\u1eb5n, ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c khanh tu\u00e2n theo, mong \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng t\u1eeb sau ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 ban ra qu\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00e0 r\u01b0\u1eddm r\u00e0. L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua sai chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c san \u0111\u1ecbnh. Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00f9ng tham gia ph\u1ee5 tr\u00e1ch. Theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, k\u1ebb n\u00e0o c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed \u0111i c\u01b0\u1edbp, d\u00f9 c\u00f3 t\u00e0i s\u1ea3n hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tha t\u1ed9i cho k\u1ebb kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i s\u1ea3n, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00ecnh ph\u1ea1t nh\u1eb1m ng\u0103n ng\u1eeba t\u1ed9i \u00e1c. K\u1ebb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng s\u1ee3 ch\u1ebft, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t?&#8221;<\/i> Hai ng\u01b0\u1eddi tranh lu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf l\u1eddi l\u1ebd gay g\u1eaft, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u00e0 h\u1ee7 nho, kh\u00f4ng hi\u1ec3u y\u1ebfu l\u0129nh c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf c\u00f9ng tham gia b\u00e0n lu\u1eadn nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>&#8220;N\u00ean theo ai?&#8221;<\/i> L\u00e3 \u0110oan t\u00e2u: <i>&#8220;L\u1eadp ph\u00e1p n\u00ean khoan dung, tr\u00e1nh nghi\u00eam kh\u1eafc qu\u00e1 m\u1ee9c. S\u00e1ch &#8216;Chu quan&#8217; n\u00f3i: &#8216;H\u00ecnh ph\u1ea1t n\u01b0\u1edbc y\u00ean \u1ed5n, d\u00f9ng lu\u1eadt trung b\u00ecnh&#8217;, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kinh \u0111i\u1ec3n. Nh\u01b0ng l\u1ee3i \u00edch kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t tr\u0103m ph\u1ea7n, th\u00ec kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p lu\u1eadt. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea3i c\u00e1ch, n\u00ean theo \u00fd ki\u1ebfn \u0111a s\u1ed1.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh tri\u1ec7u t\u1eadp b\u00e1ch quan b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1eb7c t\u1ed9i V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u00f4ng t\u1ea5u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nay \u1edf Trung th\u01b0, kh\u00f4ng mu\u1ed1n tranh c\u00e3i v\u1edbi c\u00e1c quan nh\u1ecf, xin thu h\u1ed3i chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua vui m\u1eebng khen ng\u1ee3i \u00f4ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c tri\u1ec7u t\u1eadp b\u00e0n lu\u1eadn, V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, v\u00e0 h\u00ecnh lu\u1eadt cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n. T\u1eeb \u0111\u00f3, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp c\u0169ng kh\u00f4ng t\u0103ng. Tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00e1c quan thu\u1ed9c tam ban kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n xin cho ph\u00e9p h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c t\u1ed9i, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u0111\u1ec1u khen \u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u1ee3p l\u00fd.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, trong th\u00e2n t\u1ed9c nh\u00e0 Vua, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tranh ch\u1ea5p chia t\u00e0i s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, ki\u1ec7n t\u1ee5ng nhau, r\u1ed3i v\u00e0o c\u1ea7u xin ph\u00e1n x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, qua h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n ph\u00e1n quy\u1ebft v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e0i ph\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, xin th\u1ea7n t\u1ef1 x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ng\u1ed3i \u1edf t\u01b0\u1edbng ph\u1ee7, g\u1ecdi c\u00e1c b\u00ean ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ebfn h\u1ecfi: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi kia \u0111\u01b0\u1ee3c chia nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i, c\u00f2n ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u00edt kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> H\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd. \u00d4ng b\u00e8n sai h\u1ecd k\u00fd v\u00e0o b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh, r\u1ed3i c\u1eed hai vi\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0a t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y sang nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kia, v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, t\u00e0i s\u1ea3n v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i b\u1ea3n ph\u00e2n chia. Ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n t\u1ee5ng b\u00e8n ch\u1ea5p nh\u1eadn. H\u00f4m sau, \u00f4ng t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1edbi Vua, Vua r\u1ea5t vui v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm bi\u1ebft ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng ai ngo\u00e0i khanh c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh xem vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd th\u00ec th\u00f4i. T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i, m\u1ed7i bu\u1ed5i s\u00e1ng, Vua \u0111\u1ec1u ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n, c\u00e1c quan Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Tam ty, ph\u1ee7 Khai Phong, vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh c\u00f9ng c\u00e1c quan xin \u0111\u1ed1i t\u1ea5u vi\u1ec7c theo th\u1ee9 t\u1ef1, \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00ecn th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 cung d\u00f9ng c\u01a1m. M\u1ed9t l\u00e1t sau, Vua l\u1ea1i ra ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n h\u1eadu xem x\u00e9t c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ty, ho\u1eb7c duy\u1ec7t binh s\u0129 luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7, \u0111\u1ebfn gi\u1eefa tr\u01b0a th\u00ec th\u00f4i. Bu\u1ed5i t\u1ed1i, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c nh\u00e0 Nho \u0111\u1ec3 tham v\u1ea5n v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1eeda \u0111\u00eam m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 cung. Sau \u0111\u00f3, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch &#8216;Th\u00e1nh Ch\u00ednh L\u1ee5c&#8217; ch\u00e9p r\u1eb1ng Vua tri\u1ec7u t\u1eadp Th\u1ecb gi\u1ea3ng \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. X\u00e9t r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129<a class=\"footnote\" title=\"X\u00e9t r\u1eb1ng th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, ch\u1eef 'Th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy\u1ec3n 45 s\u00e1ch n\u00e0y, th\u00e1ng 7 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 hai, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0 quy\u1ec3n 6 'T\u1ed1ng S\u1eed', k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-190-11\" href=\"#footnote-190-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, l\u00fac n\u00e0y ch\u1ee9c \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3, nay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>&#8220;Nho th\u1ea7n&#8221;<\/i>, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng g\u00e2y nh\u1ea7m l\u1eabn.