{"id":1925,"date":"2026-01-01T13:16:32","date_gmt":"2026-01-01T06:16:32","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1925"},"modified":"2026-01-01T13:44:45","modified_gmt":"2026-01-01T06:44:45","slug":"beta-quyen-280-nam-hi-ninh-thu-nhat0-dinh-dau-1077","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-280-nam-hi-ninh-thu-nhat0-dinh-dau-1077\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 280: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 M\u01af\u1edcI (\u0110INH T\u1ef4, 1077)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 280: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 M\u01af\u1edcI (\u0110INH T\u1ef4, 1077)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng hai n\u0103m \u0111\u00f3.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Phong T\u00e0i nh\u00e2n Chu th\u1ecb l\u00e0m Ti\u1ec7p d\u01b0.\r\n\r\n[2] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>\"Ty Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u00e0ng n\u0103m cung c\u1ea5p tr\u00e0 \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Hi H\u00e0. G\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng tr\u00e0 nh\u01b0ng gi\u00e1 cao kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay binh m\u00e3 t\u1eadp trung, chi ph\u00ed r\u1ea5t l\u1edbn, xin m\u01b0\u1ee3n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u0103m sau, cho ph\u00e9p gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 ti\u00eau th\u1ee5.\"<\/i>\r\n\r\nVua ph\u00ea: <i>\"Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u1ed9i ki\u1ebfm ti\u1ec1n, gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u00e0 nhi\u1ec1u th\u00ec m\u1ed9t l\u00fac b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean t\u00edch tr\u1eef tr\u00e0 qu\u00e1 nhi\u1ec1u, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m h\u1ecfng l\u1ee3i t\u1eeb tr\u00e0, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c mua ng\u1ef1a. N\u1ebfu b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, c\u00f3 th\u1ec3 cho m\u1ed9t h\u1ea1n m\u1ee9c.\"<\/i> B\u00e8n cho m\u01b0\u1ee3n tr\u00e0 c\u1ee7a Ty Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ecb gi\u00e1 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 giao cho h\u1ecd.\r\n\r\n[3] Vua ph\u00ea: <i>\"T\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf doanh tr\u1ea1i An Nam, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u00e0ng ng\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n s\u1ef1 Ung ch\u00e2u l\u00e0 Chu \u1ed0c h\u00e0ng ng\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. Sau khi g\u1eedi th\u01b0, d\u00f9ng bi\u1ec3n d\u00e0i ghi r\u00f5 'V\u0103n th\u01b0 kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n', kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o tr\u1ea1m d\u1ecbch.\"<\/i>\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n <i>(m\u00f9ng 9)<\/i>, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, t\u00e2n nh\u1eadm Tri Kinh Nam l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00f4n t\u1eeb H\u1ed3 Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Kinh Nam, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ea7n, Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 an ph\u1ee7 man t\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n. Nh\u1eadn m\u1ec7nh li\u1ec1n \u0111i g\u1ea5p, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00e3 ng\u1ef1a b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2n, b\u00e8n t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea7n, Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf m\u1ed9t qu\u1eadn thu\u1ed9c hai l\u1ed9 Chi\u1ebft.\"<\/i> Vua ph\u00ea chu\u1ea9n cho \u0110\u00f4n tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8 th\u00e1ng 10, \u0110\u00f4n t\u1eeb ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ra l\u00e0m Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u; th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9 chuy\u1ec3n l\u00e0m Tri Kinh Nam.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u00f4n ch\u00e9p: <i>\"Ra l\u00e0m Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Kinh H\u1ed3 l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, chuy\u1ec3n l\u00e0m Tri Kinh Nam. \u0110\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, v\u00ec cha m\u1eb9 gi\u00e0 l\u1ea1i xin v\u1ec1 H\u1ed3 Ch\u00e2u.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[5] Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y cho ph\u00e9p Ty Th\u1ecb d\u1ecbch c\u00f9ng Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111\u1ed5i mu\u1ed1i c\u1ee7a n\u0103m ch\u00e2u qu\u00e2n H\u1ed3ng, Ph\u1ee7, v.v., mua l\u1ee5a l\u00e0, v\u00e0 c\u1eed quan thu\u1ed9c l\u00e0 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh l\u00e0m T\u1ed5ng l\u0129nh, d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n trao \u0111\u1ed5i. Vi\u1ec7c n\u00e0y g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i cho t\u00e0i ph\u00fa c\u1ee7a Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 kho\u1ea3n thu c\u1ee7a c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5. Xin l\u1ec7nh cho s\u1ed1 mu\u1ed1i mua c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, giao Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, b\u00e3i b\u1ecf quan do Ty Th\u1ecb d\u1ecbch c\u1eed.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[6] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan \u0110\u01b0\u1eddng Ngh\u0129a V\u1ea5n t\u00e2u: <i>\"B\u1eafc L\u1ed9 nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m[footnote]B\u1eafc L\u1ed9 nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m. 'Ni\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u00f4n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho l\u01b0u tr\u1eef s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 6, m\u1ee5c 37.[\/footnote], thu\u1ed9c ph\u1ee7 Giang L\u0103ng. Qu\u00e2n n\u00e0y v\u1ed1n ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ea5t Ba Th\u1ee5c, ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch Vi\u1ec7t, nay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, th\u00e0nh qu\u00e1ch kh\u00f4ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa gi\u1ea3m b\u1edbt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c ki\u1ec3m so\u00e1t n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i th\u0103m d\u00f2, ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c h\u01b0ng s\u1ef1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, gi\u1ea3m b\u1edbt ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u1ecbch v\u1ee5, gi\u1eef l\u1ea1i ti\u1ec1n d\u1ecbch v\u1ee5 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i. Nghe n\u00f3i t\u1eeb khi b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n n\u00e0y, thu\u1ebf mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t nhi\u1ec1u h\u01a1n s\u1ed1 ti\u1ec1n d\u1ecbch v\u1ee5 c\u00f2n l\u1ea1i. Xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i qu\u00e2n n\u00e0y.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Gi\u00e1m ty Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9 xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.\r\n\r\n[7] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u, xin r\u0103n \u0111e H\u00ecnh b\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u1edb c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 b\u00e0n b\u1ea1c \u1edf s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng \u00e1n kh\u00f3 kh\u0103n \u1edf Ph\u00e1p t\u1ef1, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 h\u00ecnh danh v\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, t\u00e2u l\u00ean Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea9m b\u1ea1ch, l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i gi\u00e1m s\u00e1t.\r\n\r\n[8] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c thay \u0111\u1ed5i trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 t\u1eeb n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5 v\u1ec1 sau, tham kh\u1ea3o bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh ba b\u1ea3n s\u00e1ch t\u1ebf t\u1ef1, xin m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong cung, c\u00f2n l\u1ea1i giao cho ty Gi\u00e1m t\u1ebf l\u1ec5. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[9] Ban th\u01b0\u1edfng cho Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi v\u00e0o ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 3.)<\/i>\r\n\r\n[10] Chi\u1ebfu cho m\u01b0\u1ee3n gi\u1ed1ng l\u00faa m\u00ec cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf H\u00e0 B\u1eafc L\u1ed9, m\u1ed7i h\u1ed9 m\u1ed9t th\u1ea1ch.\r\n\r\n[11] Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 L\u1ed9 t\u00e2u, xin s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea7u th\u00e0nh An Vi\u1ec5n, d\u1eddi qu\u00e2n Uy Vi\u1ec5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam, b\u1ea3n Chu v\u00e0 b\u1ea3n M\u1eb7c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau.)<\/i>\r\n\r\n[12] Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 Ph\u00f9ng Kinh xin s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh V\u0129nh Khang, v\u00e0 d\u1eddi c\u1eeda \u1ea3i T\u00e0m Nhai \u0111\u1ebfn c\u1eeda khe. Th\u00e0nh n\u00e0y g\u1ea7n n\u00fai l\u1edbn, m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 thu m\u01b0a nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea5t x\u1ed1p d\u1ec5 s\u1ee5p \u0111\u1ed5, xin x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u00e1. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[13] Tri ch\u00e2u T\u00e2n Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Th\u1ea1ch Ho\u00e0n[footnote]Ch\u1eef 'Th\u1ea1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ed5', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec nghe tin Giao Ch\u1ec9 s\u1eafp x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n kh\u1ecfi th\u00e0nh.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng, trong l\u00fac qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thi\u1ebfu quan ch\u1ee9c, xin cho c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u, Tuy\u1ec3n nh\u00e2n, \u0110\u1ea1i Ti\u1ec3u s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf m\u01b0\u1eddi ch\u00e2u qu\u00e2n Giang T\u00e2y, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p, ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft trong l\u1ed9, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean Vi\u1ec7n Thuy\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00ea chu\u1ea9n. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[15] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd T\u1eafc l\u00e0m vi\u1ec7c sai tr\u00e1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u00f4ng ta gi\u1eef ch\u1ee9c Gi\u00e1m ty, xin d\u1eebng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1eafc v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng ch\u00f4n c\u1ea5t cha, ph\u1ebf b\u1ecf su\u1ed1t \u0111\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o thi h\u00e0nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n nghe n\u00f3i Ty \u0110\u1ec1 h\u00ecnh l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 x\u00e1c nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c v\u1ec1 T\u1eafc, ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ed1ng v\u1edbi l\u1eddi th\u1ea7n t\u00e2u. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1eedi cho L\u00fd T\u1eafc bi\u1ebft. Ban \u0111\u1ea7u, th\u1ea7n nghe tin n\u00e0y kh\u00f4ng tin, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eebng c\u00f3 hai v\u1ecb quan trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, v\u1ed1n c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 thanh cao, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u1ed1t trong tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, b\u1ed7ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng do tin \u0111\u1ed3n ch\u01b0a r\u00f5, m\u1eadp m\u1edd kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, h\u01b0 th\u1ef1c kh\u00f3 ph\u00e2n, t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9, n\u00ean c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1eedi cho quan \u0111\u00f3 bi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f2n T\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t t\u1eeb ch\u1ee9c quan t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ea5p k\u00e9m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quan thanh cao trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh; ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1eebng gi\u1eef ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ti\u1ebfng li\u00eam khi\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t trong tri\u1ec1u; Ty \u00c1n h\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadt, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tin \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng r\u00f5; h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m kh\u00f4ng ch\u00f4n cha, t\u1ed9i \u00e1c r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1eadp m\u1edd kh\u00f4ng r\u00f5. Nay trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u nghe tin, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 nh\u01b0 tr\u00ean, T\u1eafc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u1eafn tho\u00e1t t\u1ed9i? Ch\u1ee9c v\u1ee5 Gi\u00e1m ty, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, qu\u1eadn huy\u1ec7n nh\u00ecn v\u00e0o ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u1eb7ng nh\u1eb9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tin l\u1eddi h\u1ecd m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t quan l\u1ea1i. Ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00f3 v\u1ed1n kh\u00e1c bi\u1ec7t, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u0169ng n\u00ean kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u00e3 r\u00f5, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c khoan dung, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i c\u00f4ng lu\u1eadn.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c Phong hi\u1ebfn, l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m trong s\u1ea1ch l\u00e0m \u0111\u1ea7u, nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a T\u1eafc, c\u00e0ng n\u00ean b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 l\u1ebd cho r\u1eb1ng T\u1eafc l\u00e0 ti\u1ec3u quan kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, vi\u1ec7c nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng h\u1ecfi. Nh\u01b0ng sau n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1ee9c v\u1ee5 cao h\u01a1n T\u1eafc, t\u1ed9i \u00e1c so v\u1edbi T\u1eafc c\u00f2n \u0111\u00e1ng nghi, th\u00ec c\u00e1c quan gi\u00e1m s\u00e1t e r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng nghe x\u00e9t, ai d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ec3m m\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o? K\u00ednh mong xem x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ra ch\u1ec9 d\u1ee5, s\u1edbm gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u1eafc. \u0110\u1ec3 th\u1ea7n y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1eef v\u1eefng ch\u1ee9c ph\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c ng\u00e0y 12 th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i>\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 b\u1ea3y c\u1ee7a Vua ra \u0111\u1eddi, sai K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o.\r\n\r\n[17] H\u00f9ng ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Tu\u1ea7n m\u00e3 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch t\u1eeb b\u00ean kia s\u00f4ng tr\u00e0n sang, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00ec tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n u\u00fd v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng cung th\u1ee7 \u00edt \u1ecfi, kh\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1. T\u1eeb nay, n\u1ebfu g\u1eb7p tu\u1ea7n m\u00e3 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, cho ph\u00e9p t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u1ee9ng ph\u00f3, qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb gi\u00e1p t\u1eeb \u0111\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c, b\u1ed1 tr\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf c\u1eeda t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[18] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e3 sai quan tu s\u1eeda c\u00e1c \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, thu n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u1ed3 ch\u1ee9a. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf T\u00edn An qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c do n\u01b0\u1edbc h\u1ed3 r\u00fat c\u1ea1n m\u00e0 l\u1ed9 ra, \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi canh t\u00e1c, nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i. L\u1ea1i sai H\u00e0n Ch\u00ednh Ng\u1ea1n, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 \u0110\u00f4ng B\u1eafc, c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ea1 V\u0169 Khu\u00ea, \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ki\u1ec3m tra v\u00e0 v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[19] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ho\u1eb7c t\u1eed tr\u1eadn trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh dinh An Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 ti\u1ec1n mua v\u1eadt li\u1ec7u may qu\u1ea7n \u00e1o. Qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ea5p kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t m\u00f9a, ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t th\u00e1ng. Cung th\u1ee7, d\u00e2n binh, ngh\u0129a d\u0169ng vay m\u01b0\u1ee3n v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ee7a quan, ngo\u00e0i th\u1eddi h\u1ea1n gia h\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m.\"<\/i>\r\n\r\n[20] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c th\u1eeba \u1edf c\u00e1c t\u1ef1, gi\u00e1m \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, kh\u00f4ng c\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan n\u1eefa.\"<\/i>\r\n\r\n[21] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan l\u1ed9 \u0110\u00f4ng Kinh, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 L\u00fd S\u00e1t b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00eam b\u1ed1n n\u0103m; Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 T\u00e2y Nam, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c L\u1ec5, Tri huy\u1ec7n Ng\u01b0 \u0110\u00e0i L\u00fd Ch\u00fang \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00eam hai n\u0103m; Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Ma Th\u00e0nh Nh\u1eadm H\u1eefu Chi, c\u1ef1u huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n L\u00e2m D\u0129nh[footnote]Ch\u1eef 'D\u0129nh' trong 'L\u00e2m D\u0129nh huy\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u0129nh'. X\u00e9t: Th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 huy\u1ec7n 'L\u00e2m D\u0129nh', ph\u1ee7 D\u0129nh X\u01b0\u01a1ng c\u00f3 huy\u1ec7n L\u00e2m D\u0129nh, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 85, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] M\u1ea1nh H\u1eadu \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 ki\u1ec3m tra v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o sai v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i Kh\u1ea9u.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ch\u00f9a Ti\u00ean Thi\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e1y, h\u01a1n 250 gian nh\u00e0 b\u1ecb thi\u00eau r\u1ee5i, Vua kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u.\r\n\r\n[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1ch h\u1ed3ng qu\u00e1n nh\u1eadt.\r\n\r\n[24] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u1ea5p 15 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 5 v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1eeb kho n\u1ed9i t\u00e0ng cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m qu\u00e2n th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[25] Qu\u00e2n nh\u00e2n Qu\u1ef3nh Qu\u1ea3n l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, binh s\u0129 Chu Nguy\u00ean c\u00f9ng 14 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ba b\u1eadc, ban t\u1eb7ng l\u1ee5a c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Do Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, Tri\u1ec7u T\u00fa c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 b\u1eaft gi\u1eef, T\u00fa d\u1eabn Chu Nguy\u00ean l\u1ea5y tr\u1ed9m v\u0169 kh\u00ed theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1ec1 Li\u00eam Ch\u00e2u, l\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi L\u00ea \u0110\u1ed9ng b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng. Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 n\u0103m ngo\u00e1i, n\u00ean g\u1ed9p v\u00e0o.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Th\u1eeba, Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 Th\u00e1i X\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1.\r\n\r\n[27] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u0110\u00f4 gi\u00e1m v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 s\u1ebd lu\u00e2n phi\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a T\u1ed1ng H\u1eefu Ch\u00ed, khuy\u1ebft ch\u1ee9c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\"<\/i>\r\n\r\n[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n ch\u00e2u K\u1ef3, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh c\u00f2n n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng k\u1ebft \u0111\u1ecbch c\u1ee7a ty Th\u1ecb d\u1ecbch, Th\u1ee7y l\u1ee3i, \u1ee8 \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 thu ti\u1ec1n l\u00e3i 2 ph\u1ea7n theo ph\u00e9p Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, v\u00e0 c\u00e1c ty n\u00e0y ph\u1ea3i lo li\u1ec7u vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf ba n\u01a1i thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc. T\u1eeb nay, ch\u1ec9 mua khi gi\u00e1 r\u1ebb.\"<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, T\u1ec3 th\u1ea7n Ng\u00f4 Sung v\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n qu\u00e2n l\u1ec7nh c\u1ee7a ty Qu\u00e2n m\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 300 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 300 t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 8.)<\/i>\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c th\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 5 h\u1ed9, n\u1ebfu th\u00f4n kh\u00e1c \u1edf xa, cho ph\u00e9p gh\u00e9p v\u00e0o b\u1ea3o h\u1ed9.\"<\/i>\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, L\u1ee5c tr\u1ea1ch Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169; Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Tr\u1ef1c Thanh, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u Ph\u00f9ng V\u0129nh Thanh, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 7 n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch; Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan Nh\u00e2m \u0110oan \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 5 n\u0103m; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a. V\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c tu s\u1eeda n\u1ed9i th\u00e0nh.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n c\u00f4ng t\u1ea1i Ph\u00e1p t\u1ef1 ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m. Sau \u0111\u00f3 so s\u00e1nh c\u00f4ng t\u1ed9i, ban th\u01b0\u1edfng theo ba h\u1ea1ng.\"<\/i>\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, L\u1ee5c Kinh, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u00e0 Trung ph\u1ee7, Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m. Do c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Vua r\u1eb1ng: <i>\"H\u00e0 Trung ph\u1ee7 c\u00f3 vi\u1ec7c quan trang do V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ti\u00ean l\u1eadp ra c\u00f9ng ru\u1ed9ng b\u1ed3i, mu\u1ed1i t\u01b0, c\u1ea7n c\u00f3 quan l\u1ea1i l\u00e2u n\u0103m ph\u1ed1i h\u1ee3p x\u1eed l\u00fd. Nghe n\u00f3i L\u1ee5c Kinh t\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1eadn l\u1ef1c, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 cho ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m\"<\/i>[footnote]'L\u1ec7nh t\u00e1i nhi\u1ec7m', ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'kim', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].\r\n\r\n[34] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Du Sung, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 l\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, v\u00e0 \u0110o\u00e0n Gi\u1edbi, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch. Do Ph\u00f9ng Kinh, Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 t\u00e2u r\u1eb1ng, gi\u1eb7c Phi\u00ean \u1edf M\u1eadu Ch\u00e2u l\u00e0m ph\u1ea3n, Du Sung v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 ph\u1ed1i h\u1ee3p x\u1eed l\u00fd. Sau \u0111\u00f3, tri\u1ec7u Du Sung v\u1ec1 gi\u1eef ch\u1ee9c Quy\u1ec1n Ph\u00e1n \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00e1n \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 3.)<\/i>\r\n\r\n[35] Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>\"Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c tr\u1ea1i ch\u0103n nu\u00f4i b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u00f9ng ti\u1ec1n thu\u00ea \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i, nay ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7. Nh\u1eefng n\u01a1i c\u00e1ch ph\u1ee7 d\u01b0\u1edbi 300 d\u1eb7m, theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc; nh\u1eefng n\u01a1i c\u00e1ch ph\u1ee7 tr\u00ean 300 d\u1eb7m, giao cho c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n qu\u1ea3n l\u00fd, l\u1ec7nh cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty tri\u1ec7u t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0o kho c\u1ee7a ty.\"<\/i>\r\n\r\n[36] Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Lang trung, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng B\u1ed9 qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u vi\u1ec7n, t\u00e2u: <i>\"Cha t\u00f4i l\u00e0 Tri\u1ec7u Th\u1ebf H\u00f9ng l\u00e0 ch\u00e1u n\u0103m \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng cha m\u1eb9 thu\u00ea nh\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc v\u00e0o cung th\u0103m vi\u1ebfng.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>\"Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf, nguy\u00ean Quang l\u1ed9c T\u1ef1 th\u1eeba, Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh, ch\u00e2u T\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady v\u00e0o l\u01b0ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o, Quy\u1ec1n L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi Lang trung, v\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u1ee5, Qu\u1ea3n c\u00e2u V\u0103n t\u1ef1, \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 th\u1eeba, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c, c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tri\u1ec1u \u0110oan Ng\u1ea1n, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c, Ty phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, v\u00e0 Phan L\u01b0\u01a1ng Kh\u00ed, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c; H\u1ed3 Ch\u00ed Trung, Ph\u00e1t v\u1eadn ty C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng s\u1ef1, B\u00ed th\u01b0 Th\u1eeba, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Th\u01b0\u1ee3ng Quan C\u1ea5p, nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 th\u1eeba, Thi\u1ec7u K\u1ef3, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, v\u00e0 L\u1eef \u00d4n Khanh, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Thi M\u1ea1c, \u0110\u00f4 quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ph\u00e2n ty Nam Kinh, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n Ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u1ecbnh \u01afng, Th\u00ed T\u01b0\u1edbng t\u00e1c Gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i Li\u1ec5u Ch\u00e2u.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 v\u00e0 L\u00fd T\u1ee7ng c\u00f9ng x\u00e9t \u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf, L\u1eef \u00d4n Khanh \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i. Khi \u00e1n \u0111\u00e3 xong, Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, c\u00f2n C\u1ea5p K\u1ef3 n\u00f3i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt; \u00d4n Khanh d\u00f9ng \u0111i\u1ec1n kh\u1ebf giao cho Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf th\u1ebf ch\u1ea5p ti\u1ec1n c\u1ee7a kho Hoa \u0110\u00ecnh n\u0103m tr\u0103m ng\u00e0n, vay ti\u1ec1n c\u1ee7a cung th\u1ee7 Gia H\u01b0ng c\u0169 b\u1ed1n tr\u0103m ng\u00e0n, t\u00e2u l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i h\u1ebft h\u1ea1n, \u00e9p d\u00e2n chu\u1ed9c ru\u1ed9ng; M\u1ea1c \u1ef7 th\u1ebf Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh, nh\u1edd quan t\u1ea1i ch\u1ee9c mua v\u1eadt ph\u1ea1m ph\u00e1p, c\u00f9ng b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u v\u00e0o \u0111\u1ea5t c\u1ea5m; Ch\u00ed Trung t\u1eebng d\u1ef1 y\u1ebfn h\u1ed9i ca k\u1ef9 l\u1edbn c\u1ee7a \u0110\u00ecnh L\u00e3o; khi x\u00e9t \u00e1n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u, \u01afng d\u00f9ng t\u00ean gi\u1ea3 chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n, v\u00ec t\u0103ng V\u0103n Ti\u1ec7p, Ph\u00e1p Anh xin tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00fac \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u. \u0110\u00ecnh L\u00e3o v\u00e0 T\u1ecbnh v\u00ec \u01afng l\u00e0 c\u1eadu c\u1ee7a L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh, n\u00ean m\u1ecdi l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u \u0111\u1ec1u nghe theo; l\u1ea1i v\u00ec th\u00e2n v\u1edbi em r\u1ec3 Hu\u1ec7 Khanh, sai quy\u1ec1n tri huy\u1ec7n C\u00f4n S\u01a1n ba ng\u00e0y, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t b\u1ed1n tr\u0103m th\u1ea1ch th\u00f3c ru\u1ed9ng ch\u1ee9c c\u1ee7a quan quy\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t x\u1eed \u00e1n, v\u1eabn truy thu s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00e3 nh\u1eadn v\u00e0o quan. T\u1ecbnh v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00e1c b\u1ecb h\u1eb7c ri\u00eang, \u00e1n ch\u01b0a t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n<i>(C\u1ea7n x\u00e9t xem T\u1ecbnh sau \u0111\u00f3 x\u1eed \u00e1n th\u1ebf n\u00e0o. \u01afng \u1ef7 th\u1ebf Hu\u1ec7 Khanh ho\u00e0nh h\u00e0nh \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"Tr\u1ecbnh L\u1ee5c C\u1eadu\"<\/i>, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Chu Ph\u1ee5 ban \u0111\u1ea7u x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c gian l\u1ee3i c\u1ee7a h\u1ecd L\u1eef, truy c\u1ee9u r\u1ea5t g\u1ea5p, g\u1eb7p l\u00fac \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n th\u1ea5t th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 h\u1ecd L\u1eef \u0111\u01b0a thu\u1ed1c, \u0111\u1eb7t t\u00ean thu\u1ed1c l\u00e0 <i>\"O\u1ea3n Xu\u1ea5t Thang\"<\/i>. