{"id":1911,"date":"2026-01-01T13:16:32","date_gmt":"2026-01-01T06:16:32","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1911"},"modified":"2026-01-01T13:44:45","modified_gmt":"2026-01-01T06:44:45","slug":"beta-quyen-273-nam-hi-ninh-thu-9-binh-thin-1076","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-273-nam-hi-ninh-thu-9-binh-thin-1076\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 273: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 9 (B\u00cdNH TH\u00ccN, 1076)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 273: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 9 (B\u00cdNH TH\u00ccN, 1076)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p Giao Ch\u1ec9, c\u1ea7n huy \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u phu d\u1ecbch. Ch\u00e2u Qu\u1ebf c\u00f3 9 huy\u1ec7n, s\u1ed1 b\u1ea3o \u0111inh \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd ch\u1ec9 c\u00f3 8.500 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9 \u0111\u01a1n \u0111inh t\u1ed5ng c\u1ed9ng 91.200 ng\u01b0\u1eddi. Nay mu\u1ed1n m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng b\u1ea3o \u0111inh hai phi\u00ean, th\u00ec trong s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 thu\u1ed9c s\u1ebd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t phi\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan vi\u00ean do Ty n\u00e0y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p 500 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Tri ch\u00e2u H\u1ee9a l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n\n<p>[3] Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00f9ng V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu, Ph\u00e1n ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m An Nam \u0111\u1ea1o H\u00e0nh doanh M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, ki\u00eam Kinh H\u1ed3 Qu\u1ea3ng Nam l\u1ed9 Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9, \u0111\u1ed5i Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c L\u00fd Hi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9, m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c, c\u00f2n vi\u1ec7c ti\u1ebft ch\u1ebf v\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t.\"<\/i> L\u00fd Hi\u1ebfn nghe v\u1eady b\u1ea5t m\u00e3n, sau \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi Ti\u1ebft r\u1eb1ng, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9 th\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, kh\u00f4ng c\u1ea7n qua Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n. Ti\u1ebft \u0111\u00e1p r\u1eb1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u1ebfu kh\u00f4ng qua hai ph\u1ee7, e r\u1eb1ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt, kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c. Hi\u1ebfn l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu sau n\u00e0y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n trung, c\u00f3 ch\u1ec9 th\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, th\u00ec x\u1eed l\u00fd th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, trong qu\u00e2n kh\u00f4ng nghe chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, n\u00ean t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> Hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb \u0111\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh c\u00e3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>\"Vi\u1ec7c ho\u1ea1n quan gi\u00e1m qu\u00e2n l\u00e0 t\u1ec7 n\u1ea1n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng n\u00ean theo.\"<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ecfi Ti\u1ebft: <i>\"N\u1ebfu Hi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111i, ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf?\"<\/i> Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ef3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u kinh nghi\u1ec7m bi\u00ean s\u1ef1.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh l\u00e0m th\u1ed1ng so\u00e1i, \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m ph\u00f3, th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"V\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e2u c\u1ea7n ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u00ednh ph\u00f3, th\u1ea7n nguy\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ee5 t\u00e1.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[4] Ban \u0111\u1ea7u, Ng\u00f4 Sung v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch tranh lu\u1eadn v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00f4 Sung cho r\u1eb1ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, b\u00e3i ch\u1ee9c L\u00fd Hi\u1ebfn v\u00e0 c\u1eed Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 c\u00f9ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft \u0111i. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, nh\u01b0ng khi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, c\u0169ng l\u00e0 do Ng\u00f4 Sung ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ea7n T\u00f4ng s\u1eed - Giao Ch\u1ec9 truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch ti\u1ebfn c\u1eed Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m ch\u1ee7 so\u00e1i, Ng\u00f4 Sung nh\u00e2n l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Ti\u1ebft m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c L\u00fd Hi\u1ebfn, v\u00ec Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 t\u1eebng l\u00e0m h\u1ea1i vi\u1ec7c \u1edf Hi H\u00e0, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch c\u00e1ch ch\u1ee9c, n\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed Qu\u1ef3 thay Ti\u1ebft. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch b\u00e8n t\u1eeb ch\u1ee9c, Ng\u00f4 Sung qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Qu\u1ef3 ch\u1ea7n ch\u1eeb \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfn, Ti\u1ebft mu\u1ed1n xu\u1ea5t qu\u00e2n s\u1edbm, Qu\u1ef3 kh\u00f4ng nghe.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTri\u1ebft T\u00f4ng th\u1ef1c l\u1ee5c - Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 c\u1ef1u truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 Ng\u00f4 Sung tranh lu\u1eadn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, Sung n\u00f3i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. Khi Qu\u1ef3 xu\u1ea5t qu\u00e2n, Sung g\u1eedi th\u01b0 cho Qu\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"K\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u m\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ti\u1ec7n l\u1ee3i l\u00e0 t\u1ed1t.\"<\/i> Qu\u1ef3 t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u01a1i binh kh\u00f4ng ti\u1ebfn. X\u00e9t hai s\u00e1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00fd ri\u00eang, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1eddi c\u00f4ng khai. Th\u1ef1c ra Ng\u00f4 Sung kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, m\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, tuy do Ti\u1ebft ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd Sung th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng. Nay tham kh\u1ea3o \u0111\u1ec3 tu ch\u1ec9nh v\u00e0o s\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ebfn do V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTri\u1ebft T\u00f4ng th\u1ef1c l\u1ee5c - Hi\u1ebfn c\u1ef1u truy\u1ec7n\u300b, nh\u01b0ng t\u00e2n truy\u1ec7n l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i. X\u00e9t Th\u1ea7n T\u00f4ng nghe l\u1eddi An Th\u1ea1ch m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ebfn. T\u01b0 M\u00e3 Quang c\u0169ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00e2n truy\u1ec7n b\u1ecf \u0111i, r\u1ea5t v\u00f4 ngh\u0129a, nay kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. Th\u1ef1c ra Ti\u1ebft kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f9ng Hi\u1ebfn \u0111i, An Th\u1ea1ch nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ebfn, n\u00ean Th\u1ea7n T\u00f4ng nghe theo. N\u1ebfu ch\u1ec9 do Ti\u1ebft n\u00f3i, Hi\u1ebfn c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc b\u1ecb b\u00e3i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri H\u1ee9a ch\u00e2u, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c H\u1ed5 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u1eaft c\u00f3 nguy\u00ean do, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u. Sau khi b\u00e3i ch\u1ee9c, kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m tri t\u1ea1p s\u1ef1. <i>(Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, Th\u00e1i X\u00e1c m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c n\u00e0y, c\u0169ng \u1eaft c\u00f3 nguy\u00ean do, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Chi\u00eam Th\u00e0nh, Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e2u nay b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m nhi\u1ec5u. Nay qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u00e1nh t\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i h\u1ee3p s\u1ee9c ti\u00eau tr\u1eeb, khi vi\u1ec7c xong, s\u1ebd ban t\u01b0\u1edbc v\u1ecb v\u00e0 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. Nghe n\u00f3i d\u00e2n s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 b\u1eaft, \u0111\u00e3 giao cho Chi\u00eau th\u1ea3o ty ki\u1ec3m tra v\u00e0 tr\u1ea3 v\u1ec1, ch\u1ec9 c\u00f3 Vua c\u0169 Chi\u00eam Th\u00e0nh kh\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ban \u00e2n s\u1ee7ng h\u1eadu h\u0129nh. L\u1ea1i sai Dung Ch\u00e2u Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan L\u00fd B\u1ed9t, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c La X\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o mang s\u1eafc th\u01b0 ban thu\u1ed1c men, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a cho hai n\u01b0\u1edbc.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c Giao Ch\u1ec9 v\u00e0 Vua Chi\u00eam Th\u00e0nh, x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[7] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb s\u1ed1 b\u1ea1c l\u1ee5a ho\u1eb7c ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3, c\u1ea5p th\u00eam 10 v\u1ea1n quan giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0.<\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Hi H\u00e0 t\u00e2u: <i>\"Th\u1ee7 l\u0129nh T\u00f4ng Ca l\u00e0 Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda sau n\u00fai H\u00e0 Ch\u00e2u x\u00e2m nh\u1eadp, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf thung l\u0169ng \u0110\u1ed1ng \u0110\u1ed1ng, r\u1ed3i ti\u1ebfn v\u00e0o thung l\u0169ng Ng\u0169 M\u00e2u, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 tr\u1ea1i c\u1ee7a t\u1ed9c Thu\u1eadn H\u00e1n. Phi\u00ean quan L\u1eadn Chi\u00ean N\u1ea1p Chi c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 470 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu h\u01a1n 300 ng\u1ef1a.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c phi\u00ean quan, th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f3 c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ban \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. S\u1ed1 th\u1ee7 c\u1ea5p thu \u0111\u01b0\u1ee3c, theo quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ph\u00e9p k\u1ebft \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ph\u1ea3i b\u00e1o r\u00f5 th\u1ee9 b\u1eadc l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[9] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u00e1c l\u1ed9 Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng, t\u00ednh to\u00e1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 9 cho 2 v\u1ea1n qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u, T\u01b0 phong lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, ti\u1ebfp t\u1ee5c nhi\u1ec7m ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[11] L\u1ea5y 9 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 tuy\u1ec3n nh\u00e2n l\u00e0 Tr\u00ecnh Th\u1ecd T\u00f4n l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 9 qu\u00e2n c\u1ee7a An Nam Chi\u00eau th\u1ea3o ty, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chi\u00eau th\u1ea3o ty.<\/p>\n\n<p>[12] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n Tr\u1ea7m Kh\u1edfi b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u1ee7y b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf D\u0129nh Ch\u00e2u, an tr\u00ed t\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o c\u00f4ng v\u0103n; T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n L\u01b0u Di b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u1ee7y b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u, an tr\u00ed t\u1ea1i T\u00f9y Ch\u00e2u. \u0110\u00e2y l\u00e0 do l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i Th\u1eeba Hi.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1eeba Hi t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Nghe \u0111\u1ed3n b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng Tr\u1ea7m Kh\u1edfi khi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 tr\u00e1i chi\u1ebfu chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, l\u1ea1i chi\u1ebfm l\u1ea5y c\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, \u00c2n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn. Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u1eddi th\u00e1nh ch\u1ec9 l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghi, s\u0129 nh\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u1ecbch v\u00e0 bi\u00ean qu\u1ea3n, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, l\u1ea1i giao cho Chu \u1ed0c \u0111i\u1ec1u tra, ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u00fang sai. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m im l\u1eb7ng. Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c B\u1eafc ph\u1ea1t l\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00e2u? Ban \u0111\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4i ki\u1ebfn ngh\u1ecb, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u1edf M\u00e3 \u1ea4p n\u00ean V\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4i b\u1ecb gi\u1ebft. Chu Th\u1ebf T\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 c\u00f4ng m\u1ea1nh binh m\u1edf r\u1ed9ng l\u00e3nh th\u1ed5 l\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00e2u? Ph\u00e0n \u00c1i N\u0103ng thua tr\u1eadn n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft. Hai v\u1ecb Vua \u0111\u00f3, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u1ea1t t\u1ed9i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng nghi\u00eam minh, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh. Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng th\u1eddi gian tr\u1ecb b\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e2u, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng v\u0103n v\u1eadt c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn c\u00f2n, nh\u01b0ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u00e0ng suy, ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i ng\u00e0y c\u00e0ng h\u1ecfng, l\u00e0 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng d\u00f9ng uy quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f2m ng\u00f3, quan v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1eefu ty; d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng x\u00e9t ngh\u0129a m\u00e0 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u00ec quan ph\u00e1p lu\u1eadt sao kh\u00f4ng khinh nh\u1eddn hi\u1ebfn ph\u00e1p? H\u1eefu ty kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 b\u00e0n theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 sao kh\u00f4ng d\u1ed1i tr\u00e1 bi\u1ec7n b\u1ea1ch? Cho n\u00ean \u300aChu L\u1ec5\u300b n\u00f3i r\u1eb1ng: 'B\u00ednh', 'Th\u1ed1ng' l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 thi\u00ean t\u1eed d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh; 'Ph\u00e1p', 'Th\u1ee9c', 'T\u1eafc', 'K\u1ebf', 'Th\u00e0nh' l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt. Nay n\u1ebfu t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a Tr\u1ea7m Kh\u1edfi kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay Kh\u00e2m, Li\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1, Ung qu\u1ea3n \u0111\u00e3 nguy, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u ch\u00e2u b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y v\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb tham lam c\u1ea7u ti\u1ebfn, d\u00f9 b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 ban l\u1eddi \u0111\u1ee9c \u00e2n, nh\u01b0ng s\u1ee9 ti\u1ebft v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh, lo l\u1eafng ch\u01b0a d\u1ee9t. Nay qu\u00e2n b\u00ecnh Giao Ch\u1ec9 m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c, ph\u1ea1t t\u1ed9i kh\u00f4ng t\u1ef1 tin, sao c\u00f3 th\u1ec3 uy hi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi! Xin b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u00e1ng chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i v\u1edbi Tr\u1ea7m Kh\u1edfi, kh\u00f4ng giao cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed; L\u01b0u Di c\u0169ng xin tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean thi h\u00e0nh qu\u1ed1c \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb tham lam c\u1ea7u ti\u1ebfn, v\u00e0 an \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n hai Qu\u1ea3ng. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u Nam chinh bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e0nh ph\u00e1p nghi\u00eam minh, s\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec c\u00f4ng lao kh\u00f4ng c\u1ea7n kh\u00edch l\u1ec7 c\u0169ng th\u00e0nh.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Kh\u1edfi v\u00e0 Di \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b cho r\u1eb1ng Kh\u1edfi v\u00e0 Di \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0 do l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Th\u1eeba Hi, nh\u01b0ng ghi ch\u00e9p l\u1eddi t\u1ea5u r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u01b0a v\u00e0o. Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng gi\u00eang, Ung Ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u00e3m, Th\u1eeba Hi n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 nguy, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u00e3m. Giao cho Chu \u1ed0c \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng ch\u1ea1p, l\u1ea1i giao cho Chi\u00eau th\u1ea3o ty v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay.)<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Th\u1eeba Hi l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Sai tinh th\u1ea7n m\u00ea mu\u1ed9i, k\u00e9m c\u1ecfi, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng kh\u00e1c thay th\u1ebf Sai.\"<\/i> Vua nghe theo. Ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Sai kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ai, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6 n\u0103m \u0111\u00f3, Sai v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1eadn ph\u00f3 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng b\u00e0n vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10, Sai m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m v\u1eadn ph\u00f3 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n ty Khai s\u00e1ch c\u1ee7a Tam ty[footnote]Tam ty Khai s\u00e1ch ty, ch\u1eef 's\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'chi\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 16, ph\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an th\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. <i>(\u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i r\u1eb1ng Vua nghe theo l\u1eddi Th\u1eeba Hi, ch\u1eafc l\u00e0 sai. T\u1ea1m ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00ec Giao Ch\u1ec9 ph\u1ea1m t\u1ed9i ng\u1ed7 ngh\u1ecbch, n\u00ean nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y l\u1ed9, t\u1ea1m th\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0y \u0111i xa ba ngh\u00ecn d\u1eb7m.<\/p>\n\n<p>[15] Tri ch\u00e2u Th\u1ea7n Ch\u00e2u, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 \u0110\u00e0o Th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Trung Ch\u00e2u, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i nhi\u1ec7m. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u1ea1i \u1edf H\u1ea1 Kh\u00ea Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[16] Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f9ng chi\u00eau m\u1ed9 m\u1ed9t v\u1ea1n d\u0169ng s\u0129 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, trong \u0111\u00f3 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fac Ki\u1ebfn hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, Giang T\u00e2y ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng giao cho Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u C\u1ea9n v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ti\u00ean ph\u1ee5 tr\u00e1ch, Ph\u00fac Ki\u1ebfn c\u1eed N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf T\u1ea1 Qu\u00fd Th\u00e0nh, Giang T\u00e2y c\u1eed Ng\u1ef1 ti\u1ec1n trung t\u00e1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u M\u00e3 X\u01b0\u01a1ng, X\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1ea5y vi\u1ec7c M\u00e3 X\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c c\u00f3 ph\u1ea7n \u01b0u \u0111\u00e3i, b\u00e8n b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c cho c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u chuy\u1ec3n vi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169 l\u1eadp c\u00f4ng, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, vi\u1ec7c ch\u1ebf ng\u1ef1 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a ri\u00eang. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c ch\u1ec9 huy \u1edf \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, M\u00e3 b\u1ed9 ty t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu \u0111\u1ec3 ph\u00e2n quy\u1ec1n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. Ph\u00e0m vi\u1ec7c trong qu\u00e2n, ch\u1ec9 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e2n quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e0ng nghi\u00eam th\u00ec \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00e0ng ph\u1ea3i \u01b0u \u0111\u00e3i. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, qu\u00e2n hi\u1ec7u ch\u1ec9 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1ed9t doanh m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Ng\u00f4 Sung v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1eb1ng g\u1ed1c l\u1edbn ng\u1ecdn nh\u1ecf, Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"Nh\u00e0 Chu tuy h\u01b0ng th\u1ecbnh, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, Khang V\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 sau, d\u1ea7n suy y\u1ebfu. Tri\u1ec1u ta th\u00e1i b\u00ecnh h\u01a1n tr\u0103m n\u0103m, l\u00e0 do ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[17] T\u1eb7ng Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m Th\u00e0nh ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Ung ch\u00e2u T\u1ea3 giang \u0111\u1ec1 c\u1eed binh m\u00e3 t\u1eb7c \u0111\u1ea1o \u00d4n Nguy\u00ean D\u1ee5 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, H\u1ea3i ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9, H\u1ed3 Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Ho\u00e0nh S\u01a1n tr\u1ea1i ch\u1ee7 L\u00e2m M\u1eadu Th\u0103ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u00c2n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan quy\u1ec1n Ung T\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m H\u1ee9a D\u1ef1, V\u0129nh B\u00ecnh tr\u1ea1i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n h\u1ea1t binh gi\u00e1p T\u00f4 T\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Ung ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p N\u00f9ng Nh\u1eadt T\u00e2n, Li\u1ec5u T\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n, Nghi ch\u00e2u gi\u00e1m thu\u1ebf quy\u1ec1n Th\u00e1i B\u00ecnh tr\u1ea1i gi\u00e1m \u00e1p Qu\u00e1ch V\u0129nh Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, Th\u00e1i B\u00ecnh tr\u1ea1i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n h\u1ea1t binh gi\u00e1p Ng\u0169 C\u1eed l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, Kh\u00e2m ch\u00e2u \u0110\u1ec3 \u0110i\u1ec7u tr\u1ea1i ch\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, Tam ban sai s\u1ee9 Kh\u00e2m ch\u00e2u Nh\u01b0 T\u00edch \u0111\u1ed9ng tu\u1ea7n ph\u00f2ng Ng\u0169 Ho\u00e0n, ti\u1ec1n Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 huy L\u01b0u Th\u0103ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, Tam ban t\u00e1 sai \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t ty ch\u1ec9 s\u1eed Khang Minh, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb S\u00e0i T\u1ec1, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 s\u1eed Phong T\u1ef1 Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban. \u0110\u1ec1u v\u00ec vi\u1ec7c Qu\u1ea3ng T\u00e2y c\u00f9ng gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh nhau m\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n\n<p>L\u1ea1i truy t\u1eb7ng Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u00f4 gi\u00e1m Vu T\u00e2n l\u00e0m Di\u1ec7u Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty chu\u1ea9n b\u1ecb sai s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Ho\u00e0i Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Tri Li\u00eam Ch\u00e2u L\u1ed9 Kh\u00e1nh T\u00f4n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, Tri Kh\u00e2m Ch\u00e2u Tr\u1ea7n V\u0129nh Linh l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Kh\u00e2m, Ho\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u1ee9c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Dung, B\u1ea1ch Ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Phan Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u00c2n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, Li\u00eam Ch\u00e2u duy\u00ean h\u1ea3i tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00fd Tr\u1ecdng Tu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Li\u00eam Ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p Chu T\u00f4ng Th\u00edch, Quy\u1ec1n Kh\u00e2m Ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p V\u0103n L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p Ng\u00f4 Ph\u00fac, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 s\u1ee9 L\u00fd An \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, T\u00e1 ch\u1ee9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u duy\u00ean h\u1ea3i tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u01b0\u01a1ng C\u1ea5n, Quy\u1ec1n Li\u00eam B\u1ea1ch Ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m Th\u1ea9m T\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb Kh\u00e2m Ch\u00e2u ch\u1ec9 s\u1ee9 T\u1ed1ng \u0110\u1ea1o \u0110inh To\u1ea1i, Li\u00eam Ch\u00e2u ch\u1ec9 s\u1ee9 Ng\u00f4 T\u00f4ng L\u1eadp \u0111\u1ec1u l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, Kh\u00e2m Ch\u00e2u thi\u00eam th\u01b0 qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Ph\u1ee5 l\u00e0m T\u01b0 n\u00f4ng thi\u1ebfu khanh, Qu\u00e2n s\u1ef1 suy quan L\u00fd Ho\u00e0n l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung, Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Ti\u1ec1n Th\u1ebf Kinh l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ty l\u00fd tham qu\u00e2n L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng, Ti\u1ec1n U\u1ea5t L\u00e2m Ch\u00e2u ty l\u00fd tham qu\u00e2n T\u00e0o Kh\u1ea3, Li\u00eam Ch\u00e2u H\u1ee3p Ph\u1ed1 huy\u1ec7n ch\u1ee7 b\u1ea1 L\u01b0\u01a1ng S\u1edf \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Kh\u00e2m Ch\u00e2u gi\u00e1m thu\u1ebf nhi\u1ebfp ch\u00e2u \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n, Li\u00eam Ch\u00e2u ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Th\u00e1i Ti\u1ebfp, Ty l\u00fd tham qu\u00e2n Tr\u1ea7n Gi\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. \u0110\u1ec1u v\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 gi\u1ebft h\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c quan vi\u00ean v\u00e0 con em c\u00f9ng c\u1eed nh\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Hi H\u00e0 l\u1ed9 m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c xin quan v\u1eadt, th\u00ec ph\u1ea1t t\u1ed9i \u0111\u1ed3 hai n\u0103m, quan ty bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd s\u1ebd c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, th\u01b0\u1edfng hai tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[19] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n so s\u00e1nh s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u1eadt \u1ee9ng ph\u00f3 cho Hi H\u00e0 l\u1ed9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. <i>(K\u1ebft qu\u1ea3 so s\u00e1nh th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd kh\u1ea3o x\u00e9t sau.)