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Vua sai quan tu so\u1ea1n &#8216;Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c&#8217; l\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem l\u1ea1i c\u00e1c b\u00e0i thi c\u1ee7a th\u00ed sinh \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i t\u1ea1i ph\u1ee7 Khai Phong.<\/p>\n<p>Theo l\u1ec7 c\u0169, ph\u1ee7 kinh \u0111\u00f4 ch\u1ecdn 10 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;\u0111\u1eb3ng gi\u00e1p&#8221;<\/i>, ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u0103n nghi\u1ec7p xu\u1ea5t s\u1eafc, c\u00f3 danh ti\u1ebfng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y. L\u00fac \u0111\u00f3, l\u1ea5y Cao Ph\u1ee5 Nghi\u00eau \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, Ti\u1ec1n D\u1ecbch \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai. Ti\u1ec1n D\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 cao, n\u00ean t\u1ecf ra b\u1ea5t m\u00e3n, b\u00e8n d\u00e2ng th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a quan ra \u0111\u1ec1 l\u00e0 b\u00e0i ph\u00fa <i>&#8220;H\u1ee7 s\u00e1ch ng\u1ef1 l\u1ee5c m\u00e3&#8221;<\/i> c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, lu\u1eadn, s\u00e1ch<a class=\"footnote\" title=\"D\u1ecbch th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a quan ra \u0111\u1ec1 l\u00e0 b\u00e0i ph\u00fa 'H\u1ee7 s\u00e1ch ng\u1ef1 l\u1ee5c m\u00e3' c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, lu\u1eadn, s\u00e1ch, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'H\u1ef1u', nh\u1ea7m l\u1eabn do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn d\u00f2ng d\u01b0\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 20 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-12\" href=\"#footnote-190-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, trong \u0111\u00f3 h\u00e0m \u00fd ch\u00e2m ch\u00edch. L\u1ea1i c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m th\u00ed sinh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 ki\u1ec7n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, Cao Ph\u1ee5 Nghi\u00eau c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u01b0\u1eddng v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u cho Ti\u1ec1n D\u1ecbch. Ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u l\u00ean Vua, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y, l\u1ea1i sai c\u00e1c quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ec1 thi.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch r\u1ea5t th\u00e2n v\u1edbi Ti\u1ec1n D\u1ecbch, quan kh\u1ea3o th\u00ed l\u00e0 \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u00f9ng Ch\u1eedng d\u00e2ng t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c D\u1ecbch v\u00e0 T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 giao k\u1ebft. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn l\u1edbn, sai trung s\u1ee9 b\u1eaft Ph\u00f9ng Ch\u1eedng giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed. Ph\u00f9ng Ch\u1eedng ki\u00ean quy\u1ebft n\u00f3i D\u1ecbch kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c s\u0129 t\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1. Vua c\u0169ng cho r\u1eb1ng gi\u1edbi s\u0129 phu \u0111ang tranh gi\u00e0nh nhau, kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1edf \u0111\u1ea7u cho vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0 mu\u1ed1n tr\u1ea5n \u00e1p th\u00f3i ph\u00f9 phi\u1ebfm, n\u00ean ban chi\u1ebfu tha cho Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn v\u00e0 ph\u00fac kh\u1ea3o \u1edf L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, ch\u1ec9 l\u1ec7nh cho Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba c\u00f3 v\u0103n t\u00e0i v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. V\u00ec th\u1ebf, l\u1ea5y T\u00f4n K\u1ef5 \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, Ph\u1ee5 Nghi\u00eau th\u1ee9 hai, D\u1ecbch th\u1ee9 ba, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i gi\u1eef nguy\u00ean th\u1ee9 t\u1ef1.<\/p>\n<p>T\u00f4n K\u1ef5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, ch\u00e1u c\u1ee7a T\u00e2n. Ph\u1ee5 Nghi\u00eau l\u00e0 con c\u1ee7a B\u1ea3o D\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Ti\u1ec1n D\u1ecbch v\u00ec t\u00ednh khinh b\u1ea1c m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, sau \u0111\u00f3 Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, v\u00e0 than th\u1edf r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi L\u00fd B\u1ea1ch. T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n n\u00f3i: <i>&#8220;D\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m th\u01a1 ca, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng k\u00e9m L\u00fd B\u1ea1ch.&#8221;<\/i> Th\u00e1i T\u00f4ng kinh ng\u1ea1c v\u00e0 vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 v\u1eady, ta s\u1ebd tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o cung l\u00e0m quan.&#8221;<\/i> Nh\u01b0ng khi gi\u1eb7c n\u1ed5i d\u1eady \u1edf Ki\u1ebfm Nam, vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e0nh d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[54] Th\u00e1ng n\u00e0y, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng v\u1ea5t v\u1ea3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u1ec7nh cho tam ty b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ec7nh cho tam ty b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-190-13\" href=\"#footnote-190-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c b\u00e0n b\u1ea1c.