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u00e1o v\u1edbi Chu Ph\u1ee5, Chu Ph\u1ee5 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00ec h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng ra s\u1ee9c x\u00f3a b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd L\u1eef, m\u00e0 t\u00e2u \u00e1n l\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aTh\u1eadp Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: Th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf xong, Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eadn ch\u00edn tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ee7a d\u00e2n Ng\u00f4 T\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb \u0111\u00e1nh g\u1eady v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o. Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Tri\u1ec1u \u0110oan Ng\u1ea1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c kh\u00e1c nhau. Khi \u00e1n m\u1edbi kh\u1edfi, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn T\u00fa Ch\u00e2u x\u00e9t th\u1ef1c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, em Hu\u1ec7 Khanh l\u00e0 \u00d4n Khanh c\u0169ng ph\u1ea1m t\u1ed9i. \u300aHu\u1ec7 Khanh Gia Truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 8. \u300aTh\u1eddi Ch\u00ednh K\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c \u00e1n n\u00e0y, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng O\u1ea3n, Th\u00e1i Th\u1eeba Hi, \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, v\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2u c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh r\u1ea5t chi ti\u1ebft. Nay ch\u1ec9 theo \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aT\u0103ng B\u1ed1 Nguy\u00ean Ph\u00f9 Nguy\u00ean Ni\u00ean Nh\u1eadt L\u1ee5c\u300b ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 8 n\u0103m Nguy\u00ean Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua d\u1ee5 T\u0103ng B\u1ed1, An \u0110\u00f4n n\u00f3i L\u1eef Th\u0103ng Khanh t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng Quan C\u1ea5p, c\u00f3 \u00fd \u0111e d\u1ecda, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh chuy\u1ec3n sang Kinh T\u00e2y x\u00e9t l\u1ea1i. B\u1ed1 c\u0169ng cho l\u00e0 \u0111\u00fang. Vua nh\u00e2n vi\u1ec7c \u00e1n Chu T\u00fa,[footnote] ch\u1eef 'Chu' \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u, nghi l\u00e0 ch\u1eef 'V\u1ea5n' vi\u1ebft nh\u1ea7m.[\/footnote] n\u00f3i \u0111\u1ebfn Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 l\u00e0m quan x\u00e9t \u00e1n do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft. Khi \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n b\u1ecb bi\u1ebfm, L\u1eef \u00d4n Khanh trong ng\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u01b0a <i>\"O\u1ea3n Xu\u1ea5t Thang\"<\/i> cho, Chu Ph\u1ee5 b\u00e8n b\u00ecnh ph\u1ea3n, Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, c\u00f2n \u00d4n Khanh v\u1eabn b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i Uy\u1ec3n v\u00e0 An Th\u1ea1ch ra m\u1eb7t, Hu\u1ec7 Khanh \u1eaft kh\u00f4ng tho\u00e1t. Vua n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c ch\u1ec9 nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> L\u1ea1i h\u1ecfi vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n b\u00e0n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ef1c.)<\/i>\r\n\r\n[38] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i do x\u00e1 gi\u00e1ng m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, xin cho tu s\u1eeda l\u1ea1i Bi\u00ean s\u1eafc s\u1edf v\u00e0 Ty n\u00f4ng t\u1ef1, ch\u1ecdn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, giao cho cai qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7 v\u00e0o ch\u1ee9c tri ch\u00e2u nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt, gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Tuy tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecb o\u00e1n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. Ch\u1ecbu o\u00e1n m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n, l\u1ee3i \u00edch c\u0169ng l\u1edbn v\u1eady. Nghe n\u00f3i g\u1ea7n \u0111\u00e2y mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ec7 n\u00e0y, s\u1ebd c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy ch\u1ebf c\u1ee7a Th\u1ea9m quan \u0111\u1ec3 x\u00e9t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt, gi\u00e0 y\u1ebfu s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, tuy \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eeba l\u00f2ng m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng d\u00e2n ngh\u00ecn d\u1eb7m s\u1ebd b\u1ecb h\u1ea1i. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng th\u0103ng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e0 may m\u1eafn, th\u00ec gi\u1ea3m b\u1edbt c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n v\u1ec1 ch\u1ee9c qu\u1eadn th\u1ee7, xin theo c\u00e1ch tuy\u1ec3n ch\u1ecdn x\u00e9t duy\u1ec7t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 thu\u1eadn l\u1ee3i cho d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, mang h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a B\u1ea1ch Th\u1ee7y tr\u00ean n\u00fai C\u1eedu Mi \u1edf Gia Ch\u00e2u. V\u00ec c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua r\u1eb1ng: <i>\"Hai xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, Do\u00e3n th\u01b0\u1eddng n\u00f3i c\u00f3 m\u1eb9 \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 cho \u0111\u00f3n v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng.\"<\/i> Do\u00e3n t\u00e2u, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111i. Vua nghe theo.\r\n\r\n[40] Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty t\u00e2u: <i>\"Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u m\u1edbi l\u1eadp ch\u00e2u, c\u1ea7n binh l\u00ednh ph\u00f2ng th\u1ee7, xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a Hi Ch\u00e2u, H\u00e0 Ch\u00e2u, Nguy\u00ean Ch\u00e2u, ph\u1ed1i t\u1ed9i nh\u00e2n l\u00e0m lao th\u00e0nh.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u00eda nam Ho\u00e0i, \u0111\u1ec1u ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u.\r\n\r\n[41] Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u, xin c\u1eed ngay \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed khai th\u00e1c c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. Vua nghe theo.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong l\u00e0 Ng\u00f4 K\u1ef7 Ph\u1ee5c \u0111i\u1ec1u tra \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean, v\u00ec V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng t\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac B\u00ec c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c, l\u00e9n ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 xem b\u00f3i. T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea t\u00e2u: <i>\"V\u0129nh Ni\u00ean t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f4ng th\u1ea5t c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng v\u1edbi th\u1ea7n, v\u00ec cha v\u1ee3 c\u1ee7a th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n c\u00f3 anh l\u00e0 Tr\u1ecbnh T\u1ea3i g\u1ea3 con g\u00e1i cho con trai c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh, con trai c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Tr\u1ecbnh th\u1ecb sinh ra, D\u01b0\u01a1ng V\u1ef1c c\u00f3 con g\u00e1i g\u1ea3 cho t\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac Ki\u00eam, n\u00ean V\u0129nh Ni\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng v\u1edbi th\u1ea7n. Nay nh\u1eefng l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd b\u1ea5t k\u00ednh, xin giao cho h\u1eefu ty \u0111i\u1ec1u tra xem c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn th\u1ea7n hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m hoang mang d\u01b0 lu\u1eadn.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\nV\u1ee3 c\u1ee7a V\u0129nh Ni\u00ean l\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a Th\u00fac B\u00ec. V\u0129nh Ni\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c t\u1eeb Giang Nam, \u00e1p gi\u1ea3i ti\u1ec1n c\u1ed1ng n\u1ed9p v\u1ec1 kinh s\u01b0, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u1ea5y tr\u1ed9m m\u1ea5y ng\u00e0n quan ti\u1ec1n, hy v\u1ecdng nh\u00e0 v\u1ee3 s\u1ebd b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng Th\u00fac B\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Tam ty th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u00f2i ti\u1ec1n r\u1ea5t g\u1ea5p, V\u0129nh Ni\u00ean bi\u1ebft Th\u00fac B\u00ec t\u1eebng c\u1ea3i trang \u0111i ch\u01a1i trong d\u00e2n gian v\u00e0o \u0111\u00eam Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, b\u00e8n \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn g\u00f5 c\u1eeda \u0110\u00f4ng ph\u1ee7 t\u1ed1 c\u00e1o c\u00f3 bi\u1ebfn, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00fac B\u00ec v\u00e0 anh em \u0111\u00e3 l\u00e9n \u0111i xem b\u00f3i, t\u1ef1 cho m\u00ecnh c\u00f3 thi\u00ean m\u1ec7nh, m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u00e3 b\u00ed m\u1eadt ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng d\u00e0nh cho ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. V\u00ec th\u1ebf, Vua sai K\u1ef7 Ph\u1ee5c \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng K\u1ef7 Ph\u1ee5c x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9. V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft trong ng\u1ee5c.\r\n\r\n[43] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9, c\u00e1c \u0111\u1ea1i t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u c\u1eed t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Th\u00e1i \u00fay \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5, nh\u1eb1m t\u00f4n tr\u1ecdng t\u00f4ng mi\u1ebfu, k\u00ednh t\u1ed5 ti\u00ean, th\u00e2n ho\u00e0ng t\u1ed9c, d\u1ea1y b\u1ea3o con ch\u00e1u. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf l\u1ea1p, Trung th\u01b0 s\u1ea3nh v\u1eeba \u0111\u1ecbnh ban chi\u1ebfu, th\u00ec c\u00f3 t\u00f4ng th\u1ea5t v\u1ed9i c\u00e1o \u1ed1m, ph\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf, nh\u01b0ng ngay h\u00f4m sau l\u1ea1i xin v\u00e0o ch\u1ea7u; c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sau khi nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ec1 gi\u1edbi l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec b\u1ec7nh. Th\u1ea7n ngh\u0129, t\u00f4ng th\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn hi\u1ec1n t\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao t\u00edch l\u0169y c\u1ee7a ch\u00edn \u0111\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n s\u00f9ng v\u00e0 ban \u00e2n s\u1ee7ng t\u1ed9t b\u1eadc, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 nghi v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c m\u1ed9t ng\u00e0y ph\u1ee5ng t\u1ebf l\u00e0m n\u1eb7ng n\u1ec1, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00e0nh vi b\u1ed9i \u0111\u1ee9c b\u1ecf g\u1ed1c, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do b\u00e1c s\u0129 kh\u00f4ng hi\u1ec3u l\u1ec5, h\u1eefu ty kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 ph\u00e1p \u0111\u00f3 sao! Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean ban b\u1ed1 quy \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Mi\u1ebfu h\u00e0nh l\u1ec5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n c\u00e1o \u1ed1m \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, giao cho T\u00f4ng ch\u00ednh ty xem x\u00e9t v\u00e0 t\u1ea5u h\u1eb7c. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m thay.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[44] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam v.v... \u0111ang t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu giao cho ch\u00e2u ph\u1ee7 th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn hai vi\u00ean v\u00f5 th\u1ea7n, sai \u0111i ki\u1ec3m tra, chi\u00eau m\u1ed9 th\u00eam binh l\u00ednh v\u00e0 b\u1ed5 sung. C\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh, giao cho Th\u1eeba ch\u1ec9 ty xem x\u00e9t v\u00e0 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, c\u1eed T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n Ph\u1ee7 v\u00e0 Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Tu\u00e2n Nh\u1ea5t \u0111i.\r\n\r\n[45] C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u00ecnh S\u01b0 M\u1ea1nh b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Ph\u00e1n t\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, tr\u1edf v\u1ec1 ban. V\u00ec khi \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Nam Cao, s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang[footnote]V\u00ec \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Nam Cao, s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang, ch\u1eef 'Cao' \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u d\u01b0\u1edbi 'Nh\u00e2n gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a', nghi l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u00ecnh' vi\u1ebft nh\u1ea7m.[\/footnote], sai ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n b\u1ea1c s\u1eeda l\u1ea1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a. Tr\u00e1c Ch\u00e2u g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169. Ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u1ea1t 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i tha t\u1ed9i, ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Li\u00eau ch\u1ee7 v\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n, n\u00ean c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Li\u00eau. Khi c\u00f9ng ng\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ng\u1ed3i h\u01b0\u1edbng Nam, ph\u00eda T\u00e2y tr\u00ean, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00ean tr\u00e1i h\u01b0\u1edbng Nam, ph\u00eda \u0110\u00f4ng tr\u00ean; quan Tr\u00e1c Ch\u00e2u ng\u1ed3i h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00ean ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi m\u1eb9 Li\u00eau ch\u1ee7 m\u1ea5t, S\u01b0 M\u1ea1nh m\u1edbi \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Li\u00eau v\u1ebd s\u01a1 \u0111\u1ed3 ch\u1ed7 ng\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng Nam, quan Tr\u00e1c Ch\u00e2u h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, c\u00f2n s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng. S\u01b0 M\u1ea1nh n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ee9 gi\u1ea3 Trung Qu\u1ed1c b\u1ecb coi th\u01b0\u1eddng.\"<\/i> T\u1eeb chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, tranh c\u00e3i kh\u00f4ng ng\u00e3 ng\u0169, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, nh\u01b0ng S\u01b0 M\u1ea1nh c\u00e0ng n\u00f3i c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft, qu\u00e1t ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.\r\n\r\nCu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng, c\u00f2n quan Tr\u00e1c Ch\u00e2u h\u01b0\u1edbng Nam. H\u00f4m sau, ng\u01b0\u1eddi Tr\u00e1c Ch\u00e2u ti\u1ec5n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, S\u01b0 M\u1ea1nh ph\u00f3ng ng\u1ef1a \u0111i qua kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i. Ng\u01b0\u1eddi Tr\u00e1c Ch\u00e2u v\u00ec S\u01b0 M\u1ea1nh kh\u00f4ng tham d\u1ef1 l\u1ec5 ti\u1ec5n, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u00f9ng Ch\u00e2u, n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a S\u01b0 M\u1ea1nh, ch\u1ed7 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00e1c v\u1edbi th\u1ef1c l\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t. \u300aM\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c S\u01b0 M\u1ea1nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a r\u1ea5t chi ti\u1ebft, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ghi l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u1ea1t \u0110\u00e3i ch\u1ebf Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c l\u00e0 S\u1edf Ki\u1ebfn Trung 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ki\u1ebfn Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kh\u00e1nh, c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i, nh\u01b0ng c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n Nh\u00e2n thay Ki\u1ebfn Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kh\u00e1nh, t\u1ef1 \u00fd ph\u00e1t kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh v\u00e0 phong trang \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n l\u01b0u vong, c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. L\u00fac \u1ea5y, c\u1ecf b\u1ed3ng m\u1ecdc \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng, k\u1ebft h\u1ea1t nh\u01b0 l\u00faa, d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Thu\u1ea7n Nh\u00e2n l\u1ea1i lo li\u1ec7u c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 canh t\u00e1c, n\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Thu\u1ea7n Nh\u00e2n c\u1ea5p ph\u00e1t qu\u00e1 nhi\u1ec1u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t. D\u00e2n nghe tin, tranh nhau n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1ec1 quan. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n thi\u1ebfu n\u1ee3.\r\n\r\n\u1ede v\u00f9ng B\u00e2n, Ninh c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1ed9 t\u1eadp th\u1ec3, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e0o m\u1ed9 l\u1ea5y v\u00e0i b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i h\u1eb7c t\u1ed9i Thu\u1ea7n Nh\u00e2n c\u1ee9u s\u1ed1ng d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9, th\u00ec ra \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ki\u1ebfn Trung c\u1ee9u t\u1ebf. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho Ki\u1ebfn Trung, nh\u01b0ng Thu\u1ea7n Nh\u00e2n li\u00ean t\u1ee5c d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Ki\u1ebfn Trung tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111ang xin ch\u1ec9 th\u1ecb c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd, th\u00ec d\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i nhi\u1ec1u. \u0110\u1ebfn khi th\u1ea7n nh\u00e2n theo c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y, may m\u1eafn c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n kh\u1ecfi l\u01b0u vong, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ea7n. Hu\u1ed1ng chi Ki\u1ebfn Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u00f4ng \u1ea5y. Nay v\u00ec x\u00e9t t\u1ed9i th\u1ea7n m\u00e0 l\u1ea1i li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfn Trung, th\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed9i b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t hai l\u1ea7n.\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng Ki\u1ebfn Trung v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[47] T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 l\u00e0 B\u1ea5t Khi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i ch\u1ebft v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c quan v\u00e0 b\u1eaft th\u00f4i vi\u1ec7c. B\u1ea5t Khi m\u1edbi 16 tu\u1ed5i, cha l\u00e0 S\u0129 H\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4ng Ch\u00ednh ty, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u tra v\u1ec1 vi\u1ec7c S\u0129 S\u00e0o ch\u1eedi m\u1eafng. B\u1ea5t Khi theo l\u1ec7 ph\u1ea3i b\u1ecb c\u1ea5m v\u00e0o tri\u1ec1u. V\u00ec cha b\u1ecb b\u1ec7nh, B\u1ea5t Khi xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1eddi khai, nh\u01b0ng l\u1ea1i mang bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0o th\u1eb3ng \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, t\u1ef1 \u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y. Theo lu\u1eadt, B\u1ea5t Khi ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft, nh\u01b0ng Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, ch\u1ec9 x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eb9.\r\n\r\n[48] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u1ebfu quan l\u1ea1i cai tr\u1ecb b\u1ea5t t\u00e0i, x\u1eed l\u00fd sai tr\u00e1i, ho\u1eb7c quan b\u1eaft c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[49] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u00e0n h\u1eb7c L\u00fd T\u1eafc l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u00e0 B\u1eafc, h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea5t c\u00f4ng v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00f4n c\u1ea5t cha, xin s\u1edbm tr\u00e1ch ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho L\u00fd T\u1eafc \u0111\u1ed5i l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m th\u1eeba.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 9, Chu Do\u00e3n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u t\u00e2u, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay l\u1ea1i t\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\n[50] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty t\u00e2u: <i>\"N\u0103m ngo\u00e1i c\u1ea5p ng\u1ef1a cho h\u00e0nh dinh An Nam v\u00e0 chi cho hai t\u1ec9nh, t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u00e1c ban tr\u1ef1c, c\u00e1c qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 3.000 con, ch\u01b0a c\u1ea5p c\u00f2n h\u01a1n 2.000 con. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ea5p cho t\u00f4ng th\u1ea5t tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00e1c ty ng\u1eebng c\u1ea5p.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u1ec7u Th\u00e1nh th\u1ee9 3, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00f3 v.v... t\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Tri t\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4ng \u0110\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ho\u00e0i Khang qu\u00e2n l\u01b0u h\u1eadu T\u00f4ng Ngh\u1ecb l\u00e0m Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 l\u01b0u h\u1eadu Th\u1eeba Tuy\u1ec3n l\u00e0m B\u1ea3o \u0110\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.\r\n\r\n[52] Binh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0110\u1ec1 c\u1eed L\u1ec5 Tuy\u1ec1n quan Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi l\u00e0m T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, Tri Ph\u00fac Ch\u00e2u. Nh\u1eef Hi v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[53] C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, Ph\u00e1n t\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, C\u1ea3nh \u00d4n t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u1ea5y Tri Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea thay.\r\n\r\n[54] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, tu\u1ea7n ki\u1ec3m, huy\u1ec7n \u00fay kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5.\r\n\r\n[55] Chi\u1ebfu: <i>\"C\u1ea5m qu\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, Tam ty v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c xin nh\u1eadn h\u00e0ng n\u0103m c\u00f3 s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng. Trong \u0111\u00f3 n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft ng\u1ea1ch, ch\u01b0a chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 sung, th\u00ec s\u1ed1 xin nh\u1eadn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i phong trang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau ph\u1ea3i k\u00ea khai s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, chi\u1ebfu: <i>\"\u0110ang m\u00f9a xu\u00e2n, d\u00e2n gian thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, t\u1ea1m ng\u1eebng t\u0103ng gi\u00e1 chi\u1ebft n\u1ea1p n\u1ee3, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng.\"<\/i>\r\n\r\n[57] L\u1ea1i chi\u1ebfu: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c d\u1eabn ki\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o c\u1eeda \u0111i\u1ec7n. C\u00e1c quan c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban, c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 ph\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1ea3ng t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[58] Chi\u1ebfu cho T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ty thi\u1ebfu ti\u1ec1n may \u00e1o xu\u00e2n n\u0103m sau, cho ph\u00e9p m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb ti\u1ec1n phong trang, sau \u0111\u00f3 s\u1ebd ho\u00e0n l\u1ea1i t\u1eeb s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ty \u0111\u00fac ti\u1ec1n thu\u1ed9c V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, tri ch\u00e2u Kinh Nam t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u1ec9 tra x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf Kinh Nam, L\u1ec5 Ch\u00e2u vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt trong vi\u1ec7c cung \u1ee9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cho Qu\u1ea3ng T\u00e2y, n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c mua c\u1ecf kh\u00f4ng l\u00e0m thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb. L\u1ea1i tra x\u00e9t th\u1ea5y: C\u00e1c quan s\u1ee3 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p b\u00e1ch, nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 gian x\u1ea3o s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e1n, \u0111\u1ee3i gi\u00e1 cao, quan l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 t\u00ecm c\u00e1ch tho\u00e1i th\u00e1c, th\u00ec vi\u1ec7c s\u1ebd kh\u00f3 th\u00e0nh.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 tha b\u1ed5ng.\r\n\r\n[60] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Huy\u00ean Di\u00ean l\u1ed9, n\u1ebfu gi\u1edbi T\u00e2y x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i nh\u1ecf, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi; n\u1ebfu vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1, x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec, th\u00ec ph\u1ea3i g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1eeb nay, c\u00e1c l\u1ed9 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u, ngo\u00e0i nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf.\r\n\r\n[61] Chi\u1ebfu mi\u1ec5n s\u1ed1 ti\u1ec1n 1.800 quan m\u00e0 L\u00fd Qu\u00e2n Th\u0103ng, tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf V\u1eadn Ch\u00e2u, c\u00f2n n\u1ee3. V\u00ec Qu\u00e2n Th\u0103ng t\u1eebng xin l\u1eadp ty th\u1ecb d\u1ecbch \u1edf tr\u1ea5n B\u1ea3n Ki\u1ec1u, Ch\u00e2u M\u1eadt, thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i h\u01a1n 20 v\u1ea1n quan, n\u00ean xin mi\u1ec5n s\u1ed1 n\u1ee3 c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Gia, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i xem x\u00e9t quan trang \u1edf Hi H\u00e0 l\u1ed9, xin tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Hi Ch\u00e2u, xu\u1ea5t 110 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t thu\u00ea \u0111\u1ec3 l\u1eadp quan trang, c\u1eed c\u00e1c quan kinh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m, tuy\u1ec3n nh\u00e2n, s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch, c\u00f9ng v\u1edbi cung ti\u1ec5n th\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, v\u00e0 l\u1ea5y Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, ki\u00eam \u0111\u1ec1 c\u1eed quan trang. S\u00e1ch \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ef1c bi\u00ean, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 do Tri\u1ec7u Ti\u1ebft kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, quan trang l\u00e0 do Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[63] Chi\u1ebfu cho L\u00fd S\u00e1t, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan s\u1ef1 l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n th\u00eam m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, h\u1ebft h\u1ea1n s\u1ebd b\u00e3i ch\u1ee9c ph\u00e1t khi\u1ec3n. S\u00e1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan cho r\u1eb1ng theo quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec n\u00ean th\u0103ng, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0y.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong Sung dung h\u1ecd H\u00ecnh l\u00e0m Uy\u1ec3n nghi.\r\n\r\n[65] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u1ea5u: <i>\"An ph\u1ee7 ty \u0110\u00e0o \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng, Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng \u1edf nam b\u1eafc x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00e0nh tr\u1ea1i Ch\u00e2u D\u00e2n, chi\u1ebfm c\u1ee9 th\u00e0nh Thi\u1ebft, d\u1ee5 d\u1ed7 v\u00e0 uy hi\u1ebfp c\u00e1c t\u1ed9c Thanh \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y \u0111\u00eam g\u00e2y r\u1ed1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo gi\u1eb7c. S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, Tri ch\u00e2u D\u00e2n Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c c\u00f9ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 Khang Th\u1ee9c b\u00e0n b\u1ea1c, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 11 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i H\u00f2a Nh\u0129 Xuy\u00ean, h\u00f4m sau \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Thi\u1ebft, g\u1eb7p gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 882 th\u1ee7 c\u1ea5p, v\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 l\u0129nh T\u00f4ng Ca. Ty n\u00e0y x\u00e9t th\u1ea5y Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng d\u1eabn qu\u00e2n T\u00f4ng Ca, uy hi\u1ebfp c\u00e1c t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng th\u00e2n thu\u1ed9c, x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u1edd c\u00f3 Bao Thu\u1eadn, M\u00e3 Trung b\u00ed m\u1eadt xin xu\u1ea5t qu\u00e2n, Ng\u1ea1c, Th\u1ee9c nghe theo l\u1eddi h\u1ecd, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 h\u1ee3p l\u1ef1c, \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu th\u0103ng Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9, Khang Th\u1ee9c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, l\u00e0m C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Bao Thu\u1eadn, M\u00e3 Trung \u0111\u1ec1u th\u0103ng l\u00e0m Dao qu\u1eadn th\u1ee9 s\u1eed, Thu\u1eadn l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Khang Ch\u00e2u, Trung l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n cho hai con; S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Thi\u1ec7u Trung l\u00e0m N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Tri\u1ec7u Thu\u1ea7n Trung l\u00e0m L\u1ee5c tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Bao Th\u00e0nh l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, gi\u1ea3m n\u0103m kh\u00e1c nhau.