<\/i><\/p>\n\n<p>[20] Th\u1ecb d\u1ecbch ty t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng ch\u1ec9, b\u1ea3n ty d\u00f9ng ti\u1ec1n mua mu\u1ed1i m\u1ea1t \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc vay, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd tr\u1ea3 b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o, t\u00edch tr\u1eef l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Nay xin c\u1eed quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 thu nh\u1eadn.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00f4ng khai n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 thu nh\u1eadn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban cho c\u00e1c l\u1ed9 V\u0129nh H\u01b0ng, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n chi\u1ebft nh\u1ecb \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 th\u00f3c.<\/p>\n\n<p>[22] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y thu th\u00eam h\u01a1n 1.098.000 quan ti\u1ec1n mu\u1ed1i gi\u1ea3i tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho Tam ty ng\u1eebng vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh th\u00eam ti\u1ec1n gi\u1ea5y. <i>(Vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh qu\u00e1 nhi\u1ec1u ti\u1ec1n gi\u1ea5y, Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh, ghi v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10, ch\u00ed \u0111\u1ed3ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 c\u1eed \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Kinh T\u00e2y Nam c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u1ee3p \u1ee9ng ph\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u1ee1 k\u1ebf ho\u1ea1ch bi\u00ean ph\u00f2ng, quan l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho m\u01b0\u1ee3n 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, ban cho ty chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y \u0111\u1ec3 mua th\u00f3c v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4.<\/p>\n\n<p>[24] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Giang T\u00e2y tuy\u1ec3n m\u1ed9 binh l\u00ednh, l\u1ec7nh ch\u1ecdn th\u00eam nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ki\u1ec7n, d\u0169ng c\u1ea3m trong s\u1ed1 t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb kh\u1eafc ch\u1eef l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n ri\u00eang, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 \u0111\u00e3 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi Chi\u00eau th\u1ea3o ty c\u1ea7n th\u00eam qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[25] C\u00f9ng ng\u00e0y, m\u00f9ng 7 Qu\u00fd T\u1ef5. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u00f4ng ph\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 gia quy\u1ebfn c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch mang h\u00e0nh l\u00fd ra kh\u1ecfi ph\u1ee7. V\u00ec An Th\u1ea1ch ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c c\u01a1 v\u1ee5. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i \u1edf Chi\u00eau th\u1ea3o ty An Nam \u0111\u1ec1u \u0111i theo trung qu\u00e2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[27] Chi\u00eau th\u1ea3o ty An Nam t\u00e2u, qu\u00e2n h\u00e0nh dinh g\u1ed3m 9 \u0111\u1ed9i c\u1ea7n d\u00f9ng 324.000 c\u00e1i ch\u00f4ng s\u1eaft, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u1ecba h\u00ecnh n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf n\u00ean gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty.<\/p>\n\n<p>[28] Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc[footnote]Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1eef 'b\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nam', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] t\u00e2u, c\u00e1c h\u1ed9 hai thu\u1ed9c \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eb7p thi\u00ean tai, xin kh\u00f4ng c\u1ea5m vi\u1ec7c h\u00e1i c\u1ee7i, mua rau c\u1ee7. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[29] Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb nay xin cho l\u1ed9 Phu Di\u00ean mua c\u1ecf tr\u1eafng v\u00e0 c\u1ecf can \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u1ea5p ph\u00e1t.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[30] L\u01b0u h\u1eadu \u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c qu\u00e2n, nguy\u00ean Tri Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Kinh qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i Truy Ch\u00e2u. Vua b\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111i \u0111\u00f3n tang l\u1ec5. Ho\u00e0ng h\u1eadu m\u1eb7c tang ph\u1ee5c t\u1ea1i ph\u1ee7, khi linh c\u1eefu \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f3c ngo\u00e0i c\u1ed5ng th\u00e0nh. Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 Khang \u00dd. Khi s\u1eafp an t\u00e1ng, Vua ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng ph\u1ea7n m\u1ed9. H\u00f4m sau, Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00f4n c\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9. Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft ch\u1eef tri\u1ec7n tr\u00ean bia \u0111\u1ec1 <i>\"Bia Trung C\u1ea7n \u00dd Th\u00edch\"<\/i>, sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n v\u0103n bia.<\/p>\n<p>H\u01b0\u1edbng Kinh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ch\u0103m ch\u1ec9 vi\u1ec7c quan, t\u1eeb kho l\u1eabm g\u1ea1o mu\u1ed1i \u0111\u1ebfn s\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tay xem x\u00e9t. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00e1c ch\u00e2u tr\u1ea5n t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ri\u00eang, khi r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf l\u1ea1i \u0111em h\u1ebft s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f2n l\u1ea1i v\u1ec1 nh\u00e0, ri\u00eang H\u01b0\u1edbng Kinh giao h\u1ebft cho l\u1ea1i vi\u00ean, ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i kh\u00e1ch v\u00e0 khao qu\u00e2n, kh\u00f4ng hao t\u1ed1n m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng n\u00e0o kh\u00e1c. Nh\u00e2n ng\u00e0y gi\u1ed7 Th\u00e1i T\u1ed5, b\u00e1 quan x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n Khai Ti\u00ean, Ho\u00e0ng h\u1eadu g\u1ecdi H\u01b0\u1edbng Kinh ra kh\u1ecfi h\u00e0ng, v\u00e0o tr\u01b0\u1edbng d\u1eb7n d\u00f2 h\u1ebft l\u00f2ng trung v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, H\u01b0\u1edbng Kinh c\u0169ng ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1 t\u1ed1t cho tam cung, kh\u00f4ng \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u00e0.<\/p>\n\n<p>[31] Vua ph\u00ea: <i>\"Vi\u1ec7c ph\u00e2n chia \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ri\u00eang kho\u1ea3n Thi\u00ean Tr\u00ec[footnote]Ch\u1eef 'kho\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kho\u1ea3nh', theo ngh\u0129a s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], g\u1ea7n \u0111\u00e2y H\u00e0n Tr\u1ea5n \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u xin, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy \u0111\u00e3 h\u1ed3i ch\u1ec9, nh\u01b0ng e ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, Tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00e2u xin t\u1eebng vi\u1ec7c, \u1eaft s\u1ebd ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean tra x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 b\u00e0n th\u00eam m\u1ed9t c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd, l\u1ea1i sai Tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn Ninh H\u00f3a qu\u00e2n xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 9[footnote]Ch\u1eef '9' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef '10', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ecf \u0111i.[\/footnote], nay b\u1ed5 sung v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 5 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda h\u00e0o th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[33] C\u1ea5m c\u00e1c quan m\u1eb7c c\u00f4ng ph\u1ee5c m\u00e0u \u0111en t\u00edm. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 10 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 7.)<\/i><\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>\"Chi\u1ebfu n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 4 th\u00e1ng 2, C\u00f4ng ch\u00faa Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c g\u1ea3 cho V\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u01af\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng h\u00e0nh v\u00e0 h\u00e0nh l\u1ec5 c\u1eefu c\u00f4, nay \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa H\u00e0n Qu\u1ed1c g\u1ea3 cho Ti\u1ec1n C\u1ea3nh Tr\u00e2n, xin cho h\u00e0nh l\u1ec5 c\u1eefu c\u00f4 theo nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, m\u1ed7i khi g\u1eb7p trong cung, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u b\u00e1i, d\u00f9 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu c\u0169ng theo nghi l\u1ec5 c\u00f4 t\u1ea9u, kh\u00f4ng th\u1ec3 coi nh\u01b0 c\u00e1c em g\u00e1i c\u1ee7a Tr\u1eabm. N\u00ean ch\u1ec9 theo l\u1ec5 g\u1ea3 C\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Chi\u1ebfu cho H\u1ed3 Nam, Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, n\u1ebfu c\u00e1c l\u1ed9 v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c chi ch\u01b0a \u0111\u1ee7, cho ph\u00e9p mua l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb c\u00e1c nh\u00e0 t\u00edch tr\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 5 ph\u1ea7n, ai mu\u1ed1n nh\u1eadp trung qu\u00e1 5 ph\u1ea7n th\u00ec cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[36] H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y x\u00e3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan lo vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam s\u1ee3 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n x\u1eed l\u00fd g\u1ea5p, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua ph\u00ea: <i>\"Kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n x\u1eed l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh th\u00ec xin v\u00e0o ch\u1ea7u.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 An Th\u1ea1ch c\u0169ng kh\u00f4ng xin n\u1eefa.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu b\u00e3i y\u1ebfn Xu\u00e2n, v\u00ec xu\u1ea5t qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam.<\/p>\n\n<p>[38] \u0110\u1ed5i T\u00e2n tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n L\u01b0u C\u1ea5n l\u00e0m Tri Ki\u1ec1n Ch\u00e2u, ki\u00eam Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 An ph\u1ee7 Ki\u1ec1m h\u1ea1t. Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf H\u1ed3ng Ch\u00e2u t\u1ea1m b\u00e3i, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam y\u00ean s\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c. L\u1ec7nh T\u00f4 Th\u00e1i v\u1eabn l\u00e0m Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Ban \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, v\u00f9ng L\u0129nh Ngo\u1ea1i n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, nghi ng\u1edd Th\u00e1i kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u1ed5i C\u1ea5n thay th\u1ebf. Sau nghe Th\u00e1i ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00f3 quy c\u1ee7, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i n\u1eefa. <i>(Truy\u1ec7n L\u01b0u C\u1ea5n ch\u00e9p: B\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u1ec1 vi\u1ec7c binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri Ki\u1ec1n Ch\u00e2u. Nay theo truy\u1ec7n T\u00f4 Th\u00e1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[39] Chi\u1ebfu cho Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng tuy\u1ec3n m\u1ed9 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111i An Nam, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i thu m\u00e1t xu\u1ea5t ph\u00e1t, v\u00ec s\u1ee3 Chi\u00eau th\u1ea3o ty \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 ch\u01b0a r\u00fat, c\u1ea7n vi\u1ec7n binh.<\/p>\n\n<p>[40] Ban cho An Nam Chi\u00eau th\u1ea3o ty c\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n 1 v\u1ea1n quan, l\u1ec7nh Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ty th\u00ec Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u1ea1m x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[41] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, chi\u1ebfu v\u00ec qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ed9ng binh, l\u1ec7nh Kinh T\u00e2y Nam, B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty th\u01b0\u1eddng lu\u00e2n m\u1ed9t vi\u00ean \u1ee9ng ph\u00f3 qu\u00e2n nhu, Nam l\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, B\u1eafc l\u1ed9 l\u00e0 H\u1ee9a Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c y\u00ean s\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[42] Tri\u1ec7u Ti\u1ebft v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua d\u1ee5 b\u1ea3o Tri\u1ec7u Ti\u1ebft: <i>\"Ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng \u0111inh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ef1c, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi ngon ng\u1ecdt h\u01b0 v\u0103n m\u00e0 b\u1eaft h\u1ecd hi\u1ec7u m\u1ec7nh. Nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m gi\u00e1o binh Phi\u00ean \u1edf Phu Di\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd khanh c\u00f3 c\u00e1ch ch\u1ebf ng\u1ef1, khi\u1ebfn t\u1ed9i nh\u1eb9 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed quy\u1ebft, t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed t\u1eed, ph\u1ea1m v\u00e0o T\u00e2y H\u1ea1 th\u00ec h\u1ecda xa, ph\u1ea1m v\u00e0o th\u1ea7n t\u01b0\u1edbng th\u00ec h\u1ecda g\u1ea7n, h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a binh ph\u00e1p l\u00e0 s\u1ee3 ta ch\u1ee9 kh\u00f4ng s\u1ee3 \u0111\u1ecbch. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ef1c, th\u00ec mu\u1ed1n b\u1eaft h\u1ecd hi\u1ec7u m\u1ec7nh c\u0169ng kh\u00f3. Nay khanh c\u00f3 th\u1ec3 tuy\u1ec3n m\u1ed9 m\u1ed9t hai ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tinh nhu\u1ec7, ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng ki\u00eau d\u0169ng \u0111\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, uy hi\u1ebfp \u0111\u1ed9ng \u0111inh, d\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i binh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, theo ta th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng theo th\u00ec b\u1ecb gi\u1ebft. N\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f4ng theo, li\u1ec1n gi\u1ebft ba hai t\u1ed9c. Uy binh \u0111\u00e3 l\u1eadp, tr\u01b0\u1edbc uy hi\u1ebfp H\u1eefu Giang, sau uy hi\u1ebfp T\u1ea3 Giang. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, th\u00ec \u0111\u00e1nh v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a L\u01b0u K\u1ef7 kh\u00f4ng kh\u00f3. Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 t\u00ednh keo ki\u1ec7t, khanh n\u00ean d\u1ee5 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfc ph\u00ed, th\u00eam n\u1eefa Qu\u1ef3 th\u00edch l\u00e0m cao, kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i, khanh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 h\u00e3y n\u00f3i gi\u00fap, ch\u1edb c\u00f3 khinh \u0111\u1ecbch.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[43] Chi\u1ebfu cho Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u T\u00f4 Th\u00e1i c\u00f9ng b\u1ea3n l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u00f9ng lo vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c Giao x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[44] Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u1eed Ch\u00e2u, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u00f9ng S\u01a1n t\u00e2u: <i>\"Nghe Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n ti\u1ebfn c\u1eed th\u1ea7n l\u00e0m quan \u0111\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh v\u00e0o ch\u1ea7u. Th\u1ea7n sinh tr\u01b0\u1edfng n\u01a1i xa, l\u1ea1i l\u00e2u \u1edf ngo\u00e0i, ch\u01b0a t\u1eebng bi\u1ebft th\u1ec3 ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u00edt quen bi\u1ebft nh\u00e2n v\u1eadt trong ngo\u00e0i, v\u1ed1n v\u1edbi \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n \u00edt qua l\u1ea1i, nay tuy \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng c\u1eed, s\u1ee3 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i. Lo r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn kinh, ho\u1eb7c b\u1eaft nh\u1eadn ch\u1ee9c, s\u1ebd l\u1ea7m l\u1ee1 nhi\u1ec7m v\u1ee5. Th\u1ea7n t\u1eebng l\u00e0m nhi\u1ec1u ch\u00e2u huy\u1ec7n, ch\u1ec9 quen vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch k\u1ef3 h\u1ea1n. T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 tr\u1ea5n l\u1edbn, ch\u00edn huy\u1ec7n \u0111\u00f4ng d\u00e2n, vi\u1ec7c d\u00e2n nhi\u1ec1u, th\u1ea7n \u0111ang qu\u1ea3n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 thi h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9, ban b\u1ed1 \u00e2n hu\u1ec7, xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec7u.\"<\/i> Vua nghe theo. S\u01a1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed5 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[45] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng n\u01a1i g\u1ea7n gi\u1eb7c c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n thanh d\u00e3, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, An ph\u1ee7 ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y ch\u1ecdn c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n, quan vi\u00ean, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1ea3o ch\u00ednh, b\u1eaft d\u00e2n h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111o\u00e0n \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. N\u1ebfu s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi trong c\u00f9ng b\u1ea3o. N\u1ebfu trong h\u1ed9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt g\u00ec \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f4ng, b\u1ea3o h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ed9 kh\u00e1c v\u1eadn chuy\u1ec3n, v\u00e0 ph\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea7n trong. C\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t th\u00e0nh qu\u00e1ch v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf trong n\u00fai r\u1eebng, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho gi\u1eb7c. N\u1ebfu d\u00e2n mu\u1ed1n g\u1eedi l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef v\u00e0o kho quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c cung c\u1ea5p g\u1ea7n cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn, ho\u1eb7c b\u00e1n cho quan c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u vi\u1ec7c T\u00f4 Giam t\u1eed ti\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, kh\u00f4ng \u0103n. Chi\u1ebfu t\u1eb7ng T\u00f4 Giam l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c qu\u00e2n, th\u1ee5y l\u00e0 Trung D\u0169ng, ban cho m\u1ed9t khu nh\u00e0 l\u1edbn \u1edf kinh th\u00e0nh, m\u01b0\u1eddi kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng t\u1ed1t \u1edf qu\u00ea nh\u00e0, cho gia \u0111\u00ecnh t\u1ef1 ch\u1ecdn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0m quan. Con trai \u00f4ng l\u00e0 T\u1eed Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tham qu\u00e2n Ty h\u1ed9 ch\u00e2u Qu\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, cho b\u1ecf tang ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Chi\u00eau m\u1ed9 Chu s\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n. Vua \u00e2n c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 cha khanh tr\u1ea5n th\u1ee7 Ung Ch\u00e2u, nh\u01b0 hai ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u00e0nh v\u1ee1, th\u1eeba th\u1eafng x\u00f4ng l\u00ean, th\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, T\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u01b0a Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea7n, H\u1ee9a Vi\u1ec5n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng d\u00f9ng Th\u00e0nh Th\u00fay D\u01b0\u01a1ng che ch\u1eafn Giang, Ho\u00e0i, so v\u1edbi cha khanh c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> \u0110\u1ed5i cho T\u1eed Nguy\u00ean l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Th\u00f4ng ph\u00e1n Ung Ch\u00e2u. C\u00e1c con th\u1ee9 l\u00e0 T\u1eed Minh, T\u1eed Ch\u00ednh v\u00e0 ch\u00e1u l\u00e0 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Tr\u1ef1c \u00d4n c\u00f9ng ch\u1ebft v\u1edbi T\u00f4 Giam, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n\n<p>[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed ti\u1ebft trong th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u v\u00e0 gia quy\u1ebfn c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty t\u00e2u r\u00f5 t\u00ean. Th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u l\u1ec7nh cho Chi\u00eau th\u1ea3o ty An Nam xem x\u00e9t tu s\u1eeda. L\u1ea7u th\u00e0nh, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf Ung Ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n ven s\u00f4ng g\u1ea7n \u0111\u00f3, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[48] T\u1eb7ng \u0110i\u1ec7n th\u1ecb T\u00f4n Ng\u00f4n l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban. V\u00ec Ng\u00f4n l\u00e0m Ch\u1ec9 s\u1eed Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Kh\u00e2m, g\u1eb7p gi\u1eb7c giao chi\u1ebfn m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[49] Giao Ch\u1ec9 v\u00e2y \u0111\u00e1nh Ung Ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>\"Th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u ki\u00ean c\u1ed1, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3 th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1, Vua mu\u1ed1n tri\u1ec7u t\u1eadp hai ph\u1ee7 h\u1ecdp b\u00e0n \u1edf Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c c\u00e0ng th\u00eam r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ec9 h\u1ecdp \u1edf \u0110\u00f4ng ph\u1ee7.\"<\/i> Vua nghe theo. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch lo l\u1eafng, bu\u1ed3n b\u00e3 l\u1ed9 r\u00f5 tr\u00ean n\u00e9t m\u1eb7t, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"\u00d4ng \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng! Mong \u00f4ng b\u00ecnh t\u0129nh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu \u00f4ng \u0111i, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> Thi\u1ec1u \u0111\u00e1p: <i>\"N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ed7 tr\u1ee3, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft?\"<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, An Th\u1ea1ch v\u00e0 Thi\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 K\u00fd V\u0103n\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111i\u1ec1u n\u0103m ch\u1ec9 huy qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an Tr\u1ef1c \u1edf Th\u1ecd Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Ki\u1ec1n Ch\u00e2u t\u1ea1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 Ki\u1ec1m H\u1ea1t Ty c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n\n<p>[51] L\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ph\u00e1n Quan \u0110\u1ed5ng Vi\u1ec7t \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u L\u1ed9 chi\u00eau m\u1ed9 m\u1ed9t ngh\u00ecn ngh\u0129a qu\u00e2n \u1edf Ki\u1ec1m Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn An Nam Chi\u00eau Th\u1ea3o Ty.<\/p>\n\n<p>[52] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1, tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 6, n\u1ebfu \u0111\u00e3 thi h\u1ea1 \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 hai l\u1ea7n \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, ba l\u1ea7n \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n tu\u1ed5i, m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, hai l\u1ea7n \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, tu\u1ed5i tr\u00ean 60 \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 n\u0103m l\u1ea7n, c\u00e1c khoa kh\u00e1c s\u00e1u l\u1ea7n, t\u1eebng thi h\u1ea1 \u1edf \u0111i\u1ec7n s\u00e1u l\u1ea7n, c\u00e1c khoa kh\u00e1c b\u1ea3y l\u1ea7n, thi h\u1ea1 \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 tu\u1ed5i tr\u00ean 50 \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 b\u1ea3y l\u1ea7n, c\u00e1c khoa kh\u00e1c m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, thi h\u1ea1 \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 tu\u1ed5i tr\u00ean 40, ri\u00eang H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u do b\u1ea3n qu\u00e1n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c x\u00e9t th\u1ef1c. C\u00f2n Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, l\u1ec7nh m\u1ed7i n\u01a1i tri\u1ec7u hai vi\u00ean b\u1ea3o quan \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c ban \u00e2n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Chi\u1ebfu cho Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9 Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ty, H\u1ea1 Kh\u00ea Ch\u00e2u \u1edf B\u1eafc Giang \u0111\u00e3 n\u1ed9p \u0111\u1ea5t, t\u1eeb n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, m\u1ed7i h\u1ed9 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n b\u1eb1ng g\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[54] \u0110\u1ec1 C\u1eed Th\u1ecb D\u1ecbch Ty t\u00e2u: <i>\"\u1ede kinh, c\u00e1c h\u1ed9 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o, g\u1ea7n \u0111\u00e2y Giang, Chi\u1ebft b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, gi\u00e1 g\u1ea1o t\u0103ng cao. B\u1ea3n ty mu\u1ed1n ch\u1ecdn quan \u0111\u1ebfn n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u1ea5p ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu thu ho\u1ea1ch s\u1ebd thu l\u1ea1i.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng 11 th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[55] Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, ch\u00e1u l\u00e0 Tam ban sai s\u1ee9 Qu\u00e1ch Khai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c. Do Qu\u00e1ch Khai t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 c\u00f4ng lao tham gia vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c H\u00e0 \u0110\u00f4ng th\u1eddi qu\u1ed1c tri\u1ec1u, xin \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u0103n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tam ty v\u00e0 Th\u1ecb d\u1ecbch ty t\u00e2u: <i>\"C\u00f9ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh c\u00e1c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, Toan T\u1ea3o, Phong Kh\u00e2u, Kh\u1ea3o Th\u00e0nh, \u0110\u00f4ng Minh, B\u1ea1ch M\u00e3, Trung M\u00e2u, Tr\u1ea7n L\u01b0u, Tr\u01b0\u1eddng Vi\u00ean, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong; c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e0o, B\u1ed9c, Thi\u1ec1n, Ho\u00e0i, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, Gi\u1ea3i v\u00e0 ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1n mu\u1ed1i Gi\u1ea3i t\u1ea1i c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(C\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 2 v\u00e0 ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9, nh\u01b0ng trong \u300aCh\u00ed\u300b kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[57] Chi\u1ebfu cho L\u01b0u \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00e1c l\u1ed9 V\u0129nh H\u01b0ng, v\u00e0 M\u00e3 Giam, \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, ngo\u00e0i s\u1ed1 ti\u1ec1n kinh ph\u00ed c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, chi\u00eau m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0 Th\u1ecb d\u1ecbch ty t\u1ea1i hai ch\u00e2u Hy, H\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1eadp trung l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.