<\/p>\n<p><i>(Theo <i>&#8220;B\u1ea3n ch\u00ed&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Th\u1ef1c l\u1ee5c&#8221;<\/i> kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[55] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1eefu s\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y, Quy \u0110\u1ee9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Chi\u1ebft B\u1ed3 Du Long Minh \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ee7 T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng. Du Long Minh b\u1ed1n \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong l\u00e0m t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, tuy th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng ti\u1ebfn s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn, nay m\u1edbi t\u1edbi, d\u00e2ng h\u01a1n hai ngh\u00ecn con ng\u1ef1a. Du Long Minh t\u1ef1 n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Nguy\u00ean c\u0169 m\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn n\u00fai Tuy\u1ebft, \u0111\u1ea5t Th\u1ed5 C\u1ed1c H\u1ed3n, gi\u1edbi h\u1ea1n ch\u00e2u Lan ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n th\u00e0nh \u0110\u1ed3ng ch\u00e2u Cam s\u00e1u tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn b\u1ed9 l\u1ea1c ba tr\u0103m d\u1eb7m. Chu vi \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng hai ngh\u00ecn d\u1eb7m<a class=\"footnote\" title=\"Chu vi \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u1eef 'h\u1ed3i' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'vi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 492 'Th\u1ed5 phi\u1ec1n truy\u1ec7n' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda ch\u1eefa. C\u00e2u 'th\u00e0nh chu vi n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m' \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u0169ng s\u1eeda theo.\" id=\"return-footnote-190-14\" href=\"#footnote-190-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y qu\u1ea3n l\u00fd n\u0103m huy\u1ec7n C\u00f4 Tang, Th\u1ea7n \u00d4, Phi\u00ean H\u00f2a, X\u01b0\u01a1ng T\u00f9ng, Gia L\u00e2n, c\u00f3 hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ba h\u1ed9, m\u01b0\u1eddi hai v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i hai kh\u1ea9u, nay ch\u1ec9 c\u00f2n ba tr\u0103m h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. Chu vi th\u00e0nh n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u01b0 chim ph\u01b0\u1ee3ng, t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecb s\u1edf c\u0169 c\u1ee7a L\u00fd Qu\u1ef9.&#8221;<\/i> Gia phong Du Long Minh l\u00e0m An Vi\u1ec5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Du Long Minh nghi l\u00e0 Du Long Ba, nh\u01b0ng c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ghi ch\u00ednh x\u00e1c, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c qu\u1ed1c gia c\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m, ti\u1ebft ch\u1ebf chi ti\u00eau y\u00eau th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ch\u00fang, phong t\u1ee5c d\u00e2n gian s\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean thay \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n n\u00f3i: <i>&#8220;S\u00e1ch x\u01b0a khen \u0110\u1ea1i V\u0169 ti\u1ebft ki\u1ec7m trong gia \u0111\u00ecnh, trong ba b\u00e1u c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed, ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0 m\u1ed9t. Vua th\u00edch g\u00ec, d\u00e2n ch\u1eafc theo \u0111\u00f3, Vua th\u00edch ti\u1ebft ki\u1ec7m th\u00ec qu\u1ed1c gia c\u00f3 c\u1ee7a d\u01b0, d\u00e2n kh\u00f4ng l\u1ea1m d\u1ee5ng th\u00ec nh\u00e0 c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i, t\u1ef1 nhi\u00ean li\u00eam ch\u00ednh nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn th\u1ecbnh h\u00e0nh, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u00edt \u0111i, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd. Th\u1ea7n xin k\u00ednh nghe l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, nguy\u1ec7n c\u00f9ng tu\u00e2n theo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[57] Tam ty d\u00e2ng l\u00ean s\u1ed1 li\u1ec7u v\u1ec1 kinh ph\u00ed, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf coi t\u00e0i ph\u00fa l\u00e0 g\u1ed1c l\u1edbn c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7u \u1edf \u0111\u1ea1o trung ch\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh quy ch\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n.&#8221;<\/i> C\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ec9 y\u00eau d\u00e2n, ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ti\u00eau, m\u00e0 c\u00f2n gi\u1ea3m b\u1edbt qu\u1ea7n \u00e1o, t\u1ef1 m\u00ecnh m\u1eb7c nh\u1eefng b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o gi\u1eb7t gi\u0169, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c b\u1eadc Vua hi\u1ec1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ai s\u00e1nh k\u1ecbp.&#8221;<\/i> Ban \u0111\u1ea7u, Vua ra l\u1ec7nh cho Tam ty li\u1ec7t k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o. Di\u00eam thi\u1ebft s\u1ee9 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua sai c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh ch\u1ea5t v\u1ea5n. Th\u1ee9 n\u00f3i: <i>&#8220;Thi\u00ean t\u1eed c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i, n\u1ebfu bi\u1ebft kho t\u01b0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, s\u1ee3 sinh t\u00e2m xa x\u1ec9, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m d\u00e2ng l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua nghe xong khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, nh\u00e2n vi\u1ec7c Tam ty d\u00e2ng s\u1ed1 li\u1ec7u kinh ph\u00ed n\u00ean ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[58] N\u1ed9i th\u1ecb B\u00f9i D\u0169<a class=\"footnote\" title=\"B\u00f9i D\u0169 nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'B\u00f9i D\u0169', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 18\/51 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-15\" href=\"#footnote-190-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>gi\u00e1m s\u00e1t s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a Tam qu\u00e1n v\u00e0 B\u00ed c\u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ed1t, Vua sai n\u1ed9i ph\u1ea9m L\u01b0u S\u00f9ng Si\u00eau thay th\u1ebf, sau \u0111\u00f3 ra chi\u1ebfu cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Ngang<a class=\"footnote\" title=\"Chu Ngang nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Chu B\u1ea1ch', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 439 Chu Ngang truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-16\" href=\"#footnote-190-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>c\u00f9ng B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00ed \u0110\u1ed7 H\u1ea1o, Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh m\u1ee5c l\u1ee5c.