\r\n\r\nTh\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam.\r\n\r\n[66] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nh\u1eadm ch\u1ee9c ph\u1ea3i l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, tuy kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[67] Chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, nh\u1eefng t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1ng ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t gi\u1ea3m \u00e1n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed, ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u00edt \u0111i s\u1ebd l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5. V\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t gi\u1ea3m \u00e1n t\u1eed, \u0111\u00e0y \u0111i qu\u1eadn kh\u00e1c, tr\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea3 th\u00f9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft gi\u1eef, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft gi\u1eef, n\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u00e0ng nhi\u1ec1u.\r\n\r\n[68] Chi\u1ebfu cho Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Anh ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u1ea1t ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n b\u00e3i ch\u1ee9c Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, l\u0129nh ch\u1ee9c Anh ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00f3 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Hi H\u00e0 l\u1ed9; D\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u1ee7ng Nh\u1eadt Thi\u00ean V\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Tri Hi ch\u00e2u Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 b\u00e3i ch\u1ee9c Ph\u1ee7ng Nh\u1eadt Thi\u00ean V\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, l\u00e0m Tri D\u0129nh ch\u00e2u[footnote]D\u0129nh ch\u00e2u, ch\u1eef 'D\u0129nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u0129nh'. X\u00e9t: Nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'D\u0129nh ch\u00e2u', Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 c\u00f3 D\u0129nh ch\u00e2u, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 85, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]; T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp Hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd, Tri H\u00e0 ch\u00e2u Ti\u00ean Vu S\u01b0 Trung b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1eadp Hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd, l\u00e0m Gi\u00e1m L\u00e3ng ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf; Quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Lang trung Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Chi, Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1, Th\u00f4ng ph\u00e1n D\u00e2n ch\u00e2u Ho\u00e0ng S\u00e1t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t hai ch\u1ee9c, l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c; c\u00e1c ch\u1ee9c kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf. V\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt trong vi\u1ec7c k\u1ebft \u0111\u1ecbch v\u00e0 h\u1ed3i d\u1ecbch c\u00f4ng d\u1ee5ng.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9, Th\u00e1i X\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i x\u00e9t \u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Hi\u1ec7u th\u01b0 lang Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung Th\u1eeba. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng v\u00ec c\u00f4ng lao b\u1eaft gi\u1eb7c.\r\n\r\n[70] An ph\u1ee7 ty Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, L\u1ee3i ch\u00e2u l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"M\u1eadu ch\u00e2u gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi phi\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb c\u1ea5m c\u1ea5t gi\u1eef binh kh\u00ed, khi gi\u1eb7c phi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, xin n\u1edbi l\u1ecfng l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Mi\u00ean, H\u00e1n, Cung, Th\u1ee5c, B\u00e0nh v\u00e0 qu\u00e2n V\u0129nh Khang gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi phi\u00ean, ngo\u1ea1i tr\u1eeb binh kh\u00ed v\u00e0 gi\u00e1p n\u1ecf b\u1ecb c\u1ea5m, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1c lo\u1ea1i binh kh\u00ed kh\u00e1c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi quan ph\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang v\u00e0o khu v\u1ef1c c\u1ea5m n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c.\r\n\r\n[71] Kinh l\u01b0\u1ee3c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 c\u1eed ty H\u00e0 \u0110\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 vi\u1ec7c Ngh\u0129a d\u0169ng, B\u1ea3o gi\u00e1p \u0111\u1ebfn Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay theo th\u1ee9 t\u1ef1 phi\u00ean g\u00e1c thu\u1eadn ti\u1ec7n. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t tu s\u1eeda c\u00e1c kho \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0110\u1ec1 c\u1eed quan Ty phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Chi\u00eau Vi\u1ec5n, Ty hu\u00e2n Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Th\u1ea9m Hi Nhan m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch; Th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[73] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng 10. Tr\u00ean m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 v\u1ebft \u0111en nh\u01b0 qu\u1ea3 m\u1eadn, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00ec tan.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 24, theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00ec tan, \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam B\u1ea3o v\u0103n c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u1ec1 c\u1eed S\u00f9ng Ph\u00fac cung L\u1eef C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. L\u1eef C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e1i nhi\u1ec7m S\u00f9ng Ph\u00fac, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi d\u1ee5ng l\u00e0m ch\u00e2u.\r\n\r\n[75] Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 hai con trai c\u1ee7a Quan Ho\u00e0i B\u1ea3o, ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m huy\u1ec7n L\u00e2m Thanh, Qu\u00e1n \u0110\u00e0o thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, ban t\u00ean l\u00e0 Th\u1ee7 Trung v\u00e0 K\u1ebf Trung, l\u1ea1i gia t\u1eb7ng ph\u1ee5 tu\u1ea5t, v\u00ec Quan Ho\u00e0i B\u1ea3o \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c V\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh.\r\n\r\n[76] Chi\u1ebfu ban ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t c\u1ee7a huy\u1ec7n C\u1ed1 Th\u1ee7y thu\u1ed9c ch\u00e2u Quang cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec3 c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng sinh vi\u00ean; x\u00e2y d\u1ef1ng x\u1ea1 ph\u1ed1 \u1edf c\u1eeda T\u00e2y Th\u00e1i h\u1ecdc, cho ph\u00e9p c\u00e1c sinh vi\u00ean t\u1eadp b\u1eafn v\u00e0o ng\u00e0y ngh\u1ec9. \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Ho\u00e0ng L\u00fd.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ti\u1ebft xu\u00e2n \u0111\u00e3 s\u00e2u, kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea1nh gi\u00e1 nhi\u1ec1u, s\u1ee9 Cao Ly s\u1eafp kh\u1edfi h\u00e0nh, l\u1ec7nh cho \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m \u0111\u1ea9y nhanh vi\u1ec7c m\u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n trong v\u00f2ng n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ng\u00e0y.\r\n\r\n[78] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u00f4ng th\u1ea5t ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, kh\u00f4ng c\u1ea7n xin ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o kh\u00f3a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u1ef1 xin kh\u1ea3o kh\u00f3a, Trung th\u01b0 ki\u1ec3m tra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 t\u00f4ng th\u1ea5t, ph\u00e0m c\u00f3 th\u1ec9nh c\u1ea7u g\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh l\u00ean \u0110\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh xem x\u00e9t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u00e1ng b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, v\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[79] Th\u00e1ng n\u00e0y, t\u00f4ng th\u1ea5t c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o kh\u00f3a th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 125 ng\u01b0\u1eddi. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng chuy\u1ec3n v\u00e0o.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b ch\u00e9p <i>\"n\u0103m nay\"<\/i>, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[80] Chi\u1ebfu cho L\u00fd Hi\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch k\u1ebf ho\u1ea1ch v\u00e0 x\u1eed l\u00fd bi\u00ean s\u1ef1 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Hi H\u00e0, v\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi ch\u00e2u D\u00e2n.\r\n\r\n[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang L\u1eef H\u00f2a Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m Th\u1eeba, l\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay Th\u1eeba v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 trong s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e1n \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn.\r\n\r\n[82] H\u1ee9a C\u00f4ng T\u00f4n, Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n Sa thu\u1ed9c ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c.\r\n\r\n[83] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i chuy\u00ean lo vi\u1ec7c l\u1ee3i, b\u00e0n r\u1eb1ng cho ph\u00e9p d\u00e2n xin khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m c\u00e1c \u0111\u1eddi Vua tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 Ty N\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Do \u0111\u00f3, c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i, nghe n\u00f3i c\u00e2y c\u1ed1i \u1edf Chi\u00eau L\u0103ng \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1eb7t ph\u00e1 h\u1ebft. L\u1ec7nh Hi Ninh c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m c\u00e1c \u0111\u1eddi Vua tr\u01b0\u1edbc, g\u1eb7p l\u1ec5 t\u1ebf giao th\u00ec sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf, \u00fd t\u1ed1t \u1ea5y th\u1eadt l\u00e0 xa v\u1eddi. K\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n tham lam, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ec3, d\u00f9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, hu\u1ed1ng chi l\u1ee3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt \u1ecfi! Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i li\u00ean quan, theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i v\u00e0 khai kh\u1ea9n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u00e1ch ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00f3.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ngo\u00e0i s\u1ed1 \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ea5m khai kh\u1ea9n theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, nh\u1eefng \u0111\u1ea5t d\u00e2n \u0111\u00e3 xin khai kh\u00e2n th\u00ec cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c canh t\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ed9 tr\u00f4ng coi l\u0103ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 28, H\u00f9ng B\u1ea3n, L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[84] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ed9m nghe \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eefa ban ng\u00e0y gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi gi\u1eefa ch\u1ee3, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea5n \u1ea5p, b\u1eaft tr\u00f3i quan l\u1ea1i, tin \u0111\u1ed3n lan kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u00e0m v\u1ebb vang cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c, vi\u1ec7c ch\u1ec9 huy th\u00ec c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd. Th\u1ea7n xem th\u1ea5y \u1edf Kinh Tri\u1ec7u nh\u00e0 H\u00e1n nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, Vua d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng T\u00f4n t\u1eeb ch\u1ed7 b\u1ecb b\u1ecf l\u00e2u; \u1edf B\u1ed9t H\u1ea3i n\u00e1o lo\u1ea1n, d\u00f9ng Cung To\u1ea1i l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0. N\u1ebfu c\u00e1c qu\u1eadn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 T\u00f4n, To\u1ea1i th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, xin ch\u1ecdn b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e2n t\u1eeb, s\u00e1ng su\u1ed1t, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn cai qu\u1ea3n, n\u1edbi l\u1ecfng k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban l\u1eddi d\u1ee5 t\u1ed1t l\u00e0nh, \u0111\u1eb7t ra ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, khi\u1ebfn b\u1ecdn ch\u00fang t\u1ef1 t\u1ed1 gi\u00e1c l\u1eabn nhau, b\u1eaft gi\u1ebft nhau, th\u00ec b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang d\u1ec5 tan r\u00e3.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc \u0111\u1ebfn, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1eb7p th\u1ea7n n\u00f3i r\u1eb1ng, H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n ch\u00fang ly t\u00e1n \u0111i nhi\u1ec1u; m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i h\u1ea1n h\u00e1n, qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u00edt m\u01b0a tuy\u1ebft, \u0111\u1ebfn giao m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, d\u00e2n ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. D\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0103n, m\u00e0 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ecf r\u01a1i h\u1ecd \u0111\u1ec3 h\u1ecd tr\u1edf th\u00e0nh k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc c\u1ee9ng r\u1eafn, phong t\u1ee5c th\u00edch lo\u1ea1n, gi\u1ecfi tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00eau g\u1ecdi, nay m\u1ea7m m\u1ed1ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. H\u1ecda v\u1ed1n \u1ea9n trong ch\u1ed7 nh\u1ecf nh\u1eb7t, m\u00e0 ph\u00e1t ra t\u1eeb ch\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c. Xin x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, h\u01a1i n\u1edbi l\u1ecfng c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf n\u1ee3, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n h\u1ed9 d\u00e2n ngh\u00e8o, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u00e0nh c\u1ea3m \u00e2n, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, th\u00ec k\u1ebb gian \u00e1c \u00edt \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn, m\u00e0 c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng suy y\u1ebfu d\u1eebng l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[85] Chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu c\u1ee7a Phi\u1ec1n tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u V\u0129nh Ni\u00ean. V\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n L\u01b0u B\u1ed9t Di th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, sai quan ki\u1ec3m tra ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, b\u1ec7nh, ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ghi v\u00e0o s\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o \u0111\u1eadu, tr\u1ebb con m\u1ed9t n\u1eeda. Ba ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ba n\u0103m sau.\"<\/i>\r\n\r\n[87] Chi\u1ebfu sai m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n c\u1ea5p cao qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u1ed3ng v\u0103n qu\u00e1n, khi Cao Ly v\u00e0o c\u1ed1ng, theo l\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u00f4 \u0111\u00ecnh T\u00e2y d\u1ecbch m\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a qu\u00e1n b\u1ea1n Cao Ly s\u1ee9 T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u01b0\u1eddi th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Ch\u00ednh H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i>\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri H\u1ed3ng Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 xin ra ngo\u00e0i, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb kh\u00e1ng ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng b\u00e0n vi\u1ec7c Quy\u1ebft L\u00fd v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u, cho r\u1eb1ng b\u1ec1 t\u00f4i lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean tham h\u01b0 danh m\u00e0 qu\u00ean h\u1ecda th\u1ef1c, b\u1ecf vi\u1ec7c l\u1edbn m\u00e0 ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c nh\u1ecf. Ch\u1ea5p ch\u00ednh nghi ng\u1edd th\u1ea7n c\u00f3 \u00fd ch\u00e2m ch\u00edch, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u00e2m \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a th\u1ea7n b\u1ecb u\u1ea5t \u1ee9c m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa. Khi An Nam kh\u1edfi s\u1ef1 ban \u0111\u1ea7u, th\u1ea7n \u0111\u00e3 tranh lu\u1eadn k\u1ecbch li\u1ec7t, mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ee9c d\u00e2n v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m t\u00e0i v\u1eadt r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nh\u01b0ng ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe theo, m\u1ed7i khi nghe th\u1ea7n n\u00f3i, \u1eaft l\u1ea5y vi\u1ec7c Hi H\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e1c l\u1ea1i. Th\u1ef1c ra, ban \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 mu\u1ed1n kh\u00f4ng hao t\u1ed5n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn Y Ng\u00f4 L\u00f4 Cam, ch\u1ee9 kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u1ed9i v\u00e0ng l\u1eadp Hi H\u00e0 l\u00e0m l\u1ed9, H\u00e0 D\u00e2n l\u00e0m ch\u00e2u, hao ph\u00ed l\u1edbn m\u00e0 t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y phi\u1ec1n to\u00e1i. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh lu\u1eadn v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e9t ng\u1ee5c \u1edf Hi H\u00e0, nay l\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c Quy\u1ebft L\u00fd m\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh. N\u1ebfu th\u1ea7n kh\u00f4ng t\u1ef1 xin lui, ng\u00e0y sau \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb b\u00e0i x\u00edch.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"L\u00fd Hi\u1ebfn mu\u1ed1n t\u1eadp h\u1ee3p s\u00e1u v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng d\u00f9ng nhi\u1ec1u qu\u00e2n kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng \u00edt qu\u00e2n. Qu\u00e2n nhi\u1ec1u th\u00ec tranh nhau l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u00e2n \u00edt th\u00ec tranh v\u1edbi \u0111\u1ecbch. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ed1i h\u1eadn vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng binh An Nam, r\u00fat kinh nghi\u1ec7m \u1edf H\u00e0 T\u00e2y.\"<\/i>\r\n\r\n[89] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u khai ph\u00e1 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u1eadp c\u00f4ng qu\u00e2n s\u1ef1 m\u00e0 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ch\u1ea5p ch\u00ednh, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u1ed7i vi\u1ec7c hao binh t\u1ed1n c\u1ee7a cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Vua kh\u00f4ng vui, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean T\u1ea1p L\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, kinh s\u01b0 h\u1ea1n h\u00e1n, Vua r\u1ea5t lo l\u1eafng. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u: <i>\"X\u01b0a Tang Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00ec H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf thu l\u1ee3i thi\u00ean h\u1ea1, l\u00fac \u1ea5y B\u1ed1c Th\u1ee9c xin n\u1ea5u Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a. Nay Ty Th\u1ecb d\u1ecbch b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n, g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan l\u1ea1i thi h\u00e0nh sai l\u1ea7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Nay \u0111\u1ea1i h\u1ea1n l\u00e0 do L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn h\u00f2a kh\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n xin n\u1ea5u Gia V\u1ea5n \u0111\u1ec3 t\u1ea1 thi\u00ean h\u1ea1, \u1eaft m\u01b0a m\u00f3c s\u1ebd \u0111\u1ebfn.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. H\u1ea1n h\u00e1n \u1edf kinh s\u01b0 l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 7, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u n\u00f3i n\u1ea5u L\u1eef Gia V\u1ea5n th\u00ec m\u01b0a, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[90] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 sai Ki\u1ec1m h\u1ea1t Ch\u1ee7ng C\u1ed5 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i T\u00fac Vi\u1ec5n, t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed c\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Anh B\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ea1m t\u1ed9i. Chi\u1ebfu ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ec3 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ecb \u00e9p theo th\u00ec \u0111\u1ec1u tha, kinh l\u01b0\u1ee3c ty v\u1eabn ph\u1ea3i chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eadu h\u0129nh.\r\n\r\n[91] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng binh s\u0129 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh \u1edf An Nam, n\u1ebfu em trai, ch\u00e1u trai, con ch\u00e1u c\u00f2n nh\u1ecf, c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t doanh; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, h\u1eefu ty x\u00e9t gi\u1ea5y c\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 th\u00ec c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>\"Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 Chu S\u01a1 B\u00ecnh c\u00f9ng Ph\u00e1n quan Tri\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Quang Ti\u1ebfm x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng nghe, gi\u1ebft h\u1ea1i qu\u00e2n quan, v\u00e2y S\u01a1 B\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kho\u1ea3ng ba ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1, l\u00e0m nh\u1ee5c ngo\u1ea1i di. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00e3i ch\u1ee9c gi\u00e1m ty c\u1ee7a S\u01a1 B\u00ecnh, c\u1eed quan \u0111i x\u00e9t x\u1eed, n\u1ebfu h\u01b0 v\u1ecdng sinh s\u1ef1 th\u00ec tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u1ee3i khi N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1 s\u1ebd l\u1ea5y ch\u1ec9.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, S\u01a1 B\u00ecnh t\u00e2u: <i>\"V\u00ec \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7, ng\u1ee7 l\u1ea1i nh\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh Chi\u1ebfu, m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi Man nghi ng\u1edd k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7y \u0111\u01b0\u1eddng, xin tha t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea1i V\u0169 D\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i.\"<\/i>\r\n\r\n[93] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c binh s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 t\u1eeb An Nam tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 ban \u01a1n.\r\n\r\n[94] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Thi\u00eam th\u01b0 ph\u00e1n quan, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Gi\u00e1m \u00e1p \u1edf Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u0103m l\u1ea1i th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u00ec th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c quan, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day, Tri huy\u1ec7n, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. H\u1ed9 t\u00e0o ki\u00eam l\u00fd ph\u00e1p, d\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed sung v\u00e0o, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u00ec cho l\u00e0m L\u1ec7nh l\u1ee5c, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam gi\u1ea5y d\u1ecbch. V\u00ec thu ph\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, C\u01a1 Lang, l\u1eadp qu\u1eadn huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1ea1i \u0111i n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.\r\n\r\n[95] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9, Ph\u00e1n quan \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty th\u00ec kh\u00f4ng ki\u00eam l\u0129nh n\u1eefa.\r\n\r\n[96] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e2n t\u00edch, \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Phu Di\u00ean l\u1ed9 ch\u1ec9 huy B\u1ea3o An qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u, h\u1ecfi v\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i. B\u1ea3n ty g\u1ea7n \u0111\u00e2y do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y mu\u1ed1n \u1edf Gia M\u1ed9c, V\u0129nh T\u00f4ng t\u1eadp trung nhi\u1ec1u g\u1ed7 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i, v\u00ec n\u01a1i n\u00e0y c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 r\u1ea5t g\u1ea7n, lo r\u1eb1ng H\u1ea1 ch\u1ee7 c\u00f2n nh\u1ecf tu\u1ed5i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n trong th\u1ec7 chi\u1ebfu, l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y ra m\u1ed1i lo n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u00e2u xin ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt.\"<\/i> V\u00e2ng ch\u1ec9, Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1 t\u1ed9i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b c\u1ee7a Vi\u1ec7n M\u1eadt vi\u1ec7n ng\u00e0y 11, nay th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>\"\u1ede Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp t\u1eadp h\u1ee3p, \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn quan chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9, ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u, giao cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 c\u1eed ki\u1ec3m tra.\r\n\r\n[98] C\u1ef1u huy\u1ec7n l\u1ec7nh L\u00e2m Kinh, Nguy\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Duy b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Khang Ch\u00e2u qu\u1ea3n th\u00fac; Y h\u1ecdc H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Tri\u1ec7u Ho\u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c; T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Tri qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. Do Tr\u01b0\u01a1ng Duy nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ho\u00e1n, cho vay ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u1ee7a quan v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin Tr\u01b0\u01a1ng Duy cho vay tr\u00e1i ph\u00e9p, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9, Th\u00e1i X\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i x\u00e9t \u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[99] Chi\u1ebfu cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u1eefng n\u01a1i thi\u1ebfu quan tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i v\u00e0 tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong l\u1ed9, cho ph\u00e9p ch\u1ecdn c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 v\u00e0 t\u00e2m l\u1ef1c t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd.\r\n\r\n[100] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c An ph\u1ee7, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ec3 Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u ki\u00eam l\u0129nh.\r\n\r\n[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 Sung c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh An Nam.\r\n\r\n[102] Ban b\u1ed1 \u0111\u1ea1i x\u00e1 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9, tha t\u1ed9i cho c\u00e1c quan l\u1ea1i, d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n quan v\u1eadt, n\u1ebfu c\u00f3 tr\u00ec ho\u00e3n, tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0m l\u1ee1 th\u1eddi c\u01a1 qu\u00e2n s\u1ef1, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ed9i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha. B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c An Nam \u0111\u1ea1o Kinh l\u01b0\u1ee3c Chi\u00eau th\u1ea3o \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n v\u00e0 ty Tuy\u00ean ph\u1ee7 Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9. Qu\u00e2n m\u00e3 trong h\u00e0nh dinh, tr\u1eeb s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1. C\u00e1c h\u1ed9 ph\u01b0\u1eddng, th\u00f4n x\u00e3 trong l\u1ed9 b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n gi\u1eb7c m\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m, v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh th\u1ed5 \u0111inh b\u1ecb gi\u1ebft, n\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00ec ti\u1ebfp t\u1ee5c mi\u1ec5n, n\u0103m nay n\u1ebfu \u0111\u00e3 mi\u1ec5n hai kho\u1ea3n thu\u1ebf v\u00e0 ti\u1ec1n d\u1ecbch th\u00ec ti\u1ebfp t\u1ee5c mi\u1ec5n th\u00eam hai kho\u1ea3n n\u1eefa. Nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t, c\u00f4 \u0111\u1ed9c ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ef1 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n n\u01a1i \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p g\u1ea1o: t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1ed9t th\u0103ng r\u01b0\u1ee1i, d\u01b0\u1edbi 15 tu\u1ed5i m\u1ed9t th\u0103ng, d\u01b0\u1edbi 5 tu\u1ed5i n\u1eeda th\u0103ng, \u0111\u1ebfn 20 tu\u1ed5i th\u00ec th\u00f4i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng m\u1ed9 l\u00e0m cung ti\u1ec5n th\u1ee7, d\u00e2n binh, ngh\u0129a d\u0169ng, th\u1ed5 \u0111inh hi\u1ec7u d\u1ee5ng trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay c\u00f2n n\u1ee3 n\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a b\u1ecf.