<\/p>\n\n<p>[58] Ban t\u00ean cho th\u00e0nh tr\u1ea1i m\u1edbi x\u00e2y \u1edf ch\u00e2u H\u1ea1 Kh\u00ea l\u00e0 H\u1ed9i Kh\u00ea th\u00e0nh v\u00e0 Ki\u1ec1m An tr\u1ea1i. C\u00e1c quan th\u00e0nh tr\u1ea1i s\u1ee3 \u00edt ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u00ean th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n th\u00e0nh tr\u1ea1i ch\u00e2u Nguy\u00ean. Theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty. <i>(T\u00ean th\u00e0nh tr\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b cu\u1ed1i n\u0103m th\u1ee9 8, l\u1ea1i ghi v\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 9, v\u00e0 ghi v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba l\u1ea7n, nay ghi chung l\u1ea1i. \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ghi v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7 vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh H\u1ea1 Kh\u00ea g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed9i Kh\u00ea th\u00e0nh, sai l\u1ea7m r\u1ea5t l\u1edbn. H\u1ed9i Kh\u00ea, Ki\u1ec1m An nay thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ea7n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[59] Chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf hai vi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 ph\u1ee7 Khai Phong. Do \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh ty t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c huy\u1ec7n trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, l\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ph\u00e2n t\u1ed5ng hai l\u1ed9, khi g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp t\u1eeb m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi xu\u1ea5t binh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u00e3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u00f9ng Huy\u1ec7n \u00fay tu\u1ea7n b\u1eaft, n\u00ean \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1ecf, do \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban th\u01b0\u1edfng cho Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 m\u1ed9t ng\u00e0n l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0n t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, chi\u1ebfu t\u1ea1m t\u0103ng ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ebf l\u00ean b\u1ea3y ng\u00e0n m\u00e2n, ch\u00e2u \u0110\u00e0m l\u00ean s\u00e1u ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m m\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[62] Chi\u1ebfu cho Th\u1ecb d\u1ecbch ty l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc mua th\u00f3c ch\u1ee9a trong kho ch\u00e2u, n\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u th\u00ec chia ra ch\u1ee9a ri\u00eang t\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e2n K\u1ef3, B\u1ea3o, V\u0129nh Ninh, An T\u00fac, Qu\u1ea3ng T\u00edn.<\/p>\n\n<p>[63] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ty Ch\u1ebf tr\u00ed Hi Ch\u00e2u d\u00f9ng quan di\u00eam sao v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c cho ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ecbu tang l\u00e0 H\u1ed3 Uy\u00ean vay m\u01b0\u1ee3n, l\u1ea5y danh ngh\u0129a k\u1ebft \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, nh\u01b0ng l\u1ea1i n\u1ee3 n\u1ea7n ch\u1ed3ng ch\u1ea5t; c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c Ty Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c ch\u1ea9n t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean sai quan \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vi\u1ec7c \u1edf Hi Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 Hu\u1ef3nh \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f2n vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. <i>(Th\u00e1ng 4, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Th\u00e1i X\u00e1c \u0111i Hi H\u00e0.)<\/i><\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ng\u00e0y ngh\u1ec9 trong tu\u1ea7n, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ti\u1ebfp ki\u1ebfn Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00f9ng V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu, t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a. Vua h\u1ecfi Qu\u1ef3 v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh An Nam, Qu\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>\"Vi\u1ec7c binh kh\u00f3 \u0111o\u00e1n t\u1eeb xa, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Ung Qu\u1ea3n, v\u1ebd s\u01a1 \u0111\u1ed3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean.\"<\/i> Vua l\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 nhu c\u1ea7u qu\u00e2n s\u1ef1, Qu\u1ef3 n\u00f3i: <i>\"Xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u0169 c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u00e0 Phu Di\u00ean.\"<\/i> <i>(S\u00e1ch c\u0169 c\u1ee7a Tri\u1ebft T\u00f4ng ch\u00e9p r\u1eb1ng: Vua l\u1ea1i h\u1ecfi c\u1ea7n bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>\"L\u1edbn th\u00ec \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.\"<\/i> L\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i th\u00eam s\u00e1ch m\u1edbi v\u00e0 m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u1ed5 V\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[65] Ty Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u t\u00e2u r\u1eb1ng, Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng Ng\u1ef1 long n\u1ed7 tr\u1ef1c l\u00e0 Ninh \u0110\u1ee9c t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c cha m\u00ecnh t\u1eed tr\u1eadn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c hy sinh b\u00e1o th\u00f9. Chi\u1ebfu cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i t\u01b0\u1edbng Ty Chi\u00eau th\u1ea3o[footnote] Chi\u1ebfu cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i t\u01b0\u1edbng Ty Chi\u00eau th\u1ea3o, ch\u1eef 'Ty' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110\u1ed3ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], \u0111\u1ee3i khi l\u1eadp c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ban h\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3, Ty \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u1ee9c v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n \u00e1p v\u1ec7 s\u0129 trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n xin \u0111i, xin kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i, l\u1ea1i c\u00f2n xin x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng. Chi\u1ebfu y theo l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>[66] Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y kh\u1edfi binh, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o tuy \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ban ch\u1ec9 huy chu\u1ea9n b\u1ecb, nh\u01b0ng do qu\u00e2n di chuy\u1ec3n, v\u1eabn c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch lo li\u1ec7u. V\u00e2ng ch\u1ec9 l\u1ec7nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t hai vi\u00ean quan, sung l\u00e0m ch\u1ee9c t\u00f9y qu\u00e2n lo li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qu\u00e2n nhu, l\u1ea1i l\u1ec7nh Tri\u1ec7u Ti\u1ebft chuy\u00ean tr\u00e1ch \u0111\u1ec1 c\u1eed, v\u00e0 l\u1ec7nh Tam ty x\u00e9t k\u1ef9 th\u00fac gi\u1ee5c \u1ee9ng ph\u00f3.\"<\/i> Ng\u1ef1 ph\u00ea: <i>\"Vi\u1ec7c chuy\u00ean tr\u00e1ch lo li\u1ec7u, do c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ty. Nay Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean quan, ch\u1ec9 sung l\u00e0m ch\u1ee9c t\u00f9y qu\u00e2n th\u00fac gi\u1ee5c l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u1ec7nh l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed. C\u00e1c l\u1ed9 lo li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai \u0111i, n\u1ebfu c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed ty x\u00e9t x\u1eed. N\u00ean theo \u0111\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ban h\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[67] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, chi\u1ebfu l\u1ec7nh Ph\u00f3 s\u1ee9 Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty An Nam Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed lo li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ed5ng Chi\u00ean d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u ch\u1eef Phi\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u00e0o, ch\u00e2u \u0110i\u1ec7p d\u1ee5 d\u1ed7, uy hi\u1ebfp c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c thu\u1eadn H\u00e1n l\u00e0m gi\u1eb7c, An ph\u1ee7 ty \u0110\u00e0o \u0110\u00f4ng sai quan Phi\u00ean l\u00e0 Tam ban sai s\u1ee9 Kh\u00ea T\u01b0 \u0110a \u0110\u1eb7c \u1ee9ng vi\u1ec7n, giao chi\u1ebfn v\u1edbi b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean T\u00f4ng Ca, Kh\u00ea T\u01b0 \u0110a \u0110\u1eb7c c\u00f9ng \u0110i\u1ec7n th\u1ecb N\u1eb7c Nh\u0129 T\u01b0 \u0110a, Qu\u00e2n s\u1ee9 A \u00d4, Cung ti\u1ec5n th\u1ee7 \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n \u0110\u1ee9c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u00f9ng c\u00e1c d\u0169ng s\u0129 Phi\u00ean l\u00e0 S\u00e1t N\u1ea1p L\u1ea1t L\u1eb7c Tr\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh Kh\u00ea T\u01b0 \u0110a \u0110\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c phong Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, N\u1eb7c Nh\u0129 T\u01b0 \u0110a, A \u00d4 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng hai b\u1eadc, \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n \u0110\u1ee9c, S\u00e1t N\u1ea1p L\u1ea1t L\u1eb7c Tr\u00ed s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng hai b\u1eadc, ban t\u1eb7ng 500 t\u1ea5m l\u1ee5a, l\u1ec7nh Kinh l\u01b0\u1ee3c ty chia \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ph\u00e1t.<\/p>\n\n<p>[69] Quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Phu l\u00e0 V\u0103n U\u1ea5t, Th\u00f4ng ph\u00e1n Ma Nguy\u00ean B\u00e1 t\u00e2u, h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Di\u1ec7u M\u1eadt S\u1edf M\u0129 xin n\u1ed9p \u0111\u1ea5t quy thu\u1eadn. Chi\u1ebfu: <i>\"N\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111ang n\u1ed9p kho\u1ea3n cung thu\u1eadn, l\u1ec7nh V\u0103n U\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n chi\u00eau n\u1ea1p sinh s\u1ef1, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i sai Ma Nguy\u00ean B\u00e1 l\u00e0m Gi\u00e1m t\u1ea1i Ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n \u1edf kinh \u0111\u00f4.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[70] Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ph\u00f9ng Kinh t\u00e2u: <i>\"Ph\u00f3 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Mi\u00eau Th\u1ee5 theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ki\u00eam nhi\u1ec7m Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n. X\u00e9t Th\u1ee5 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ea9n th\u1eadn, l\u1ea1i t\u1eebng l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, xin l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m ph\u00f3 cho th\u1ea7n, ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng Tr\u1ea5n Nhung, d\u1ec5 d\u00e0ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 \u0111\u1ed5i c\u1eed T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc l\u00e0m Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[71] Vua ph\u00ea: <i>\"Nghe n\u00f3i vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u1edf Ho\u00e0i Nam huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u binh phu, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y ph\u1ea3i \u0111\u00e0o 120 th\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i. L\u1eddi \u0111\u1ed3n lan truy\u1ec1n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n th\u00e1n. Tuy g\u1ecdi l\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9, nh\u01b0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 b\u1eaft ph\u1ee5c d\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00ec mu\u1ed1n ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh n\u00ean ch\u1ec9 bi\u1ebft d\u00f9ng uy quy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0 kh\u1eafc, kh\u00f4ng h\u1ec1 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Binh phu d\u00f9 \u1ed1m n\u1eb7ng c\u0169ng ph\u1ea3i khi\u00eang \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 kh\u00e1m nghi\u1ec7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 \u0111i\u1ec1u tra t\u01b0\u1eddng t\u1eadn r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p sau n\u00e0y b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i c\u0169ng v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 4.)<\/i><\/p>\n\n<p>[72] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p An Nam h\u00e0nh dinh khao th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c chi ph\u00ed kh\u00e1c, n\u1ebfu c\u00f4ng s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u00f9ng ti\u1ec1n phong trang \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3.<\/p>\n\n<p>[73] Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>\"T\u00e2n Ho\u00e0i Nam T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn V\u0129nh H\u01b0ng, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c l\u1ed9 ch\u1ecdn ti\u1ec1n t\u1ee9 s\u1eafc, xin c\u1eed 8 vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1. Xin theo l\u1eddi t\u00e2u.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec c\u00e1c quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1eed Ph\u1ee5 Chi \u0111i ki\u1ec3m tra. Nay l\u1ea1i c\u1eed nhi\u1ec1u thu\u1ed9c quan thay th\u1ebf, tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ban \u0111\u1ea7u, h\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 thu\u1ed9c quan nhi\u1ec1u, n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i th\u00e1ng 4, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 6, Chu Do\u00e3n c\u0169ng n\u00f3i th\u00eam chi ti\u1ebft.)<\/i><\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng quan \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, giao cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, An ph\u1ee7 ty v\u00e0 Gi\u00e1m ty n\u1eeda n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi h\u1ebft h\u1ea1n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ecb l\u00fd, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec cho t\u1ea1i nhi\u1ec7m ho\u1eb7c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[75] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u1ee3i khi Giao Ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, s\u1ebd thi\u1ebft l\u1eadp ch\u00e2u huy\u1ec7n nh\u01b0 trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba.<\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1.<\/p>\n\n<p>[77] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, ti\u1ebfn phong Uy\u1ec3n dung h\u1ecd Chu c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00e0m Hi\u1ec1n phi, phong H\u1ee9a Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa l\u00e0m H\u00e0n Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa, \u0111\u1ec1u c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong.<\/p>\n\n<p>[78] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Chu d\u1eabn \u0111\u1ea7u c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c trong cung, \u0111\u01b0a H\u00e0n Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1 v\u1ec1 ph\u1ee7. Theo l\u1ec7 c\u0169, Ho\u00e0ng h\u1eadu ph\u1ea3i ra ti\u1ec5n, nh\u01b0ng nay v\u00ec \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[79] Chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tham gia b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf, v\u00ec gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m l\u1ea5n, n\u00ean nay l\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh Giao Ch\u1ec9, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft, nghe theo Chi\u00eau th\u1ea3o ty xem x\u00e9t, d\u00f9ng l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[81] L\u1ec7nh cho An Nam Chi\u00eau th\u1ea3o ty khi xu\u1ea5t qu\u00e2n, mang theo hai ch\u1ec9 huy m\u00e3 qu\u00e2n l\u00e0m nha \u0111\u1ed9i, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u00e2n m\u00e3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7 s\u1ebd xu\u1ea5t qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e2n t\u00e0i khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i, th\u01b0\u1eddng d\u00f2 x\u00e9t \u00fd Vua, n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi n\u1ecbnh h\u00f3t. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ch\u1ea5t v\u1ea5n, mu\u1ed1n h\u1ecd bi\u1ebft \u00fd Vua h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng c\u0169ng lo r\u1eb1ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i th\u1eadt.\"<\/i> C\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>\"Uy nghi\u00eam c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng, Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng th\u1eb3ng th\u1eafn, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c khoan dung. Sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u01b0a Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng, l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o can gi\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"S\u00e1ch vi\u1ebft: 'Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf hay, th\u00ec v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Vua trong cung, ng\u01b0\u01a1i thu\u1eadn theo b\u00ean ngo\u00e0i, n\u00f3i r\u1eb1ng: M\u01b0u k\u1ebf n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Vua ta.' B\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady. Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o can gi\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 ph\u01a1i b\u00e0y l\u1ed7i c\u1ee7a Vua, ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00edch n\u1ed5i ti\u1ebfng m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[83] An Nam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed k\u1ebf tr\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ty t\u00e2u: <i>\"Khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ea5t. Nay \u0111\u1ec1 \u00e1n ph\u00e2n chia l\u1ed9 h\u01a1i nhi\u1ec1u, ho\u00e0n to\u00e0n nh\u1edd v\u00e0o quan l\u1ea1i th\u00fac \u0111\u1ea9y. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong h\u00e0nh dinh ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eb9 m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[84] Chi\u1ebfu t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00e0 tan r\u00e3 \u1edf ba ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, Ung, \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i cho h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[85] Vua ph\u00ea: <i>\"Chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Giang T\u00e2y, Ph\u00fac Ki\u1ebfn chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, lo c\u00f3 gian t\u1ebf xen l\u1eabn, l\u1ec7nh Chi\u00eau th\u1ea3o ty ch\u1ec9 huy t\u01b0\u1edbng quan th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[86] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u1ed9 c\u00f3 t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb ph\u1ed1i, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i t\u00e0i n\u0103ng, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1eed quan ch\u1ecdn l\u1ef1a \u0111\u01b0a v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, c\u1ee9 500 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u1ec9 huy, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 T\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a Qu\u1ea3ng T\u00e2y.<\/p>\n\n<p>[87] H\u00f4m \u0111\u00f3, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho c\u1edd hi\u1ec7u, ki\u1ebfm, gi\u00e1p c\u1ee7a Trung qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn. <i>(Ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 3 d\u1ef1 y\u1ebfn, theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o\u300aM\u1ed9 ch\u00ed\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ra \u0111\u1ec1 thi cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n\n<p>[89] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Kh\u00e2m, Li\u00eam hy sinh, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f2n s\u1ed1ng, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y nhanh ch\u00f3ng t\u00ecm ki\u1ebfm, b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00e2u. H\u00e0i c\u1ed1t t\u1eed tr\u1eadn \u1edf ba ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1eed quan \u0111\u1ebfn ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5, l\u1ea1i thi\u1ebft l\u1ec5 th\u1ee7y l\u1ee5c \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng \u1edf ch\u00f9a Ph\u1eadt t\u1ea1i Qu\u1ebf Ch\u00e2u, c\u00fang d\u01b0\u1eddng m\u1ed9t ngh\u00ecn t\u0103ng nh\u00e2n. Nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 gi\u00e0y x\u00e9o, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1nh gi\u1eb7c m\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf hai n\u0103m nay.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, thi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n\n<p>[91] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c tr\u1ea1i, nh\u00e0 c\u1eeda, b\u00e3i c\u1ecf \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang, cho ph\u00e9p d\u00e2n thu\u00ea m\u01b0\u1edbn.<\/p>\n\n<p>[92] H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng h\u1ed9 thu\u1ed9c Nam v\u00e0 hai thu\u1ed9c c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven bi\u1ec3n, li\u00ean ti\u1ebfp g\u1eb7p thi\u00ean tai, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng cao, d\u00e2n r\u1ea5t \u0111\u00f3i kh\u1ed5. Xin c\u1ea5p hai ba v\u1ea1n th\u1ea1ch qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, gi\u1ea3m gi\u00e1, t\u00ednh theo ng\u00e0y v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1n cho c\u00e1c h\u1ed9 thu\u1ed9c Nam v\u00e0 hai thu\u1ed9c \u1edf hai huy\u1ec7n Quy T\u00edn, Dung Th\u00e0nh.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"H\u00f9ng Ch\u00e2u c\u1ea5p ba v\u1ea1n th\u1ea1ch qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh ngo\u00e0i kho phong trang, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u thi h\u00e0nh. C\u00e1c h\u1ed9 thu\u1ed9c Nam v\u00e0 hai thu\u1ed9c, v\u1eabn l\u1ec7nh cho H\u00f9ng Ch\u00e2u c\u1eed quan gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c b\u00e1n. C\u00f4ng nh\u00e2n tham nh\u0169ng, \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt kho.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[93] H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1edf ch\u00e2u Ung, kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi ch\u00e2u Kh\u00e2m, ch\u00e2u Li\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb khi b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y, h\u1ecd c\u1ed1 th\u1ee7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, ra s\u1ee9c ch\u1ed1ng c\u1ef1, nh\u01b0ng vi\u1ec7n binh b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Gi\u1eb7c d\u00f9ng h\u1ecfa c\u00f4ng, trong th\u00e0nh h\u1ebft n\u01b0\u1edbc, gi\u1eef v\u1eefng ti\u1ebft th\u00e1o \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, l\u00f2ng trung ngh\u0129a kh\u00f4ng suy, n\u00ean phong th\u01b0\u1edfng cho con ch\u00e1u h\u1ecd, n\u00ean gia t\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, binh l\u00ednh th\u00ec c\u1ea5p g\u1ea5p \u0111\u00f4i ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh.\"<\/i><\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang \u0110\u01b0\u1eddng T\u1eed Ch\u00ednh l\u00e0m T\u01b0 n\u00f4ng thi\u1ebfu khanh, Quan s\u00e1t suy quan \u0110\u00e0m T\u1ea5t l\u00e0m Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng lang trung, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n Chu Th\u00e0nh l\u00e0m Ngu b\u1ed9 lang trung, Tri huy\u1ec7n Tuy\u00ean H\u00f3a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Huy\u1ec7n \u00fay Chu Nhan, Tri huy\u1ec7n V\u0169 Duy\u00ean V\u1ea1n [V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1ng] c\u00f9ng l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, nguy\u00ean Nhi\u1ebfp ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n L\u00e2m Cao ch\u00e2u Qu\u1ef3nh, quy\u1ec1n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ty \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tri\u1ec7u Th\u1ebf Khanh, Giao x\u00e3 trai lang T\u00f4 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t[footnote] Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t, ch\u1eef 'Ki\u1ec1m' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'To\u00e0n'. X\u00e9t quan v\u00f5 \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 'To\u00e0n h\u1ea1t', ch\u1eef 'To\u00e0n' r\u00f5 l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Bi\u1ec7n l\u00e0m \u0110\u00e0i ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u1ebft C\u1eed l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Qu\u1ea3 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u00f4 gi\u00e1m T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u01b0u S\u01b0 C\u1ed5, Ng\u00f4 Hi Ph\u1ee7 c\u00f9ng l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c[footnote] Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ch\u1eef 'ph\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'cung', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] T\u00f4 T\u1eed Ch\u00ednh l\u00e0m T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Tr\u1ea7n K\u1ef3 l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, T\u00e1 ch\u1ee9c \u0110inh K\u1ef3, T\u00f4 Tr\u1ef1c \u00d4n c\u00f9ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Tam ban sai s\u1ee9 Thi\u1ec7u Ti\u00ean, L\u01b0\u01a1ng T\u1ee7ng, T\u00f4 T\u1eed Minh c\u00f9ng l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 B\u00ed, L\u01b0u C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc c\u00f9ng l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.<\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 n\u1ed9i \u0111\u1ecba c\u1ee7a ba ch\u00e2u Ung, Kh\u00e2m, Li\u00eam l\u00e0 Vi Nghi\u00eau Tu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quy\u1ec1n quan; Ph\u00f9ng H\u00f9ng c\u00f9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn ty b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m nhi\u1ebfp quan. Nghi\u00eau Tu\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb thi\u00eau r\u1ee5i v\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c[footnote] 'L\u1ec7' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 '\u0111\u1ea3o', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], h\u1ecd t\u1ef1 n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f2n n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ghi nh\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[95] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd B\u00ecnh Nh\u1ea5t t\u00e2u: <i>\"Xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec ch\u00e2u Ung.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, l\u1ec7nh cho chi\u00eau th\u1ea3o ty c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn.<\/p>\n\n<p>[96] Tr\u00ean ph\u00ea: <i>\"C\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng h\u1ea1ng tr\u00ean, n\u00ean l\u1ec7nh cho tam ty kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo\u300aNg\u1ef1 T\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, B\u00e1t ph\u00e1t th\u00f4i c\u01b0\u01a1ng s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 H\u00e0n T\u00f4ng S\u01b0 t\u00e2u: <i>\"Cha th\u1ea7n l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1m \u0111ang l\u00e0m tri ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh[footnote] 'T\u00e2y' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'l\u01b0\u1ee1ng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng S\u01b0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed H\u00e0 \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4ng S\u01b0 l\u1ea1i xin \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed S\u00f9ng Ph\u00fac cung. Ch\u00fa: Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 9 n\u0103m nay, T\u00f4ng S\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u00e1t ph\u00e1t.<\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho Tri huy\u1ec7n T\u00e2n L\u1ea1c ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh Ph\u1ee7 quy\u1ec1n tri ch\u00e2u B\u1ea3o. D\u00e2n ch\u00fang ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e1c g\u00e1nh gi\u1eef l\u1ea1i, kh\u00f4ng cho r\u1eddi huy\u1ec7n, gi\u00e1m ty t\u00e2u l\u00ean n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[99] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam v\u00ec bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ebfn Giao Ch\u1ec9, ho\u1eb7c nghe n\u00f3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i \u0111\u00f3, t\u1eeb nay cho ph\u00e9p th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e1o t\u1ea1i n\u01a1i \u1edf, l\u1ec7nh cho chi\u00eau th\u1ea3o ty chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu ai t\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[100] Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9. B\u00ecnh l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1eeb \u0110\u1ea1c tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Minh kinh, c\u00e1c khoa c\u1eadp \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 596 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec7u V\u0169. <i>(S\u00e1ch \u300aL\u00e2m Hi d\u00e3 s\u1eed\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c y\u1ebft b\u1ea3ng r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c qu\u00e1n ch\u1ee9c, hi\u1ec7u th\u01b0 \u0111\u1ec1u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, l\u1ec7 n\u00e0y b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4 xin kh\u00f4i ph\u1ee5c. N\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1eb7c t\u1ea5u danh Ti\u1ebfn s\u0129, Minh kinh, c\u00e1c khoa \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed gi\u00e1m t\u00e1c ch\u1ee7 b\u1ea1, th\u1ee7 ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, tr\u1ee3 gi\u00e1o, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 593 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[103] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, sai quy\u1ec1n Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 ph\u00e1t v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 L\u1ef1 B\u1ec9nh ki\u00eam quy\u1ec1n qu\u1ea3n c\u00e2u vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf Ch\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng, Th\u00f4ng, Th\u00e1i. Khi \u1ea5y, Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>\"Ph\u00e1n \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m H\u1ea7u Th\u00fac Hi\u1ebfn \u1edf Ho\u00e0i Nam \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh, xin sai quan y \u0111\u1ebfn v\u00e0 l\u1ec7nh cho B\u1ec9nh thay vi\u1ec7c.