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n Cung t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 ng\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i ti\u1ebfn c\u1ed1ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac \u1ea5n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ea5y ch\u1eef <i>&#8220;C\u1ed5 M\u00e3 Ty \u1ea4n&#8221;<\/i> l\u00e0m v\u0103n t\u1ef1. Vi\u1ec7c l\u1eadp C\u1ed5 M\u00e3 Ty b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u01a1i mua b\u00e1n ng\u1ef1a l\u00e0 Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, Kh\u1ea3 Lam Qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng; T\u1ea7n, V\u1ecb, Kinh, Nguy\u00ean, Nghi, Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Giai, V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 Tr\u1ea5n Nhung Qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y; \u00cdch, L\u00ea, Nhung, M\u1eadu, Nh\u00e3, Qu\u1ef3 Ch\u00e2u v\u00e0 V\u0129nh Khang Qu\u00e2n \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p; \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp quan v\u1ee5, c\u1eed quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 tr\u00ec, m\u1ed7i n\u0103m thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn con, d\u00f9ng v\u1ea3i l\u1ee5a, tr\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u01a1i chi\u00eau m\u1ed9 ng\u1ef1a l\u00e0 Th\u1ed5 Phi\u1ec1n, H\u1ed3i H\u1ed9t \u1edf T\u1ea7n, V\u1ecb, Giai, V\u0103n; \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng \u1edf L\u00e2n, Ph\u1ee7; T\u00e0ng T\u00e0i t\u1ed9c \u1edf Phong Ch\u00e2u; B\u1ea1ch M\u00e3, T\u1ecb Gia, B\u1ea3o Gia, Danh Th\u1ecb t\u1ed9c \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u; c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u1edf Kinh, Nghi, Di\u00ean, Phu, Ho\u1ea3 S\u01a1n, B\u1ea3o \u0110\u1ee9c, B\u1ea3o An Qu\u00e2n, \u0110\u01b0\u1eddng Long Tr\u1ea5n, Ch\u1ebf Th\u1eafng Quan. M\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng, giao cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ecdn nha l\u1ea1i v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c chi\u00eau m\u1ed9 ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn Kinh S\u01b0. Khi \u0111\u1ebfn, C\u1ed5 M\u00e3 Ty s\u1ebd \u0111\u1ecbnh gi\u00e1, t\u1eeb ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn t\u00e1m ngh\u00ecn, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i ba m\u1ee9c.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ti\u1ebfp ti\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1eeb b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y ngh\u00ecn, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba m\u1ee9c; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng ng\u1ef1a th\u01b0\u1ee3ng th\u1eeba, t\u1eeb m\u1ed9t tr\u0103m m\u01b0\u1eddi ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, c\u0169ng ba m\u1ee9c.<\/p>\n<p>[60] Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi hai, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 ban chi\u1ebfu cho C\u1ea5p s\u1ef1 trung S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 b\u1ed9 s\u1eafc l\u1ec7nh m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, S\u00e0i Th\u00e0nh V\u1ee5 d\u00e2ng t\u1ea5u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng Khai Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn Chu Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1c quy t\u1eafc v\u00e0 s\u1eafc l\u1ec7nh, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p th\u00e0nh s\u00e1ch. \u0110\u1ea7u th\u1eddi Qu\u1ed1c gia, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i b\u1ed9 &#8216;H\u00ecnh th\u1ed1ng&#8217;, ch\u1ec9 th\u1ef1c thi b\u1ed1n quy\u1ec3n bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 s\u1eafc l\u1ec7nh. \u0110\u1ebfn khi thi\u00ean h\u1ea1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, v\u0103n ho\u00e1 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, Th\u00e1i T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, uy gi\u00e1o lan r\u1ed9ng, li\u1ec1n t\u0103ng th\u00eam c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh sau th\u00e0nh &#8216;Th\u00e1i B\u00ecnh bi\u00ean s\u1eafc&#8217; g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi l\u0103m quy\u1ec3n, \u0111\u1ebfn th\u1eddi Thu\u1ea7n Ho\u00e1 l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam th\u00e0nh &#8216;Thu\u1ea7n Ho\u00e1 bi\u00ean s\u1eafc&#8217; ba m\u01b0\u01a1i quy\u1ec3n.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi m\u1edbi bi\u00ean so\u1ea1n, Ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 th\u00e2n gi\u00e1o c\u00e1c c\u01a1 quan, y\u00eau c\u1ea7u gi\u1eef th\u1ec3 y\u1ebfu. L\u00fac \u0111\u00f3, b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 th\u00e1nh \u00fd, b\u1ecf b\u1edbt v\u0103n phi\u1ec1n. Nay v\u1eadn n\u01b0\u1edbc th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, l\u00f2ng hi\u1ebfu thu\u1eadn k\u1ebf th\u1eeba t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. T\u1eeb th\u1eddi Thu\u1ea7n Ho\u00e1 v\u1ec1 sau, s\u1eafc l\u1ec7nh ban ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai c\u00e1c c\u01a1 quan lo\u1ea1i b\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i, l\u1ea5y c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf kinh s\u01b0, c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, c\u00f9ng c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh m\u1edbi ban sau th\u1eddi Thu\u1ea7n Ho\u00e1 t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ngh\u00ecn n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u0103m \u0111\u1ea1o, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u00f9ng l\u1eb7p v\u1edbi b\u1ed9 &#8216;H\u00ecnh th\u1ed1ng&#8217;, c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169, ho\u1eb7c l\u00e0 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh t\u1ea1m th\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec1u lo\u1ea1i b\u1ecf; nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 c\u1ea5m ph\u00e1p c\u1ea7n tham kh\u1ea3o v\u1edbi Tam ty, th\u00ec giao cho b\u1ed9 \u1ea5y t\u1ef1 bi\u00ean so\u1ea1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ea1o, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ed9 &#8216;T\u00e2n san \u0111\u1ecbnh bi\u00ean s\u1eafc&#8217;. Nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh ch\u1ec9 v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 ban nhi\u1ec1u l\u1ea7n, th\u00ec h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t; m\u1ed9t s\u1eafc l\u1ec7nh ch\u1ec9 v\u1ec1 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, th\u00ec chia ra theo t\u1eebng lo\u1ea1i. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c li\u00ean quan \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp theo m\u1ed1i li\u00ean quan, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian; nh\u1eefng ch\u1ed7 v\u0103n d\u00e0i \u00fd h\u1eb9p, th\u00ec tu\u1ef3 theo t\u00ecnh h\u00ecnh t\u0103ng gi\u1ea3m; nh\u1eefng ch\u1ed7 t\u00ecnh nh\u1eb9 m\u00e0 ph\u00e1p n\u1eb7ng, th\u00ec l\u1ea5y l\u1ea1i c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf. T\u1ea5t c\u1ea3 ho\u00e0n th\u00e0nh hai tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u \u0111\u1ea1o, theo lu\u1eadt ph\u00e2n th\u00e0nh m\u01b0\u1eddi hai m\u1ee5c, c\u00f9ng m\u1ee5c l\u1ee5c th\u00e0nh m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quy\u1ec3n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u \u0111\u1ea1o v\u1ec1 nghi ch\u1ebf, xe ng\u1ef1a, v.v., bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang<a class=\"footnote\" title=\"l\u1ea1i l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u \u0111\u1ea1o v\u1ec1 nghi ch\u1ebf, xe ng\u1ef1a, v.v., bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang 'nghi ch\u1ebf' nguy\u00ean l\u00e0 'nghi ch\u00fa', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, ph\u1ea7n h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u00e3 s\u1eeda. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady.\" id=\"return-footnote-190-17\" href=\"#footnote-190-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, ph\u1ee5 v\u00e0o &#8216;nghi ch\u1ebf l\u1ec7nh&#8217;, ai vi ph\u1ea1m th\u00ec x\u1eed nh\u01b0 vi ph\u1ea1m l\u1ec7nh, n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u00e1p th\u00ec theo \u0111\u00f3. L\u1ea1i l\u1ea5y ch\u00edn \u0111\u1ea1o v\u1ec1 s\u00e1ch x\u00e1, \u0111\u1ee9c \u00e2m bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang, ph\u1ee5 v\u00e0o &#8216;Thu\u1ea7n Ho\u00e1 x\u00e1 th\u01b0&#8217; h\u1ee3p th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n. Nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ea3i c\u00e1ch \u1edf m\u1ed9t ch\u00e2u, m\u1ed9t huy\u1ec7n, m\u1ed9t c\u01a1 quan, m\u1ed9t vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u giao v\u1ec1 c\u01a1 quan \u0111\u00f3 gi\u1ea3i quy\u1ebft, s\u1eafc l\u1ec7nh ghi l\u00e0 &#8216;theo ph\u00e1p lu\u1eadt&#8217; ho\u1eb7c &#8216;theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh&#8217; \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed<a class=\"footnote\" title=\"s\u1eafc l\u1ec7nh ghi l\u00e0 'theo ph\u00e1p lu\u1eadt' ho\u1eb7c 'theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh' \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean l\u00e0 'kim', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-190-18\" href=\"#footnote-190-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u00e1p, th\u00ec theo lu\u1eadt, l\u1ec7nh, c\u00e1ch, th\u1ee9c; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, th\u00ec theo &#8216;vi ch\u1ebf s\u1eafc&#8217;<a class=\"footnote\" title=\"theo 'vi ch\u1ebf s\u1eafc' 's\u1eafc' g\u1ed1c thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-190-19\" href=\"#footnote-190-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 v\u00f4 \u00fd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh nh\u1eadn s\u1eafc l\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 v\u00f4 \u00fd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh nh\u1eadn s\u1eafc l\u1ec7nh 'v\u00f4 \u00fd' g\u1ed1c thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-190-20\" href=\"#footnote-190-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec1 t\u00f4i ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u00e3 xem x\u00e9t l\u1ea1i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, m\u1ecdi \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u th\u1ed1ng nh\u1ea5t, k\u00ednh mong \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc b\u1ea3n ban b\u1ed1, c\u00f9ng v\u1edbi lu\u1eadt, l\u1ec7nh, c\u00e1ch, th\u1ee9c v\u00e0 &#8216;H\u00ecnh th\u1ed1ng&#8217; \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c thi \u0111\u1ed3ng th\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[61] H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng tham gia bi\u00ean so\u1ea1n \u2018Th\u00e1i T\u1ed5 Th\u1ef1c L\u1ee5c\u2019. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u00fd ri\u00eang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t khinh tr\u1ecdng trong s\u00e1ch, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t theo \u2018Ho\u00e0ng Ch\u00e2u T\u1ea1 Th\u01b0\u1ee3ng Bi\u1ec3u\u2019 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng, vi\u1ec7c n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb vi\u1ec7c \u00f4ng ng\u1ed3i s\u1eeda s\u1eed, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i ch\u00e9p r\u1eb1ng do T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, L\u00fd H\u00e3ng kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m ch\u1ee9ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ch\u1ee9ng' \u1edf \u0111\u00e2y, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u00e0m', b\u1ea3n C\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ebfm'. Theo \u2018T\u1ed1ng S\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 293, \u2018V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng Truy\u1ec7n\u2019, c\u00e2u n\u00e0y ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng ngh\u1ecb lu\u1eadn khinh tr\u1ecdng trong \u0111\u00f3'.\" id=\"return-footnote-190-21\" href=\"#footnote-190-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 theo ghi ch\u00e9p, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng so\u1ea1n v\u0103n s\u00e1ch t\u0103ng th\u01b0\u1ee3ng huy hi\u1ec7u cho Th\u00e1i T\u1ed5, l\u1eddi l\u1ebd c\u00f3 \u00fd ch\u00ea tr\u00e1ch, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 sai l\u1ea7m l\u1edbn. Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c n\u00f3i: Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecd T\u1ea5t \u1edf Khai Phong, n\u00f3i vi\u1ec7c n\u1ecd vi\u1ec7c kia, c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n n\u00ean c\u00f3 l\u1eddi khuy\u00ean r\u0103n, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ho\u00e0ng Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng sai. Khi Ch\u00e2n T\u00f4ng m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u1ec1 kinh, l\u00fac b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u1ecd T\u1ea5t \u0111\u00e3 r\u1eddi Khai Phong r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n<p>[62] N\u0103m \u0111\u00f3, c\u1eed Nh\u01b0 Kinh s\u1ee9 Li\u1ec5u Khai l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u, Li\u1ec5u Khai d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i:<\/p>\n<p>&#8220;Qu\u1ed1c gia khai nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 g\u1ea7n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i v\u1ecb c\u1ee7a hai v\u1ecb Th\u00e1nh, tinh t\u00e2m t\u00ecm ki\u1ebfm ph\u00e9p tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1eef quy c\u0169 th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n, m\u00e0 l\u1eadp n\u00ean ph\u00e9p m\u1edbi m\u1edbi th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 s\u00e2u xa.