\r\n\r\nL\u1ea5y ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ch\u00e2u Thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giao Ch\u1ec9 \u1edf s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng ti\u1ebfn, L\u00fd C\u00e0n \u0110\u1ee9c d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean. Tha t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf l\u1ed9 H\u1ed3 Nam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. D\u00e2n ph\u1ea3i \u0111i ph\u1ee5c d\u1ecbch chinh chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: V\u00ec kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, T\u00f4 M\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng, tha t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n trong h\u00e0nh dinh, gia \u0111\u00ecnh d\u00e2n ch\u1ebft v\u00ec ph\u1ee5c d\u1ecbch chinh chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i, l\u1ea5y ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ch\u00e2u Thu\u1eadn, tha t\u1ed9i cho C\u00e0n \u0110\u1ee9c, cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c tri\u1ec1u c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169. N\u00ean theo s\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300aH\u00e0 Nam Tr\u00ecnh th\u1ecb di th\u01b0\u300b ch\u00e9p, T\u00f4 Duy\u1ec5n n\u00f3i: Tr\u00ecnh Ch\u00ednh Th\u00fac b\u00e0n vi\u1ec7c An Nam: <i>\"Ban \u0111\u1ea7u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u00f3 t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n \u1ee9ng c\u1ee9u kh\u1ea9n c\u1ea5p, l\u00fac \u0111\u00f3 tuy t\u01b0\u1edbng s\u0129 binh l\u00ednh ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua n\u1eafng n\u00f3ng lam ch\u01b0\u1edbng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec lo cho d\u00e2n ch\u00fang, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec. L\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ee9u \u1ee9ng, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n \u0111\u1ecbch t\u1ef1 do t\u00e0n s\u00e1t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Nay \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u00e1t m\u1ebb, su\u1ed1t m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u00edch tr\u1eef \u1edf ph\u00eda b\u1eafc d\u00e3y n\u00fai chuy\u1ec3n v\u1eadn sang ph\u00eda nam. Nay l\u1ea1i \u0111\u00fang v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y v\u01b0\u1ee3t n\u00fai, v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 ch\u1ebft t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ph\u1ea7n, qua bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, d\u00f9ng b\u00e8 \u0111\u01b0a n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi qua s\u00f4ng, v\u1eeba ch\u00e9m v\u1eeba \u0111\u1ed1t, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y l\u1edbp tr\u1ea1i tre nh\u01b0ng kh\u00f4ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/i>\r\n\r\n<i><i>L\u1ea1i ch\u00e8o b\u00e8 kh\u00f4ng quay v\u1ec1, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0a qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u1ee3p l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ebft, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u, ho\u1eb7c ch\u1ebft ho\u1eb7c ch\u1ea1y, n\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u00e1ch nhau hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m d\u1eb7m. Mu\u1ed1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u1ea7n n\u1eefa, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 qua s\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n sai l\u1ea7m ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. May m\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u00f3 ph\u1ea7n thu\u1eadn, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ecfa thu\u1eadn, n\u1ebfu l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a ch\u00fang v\u1eabn ch\u01b0a thu\u1eadn, th\u00ec x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o? Ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u1ebft t\u00e1m v\u1ea1n, qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u1ebft v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n, c\u00f2n l\u1ea1i hai v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u1ed5ng c\u1ed9ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, s\u1ef1 m\u00ea mu\u1ed9i thi\u1ebfu m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 ch\u1eef sai, t\u1ea1m ch\u00fa th\u00edch \u1edf \u0111\u00e2y, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u k\u1ef9, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 sung s\u1eeda ch\u1eefa. Ban chi\u1ebfu cho L\u00fd C\u00e0n \u0110\u1ee9c, cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c tri\u1ec1u c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169, tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n s\u1ed1 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u1edf \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh.)<\/i>\r\n\r\nTrong tr\u1eadn n\u00e0y, Vua ph\u00ea l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh m\u00e3 trong doanh tr\u1ea1i, g\u1ed3m 49.506 binh l\u00ednh, 4.690 ng\u1ef1a, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh v\u00e0 tai n\u1ea1n, hi\u1ec7n c\u00f2n 23.400 ng\u01b0\u1eddi, 3.174 ng\u1ef1a.\r\n\r\nQu\u00e1ch Qu\u1ef3, \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u1ea1o An Nam, Kinh l\u01b0\u1ee3c Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1n \u0111\u00e0m ch\u00e2u. Ph\u00f3 s\u1ee9, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m Tri qu\u1ebf ch\u00e2u. Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, Tri \u0111\u00e0m ch\u00e2u T\u0103ng B\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Tri qu\u1ea3ng ch\u00e2u. Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n, Tri qu\u1ebf ch\u00e2u Th\u1ea1ch Gi\u00e1m l\u00e0m Tri ung ch\u00e2u.\r\n\r\n[103] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 l\u00f4 cam th\u1ea1ch \u0111\u1ec3 mua b\u00e1n, th\u00f4ng qua bi\u00ean gi\u1edbi phi\u00ean.\r\n\r\n[104] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, T\u1eed, L\u1ee3i, Qu\u1ef3 ch\u00e2u l\u1ed9, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean H\u1ea1p.\r\n\r\n[105] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u00f4ng ph\u00e1n L\u1ec5 ch\u00e2u, T\u1ef7 b\u1ed9 Lang tr\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c l\u00e0m Thi\u00eam ph\u00e1n quan t\u1ea1i n\u01a1i nh\u1ecf. Do Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee5c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, k\u00e9m c\u1ecfi.\r\n\r\n[106] Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>\"T\u1eeb nay c\u00e1c c\u01a1 quan T\u1ec9nh, T\u1ef1 khi x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n trong ph\u1ee7 gi\u1edbi, ph\u1ea3i th\u00f4ng b\u00e1o cho Khai phong ph\u1ee7 ho\u1eb7c c\u00e1c ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, \u0110\u1ec1 c\u1eed thi h\u00e0nh. C\u00e1c quan ph\u1ee7 gi\u1edbi n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan T\u1ec9nh, T\u1ef1 m\u1eddi v\u00e0o kinh ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n xin ch\u1ec9 th\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0, ch\u1edd ch\u1ec9 huy, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf kinh qu\u00e1 10 ng\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[107] Tam ty t\u00e2u: <i>\"V\u00e2ng chi\u1ebfu c\u00f9ng ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u00e0 trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00e0n. <i>(\u0110\u00f3 l\u00e0 chi\u1ebfu ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n l\u1ee3i h\u1ea1i, c\u00f2n \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p chi\u1ebfu c\u00f9ng ph\u1ea7n l\u1ee3i h\u1ea1i r\u1ea5t chi ti\u1ebft, nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>T\u1ec7 h\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e9p mu\u1ed1i l\u00e0 do gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf Hi H\u00e0 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch; gi\u1ea5y mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch n\u00ean gi\u00e1 gi\u1ea5y h\u1ea1; gi\u00e1 gi\u1ea5y h\u1ea1 n\u00ean gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cao. L\u1ea1i th\u00eam ba l\u1ed9 \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Nam \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n mu\u1ed1i quan, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n. Nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u00e9p mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i. Nay mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1ec7 h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i thu h\u1ed3i gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u00ean mu\u1ed1i c\u0169, thi h\u00e0nh ph\u00e9p \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3 k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y thay \u0111\u1ed5i ph\u00e9p, thu h\u1ebft gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 v\u00e0o quan, nh\u1eefng mu\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u0129nh ra, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 khai, theo gi\u00e1 m\u1edbi \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u00ean chi\u1ebfu mu\u1ed1i, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng vi\u1ec7c thi h\u00e0nh[footnote] 'Kim' trong 'Kim \u0111i\u1ec1u c\u1ee5 s\u1edf thi h\u00e0nh s\u1ef1' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u1ec7nh', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 24-13 s\u1eeda.[\/footnote]: Ph\u00e9p c\u0169 \u1edf \u0110\u00f4ng Nam: gi\u1ea5y mu\u1ed1i m\u1ed9t chi\u1ebfu, kh\u00f4ng qu\u00e1 3.500; gi\u1ea5y mu\u1ed1i T\u00e2y m\u1ed9t chi\u1ebfu, kh\u00f4ng qu\u00e1 2.500, thu h\u1ebft v\u00e0o quan, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang gi\u1ea5y \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3i ch\u00e2u Gi\u00e1c di\u00eam vi\u1ec7n v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, kh\u1eafc d\u1ea5u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n. Mu\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u0129nh ra, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n th\u01b0\u1edfng khai b\u00e1o. Cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ef1 khai. Mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam m\u1ed9t chi\u1ebfu \u0111\u00f3ng th\u00eam 2.500; mu\u1ed1i T\u00e2y m\u1ed9t chi\u1ebfu \u0111\u00f3ng th\u00eam 3.000, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n b\u00e1n. B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf hai n\u01a1i, mu\u1ed1i do ty \u0110\u1ec1 c\u1eed b\u00e1n, \u0111\u1ec1u theo gi\u00e1 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam \u0111\u1ec3 mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, l\u1ea5y \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin B\u1ec7 h\u1ea1 ban xu\u1ed1ng m\u1eabu \u1ea5n g\u1ed7 kh\u1eafc tri\u1ec7n th\u01b0 tr\u00ean chi\u1ebfu mu\u1ed1i, giao c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ch\u1ebf t\u1ea1o, giao cho quan \u0111\u01b0\u1ee3c sai ki\u1ec3m tra d\u1ea5u \u1ea5n, c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi. \u1ede c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Kinh T\u00e2y Nam B\u1eafc, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9, gi\u1edbi Khai Phong ph\u1ee7 t\u1ea1i kinh, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan. Mu\u1ed1i nguy\u00ean chi\u1ebfu, trong v\u00f2ng 10 ng\u00e0y ph\u1ea3i qua quan t\u1ef1 khai, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n; giao quan \u0111\u01b0\u1ee3c sai ki\u1ec3m tra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9ng d\u1ea5u hi\u1ec7u, h\u1ee7y gi\u1ea5y c\u0169, c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi. Ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng th\u00eam cho ph\u00e9p d\u00f9ng v\u1eadt th\u1ebf ch\u1ea5p. N\u1ebfu th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mu\u1ed1n d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 theo gi\u00e1 \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 chi\u1ebft kh\u1ea5u ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng th\u00eam mu\u1ed1i th\u00ec cho ph\u00e9p, t\u00f9y ti\u1ec7n n\u1ed9p \u1edf n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xong th\u00ec ni\u00eam phong g\u1eedi ty Ch\u1ebf tr\u00ed.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu mu\u1ed1i t\u01b0 gi\u1ea3m b\u1edbt, mu\u1ed1i quan t\u1ef1 nhi\u00ean l\u01b0u th\u00f4ng. D\u00e2n gian \u0111\u00e3 l\u0129nh mu\u1ed1i hai l\u1ed9 \u01b0\u1edbc 35 v\u1ea1n chi\u1ebfu, \u0111\u1ee3i d\u00e2n gian ti\u00eau th\u1ee5 h\u1ebft, \u01b0\u1edbc ph\u1ea3i m\u1ed9t n\u0103m. Lo bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n mu\u1ed1i theo ph\u00e9p m\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o thi\u1ebfu, xin t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o thi\u1ebfu n\u1ee3 n\u0103m ngo\u00e1i t\u00ednh theo gi\u00e1 v\u1eadt \u0111\u1ec3 sung qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n mu\u1ed1i s\u1ebd ho\u00e0n tr\u1ea3 \u0111\u1ee7. C\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, cu\u1ed1i n\u0103m giao ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 h\u1ed9 d\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt nh\u01b0 nhau, l\u1ea5y s\u1ed1 gi\u1ea5y mu\u1ed1i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p v\u00e0 b\u00e1n l\u00e0m chu\u1ea9n[footnote] 'Tr\u00fa' trong 't\u01b0\u1edbng ch\u01b0\u1edbc n\u1ea1p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00fa m\u1ea1i di\u00eam d\u1eabn \u0111a thi\u1ec3u vi chu\u1ea9n' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], so s\u00e1nh t\u0103ng gi\u1ea3m, theo bi\u00ean s\u1eafc c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Ho\u00e0i b\u00e1n mu\u1ed1i r\u01b0\u1ee3u, so s\u00e1nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Chi\u1ebfu tr\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn ty \u0110\u1ec1 c\u1eed xu\u1ea5t m\u1ea1i gi\u1ea3i di\u00eam \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang, v\u00e0 mu\u1ed1i ty Th\u1ecb d\u1ecbch \u0111\u00e3 mua, c\u0169ng theo l\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n. C\u00f2n l\u1ea1i theo nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. Ph\u00e0m c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, \u1edf Kinh T\u00e2y l\u00e0 mu\u1ed1i Nam, \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0 mu\u1ed1i T\u00e2y. N\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ea5m mu\u1ed1i th\u00ec l\u00e0 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng[footnote] '\u0110\u00f4ng' trong 'nh\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m di\u00eam \u0111\u1ecba t\u1eafc vi \u0111\u00f4ng di\u00eam' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00e1i', c\u0103n c\u1ee9 quy\u1ec3n 109 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 8 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 181 Ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a s\u1eeda.[\/footnote], chi ti\u1ebft xem th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 8.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aT\u01b0 m\u00e3 k\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p l\u1eddi B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt <i>\"b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i\"<\/i>, \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i <i>\"vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i\"<\/i>, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng chi\u1ebfu n\u00f3i <i>\"\u0111\u1ecba ph\u1eadn b\u00e1n mu\u1ed1i quan, c\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang\"<\/i>, th\u00ec vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng b\u00e3i h\u1eb3n. Ch\u1ec9 ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 3, ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang \u0111\u00f3, k\u00fd l\u1ea1i sai l\u1ea7m, ch\u00fa r\u00f5 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 8. Ng\u1ef1 s\u1eed h\u1eb7c t\u1ed9i gi\u1ea5y mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t ng\u1ea1ch, v\u00e0o ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 9.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea9m Qu\u00e1t t\u1ef1 ch\u00e9p r\u1eb1ng: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb mu\u1ed1i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0o \u0111\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y. Qu\u00e1t ch\u1ec9 ra b\u1ed1n nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y h\u1ea1i cho mu\u1ed1i: Th\u1ee9 nh\u1ea5t, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ee7 d\u00f9ng mu\u1ed1i, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 c\u1ea7n kho\u1ea3ng ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n bao, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng hai tr\u0103m m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Tuy nhi\u00ean, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1t h\u00e0nh t\u1edbi ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n gi\u1ea5y, trong khi chi ph\u00ed cho mu\u1ed1i l\u00e0 c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n, khi\u1ebfn gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n gi\u1ea5y b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Ngo\u00e0i s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1ef1c t\u1ebf s\u1eed d\u1ee5ng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba thi\u00ean tai h\u1ecfa ho\u1ea1n. N\u1ebfu l\u1ea5y hai tr\u0103m v\u1ea1n quan l\u00e0m m\u1ee9c c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh h\u00e0ng n\u0103m, kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n gi\u1ea5y s\u1ebd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ee9 hai, mu\u1ed1i t\u1eeb c\u00e1c ao mu\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m hai khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, mu\u1ed1i T\u00e2y b\u00e1n th\u1ea5p h\u01a1n mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng m\u1ed9t ng\u00e0n quan m\u1ed7i bao, nh\u1eb1m c\u1ea1nh tranh v\u1edbi mu\u1ed1i l\u1eadu t\u1eeb ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u1ea3m gi\u00e1 mu\u1ed1i T\u00e2y, g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho l\u1ee3i nhu\u1eadn mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng. Mu\u1ed1i T\u00e2y ng\u00e0y c\u00e0ng ch\u1ea3y sang khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng, c\u00f2n mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng th\u00ec c\u00e0ng kh\u00f3 b\u00e1n, quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. Qu\u00e1t \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb h\u1ee3p nh\u1ea5t gi\u00e1 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m b\u1edbt h\u00e0ng tr\u0103m quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ee9 ba, vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y giao cho Ty Gi\u1ea3i Di\u00eam, nh\u01b0ng c\u00e1c c\u01a1 quan ngo\u1ea1i vi th\u01b0\u1eddng n\u1eafm quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u0103ng gi\u1ea3m, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a Tam Ty, khi\u1ebfn ti\u1ec1n gi\u1ea5y m\u1ea5t gi\u00e1, r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea3i d\u00f9ng ti\u1ec1n t\u1eeb \u0110\u1ed9 Chi \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1ee9 \u0111\u1ecdng, khi\u1ebfn kho b\u1ea1c trung \u01b0\u01a1ng ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, trong khi l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i xu\u1ea5t ra h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea1i t\u0103ng l\u00ean. Qu\u00e1t \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00e1c c\u01a1 quan ngo\u1ea1i vi ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c thu chi, c\u00f2n quy\u1ec1n ph\u00e1t h\u00e0nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 Tam Ty.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ee9 t\u01b0, quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00e1n mu\u1ed1i ph\u1ea3i \u00e1p d\u1ee5ng chung m\u1ed9t m\u1ee9c gi\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng gi\u1ea3m t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ee3i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i b\u00e1n ra h\u00e0ng n\u0103m s\u1ebd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef ti\u1ec1n gi\u1ea5y s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1, v\u00e0 ti\u1ec1n \u1ee9 \u0111\u1ecdng trong d\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thu h\u1ed3i. M\u1eb7c d\u00f9 bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y trong d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng c\u1eeda ao mu\u1ed1i, ng\u1eebng xu\u1ea5t mu\u1ed1i, v\u00e0 d\u00f9ng gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169, vay h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan t\u1eeb Thi\u1ebfu Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1ee9 \u0111\u1ecdng, nh\u1edd \u0111\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thu h\u1ed3i. L\u00fac \u0111\u00f3, ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c hai ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m quan, nh\u01b0ng sau khi thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1ee9 \u0111\u1ecdng, gi\u00e1 tr\u1ecb t\u0103ng l\u00ean s\u00e1u ng\u00e0n quan, m\u1ed7i bao mu\u1ed1i c\u00f3 l\u00e3i ba ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m quan, ng\u01b0\u1eddi t\u00edch tr\u1eef ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn.<\/i>\r\n\r\n<i>Sau \u0111\u00f3, ph\u00e1i n\u0103m s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i ki\u1ec3m k\u00ea mu\u1ed1i c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0, m\u1ed7i bao mu\u1ed1i n\u1ed9p ba ng\u00e0n quan, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n cho d\u00e2n[footnote] 'B\u00e1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'cho vay', theo b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i n\u0103m tr\u0103m quan, vi\u1ec7c thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng n\u00e0o, v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb mu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c. \u0110\u1ed9 Chi h\u00e0ng n\u0103m mua ba tr\u0103m v\u1ea1n quan l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, to\u00e0n b\u1ed9 d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb ti\u1ec1n gi\u1ea5y thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a Gi\u00e1c H\u00f3a V\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n quan, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n quan. Qu\u00e1t cho r\u1eb1ng nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do ph\u00e1p lu\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebd h\u1edf, c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 T\u1ec9nh, T\u1ef1 th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ng\u1ea7m mua b\u00e1n h\u00e0ng h\u00f3a, cho vay l\u1ea5y l\u00e3i, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 cao th\u1ea5p. D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ed5 x\u00f4 theo l\u1ee3i nhu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, khi\u1ebfn gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u1ee7a \u0110\u1ed9 Chi ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00e1c Ty Chuy\u1ec3n V\u1eadn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng gi\u1ea5y t\u1edd ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 th\u1ebf ch\u1ea5p l\u1ea5y mu\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ecf ra m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng n\u00e0o, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u01a1 tay l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i tr\u1ecb gi\u00e1 h\u00e0ng v\u1ea1n quan, h\u00e1 c\u00f2n c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u1ee7a \u0110\u1ed9 Chi? H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c n\u01a1i g\u1eedi ti\u1ec1n l\u00ean Th\u00e1i Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, Th\u00e1i Ph\u1ee7 c\u1ea7m gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ti\u1ec1n t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u b\u00ean ngo\u00e0i, nh\u1eb1m ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n. Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy c\u00f3 l\u1ee3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang th\u00edch \u1ee9ng m\u1ed9, c\u00f2n ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i th\u00ec kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1i v\u1ed1n l\u00e0 ngu\u1ed3n sinh l\u1ee3i, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb bi\u1ec3n l\u00e0 v\u00f4 t\u1eadn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u00e0nh ra \u0111\u1ea5t c\u00e1t[footnote] '\u0110\u1ea5t c\u00e1t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'h\u01b0 h\u1ecfng', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Ti\u1ec1n tuy ch\u01b0a v\u00e0o Th\u00e1i Ph\u1ee7, nh\u01b0ng v\u1eabn n\u1eb1m \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u b\u00ean ngo\u00e0i, th\u1ef1c ch\u1ea5t v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3. Ch\u1ec9 t\u1ed1n chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u00e0 th\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u00f3ng c\u1eeda con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n m\u1eb7t, ch\u1ec9 chuy\u00ean b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang d\u00f9ng mu\u1ed1i c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9, c\u00f2n ti\u1ec1n gi\u1ea5y th\u00ec ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng, khi\u1ebfn t\u1ec7 n\u1ea1n chi\u1ebft kh\u1ea5u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ea1i chuy\u1ec3n sang \u0110\u00f4ng Nam. Hai bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y mu\u1ed1n c\u00e2n b\u1eb1ng nhau, n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i l\u00e0m tr\u1ecdng t\u00e2m, d\u00f9ng ti\u1ec1n m\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft th\u1eeba thi\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p. Ba k\u1ebd h\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecbt k\u00edn, v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn m\u1ed9t v\u1ea1n quan t\u1eeb Gi\u00e1c H\u00f3a V\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c trong ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/i>\r\n\r\n<i>(Qu\u00e1t t\u1ef1 ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00e1p l\u1ec7nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i Gi\u1ea3i, ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10. Tuy nhi\u00ean, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u0103n b\u1ea3n quan l\u1ea1i, c\u00f2n ch\u00e9p c\u1ee7a Qu\u00e1t th\u00ec trau chu\u1ed1t h\u01a1n. Ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n bao t\u1ee9c l\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n t\u1ecbch. B\u1ed1n nguy\u00ean nh\u00e2n, trong \u0111\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n th\u1ee9 ba, \u0111\u01b0\u1ee3c \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ghi l\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t: Vi\u1ec7c b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u1ea9m Qu\u00e1t l\u00e0m Tam ty s\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 7 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10. Khi Qu\u00e1t l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, l\u1ebd ra ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n ngay \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y sau khi Qu\u00e1t b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 m\u1ed9t n\u0103m.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a\u300b quy\u1ec3n 5 ch\u00e9p: N\u0103m th\u1ee9 10, Tam ty t\u00e2u: \"Ph\u00e9p b\u00e1n mu\u1ed1i c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i l\u00e0 do s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i b\u00e1n ra \u1edf Hi H\u00e0 v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, n\u00ean gi\u00e1 mu\u1ed1i r\u1ebb m\u00e0 gi\u00e1 c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1eaft. L\u1ea1i th\u00eam ba v\u00f9ng \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Nam \u0111\u1ec1u b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn \u1ea5p th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng[footnote]Ch\u1eef 'gi\u00e1c' trong 'gi\u00e1c m\u1ea1i quan di\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Duy', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 181, \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 24, m\u1ee5c 13 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n. Nay ph\u00e9p b\u00e1n mu\u1ed1i c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft thu l\u1ea1i c\u00e1c gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u1eadn bi\u1ebft mu\u1ed1i c\u0169, th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u00e9p thu th\u00eam ti\u1ec1n. Quan ph\u1ee7 mua h\u1ebft gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, s\u1ed1 mu\u1ed1i \u0111\u00e3 b\u00e1n ra, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ef1 khai b\u00e1o, theo gi\u00e1 m\u1edbi t\u0103ng th\u00eam, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0o t\u1ea5m mu\u1ed1i, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn. Theo ph\u00e9p c\u0169 \u1edf \u0110\u00f4ng, Nam, gi\u1ea5y mu\u1ed1i m\u1ed7i t\u1ea5m ch\u1ec9 c\u00f3 3.500 \u0111\u1ed3ng, gi\u1ea5y mu\u1ed1i T\u00e2y gi\u1ea3m 1.000 \u0111\u1ed3ng, quan ph\u1ee7 mua h\u1ebft, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n \u1edf Gi\u1ea3i Ch\u00e2u ki\u1ec3m tra gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n r\u1ed3i m\u1edbi cho b\u00e1n. S\u1ed1 mu\u1ed1i \u0111\u00e3 nh\u1eadn, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n th\u01b0\u1edfng c\u00e1o, cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e1o. Mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam m\u1ed7i t\u1ea5m th\u00eam 2.500 \u0111\u1ed3ng, mu\u1ed1i T\u00e2y th\u00eam 3.000 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i gi\u1ea5y c\u0169, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho b\u00e1n. B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ea5m b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf hai n\u01a1i, Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ti\u1ec1n theo gi\u00e1 m\u1edbi \u0111\u1ec3 mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u00e0o mu\u1ed1n \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu t\u00ednh to\u00e1n xin mua th\u00ec cho ph\u00e9p. Quan ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u1eadn bi\u1ebft theo ph\u00e9p, c\u00e1c n\u01a1i th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan, mu\u1ed1i nguy\u00ean t\u1ea5m h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y t\u1ef1 khai b\u00e1o, r\u1ed3i cho n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u1eadn bi\u1ebft, c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi, cho ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 \u0111\u1ec3 thay ti\u1ec1n n\u1ed9p th\u00eam.