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"Quan y t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc kh\u00f4ng k\u1ecbp, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf B\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[104] Chi\u1ebfu phong Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1eeb B\u00e1 T\u01b0\u1eddng \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb c\u1ea5m, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, B\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 t\u1eeb ch\u00e2u Ung b\u1eaft \u0111i m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb, \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. B\u00e1 T\u01b0\u1eddng chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec1n \u0111u\u1ed5i theo sau, ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c t\u00ean, nh\u1edd \u0111\u00f3 h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i tr\u1ed1n tho\u00e1t. Kinh l\u01b0\u1ee3c ty t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Th\u1eddi Hi Ninh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Tr\u1ea7m Kh\u1edfi, L\u01b0u Di n\u1ed1i nhau l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 Giao Ch\u1ec9. Kh\u1edfi, Di \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n chi\u1ebfn, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ed9ng \u0111inh th\u00e0nh b\u1ea3o gi\u00e1p, c\u1ea5p tr\u1eadn \u0111\u1ed3, b\u1eaft h\u1ecd theo \u0111\u00f3 luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u n\u00e1o \u0111\u1ed9ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 Giao Ch\u1ec9 b\u00e0n k\u1ebf \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm, kh\u00f4ng sao k\u1ec3 xi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1eeb B\u00e1 T\u01b0\u1eddng \u1edf L\u0129nh Nam nhi\u1ec1u l\u1ea7n thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi th\u01b0 cho Giao Ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n, nghe n\u00f3i nay c\u00f4ng khanh qu\u00fd nh\u00e2n Giao Ch\u1ec9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n. T\u00e0i l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a B\u00e1 T\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng k\u00e9m ai, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u1edf Trung Qu\u1ed1c, nguy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng s\u1ef1 d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng. Nay Trung Qu\u1ed1c mu\u1ed1n \u0111\u1ea1i c\u1eed binh di\u1ec7t Giao Ch\u1ec9, binh ph\u00e1p n\u00f3i ti\u1ebfng t\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u1ea1t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, chi b\u1eb1ng h\u00e3y \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, B\u00e1 T\u01b0\u1eddng xin l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Giao Ch\u1ec9 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh v\u00e0o, chi\u1ebfm ba ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, Ung. B\u00e1 T\u01b0\u1eddng ch\u01b0a k\u1ecbp tr\u1ed1n v\u1ec1. G\u1eb7p l\u00fac Th\u1ea1ch Gi\u00e1m c\u00f3 th\u00e2n v\u1edbi B\u00e1 T\u01b0\u1eddng, t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00e1 T\u01b0\u1eddng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ecb c\u1ea5m, sung ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, B\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai Tuy\u00ean huy s\u1ee9 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, Giao Ch\u1ec9 xin h\u00e0ng n\u00f3i: <i>\"B\u1ea3n qu\u1ed1c v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh v\u00e0o, ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c x\u00fai gi\u1ee5c.\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u01b0a th\u01b0 c\u1ee7a B\u00e1 T\u01b0\u1eddng cho Qu\u1ef3, Qu\u1ef3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty tra x\u00e9t. B\u00e1 T\u01b0\u1eddng b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1ef1 v\u1eabn. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 k\u00fd v\u0103n\u300b. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t, vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u00e1 T\u01b0\u1eddng b\u1ea1i l\u1ed9.)<\/i><\/p>\n\n<p>[105] Kinh H\u1ed3 l\u1ed9 An ph\u1ee7 ty t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u Huy, Th\u00e0nh nghe tin quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3n l\u1ed9, gi\u1ebft tr\u00e2u khao th\u01b0\u1edfng, lo vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb, nay \u0111\u1ec1u tan r\u00e3. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u00fang y\u00ean nghi\u1ec7p, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u00ed m\u1eadt ph\u00f2ng b\u1ecb.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 ty giao cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Chu S\u01a1 B\u00ecnh chi\u00eau d\u1ee5, h\u1ee9a \u01b0u \u0111\u00e3i ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi ra m\u1eaft s\u1ebd t\u00e2u t\u00ean l\u00ean. <i>(Ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 6, Th\u00e1i Di\u1ec7p n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd D\u01b0\u01a1ng t\u1ea5t s\u1ebd li\u1ec1u ch\u1ebft ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 ng\u00e0y 21, n\u00ean tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[106] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, sai Khu m\u1eadt ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t c\u00f9ng tu s\u1eeda n\u1ed9i c\u00e1c ty th\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[107] Ban cho c\u00e1c t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 500 ngh\u00ecn ti\u1ec1n, c\u00e1c khoa 200 ngh\u00ecn ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 so\u1ea1n s\u00e1ch nh\u1ecf. Theo l\u1eddi Luy\u1ec7n Hanh Ph\u1ee7 v\u1ec1 vi\u1ec7c tu s\u1eeda quy ch\u1ebf khoa c\u1eed: <i>\"N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8, ban cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 3.000 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c khoa 700 quan ti\u1ec1n, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng danh ngh\u0129a gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 bi\u1ebfu t\u1eb7ng du s\u0129, c\u00f2n l\u1ea1i d\u00f9ng cho l\u1ea1i vi\u00ean, xin ch\u1ec9 ban 300 ngh\u00ecn ti\u1ec1n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c h\u1ecdp m\u1eb7t.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban th\u00eam 200 ngh\u00ecn ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[108] Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty t\u00e2u xin mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 li\u1ec7u v\u00e0 ti\u1ec1n d\u1ecbch cho c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh th\u1ed5 \u0111inh b\u1ecb h\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, Ung. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[109] Ph\u00e1n T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea7u bia cho Th\u1ecb trung H\u01b0\u1edbng Kinh, giao cho \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. T\u00f4ng Nho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c v\u1edbi Kinh, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng t\u00e1c, giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho \u00f4ng ta l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1eadp ri\u00eang m\u1ed9t ty. Nay T\u00f4ng Nho ch\u1ec9 \u0111em theo Gi\u00e1m quan B\u00e1t t\u00e1c ty V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau C\u1ea5u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed3 \u00e1n v\u00e0 ki\u1ec3m k\u1ebf c\u00f4ng li\u1ec7u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u00e1o cho b\u1ea3n gi\u00e1m, m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n B\u00e1t t\u00e1c ty l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n m\u1ed9t m\u1eb7t, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 l\u1ea5n quy\u1ec1n, xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i thi h\u00e0nh.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng Nho gi\u1ea3i tr\u00ecnh. <i>(Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 4, T\u00f4ng Nho b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu: <i>\"Trong c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a ch\u00e2u H\u1ef1u c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u00e2n kh\u1ea9u \u0111\u00e3 qua hai ba l\u1ea7n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty b\u00ed m\u1eadt xem x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ef1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec theo l\u00fd m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed3n \u00e0o.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[111] H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho c\u00f4ng lao \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Di \u1edf ch\u00e2u Du. Quang T\u1ed5 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3, gi\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m Nam Xuy\u00ean, chi\u1ebfu cho H\u00f9ng B\u1ea3n th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7, l\u1ea5y N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n, Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0 \u0110\u00f4 gi\u00e1m l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3 V\u01b0\u01a1ng Tuy\u00ean c\u00f9ng Quang T\u1ed5 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec1u nghe l\u1ec7nh c\u1ee7a B\u1ea3n.<\/p>\n<p>[H\u00f9ng] B\u1ea3n nghi ng\u1edd Quang T\u1ed5 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c t\u00f9ng, b\u00e8n t\u00ednh to\u00e1n binh l\u00ednh, c\u1ea5p ph\u00e1t kh\u00ed gi\u1edbi, ch\u1ec9 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi ba ng\u01b0\u1eddi kia, v\u00e0 sai Quang T\u1ed5 c\u00f9ng V\u1ea1n chia l\u00e0m ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, chia l\u00e0m ti\u1ec1n qu\u00e2n, trung qu\u00e2n, h\u1eadu qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng trung qu\u00e2n m\u00e0 xu\u1ea5t ph\u00e1t. Quang T\u1ed5 l\u00e0m h\u1eadu qu\u00e2n, khi xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ed1i. B\u1ea3n l\u1ec7nh cho Quang T\u1ed5 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng Sa Kh\u1ea3m, v\u00e0 d\u1eb7n ng\u00e0y mai h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi V\u1ea1n. Qu\u00e2n s\u0129 d\u00f9ng g\u1eady d\u00f2 \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea9y k\u00e9o nhau m\u00e0 \u0111i, n\u1eeda \u0111\u00eam l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh, s\u00e1ng s\u1edbm gi\u1eb7c kinh h\u00e3i n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea5t n\u00e0y sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u00eam!\"<\/i> Th\u1ebf gi\u1eb7c tan r\u00e3, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh m\u00e0 tan v\u1ee1, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ed3i s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi V\u1ea1n, nh\u01b0ng V\u1ea1n b\u1ecb k\u1eb9t \u1edf T\u00f9ng Kh\u00ea. B\u1ea3n v\u1ed9i sai Quang T\u1ed5 \u1ee9ng c\u1ee9u, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch M\u00f4n \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm ch\u1ed7 hi\u1ec3m, th\u00fac qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng ch\u00e2u Ki\u1ec1m l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c tranh ch\u1ed7 hi\u1ec3m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n, gi\u1eb7c b\u00e8n b\u1ecf ch\u1ea1y. Quang T\u1ed5 \u0111\u00eam \u0111\u00f3ng qu\u00e2n tr\u00ean \u0111\u1ec9nh T\u00f9ng L\u0129nh, s\u00e1ng m\u1edbi g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c V\u1ea1n, li\u1ec1n c\u00f9ng tr\u1edf v\u1ec1, x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1ea1i An \u1ed4n. B\u1ea3n x\u1ea5u h\u1ed5 xin l\u1ed7i, t\u00e2u l\u00ean c\u00f4ng lao \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean c\u00f3 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Quang T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u1ef1c l\u1ee5c ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 4 l\u1ea1i ghi ch\u00e9p tr\u00f9ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u1ea7m. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 8, gi\u1eb7c Di ch\u00e2u Du n\u1ed5i lo\u1ea1n, e r\u1eb1ng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u01b0a l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u00e0nh \u0110\u00f4. Ng\u1ef1 t\u1eadp ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 9, sai Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n sung ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u00e0nh \u0110\u00f4, thay Qu\u00e1ch C\u1ed1. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec c\u1ea7n xem x\u00e9t. X\u00e9t t\u1eadp H\u00f9ng B\u1ea3n, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 7, B\u1ea3n \u1edf Giang An, \u0111\u00e3 h\u1ecbch tri\u1ec7u Ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u00e0nh \u0110\u00f4 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi. E r\u1eb1ng Ng\u1ef1 t\u1eadp n\u00f3i l\u00e0 sai l\u1ea1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[112] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, t\u1eeb th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y y\u1ebft b\u1ea3ng m\u00e0 ch\u01b0a x\u01b0\u1edbng danh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p th\u1ee9 t\u01b0, s\u1ebd l\u1ea5y ch\u1ec9.<\/p>\n\n<p>[113] S\u00e1ch \u300aT\u00e2y Phi\u00ean Th\u1eadp Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh T\u00f4ng Ca l\u00e0 Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Ng\u0169 M\u00e2u C\u1ed1c, Hi H\u00e0 Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u1eafn. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng con c\u1ee7a T\u1ed3n B\u1ea3o l\u00e0 Tam Ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u01b0 c\u00e1ch chuy\u1ec3n m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tham gia ban ng\u00e0y th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p M\u00f4n Chi h\u1eadu; anh c\u1ee7a Tri H\u00e0 Ch\u00e2u Ti\u00ean Vu S\u01b0 Trung l\u00e0 L\u00e3ng Ch\u00e2u V\u0103n h\u1ecdc S\u01b0 D\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c Gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1, mi\u1ec5n thi ch\u00fa quan; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng; c\u00e1c quan Phi\u00ean t\u1eeb \u0110i\u1ec7n th\u1ecb tr\u1edf l\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam chi t\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[114] Vua ph\u00ea: <i>\"Ng\u1ef1a \u1edf kinh s\u01b0 \u0103n h\u1ea1t \u0111\u1eadu, hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng trong n\u0103m. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9c \u0111\u1ea5u t\u1eeb Kinh \u0110\u00f4ng v\u1eadn chuy\u1ec3n theo Qu\u1ea3ng T\u1ebf H\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng c\u1eed quan tu s\u1eeda xong \u0111\u1eadp v\u00e0 c\u1ed1ng.\"<\/i> <i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o theo \u300aNg\u1ef1 T\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[115] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i n\u0103m nay l\u00faa h\u00e8 trong kinh k\u1ef3 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh s\u01b0 so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1ea3m nhi\u1ec1u, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, s\u1ed1 g\u1ea1o cung c\u1ea5p tr\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1eaft gi\u1eef nhi\u1ec1u. C\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Ty N\u00f4ng t\u1ef1 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa trong ph\u1ee7 gi\u1edbi mua r\u1ed9ng r\u00e3i, c\u1ea5p cho Tam Ty, d\u00f9ng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a chi\u1ebft n\u1ea1p t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n b\u00f9 \u0111\u1eafp.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[116] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u00e0ng Kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0110\u00e1i Ng\u1ef1 Kh\u00ed gi\u1edbi Cao C\u01b0 Gi\u1ea3n, T\u00e2y T\u00e1c Ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u00e1i Ng\u1ef1 Kh\u00ed gi\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00e1nh c\u00f9ng l\u00e0m N\u1ed9i th\u1ecb \u00c1p ban.<\/p>\n\n<p>[117] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba C\u1ea3nh T\u01b0 Ngh\u1ecb l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u00f4 gi\u00e1m. T\u01b0 Ngh\u1ecb l\u00e0 em c\u1ee7a T\u01b0 L\u1eadp. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9, v\u00ec T\u01b0 L\u1eadp n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[118] T\u00e2n Tri D\u00e2n Ch\u00e2u Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>\"Ngo\u00e0i vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n binh cung ti\u1ec5n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea5t hoang, mu\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t d\u00e2n binh Phi\u00ean H\u00e1n, t\u1ea1m th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e0y c\u1ea5y, theo l\u1ec7 c\u0169 trong l\u00e0ng chia \u0111\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e2u b\u00f2 th\u00ec cho m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb ti\u1ec1n l\u00e3i h\u1ed3i d\u1ecbch, \u0111\u1ee3i thu ho\u1ea1ch xong s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i.\"<\/i> Theo \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[119] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nam B\u00ecnh qu\u00e2n mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i ngh\u0129a qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7, nh\u01b0ng lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n xa g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n, l\u1ec7nh cho H\u00f9ng B\u1ea3n xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 B\u1ea3n t\u00e2u, l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 b\u1ecb gi\u1eb7c Phi\u00ean qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, d\u00e2n s\u1ed1 v\u00e0 binh l\u1ef1c y\u1ebfu k\u00e9m, xin t\u1ea1m th\u1eddi gi\u1eef l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7. Theo \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n Lang trung Chu Do\u00e3n ki\u00eam Th\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed. C\u1ea7n xem x\u00e9t ai ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n\n<p>[121] H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng: v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc thu\u1ed9c hai khu v\u1ef1c \u1edf Ph\u00ed Gia Trang c\u00f3 s\u00e1u th\u00f4n, m\u1ed7i th\u00f4n \u0111\u1ec1u c\u1eed 60 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh l\u00e0m l\u00ednh cung t\u00ean, m\u1ed7i \u0111\u00eam thay phi\u00ean canh g\u00e1c, mu\u1ed1n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Tr\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ea5t v\u1ea5n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[122] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n \u00fay \u1edf Quy T\u00edn, Dung Th\u00e0nh thu\u1ed9c H\u00f9ng Ch\u00e2u g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o Cung nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[123] N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, ch\u1ee7 tr\u1ea1i T\u0129nh Bi\u00ean thu\u1ed9c qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110i\u1ec1n C\u1ea3nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi x\u1ea3y ra, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng do d\u00e2n quen thu\u1ed9c. Khi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng h\u1ecd v\u00e0o c\u00f5i t\u00e2y c\u01b0\u1edbp gia s\u00fac, d\u00e2n c\u01b0, \u0111\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i l\u1ea1i, l\u1ea1i ph\u1ea3n b\u1ea3o r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y v\u00e0o c\u00f5i H\u00e1n l\u00e0m c\u01b0\u1edbp. Quan bi\u00ean th\u1ea7n ho\u1eb7c kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh b\u00ean kia, ho\u1eb7c mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, th\u00eam th\u1eaft s\u1ef1 vi\u1ec7c, d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c c\u01b0\u1edbp gia s\u00fac, d\u00e2n c\u01b0, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng bi\u1ebft, ch\u1ec9 v\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi che gi\u1ea5u, t\u00edch t\u1ee5 l\u00e2u ng\u00e0y th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi. Xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ai v\u00e0o c\u00f5i t\u00e2y l\u00e0m gi\u1eb7c, l\u1eadp m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng cao, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n m\u1ea7m h\u1ecda.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb v\u00e0o c\u00f5i t\u00e2y \u0103n tr\u1ed9m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i theo lu\u1eadt th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[124] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi \u0111\u1ee3t \u0111\u1ea7u trong k\u1ef3 thi \u0110i\u1ec7n th\u00ed ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n D\u1ecbch, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd T\u00f4n Chu, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n hi\u1ec7u th\u01b0 Luy\u1ec7n Hanh Ph\u1ee7, Ph\u1ea1m Thang, Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n ch\u1ee7 b\u1ea1 L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng; c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi \u0111\u1ee3t hai l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Ti\u1ec1n T\u1ea3o, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd Tr\u1ea7n M\u1ee5c, S\u00f9ng ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n thuy\u1ebft th\u01b0 Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng, Ki\u1ec3m ch\u00ednh trung th\u01b0 h\u00ecnh ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t v\u00ec ch\u1ea5m thi kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p.<\/p>\n\n<p>[125] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho L\u01b0u Di, ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 qu\u00e2n Ch\u00e2u, \u0111ang b\u1ecb an tr\u00ed t\u1ea1i T\u00f9y Ch\u00e2u, ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1eb1ng, ch\u1ee9ng ch\u1ec9 t\u1eeb khi xu\u1ea5t th\u00e2n, v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111i qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i Ph\u00f9 Ch\u00e2u. Nguy\u00ean do l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u r\u1eb1ng, Tr\u1ea7m Kh\u1edfi v\u00e0 L\u01b0u Di tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7, xin tr\u1ecb t\u1ed9i L\u01b0u Di v\u1ec1 t\u1ed9i <i>\"tr\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng\"<\/i> <i>(ND: khoa tr\u01b0\u01a1ng)<\/i>, v\u00e0 x\u1eed t\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n. <i>(B\u1ea3n Chu s\u1eeda l\u1ea1i b\u1ea3n M\u1eb7c, ghi r\u1eb1ng: <i>\"H\u00ecnh ph\u1ea1t ch\u01b0a \u0111\u1ee7, v\u00e0 theo l\u1eddi Tr\u1ea7m Kh\u1edfi n\u00f3i v\u1ec1 t\u1ed9i 'tr\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng' c\u1ee7a L\u01b0u Di, xin x\u1eed t\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n.\"<\/i> C\u00f3 l\u1eddi ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng: <i>\"Theo s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1eeb \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b, b\u1ea3n m\u1edbi cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a Chu s\u1eed, nay v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean v\u0103n c\u0169.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[126] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ed1i v\u1edbi l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o gi\u00e1p trong ph\u1ee7 Khai Phong, t\u1eeb nay l\u1ec7nh cho Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng 12 d\u1eabn m\u1ed9t huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh di\u1ec5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u1eebng huy\u1ec7n l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>\"Chi\u1ebfu duy\u1ec7t b\u1ea3o gi\u00e1p kinh k\u1ef3, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t huy\u1ec7n.\"<\/i> \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[127] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, D\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ti\u00ean, ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e2y Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u00e0nh doanh An Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f2ng Ti\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c xu\u1ea5t binh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n, mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n l\u1edbn ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o g\u00f3c t\u00e2y nam, v\u00f2ng ra ph\u00eda sau gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh v\u00e0o ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00f9ng binh ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n Chi\u00eam Th\u00e0nh v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u00f9ng h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n trao ch\u1ee9c n\u00e0y, l\u1ec7nh cho \u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111i. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.)<\/i><\/p>\n\n<p>[128] \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1ea7u Th\u00fac Hi\u1ebfn, nguy\u00ean l\u00e0 Lang trung c\u00f4ng b\u1ed9, \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, xin ban c\u1ea5p tang l\u1ec5 tr\u1ecdng h\u1eadu. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea1ch Trung l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu trai lang, ban t\u1eb7ng 300 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 3 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p Giao Ch\u1ec9, c\u1ea7n huy \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u phu d\u1ecbch. Ch\u00e2u Qu\u1ebf c\u00f3 9 huy\u1ec7n, s\u1ed1 b\u1ea3o \u0111inh \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng k\u00fd ch\u1ec9 c\u00f3 8.500 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9 \u0111\u01a1n \u0111inh t\u1ed5ng c\u1ed9ng 91.200 ng\u01b0\u1eddi. Nay mu\u1ed1n m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng b\u1ea3o \u0111inh hai phi\u00ean, th\u00ec trong s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 thu\u1ed9c s\u1ebd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t phi\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan vi\u00ean do Ty n\u00e0y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p 500 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Tri ch\u00e2u H\u1ee9a l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[3] Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00f9ng V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu, Ph\u00e1n ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m An Nam \u0111\u1ea1o H\u00e0nh doanh M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n, Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, ki\u00eam Kinh H\u1ed3 Qu\u1ea3ng Nam l\u1ed9 Tuy\u00ean ph\u1ee7 s\u1ee9, \u0111\u1ed5i Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c L\u00fd Hi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9, m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c, c\u00f2n vi\u1ec7c ti\u1ebft ch\u1ebf v\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> L\u00fd Hi\u1ebfn nghe v\u1eady b\u1ea5t m\u00e3n, sau \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi Ti\u1ebft r\u1eb1ng, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9 th\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, kh\u00f4ng c\u1ea7n qua Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n. Ti\u1ebft \u0111\u00e1p r\u1eb1ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u1ebfu kh\u00f4ng qua hai ph\u1ee7, e r\u1eb1ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00ed m\u1eadt, kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c. Hi\u1ebfn l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu sau n\u00e0y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n trung, c\u00f3 ch\u1ec9 th\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, th\u00ec x\u1eed l\u00fd th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, trong qu\u00e2n kh\u00f4ng nghe chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, n\u00ean t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> Hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb \u0111\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh c\u00e3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ho\u1ea1n quan gi\u00e1m qu\u00e2n l\u00e0 t\u1ec7 n\u1ea1n th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng n\u00ean theo.