<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y \u00cdch Ch\u00e2u t\u1ea1m y\u00ean, mong B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n gi\u1eef, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea3i c\u00f3 uy danh khi\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n k\u00ednh s\u1ee3. Ph\u00eda T\u00e2y bi\u00ean tuy nay \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng ng\u00e0y sau ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ch\u1ebf ng\u1ef1. N\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an<a class=\"footnote\" title=\"N\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1eef 'so s\u00e1nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eed ngh\u1ecb', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 t\u1eadp H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u00ean sinh c\u1ee7a Li\u1ec5u Khai (g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp) quy\u1ec3n 10, bi\u1ec3u th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh, v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 440, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-190-22\" href=\"#footnote-190-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, th\u00ec m\u1ed1i h\u1ecda c\u00e0ng s\u00e2u. V\u00ec sao? Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ecbnh ng\u00f4i Vua t\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng, d\u00f9 c\u00f3 \u00fd nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ef1 c\u00e2n nh\u1eafc. C\u00f2n ph\u00eda T\u00e2y bi\u00ean, l\u00f2ng h\u1eadn ch\u01b0a ngu\u00f4i, tham lam kh\u00f3 \u0111\u1ed5i, k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ngang ng\u01b0\u1ee3c, tranh nhau m\u01b0u \u0111\u1ed3 hung \u00e1c, x\u00e2m chi\u1ebfm ch\u01b0a ch\u1eafc bi\u1ebft \u0111\u1ee7, nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a th\u1ec3 c\u1ea3m \u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u1ef1 ph\u00f2ng, d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi gi\u1eef n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng tham, d\u00f9ng s\u1ef1 v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m, d\u00f9ng s\u1ef1 khoan dung \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u00fd \u0111\u1ed3, sai nhi\u1ec1u s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0o T\u00e2y l\u00e0 Cam Ch\u00e2u, L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, k\u1ebft th\u00e2n h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u1ee3 cho ta, n\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, sai h\u1ecd x\u00e2m chi\u1ebfm<a class=\"footnote\" title=\"sai h\u1ecd x\u00e2m chi\u1ebfm, hai ch\u1eef 'sai h\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-190-23\" href=\"#footnote-190-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea3i lo ng\u1ea1i ph\u00eda sau, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf s\u1ef1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1eeba b\u00e3i c\u1ee7a h\u1ecd.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay binh l\u00ednh tuy \u0111\u00f4ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u luy\u1ec7n t\u1eadp, m\u01b0u th\u1ea7n m\u00e3nh t\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00e1c xa, n\u00ean m\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y B\u1eafc li\u00ean ti\u1ebfp b\u1ecb x\u00e2m nhi\u1ec5u, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng th\u00ec chi ph\u00ed h\u00e0ng th\u00e1ng qu\u00e1 l\u1edbn, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec ch\u01b0a nghe th\u1eafng l\u1ee3i. Th\u1ea7n mong B\u1ec7 h\u1ea1 luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u1ea5m c\u1ed1 nh\u01b0 x\u01b0a, binh l\u00ednh ph\u1ea3i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, ch\u1ec9 huy kh\u00f4ng n\u1ec3 nang ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc k\u1ebb sau, k\u1ebb ph\u1ea1m lu\u1eadt ph\u1ea3i gi\u1ebft, k\u1ebb l\u1eadp c\u00f4ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, t\u01b0\u1edbng ch\u1ee7 kh\u00f4ng c\u00f3 uy nghi\u00eam ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c, l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i, B\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c tay v\u00f5 d\u0169ng, sai h\u1ecd t\u1eadp luy\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u00e2m, phi ng\u1ef1a, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh c\u1ee7a th\u1ea7n v\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng, ch\u1ee9c v\u1ee5 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng, Khu m\u1eadt, l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y nhi\u1ec7m ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, s\u1eed d\u1ee5ng \u1eaft h\u1ee3p l\u00fd, t\u1ed5ng qu\u1ea3n c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1, b\u00ecnh ph\u1ea9m ch\u1ee9c quan, trong th\u00ec qu\u1ea3n l\u00fd tr\u0103m quan, ngo\u00e0i th\u00ec ph\u00e2n tr\u1ecb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng. Nay quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ri\u00eang ch\u1ee9c Th\u1ea9m quan, Cung ph\u1ee5ng, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c th\u00ec l\u1eadp ri\u00eang Tam ban, b\u1ed9 H\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t \u00e1n, l\u1ea1i l\u1eadp ri\u00eang Th\u1ea9m h\u00ecnh, ty Tuy\u00ean huy trong tri\u1ec1u c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111\u1ea5t hoang. \u0110\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n t\u00edn, ti\u1ec3u th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng. Nh\u01b0 ty Ng\u00e2n \u0111\u00e0i, v\u1ed1n thu\u1ed9c Khu m\u1eadt, nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea3i ch\u1ebf, ch\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec1u h\u01a1n, t\u0103ng th\u00eam nh\u00e2n s\u1ef1, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i h\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 th\u1ea5y thay \u0111\u1ed5i v\u00f4 \u00edch. Th\u1ea7n mong \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ch\u1ee9c Th\u1ea9m quan, Tam ban, l\u1ea1i giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt, Vi\u1ec7n Tuy\u00ean huy, ty Ng\u00e2n \u0111\u00e0i tr\u1edf l\u1ea1i Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh tr\u1edf l\u1ea1i b\u1ed9 H\u00ecnh, b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u phi\u1ec1n ph\u1ee9c, gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng ch\u1ee9c quan kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 \u0111\u00f4 th\u00e0nh l\u1edbn, l\u00e0 quy t\u1eafc c\u1ee7a mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n hi\u1ec1n giao nhi\u1ec7m v\u1ee5. Nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed trong ho\u00e0ng t\u1ed9c ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng an nh\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i th\u1eed