\"<\/i>\r\n\r\n<i>\u0110\u1ec1u thi h\u00e0nh, v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh ri\u00eang \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1n mu\u1ed1i quan. Chi\u1ebfu cho Th\u1ecb d\u1ecbch ty \u0111\u00e3 mua mu\u1ed1i c\u0169ng ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10.<\/i>\r\n\r\n<i>Tam ty t\u00e2u: \"C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, T\u00e0o, Ho\u00e0i, Nam Kinh, c\u00e1c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, Toan T\u1ea3o, Phong Kh\u00e2u, Kh\u1ea3o Th\u00e0nh, \u0110\u00f4ng Minh, B\u1ea1ch M\u00e3, Tr\u01b0\u1eddng Vi\u00ean, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh, tuy cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng b\u1ecb mu\u1ed1i n\u01a1i kh\u00e1c l\u1ea5n chi\u1ebfm, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n, xin kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan cho ti\u1ec7n. C\u00e1c n\u01a1i H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng Hoa, Gi\u1ea3i Ch\u00e2u, H\u00e0 Trung, Thi\u1ec3m Ph\u1ee7, Tr\u1ea7n L\u01b0u, Ung Kh\u00e2u, T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, Trung M\u00e2u, Qu\u1ea3n Th\u00e0nh, U\u00fd Th\u1ecb, Y\u1ec3n L\u0103ng, Ph\u00f9 C\u00e2u, Th\u00e1i Khang, H\u00e0m B\u00ecnh, T\u00e2n Tr\u1ecbnh, th\u1eed cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i n\u00e0o thu nh\u1eadp kh\u00f4ng b\u1eb1ng b\u00e1n mu\u1ed1i quan th\u00ec quan ph\u1ee7 l\u1ea1i t\u1ef1 b\u00e1n.\" Theo l\u1eddi t\u00e2u. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 3. L\u1ea1i chi\u1ebfu: \"Mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0o kinh, \u0111\u1ec1u b\u00e1n \u1edf Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5, m\u1ed7i t\u1ea5m kh\u00f4ng gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi 10 quan, mu\u1ed1i c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec1u mua \u1edf Th\u1ecb d\u1ecbch, ai t\u01b0 mua b\u00e1n v\u1edbi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o t\u1ecbch thu mu\u1ed1i.\" Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 4.<\/i>\r\n\r\n<i>Tam ty t\u00e2u: \"Ph\u00e9p mu\u1ed1i c\u1ee7a B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt, x\u00e9t s\u1ed1 mu\u1ed1i chi ra \u1edf hai tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau, xin \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0 2.300.000 quan ti\u1ec1n.\" Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 4. L\u1ea1i chi\u1ebfu: \"\u1ede kinh s\u01b0 \u0111\u1eb7t 7 tr\u01b0\u1eddng mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 n\u00f3i s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0 593.000 quan, Tam ty n\u00f3i thi\u1ebfu ti\u1ec1n, tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n gi\u1ea5y mu\u1ed1i, cho b\u00e1n \u1edf ph\u00eda T\u00e2y. Ng\u01b0\u1eddi mua th\u00ec ba ph\u1ea7n tr\u1ea3 ti\u1ec1n, b\u1ea3y ph\u1ea7n theo gi\u00e1 bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi, \u0111\u1ec3 thu l\u1ea1i gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 trong d\u00e2n, m\u00e0 gi\u1ea5y m\u1edbi d\u1ec5 ti\u00eau th\u1ee5.\" Chi\u1ebfu d\u00f9ng l\u1eddi t\u00e2u. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 4. S\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p. \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed Gi\u1ea3i di\u00eam s\u1ee9. B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt xin kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u00e9p c\u0169 c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, \u1ed5n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. Chi\u1ebfu cho vay 300.000 quan ti\u1ec1n c\u1ee7a Tam ty, mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf kinh s\u01b0. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 6.<\/i>\r\n\r\n<i>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: \"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Thi\u1ec3m T\u00e2y thi\u1ebfu ti\u1ec1n chi d\u00f9ng, cho mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf kinh s\u01b0, v\u1ed1n mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft gi\u00e1 mu\u1ed1i, chuy\u1ec3n ti\u1ec1n ra bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng b\u1ecf ra 5.000.000 quan ti\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec7 h\u1ea1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch, c\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng, vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc th\u00ec t\u1ea1m y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 gi\u1eef l\u1ea5y.\" Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, mu\u1ed1i Gi\u1ea3i chia l\u00e0m \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, mu\u1ed1i T\u00e2y b\u00e1n c\u00f3 ph\u00e2n v\u00f9ng, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi mua c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p qu\u00e1 nhi\u1ec1u gi\u1ea5y mu\u1ed1i, n\u00ean gi\u1ea5y mu\u1ed1i v\u00e0 mu\u1ed1i r\u1ea5t r\u1ebb, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n, gi\u00e1 quan t\u1ef1 chia l\u00e0m hai. B\u1ea5y gi\u1edd Tam ty v\u00e0 Ty ch\u1ebf tr\u00ed Gi\u1ea3i di\u00eam t\u00e2u, gi\u00e1 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng cao T\u00e2y th\u1ea5p, xin cho mu\u1ed1i T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do t\u0103ng gi\u00e1 nh\u01b0 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p gi\u1ea5y mu\u1ed1i, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam 120.000 quan. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4ng chia \u0110\u00f4ng T\u00e2y, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 mu\u1ed1i T\u00e2y. Gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf tr\u00ec Gi\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c l\u00e0 2.200.000 quan, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt xin t\u0103ng th\u00eam 100.000 quan \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u00e0 2.420.000 quan. Tam ty l\u1ea1i t\u00e2u, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00e3 nh\u1eadn mu\u1ed1i T\u00e2y, n\u00ean cho n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 gi\u00e1 ngang v\u1edbi gi\u00e1 theo ph\u00e9p m\u1edbi. C\u1ea3 hai \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2.)<\/i>\r\n\r\n[108] Chi\u1ebfu ph\u00e1t 5.000 qu\u00e2n ch\u00ednh quy c\u00f9ng v\u1edbi ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9, chia nhau ph\u00f2ng th\u1ee7. Ghi nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi quy thu\u1eadn l\u00e0 N\u00f9ng Thi\u1ec7n M\u1ef9, ch\u00e1u l\u00e0 Hu\u1ec7 \u0110\u00e0m, b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c. V\u00ec Thi\u1ec7n M\u1ef9 c\u00f9ng con l\u00e0 Th\u1ecbnh Minh \u0111\u1ebfn T\u00e2y N\u00f4ng Ch\u00e2u chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n ch\u00fang, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[109] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba v\u00e0 quan \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1ec7nh c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch kh\u1ea3o kh\u00f3a \u01b0u t\u00fa.\r\n\r\n[110] C\u00e1c ch\u1ee9c C\u1ea3nh Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n s\u1ee9, L\u1ee3i Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Lam Nguy\u00ean Ch\u1ea5n; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri T\u00f4 L\u1ee3i Thi\u1ec7p, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban y ph\u1ee5c v\u00e0 \u0111ai. V\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng c\u1ee9u ch\u1eefa v\u1ee5 ch\u00e1y trong cung.\r\n\r\n[111] S\u1edf T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh bi\u00ean tu ch\u01b0 ty s\u1eafc th\u1ee9c d\u00e2ng l\u00ean 12 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh, c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c ty, chi\u1ebfu ban h\u00e0nh. G\u1ed3m: H\u00e0n l\u00e2m y quan vi\u1ec7n 5 quy\u1ec3n, Qu\u1ea3ng Th\u00e1nh cung 1 quy\u1ec3n, Kh\u00e1nh Ninh cung 1 quy\u1ec3n, \u0110\u1ea1i n\u1ed9i th\u01b0\u1ee3c th\u1ecb kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng 1 quy\u1ec3n, H\u1eadu uy\u1ec3n \u0111\u00f4ng m\u00f4n d\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n sai khi\u1ec3n 1 quy\u1ec3n[footnote] Ch\u1eef 's\u1ee9' trong 'Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00eam v\u00e0o, \u300aNgh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed\u300b c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. L\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y 27 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 10.)<\/i>\r\n\r\n[112] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m: <i>\"Gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9, Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. \u0110\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb sai d\u1ecbch, thu\u1ebf m\u00e1 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ph\u1ea9m v\u1eadn chuy\u1ec3n, kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n, c\u00f9ng s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e1nh v\u00e0o t\u1eebng h\u1ed9, s\u1ebd c\u00f3 \u01b0u \u0111\u00e3i ri\u00eang; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y m\u00e0 c\u00f3 thi\u1ebfu h\u1ee5t, h\u01b0 h\u1ecfng, \u0111ang b\u1ecb truy x\u00e9t b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do tham \u00f4, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e1 t\u1ed9i \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng[footnote] Ch\u1eef 'th\u01b0' trong 'T\u00e2n k\u1ef7 th\u01b0 x\u00e1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 't\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], H\u1ed3 Nam nh\u01b0 Qu\u1ea3ng T\u00e2y L\u1ed9, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e1 t\u1ed9i \u1edf H\u1ed3 Nam v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b s\u01a1 s\u00f3t.)<\/i>\r\n\r\n[113] C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri Tr\u1ea7n ch\u00e2u L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Tri Di\u00ean ch\u00e2u.\r\n\r\nNg\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i Th\u1eeba Hi t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eeb th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 t\u00e1m nh\u1eadm ch\u1ee9c, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 nghe n\u00f3i Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh c\u00f9ng c\u00e1c anh em \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed kh\u1eafp tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1eadp ra b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ri\u00eang, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd \u01b0a th\u00edch d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n g\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0 T\u0103ng M\u00e2n, L\u00fd \u0110\u1ecbnh, T\u1eeb Hi ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd gh\u00e9t d\u00f9 v\u00f4 t\u1ed9i v\u1eabn b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0 Ph\u00f9ng Kinh, L\u01b0u T\u1ea3i, Th\u1eddi Hi\u1ebfu T\u00f4n, T\u00f4n Ngao Bi\u1ec7n ch\u1eb3ng h\u1ea1n. H\u1ecd c\u00f2n bao che cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, k\u00e9o theo nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu t\u1ed9i thay, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh l\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng Hi \u00cdch c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u1ea1i vu c\u00e1o cho Chu \u00d4n K\u1ef3, khi\u1ebfn c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n. L\u1ea1i c\u00f2n sai khi\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u ti\u1ebfn c\u1eed em m\u00ecnh. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, k\u1ec3 ra kh\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n t\u1eebng m\u1ed9t m\u00ecnh ph\u1eabn n\u1ed9, ra s\u1ee9c bi\u1ec7n b\u1ea1ch, may nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 minh x\u00e9t m\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c h\u1eafn, nh\u01b0ng v\u1eabn cho gi\u1eef ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n th\u1ee7 qu\u1eadn phi\u00ean.<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng chi Hu\u1ec7 Khanh t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y b\u1ed1n n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 cao trong tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u00e1o \u0111\u00e1p, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady; l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, x\u00fac ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p vay ti\u1ec1n mua ru\u1ed9ng, m\u00e0 l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u00e0 c\u1eady quy\u1ec1n c\u1eady th\u1ebf, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1p ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf T\u00fa ch\u00e2u x\u00e9t \u00e1n, t\u00ecnh c\u1edd \u0111\u1ec3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c \u0111i\u1ec7n, giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m \u00e1c sau n\u00e0y l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e?\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh ngang ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u00e1p, t\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5. Nghe \u0111\u1ed3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng th\u1ea7n n\u1ecbnh theo \u00fd V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1ea3 k\u00edch Hu\u1ec7 Khanh. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ea7n v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n sung l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, t\u1eeb th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 6 tr\u1edf \u0111i, li\u1ec1n b\u00e0n v\u1ec1 anh em h\u1eafn. Th\u1ea7n v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft anh em Hu\u1ec7 Khanh l\u00fac n\u00e0o m\u1ea5t l\u00f2ng An Th\u1ea1ch, ch\u1eafc r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 t\u1eebng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng th\u1ea7n v\u00e0 An Th\u1ea1ch b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, nh\u01b0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi, L\u00fd \u0110\u1ecbnh, Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng, T\u1eeb Hi \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ebft th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f9ng phe v\u1edbi An Th\u1ea1ch. Gi\u1ea3 s\u1eed th\u1ea7n ham ti\u1ebfn th\u00e2n v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u01b0 l\u00f2ng d\u1ea1 Hu\u1ec7 Khanh, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1ecbnh theo \u00fd An Th\u1ea1ch. Nh\u01b0ng th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1eady v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1ec7 h\u1ea1 \u1eaft bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ec7n b\u1ea1ch.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay nghe n\u00f3i Hu\u1ec7 Khanh v\u1eeba m\u00e3n h\u1ea1n li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri ch\u00e2u Di\u00ean, m\u1edbi bi\u1ebft chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, m\u00e0 t\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u1ea7n h\u00e1 qu\u00ean sao? Th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u nghi ng\u1edd; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: 'H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c Hu\u1ec7 Khanh c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n mua ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Hu\u1ec7 Khanh m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y sao?' \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u00e1ng nghi, v\u1ea3 l\u1ea1i chi\u1ebfu tr\u00e1ch n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a th\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1edf T\u00fa Ch\u00e2u, sao l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m?<\/i>\r\n\r\n<i>V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n n\u00f3i v\u1ec1 Hu\u1ec7 Khanh, ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ea1m d\u1ee5ng h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, d\u1ef1ng l\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ph\u00e9p t\u1eafc, t\u1ed9i c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng g\u00ec n\u1eb7ng h\u01a1n th\u1ebf, n\u00ean b\u1ec7 h\u1ea1 may m\u1eafn nghe theo m\u00e0 tr\u1ee5c xu\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00f2n vi\u1ec7c \u1edf T\u00fa Ch\u00e2u, tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i do th\u1ea7n n\u00f3i, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, nay Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft v\u00ec ph\u1ea1m ph\u00e1p, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tha? N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i Hu\u1ec7 Khanh th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan ngo\u00e0i th\u00ec sao d\u00e1m l\u00e0m th\u1ebf? Th\u1ea7n t\u1ea1m k\u1ec3 m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t h\u1ebft. Nh\u01b0ng nhi\u1ec1u n\u0103m b\u1ecb giam c\u1ea7m, ch\u1ee9ng c\u1ee9 b\u1eaft b\u1edb nhi\u1ec1u, t\u00ecnh th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1, \u0111\u00e2u d\u00e1m l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00eam? N\u00ean th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1ea1i. Th\u1ea7n t\u1eebng nghe l\u1eddi v\u00e0ng, t\u1eebng h\u1eadn r\u1eb1ng b\u1ec1 t\u00f4i b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111\u1ee9c \u00e2m, lo s\u1ee3 run r\u1ea9y, ng\u00e0y \u0111\u00eam ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p, m\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i th\u00f4 thi\u1ec3n, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u01b0ng th\u1ea7n ch\u01b0a r\u1eddi kh\u1ecfi Hi\u1ebfn ph\u1ee7, Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c bi\u00ean nhi\u1ec7m, th\u1ea7n e r\u1eb1ng tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef ngh\u0129a mang l\u00f2ng trung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i k\u1ebb m\u1ea1nh gian \u0111\u1ea3ng, xem vi\u1ec7c n\u00e0y ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 l\u1ea5y th\u1ea7n l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng. K\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xem x\u00e9t l\u1ea1i, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n m\u1ea1nh m\u1ebd, b\u00e3i ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh, cho h\u1eafn \u0111\u1ea5t nh\u00e0n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, k\u1ebb gian \u00e1c s\u1ee3 h\u00e3i, thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm thay! N\u1ebfu kh\u00f4ng, xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c Hu\u1ec7 Khanh ti\u1ebfn th\u00e2n, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i v\u00ec th\u1ea7n m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c quan phong hi\u1ebfn.\"<\/i> Kh\u00f4ng nghe theo.\r\n\r\n<i>(Ch\u01b0\u01a1ng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Th\u1eeba Hi, s\u00e1ch \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 3, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b theo \u0111\u00f3, b\u1ea3n Chu cho l\u00e0 kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u00ean x\u00f3a \u0111i, nay theo b\u1ea3n M\u1ef1c v\u1eabn ch\u00e9p v\u00e0o sau khi Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh, tri ch\u00e2u Di\u00ean.)<\/i>\r\n\r\n[114] Tri Di\u00ean Ch\u00e2u, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd Th\u1eeba Chi l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. Ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 8, L\u00fd Th\u1eeba Chi nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Di\u00ean Ch\u00e2u, Th\u00e1i Th\u1eeba Hi b\u00e0n r\u1eb1ng do ch\u1ea5p ch\u00ednh ti\u1ebfn tho\u00e1i quan v\u1ecdng, c\u1ea3i canh tr\u00e1t t\u1eed r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m tr\u01b0\u1edbc L\u00fd Th\u1eeba Chi \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u00e0m Tri Doanh Ch\u00e2u, ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 8 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111i. B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eebng h\u1eadn vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 nhanh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c danh v\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu thi h\u00e0nh. Th\u1ea7n t\u1eebng nghe tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, r\u1eb1ng gh\u00e9t k\u1ebb ti\u1ebfn nhanh m\u00e0 c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111i, l\u01b0u luy\u1ebfn ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh ng\u0169 ph\u00f2ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch gh\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng? \u0110\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c danh v\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch gh\u00e9t, m\u00e0 c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t gh\u00e9t. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nghe xong th\u00f4i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u00fang, l\u1ea1i \u0111\u00e3 sai l\u00e0m Tri Di\u00ean Ch\u00e2u[footnote] Di\u00ean Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Di\u00ean An', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n. Nay nghe l\u1ea1i sai l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh ng\u0169 ph\u00f2ng, vi\u1ec7c n\u00e0y khi\u1ebfn k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd v\u00e0 quan v\u1ecdng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Th\u1eeba Hi l\u1ea1i b\u00e0n hai vi\u1ec7c, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y, c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 b\u1ea3n m\u1ea1t c\u1ee7a Th\u1eeba Chi.)<\/i>\r\n\r\n[115] Quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0m T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, Tri V\u1eadn Ch\u00e2u. Ban \u0111\u1ea7u, b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb Kinh \u0110\u00f4ng, Vua sai Trung th\u01b0 nhanh ch\u00f3ng ch\u1ecdn m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb lo\u1ea1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed. Trung th\u01b0 n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Khanh c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, chi\u1ebfu d\u00f9ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n.\r\n\r\n<i>('T\u00e2n truy\u1ec7n' v\u00e0 'C\u1ef1u truy\u1ec7n' \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng, \u0111\u1ea7u n\u0103m Nguy\u00ean Phong Kinh \u0110\u00f4ng nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0m t\u01b0\u1edbng V\u1eadn, sai l\u1ea7m v\u1eady. Cu\u1ed1i n\u0103m Hi Ninh, Kinh \u0110\u00f4ng v\u1ed1n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, nay theo th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 ng\u1ef1 t\u1eadp.)<\/i>\r\n\r\n[116] Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri Ung Ch\u00e2u \u0110\u00e0o B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Tri Thu\u1eadn Ch\u00e2u.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 d\u00f9ng tr\u1ecdng binh \u00e1p s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eb7c, sai \u0110\u00e0o B\u1eadt d\u1eabn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 l\u00e0m h\u1eadu qu\u00e2n. L\u00fd C\u00e0n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Qu\u1ef3 mu\u1ed1n r\u00fat qu\u00e2n, s\u1ee3 b\u1ecb gi\u1eb7c t\u1eadp k\u00edch, kh\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 n\u1eeda \u0111\u00eam cho trung qu\u00e2n r\u00fat lui. Qu\u00e2n l\u00ednh tranh nhau \u0111i tr\u01b0\u1edbc, gi\u00e0y x\u00e9o l\u1eabn nhau. Gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i b\u00ean kia s\u00f4ng, \u00e2m th\u1ea7m r\u00ecnh r\u1eadp. B\u1eadt ra l\u1ec7nh cho thu\u1ed9c h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng m\u1edbi ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ed9i ng\u0169 r\u00fat lui t\u1eeb t\u1eeb. Qu\u1ef3 \u0111ang x\u00e2y th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, l\u1ea1i sai B\u1eadt \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Sau khi t\u00e2u l\u00ean, d\u00f9ng B\u1eadt l\u00e0m Tri Thu\u1eadn Ch\u00e2u. Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m nh\u1eadp, l\u1ea1i chi\u1ebfm huy\u1ec7n C\u01a1 Lang, h\u00f4 h\u00e0o mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ch\u00e2u. B\u1eadt ch\u1ec9 huy t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ed1 th\u1ee7, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean m\u1ecdi \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai d\u1ee5 gi\u1eb7c v\u1ec1 h\u1ecda ph\u00fac, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd ra qu\u00e2n. Gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ee3, Thu\u1eadn Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.\r\n\r\n[117] Chi\u1ebfu cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u00f9ng B\u1ea3n, Ty hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1eef Gia V\u1ea5n, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao B\u00e1c, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu T\u0103ng Hi\u1ebfu X\u01b0\u1edbc, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Th\u1ea1ch Ho\u00e0n, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang \u0110\u1ed7 Th\u01b0\u1eddng, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eadn \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t n\u0103m. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i hai n\u0103m; Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 Chi, Ti\u1ec1n ph\u00e1n T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1c, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng, s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t ba n\u0103m; Tuy\u1ec3n nh\u00e2n Ho\u00e0ng Th\u1ef1c, Di\u00eam L\u1ec7nh, S\u1eed M\u1ea1c, \u0111\u1ee3i khi th\u0103ng chuy\u1ec3n l\u00e0m kinh quan, \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i m\u1ed9t n\u0103m. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i xin b\u00e1n \u0111\u1ea5t mi\u1ebfu.\r\n\r\n[118] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, quy\u1ec1n ph\u00e1n T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt m\u1ea5t. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eadt l\u00e2u nay c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i \u1edf qu\u00ea nh\u00e0. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1eb7t v\u00e0o h\u00e0ng th\u1ecb t\u00f2ng, m\u00e0 \u00f4ng v\u1eabn gi\u1eef m\u00ecnh thanh t\u0129nh, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ph\u1ea9m h\u1ea1nh. N\u00ean ban t\u1eb7ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh. T\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ban 300 t\u1ea5m l\u1ee5a.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u1eadt t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea9n s\u0129, khi v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec n\u1ed5i b\u1eadt, danh ti\u1ebfng ng\u00e0y c\u00e0ng suy gi\u1ea3m, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aQuy\u1ec3n du l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Ch\u00ednh ch\u00e9p nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1ec1 Tr\u1eadt, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1eed b\u1eb1ng c\u00e1ch th\u1eaft c\u1ed5. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Th\u1ea7n trong \u300aCh\u1ee7 s\u1eed\u300b t\u1eebng bi\u1ec7n lu\u1eadn r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, nay kh\u00f4ng theo.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng hi\u00ean l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p: Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt t\u1eeb \u1ea9n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m \u0111\u00e3i ch\u1ebf B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c, ki\u00eam ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3 xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea \u1edf Nh\u1eef \u00c2m, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1. Vi\u1ec7c hai ch\u1ebf ban chi\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1eadt.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi thi ti\u1ebfn s\u0129, b\u1ea3ng v\u00e0ng \u0111\u1ec1 t\u00ean T\u1eeb \u0110\u1ea1c, Tr\u1eadt b\u00ed m\u1eadt ghi t\u00ean nh\u1eefng th\u00e1i h\u1ecdc sinh c\u00f3 h\u00e0nh vi k\u00e9m v\u00e0o s\u1ed5, gi\u1ea5u trong tay \u00e1o, m\u1ed7i khi x\u01b0\u1edbng danh, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 th\u00ec ch\u1ec9 ra v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean xin \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Vua \u0111ang xem x\u00e9t quy\u1ec3n thi, ho\u1eb7c n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd l\u1eddi Tr\u1eadt, Tr\u1eadt c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8n xin ngh\u1ec9 kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u. M\u1ed9t h\u00f4m, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i \u0111ang ng\u1ed3i trong cung, b\u1ed7ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o l\u1ea1i nh\u00e2n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n, H\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng ph\u00e1n t\u1ef1, li\u1ec1n cho g\u1ecdi v\u00e0o, l\u00e0 l\u1ea1i c\u0169, h\u1ecfi l\u00fd do \u0111\u1ebfn, th\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3i ch\u1ebf xin ngh\u1ec9 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, ch\u01b0a c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1, sai \u0111\u1ebfn d\u00f2 tin t\u1ee9c. D\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 cung c\u1ea5m, ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m v\u00e0o sao? N\u1ebfu ta b\u1eaft ng\u01b0\u01a1i giao cho l\u1ea1i quan, th\u00ec s\u1ebd li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3i ch\u1ebf, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y mau ra kh\u1ecfi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecda.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, khi Tr\u1eadt ch\u01b0a xin ngh\u1ec9, Vua sai \u00f4ng lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5 c\u1ee7a H\u01b0\u1edbng Kinh. \u0110\u1ebfn l\u00fac tang l\u1ec5 Kinh \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5, quan h\u1ed9 tang theo l\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u00f3n gi\u00e1, Tr\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i v\u00e0o tri\u1ec1u, m\u00e0 ra \u0111\u00f3n gi\u00e1 \u1edf c\u1eeda nh\u00e0 Kinh. Vua t\u1ebf xong, l\u00ean xe \u0111i, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn Tr\u1eadt, Tr\u1eadt c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t m\u00e3n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c Tr\u1eadt kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u m\u00e0 ra l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i t\u1eebng d\u00f2 x\u00e9t trong cung, c\u00e1c quan ng\u1ef1 s\u1eed mu\u1ed1n t\u00e2u l\u00ean. Tr\u1eadt r\u1ea5t s\u1ee3, b\u00e8n xin v\u1ec1 Nh\u1eef \u00c2m v\u00ec b\u1ec7nh. Sau \u0111\u00f3 m\u1ea5t. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00fac s\u1eafp m\u1ea5t, Tr\u1eadt cu\u1ed3ng lo\u1ea1n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n mu\u1ed1n t\u1ef1 s\u00e1t, nh\u01b0ng ch\u01b0a r\u00f5 chi ti\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1eddi Ng\u1ee5y Th\u00e1i n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c Tr\u1eadt cu\u1ed3ng lo\u1ea1n mu\u1ed1n t\u1ef1 s\u00e1t, gi\u1ed1ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Ch\u00ednh, mu\u1ed1n ghi l\u1ea1i[footnote]Mu\u1ed1n ghi l\u1ea1i, theo v\u0103n ngh\u0129a, nghi 'mu\u1ed1n' n\u00ean l\u00e0 'c\u1ed1'.[\/footnote]. Vi\u1ec7c Tr\u1eadt ghi t\u00ean nh\u1eefng th\u00e1i h\u1ecdc sinh c\u00f3 h\u00e0nh vi k\u00e9m, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. \u300aD\u00e3 s\u1eed\u300b c\u1ee7a L\u00e2m Hi ch\u00e9p r\u1ea5t chi ti\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Tr\u1eadt, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 4. Hi c\u00f2n n\u00f3i: Tr\u1eadt m\u1eafc b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00f2i dao, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 canh gi\u1eef, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ef1 \u0111\u00e2m ch\u1ebft. Ghi ch\u00e9p n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Ch\u00ednh, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u00e0nh vi k\u00e9m \u0111\u00f3 l\u00e0 T\u00e0o T\u01b0\u1edbng M\u1ef9. Nh\u1eefng g\u00ec Hi ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 ch\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi n\u00f3i: Th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 9, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh x\u01b0\u1edbng danh ti\u1ebfn s\u0129, c\u00e1c khoa, quan qu\u00e1n ch\u1ee9c, hi\u1ec7u th\u01b0 \u0111\u1ec1u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. L\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4 xin kh\u00f4i ph\u1ee5c. Vua th\u00e2n xem quy\u1ec3n thi, l\u00e2u. M\u1edf quy\u1ec3n x\u01b0\u1edbng danh T\u1eeb \u0110\u1ea1c, V\u01b0\u01a1ng Nhi\u1ec7m, \u0111\u1ebfn th\u1ee9 ba l\u00e0 Ti\u1ec1n Du\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc ban cho ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 n\u0103m \u0111\u1ed7, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng th\u1ee9 ba v\u00e0 th\u1ee9 t\u01b0, th\u0103ng Tr\u1ea7n S\u01b0 T\u00edch, Tr\u01b0\u01a1ng D\u1eadt l\u00ean thay. L\u00fd C\u00e1ch Phi t\u1eeb gi\u00e1p th\u1ee9 t\u01b0 th\u0103ng l\u00ean cu\u1ed1i gi\u00e1p th\u1ee9 nh\u1ea5t, hai con c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n l\u00e0 Tu\u00e2n V\u0169 th\u0103ng gi\u00e1p th\u1ee9 hai, Tu\u00e2n Nh\u00e2n th\u0103ng gi\u00e1p th\u1ee9 t\u01b0. T\u00e0o T\u01b0\u1edbng M\u1ef9 t\u1eebng b\u1ecb \u0111u\u1ed5i kh\u1ecfi tr\u01b0\u1eddng, khi x\u01b0\u1edbng danh, Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt b\u01b0\u1edbc ra t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng cu\u1ed1i gi\u00e1p. X\u01b0\u1edbng danh ti\u1ebfn s\u0129, c\u00e1c khoa, \u0111\u1eb7c t\u1ea5u danh, kh\u1ea3o \u0111\u1ed3ng Ng\u0169 kinh, Tam l\u1ec5, h\u1ecdc c\u1ee9u, gi\u00e1m b\u1ea1, v\u0103n h\u1ecdc, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed s\u00e1u h\u1ea1ng. Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7t \u1edf B\u1ed9c Ch\u00e2u, 93 tu\u1ed5i, ch\u1ed1ng g\u1eady \u0111\u1ebfn, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban 50 t\u1ea5m l\u1ee5a. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 v\u00f5 c\u1eed, h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, h\u1ea1ng nh\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i gi\u1ea3m tu\u1ed5i, h\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sai s\u1ee9, \u0111\u1ec1u ban \u00e1o t\u00eda, h\u1ed1t ng\u00e0, \u0111ai b\u1ea1c, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ec7 m\u1edbi.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng hai n\u0103m \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Phong T\u00e0i nh\u00e2n Chu th\u1ecb l\u00e0m Ti\u1ec7p d\u01b0.<\/p>\n<p>[2] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>&#8220;Ty Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u00e0ng n\u0103m cung c\u1ea5p tr\u00e0 \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Hi H\u00e0. G\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng tr\u00e0 nh\u01b0ng gi\u00e1 cao kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay binh m\u00e3 t\u1eadp trung, chi ph\u00ed r\u1ea5t l\u1edbn, xin m\u01b0\u1ee3n s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u0103m sau, cho ph\u00e9p gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 ti\u00eau th\u1ee5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u1ed9i ki\u1ebfm ti\u1ec1n, gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u00e0 nhi\u1ec1u th\u00ec m\u1ed9t l\u00fac b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean t\u00edch tr\u1eef tr\u00e0 qu\u00e1 nhi\u1ec1u, \u1eaft s\u1ebd l\u00e0m h\u1ecfng l\u1ee3i t\u1eeb tr\u00e0, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c mua ng\u1ef1a. N\u1ebfu b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, c\u00f3 th\u1ec3 cho m\u1ed9t h\u1ea1n m\u1ee9c.&#8221;<\/i> B\u00e8n cho m\u01b0\u1ee3n tr\u00e0 c\u1ee7a Ty Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ecb gi\u00e1 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 giao cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[3] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;T\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf doanh tr\u1ea1i An Nam, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n bi\u1ebft h\u00e0ng ng\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n s\u1ef1 Ung ch\u00e2u l\u00e0 Chu \u1ed0c h\u00e0ng ng\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. Sau khi g\u1eedi th\u01b0, d\u00f9ng bi\u1ec3n d\u00e0i ghi r\u00f5 &#8216;V\u0103n th\u01b0 kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ee7a Khu m\u1eadt vi\u1ec7n&#8217;, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o tr\u1ea1m d\u1ecbch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n <i>(m\u00f9ng 9)<\/i>, Tri ch\u1ebf c\u00e1o, t\u00e2n nh\u1eadm Tri Kinh Nam l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00f4n t\u1eeb H\u1ed3 Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Kinh Nam, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Th\u1ea7n, Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 an ph\u1ee7 man t\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n. Nh\u1eadn m\u1ec7nh li\u1ec1n \u0111i g\u1ea5p, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00e3 ng\u1ef1a b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf ch\u00e2n, b\u00e8n t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u Th\u1ea7n, Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf m\u1ed9t qu\u1eadn thu\u1ed9c hai l\u1ed9 Chi\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea chu\u1ea9n cho \u0110\u00f4n tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8 th\u00e1ng 10, \u0110\u00f4n t\u1eeb ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ra l\u00e0m Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u; th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9 chuy\u1ec3n l\u00e0m Tri Kinh Nam.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u00f4n ch\u00e9p: <i>&#8220;Ra l\u00e0m Tri H\u1ed3 Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Kinh H\u1ed3 l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi, chuy\u1ec3n l\u00e0m Tri Kinh Nam. \u0110\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, v\u00ec cha m\u1eb9 gi\u00e0 l\u1ea1i xin v\u1ec1 H\u1ed3 Ch\u00e2u.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[5] Trung th\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y cho ph\u00e9p Ty Th\u1ecb d\u1ecbch c\u00f9ng Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111\u1ed5i mu\u1ed1i c\u1ee7a n\u0103m ch\u00e2u qu\u00e2n H\u1ed3ng, Ph\u1ee7, v.v., mua l\u1ee5a l\u00e0, v\u00e0 c\u1eed quan thu\u1ed9c l\u00e0 \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh l\u00e0m T\u1ed5ng l\u0129nh, d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n trao \u0111\u1ed5i. Vi\u1ec7c n\u00e0y g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i cho t\u00e0i ph\u00fa c\u1ee7a Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 kho\u1ea3n thu c\u1ee7a c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5. Xin l\u1ec7nh cho s\u1ed1 mu\u1ed1i mua c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u, giao Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, b\u00e3i b\u1ecf quan do Ty Th\u1ecb d\u1ecbch c\u1eed.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[6] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan \u0110\u01b0\u1eddng Ngh\u0129a V\u1ea5n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1eafc L\u1ed9 nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m<a class=\"footnote\" title=\"B\u1eafc L\u1ed9 nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m. 'Ni\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u00f4n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho l\u01b0u tr\u1eef s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 6, m\u1ee5c 37.\" id=\"return-footnote-1925-1\" href=\"#footnote-1925-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, thu\u1ed9c ph\u1ee7 Giang L\u0103ng. Qu\u00e2n n\u00e0y v\u1ed1n ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ea5t Ba Th\u1ee5c, ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch Vi\u1ec7t, nay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, th\u00e0nh qu\u00e1ch kh\u00f4ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa gi\u1ea3m b\u1edbt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c ki\u1ec3m so\u00e1t n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i th\u0103m d\u00f2, ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c h\u01b0ng s\u1ef1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, gi\u1ea3m b\u1edbt ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u1ecbch v\u1ee5, gi\u1eef l\u1ea1i ti\u1ec1n d\u1ecbch v\u1ee5 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i. Nghe n\u00f3i t\u1eeb khi b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n n\u00e0y, thu\u1ebf mu\u1ed1i v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t nhi\u1ec1u h\u01a1n s\u1ed1 ti\u1ec1n d\u1ecbch v\u1ee5 c\u00f2n l\u1ea1i. Xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i qu\u00e2n n\u00e0y.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Gi\u00e1m ty Kinh H\u1ed3 B\u1eafc L\u1ed9 xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[7] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u, xin r\u0103n \u0111e H\u00ecnh b\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y c\u1edb c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 b\u00e0n b\u1ea1c \u1edf s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c vi\u1ec7c c\u00f4ng \u00e1n kh\u00f3 kh\u0103n \u1edf Ph\u00e1p t\u1ef1, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 h\u00ecnh danh v\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, t\u00e2u l\u00ean Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea9m b\u1ea1ch, l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>[8] L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c thay \u0111\u1ed5i trong vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 t\u1eeb n\u0103m Kh\u00e1nh L\u1ecbch th\u1ee9 5 v\u1ec1 sau, tham kh\u1ea3o bi\u00ean so\u1ea1n th\u00e0nh ba b\u1ea3n s\u00e1ch t\u1ebf t\u1ef1, xin m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong cung, c\u00f2n l\u1ea1i giao cho ty Gi\u00e1m t\u1ebf l\u1ec5. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[9] Ban th\u01b0\u1edfng cho Ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi v\u00e0o ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 3.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Chi\u1ebfu cho m\u01b0\u1ee3n gi\u1ed1ng l\u00faa m\u00ec cho c\u00e1c h\u1ed9 b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf H\u00e0 B\u1eafc L\u1ed9, m\u1ed7i h\u1ed9 m\u1ed9t th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[11] Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 L\u1ed9 t\u00e2u, xin s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea7u th\u00e0nh An Vi\u1ec5n, d\u1eddi qu\u00e2n Uy Vi\u1ec5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam, b\u1ea3n Chu v\u00e0 b\u1ea3n M\u1eb7c \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 Ph\u00f9ng Kinh xin s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh V\u0129nh Khang, v\u00e0 d\u1eddi c\u1eeda \u1ea3i T\u00e0m Nhai \u0111\u1ebfn c\u1eeda khe. Th\u00e0nh n\u00e0y g\u1ea7n n\u00fai l\u1edbn, m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 thu m\u01b0a nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea5t x\u1ed1p d\u1ec5 s\u1ee5p \u0111\u1ed5, xin x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch \u0111\u00e1. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[13] Tri ch\u00e2u T\u00e2n Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Th\u1ea1ch Ho\u00e0n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Th\u1ea1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ed5', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-2\" href=\"#footnote-1925-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec nghe tin Giao Ch\u1ec9 s\u1eafp x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n kh\u1ecfi th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng, trong l\u00fac qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thi\u1ebfu quan ch\u1ee9c, xin cho c\u00e1c quan Kinh tri\u1ec1u, Tuy\u1ec3n nh\u00e2n, \u0110\u1ea1i Ti\u1ec3u s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf m\u01b0\u1eddi ch\u00e2u qu\u00e2n Giang T\u00e2y, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p, ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft trong l\u1ed9, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean Vi\u1ec7n Thuy\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00ea chu\u1ea9n. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[15] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd T\u1eafc l\u00e0m vi\u1ec7c sai tr\u00e1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u00f4ng ta gi\u1eef ch\u1ee9c Gi\u00e1m ty, xin d\u1eebng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1eafc v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng ch\u00f4n c\u1ea5t cha, ph\u1ebf b\u1ecf su\u1ed1t \u0111\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o thi h\u00e0nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n nghe n\u00f3i Ty \u0110\u1ec1 h\u00ecnh l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 x\u00e1c nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c v\u1ec1 T\u1eafc, ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ed1ng v\u1edbi l\u1eddi th\u1ea7n t\u00e2u. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1eedi cho L\u00fd T\u1eafc bi\u1ebft. Ban \u0111\u1ea7u, th\u1ea7n nghe tin n\u00e0y kh\u00f4ng tin, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1eebng c\u00f3 hai v\u1ecb quan trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, v\u1ed1n c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 thanh cao, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u1ed1t trong tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, b\u1ed7ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng do tin \u0111\u1ed3n ch\u01b0a r\u00f5, m\u1eadp m\u1edd kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, h\u01b0 th\u1ef1c kh\u00f3 ph\u00e2n, t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9, n\u00ean c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1eedi cho quan \u0111\u00f3 bi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n T\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t t\u1eeb ch\u1ee9c quan t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ea5p k\u00e9m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quan thanh cao trong c\u1ea5m \u0111\u00ecnh; ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u1eebng gi\u1eef ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ti\u1ebfng li\u00eam khi\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t trong tri\u1ec1u; Ty \u00c1n h\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ea3n \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadt, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tin \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng r\u00f5; h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m kh\u00f4ng ch\u00f4n cha, t\u1ed9i \u00e1c r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1eadp m\u1edd kh\u00f4ng r\u00f5. Nay trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u nghe tin, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 nh\u01b0 tr\u00ean, T\u1eafc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c may m\u1eafn tho\u00e1t t\u1ed9i? Ch\u1ee9c v\u1ee5 Gi\u00e1m ty, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, qu\u1eadn huy\u1ec7n nh\u00ecn v\u00e0o ch\u00ednh s\u1ef1 c\u1ee7a h\u1ecd m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u1eb7ng nh\u1eb9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tin l\u1eddi h\u1ecd m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t quan l\u1ea1i. Ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00f3 v\u1ed1n kh\u00e1c bi\u1ec7t, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u0169ng n\u00ean kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u00e3 r\u00f5, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c khoan dung, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i c\u00f4ng lu\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c Phong hi\u1ebfn, l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m trong s\u1ea1ch l\u00e0m \u0111\u1ea7u, nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a T\u1eafc, c\u00e0ng n\u00ean b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 l\u1ebd cho r\u1eb1ng T\u1eafc l\u00e0 ti\u1ec3u quan kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, vi\u1ec7c nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng h\u1ecfi. Nh\u01b0ng sau n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1ee9c v\u1ee5 cao h\u01a1n T\u1eafc, t\u1ed9i \u00e1c so v\u1edbi T\u1eafc c\u00f2n \u0111\u00e1ng nghi, th\u00ec c\u00e1c quan gi\u00e1m s\u00e1t e r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng nghe x\u00e9t, ai d\u00e1m m\u1ea1o hi\u1ec3m m\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o? K\u00ednh mong xem x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ra ch\u1ec9 d\u1ee5, s\u1edbm gi\u00e1ng ch\u1ee9c T\u1eafc. \u0110\u1ec3 th\u1ea7n y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1eef v\u1eefng ch\u1ee9c ph\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c ng\u00e0y 12 th\u00e1ng gi\u00eang.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00ed, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 b\u1ea3y c\u1ee7a Vua ra \u0111\u1eddi, sai K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o.<\/p>\n<p>[17] H\u00f9ng ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Tu\u1ea7n m\u00e3 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch t\u1eeb b\u00ean kia s\u00f4ng tr\u00e0n sang, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t t\u1ea5n c\u00f4ng th\u00ec tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n u\u00fd v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng cung th\u1ee7 \u00edt \u1ecfi, kh\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1. T\u1eeb nay, n\u1ebfu g\u1eb7p tu\u1ea7n m\u00e3 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, cho ph\u00e9p t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u1ee9ng ph\u00f3, qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb gi\u00e1p t\u1eeb \u0111\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c, b\u1ed1 tr\u00ed ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf c\u1eeda t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng b\u1ea5t tr\u1eafc.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[18] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e3 sai quan tu s\u1eeda c\u00e1c \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, thu n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u1ed3 ch\u1ee9a. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf T\u00edn An qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c do n\u01b0\u1edbc h\u1ed3 r\u00fat c\u1ea1n m\u00e0 l\u1ed9 ra, \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi canh t\u00e1c, nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111i. L\u1ea1i sai H\u00e0n Ch\u00ednh Ng\u1ea1n, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 \u0110\u00f4ng B\u1eafc, c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ea1 V\u0169 Khu\u00ea, \u0111\u00f4 gi\u00e1m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, ki\u1ec3m tra v\u00e0 v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ho\u1eb7c t\u1eed tr\u1eadn trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh dinh An Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 ti\u1ec1n mua v\u1eadt li\u1ec7u may qu\u1ea7n \u00e1o. Qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ea5p kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t m\u00f9a, ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t th\u00e1ng. Cung th\u1ee7, d\u00e2n binh, ngh\u0129a d\u0169ng vay m\u01b0\u1ee3n v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ee7a quan, ngo\u00e0i th\u1eddi h\u1ea1n gia h\u1ea1n, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n th\u00eam m\u1ed9t n\u0103m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[20] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c th\u1eeba \u1edf c\u00e1c t\u1ef1, gi\u00e1m \u0111\u1ec1u do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, kh\u00f4ng c\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan l\u1ed9 \u0110\u00f4ng Kinh, Th\u00e1i t\u1eed trung x\u00e1 L\u00fd S\u00e1t b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00eam b\u1ed1n n\u0103m; Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 T\u00e2y Nam, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c L\u1ec5, Tri huy\u1ec7n Ng\u01b0 \u0110\u00e0i L\u00fd Ch\u00fang \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o h\u1ea1ch th\u00eam hai n\u0103m; Ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n Ma Th\u00e0nh Nh\u1eadm H\u1eefu Chi, c\u1ef1u huy\u1ec7n u\u00fd huy\u1ec7n L\u00e2m D\u0129nh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'D\u0129nh' trong 'L\u00e2m D\u0129nh huy\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u0129nh'. X\u00e9t: Th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 huy\u1ec7n 'L\u00e2m D\u0129nh', ph\u1ee7 D\u0129nh X\u01b0\u01a1ng c\u00f3 huy\u1ec7n L\u00e2m D\u0129nh, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 85, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-3\" href=\"#footnote-1925-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> M\u1ea1nh H\u1eadu \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 ki\u1ec3m tra v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o sai v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0110\u1eb7ng Ng\u1ea3i Kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ch\u00f9a Ti\u00ean Thi\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e1y, h\u01a1n 250 gian nh\u00e0 b\u1ecb thi\u00eau r\u1ee5i, Vua kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1ch h\u1ed3ng qu\u00e1n nh\u1eadt.<\/p>\n<p>[24] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u1ea5p 15 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0 5 v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1eeb kho n\u1ed9i t\u00e0ng cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m qu\u00e2n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[25] Qu\u00e2n nh\u00e2n Qu\u1ef3nh Qu\u1ea3n l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, binh s\u0129 Chu Nguy\u00ean c\u00f9ng 14 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ba b\u1eadc, ban t\u1eb7ng l\u1ee5a c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Do Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, Tri\u1ec7u T\u00fa c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 b\u1eaft gi\u1eef, T\u00fa d\u1eabn Chu Nguy\u00ean l\u1ea5y tr\u1ed9m v\u0169 kh\u00ed theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u1ec1 Li\u00eam Ch\u00e2u, l\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi L\u00ea \u0110\u1ed9ng b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng. Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 n\u0103m ngo\u00e1i, n\u00ean g\u1ed9p v\u00e0o.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Th\u1eeba, Tr\u1ef1c T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n l\u00e0 Th\u00e1i X\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1.<\/p>\n<p>[27] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u0110\u00f4 gi\u00e1m v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 s\u1ebd lu\u00e2n phi\u00ean b\u1ed5 nhi\u1ec7m. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a T\u1ed1ng H\u1eefu Ch\u00ed, khuy\u1ebft ch\u1ee9c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00e2u K\u1ef3, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh c\u00f2n n\u1ee3 l\u01b0\u01a1ng k\u1ebft \u0111\u1ecbch c\u1ee7a ty Th\u1ecb d\u1ecbch, Th\u1ee7y l\u1ee3i, \u1ee8 \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 thu ti\u1ec1n l\u00e3i 2 ph\u1ea7n theo ph\u00e9p Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, v\u00e0 c\u00e1c ty n\u00e0y ph\u1ea3i lo li\u1ec7u vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u1edf ba n\u01a1i thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc. T\u1eeb nay, ch\u1ec9 mua khi gi\u00e1 r\u1ebb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, T\u1ec3 th\u1ea7n Ng\u00f4 Sung v\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n qu\u00e2n l\u1ec7nh c\u1ee7a ty Qu\u00e2n m\u00e3, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 300 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 300 t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 8.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c th\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 5 h\u1ed9, n\u1ebfu th\u00f4n kh\u00e1c \u1edf xa, cho ph\u00e9p gh\u00e9p v\u00e0o b\u1ea3o h\u1ed9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, L\u1ee5c tr\u1ea1ch Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 Ph\u00f3 s\u1ee9, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169; Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Tr\u1ef1c Thanh, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u Ph\u00f9ng V\u0129nh Thanh, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 7 n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch; Nh\u1eadp n\u1ed9i Cung ph\u1ee5ng quan Nh\u00e2m \u0110oan \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 5 n\u0103m; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a. V\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c tu s\u1eeda n\u1ed9i th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n c\u00f4ng t\u1ea1i Ph\u00e1p t\u1ef1 ph\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 m\u1ed7i n\u1eeda n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m. Sau \u0111\u00f3 so s\u00e1nh c\u00f4ng t\u1ed9i, ban th\u01b0\u1edfng theo ba h\u1ea1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, L\u1ee5c Kinh, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u00e0 Trung ph\u1ee7, Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m. Do c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00e0 Trung ph\u1ee7 c\u00f3 vi\u1ec7c quan trang do V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ti\u00ean l\u1eadp ra c\u00f9ng ru\u1ed9ng b\u1ed3i, mu\u1ed1i t\u01b0, c\u1ea7n c\u00f3 quan l\u1ea1i l\u00e2u n\u0103m ph\u1ed1i h\u1ee3p x\u1eed l\u00fd. Nghe n\u00f3i L\u1ee5c Kinh t\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1eadn l\u1ef1c, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 cho ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea1i nhi\u1ec7m&#8221;<\/i><a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ec7nh t\u00e1i nhi\u1ec7m', ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'kim', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1925-4\" href=\"#footnote-1925-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[34] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Du Sung, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 l\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, v\u00e0 \u0110o\u00e0n Gi\u1edbi, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch. Do Ph\u00f9ng Kinh, Tri ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 t\u00e2u r\u1eb1ng, gi\u1eb7c Phi\u00ean \u1edf M\u1eadu Ch\u00e2u l\u00e0m ph\u1ea3n, Du Sung v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u00e3 ph\u1ed1i h\u1ee3p x\u1eed l\u00fd. Sau \u0111\u00f3, tri\u1ec7u Du Sung v\u1ec1 gi\u1eef ch\u1ee9c Quy\u1ec1n Ph\u00e1n \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Ph\u00e1n \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 3.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>&#8220;Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c tr\u1ea1i ch\u0103n nu\u00f4i b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u00f9ng ti\u1ec1n thu\u00ea \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i, nay ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7. Nh\u1eefng n\u01a1i c\u00e1ch ph\u1ee7 d\u01b0\u1edbi 300 d\u1eb7m, theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc; nh\u1eefng n\u01a1i c\u00e1ch ph\u1ee7 tr\u00ean 300 d\u1eb7m, giao cho c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n qu\u1ea3n l\u00fd, l\u1ec7nh cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty tri\u1ec7u t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0o kho c\u1ee7a ty.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[36] Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Lang trung, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng B\u1ed9 qu\u00e2n L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u vi\u1ec7n, t\u00e2u: <i>&#8220;Cha t\u00f4i l\u00e0 Tri\u1ec7u Th\u1ebf H\u00f9ng l\u00e0 ch\u00e1u n\u0103m \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng cha m\u1eb9 thu\u00ea nh\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho ph\u00e9p Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc v\u00e0o cung th\u0103m vi\u1ebfng.