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n h\u1ecfi Ti\u1ebft: <i>&#8220;N\u1ebfu Hi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111i, ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf?&#8221;<\/i> Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ef3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u kinh nghi\u1ec7m bi\u00ean s\u1ef1.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh l\u00e0m th\u1ed1ng so\u00e1i, \u0111\u1ec3 \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m ph\u00f3, th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;V\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e2u c\u1ea7n ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u00ednh ph\u00f3, th\u1ea7n nguy\u1ec7n l\u00e0m ph\u1ee5 t\u00e1.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[4] Ban \u0111\u1ea7u, Ng\u00f4 Sung v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch tranh lu\u1eadn v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00f4 Sung cho r\u1eb1ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Vua cu\u1ed1i c\u00f9ng nghe theo l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, b\u00e3i ch\u1ee9c L\u00fd Hi\u1ebfn v\u00e0 c\u1eed Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 c\u00f9ng Tri\u1ec7u Ti\u1ebft \u0111i. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u1ed1n kh\u00f4ng \u01b0a Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, nh\u01b0ng khi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y, c\u0169ng l\u00e0 do Ng\u00f4 Sung ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ea7n T\u00f4ng s\u1eed &#8211; Giao Ch\u1ec9 truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch ti\u1ebfn c\u1eed Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m ch\u1ee7 so\u00e1i, Ng\u00f4 Sung nh\u00e2n l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Ti\u1ebft m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c L\u00fd Hi\u1ebfn, v\u00ec Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 t\u1eebng l\u00e0m h\u1ea1i vi\u1ec7c \u1edf Hi H\u00e0, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch c\u00e1ch ch\u1ee9c, n\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed Qu\u1ef3 thay Ti\u1ebft. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch b\u00e8n t\u1eeb ch\u1ee9c, Ng\u00f4 Sung qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Qu\u1ef3 ch\u1ea7n ch\u1eeb \u0111\u00f3ng qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfn, Ti\u1ebft mu\u1ed1n xu\u1ea5t qu\u00e2n s\u1edbm, Qu\u1ef3 kh\u00f4ng nghe.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTri\u1ebft T\u00f4ng th\u1ef1c l\u1ee5c &#8211; Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 c\u1ef1u truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 Ng\u00f4 Sung tranh lu\u1eadn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, An Th\u1ea1ch cho r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, Sung n\u00f3i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. Khi Qu\u1ef3 xu\u1ea5t qu\u00e2n, Sung g\u1eedi th\u01b0 cho Qu\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;K\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u m\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m ti\u1ec7n l\u1ee3i l\u00e0 t\u1ed1t.&#8221;<\/i> Qu\u1ef3 t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u01a1i binh kh\u00f4ng ti\u1ebfn. X\u00e9t hai s\u00e1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00fd ri\u00eang, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1eddi c\u00f4ng khai. Th\u1ef1c ra Ng\u00f4 Sung kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, m\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, tuy do Ti\u1ebft ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd Sung th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng. Nay tham kh\u1ea3o \u0111\u1ec3 tu ch\u1ec9nh v\u00e0o s\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ebfn do V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTri\u1ebft T\u00f4ng th\u1ef1c l\u1ee5c &#8211; Hi\u1ebfn c\u1ef1u truy\u1ec7n\u300b, nh\u01b0ng t\u00e2n truy\u1ec7n l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i. X\u00e9t Th\u1ea7n T\u00f4ng nghe l\u1eddi An Th\u1ea1ch m\u00e0 b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ebfn. T\u01b0 M\u00e3 Quang c\u0169ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00e2n truy\u1ec7n b\u1ecf \u0111i, r\u1ea5t v\u00f4 ngh\u0129a, nay kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. Th\u1ef1c ra Ti\u1ebft kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u00f9ng Hi\u1ebfn \u0111i, An Th\u1ea1ch nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ebfn, n\u00ean Th\u1ea7n T\u00f4ng nghe theo. N\u1ebfu ch\u1ec9 do Ti\u1ebft n\u00f3i, Hi\u1ebfn c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc b\u1ecb b\u00e3i.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1, nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri H\u1ee9a ch\u00e2u, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c H\u1ed5 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c tri t\u1ea1p s\u1ef1 \u1eaft c\u00f3 nguy\u00ean do, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u. Sau khi b\u00e3i ch\u1ee9c, kh\u00f4ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m tri t\u1ea1p s\u1ef1. <i>(Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, Th\u00e1i X\u00e1c m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c n\u00e0y, c\u0169ng \u1eaft c\u00f3 nguy\u00ean do, c\u1ea7n kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Chi\u00eam Th\u00e0nh, Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e2u nay b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m nhi\u1ec5u. Nay qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u00e1nh t\u1ed9i, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i h\u1ee3p s\u1ee9c ti\u00eau tr\u1eeb, khi vi\u1ec7c xong, s\u1ebd ban t\u01b0\u1edbc v\u1ecb v\u00e0 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. Nghe n\u00f3i d\u00e2n s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 b\u1eaft, \u0111\u00e3 giao cho Chi\u00eau th\u1ea3o ty ki\u1ec3m tra v\u00e0 tr\u1ea3 v\u1ec1, ch\u1ec9 c\u00f3 Vua c\u0169 Chi\u00eam Th\u00e0nh kh\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ban \u00e2n s\u1ee7ng h\u1eadu h\u0129nh. L\u1ea1i sai Dung Ch\u00e2u Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan L\u00fd B\u1ed9t, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c La X\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o mang s\u1eafc th\u01b0 ban thu\u1ed1c men, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a cho hai n\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c Giao Ch\u1ec9 v\u00e0 Vua Chi\u00eam Th\u00e0nh, x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n<p>[7] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb s\u1ed1 b\u1ea1c l\u1ee5a ho\u1eb7c ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3, c\u1ea5p th\u00eam 10 v\u1ea1n quan giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Hi H\u00e0 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ee7 l\u0129nh T\u00f4ng Ca l\u00e0 Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda sau n\u00fai H\u00e0 Ch\u00e2u x\u00e2m nh\u1eadp, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf thung l\u0169ng \u0110\u1ed1ng \u0110\u1ed1ng, r\u1ed3i ti\u1ebfn v\u00e0o thung l\u0169ng Ng\u0169 M\u00e2u, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 tr\u1ea1i c\u1ee7a t\u1ed9c Thu\u1eadn H\u00e1n. Phi\u00ean quan L\u1eadn Chi\u00ean N\u1ea1p Chi c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 470 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu h\u01a1n 300 ng\u1ef1a.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c phi\u00ean quan, th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f3 c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ban \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. S\u1ed1 th\u1ee7 c\u1ea5p thu \u0111\u01b0\u1ee3c, theo quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ph\u00e9p k\u1ebft \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ph\u1ea3i b\u00e1o r\u00f5 th\u1ee9 b\u1eadc l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[9] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u00e1c l\u1ed9 Kinh H\u1ed3 Nam B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng, t\u00ednh to\u00e1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 9 cho 2 v\u1ea1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u, T\u01b0 phong lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, ti\u1ebfp t\u1ee5c nhi\u1ec7m ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[11] L\u1ea5y 9 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 tuy\u1ec3n nh\u00e2n l\u00e0 Tr\u00ecnh Th\u1ecd T\u00f4n l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 9 qu\u00e2n c\u1ee7a An Nam Chi\u00eau th\u1ea3o ty, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Chi\u00eau th\u1ea3o ty.<\/p>\n<p>[12] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: H\u00ecnh b\u1ed9 Lang trung, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n Tr\u1ea7m Kh\u1edfi b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u1ee7y b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf D\u0129nh Ch\u00e2u, an tr\u00ed t\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean v\u00e0o c\u00f4ng v\u0103n; T\u1eeb b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n L\u01b0u Di b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u1ee7y b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u1edf Qu\u00e2n Ch\u00e2u, an tr\u00ed t\u1ea1i T\u00f9y Ch\u00e2u. \u0110\u00e2y l\u00e0 do l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i Th\u1eeba Hi.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1eeba Hi t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe \u0111\u1ed3n b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng Tr\u1ea7m Kh\u1edfi khi nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 tr\u00e1i chi\u1ebfu chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, l\u1ea1i chi\u1ebfm l\u1ea5y c\u00e1c ch\u00e2u T\u1eeb, \u00c2n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn. Thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u1eddi th\u00e1nh ch\u1ec9 l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghi, s\u0129 nh\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ch\u1ee9c t\u1ecbch v\u00e0 bi\u00ean qu\u1ea3n, nh\u01b0ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, l\u1ea1i giao cho Chu \u1ed0c \u0111i\u1ec1u tra, ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u00fang sai. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m im l\u1eb7ng. Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c B\u1eafc ph\u1ea1t l\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00e2u? Ban \u0111\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4i ki\u1ebfn ngh\u1ecb, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u1edf M\u00e3 \u1ea4p n\u00ean V\u01b0\u01a1ng Kh\u00f4i b\u1ecb gi\u1ebft. Chu Th\u1ebf T\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 c\u00f4ng m\u1ea1nh binh m\u1edf r\u1ed9ng l\u00e3nh th\u1ed5 l\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00e2u? Ph\u00e0n \u00c1i N\u0103ng thua tr\u1eadn n\u00ean b\u1ecb gi\u1ebft. Hai v\u1ecb Vua \u0111\u00f3, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u nh\u1edd v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u1ea1t t\u1ed9i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng nghi\u00eam minh, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u00f9ng m\u1ea1nh. Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng th\u1eddi gian tr\u1ecb b\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e2u, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng v\u0103n v\u1eadt c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn c\u00f2n, nh\u01b0ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y c\u00e0ng suy, ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i ng\u00e0y c\u00e0ng h\u1ecfng, l\u00e0 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng d\u00f9ng uy quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f2m ng\u00f3, quan v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1eefu ty; d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng x\u00e9t ngh\u0129a m\u00e0 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u00ec quan ph\u00e1p lu\u1eadt sao kh\u00f4ng khinh nh\u1eddn hi\u1ebfn ph\u00e1p? H\u1eefu ty kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 b\u00e0n theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 sao kh\u00f4ng d\u1ed1i tr\u00e1 bi\u1ec7n b\u1ea1ch? Cho n\u00ean \u300aChu L\u1ec5\u300b n\u00f3i r\u1eb1ng: &#8216;B\u00ednh&#8217;, &#8216;Th\u1ed1ng&#8217; l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 thi\u00ean t\u1eed d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh; &#8216;Ph\u00e1p&#8217;, &#8216;Th\u1ee9c&#8217;, &#8216;T\u1eafc&#8217;, &#8216;K\u1ebf&#8217;, &#8216;Th\u00e0nh&#8217; l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt. Nay n\u1ebfu t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y d\u00f9ng \u0111\u1ea1o l\u00fd \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a Tr\u1ea7m Kh\u1edfi kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay Kh\u00e2m, Li\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1, Ung qu\u1ea3n \u0111\u00e3 nguy, d\u00e2n ch\u00fang nhi\u1ec1u ch\u00e2u b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y v\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb tham lam c\u1ea7u ti\u1ebfn, d\u00f9 b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 ban l\u1eddi \u0111\u1ee9c \u00e2n, nh\u01b0ng s\u1ee9 ti\u1ebft v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh, lo l\u1eafng ch\u01b0a d\u1ee9t. Nay qu\u00e2n b\u00ecnh Giao Ch\u1ec9 m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c, ph\u1ea1t t\u1ed9i kh\u00f4ng t\u1ef1 tin, sao c\u00f3 th\u1ec3 uy hi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi! Xin b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gi\u00e1ng chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i v\u1edbi Tr\u1ea7m Kh\u1edfi, kh\u00f4ng giao cho quan l\u1ea1i x\u00e9t x\u1eed; L\u01b0u Di c\u0169ng xin tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean thi h\u00e0nh qu\u1ed1c \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb tham lam c\u1ea7u ti\u1ebfn, v\u00e0 an \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n hai Qu\u1ea3ng. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u Nam chinh bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e0nh ph\u00e1p nghi\u00eam minh, s\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec c\u00f4ng lao kh\u00f4ng c\u1ea7n kh\u00edch l\u1ec7 c\u0169ng th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Kh\u1edfi v\u00e0 Di \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b cho r\u1eb1ng Kh\u1edfi v\u00e0 Di \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0 do l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a Th\u1eeba Hi, nh\u01b0ng ghi ch\u00e9p l\u1eddi t\u1ea5u r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u01b0a v\u00e0o. Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng gi\u00eang, Ung Ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u00e3m, Th\u1eeba Hi n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 nguy, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u00e3m. Giao cho Chu \u1ed0c \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng ch\u1ea1p, l\u1ea1i giao cho Chi\u00eau th\u1ea3o ty v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Th\u1eeba Hi l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Sai tinh th\u1ea7n m\u00ea mu\u1ed9i, k\u00e9m c\u1ecfi, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng kh\u00e1c thay th\u1ebf Sai.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. Ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Sai kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 ai, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6 n\u0103m \u0111\u00f3, Sai v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1eadn ph\u00f3 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng b\u00e0n vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10, Sai m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m v\u1eadn ph\u00f3 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n ty Khai s\u00e1ch c\u1ee7a Tam ty<a class=\"footnote\" title=\"Tam ty Khai s\u00e1ch ty, ch\u1eef 's\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'chi\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 16, ph\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an th\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-1\" href=\"#footnote-1911-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. <i>(\u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i r\u1eb1ng Vua nghe theo l\u1eddi Th\u1eeba Hi, ch\u1eafc l\u00e0 sai. T\u1ea1m ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng v\u00ec Giao Ch\u1ec9 ph\u1ea1m t\u1ed9i ng\u1ed7 ngh\u1ecbch, n\u00ean nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 v\u00e0 T\u00e2y l\u1ed9, t\u1ea1m th\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0y \u0111i xa ba ngh\u00ecn d\u1eb7m.<\/p>\n<p>[15] Tri ch\u00e2u Th\u1ea7n Ch\u00e2u, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 \u0110\u00e0o Th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Trung Ch\u00e2u, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i nhi\u1ec7m. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u1ea1i \u1edf H\u1ea1 Kh\u00ea Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[16] Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f9ng chi\u00eau m\u1ed9 m\u1ed9t v\u1ea1n d\u0169ng s\u0129 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng, trong \u0111\u00f3 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, Ph\u00fac Ki\u1ebfn hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, Giang T\u00e2y ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng giao cho Tri ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u C\u1ea9n v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ti\u00ean ph\u1ee5 tr\u00e1ch, Ph\u00fac Ki\u1ebfn c\u1eed N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf T\u1ea1 Qu\u00fd Th\u00e0nh, Giang T\u00e2y c\u1eed Ng\u1ef1 ti\u1ec1n trung t\u00e1 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u M\u00e3 X\u01b0\u01a1ng, X\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0103n T\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1ea5y vi\u1ec7c M\u00e3 X\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c c\u00f3 ph\u1ea7n \u01b0u \u0111\u00e3i, b\u00e8n b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c cho c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u chuy\u1ec3n vi\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169 l\u1eadp c\u00f4ng, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng, vi\u1ec7c ch\u1ebf ng\u1ef1 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a ri\u00eang. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c ch\u1ec9 huy \u1edf \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, M\u00e3 b\u1ed9 ty t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu \u0111\u1ec3 ph\u00e2n quy\u1ec1n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. Ph\u00e0m vi\u1ec7c trong qu\u00e2n, ch\u1ec9 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e2n quy\u1ec1n ti\u1ebft ch\u1ebf, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e0ng nghi\u00eam th\u00ec \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00e0ng ph\u1ea3i \u01b0u \u0111\u00e3i. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, qu\u00e2n hi\u1ec7u ch\u1ec9 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1ed9t doanh m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Ng\u00f4 Sung v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p r\u1eb1ng g\u1ed1c l\u1edbn ng\u1ecdn nh\u1ecf, Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u00e0 Chu tuy h\u01b0ng th\u1ecbnh, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng, Khang V\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 sau, d\u1ea7n suy y\u1ebfu. Tri\u1ec1u ta th\u00e1i b\u00ecnh h\u01a1n tr\u0103m n\u0103m, l\u00e0 do ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] T\u1eb7ng Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0m Th\u00e0nh ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Ung ch\u00e2u T\u1ea3 giang \u0111\u1ec1 c\u1eed binh m\u00e3 t\u1eb7c \u0111\u1ea1o \u00d4n Nguy\u00ean D\u1ee5 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, H\u1ea3i ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9, H\u1ed3 Nam \u0111\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Ho\u00e0nh S\u01a1n tr\u1ea1i ch\u1ee7 L\u00e2m M\u1eadu Th\u0103ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u00c2n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan quy\u1ec1n Ung T\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m H\u1ee9a D\u1ef1, V\u0129nh B\u00ecnh tr\u1ea1i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n h\u1ea1t binh gi\u00e1p T\u00f4 T\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Ung ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p N\u00f9ng Nh\u1eadt T\u00e2n, Li\u1ec5u T\u01b0\u1ee3ng T\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n, Nghi ch\u00e2u gi\u00e1m thu\u1ebf quy\u1ec1n Th\u00e1i B\u00ecnh tr\u1ea1i gi\u00e1m \u00e1p Qu\u00e1ch V\u0129nh Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, T\u1ea3 ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, Th\u00e1i B\u00ecnh tr\u1ea1i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n h\u1ea1t binh gi\u00e1p Ng\u0169 C\u1eed l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, Kh\u00e2m ch\u00e2u \u0110\u1ec3 \u0110i\u1ec7u tr\u1ea1i ch\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, Tam ban sai s\u1ee9 Kh\u00e2m ch\u00e2u Nh\u01b0 T\u00edch \u0111\u1ed9ng tu\u1ea7n ph\u00f2ng Ng\u0169 Ho\u00e0n, ti\u1ec1n Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 huy L\u01b0u Th\u0103ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, Tam ban t\u00e1 sai \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t ty ch\u1ec9 s\u1eed Khang Minh, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb S\u00e0i T\u1ec1, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 s\u1eed Phong T\u1ef1 Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban. \u0110\u1ec1u v\u00ec vi\u1ec7c Qu\u1ea3ng T\u00e2y c\u00f9ng gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh nhau m\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy t\u1eb7ng Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u00f4 gi\u00e1m Vu T\u00e2n l\u00e0m Di\u1ec7u Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty chu\u1ea9n b\u1ecb sai s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e1n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Ho\u00e0i Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Tri Li\u00eam Ch\u00e2u L\u1ed9 Kh\u00e1nh T\u00f4n l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, Tri Kh\u00e2m Ch\u00e2u Tr\u1ea7n V\u0129nh Linh l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Kh\u00e2m, Ho\u00e0nh Ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u01b0\u01a1ng K\u1ef3 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u1ee9c Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Dung, B\u1ea1ch Ch\u00e2u \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m Phan Nh\u01b0\u1ee3c C\u1ed1c l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u00c2n Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, Li\u00eam Ch\u00e2u duy\u00ean h\u1ea3i tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00fd Tr\u1ecdng Tu\u00e2n l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Li\u00eam Ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p Chu T\u00f4ng Th\u00edch, Quy\u1ec1n Kh\u00e2m Ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p V\u0103n L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u gi\u00e1m \u00e1p Ng\u00f4 Ph\u00fac, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u1ec9 s\u1ee9 L\u00fd An \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, T\u00e1 ch\u1ee9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u duy\u00ean h\u1ea3i tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u01b0\u01a1ng C\u1ea5n, Quy\u1ec1n Li\u00eam B\u1ea1ch Ch\u00e2u \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m Th\u1ea9m T\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u1ec1u l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb Kh\u00e2m Ch\u00e2u ch\u1ec9 s\u1ee9 T\u1ed1ng \u0110\u1ea1o \u0110inh To\u1ea1i, Li\u00eam Ch\u00e2u ch\u1ec9 s\u1ee9 Ng\u00f4 T\u00f4ng L\u1eadp \u0111\u1ec1u l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, Kh\u00e2m Ch\u00e2u thi\u00eam th\u01b0 qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Ph\u1ee5 l\u00e0m T\u01b0 n\u00f4ng thi\u1ebfu khanh, Qu\u00e2n s\u1ef1 suy quan L\u00fd Ho\u00e0n l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 lang trung, Ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Ti\u1ec1n Th\u1ebf Kinh l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ty l\u00fd tham qu\u00e2n L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng T\u00f4ng, Ti\u1ec1n U\u1ea5t L\u00e2m Ch\u00e2u ty l\u00fd tham qu\u00e2n T\u00e0o Kh\u1ea3, Li\u00eam Ch\u00e2u H\u1ee3p Ph\u1ed1 huy\u1ec7n ch\u1ee7 b\u1ea1 L\u01b0\u01a1ng S\u1edf \u0111\u1ec1u l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Kh\u00e2m Ch\u00e2u gi\u00e1m thu\u1ebf nhi\u1ebfp ch\u00e2u \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5n, Li\u00eam Ch\u00e2u ty h\u1ed9 tham qu\u00e2n Th\u00e1i Ti\u1ebfp, Ty l\u00fd tham qu\u00e2n Tr\u1ea7n Gi\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang. \u0110\u1ec1u v\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 gi\u1ebft h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c quan vi\u00ean v\u00e0 con em c\u00f9ng c\u1eed nh\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf Hi H\u00e0 l\u1ed9 m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c xin quan v\u1eadt, th\u00ec ph\u1ea1t t\u1ed9i \u0111\u1ed3 hai n\u0103m, quan ty bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd s\u1ebd c\u00f9ng ch\u1ecbu t\u1ed9i, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, th\u01b0\u1edfng hai tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n so s\u00e1nh s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u1eadt \u1ee9ng ph\u00f3 cho Hi H\u00e0 l\u1ed9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. <i>(K\u1ebft qu\u1ea3 so s\u00e1nh th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd kh\u1ea3o x\u00e9t sau.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Th\u1ecb d\u1ecbch ty t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng ch\u1ec9, b\u1ea3n ty d\u00f9ng ti\u1ec1n mua mu\u1ed1i m\u1ea1t \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc vay, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu s\u1ebd tr\u1ea3 b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o, t\u00edch tr\u1eef l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Nay xin c\u1eed quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 thu nh\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00f4ng khai n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 thu nh\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban cho c\u00e1c l\u1ed9 V\u0129nh H\u01b0ng, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n chi\u1ebft nh\u1ecb \u0111\u1ec3 mua c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 th\u00f3c.<\/p>\n<p>[22] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y thu th\u00eam h\u01a1n 1.098.000 quan ti\u1ec1n mu\u1ed1i gi\u1ea3i tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho Tam ty ng\u1eebng vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh th\u00eam ti\u1ec1n gi\u1ea5y. <i>(Vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh qu\u00e1 nhi\u1ec1u ti\u1ec1n gi\u1ea5y, Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh, ghi v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10, ch\u00ed \u0111\u1ed3ng.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 c\u1eed \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Kinh T\u00e2y Nam c\u00f9ng ph\u1ed1i h\u1ee3p \u1ee9ng ph\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u1ee1 k\u1ebf ho\u1ea1ch bi\u00ean ph\u00f2ng, quan l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho m\u01b0\u1ee3n 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, ban cho ty chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y \u0111\u1ec3 mua th\u00f3c v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4.