s\u1ee9c, n\u00ean c\u1eed ra ngo\u1ea1i phi\u00ean, ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u1eadc v\u0103n v\u00f5 trung tr\u1ef1c l\u00e0m t\u1ea3 h\u1eefu ph\u1ee5 t\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, c\u00f3 n\u01a1i quan vi\u00ean qu\u00e1 nhi\u1ec1u, c\u00f3 n\u01a1i thi\u1ebfu h\u1ee5t l\u00e2u n\u0103m. Mong r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 tr\u00ean 4.000 h\u1ed9 th\u00ec ch\u1ecdn quan tri\u1ec1u l\u00e0m tri huy\u1ec7n, tr\u00ean 3.000 h\u1ed9 th\u00ec ch\u1ecdn quan kinh l\u00e0m tri huy\u1ec7n, b\u1ecf ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1, giao cho Huy\u1ec7n \u00fay ki\u00eam nhi\u1ec7m. C\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n, Gi\u00e1m qu\u00e2n, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Gi\u00e1m l\u00e2m s\u1ee9 th\u1ea7n, n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc gi\u1ea3m b\u1edbt, tr\u00e1nh l\u00e3ng ph\u00ed b\u1ed5ng l\u1ed9c, l\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n ph\u00e2n b\u1ed5 ch\u1ee9c quan<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ec1u \u0111\u1eb7n ph\u00e2n b\u1ed5 ch\u1ee9c quan': nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Quan' vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 440 'Li\u1ec5u Khai truy\u1ec7n', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' quy\u1ec3n 29 'Tr\u1ecb \u0111\u1ea1o' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-190-24\" href=\"#footnote-190-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi tham lam tranh \u0111ua, th\u00f3i \u0111\u1eddi nh\u1eb9 n\u1ed5i, d\u00f9 l\u00e0 th\u00e2n t\u00ecnh ru\u1ed9t th\u1ecbt, tr\u01b0\u1edbc l\u1ee3i l\u1ed9c c\u0169ng hay thay l\u00f2ng, trong c\u00f9ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng li\u00eau, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, th\u1eeba c\u01a1 th\u00ec h\u00e3m h\u1ea1i, ho\u1ea1n n\u1ea1n th\u00ec ch\u1eb3ng ai c\u1ee9u gi\u00fap, phong kh\u00ed nh\u00e2n ngh\u0129a suy \u0111\u1ed3i kh\u00f4ng c\u00f2n. Mong ban l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u00e0y ngu\u1ed3n gi\u00e1o h\u00f3a, v\u1eefng ch\u1eafc c\u1ed9i r\u1ec5 ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh ngh\u0129 r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea7n v\u00f5, Th\u00e1i T\u00f4ng th\u00e1nh v\u0103n, \u00e1nh s\u00e1ng bao tr\u00f9m tr\u0103m Vua, uy danh lan t\u1ecfa mu\u00f4n n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng hi\u1ec1n t\u00e0i n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft. Mong B\u1ec7 h\u1ea1 m\u1edf r\u1ed9ng l\u00f2ng th\u00e1nh, r\u1ed9ng nh\u01b0 tr\u1eddi bi\u1ec3n, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean quy\u1ebft th\u00ec quy\u1ebft, vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec l\u00e0m, qu\u00fd tr\u1ecdng b\u1ec1 t\u00f4i trung tr\u1ef1c, xem x\u00e9t b\u1ecdn gian n\u1ecbnh. Th\u1ea7n l\u00e2u nay \u1edf ng\u00f4i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n s\u1ee7ng s\u00e2u d\u00e0y, l\u1eddi n\u00f3i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, l\u00ed l\u1ebd v\u1ee5ng v\u1ec1, mong Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9 l\u1ed7i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Li\u1ec5u Khai \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u, s\u1eeda sang th\u00e0nh l\u0169y, v\u0169 kh\u00ed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u0103n tr\u1edf, b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn. Khai n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ta th\u1ea5y sao H\u1ed3 c\u00f3 s\u00e1ng, m\u00e2y t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, gi\u1eb7c s\u1eafp \u0111\u1ebfn v\u1eady. Ta nghe r\u1eb1ng qu\u00e2n th\u1eafng nh\u1edd h\u00f2a h\u1ee3p, nay c\u00e1c t\u01b0\u1edbng o\u00e1n gi\u1eadn ta, m\u1ed9t khi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ta s\u1ebd nguy m\u1ea5t.&#8221;<\/i> B\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u kh\u00e1c, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri Ch\u00e2u H\u00e3n.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-190-1\"> H\u00e0ng ng\u00e0y sai Th\u00f4i Di Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p: 'Ch\u1edd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u1ea7u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 431 Th\u00f4i Di Ch\u00ednh truy\u1ec7n, 'T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n' quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t 'Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c' quy\u1ec3n 6 ch\u00e9p l\u00e0 'h\u1ea7u gi\u1ea3ng', nh\u01b0ng ch\u1ee9c 'H\u1ea7u gi\u1ea3ng' \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 hai <i>(xem quy\u1ec3n 45)<\/i>, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 sai. <a href=\"#return-footnote-190-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-2\"> 'Xum xu\u00ea' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 't\u00e0i', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 21, 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 284 truy\u1ec7n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-3\"> 'Nh\u1edd v\u00e0o g\u1ed1c c\u0169' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean vi\u1ebft l\u00e0 'c\u1ee7ng c\u1ed1 g\u1ed1c c\u0169'. <a href=\"#return-footnote-190-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-4\"> '\u0110\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i th\u1eeba m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i thi\u1ebfu v\u1ed1n' nguy\u00ean v\u0103n '\u0111\u1ea5t' vi\u1ebft l\u00e0 'd\u00e3', 'v\u1ed1n' vi\u1ebft l\u00e0 'kim'. X\u00e9t nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 l\u1ebd do h\u00ecnh t\u1ef1 g\u1ea7n nhau m\u00e0 sai, ho\u1eb7c do \u00e2m g\u1ea7n m\u00e0 nh\u1ea7m, khi\u1ebfn c\u00e2u v\u0103n kh\u00f3 hi\u1ec3u. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ed1ng s\u1eed' d\u1eabn tr\u00ean v\u00e0 c\u00e2u 'v\u1ea3i l\u1ee5a cung c\u1ea5p cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ec1n t\u1ec7 l\u01b0u th\u00f4ng' trong ph\u1ea7n sau s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-5\"> 'C\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 quan theo l\u1ec7 ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n' nguy\u00ean v\u0103n 'c\u00e1c' vi\u1ebft l\u00e0 'th\u1ec9nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed', 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-6\">t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 ri\u00eang 't\u1eeb ch\u1ed1i' nguy\u00ean t\u00e1c 'bi\u1ebft', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-190-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-7\">L\u1ea1i n\u00f3i nguy\u00ean t\u00e1c 'Chi ng\u00f4n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-190-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-8\">\u0111\u1ee3i khi h\u1ecd b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 441 truy\u1ec7n Di\u00eau Huy\u1ec1n, T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 20 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft 'S\u0129 k\u00ec b\u00e3i quan' <a href=\"#return-footnote-190-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-9\">Mong r\u1eb1ng n\u01a1i n\u00e0o Tri ch\u00e2u, Ph\u1ee7, Qu\u00e2n, Gi\u00e1m 'Mong r\u1eb1ng' nguy\u00ean t\u00e1c 'V\u1ecdng d\u1ee5c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 truy\u1ec7n Di\u00eau Huy\u1ec1n m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-190-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-10\">Ch\u1eef 'ph\u00f3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 22 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-190-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-11\"> X\u00e9t r\u1eb1ng th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 hai m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, ch\u1eef 'Th\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy\u1ec3n 45 s\u00e1ch n\u00e0y, th\u00e1ng 7 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 hai, ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, v\u00e0 quy\u1ec3n 6 'T\u1ed1ng S\u1eed', k\u1ef7 Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-190-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-12\"> D\u1ecbch th\u01b0 ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi c\u1ee7a quan ra \u0111\u1ec1 l\u00e0 b\u00e0i ph\u00fa 'H\u1ee7 s\u00e1ch ng\u1ef1 l\u1ee5c m\u00e3' c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ec1 thi th\u01a1, lu\u1eadn, s\u00e1ch, ch\u1eef 'C\u1eadp' nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'H\u1ef1u', nh\u1ea7m l\u1eabn do li\u00ean quan \u0111\u1ebfn d\u00f2ng d\u01b0\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o 'T\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m' quy\u1ec3n 20 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-13\">L\u1ec7nh cho tam ty b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i, ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-190-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-14\"> Chu vi \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng hai ngh\u00ecn d\u1eb7m, ch\u1eef 'h\u1ed3i' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'vi', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 492 'Th\u1ed5 phi\u1ec1n truy\u1ec7n' trong 'T\u1ed1ng s\u1eed' s\u1eeda ch\u1eefa. C\u00e2u 'th\u00e0nh chu vi n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m' \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u0169ng s\u1eeda theo. <a href=\"#return-footnote-190-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-15\">B\u00f9i D\u0169 nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'B\u00f9i D\u0169', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u1ee9c quan 18\/51 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-16\">Chu Ngang nguy\u00ean t\u00e1c l\u00e0 'Chu B\u1ea1ch', theo s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 439 Chu Ngang truy\u1ec7n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-17\"> l\u1ea1i l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi s\u00e1u \u0111\u1ea1o v\u1ec1 nghi ch\u1ebf, xe ng\u1ef1a, v.v., bi\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t quy\u1ec3n ri\u00eang 'nghi ch\u1ebf' nguy\u00ean l\u00e0 'nghi ch\u00fa', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu, ph\u1ea7n h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u00e3 s\u1eeda. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u0169ng v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-190-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-18\"> s\u1eafc l\u1ec7nh ghi l\u00e0 'theo ph\u00e1p lu\u1eadt' ho\u1eb7c 'theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh' \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean l\u00e0 'kim', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-190-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-19\"> theo 'vi ch\u1ebf s\u1eafc' 's\u1eafc' g\u1ed1c thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-190-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-20\"> ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 v\u00f4 \u00fd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh nh\u1eadn s\u1eafc l\u1ec7nh 'v\u00f4 \u00fd' g\u1ed1c thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-190-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-21\">Ch\u1eef 'Ch\u1ee9ng' \u1edf \u0111\u00e2y, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u00e0m', b\u1ea3n C\u00e1c ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ebfm'. Theo \u2018T\u1ed1ng S\u1eed\u2019 quy\u1ec3n 293, \u2018V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng Truy\u1ec7n\u2019, c\u00e2u n\u00e0y ch\u00e9p l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng V\u0169 X\u1ee9ng ngh\u1ecb lu\u1eadn khinh tr\u1ecdng trong \u0111\u00f3'. <a href=\"#return-footnote-190-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-22\">N\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an, ch\u1eef 'so s\u00e1nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1eed ngh\u1ecb', d\u1ef1a theo T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 t\u1eadp H\u00e0 \u0110\u00f4ng ti\u00ean sinh c\u1ee7a Li\u1ec5u Khai (g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp) quy\u1ec3n 10, bi\u1ec3u th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh, v\u00e0 T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 440, truy\u1ec7n Li\u1ec5u Khai m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-190-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-23\">sai h\u1ecd x\u00e2m chi\u1ebfm, hai ch\u1eef 'sai h\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, d\u1ef1a theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-190-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-190-24\"> '\u0110\u1ec1u \u0111\u1eb7n ph\u00e2n b\u1ed5 ch\u1ee9c quan': nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Quan' vi\u1ebft l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 440 'Li\u1ec5u Khai truy\u1ec7n', 'T\u1ea5u ngh\u1ecb' quy\u1ec3n 29 'Tr\u1ecb \u0111\u1ea1o' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-190-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-190","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1358,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/190\/revisions\/1358"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/190\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=190"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=190"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}