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>&#8220;Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf, nguy\u00ean Quang l\u1ed9c T\u1ef1 th\u1eeba, Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh, ch\u00e2u T\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady v\u00e0o l\u01b0ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o, Quy\u1ec1n L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi Lang trung, v\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u1ee5, Qu\u1ea3n c\u00e2u V\u0103n t\u1ef1, \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 th\u1eeba, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c, c\u00e1ch ch\u1ee9c. Tri\u1ec1u \u0110oan Ng\u1ea1n, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c, Ty phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, v\u00e0 Phan L\u01b0\u01a1ng Kh\u00ed, Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c; H\u1ed3 Ch\u00ed Trung, Ph\u00e1t v\u1eadn ty C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng s\u1ef1, B\u00ed th\u01b0 Th\u1eeba, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Th\u01b0\u1ee3ng Quan C\u1ea5p, nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh, \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 th\u1eeba, Thi\u1ec7u K\u1ef3, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, v\u00e0 L\u1eef \u00d4n Khanh, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i phu, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Thi M\u1ea1c, \u0110\u00f4 quan Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ph\u00e2n ty Nam Kinh, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u01b0 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n Ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u1ecbnh \u01afng, Th\u00ed T\u01b0\u1edbng t\u00e1c Gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i Li\u1ec5u Ch\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 v\u00e0 L\u00fd T\u1ee7ng c\u00f9ng x\u00e9t \u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf, L\u1eef \u00d4n Khanh \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i. Khi \u00e1n \u0111\u00e3 xong, Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, c\u00f2n C\u1ea5p K\u1ef3 n\u00f3i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt; \u00d4n Khanh d\u00f9ng \u0111i\u1ec1n kh\u1ebf giao cho Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf th\u1ebf ch\u1ea5p ti\u1ec1n c\u1ee7a kho Hoa \u0110\u00ecnh n\u0103m tr\u0103m ng\u00e0n, vay ti\u1ec1n c\u1ee7a cung th\u1ee7 Gia H\u01b0ng c\u0169 b\u1ed1n tr\u0103m ng\u00e0n, t\u00e2u l\u00ean Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i h\u1ebft h\u1ea1n, \u00e9p d\u00e2n chu\u1ed9c ru\u1ed9ng; M\u1ea1c \u1ef7 th\u1ebf Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh, nh\u1edd quan t\u1ea1i ch\u1ee9c mua v\u1eadt ph\u1ea1m ph\u00e1p, c\u00f9ng b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u v\u00e0o \u0111\u1ea5t c\u1ea5m; Ch\u00ed Trung t\u1eebng d\u1ef1 y\u1ebfn h\u1ed9i ca k\u1ef9 l\u1edbn c\u1ee7a \u0110\u00ecnh L\u00e3o; khi x\u00e9t \u00e1n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u, \u01afng d\u00f9ng t\u00ean gi\u1ea3 chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n, v\u00ec t\u0103ng V\u0103n Ti\u1ec7p, Ph\u00e1p Anh xin tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00fac \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u. \u0110\u00ecnh L\u00e3o v\u00e0 T\u1ecbnh v\u00ec \u01afng l\u00e0 c\u1eadu c\u1ee7a L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh, n\u00ean m\u1ecdi l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u \u0111\u1ec1u nghe theo; l\u1ea1i v\u00ec th\u00e2n v\u1edbi em r\u1ec3 Hu\u1ec7 Khanh, sai quy\u1ec1n tri huy\u1ec7n C\u00f4n S\u01a1n ba ng\u00e0y, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t b\u1ed1n tr\u0103m th\u1ea1ch th\u00f3c ru\u1ed9ng ch\u1ee9c c\u1ee7a quan quy\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t x\u1eed \u00e1n, v\u1eabn truy thu s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00e3 nh\u1eadn v\u00e0o quan. T\u1ecbnh v\u00ec vi\u1ec7c kh\u00e1c b\u1ecb h\u1eb7c ri\u00eang, \u00e1n ch\u01b0a t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea7n x\u00e9t xem T\u1ecbnh sau \u0111\u00f3 x\u1eed \u00e1n th\u1ebf n\u00e0o. \u01afng \u1ef7 th\u1ebf Hu\u1ec7 Khanh ho\u00e0nh h\u00e0nh \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u1ecbnh L\u1ee5c C\u1eadu&#8221;<\/i>, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Chu Ph\u1ee5 ban \u0111\u1ea7u x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c gian l\u1ee3i c\u1ee7a h\u1ecd L\u1eef, truy c\u1ee9u r\u1ea5t g\u1ea5p, g\u1eb7p l\u00fac \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n th\u1ea5t th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 h\u1ecd L\u1eef \u0111\u01b0a thu\u1ed1c, \u0111\u1eb7t t\u00ean thu\u1ed1c l\u00e0 <i>&#8220;O\u1ea3n Xu\u1ea5t Thang&#8221;<\/i>. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u00e1o v\u1edbi Chu Ph\u1ee5, Chu Ph\u1ee5 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u00ec h\u1ecd V\u01b0\u01a1ng ra s\u1ee9c x\u00f3a b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd L\u1eef, m\u00e0 t\u00e2u \u00e1n l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTh\u1eadp Tri\u1ec1u C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p: Th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf xong, Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1eadn ch\u00edn tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ee7a d\u00e2n Ng\u00f4 T\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb \u0111\u00e1nh g\u1eady v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o. Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e3o, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Tri\u1ec1u \u0110oan Ng\u1ea1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c kh\u00e1c nhau. Khi \u00e1n m\u1edbi kh\u1edfi, vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean t\u00ecnh h\u00ecnh, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn T\u00fa Ch\u00e2u x\u00e9t th\u1ef1c. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, em Hu\u1ec7 Khanh l\u00e0 \u00d4n Khanh c\u0169ng ph\u1ea1m t\u1ed9i. \u300aHu\u1ec7 Khanh Gia Truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 8. \u300aTh\u1eddi Ch\u00ednh K\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c \u00e1n n\u00e0y, c\u00f9ng c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng O\u1ea3n, Th\u00e1i Th\u1eeba Hi, \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, v\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2u c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh r\u1ea5t chi ti\u1ebft. Nay ch\u1ec9 theo \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aT\u0103ng B\u1ed1 Nguy\u00ean Ph\u00f9 Nguy\u00ean Ni\u00ean Nh\u1eadt L\u1ee5c\u300b ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 8 n\u0103m Nguy\u00ean Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, Vua d\u1ee5 T\u0103ng B\u1ed1, An \u0110\u00f4n n\u00f3i L\u1eef Th\u0103ng Khanh t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng Quan C\u1ea5p, c\u00f3 \u00fd \u0111e d\u1ecda, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh chuy\u1ec3n sang Kinh T\u00e2y x\u00e9t l\u1ea1i. B\u1ed1 c\u0169ng cho l\u00e0 \u0111\u00fang. Vua nh\u00e2n vi\u1ec7c \u00e1n Chu T\u00fa,<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'Chu' \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u, nghi l\u00e0 ch\u1eef 'V\u1ea5n' vi\u1ebft nh\u1ea7m.\" id=\"return-footnote-1925-5\" href=\"#footnote-1925-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a> n\u00f3i \u0111\u1ebfn Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 l\u00e0m quan x\u00e9t \u00e1n do d\u1ef1 kh\u00f4ng quy\u1ebft. Khi \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n b\u1ecb bi\u1ebfm, L\u1eef \u00d4n Khanh trong ng\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u01b0a <i>&#8220;O\u1ea3n Xu\u1ea5t Thang&#8221;<\/i> cho, Chu Ph\u1ee5 b\u00e8n b\u00ecnh ph\u1ea3n, Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, c\u00f2n \u00d4n Khanh v\u1eabn b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i Uy\u1ec3n v\u00e0 An Th\u1ea1ch ra m\u1eb7t, Hu\u1ec7 Khanh \u1eaft kh\u00f4ng tho\u00e1t. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c ch\u1ec9 nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> L\u1ea1i h\u1ecfi vi\u1ec7c \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n b\u00e0n vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ef1c.)<\/i><\/p>\n<p>[38] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i do x\u00e1 gi\u00e1ng m\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, xin cho tu s\u1eeda l\u1ea1i Bi\u00ean s\u1eafc s\u1edf v\u00e0 Ty n\u00f4ng t\u1ef1, ch\u1ecdn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, giao cho cai qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo l\u1ec7 v\u00e0o ch\u1ee9c tri ch\u00e2u nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt, gi\u00e0 y\u1ebfu m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Tuy tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ecb o\u00e1n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. Ch\u1ecbu o\u00e1n m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 d\u00e2n ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n, l\u1ee3i \u00edch c\u0169ng l\u1edbn v\u1eady. Nghe n\u00f3i g\u1ea7n \u0111\u00e2y mu\u1ed1n s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ec7 n\u00e0y, s\u1ebd c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quy ch\u1ebf c\u1ee7a Th\u1ea9m quan \u0111\u1ec3 x\u00e9t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u1eadt, gi\u00e0 y\u1ebfu s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, tuy \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eeba l\u00f2ng m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng d\u00e2n ngh\u00ecn d\u1eb7m s\u1ebd b\u1ecb h\u1ea1i. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng th\u0103ng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e0 may m\u1eafn, th\u00ec gi\u1ea3m b\u1edbt c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n v\u1ec1 ch\u1ee9c qu\u1eadn th\u1ee7, xin theo c\u00e1ch tuy\u1ec3n ch\u1ecdn x\u00e9t duy\u1ec7t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 thu\u1eadn l\u1ee3i cho d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, mang h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a B\u1ea1ch Th\u1ee7y tr\u00ean n\u00fai C\u1eedu Mi \u1edf Gia Ch\u00e2u. V\u00ec c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hai xuy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, Do\u00e3n th\u01b0\u1eddng n\u00f3i c\u00f3 m\u1eb9 \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111i s\u1ee9 cho \u0111\u00f3n v\u1ec1 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng.&#8221;<\/i> Do\u00e3n t\u00e2u, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Giao Ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111i. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[40] Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u m\u1edbi l\u1eadp ch\u00e2u, c\u1ea7n binh l\u00ednh ph\u00f2ng th\u1ee7, xin theo l\u1ec7 c\u1ee7a Hi Ch\u00e2u, H\u00e0 Ch\u00e2u, Nguy\u00ean Ch\u00e2u, ph\u1ed1i t\u1ed9i nh\u00e2n l\u00e0m lao th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u00eda nam Ho\u00e0i, \u0111\u1ec1u ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[41] Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u, xin c\u1eed ngay \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed khai th\u00e1c c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong l\u00e0 Ng\u00f4 K\u1ef7 Ph\u1ee5c \u0111i\u1ec1u tra \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean, v\u00ec V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng t\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac B\u00ec c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c, l\u00e9n ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 xem b\u00f3i. T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea t\u00e2u: <i>&#8220;V\u0129nh Ni\u00ean t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f4ng th\u1ea5t c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng v\u1edbi th\u1ea7n, v\u00ec cha v\u1ee3 c\u1ee7a th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ti\u1ec3n c\u00f3 anh l\u00e0 Tr\u1ecbnh T\u1ea3i g\u1ea3 con g\u00e1i cho con trai c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh, con trai c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i do Tr\u1ecbnh th\u1ecb sinh ra, D\u01b0\u01a1ng V\u1ef1c c\u00f3 con g\u00e1i g\u1ea3 cho t\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac Ki\u00eam, n\u00ean V\u0129nh Ni\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng v\u1edbi th\u1ea7n. Nay nh\u1eefng l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd b\u1ea5t k\u00ednh, xin giao cho h\u1eefu ty \u0111i\u1ec1u tra xem c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn th\u1ea7n hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m hoang mang d\u01b0 lu\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>V\u1ee3 c\u1ee7a V\u0129nh Ni\u00ean l\u00e0 em g\u00e1i c\u1ee7a Th\u00fac B\u00ec. V\u0129nh Ni\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c t\u1eeb Giang Nam, \u00e1p gi\u1ea3i ti\u1ec1n c\u1ed1ng n\u1ed9p v\u1ec1 kinh s\u01b0, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u1ea5y tr\u1ed9m m\u1ea5y ng\u00e0n quan ti\u1ec1n, hy v\u1ecdng nh\u00e0 v\u1ee3 s\u1ebd b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng Th\u00fac B\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Tam ty th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u00f2i ti\u1ec1n r\u1ea5t g\u1ea5p, V\u0129nh Ni\u00ean bi\u1ebft Th\u00fac B\u00ec t\u1eebng c\u1ea3i trang \u0111i ch\u01a1i trong d\u00e2n gian v\u00e0o \u0111\u00eam Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, b\u00e8n \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn g\u00f5 c\u1eeda \u0110\u00f4ng ph\u1ee7 t\u1ed1 c\u00e1o c\u00f3 bi\u1ebfn, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u00fac B\u00ec v\u00e0 anh em \u0111\u00e3 l\u00e9n \u0111i xem b\u00f3i, t\u1ef1 cho m\u00ecnh c\u00f3 thi\u00ean m\u1ec7nh, m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n, \u0111\u00e3 b\u00ed m\u1eadt ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng d\u00e0nh cho ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. V\u00ec th\u1ebf, Vua sai K\u1ef7 Ph\u1ee5c \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng K\u1ef7 Ph\u1ee5c x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9. V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft trong ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>[43] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9, c\u00e1c \u0111\u1ea1i t\u1ebf \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u c\u1eed t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Th\u00e1i \u00fay \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5, nh\u1eb1m t\u00f4n tr\u1ecdng t\u00f4ng mi\u1ebfu, k\u00ednh t\u1ed5 ti\u00ean, th\u00e2n ho\u00e0ng t\u1ed9c, d\u1ea1y b\u1ea3o con ch\u00e1u. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf l\u1ea1p, Trung th\u01b0 s\u1ea3nh v\u1eeba \u0111\u1ecbnh ban chi\u1ebfu, th\u00ec c\u00f3 t\u00f4ng th\u1ea5t v\u1ed9i c\u00e1o \u1ed1m, ph\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf, nh\u01b0ng ngay h\u00f4m sau l\u1ea1i xin v\u00e0o ch\u1ea7u; c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sau khi nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ec1 gi\u1edbi l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec b\u1ec7nh. Th\u1ea7n ngh\u0129, t\u00f4ng th\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn hi\u1ec1n t\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng c\u00f4ng lao t\u00edch l\u0169y c\u1ee7a ch\u00edn \u0111\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n s\u00f9ng v\u00e0 ban \u00e2n s\u1ee7ng t\u1ed9t b\u1eadc, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 nghi v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c m\u1ed9t ng\u00e0y ph\u1ee5ng t\u1ebf l\u00e0m n\u1eb7ng n\u1ec1, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00e0nh vi b\u1ed9i \u0111\u1ee9c b\u1ecf g\u1ed1c, kh\u00f4ng g\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do b\u00e1c s\u0129 kh\u00f4ng hi\u1ec3u l\u1ec5, h\u1eefu ty kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 ph\u00e1p \u0111\u00f3 sao! Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean ban b\u1ed1 quy \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb nay t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Mi\u1ebfu h\u00e0nh l\u1ec5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n c\u00e1o \u1ed1m \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, giao cho T\u00f4ng ch\u00ednh ty xem x\u00e9t v\u00e0 t\u1ea5u h\u1eb7c. N\u1ebfu cho r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u00f4ng th\u1ea5t t\u1eeb ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m thay.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[44] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam v.v&#8230; \u0111ang t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu giao cho ch\u00e2u ph\u1ee7 th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn hai vi\u00ean v\u00f5 th\u1ea7n, sai \u0111i ki\u1ec3m tra, chi\u00eau m\u1ed9 th\u00eam binh l\u00ednh v\u00e0 b\u1ed5 sung. C\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh, giao cho Th\u1eeba ch\u1ec9 ty xem x\u00e9t v\u00e0 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, c\u1eed T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n Ph\u1ee7 v\u00e0 Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Tu\u00e2n Nh\u1ea5t \u0111i.<\/p>\n<p>[45] C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u00ecnh S\u01b0 M\u1ea1nh b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Ph\u00e1n t\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, tr\u1edf v\u1ec1 ban. V\u00ec khi \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Nam Cao, s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang<a class=\"footnote\" title=\"V\u00ec \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Nam Cao, s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang, ch\u1eef 'Cao' \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u d\u01b0\u1edbi 'Nh\u00e2n gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a', nghi l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u00ecnh' vi\u1ebft nh\u1ea7m.\" id=\"return-footnote-1925-6\" href=\"#footnote-1925-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, sai ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n b\u1ea1c s\u1eeda l\u1ea1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a. Tr\u00e1c Ch\u00e2u g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng theo l\u1ec7 c\u0169. Ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u1ea1t 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i tha t\u1ed9i, ng\u00e0y h\u00f4m sau m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Li\u00eau ch\u1ee7 v\u00e0 m\u1eb9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n, n\u00ean c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Li\u00eau. Khi c\u00f9ng ng\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ng\u1ed3i h\u01b0\u1edbng Nam, ph\u00eda T\u00e2y tr\u00ean, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00ean tr\u00e1i h\u01b0\u1edbng Nam, ph\u00eda \u0110\u00f4ng tr\u00ean; quan Tr\u00e1c Ch\u00e2u ng\u1ed3i h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u00ean ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi m\u1eb9 Li\u00eau ch\u1ee7 m\u1ea5t, S\u01b0 M\u1ea1nh m\u1edbi \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Li\u00eau v\u1ebd s\u01a1 \u0111\u1ed3 ch\u1ed7 ng\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng Nam, quan Tr\u00e1c Ch\u00e2u h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, c\u00f2n s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng. S\u01b0 M\u1ea1nh n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ee9 gi\u1ea3 Trung Qu\u1ed1c b\u1ecb coi th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> T\u1eeb chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, tranh c\u00e3i kh\u00f4ng ng\u00e3 ng\u0169, ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, nh\u01b0ng S\u01b0 M\u1ea1nh c\u00e0ng n\u00f3i c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft, qu\u00e1t ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n h\u01b0\u1edbng T\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng, c\u00f2n quan Tr\u00e1c Ch\u00e2u h\u01b0\u1edbng Nam. H\u00f4m sau, ng\u01b0\u1eddi Tr\u00e1c Ch\u00e2u ti\u1ec5n \u1edf ngo\u1ea1i \u00f4, S\u01b0 M\u1ea1nh ph\u00f3ng ng\u1ef1a \u0111i qua kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i. Ng\u01b0\u1eddi Tr\u00e1c Ch\u00e2u v\u00ec S\u01b0 M\u1ea1nh kh\u00f4ng tham d\u1ef1 l\u1ec5 ti\u1ec5n, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u00f9ng Ch\u00e2u, n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a S\u01b0 M\u1ea1nh, ch\u1ed7 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00e1c v\u1edbi th\u1ef1c l\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t. \u300aM\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c S\u01b0 M\u1ea1nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a r\u1ea5t chi ti\u1ebft, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u1ea1t \u0110\u00e3i ch\u1ebf Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c l\u00e0 S\u1edf Ki\u1ebfn Trung 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ki\u1ebfn Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kh\u00e1nh, c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i, nh\u01b0ng c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n Nh\u00e2n thay Ki\u1ebfn Trung l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kh\u00e1nh, t\u1ef1 \u00fd ph\u00e1t kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh v\u00e0 phong trang \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n l\u01b0u vong, c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. L\u00fac \u1ea5y, c\u1ecf b\u1ed3ng m\u1ecdc \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng, k\u1ebft h\u1ea1t nh\u01b0 l\u00faa, d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Thu\u1ea7n Nh\u00e2n l\u1ea1i lo li\u1ec7u c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 canh t\u00e1c, n\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o Thu\u1ea7n Nh\u00e2n c\u1ea5p ph\u00e1t qu\u00e1 nhi\u1ec1u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t. D\u00e2n nghe tin, tranh nhau n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1ec1 quan. Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n thi\u1ebfu n\u1ee3.<\/p>\n<p>\u1ede v\u00f9ng B\u00e2n, Ninh c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u1ed9 t\u1eadp th\u1ec3, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00e0o m\u1ed9 l\u1ea5y v\u00e0i b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i h\u1eb7c t\u1ed9i Thu\u1ea7n Nh\u00e2n c\u1ee9u s\u1ed1ng d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9, th\u00ec ra \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ki\u1ebfn Trung c\u1ee9u t\u1ebf. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho Ki\u1ebfn Trung, nh\u01b0ng Thu\u1ea7n Nh\u00e2n li\u00ean t\u1ee5c d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Ki\u1ebfn Trung tu\u00e2n th\u1ee7 ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111ang xin ch\u1ec9 th\u1ecb c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd, th\u00ec d\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u00f3i nhi\u1ec1u. \u0110\u1ebfn khi th\u1ea7n nh\u00e2n theo c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y, may m\u1eafn c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n kh\u1ecfi l\u01b0u vong, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ea7n. Hu\u1ed1ng chi Ki\u1ebfn Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u00f4ng \u1ea5y. Nay v\u00ec x\u00e9t t\u1ed9i th\u1ea7n m\u00e0 l\u1ea1i li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn Ki\u1ebfn Trung, th\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed9i b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t hai l\u1ea7n.&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng Ki\u1ebfn Trung v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[47] T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 l\u00e0 B\u1ea5t Khi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i ch\u1ebft v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c quan v\u00e0 b\u1eaft th\u00f4i vi\u1ec7c. B\u1ea5t Khi m\u1edbi 16 tu\u1ed5i, cha l\u00e0 S\u0129 H\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4ng Ch\u00ednh ty, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u tra v\u1ec1 vi\u1ec7c S\u0129 S\u00e0o ch\u1eedi m\u1eafng. B\u1ea5t Khi theo l\u1ec7 ph\u1ea3i b\u1ecb c\u1ea5m v\u00e0o tri\u1ec1u. V\u00ec cha b\u1ecb b\u1ec7nh, B\u1ea5t Khi xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1eddi khai, nh\u01b0ng l\u1ea1i mang bi\u1ec3u ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0o th\u1eb3ng \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, t\u1ef1 \u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y. Theo lu\u1eadt, B\u1ea5t Khi ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft, nh\u01b0ng Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, ch\u1ec9 x\u1eed ph\u1ea1t nh\u1eb9.<\/p>\n<p>[48] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, n\u1ebfu quan l\u1ea1i cai tr\u1ecb b\u1ea5t t\u00e0i, x\u1eed l\u00fd sai tr\u00e1i, ho\u1eb7c quan b\u1eaft c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[49] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u00e0n h\u1eb7c L\u00fd T\u1eafc l\u00e0m chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u00e0 B\u1eafc, h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea5t c\u00f4ng v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00f4n c\u1ea5t cha, xin s\u1edbm tr\u00e1ch ph\u1ea1t gi\u00e1ng ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho L\u00fd T\u1eafc \u0111\u1ed5i l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m th\u1eeba.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 9, Chu Do\u00e3n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u t\u00e2u, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 5 n\u0103m nay l\u1ea1i t\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m ngo\u00e1i c\u1ea5p ng\u1ef1a cho h\u00e0nh dinh An Nam v\u00e0 chi cho hai t\u1ec9nh, t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u00e1c ban tr\u1ef1c, c\u00e1c qu\u00e2n t\u01b0 m\u00e3, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 3.000 con, ch\u01b0a c\u1ea5p c\u00f2n h\u01a1n 2.000 con. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ea5p cho t\u00f4ng th\u1ea5t tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00e1c ty ng\u1eebng c\u1ea5p.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 7 n\u0103m Thi\u1ec7u Th\u00e1nh th\u1ee9 3, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u00f3 v.v&#8230; t\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, S\u00f9ng T\u00edn qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Tri t\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ef1 T\u00f4ng \u0110\u00e1n l\u00e0m H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, Ho\u00e0i Khang qu\u00e2n l\u01b0u h\u1eadu T\u00f4ng Ngh\u1ecb l\u00e0m Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 l\u01b0u h\u1eadu Th\u1eeba Tuy\u1ec3n l\u00e0m B\u1ea3o \u0110\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[52] Binh b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0110\u1ec1 c\u1eed L\u1ec5 Tuy\u1ec1n quan Tr\u1ea7n Nh\u1eef Hi l\u00e0m T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, Tri Ph\u00fac Ch\u00e2u. Nh\u1eef Hi v\u00ec b\u1ec7nh ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[53] C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, Ph\u00e1n t\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n l\u00e0m Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, C\u1ea3nh \u00d4n t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u1ea5y Tri Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea thay.<\/p>\n<p>[54] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n b\u1ecb thi\u00ean tai \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, tu\u1ea7n ki\u1ec3m, huy\u1ec7n \u00fay kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5.