<\/p>\n<p>[24] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Giang T\u00e2y tuy\u1ec3n m\u1ed9 binh l\u00ednh, l\u1ec7nh ch\u1ecdn th\u00eam nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ki\u1ec7n, d\u0169ng c\u1ea3m trong s\u1ed1 t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb kh\u1eafc ch\u1eef l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n ri\u00eang, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 \u0111\u00e3 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi Chi\u00eau th\u1ea3o ty c\u1ea7n th\u00eam qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[25] C\u00f9ng ng\u00e0y, m\u00f9ng 7 Qu\u00fd T\u1ef5. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u00f4ng ph\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 gia quy\u1ebfn c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch mang h\u00e0nh l\u00fd ra kh\u1ecfi ph\u1ee7. V\u00ec An Th\u1ea1ch ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c c\u01a1 v\u1ee5. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i \u1edf Chi\u00eau th\u1ea3o ty An Nam \u0111\u1ec1u \u0111i theo trung qu\u00e2n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[27] Chi\u00eau th\u1ea3o ty An Nam t\u00e2u, qu\u00e2n h\u00e0nh dinh g\u1ed3m 9 \u0111\u1ed9i c\u1ea7n d\u00f9ng 324.000 c\u00e1i ch\u00f4ng s\u1eaft, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u1ecba h\u00ecnh n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf n\u00ean gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty.<\/p>\n<p>[28] Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1eef 'b\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nam', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-2\" href=\"#footnote-1911-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> t\u00e2u, c\u00e1c h\u1ed9 hai thu\u1ed9c \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eb7p thi\u00ean tai, xin kh\u00f4ng c\u1ea5m vi\u1ec7c h\u00e1i c\u1ee7i, mua rau c\u1ee7. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[29] Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb nay xin cho l\u1ed9 Phu Di\u00ean mua c\u1ecf tr\u1eafng v\u00e0 c\u1ecf can \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u1ea5p ph\u00e1t.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[30] L\u01b0u h\u1eadu \u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c qu\u00e2n, nguy\u00ean Tri Thanh Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Kinh qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i Truy Ch\u00e2u. Vua b\u00e3i tri\u1ec1u ba ng\u00e0y, sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111i \u0111\u00f3n tang l\u1ec5. Ho\u00e0ng h\u1eadu m\u1eb7c tang ph\u1ee5c t\u1ea1i ph\u1ee7, khi linh c\u1eefu \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f3c ngo\u00e0i c\u1ed5ng th\u00e0nh. Truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 Khang \u00dd. Khi s\u1eafp an t\u00e1ng, Vua ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng ph\u1ea7n m\u1ed9. H\u00f4m sau, Ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng, ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00f4n c\u1ea5t, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9. Vua t\u1ef1 tay vi\u1ebft ch\u1eef tri\u1ec7n tr\u00ean bia \u0111\u1ec1 <i>&#8220;Bia Trung C\u1ea7n \u00dd Th\u00edch&#8221;<\/i>, sai Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea so\u1ea1n v\u0103n bia.<\/p>\n<p>H\u01b0\u1edbng Kinh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ch\u0103m ch\u1ec9 vi\u1ec7c quan, t\u1eeb kho l\u1eabm g\u1ea1o mu\u1ed1i \u0111\u1ebfn s\u1ed5 s\u00e1ch h\u1ed9i h\u1ecdp \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tay xem x\u00e9t. Theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00e1c ch\u00e2u tr\u1ea5n t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ri\u00eang, khi r\u1eddi nhi\u1ec7m s\u1edf l\u1ea1i \u0111em h\u1ebft s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f2n l\u1ea1i v\u1ec1 nh\u00e0, ri\u00eang H\u01b0\u1edbng Kinh giao h\u1ebft cho l\u1ea1i vi\u00ean, ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i kh\u00e1ch v\u00e0 khao qu\u00e2n, kh\u00f4ng hao t\u1ed1n m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng n\u00e0o kh\u00e1c. Nh\u00e2n ng\u00e0y gi\u1ed7 Th\u00e1i T\u1ed5, b\u00e1 quan x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m \u0111i\u1ec7n Khai Ti\u00ean, Ho\u00e0ng h\u1eadu g\u1ecdi H\u01b0\u1edbng Kinh ra kh\u1ecfi h\u00e0ng, v\u00e0o tr\u01b0\u1edbng d\u1eb7n d\u00f2 h\u1ebft l\u00f2ng trung v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, H\u01b0\u1edbng Kinh c\u0169ng ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u1ee5ng s\u1ef1 t\u1ed1t cho tam cung, kh\u00f4ng \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u00e0.<\/p>\n<p>[31] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ph\u00e2n chia \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, ri\u00eang kho\u1ea3n Thi\u00ean Tr\u00ec<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'kho\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kho\u1ea3nh', theo ngh\u0129a s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-3\" href=\"#footnote-1911-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, g\u1ea7n \u0111\u00e2y H\u00e0n Tr\u1ea5n \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u xin, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy \u0111\u00e3 h\u1ed3i ch\u1ec9, nh\u01b0ng e ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, Tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00e2u xin t\u1eebng vi\u1ec7c, \u1eaft s\u1ebd ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean tra x\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 b\u00e0n th\u00eam m\u1ed9t c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd, l\u1ea1i sai Tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn Ninh H\u00f3a qu\u00e2n xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '9' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef '10', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ecf \u0111i.\" id=\"return-footnote-1911-4\" href=\"#footnote-1911-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, nay b\u1ed5 sung v\u00e0o ng\u00e0y th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 5 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda h\u00e0o th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[33] C\u1ea5m c\u00e1c quan m\u1eb7c c\u00f4ng ph\u1ee5c m\u00e0u \u0111en t\u00edm. <i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 10 n\u0103m Gia H\u1ef1u th\u1ee9 7.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;Chi\u1ebfu n\u0103m Tr\u1ecb B\u00ecnh th\u1ee9 4 th\u00e1ng 2, C\u00f4ng ch\u00faa Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c g\u1ea3 cho V\u01b0\u01a1ng S\u01b0 \u01af\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng h\u00e0nh v\u00e0 h\u00e0nh l\u1ec5 c\u1eefu c\u00f4, nay \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa H\u00e0n Qu\u1ed1c g\u1ea3 cho Ti\u1ec1n C\u1ea3nh Tr\u00e2n, xin cho h\u00e0nh l\u1ec5 c\u1eefu c\u00f4 theo nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, m\u1ed7i khi g\u1eb7p trong cung, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u b\u00e1i, d\u00f9 Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu c\u0169ng theo nghi l\u1ec5 c\u00f4 t\u1ea9u, kh\u00f4ng th\u1ec3 coi nh\u01b0 c\u00e1c em g\u00e1i c\u1ee7a Tr\u1eabm. N\u00ean ch\u1ec9 theo l\u1ec5 g\u1ea3 C\u00f4ng ch\u00faa Duy\u1ec5n Qu\u1ed1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[35] Chi\u1ebfu cho H\u1ed3 Nam, Qu\u1ea3ng Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, n\u1ebfu c\u00e1c l\u1ed9 v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c chi ch\u01b0a \u0111\u1ee7, cho ph\u00e9p mua l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb c\u00e1c nh\u00e0 t\u00edch tr\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 5 ph\u1ea7n, ai mu\u1ed1n nh\u1eadp trung qu\u00e1 5 ph\u1ea7n th\u00ec cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[36] H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y x\u00e3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan lo vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam s\u1ee3 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n x\u1eed l\u00fd g\u1ea5p, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n x\u1eed l\u00fd, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh th\u00ec xin v\u00e0o ch\u1ea7u.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 An Th\u1ea1ch c\u0169ng kh\u00f4ng xin n\u1eefa.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu b\u00e3i y\u1ebfn Xu\u00e2n, v\u00ec xu\u1ea5t qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng Nam.<\/p>\n<p>[38] \u0110\u1ed5i T\u00e2n tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n L\u01b0u C\u1ea5n l\u00e0m Tri Ki\u1ec1n Ch\u00e2u, ki\u00eam Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 An ph\u1ee7 Ki\u1ec1m h\u1ea1t. Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf H\u1ed3ng Ch\u00e2u t\u1ea1m b\u00e3i, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng Nam y\u00ean s\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c. L\u1ec7nh T\u00f4 Th\u00e1i v\u1eabn l\u00e0m Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Ban \u0111\u1ea7u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho r\u1eb1ng Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, v\u00f9ng L\u0129nh Ngo\u1ea1i n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, nghi ng\u1edd Th\u00e1i kh\u00f4ng x\u1eed l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u1ed5i C\u1ea5n thay th\u1ebf. Sau nghe Th\u00e1i ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00f3 quy c\u1ee7, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i n\u1eefa. <i>(Truy\u1ec7n L\u01b0u C\u1ea5n ch\u00e9p: B\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Khu m\u1eadt vi\u1ec7n v\u1ec1 vi\u1ec7c binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri Ki\u1ec1n Ch\u00e2u. Nay theo truy\u1ec7n T\u00f4 Th\u00e1i.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Chi\u1ebfu cho Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng tuy\u1ec3n m\u1ed9 m\u00e3 qu\u00e2n \u0111i An Nam, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i thu m\u00e1t xu\u1ea5t ph\u00e1t, v\u00ec s\u1ee3 Chi\u00eau th\u1ea3o ty \u0111\u1ebfn n\u01a1i m\u00e0 gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 ch\u01b0a r\u00fat, c\u1ea7n vi\u1ec7n binh.<\/p>\n<p>[40] Ban cho An Nam Chi\u00eau th\u1ea3o ty c\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n 1 v\u1ea1n quan, l\u1ec7nh Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ty th\u00ec Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u1ea1m x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, chi\u1ebfu v\u00ec qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ed9ng binh, l\u1ec7nh Kinh T\u00e2y Nam, B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty th\u01b0\u1eddng lu\u00e2n m\u1ed9t vi\u00ean \u1ee9ng ph\u00f3 qu\u00e2n nhu, Nam l\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u00e2u, B\u1eafc l\u1ed9 l\u00e0 H\u1ee9a Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c y\u00ean s\u1ebd kh\u00f4i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[42] Tri\u1ec7u Ti\u1ebft v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, Vua d\u1ee5 b\u1ea3o Tri\u1ec7u Ti\u1ebft: <i>&#8220;Ph\u00e9p d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng \u0111inh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ef1c, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi ngon ng\u1ecdt h\u01b0 v\u0103n m\u00e0 b\u1eaft h\u1ecd hi\u1ec7u m\u1ec7nh. Nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m gi\u00e1o binh Phi\u00ean \u1edf Phu Di\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd khanh c\u00f3 c\u00e1ch ch\u1ebf ng\u1ef1, khi\u1ebfn t\u1ed9i nh\u1eb9 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed quy\u1ebft, t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed t\u1eed, ph\u1ea1m v\u00e0o T\u00e2y H\u1ea1 th\u00ec h\u1ecda xa, ph\u1ea1m v\u00e0o th\u1ea7n t\u01b0\u1edbng th\u00ec h\u1ecda g\u1ea7n, h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a binh ph\u00e1p l\u00e0 s\u1ee3 ta ch\u1ee9 kh\u00f4ng s\u1ee3 \u0111\u1ecbch. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ef1c, th\u00ec mu\u1ed1n b\u1eaft h\u1ecd hi\u1ec7u m\u1ec7nh c\u0169ng kh\u00f3. Nay khanh c\u00f3 th\u1ec3 tuy\u1ec3n m\u1ed9 m\u1ed9t hai ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tinh nhu\u1ec7, ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng ki\u00eau d\u0169ng \u0111\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, uy hi\u1ebfp \u0111\u1ed9ng \u0111inh, d\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i binh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, theo ta th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng theo th\u00ec b\u1ecb gi\u1ebft. N\u1ebfu qu\u1ea3 kh\u00f4ng theo, li\u1ec1n gi\u1ebft ba hai t\u1ed9c. Uy binh \u0111\u00e3 l\u1eadp, tr\u01b0\u1edbc uy hi\u1ebfp H\u1eefu Giang, sau uy hi\u1ebfp T\u1ea3 Giang. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, th\u00ec \u0111\u00e1nh v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a L\u01b0u K\u1ef7 kh\u00f4ng kh\u00f3. Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 t\u00ednh keo ki\u1ec7t, khanh n\u00ean d\u1ee5 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfc ph\u00ed, th\u00eam n\u1eefa Qu\u1ef3 th\u00edch l\u00e0m cao, kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i, khanh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 h\u00e3y n\u00f3i gi\u00fap, ch\u1edb c\u00f3 khinh \u0111\u1ecbch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[43] Chi\u1ebfu cho Tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u T\u00f4 Th\u00e1i c\u00f9ng b\u1ea3n l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u00f9ng lo vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c Giao x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[44] Th\u00f4ng ph\u00e1n T\u1eed Ch\u00e2u, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Ph\u00f9ng S\u01a1n t\u00e2u: <i>&#8220;Nghe Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n ti\u1ebfn c\u1eed th\u1ea7n l\u00e0m quan \u0111\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh v\u00e0o ch\u1ea7u. Th\u1ea7n sinh tr\u01b0\u1edfng n\u01a1i xa, l\u1ea1i l\u00e2u \u1edf ngo\u00e0i, ch\u01b0a t\u1eebng bi\u1ebft th\u1ec3 ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u00edt quen bi\u1ebft nh\u00e2n v\u1eadt trong ngo\u00e0i, v\u1ed1n v\u1edbi \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n \u00edt qua l\u1ea1i, nay tuy \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng c\u1eed, s\u1ee3 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i. Lo r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn kinh, ho\u1eb7c b\u1eaft nh\u1eadn ch\u1ee9c, s\u1ebd l\u1ea7m l\u1ee1 nhi\u1ec7m v\u1ee5. Th\u1ea7n t\u1eebng l\u00e0m nhi\u1ec1u ch\u00e2u huy\u1ec7n, ch\u1ec9 quen vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch k\u1ef3 h\u1ea1n. T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 tr\u1ea5n l\u1edbn, ch\u00edn huy\u1ec7n \u0111\u00f4ng d\u00e2n, vi\u1ec7c d\u00e2n nhi\u1ec1u, th\u1ea7n \u0111ang qu\u1ea3n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 thi h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9, ban b\u1ed1 \u00e2n hu\u1ec7, xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tri\u1ec7u.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. S\u01a1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ed5 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[45] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u01a1i g\u1ea7n gi\u1eb7c c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n thanh d\u00e3, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, An ph\u1ee7 ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y ch\u1ecdn c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n, quan vi\u00ean, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1ea3o ch\u00ednh, b\u1eaft d\u00e2n h\u1ecdp th\u00e0nh \u0111o\u00e0n \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. N\u1ebfu s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi trong c\u00f9ng b\u1ea3o. N\u1ebfu trong h\u1ed9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt g\u00ec \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f4ng, b\u1ea3o h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ed9 kh\u00e1c v\u1eadn chuy\u1ec3n, v\u00e0 ph\u1ea3i v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i g\u1ea7n trong. C\u1ea7n ph\u1ea3i xem x\u00e9t th\u00e0nh qu\u00e1ch v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf trong n\u00fai r\u1eebng, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cung c\u1ea5p cho gi\u1eb7c. N\u1ebfu d\u00e2n mu\u1ed1n g\u1eedi l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef v\u00e0o kho quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c cung c\u1ea5p g\u1ea7n cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn, ho\u1eb7c b\u00e1n cho quan c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u vi\u1ec7c T\u00f4 Giam t\u1eed ti\u1ebft. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, kh\u00f4ng \u0103n. Chi\u1ebfu t\u1eb7ng T\u00f4 Giam l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c qu\u00e2n, th\u1ee5y l\u00e0 Trung D\u0169ng, ban cho m\u1ed9t khu nh\u00e0 l\u1edbn \u1edf kinh th\u00e0nh, m\u01b0\u1eddi kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng t\u1ed1t \u1edf qu\u00ea nh\u00e0, cho gia \u0111\u00ecnh t\u1ef1 ch\u1ecdn, b\u1ed5 nhi\u1ec7m b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0m quan. Con trai \u00f4ng l\u00e0 T\u1eed Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tham qu\u00e2n Ty h\u1ed9 ch\u00e2u Qu\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu, cho b\u1ecf tang ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Chi\u00eau m\u1ed9 Chu s\u01b0, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n. Vua \u00e2n c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 cha khanh tr\u1ea5n th\u1ee7 Ung Ch\u00e2u, nh\u01b0 hai ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u00e0nh v\u1ee1, th\u1eeba th\u1eafng x\u00f4ng l\u00ean, th\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, T\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u01b0a Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u1ea7n, H\u1ee9a Vi\u1ec5n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng d\u00f9ng Th\u00e0nh Th\u00fay D\u01b0\u01a1ng che ch\u1eafn Giang, Ho\u00e0i, so v\u1edbi cha khanh c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> \u0110\u1ed5i cho T\u1eed Nguy\u00ean l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba, Th\u00f4ng ph\u00e1n Ung Ch\u00e2u. C\u00e1c con th\u1ee9 l\u00e0 T\u1eed Minh, T\u1eed Ch\u00ednh v\u00e0 ch\u00e1u l\u00e0 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Tr\u1ef1c \u00d4n c\u00f9ng ch\u1ebft v\u1edbi T\u00f4 Giam, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed ti\u1ebft trong th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u v\u00e0 gia quy\u1ebfn c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty t\u00e2u r\u00f5 t\u00ean. Th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u l\u1ec7nh cho Chi\u00eau th\u1ea3o ty An Nam xem x\u00e9t tu s\u1eeda. L\u1ea7u th\u00e0nh, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf Ung Ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n ven s\u00f4ng g\u1ea7n \u0111\u00f3, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[48] T\u1eb7ng \u0110i\u1ec7n th\u1ecb T\u00f4n Ng\u00f4n l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban. V\u00ec Ng\u00f4n l\u00e0m Ch\u1ec9 s\u1eed Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Kh\u00e2m, g\u1eb7p gi\u1eb7c giao chi\u1ebfn m\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[49] Giao Ch\u1ec9 v\u00e2y \u0111\u00e1nh Ung Ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch t\u00e2u v\u1edbi Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u ki\u00ean c\u1ed1, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sau \u0111\u00f3 th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1, Vua mu\u1ed1n tri\u1ec7u t\u1eadp hai ph\u1ee7 h\u1ecdp b\u00e0n \u1edf Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c, An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c c\u00e0ng th\u00eam r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ec9 h\u1ecdp \u1edf \u0110\u00f4ng ph\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch lo l\u1eafng, bu\u1ed3n b\u00e3 l\u1ed9 r\u00f5 tr\u00ean n\u00e9t m\u1eb7t, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;\u00d4ng \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng! Mong \u00f4ng b\u00ecnh t\u0129nh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu \u00f4ng \u0111i, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Thi\u1ec1u \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ed7 tr\u1ee3, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft?&#8221;<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, An Th\u1ea1ch v\u00e0 Thi\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 K\u00fd V\u0103n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111i\u1ec1u n\u0103m ch\u1ec9 huy qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an Tr\u1ef1c \u1edf Th\u1ecd Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Ki\u1ec1n Ch\u00e2u t\u1ea1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 Ki\u1ec1m H\u1ea1t Ty c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[51] L\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ph\u00e1n Quan \u0110\u1ed5ng Vi\u1ec7t \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u L\u1ed9 chi\u00eau m\u1ed9 m\u1ed9t ngh\u00ecn ngh\u0129a qu\u00e2n \u1edf Ki\u1ec1m Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn An Nam Chi\u00eau Th\u1ea3o Ty.<\/p>\n<p>[52] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1, tr\u01b0\u1edbc n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 6, n\u1ebfu \u0111\u00e3 thi h\u1ea1 \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 hai l\u1ea7n \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, ba l\u1ea7n \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n tu\u1ed5i, m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, hai l\u1ea7n \u0111\u1ed7 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, tu\u1ed5i tr\u00ean 60 \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 n\u0103m l\u1ea7n, c\u00e1c khoa kh\u00e1c s\u00e1u l\u1ea7n, t\u1eebng thi h\u1ea1 \u1edf \u0111i\u1ec7n s\u00e1u l\u1ea7n, c\u00e1c khoa kh\u00e1c b\u1ea3y l\u1ea7n, thi h\u1ea1 \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 tu\u1ed5i tr\u00ean 50 \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 b\u1ea3y l\u1ea7n, c\u00e1c khoa kh\u00e1c m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, thi h\u1ea1 \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 tu\u1ed5i tr\u00ean 40, ri\u00eang H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u do b\u1ea3n qu\u00e1n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c x\u00e9t th\u1ef1c. C\u00f2n Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, l\u1ec7nh m\u1ed7i n\u01a1i tri\u1ec7u hai vi\u00ean b\u1ea3o quan \u0111\u1ec3 b\u00e0n vi\u1ec7c ban \u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[53] Chi\u1ebfu cho Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9 Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ty, H\u1ea1 Kh\u00ea Ch\u00e2u \u1edf B\u1eafc Giang \u0111\u00e3 n\u1ed9p \u0111\u1ea5t, t\u1eeb n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, m\u1ed7i h\u1ed9 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n b\u1eb1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>[54] \u0110\u1ec1 C\u1eed Th\u1ecb D\u1ecbch Ty t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede kinh, c\u00e1c h\u1ed9 n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u m\u1ed7i n\u0103m d\u00f9ng ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o, g\u1ea7n \u0111\u00e2y Giang, Chi\u1ebft b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, gi\u00e1 g\u1ea1o t\u0103ng cao. B\u1ea3n ty mu\u1ed1n ch\u1ecdn quan \u0111\u1ebfn n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u1ea5p ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu thu ho\u1ea1ch s\u1ebd thu l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng 11 th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[55] Qu\u00e1ch Ti\u1ebfn, ch\u00e1u l\u00e0 Tam ban sai s\u1ee9 Qu\u00e1ch Khai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c. Do Qu\u00e1ch Khai t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 c\u00f4ng lao tham gia vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c H\u00e0 \u0110\u00f4ng th\u1eddi qu\u1ed1c tri\u1ec1u, xin \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c v\u0103n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Tam ty v\u00e0 Th\u1ecb d\u1ecbch ty t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00f9ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh c\u00e1c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, Toan T\u1ea3o, Phong Kh\u00e2u, Kh\u1ea3o Th\u00e0nh, \u0110\u00f4ng Minh, B\u1ea1ch M\u00e3, Trung M\u00e2u, Tr\u1ea7n L\u01b0u, Tr\u01b0\u1eddng Vi\u00ean, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong; c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e0o, B\u1ed9c, Thi\u1ec1n, Ho\u00e0i, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, Gi\u1ea3i v\u00e0 ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1n mu\u1ed1i Gi\u1ea3i t\u1ea1i c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(C\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 2 v\u00e0 ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9, nh\u01b0ng trong \u300aCh\u00ed\u300b kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Chi\u1ebfu cho L\u01b0u \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00e1c l\u1ed9 V\u0129nh H\u01b0ng, v\u00e0 M\u00e3 Giam, \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, ngo\u00e0i s\u1ed1 ti\u1ec1n kinh ph\u00ed c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, chi\u00eau m\u1ed9 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0 Th\u1ecb d\u1ecbch ty t\u1ea1i hai ch\u00e2u Hy, H\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1eadp trung l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.<\/p>\n<p>[58] Ban t\u00ean cho th\u00e0nh tr\u1ea1i m\u1edbi x\u00e2y \u1edf ch\u00e2u H\u1ea1 Kh\u00ea l\u00e0 H\u1ed9i Kh\u00ea th\u00e0nh v\u00e0 Ki\u1ec1m An tr\u1ea1i. C\u00e1c quan th\u00e0nh tr\u1ea1i s\u1ee3 \u00edt ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n nh\u1eadm ch\u1ee9c, n\u00ean th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n th\u00e0nh tr\u1ea1i ch\u00e2u Nguy\u00ean. Theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty. <i>(T\u00ean th\u00e0nh tr\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b cu\u1ed1i n\u0103m th\u1ee9 8, l\u1ea1i ghi v\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 9, v\u00e0 ghi v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7, t\u1ed5ng c\u1ed9ng ba l\u1ea7n, nay ghi chung l\u1ea1i. \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ghi v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7 vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh H\u1ea1 Kh\u00ea g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed9i Kh\u00ea th\u00e0nh, sai l\u1ea7m r\u1ea5t l\u1edbn. H\u1ed9i Kh\u00ea, Ki\u1ec1m An nay thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ea7n.)<\/i><\/p>\n<p>[59] Chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf hai vi\u00ean Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ed9 ph\u1ee7 Khai Phong. Do \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh ty t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c huy\u1ec7n trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, l\u1ea1i c\u00f3 \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ph\u00e2n t\u1ed5ng hai l\u1ed9, khi g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp t\u1eeb m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi xu\u1ea5t binh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u00e3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u00f9ng Huy\u1ec7n \u00fay tu\u1ea7n b\u1eaft, n\u00ean \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1ecf, do \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban th\u01b0\u1edfng cho Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 m\u1ed9t ng\u00e0n l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0n t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, chi\u1ebfu t\u1ea1m t\u0103ng ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ebf l\u00ean b\u1ea3y ng\u00e0n m\u00e2n, ch\u00e2u \u0110\u00e0m l\u00ean s\u00e1u ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m m\u00e2n.<\/p>\n<p>[62] Chi\u1ebfu cho Th\u1ecb d\u1ecbch ty l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc mua th\u00f3c ch\u1ee9a trong kho ch\u00e2u, n\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u th\u00ec chia ra ch\u1ee9a ri\u00eang t\u1ea1i c\u00e1c qu\u00e2n K\u1ef3, B\u1ea3o, V\u0129nh Ninh, An T\u00fac, Qu\u1ea3ng T\u00edn.<\/p>\n<p>[63] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ty Ch\u1ebf tr\u00ed Hi Ch\u00e2u d\u00f9ng quan di\u00eam sao v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c cho ng\u01b0\u1eddi \u0111ang ch\u1ecbu tang l\u00e0 H\u1ed3 Uy\u00ean vay m\u01b0\u1ee3n, l\u1ea5y danh ngh\u0129a k\u1ebft \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n, nh\u01b0ng l\u1ea1i n\u1ee3 n\u1ea7n ch\u1ed3ng ch\u1ea5t; c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c Ty Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c ch\u1ea9n t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, n\u00ean sai quan \u0111i\u1ec1u tra x\u1eed l\u00fd r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c \u1edf Hi Ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 Hu\u1ef3nh \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f2n vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. <i>(Th\u00e1ng 4, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Th\u00e1i X\u00e1c \u0111i Hi H\u00e0.)<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ng\u00e0y ngh\u1ec9 trong tu\u1ea7n, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ti\u1ebfp ki\u1ebfn Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, ch\u1ee9c Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, H\u00f9ng V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu, t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a. Vua h\u1ecfi Qu\u1ef3 v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh An Nam, Qu\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Vi\u1ec7c binh kh\u00f3 \u0111o\u00e1n t\u1eeb xa, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Ung Qu\u1ea3n, v\u1ebd s\u01a1 \u0111\u1ed3 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i h\u1ecfi v\u1ec1 nhu c\u1ea7u qu\u00e2n s\u1ef1, Qu\u1ef3 n\u00f3i: <i>&#8220;Xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u0169 c\u1ee7a H\u00e0 \u0110\u00f4ng v\u00e0 Phu Di\u00ean.&#8221;<\/i> <i>(S\u00e1ch c\u0169 c\u1ee7a Tri\u1ebft T\u00f4ng ch\u00e9p r\u1eb1ng: Vua l\u1ea1i h\u1ecfi c\u1ea7n bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ef3 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;L\u1edbn th\u00ec \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.&#8221;<\/i> L\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i th\u00eam s\u00e1ch m\u1edbi v\u00e0 m\u1ed9 ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u1ed5 V\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Ty Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u t\u00e2u r\u1eb1ng, Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng Ng\u1ef1 long n\u1ed7 tr\u1ef1c l\u00e0 Ninh \u0110\u1ee9c t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c cha m\u00ecnh t\u1eed tr\u1eadn d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c hy sinh b\u00e1o th\u00f9. Chi\u1ebfu cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i t\u01b0\u1edbng Ty Chi\u00eau th\u1ea3o<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i t\u01b0\u1edbng Ty Chi\u00eau th\u1ea3o, ch\u1eef 'Ty' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110\u1ed3ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1911-5\" href=\"#footnote-1911-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ee3i khi l\u1eadp c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ban h\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3, Ty \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u1ee9c v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n \u00e1p v\u1ec7 s\u0129 trong \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n xin \u0111i, xin kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i, l\u1ea1i c\u00f2n xin x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng. Chi\u1ebfu y theo l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[66] Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y kh\u1edfi binh, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o tuy \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ban ch\u1ec9 huy chu\u1ea9n b\u1ecb, nh\u01b0ng do qu\u00e2n di chuy\u1ec3n, v\u1eabn c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch lo li\u1ec7u. V\u00e2ng ch\u1ec9 l\u1ec7nh Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t hai vi\u00ean quan, sung l\u00e0m ch\u1ee9c t\u00f9y qu\u00e2n lo li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qu\u00e2n nhu, l\u1ea1i l\u1ec7nh Tri\u1ec7u Ti\u1ebft chuy\u00ean tr\u00e1ch \u0111\u1ec1 c\u1eed, v\u00e0 l\u1ec7nh Tam ty x\u00e9t k\u1ef9 th\u00fac gi\u1ee5c \u1ee9ng ph\u00f3.&#8221;<\/i> Ng\u1ef1 ph\u00ea: <i>&#8220;Vi\u1ec7c chuy\u00ean tr\u00e1ch lo li\u1ec7u, do c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ty. Nay Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t hai vi\u00ean quan, ch\u1ec9 sung l\u00e0m ch\u1ee9c t\u00f9y qu\u00e2n th\u00fac gi\u1ee5c l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u1ec7nh l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed. C\u00e1c l\u1ed9 lo li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai \u0111i, n\u1ebfu c\u00f3 s\u01a1 su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u l\u1ec7nh \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed ty x\u00e9t x\u1eed. N\u00ean theo \u0111\u00f3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, ban h\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, chi\u1ebfu l\u1ec7nh Ph\u00f3 s\u1ee9 Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty An Nam Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed lo li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ed5ng Chi\u00ean d\u00f9ng c\u1edd hi\u1ec7u ch\u1eef Phi\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u00e0o, ch\u00e2u \u0110i\u1ec7p d\u1ee5 d\u1ed7, uy hi\u1ebfp c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c thu\u1eadn H\u00e1n l\u00e0m gi\u1eb7c, An ph\u1ee7 ty \u0110\u00e0o \u0110\u00f4ng sai quan Phi\u00ean l\u00e0 Tam ban sai s\u1ee9 Kh\u00ea T\u01b0 \u0110a \u0110\u1eb7c \u1ee9ng vi\u1ec7n, giao chi\u1ebfn v\u1edbi b\u1ed9 t\u1ed9c Phi\u00ean T\u00f4ng Ca, Kh\u00ea T\u01b0 \u0110a \u0110\u1eb7c c\u00f9ng \u0110i\u1ec7n th\u1ecb N\u1eb7c Nh\u0129 T\u01b0 \u0110a, Qu\u00e2n s\u1ee9 A \u00d4, Cung ti\u1ec5n th\u1ee7 \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n \u0110\u1ee9c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u00f9ng c\u00e1c d\u0169ng s\u0129 Phi\u00ean l\u00e0 S\u00e1t N\u1ea1p L\u1ea1t L\u1eb7c Tr\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh Kh\u00ea T\u01b0 \u0110a \u0110\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c phong Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, N\u1eb7c Nh\u0129 T\u01b0 \u0110a, A \u00d4 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng hai b\u1eadc, \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n \u0110\u1ee9c, S\u00e1t N\u1ea1p L\u1ea1t L\u1eb7c Tr\u00ed s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng hai b\u1eadc, ban t\u1eb7ng 500 t\u1ea5m l\u1ee5a, l\u1ec7nh Kinh l\u01b0\u1ee3c ty chia \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ph\u00e1t.<\/p>\n<p>[69] Quy\u1ec1n Tri ch\u00e2u Phu l\u00e0 V\u0103n U\u1ea5t, Th\u00f4ng ph\u00e1n Ma Nguy\u00ean B\u00e1 t\u00e2u, h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 Di\u1ec7u M\u1eadt S\u1edf M\u0129 xin n\u1ed9p \u0111\u1ea5t quy thu\u1eadn. Chi\u1ebfu: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111ang n\u1ed9p kho\u1ea3n cung thu\u1eadn, l\u1ec7nh V\u0103n U\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n chi\u00eau n\u1ea1p sinh s\u1ef1, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i sai Ma Nguy\u00ean B\u00e1 l\u00e0m Gi\u00e1m t\u1ea1i Ti\u1ebfn t\u1ea5u vi\u1ec7n \u1edf kinh \u0111\u00f4.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[70] Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ph\u00f9ng Kinh t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00f3 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Mi\u00eau Th\u1ee5 theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ki\u00eam nhi\u1ec7m Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n. X\u00e9t Th\u1ee5 t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ea9n th\u1eadn, l\u1ea1i t\u1eebng l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, xin l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m ph\u00f3 cho th\u1ea7n, ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng Tr\u1ea5n Nhung, d\u1ec5 d\u00e0ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 \u0111\u1ed5i c\u1eed T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc l\u00e0m Tri Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[71] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u1edf Ho\u00e0i Nam huy \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u binh phu, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y ph\u1ea3i \u0111\u00e0o 120 th\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i. L\u1eddi \u0111\u1ed3n lan truy\u1ec1n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n th\u00e1n. Tuy g\u1ecdi l\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9, nh\u01b0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 b\u1eaft ph\u1ee5c d\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00ec mu\u1ed1n ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh n\u00ean ch\u1ec9 bi\u1ebft d\u00f9ng uy quy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0 kh\u1eafc, kh\u00f4ng h\u1ec1 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Binh phu d\u00f9 \u1ed1m n\u1eb7ng c\u0169ng ph\u1ea3i khi\u00eang \u0111\u1ebfn n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 kh\u00e1m nghi\u1ec7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 \u0111i\u1ec1u tra t\u01b0\u1eddng t\u1eadn r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. <i>(Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1p sau n\u00e0y b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i c\u0169ng v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 4.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p An Nam h\u00e0nh dinh khao th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c chi ph\u00ed kh\u00e1c, n\u1ebfu c\u00f4ng s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u00f9ng ti\u1ec1n phong trang \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3.<\/p>\n<p>[73] Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00e2n Ho\u00e0i Nam T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn V\u0129nh H\u01b0ng, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c l\u1ed9 ch\u1ecdn ti\u1ec1n t\u1ee9 s\u1eafc, xin c\u1eed 8 vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1. Xin theo l\u1eddi t\u00e2u.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec c\u00e1c quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1eed Ph\u1ee5 Chi \u0111i ki\u1ec3m tra. Nay l\u1ea1i c\u1eed nhi\u1ec1u thu\u1ed9c quan thay th\u1ebf, tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ban \u0111\u1ea7u, h\u01a1n n\u1eefa vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 thu\u1ed9c quan nhi\u1ec1u, n\u00ean c\u1eaft gi\u1ea3m.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i th\u00e1ng 4, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 6, Chu Do\u00e3n c\u0169ng n\u00f3i th\u00eam chi ti\u1ebft.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng quan \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u1ea5y 3 n\u0103m l\u00e0m m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, giao cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, An ph\u1ee7 ty v\u00e0 Gi\u00e1m ty n\u1eeda n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi h\u1ebft h\u1ea1n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1ecb l\u00fd, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec cho t\u1ea1i nhi\u1ec7m ho\u1eb7c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[75] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u1ee3i khi Giao Ch\u00e2u b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, s\u1ebd thi\u1ebft l\u1eadp ch\u00e2u huy\u1ec7n nh\u01b0 trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u00f3 m\u01b0a \u0111\u00e1.<\/p>\n<p>[77] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, ti\u1ebfn phong Uy\u1ec3n dung h\u1ecd Chu c\u1ee7a Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00e0m Hi\u1ec1n phi, phong H\u1ee9a Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa l\u00e0m H\u00e0n Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa, \u0111\u1ec1u c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 s\u00e1ch phong.<\/p>\n<p>[78] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Chu d\u1eabn \u0111\u1ea7u c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c trong cung, \u0111\u01b0a H\u00e0n Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa xu\u1ea5t gi\u00e1 v\u1ec1 ph\u1ee7. Theo l\u1ec7 c\u0169, Ho\u00e0ng h\u1eadu ph\u1ea3i ra ti\u1ec5n, nh\u01b0ng nay v\u00ec \u0111ang \u0111\u1ec3 tang cha n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[79] Chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tham gia b\u00e0n lu\u1eadn vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi t\u00e2u xin b\u00e3i b\u1ecf, v\u00ec gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m l\u1ea5n, n\u00ean nay l\u1ec7nh kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh Giao Ch\u1ec9, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft, nghe theo Chi\u00eau th\u1ea3o ty xem x\u00e9t, d\u00f9ng l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[81] L\u1ec7nh cho An Nam Chi\u00eau th\u1ea3o ty khi xu\u1ea5t qu\u00e2n, mang theo hai ch\u1ec9 huy m\u00e3 qu\u00e2n l\u00e0m nha \u0111\u1ed9i, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u00e2n m\u00e3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7 s\u1ebd xu\u1ea5t qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e2n t\u00e0i khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i, th\u01b0\u1eddng d\u00f2 x\u00e9t \u00fd Vua, n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi n\u1ecbnh h\u00f3t. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ch\u1ea5t v\u1ea5n, mu\u1ed1n h\u1ecd bi\u1ebft \u00fd Vua h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng c\u0169ng lo r\u1eb1ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i th\u1eadt.&#8221;<\/i> C\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Uy nghi\u00eam c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng, Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng th\u1eb3ng th\u1eafn, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c khoan dung. Sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u01b0a Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng, l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o can gi\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;S\u00e1ch vi\u1ebft: &#8216;Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf hay, th\u00ec v\u00e0o b\u00e1o v\u1edbi Vua trong cung, ng\u01b0\u01a1i thu\u1eadn theo b\u00ean ngo\u00e0i, n\u00f3i r\u1eb1ng: M\u01b0u k\u1ebf n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Vua ta.&#8217; B\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady. Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o can gi\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xem, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 ph\u01a1i b\u00e0y l\u1ed7i c\u1ee7a Vua, ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00edch n\u1ed5i ti\u1ebfng m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[83] An Nam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed k\u1ebf tr\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ty t\u00e2u: <i>&#8220;Khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ea5t. Nay \u0111\u1ec1 \u00e1n ph\u00e2n chia l\u1ed9 h\u01a1i nhi\u1ec1u, ho\u00e0n to\u00e0n nh\u1edd v\u00e0o quan l\u1ea1i th\u00fac \u0111\u1ea9y. Xin ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong h\u00e0nh dinh ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec t\u1ed9i nh\u1eb9 m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[84] Chi\u1ebfu t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00e0 tan r\u00e3 \u1edf ba ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, Ung, \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[85] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Chi\u1ebfu cho Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Giang T\u00e2y, Ph\u00fac Ki\u1ebfn chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, lo c\u00f3 gian t\u1ebf xen l\u1eabn, l\u1ec7nh Chi\u00eau th\u1ea3o ty ch\u1ec9 huy t\u01b0\u1edbng quan th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[86] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng l\u1ed9 c\u00f3 t\u1ed9i nh\u00e2n b\u1ecb ph\u1ed1i, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i t\u00e0i n\u0103ng, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1eed quan ch\u1ecdn l\u1ef1a \u0111\u01b0a v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, c\u1ee9 500 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u1eadp th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u1ec9 huy, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 T\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i, theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a Qu\u1ea3ng T\u00e2y.<\/p>\n<p>[87] H\u00f4m \u0111\u00f3, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 d\u1ef1 y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho c\u1edd hi\u1ec7u, ki\u1ebfm, gi\u00e1p c\u1ee7a Trung qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn. <i>(Ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 3 d\u1ef1 y\u1ebfn, theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o\u300aM\u1ed9 ch\u00ed\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ra \u0111\u1ec1 thi cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n<p>[89] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Kh\u00e2m, Li\u00eam hy sinh, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u00f2n s\u1ed1ng, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y nhanh ch\u00f3ng t\u00ecm ki\u1ebfm, b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00e2u. H\u00e0i c\u1ed1t t\u1eed tr\u1eadn \u1edf ba ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1eed quan \u0111\u1ebfn ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5, l\u1ea1i thi\u1ebft l\u1ec5 th\u1ee7y l\u1ee5c \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng \u1edf ch\u00f9a Ph\u1eadt t\u1ea1i Qu\u1ebf Ch\u00e2u, c\u00fang d\u01b0\u1eddng m\u1ed9t ngh\u00ecn t\u0103ng nh\u00e2n. Nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecb gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 gi\u00e0y x\u00e9o, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1nh gi\u1eb7c m\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf hai n\u0103m nay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, thi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n<p>[91] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c tr\u1ea1i, nh\u00e0 c\u1eeda, b\u00e3i c\u1ecf \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang, cho ph\u00e9p d\u00e2n thu\u00ea m\u01b0\u1edbn.<\/p>\n<p>[92] H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng h\u1ed9 thu\u1ed9c Nam v\u00e0 hai thu\u1ed9c c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven bi\u1ec3n, li\u00ean ti\u1ebfp g\u1eb7p thi\u00ean tai, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng cao, d\u00e2n r\u1ea5t \u0111\u00f3i kh\u1ed5. Xin c\u1ea5p hai ba v\u1ea1n th\u1ea1ch qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, gi\u1ea3m gi\u00e1, t\u00ednh theo ng\u00e0y v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e1n cho c\u00e1c h\u1ed9 thu\u1ed9c Nam v\u00e0 hai thu\u1ed9c \u1edf hai huy\u1ec7n Quy T\u00edn, Dung Th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00f9ng Ch\u00e2u c\u1ea5p ba v\u1ea1n th\u1ea1ch qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng th\u00f3c th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh ngo\u00e0i kho phong trang, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u thi h\u00e0nh. C\u00e1c h\u1ed9 thu\u1ed9c Nam v\u00e0 hai thu\u1ed9c, v\u1eabn l\u1ec7nh cho H\u00f9ng Ch\u00e2u c\u1eed quan gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c b\u00e1n. C\u00f4ng nh\u00e2n tham nh\u0169ng, \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt kho.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[93] H\u00f4m \u0111\u00f3, Vua d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u1edf ch\u00e2u Ung, kh\u00f4ng th\u1ec3 so v\u1edbi ch\u00e2u Kh\u00e2m, ch\u00e2u Li\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb khi b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y, h\u1ecd c\u1ed1 th\u1ee7 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, ra s\u1ee9c ch\u1ed1ng c\u1ef1, nh\u01b0ng vi\u1ec7n binh b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Gi\u1eb7c d\u00f9ng h\u1ecfa c\u00f4ng, trong th\u00e0nh h\u1ebft n\u01b0\u1edbc, gi\u1eef v\u1eefng ti\u1ebft th\u00e1o \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, l\u00f2ng trung ngh\u0129a kh\u00f4ng suy, n\u00ean phong th\u01b0\u1edfng cho con ch\u00e1u h\u1ecd, n\u00ean gia t\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, binh l\u00ednh th\u00ec c\u1ea5p g\u1ea5p \u0111\u00f4i ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang \u0110\u01b0\u1eddng T\u1eed Ch\u00ednh l\u00e0m T\u01b0 n\u00f4ng thi\u1ebfu khanh, Quan s\u00e1t suy quan \u0110\u00e0m T\u1ea5t l\u00e0m Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng lang trung, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n Chu Th\u00e0nh l\u00e0m Ngu b\u1ed9 lang trung, Tri huy\u1ec7n Tuy\u00ean H\u00f3a \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean l\u00e0m Gi\u00e1 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Huy\u1ec7n \u00fay Chu Nhan, Tri huy\u1ec7n V\u0169 Duy\u00ean V\u1ea1n [V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1ng] c\u00f9ng l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, nguy\u00ean Nhi\u1ebfp ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n L\u00e2m Cao ch\u00e2u Qu\u1ef3nh, quy\u1ec1n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 ty \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tri\u1ec7u Th\u1ebf Khanh, Giao x\u00e3 trai lang T\u00f4 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t, ch\u1eef 'Ki\u1ec1m' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'To\u00e0n'. X\u00e9t quan v\u00f5 \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 'To\u00e0n h\u1ea1t', ch\u1eef 'To\u00e0n' r\u00f5 l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-6\" href=\"#footnote-1911-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Bi\u1ec7n l\u00e0m \u0110\u00e0i ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Ti\u1ebft C\u1eed l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Qu\u1ea3 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u00f4 gi\u00e1m T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u01b0u S\u01b0 C\u1ed5, Ng\u00f4 Hi Ph\u1ee7 c\u00f9ng l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9, Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ch\u1eef 'ph\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'cung', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-7\" href=\"#footnote-1911-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> T\u00f4 T\u1eed Ch\u00ednh l\u00e0m T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Tr\u1ea7n K\u1ef3 l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9, T\u00e1 ch\u1ee9c \u0110inh K\u1ef3, T\u00f4 Tr\u1ef1c \u00d4n c\u00f9ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Tam ban sai s\u1ee9 Thi\u1ec7u Ti\u00ean, L\u01b0\u01a1ng T\u1ee7ng, T\u00f4 T\u1eed Minh c\u00f9ng l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 B\u00ed, L\u01b0u C\u00f4ng X\u01b0\u1edbc c\u00f9ng l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban.<\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 n\u1ed9i \u0111\u1ecba c\u1ee7a ba ch\u00e2u Ung, Kh\u00e2m, Li\u00eam l\u00e0 Vi Nghi\u00eau Tu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc b\u1ea3n ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quy\u1ec1n quan; Ph\u00f9ng H\u00f9ng c\u00f9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn ty b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m nhi\u1ebfp quan. Nghi\u00eau Tu\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0ng g\u1eb7p l\u00fac Giao Ch\u1ec9 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb thi\u00eau r\u1ee5i v\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ec7' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 '\u0111\u1ea3o', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-8\" href=\"#footnote-1911-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, h\u1ecd t\u1ef1 n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f2n n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ghi nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[95] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd B\u00ecnh Nh\u1ea5t t\u00e2u: <i>&#8220;Xin \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n \u0111inh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec ch\u00e2u Ung.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, l\u1ec7nh cho chi\u00eau th\u1ea3o ty c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o \u0111\u1ec3 thu\u00ea m\u01b0\u1edbn.<\/p>\n<p>[96] Tr\u00ean ph\u00ea: <i>&#8220;C\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng h\u1ea1ng tr\u00ean, n\u00ean l\u1ec7nh cho tam ty kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo\u300aNg\u1ef1 T\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, B\u00e1t ph\u00e1t th\u00f4i c\u01b0\u01a1ng s\u00f4ng Th\u00e1i H\u00e0, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 H\u00e0n T\u00f4ng S\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;Cha th\u1ea7n l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1m \u0111ang l\u00e0m tri ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh<a class=\"footnote\" title=\"'T\u00e2y' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'l\u01b0\u1ee1ng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1911-9\" href=\"#footnote-1911-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u1ee7 Th\u00e1i Nguy\u00ean.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng S\u01b0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed H\u00e0 \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4ng S\u01b0 l\u1ea1i xin \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed S\u00f9ng Ph\u00fac cung. Ch\u00fa: Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 9 n\u0103m nay, T\u00f4ng S\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m B\u00e1t ph\u00e1t.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho Tri huy\u1ec7n T\u00e2n L\u1ea1c ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh Ph\u1ee7 quy\u1ec1n tri ch\u00e2u B\u1ea3o. D\u00e2n ch\u00fang ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e1c g\u00e1nh gi\u1eef l\u1ea1i, kh\u00f4ng cho r\u1eddi huy\u1ec7n, gi\u00e1m ty t\u00e2u l\u00ean n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[99] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam v\u00ec bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ebfn Giao Ch\u1ec9, ho\u1eb7c nghe n\u00f3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i \u0111\u00f3, t\u1eeb nay cho ph\u00e9p th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e1o t\u1ea1i n\u01a1i \u1edf, l\u1ec7nh cho chi\u00eau th\u1ea3o ty chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu ai t\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[100] Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9. B\u00ecnh l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1eeb \u0110\u1ea1c tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Minh kinh, c\u00e1c khoa c\u1eadp \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 596 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u1ec7u V\u0169. <i>(S\u00e1ch \u300aL\u00e2m Hi d\u00e3 s\u1eed\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c y\u1ebft b\u1ea3ng r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c qu\u00e1n ch\u1ee9c, hi\u1ec7u th\u01b0 \u0111\u1ec1u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, l\u1ec7 n\u00e0y b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4 xin kh\u00f4i ph\u1ee5c. N\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, ban cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1eb7c t\u1ea5u danh Ti\u1ebfn s\u0129, Minh kinh, c\u00e1c khoa \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed gi\u00e1m t\u00e1c ch\u1ee7 b\u1ea1, th\u1ee7 ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, tr\u1ee3 gi\u00e1o, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 593 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, sai quy\u1ec1n Giang, Ho\u00e0i \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 ph\u00e1t v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 L\u1ef1 B\u1ec9nh ki\u00eam quy\u1ec1n qu\u1ea3n c\u00e2u vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng v\u1eadn chuy\u1ec3n \u1edf Ch\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng, Th\u00f4ng, Th\u00e1i. Khi \u1ea5y, Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00e1n \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m H\u1ea7u Th\u00fac Hi\u1ebfn \u1edf Ho\u00e0i Nam \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh, xin sai quan y \u0111\u1ebfn v\u00e0 l\u1ec7nh cho B\u1ec9nh thay vi\u1ec7c.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Quan y t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc kh\u00f4ng k\u1ecbp, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf B\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[104] Chi\u1ebfu phong Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1eeb B\u00e1 T\u01b0\u1eddng \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0m H\u1eefu Th\u1ecb c\u1ea5m, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, B\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 t\u1eeb ch\u00e2u Ung b\u1eaft \u0111i m\u1ea5y ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb, \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. B\u00e1 T\u01b0\u1eddng chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec1n \u0111u\u1ed5i theo sau, ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ch\u1ee5c t\u00ean, nh\u1edd \u0111\u00f3 h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i tr\u1ed1n tho\u00e1t. Kinh l\u01b0\u1ee3c ty t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Th\u1eddi Hi Ninh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Tr\u1ea7m Kh\u1edfi, L\u01b0u Di n\u1ed1i nhau l\u00e0m Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 Giao Ch\u1ec9. Kh\u1edfi, Di \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n chi\u1ebfn, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ed9ng \u0111inh th\u00e0nh b\u1ea3o gi\u00e1p, c\u1ea5p tr\u1eadn \u0111\u1ed3, b\u1eaft h\u1ecd theo \u0111\u00f3 luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u n\u00e1o \u0111\u1ed9ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 Giao Ch\u1ec9 b\u00e0n k\u1ebf \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm, kh\u00f4ng sao k\u1ec3 xi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1eeb B\u00e1 T\u01b0\u1eddng \u1edf L\u0129nh Nam nhi\u1ec1u l\u1ea7n thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi th\u01b0 cho Giao Ch\u1ec9 r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n, nghe n\u00f3i nay c\u00f4ng khanh qu\u00fd nh\u00e2n Giao Ch\u1ec9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e2n. T\u00e0i l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a B\u00e1 T\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng k\u00e9m ai, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u1edf Trung Qu\u1ed1c, nguy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng s\u1ef1 d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng. Nay Trung Qu\u1ed1c mu\u1ed1n \u0111\u1ea1i c\u1eed binh di\u1ec7t Giao Ch\u1ec9, binh ph\u00e1p n\u00f3i ti\u1ebfng t\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u1ea1t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, chi b\u1eb1ng h\u00e3y \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, B\u00e1 T\u01b0\u1eddng xin l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Giao Ch\u1ec9 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t binh \u0111\u00e1nh v\u00e0o, chi\u1ebfm ba ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, Ung. B\u00e1 T\u01b0\u1eddng ch\u01b0a k\u1ecbp tr\u1ed1n v\u1ec1. G\u1eb7p l\u00fac Th\u1ea1ch Gi\u00e1m c\u00f3 th\u00e2n v\u1edbi B\u00e1 T\u01b0\u1eddng, t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00e1 T\u01b0\u1eddng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ecb c\u1ea5m, sung ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, B\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai Tuy\u00ean huy s\u1ee9 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9, Giao Ch\u1ec9 xin h\u00e0ng n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ea3n qu\u1ed1c v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh v\u00e0o, ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c x\u00fai gi\u1ee5c.&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u01b0a th\u01b0 c\u1ee7a B\u00e1 T\u01b0\u1eddng cho Qu\u1ef3, Qu\u1ef3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ty tra x\u00e9t. B\u00e1 T\u01b0\u1eddng b\u1ecf tr\u1ed1n, t\u1ef1 v\u1eabn. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 k\u00fd v\u0103n\u300b. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t, vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u00e1 T\u01b0\u1eddng b\u1ea1i l\u1ed9.)<\/i><\/p>\n<p>[105] Kinh H\u1ed3 l\u1ed9 An ph\u1ee7 ty t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u Huy, Th\u00e0nh nghe tin quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ea3n l\u1ed9, gi\u1ebft tr\u00e2u khao th\u01b0\u1edfng, lo vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb, nay \u0111\u1ec1u tan r\u00e3. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u00fang y\u00ean nghi\u1ec7p, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u00ed m\u1eadt ph\u00f2ng b\u1ecb.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho An ph\u1ee7 ty giao cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Chu S\u01a1 B\u00ecnh chi\u00eau d\u1ee5, h\u1ee9a \u01b0u \u0111\u00e3i ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi ra m\u1eaft s\u1ebd t\u00e2u t\u00ean l\u00ean. <i>(Ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 6, Th\u00e1i Di\u1ec7p n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd D\u01b0\u01a1ng t\u1ea5t s\u1ebd li\u1ec1u ch\u1ebft ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 ng\u00e0y 21, n\u00ean tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, sai Khu m\u1eadt ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t c\u00f9ng tu s\u1eeda n\u1ed9i c\u00e1c ty th\u1ee9c.<\/p>\n<p>[107] Ban cho c\u00e1c t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 500 ngh\u00ecn ti\u1ec1n, c\u00e1c khoa 200 ngh\u00ecn ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 so\u1ea1n s\u00e1ch nh\u1ecf. Theo l\u1eddi Luy\u1ec7n Hanh Ph\u1ee7 v\u1ec1 vi\u1ec7c tu s\u1eeda quy ch\u1ebf khoa c\u1eed: <i>&#8220;N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8, ban cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 3.000 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c khoa 700 quan ti\u1ec1n, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng danh ngh\u0129a gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 bi\u1ebfu t\u1eb7ng du s\u0129, c\u00f2n l\u1ea1i d\u00f9ng cho l\u1ea1i vi\u00ean, xin ch\u1ec9 ban 300 ngh\u00ecn ti\u1ec1n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c h\u1ecdp m\u1eb7t.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban th\u00eam 200 ngh\u00ecn ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[108] Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty t\u00e2u xin mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 li\u1ec7u v\u00e0 ti\u1ec1n d\u1ecbch cho c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh th\u1ed5 \u0111inh b\u1ecb h\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Kh\u00e2m, Li\u00eam, Ung. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[109] Ph\u00e1n T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea7u bia cho Th\u1ecb trung H\u01b0\u1edbng Kinh, giao cho \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n gi\u00e1m H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Nho \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. T\u00f4ng Nho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c v\u1edbi Kinh, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng t\u00e1c, giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho \u00f4ng ta l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1eadp ri\u00eang m\u1ed9t ty. Nay T\u00f4ng Nho ch\u1ec9 \u0111em theo Gi\u00e1m quan B\u00e1t t\u00e1c ty V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau C\u1ea5u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed3 \u00e1n v\u00e0 ki\u1ec3m k\u1ebf c\u00f4ng li\u1ec7u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u00e1o cho b\u1ea3n gi\u00e1m, m\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n B\u00e1t t\u00e1c ty l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n m\u1ed9t m\u1eb7t, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 l\u1ea5n quy\u1ec1n, xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng Nho gi\u1ea3i tr\u00ecnh. <i>(Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 4, T\u00f4ng Nho b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Trong c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a ch\u00e2u H\u1ef1u c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f2i l\u1ea1i nh\u00e2n kh\u1ea9u \u0111\u00e3 qua hai ba l\u1ea7n, l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 Kinh l\u01b0\u1ee3c ty b\u00ed m\u1eadt xem x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ef1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec theo l\u00fd m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed3n \u00e0o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[111] H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho c\u00f4ng lao \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Di \u1edf ch\u00e2u Du. Quang T\u1ed5 l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3, gi\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m Nam Xuy\u00ean, chi\u1ebfu cho H\u00f9ng B\u1ea3n th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7, l\u1ea5y N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n, Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n v\u00e0 \u0110\u00f4 gi\u00e1m l\u1ed9 T\u1eed Qu\u1ef3 V\u01b0\u01a1ng Tuy\u00ean c\u00f9ng Quang T\u1ed5 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec1u nghe l\u1ec7nh c\u1ee7a B\u1ea3n.<\/p>\n<p>[H\u00f9ng] B\u1ea3n nghi ng\u1edd Quang T\u1ed5 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c t\u00f9ng, b\u00e8n t\u00ednh to\u00e1n binh l\u00ednh, c\u1ea5p ph\u00e1t kh\u00ed gi\u1edbi, ch\u1ec9 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi ba ng\u01b0\u1eddi kia, v\u00e0 sai Quang T\u1ed5 c\u00f9ng V\u1ea1n chia l\u00e0m ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, chia l\u00e0m ti\u1ec1n qu\u00e2n, trung qu\u00e2n, h\u1eadu qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng trung qu\u00e2n m\u00e0 xu\u1ea5t ph\u00e1t. Quang T\u1ed5 l\u00e0m h\u1eadu qu\u00e2n, khi xu\u1ea5t ph\u00e1t th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ed1i. B\u1ea3n l\u1ec7nh cho Quang T\u1ed5 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng Sa Kh\u1ea3m, v\u00e0 d\u1eb7n ng\u00e0y mai h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi V\u1ea1n. Qu\u00e2n s\u0129 d\u00f9ng g\u1eady d\u00f2 \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea9y k\u00e9o nhau m\u00e0 \u0111i, n\u1eeda \u0111\u00eam l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh, s\u00e1ng s\u1edbm gi\u1eb7c kinh h\u00e3i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t n\u00e0y sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u00eam!&#8221;<\/i> Th\u1ebf gi\u1eb7c tan r\u00e3, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh m\u00e0 tan v\u1ee1, gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, r\u1ed3i s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi V\u1ea1n, nh\u01b0ng V\u1ea1n b\u1ecb k\u1eb9t \u1edf T\u00f9ng Kh\u00ea. B\u1ea3n v\u1ed9i sai Quang T\u1ed5 \u1ee9ng c\u1ee9u, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch M\u00f4n \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm ch\u1ed7 hi\u1ec3m, th\u00fac qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng ch\u00e2u Ki\u1ec1m l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c tranh ch\u1ed7 hi\u1ec3m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n, gi\u1eb7c b\u00e8n b\u1ecf ch\u1ea1y. Quang T\u1ed5 \u0111\u00eam \u0111\u00f3ng qu\u00e2n tr\u00ean \u0111\u1ec9nh T\u00f9ng L\u0129nh, s\u00e1ng m\u1edbi g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c V\u1ea1n, li\u1ec1n c\u00f9ng tr\u1edf v\u1ec1, x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1ea1i An \u1ed4n. B\u1ea3n x\u1ea5u h\u1ed5 xin l\u1ed7i, t\u00e2u l\u00ean c\u00f4ng lao \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, n\u00ean c\u00f3 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Quang T\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, th\u1ef1c l\u1ee5c ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 4 l\u1ea1i ghi ch\u00e9p tr\u00f9ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u1ea7m. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m th\u1ee9 8, gi\u1eb7c Di ch\u00e2u Du n\u1ed5i lo\u1ea1n, e r\u1eb1ng Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u01b0a l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u00e0nh \u0110\u00f4. Ng\u1ef1 t\u1eadp ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 9, sai Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n sung ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u00e0nh \u0110\u00f4, thay Qu\u00e1ch C\u1ed1. X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec c\u1ea7n xem x\u00e9t. X\u00e9t t\u1eadp H\u00f9ng B\u1ea3n, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 7, B\u1ea3n \u1edf Giang An, \u0111\u00e3 h\u1ecbch tri\u1ec7u Ki\u1ec1m h\u1ea1t Th\u00e0nh \u0110\u00f4 Gi\u1ea3 X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi. E r\u1eb1ng Ng\u1ef1 t\u1eadp n\u00f3i l\u00e0 sai l\u1ea1i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u.)<\/i><\/p>\n<p>[112] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u danh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, t\u1eeb th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y y\u1ebft b\u1ea3ng m\u00e0 ch\u01b0a x\u01b0\u1edbng danh \u0111\u1ebfn gi\u00e1p th\u1ee9 t\u01b0, s\u1ebd l\u1ea5y ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[113] S\u00e1ch \u300aT\u00e2y Phi\u00ean Th\u1eadp Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh T\u00f4ng Ca l\u00e0 Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 Ng\u0169 M\u00e2u C\u1ed1c, Hi H\u00e0 Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u1eafn. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng con c\u1ee7a T\u1ed3n B\u1ea3o l\u00e0 Tam Ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u01b0 c\u00e1ch chuy\u1ec3n m\u1ed9t ch\u1ee9c quan, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tham gia ban ng\u00e0y th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p M\u00f4n Chi h\u1eadu; anh c\u1ee7a Tri H\u00e0 Ch\u00e2u Ti\u00ean Vu S\u01b0 Trung l\u00e0 L\u00e3ng Ch\u00e2u V\u0103n h\u1ecdc S\u01b0 D\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c Gi\u00e1m Ch\u1ee7 b\u1ea1, mi\u1ec5n thi ch\u00fa quan; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng; c\u00e1c quan Phi\u00ean t\u1eeb \u0110i\u1ec7n th\u1ecb tr\u1edf l\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam chi t\u1ee9.<\/p>\n<p>[114] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Ng\u1ef1a \u1edf kinh s\u01b0 \u0103n h\u1ea1t \u0111\u1eadu, hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng trong n\u0103m. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9c \u0111\u1ea5u t\u1eeb Kinh \u0110\u00f4ng v\u1eadn chuy\u1ec3n theo Qu\u1ea3ng T\u1ebf H\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng c\u1eed quan tu s\u1eeda xong \u0111\u1eadp v\u00e0 c\u1ed1ng.&#8221;<\/i> <i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o theo \u300aNg\u1ef1 T\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[115] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i n\u0103m nay l\u00faa h\u00e8 trong kinh k\u1ef3 t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf kinh s\u01b0 so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1ea3m nhi\u1ec1u, ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam b\u1ecb n\u1ea1n ch\u00e2u ch\u1ea5u v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, s\u1ed1 g\u1ea1o cung c\u1ea5p tr\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1eaft gi\u1eef nhi\u1ec1u. C\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Ty N\u00f4ng t\u1ef1 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa trong ph\u1ee7 gi\u1edbi mua r\u1ed9ng r\u00e3i, c\u1ea5p cho Tam Ty, d\u00f9ng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a chi\u1ebft n\u1ea1p t\u1eeb c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n b\u00f9 \u0111\u1eafp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u00e0ng Kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0110\u00e1i Ng\u1ef1 Kh\u00ed gi\u1edbi Cao C\u01b0 Gi\u1ea3n, T\u00e2y T\u00e1c Ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, \u0110\u00e1i Ng\u1ef1 Kh\u00ed gi\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00e1nh c\u00f9ng l\u00e0m N\u1ed9i th\u1ecb \u00c1p ban.<\/p>\n<p>[117] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba C\u1ea3nh T\u01b0 Ngh\u1ecb l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0110\u00f4 gi\u00e1m. T\u01b0 Ngh\u1ecb l\u00e0 em c\u1ee7a T\u01b0 L\u1eadp. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u0111\u1ec3 tang m\u1eb9, v\u00ec T\u01b0 L\u1eadp n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y.<\/p>\n<p>[118] T\u00e2n Tri D\u00e2n Ch\u00e2u Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>&#8220;Ngo\u00e0i vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n binh cung ti\u1ec5n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea5t hoang, mu\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t d\u00e2n binh Phi\u00ean H\u00e1n, t\u1ea1m th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 c\u00e0y c\u1ea5y, theo l\u1ec7 c\u0169 trong l\u00e0ng chia \u0111\u1ec1u, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e2u b\u00f2 th\u00ec cho m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb ti\u1ec1n l\u00e3i h\u1ed3i d\u1ecbch, \u0111\u1ee3i thu ho\u1ea1ch xong s\u1ebd tr\u1ea3 l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[119] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nam B\u00ecnh qu\u00e2n mu\u1ed1n gi\u1eef l\u1ea1i ngh\u0129a qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7, nh\u01b0ng lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n xa g\u00e2y b\u1ea5t ti\u1ec7n, l\u1ec7nh cho H\u00f9ng B\u1ea3n xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 B\u1ea3n t\u00e2u, l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 b\u1ecb gi\u1eb7c Phi\u00ean qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, d\u00e2n s\u1ed1 v\u00e0 binh l\u1ef1c y\u1ebfu k\u00e9m, xin t\u1ea1m th\u1eddi gi\u1eef l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7. Theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, \u0110\u1ed3n \u0110i\u1ec1n Lang trung Chu Do\u00e3n ki\u00eam Th\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed. C\u1ea7n xem x\u00e9t ai ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[121] H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng: v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc thu\u1ed9c hai khu v\u1ef1c \u1edf Ph\u00ed Gia Trang c\u00f3 s\u00e1u th\u00f4n, m\u1ed7i th\u00f4n \u0111\u1ec1u c\u1eed 60 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh l\u00e0m l\u00ednh cung t\u00ean, m\u1ed7i \u0111\u00eam thay phi\u00ean canh g\u00e1c, mu\u1ed1n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Tr\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ea5t v\u1ea5n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[122] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n \u00fay \u1edf Quy T\u00edn, Dung Th\u00e0nh thu\u1ed9c H\u00f9ng Ch\u00e2u g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1o Cung nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[123] N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, ch\u1ee7 tr\u1ea1i T\u0129nh Bi\u00ean thu\u1ed9c qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110i\u1ec1n C\u1ea3nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi x\u1ea3y ra, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng do d\u00e2n quen thu\u1ed9c. Khi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng h\u1ecd v\u00e0o c\u00f5i t\u00e2y c\u01b0\u1edbp gia s\u00fac, d\u00e2n c\u01b0, \u0111\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i l\u1ea1i, l\u1ea1i ph\u1ea3n b\u1ea3o r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y v\u00e0o c\u00f5i H\u00e1n l\u00e0m c\u01b0\u1edbp. Quan bi\u00ean th\u1ea7n ho\u1eb7c kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh b\u00ean kia, ho\u1eb7c mong \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, th\u00eam th\u1eaft s\u1ef1 vi\u1ec7c, d\u1eabn \u0111\u1ebfn gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c c\u01b0\u1edbp gia s\u00fac, d\u00e2n c\u01b0, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng bi\u1ebft, ch\u1ec9 v\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi che gi\u1ea5u, t\u00edch t\u1ee5 l\u00e2u ng\u00e0y th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi. Xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c tr\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ai v\u00e0o c\u00f5i t\u00e2y l\u00e0m gi\u1eb7c, l\u1eadp m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng cao, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n m\u1ea7m h\u1ecda.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb v\u00e0o c\u00f5i t\u00e2y \u0103n tr\u1ed9m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng g\u1ea5p \u0111\u00f4i theo lu\u1eadt th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[124] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi \u0111\u1ee3t \u0111\u1ea7u trong k\u1ef3 thi \u0110i\u1ec7n th\u00ed ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n D\u1ecbch, T\u1eadp hi\u1ec1n hi\u1ec7u l\u00fd T\u00f4n Chu, V\u01b0\u01a1ng T\u1ed3n, S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n hi\u1ec7u th\u01b0 Luy\u1ec7n Hanh Ph\u1ee7, Ph\u1ea1m Thang, Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n ch\u1ee7 b\u1ea1 L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng; c\u00e1c quan ch\u1ea5m thi \u0111\u1ee3t hai l\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u, \u0110\u1ed3ng tu kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa Ti\u1ec1n T\u1ea3o, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd Tr\u1ea7n M\u1ee5c, S\u00f9ng ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n thuy\u1ebft th\u01b0 Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng, Ki\u1ec3m ch\u00ednh trung th\u01b0 h\u00ecnh ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t v\u00ec ch\u1ea5m thi kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p.<\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho L\u01b0u Di, ch\u1ee9c \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n ph\u00f3 s\u1ee9 qu\u00e2n Ch\u00e2u, \u0111ang b\u1ecb an tr\u00ed t\u1ea1i T\u00f9y Ch\u00e2u, ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u0103n b\u1eb1ng, ch\u1ee9ng ch\u1ec9 t\u1eeb khi xu\u1ea5t th\u00e2n, v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111i qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i Ph\u00f9 Ch\u00e2u. Nguy\u00ean do l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u r\u1eb1ng, Tr\u1ea7m Kh\u1edfi v\u00e0 L\u01b0u Di tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7, xin tr\u1ecb t\u1ed9i L\u01b0u Di v\u1ec1 t\u1ed9i <i>&#8220;tr\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng&#8221;<\/i> <i>(ND: khoa tr\u01b0\u01a1ng)<\/i>, v\u00e0 x\u1eed t\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n. <i>(B\u1ea3n Chu s\u1eeda l\u1ea1i b\u1ea3n M\u1eb7c, ghi r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00ecnh ph\u1ea1t ch\u01b0a \u0111\u1ee7, v\u00e0 theo l\u1eddi Tr\u1ea7m Kh\u1edfi n\u00f3i v\u1ec1 t\u1ed9i &#8216;tr\u01b0\u01a1ng ho\u00e0ng&#8217; c\u1ee7a L\u01b0u Di, xin x\u1eed t\u1eed n\u1eb7ng h\u01a1n.&#8221;<\/i> C\u00f3 l\u1eddi ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1eeb \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b, b\u1ea3n m\u1edbi cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a Chu s\u1eed, nay v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean v\u0103n c\u0169.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[126] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ed1i v\u1edbi l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o gi\u00e1p trong ph\u1ee7 Khai Phong, t\u1eeb nay l\u1ec7nh cho Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng 12 d\u1eabn m\u1ed9t huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn tr\u00ecnh di\u1ec5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u1eebng huy\u1ec7n l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;Chi\u1ebfu duy\u1ec7t b\u1ea3o gi\u00e1p kinh k\u1ef3, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t huy\u1ec7n.&#8221;<\/i> \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[127] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, D\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ti\u00ean, ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e2y Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m chi\u1ebfn tr\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u00e0nh doanh An Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f2ng Ti\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c xu\u1ea5t binh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n, mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n l\u1edbn ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o g\u00f3c t\u00e2y nam, v\u00f2ng ra ph\u00eda sau gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh v\u00e0o ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00f9ng binh ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi qu\u00e2n Chi\u00eam Th\u00e0nh v\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u00f9ng h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n trao ch\u1ee9c n\u00e0y, l\u1ec7nh cho \u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111i. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u00e0 Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.)<\/i><\/p>\n<p>[128] \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng H\u1ea7u Th\u00fac Hi\u1ebfn, nguy\u00ean l\u00e0 Lang trung c\u00f4ng b\u1ed9, \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, xin ban c\u1ea5p tang l\u1ec5 tr\u1ecdng h\u1eadu. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea1ch Trung l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu trai lang, ban t\u1eb7ng 300 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1911-1\">Tam ty Khai s\u00e1ch ty, ch\u1eef 's\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'chi\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 \u300aTh\u00e1i B\u00ecnh Tr\u1ecb T\u00edch Th\u1ed1ng Lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 16, ph\u1ea7n b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba gi\u1edbi v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an th\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-2\">Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1eef 'b\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nam', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-3\">Ch\u1eef 'kho\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'kho\u1ea3nh', theo ngh\u0129a s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-4\">Ch\u1eef '9' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef '10', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ecf \u0111i. <a href=\"#return-footnote-1911-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-5\"> Chi\u1ebfu cho l\u00e0m \u0110\u1ed9i t\u01b0\u1edbng Ty Chi\u00eau th\u1ea3o, ch\u1eef 'Ty' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110\u1ed3ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1911-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-6\"> Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ki\u1ec1m h\u1ea1t, ch\u1eef 'Ki\u1ec1m' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'To\u00e0n'. X\u00e9t quan v\u00f5 \u0111\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 'To\u00e0n h\u1ea1t', ch\u1eef 'To\u00e0n' r\u00f5 l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-7\"> Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, ch\u1eef 'ph\u1ee5ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'cung', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-8\"> 'L\u1ec7' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 '\u0111\u1ea3o', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1911-9\"> 'T\u00e2y' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'l\u01b0\u1ee1ng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1911-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":64,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1911","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1912,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1911\/revisions\/1912"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1911\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1911"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1911"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}