<\/p>\n<p>[55] Chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u1ea5m qu\u00e2n trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, Tam ty v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c xin nh\u1eadn h\u00e0ng n\u0103m c\u00f3 s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng. Trong \u0111\u00f3 n\u1ebfu c\u00f3 khuy\u1ebft ng\u1ea1ch, ch\u01b0a chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 sung, th\u00ec s\u1ed1 xin nh\u1eadn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i phong trang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau ph\u1ea3i k\u00ea khai s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110ang m\u00f9a xu\u00e2n, d\u00e2n gian thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, t\u1ea1m ng\u1eebng t\u0103ng gi\u00e1 chi\u1ebft n\u1ea1p n\u1ee3, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u00e0ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[57] L\u1ea1i chi\u1ebfu: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c d\u1eabn ki\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o c\u1eeda \u0111i\u1ec7n. C\u00e1c quan c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban, c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 ph\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1ea3ng t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[58] Chi\u1ebfu cho T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9 kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ty thi\u1ebfu ti\u1ec1n may \u00e1o xu\u00e2n n\u0103m sau, cho ph\u00e9p m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb ti\u1ec1n phong trang, sau \u0111\u00f3 s\u1ebd ho\u00e0n l\u1ea1i t\u1eeb s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ty \u0111\u00fac ti\u1ec1n thu\u1ed9c V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, tri ch\u00e2u Kinh Nam t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u1ec9 tra x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf Kinh Nam, L\u1ec5 Ch\u00e2u vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt trong vi\u1ec7c cung \u1ee9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cho Qu\u1ea3ng T\u00e2y, n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c mua c\u1ecf kh\u00f4ng l\u00e0m thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng gi\u00e1 tr\u1ecb. L\u1ea1i tra x\u00e9t th\u1ea5y: C\u00e1c quan s\u1ee3 r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p b\u00e1ch, nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 gian x\u1ea3o s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u00e1n, \u0111\u1ee3i gi\u00e1 cao, quan l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 t\u00ecm c\u00e1ch tho\u00e1i th\u00e1c, th\u00ec vi\u1ec7c s\u1ebd kh\u00f3 th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 tha b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>[60] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Huy\u00ean Di\u00ean l\u1ed9, n\u1ebfu gi\u1edbi T\u00e2y x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i nh\u1ecf, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi; n\u1ebfu vi ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1, x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec, th\u00ec ph\u1ea3i g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 h\u1ecfi v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1eeb nay, c\u00e1c l\u1ed9 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u, ngo\u00e0i nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>[61] Chi\u1ebfu mi\u1ec5n s\u1ed1 ti\u1ec1n 1.800 quan m\u00e0 L\u00fd Qu\u00e2n Th\u0103ng, tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf V\u1eadn Ch\u00e2u, c\u00f2n n\u1ee3. V\u00ec Qu\u00e2n Th\u0103ng t\u1eebng xin l\u1eadp ty th\u1ecb d\u1ecbch \u1edf tr\u1ea5n B\u1ea3n Ki\u1ec1u, Ch\u00e2u M\u1eadt, thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i h\u01a1n 20 v\u1ea1n quan, n\u00ean xin mi\u1ec5n s\u1ed1 n\u1ee3 c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Gia, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i xem x\u00e9t quan trang \u1edf Hi H\u00e0 l\u1ed9, xin tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh Hi Ch\u00e2u, xu\u1ea5t 110 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t thu\u00ea \u0111\u1ec3 l\u1eadp quan trang, c\u1eed c\u00e1c quan kinh \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m, tuy\u1ec3n nh\u00e2n, s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch, c\u00f9ng v\u1edbi cung ti\u1ec5n th\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00fd. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, v\u00e0 l\u1ea5y Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, ki\u00eam \u0111\u1ec1 c\u1eed quan trang. S\u00e1ch \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ef1c bi\u00ean, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n l\u00e0 do Tri\u1ec7u Ti\u1ebft kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, quan trang l\u00e0 do Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 7 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[63] Chi\u1ebfu cho L\u00fd S\u00e1t, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan s\u1ef1 l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n th\u00eam m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, h\u1ebft h\u1ea1n s\u1ebd b\u00e3i ch\u1ee9c ph\u00e1t khi\u1ec3n. S\u00e1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan cho r\u1eb1ng theo quy \u0111\u1ecbnh th\u00ec n\u00ean th\u0103ng, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, phong Sung dung h\u1ecd H\u00ecnh l\u00e0m Uy\u1ec3n nghi.<\/p>\n<p>[65] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Hi H\u00e0 l\u1ed9 t\u1ea5u: <i>&#8220;An ph\u1ee7 ty \u0110\u00e0o \u0110\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng, Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng \u1edf nam b\u1eafc x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00e0nh tr\u1ea1i Ch\u00e2u D\u00e2n, chi\u1ebfm c\u1ee9 th\u00e0nh Thi\u1ebft, d\u1ee5 d\u1ed7 v\u00e0 uy hi\u1ebfp c\u00e1c t\u1ed9c Thanh \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y \u0111\u00eam g\u00e2y r\u1ed1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo gi\u1eb7c. S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9, Tri ch\u00e2u D\u00e2n Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c c\u00f9ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 Khang Th\u1ee9c b\u00e0n b\u1ea1c, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 11 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i H\u00f2a Nh\u0129 Xuy\u00ean, h\u00f4m sau \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Thi\u1ebft, g\u1eb7p gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 882 th\u1ee7 c\u1ea5p, v\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 l\u0129nh T\u00f4ng Ca. Ty n\u00e0y x\u00e9t th\u1ea5y Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng d\u1eabn qu\u00e2n T\u00f4ng Ca, uy hi\u1ebfp c\u00e1c t\u1ed9c Kh\u01b0\u01a1ng th\u00e2n thu\u1ed9c, x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u1edd c\u00f3 Bao Thu\u1eadn, M\u00e3 Trung b\u00ed m\u1eadt xin xu\u1ea5t qu\u00e2n, Ng\u1ea1c, Th\u1ee9c nghe theo l\u1eddi h\u1ecd, t\u01b0\u1edbng t\u00e1 h\u1ee3p l\u1ef1c, \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu th\u0103ng Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn ph\u00f3 s\u1ee9, Khang Th\u1ee9c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, l\u00e0m C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Bao Thu\u1eadn, M\u00e3 Trung \u0111\u1ec1u th\u0103ng l\u00e0m Dao qu\u1eadn th\u1ee9 s\u1eed, Thu\u1eadn l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Khang Ch\u00e2u, Trung l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n cho hai con; S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 Tri\u1ec7u Thi\u1ec7u Trung l\u00e0m N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, Tri\u1ec7u Thu\u1ea7n Trung l\u00e0m L\u1ee5c tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 Ng\u1ee5y Kh\u00e1nh l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Bao Th\u00e0nh l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, gi\u1ea3m n\u0103m kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Th\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam.<\/p>\n<p>[66] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan kinh tri\u1ec1u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nh\u1eadm ch\u1ee9c ph\u1ea3i l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, tuy kh\u00f4ng b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c b\u1edfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[67] Chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9, nh\u1eefng t\u1ed9i c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1ng ch\u1ebft nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t gi\u1ea3m \u00e1n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed, ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u00edt \u0111i s\u1ebd l\u1ea5y ch\u1ec9 d\u1ee5. V\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t gi\u1ea3m \u00e1n t\u1eed, \u0111\u00e0y \u0111i qu\u1eadn kh\u00e1c, tr\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea3 th\u00f9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft gi\u1eef, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft gi\u1eef, n\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u00e0ng nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>[68] Chi\u1ebfu cho Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Anh ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u1ea1t ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n b\u00e3i ch\u1ee9c Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, l\u0129nh ch\u1ee9c Anh ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00f3 T\u1ed5ng qu\u1ea3n Hi H\u00e0 l\u1ed9; D\u00e2n ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Ph\u1ee7ng Nh\u1eadt Thi\u00ean V\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Tri Hi ch\u00e2u Cao Tu\u00e2n D\u1ee5 b\u00e3i ch\u1ee9c Ph\u1ee7ng Nh\u1eadt Thi\u00ean V\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, l\u00e0m Tri D\u0129nh ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"D\u0129nh ch\u00e2u, ch\u1eef 'D\u0129nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u0129nh'. X\u00e9t: Nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'D\u0129nh ch\u00e2u', Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 c\u00f3 D\u0129nh ch\u00e2u, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 85, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-7\" href=\"#footnote-1925-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>; T\u1eeb b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, T\u1eadp Hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd, Tri H\u00e0 ch\u00e2u Ti\u00ean Vu S\u01b0 Trung b\u00e3i ch\u1ee9c T\u1eadp Hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd, l\u00e0m Gi\u00e1m L\u00e3ng ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf; Quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n Lang trung Tr\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Chi, Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1, Th\u00f4ng ph\u00e1n D\u00e2n ch\u00e2u Ho\u00e0ng S\u00e1t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t hai ch\u1ee9c, l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ee9c; c\u00e1c ch\u1ee9c kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf. V\u00ec ph\u1ea1m t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt trong vi\u1ec7c k\u1ebft \u0111\u1ecbch v\u00e0 h\u1ed3i d\u1ecbch c\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9, Th\u00e1i X\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i x\u00e9t \u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Hi\u1ec7u th\u01b0 lang Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110i\u1ec7n trung Th\u1eeba. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng v\u00ec c\u00f4ng lao b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[70] An ph\u1ee7 ty Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, L\u1ee3i ch\u00e2u l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;M\u1eadu ch\u00e2u gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi phi\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb c\u1ea5m c\u1ea5t gi\u1eef binh kh\u00ed, khi gi\u1eb7c phi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, xin n\u1edbi l\u1ecfng l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Mi\u00ean, H\u00e1n, Cung, Th\u1ee5c, B\u00e0nh v\u00e0 qu\u00e2n V\u0129nh Khang gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi phi\u00ean, ngo\u1ea1i tr\u1eeb binh kh\u00ed v\u00e0 gi\u00e1p n\u1ecf b\u1ecb c\u1ea5m, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb c\u00e1c lo\u1ea1i binh kh\u00ed kh\u00e1c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd v\u1edbi quan ph\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang v\u00e0o khu v\u1ef1c c\u1ea5m n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[71] Kinh l\u01b0\u1ee3c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 c\u1eed ty H\u00e0 \u0110\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 vi\u1ec7c Ngh\u0129a d\u0169ng, B\u1ea3o gi\u00e1p \u0111\u1ebfn Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay theo th\u1ee9 t\u1ef1 phi\u00ean g\u00e1c thu\u1eadn ti\u1ec7n. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t tu s\u1eeda c\u00e1c kho \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0110\u1ec1 c\u1eed quan Ty phong Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u Chi\u00eau Vi\u1ec5n, Ty hu\u00e2n Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Th\u1ea9m Hi Nhan m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch; Th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh \u0110\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng 10. Tr\u00ean m\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 v\u1ebft \u0111en nh\u01b0 qu\u1ea3 m\u1eadn, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00ec tan.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 24, theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00ec tan, \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 ki\u00eam B\u1ea3o v\u0103n c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, \u0110\u1ec1 c\u1eed S\u00f9ng Ph\u00fac cung L\u1eef C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng. L\u1eef C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e1i nhi\u1ec7m S\u00f9ng Ph\u00fac, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi d\u1ee5ng l\u00e0m ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[75] Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 hai con trai c\u1ee7a Quan Ho\u00e0i B\u1ea3o, ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m huy\u1ec7n L\u00e2m Thanh, Qu\u00e1n \u0110\u00e0o thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban Sai s\u1ee9, ban t\u00ean l\u00e0 Th\u1ee7 Trung v\u00e0 K\u1ebf Trung, l\u1ea1i gia t\u1eb7ng ph\u1ee5 tu\u1ea5t, v\u00ec Quan Ho\u00e0i B\u1ea3o \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c V\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[76] Chi\u1ebfu ban ru\u1ed9ng h\u1ed9 tuy\u1ec7t c\u1ee7a huy\u1ec7n C\u1ed1 Th\u1ee7y thu\u1ed9c ch\u00e2u Quang cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m \u0111\u1ec3 c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng sinh vi\u00ean; x\u00e2y d\u1ef1ng x\u1ea1 ph\u1ed1 \u1edf c\u1eeda T\u00e2y Th\u00e1i h\u1ecdc, cho ph\u00e9p c\u00e1c sinh vi\u00ean t\u1eadp b\u1eafn v\u00e0o ng\u00e0y ngh\u1ec9. \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u00e2u Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Ho\u00e0ng L\u00fd.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ti\u1ebft xu\u00e2n \u0111\u00e3 s\u00e2u, kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea1nh gi\u00e1 nhi\u1ec1u, s\u1ee9 Cao Ly s\u1eafp kh\u1edfi h\u00e0nh, l\u1ec7nh cho \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m \u0111\u1ea9y nhanh vi\u1ec7c m\u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n trong v\u00f2ng n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[78] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u00f4ng th\u1ea5t ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, kh\u00f4ng c\u1ea7n xin ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o kh\u00f3a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u1ef1 xin kh\u1ea3o kh\u00f3a, Trung th\u01b0 ki\u1ec3m tra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 t\u00f4ng th\u1ea5t, ph\u00e0m c\u00f3 th\u1ec9nh c\u1ea7u g\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh l\u00ean \u0110\u1ea1i t\u00f4ng ch\u00ednh xem x\u00e9t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u00e1ng b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng, chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, v\u00e0 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[79] Th\u00e1ng n\u00e0y, t\u00f4ng th\u1ea5t c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o kh\u00f3a th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 125 ng\u01b0\u1eddi. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u0103ng ch\u1ee9c, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng chuy\u1ec3n v\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b ch\u00e9p <i>&#8220;n\u0103m nay&#8221;<\/i>, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Chi\u1ebfu cho L\u00fd Hi\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch k\u1ebf ho\u1ea1ch v\u00e0 x\u1eed l\u00fd bi\u00ean s\u1ef1 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, Hi H\u00e0, v\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi ch\u00e2u D\u00e2n.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang L\u1eef H\u00f2a Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m Th\u1eeba, l\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay Th\u1eeba v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 trong s\u1ed1 vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e1n \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>[82] H\u1ee9a C\u00f4ng T\u00f4n, Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n Sa thu\u1ed9c ch\u00e2u Nam Ki\u1ebfm, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[83] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i chuy\u00ean lo vi\u1ec7c l\u1ee3i, b\u00e0n r\u1eb1ng cho ph\u00e9p d\u00e2n xin khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m c\u00e1c \u0111\u1eddi Vua tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 Ty N\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. Do \u0111\u00f3, c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i, nghe n\u00f3i c\u00e2y c\u1ed1i \u1edf Chi\u00eau L\u0103ng \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u1eb7t ph\u00e1 h\u1ebft. L\u1ec7nh Hi Ninh c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m c\u00e1c \u0111\u1eddi Vua tr\u01b0\u1edbc, g\u1eb7p l\u1ec5 t\u1ebf giao th\u00ec sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf, \u00fd t\u1ed1t \u1ea5y th\u1eadt l\u00e0 xa v\u1eddi. K\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n tham lam, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ec3, d\u00f9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, hu\u1ed1ng chi l\u1ee3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt \u1ecfi! Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i li\u00ean quan, theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i v\u00e0 khai kh\u1ea9n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u00e1ch ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ngo\u00e0i s\u1ed1 \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ea5m khai kh\u1ea9n theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, nh\u1eefng \u0111\u1ea5t d\u00e2n \u0111\u00e3 xin khai kh\u00e2n th\u00ec cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c canh t\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ed9 tr\u00f4ng coi l\u0103ng, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u1ea5m.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 28, H\u00f9ng B\u1ea3n, L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[84] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ed9m nghe \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eefa ban ng\u00e0y gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi gi\u1eefa ch\u1ee3, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c tr\u1ea5n \u1ea5p, b\u1eaft tr\u00f3i quan l\u1ea1i, tin \u0111\u1ed3n lan kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u00e0m v\u1ebb vang cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c, vi\u1ec7c ch\u1ec9 huy th\u00ec c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd. Th\u1ea7n xem th\u1ea5y \u1edf Kinh Tri\u1ec7u nh\u00e0 H\u00e1n nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, Vua d\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng T\u00f4n t\u1eeb ch\u1ed7 b\u1ecb b\u1ecf l\u00e2u; \u1edf B\u1ed9t H\u1ea3i n\u00e1o lo\u1ea1n, d\u00f9ng Cung To\u1ea1i l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0. N\u1ebfu c\u00e1c qu\u1eadn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 T\u00f4n, To\u1ea1i th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, xin ch\u1ecdn b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e2n t\u1eeb, s\u00e1ng su\u1ed1t, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn cai qu\u1ea3n, n\u1edbi l\u1ecfng k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban l\u1eddi d\u1ee5 t\u1ed1t l\u00e0nh, \u0111\u1eb7t ra ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh, khi\u1ebfn b\u1ecdn ch\u00fang t\u1ef1 t\u1ed1 gi\u00e1c l\u1eabn nhau, b\u1eaft gi\u1ebft nhau, th\u00ec b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang d\u1ec5 tan r\u00e3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc \u0111\u1ebfn, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1eb7p th\u1ea7n n\u00f3i r\u1eb1ng, H\u00e0 B\u1eafc n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n ch\u00fang ly t\u00e1n \u0111i nhi\u1ec1u; m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i h\u1ea1n h\u00e1n, qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u00edt m\u01b0a tuy\u1ebft, \u0111\u1ebfn giao m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1, d\u00e2n ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. D\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0103n, m\u00e0 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ecf r\u01a1i h\u1ecd \u0111\u1ec3 h\u1ecd tr\u1edf th\u00e0nh k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ea5t H\u00e0 B\u1eafc c\u1ee9ng r\u1eafn, phong t\u1ee5c th\u00edch lo\u1ea1n, gi\u1ecfi tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00eau g\u1ecdi, nay m\u1ea7m m\u1ed1ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. H\u1ecda v\u1ed1n \u1ea9n trong ch\u1ed7 nh\u1ecf nh\u1eb7t, m\u00e0 ph\u00e1t ra t\u1eeb ch\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c. Xin x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, h\u01a1i n\u1edbi l\u1ecfng c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf n\u1ee3, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ed5n h\u1ed9 d\u00e2n ngh\u00e8o, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u00e0nh c\u1ea3m \u00e2n, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, th\u00ec k\u1ebb gian \u00e1c \u00edt \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn, m\u00e0 c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng suy y\u1ebfu d\u1eebng l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[85] Chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu c\u1ee7a Phi\u1ec1n tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c L\u01b0u V\u0129nh Ni\u00ean. V\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n L\u01b0u B\u1ed9t Di th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi, sai quan ki\u1ec3m tra ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, b\u1ec7nh, ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ghi v\u00e0o s\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o \u0111\u1eadu, tr\u1ebb con m\u1ed9t n\u1eeda. Ba ng\u00e0y c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng ba n\u0103m sau.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[87] Chi\u1ebfu sai m\u1ed9t vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ea7n c\u1ea5p cao qu\u1ea3n l\u00fd \u0110\u1ed3ng v\u0103n qu\u00e1n, khi Cao Ly v\u00e0o c\u1ed1ng, theo l\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u00f4 \u0111\u00ecnh T\u00e2y d\u1ecbch m\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a qu\u00e1n b\u1ea1n Cao Ly s\u1ee9 T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u01b0\u1eddi th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Ch\u00ednh H\u00f2a th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9, L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang, Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri H\u1ed3ng Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec m\u1eb9 gi\u00e0 xin ra ngo\u00e0i, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb kh\u00e1ng ngh\u1ecb r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng b\u00e0n vi\u1ec7c Quy\u1ebft L\u00fd v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean Ch\u00e2u, cho r\u1eb1ng b\u1ec1 t\u00f4i lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean tham h\u01b0 danh m\u00e0 qu\u00ean h\u1ecda th\u1ef1c, b\u1ecf vi\u1ec7c l\u1edbn m\u00e0 ch\u00fa tr\u1ecdng vi\u1ec7c nh\u1ecf. Ch\u1ea5p ch\u00ednh nghi ng\u1edd th\u1ea7n c\u00f3 \u00fd ch\u00e2m ch\u00edch, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u00e2m \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a th\u1ea7n b\u1ecb u\u1ea5t \u1ee9c m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa. Khi An Nam kh\u1edfi s\u1ef1 ban \u0111\u1ea7u, th\u1ea7n \u0111\u00e3 tranh lu\u1eadn k\u1ecbch li\u1ec7t, mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ee9c d\u00e2n v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m t\u00e0i v\u1eadt r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nh\u01b0ng ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe theo, m\u1ed7i khi nghe th\u1ea7n n\u00f3i, \u1eaft l\u1ea5y vi\u1ec7c Hi H\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e1c l\u1ea1i. Th\u1ef1c ra, ban \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 mu\u1ed1n kh\u00f4ng hao t\u1ed5n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn Y Ng\u00f4 L\u00f4 Cam, ch\u1ee9 kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u1ed9i v\u00e0ng l\u1eadp Hi H\u00e0 l\u00e0m l\u1ed9, H\u00e0 D\u00e2n l\u00e0m ch\u00e2u, hao ph\u00ed l\u1edbn m\u00e0 t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y phi\u1ec1n to\u00e1i. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh lu\u1eadn v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e9t ng\u1ee5c \u1edf Hi H\u00e0, nay l\u1ea1i v\u00ec vi\u1ec7c Quy\u1ebft L\u00fd m\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ch\u1ea5p ch\u00ednh. N\u1ebfu th\u1ea7n kh\u00f4ng t\u1ef1 xin lui, ng\u00e0y sau \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb b\u00e0i x\u00edch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd Hi\u1ebfn mu\u1ed1n t\u1eadp h\u1ee3p s\u00e1u v\u1ea1n qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng d\u00f9ng nhi\u1ec1u qu\u00e2n kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng \u00edt qu\u00e2n. Qu\u00e2n nhi\u1ec1u th\u00ec tranh nhau l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u00e2n \u00edt th\u00ec tranh v\u1edbi \u0111\u1ecbch. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 h\u1ed1i h\u1eadn vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng binh An Nam, r\u00fat kinh nghi\u1ec7m \u1edf H\u00e0 T\u00e2y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[89] V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u khai ph\u00e1 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, l\u1eadp c\u00f4ng qu\u00e2n s\u1ef1 m\u00e0 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c ch\u1ea5p ch\u00ednh, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u1ed7i vi\u1ec7c hao binh t\u1ed1n c\u1ee7a cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, Vua kh\u00f4ng vui, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean T\u1ea1p L\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, kinh s\u01b0 h\u1ea1n h\u00e1n, Vua r\u1ea5t lo l\u1eafng. Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u t\u00e2u: <i>&#8220;X\u01b0a Tang Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00ec H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf thu l\u1ee3i thi\u00ean h\u1ea1, l\u00fac \u1ea5y B\u1ed1c Th\u1ee9c xin n\u1ea5u Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u m\u01b0a. Nay Ty Th\u1ecb d\u1ecbch b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n, g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n Ho\u1eb1ng D\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan l\u1ea1i thi h\u00e0nh sai l\u1ea7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Nay \u0111\u1ea1i h\u1ea1n l\u00e0 do L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn h\u00f2a kh\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n xin n\u1ea5u Gia V\u1ea5n \u0111\u1ec3 t\u1ea1 thi\u00ean h\u1ea1, \u1eaft m\u01b0a m\u00f3c s\u1ebd \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i. H\u1ea1n h\u00e1n \u1edf kinh s\u01b0 l\u00e0 vi\u1ec7c n\u0103m th\u1ee9 7, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u n\u00f3i n\u1ea5u L\u1eef Gia V\u1ea5n th\u00ec m\u01b0a, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[90] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u00e3 sai Ki\u1ec1m h\u1ea1t Ch\u1ee7ng C\u1ed5 \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i T\u00fac Vi\u1ec5n, t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed c\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Anh B\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u1ea1m t\u1ed9i. Chi\u1ebfu ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ec3 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ecb \u00e9p theo th\u00ec \u0111\u1ec1u tha, kinh l\u01b0\u1ee3c ty v\u1eabn ph\u1ea3i chi\u00eau d\u1ee5 h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eadu h\u0129nh.<\/p>\n<p>[91] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng binh s\u0129 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh \u1edf An Nam, n\u1ebfu em trai, ch\u00e1u trai, con ch\u00e1u c\u00f2n nh\u1ecf, c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t doanh; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, h\u1eefu ty x\u00e9t gi\u1ea5y c\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7 th\u00ec c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>&#8220;Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 Chu S\u01a1 B\u00ecnh c\u00f9ng Ph\u00e1n quan Tri\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Quang Ti\u1ebfm x\u00e2y th\u00e0nh tr\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng nghe, gi\u1ebft h\u1ea1i qu\u00e2n quan, v\u00e2y S\u01a1 B\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kho\u1ea3ng ba ng\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1, l\u00e0m nh\u1ee5c ngo\u1ea1i di. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u00e3i ch\u1ee9c gi\u00e1m ty c\u1ee7a S\u01a1 B\u00ecnh, c\u1eed quan \u0111i x\u00e9t x\u1eed, n\u1ebfu h\u01b0 v\u1ecdng sinh s\u1ef1 th\u00ec tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u1ee3i khi N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1 s\u1ebd l\u1ea5y ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, S\u01a1 B\u00ecnh t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00ec \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7, ng\u1ee7 l\u1ea1i nh\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh Chi\u1ebfu, m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi Man nghi ng\u1edd k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7y \u0111\u01b0\u1eddng, xin tha t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea1i V\u0169 D\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[93] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c binh s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 t\u1eeb An Nam tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 ban \u01a1n.<\/p>\n<p>[94] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Thi\u00eam th\u01b0 ph\u00e1n quan, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Gi\u00e1m \u00e1p \u1edf Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u0103m l\u1ea1i th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u00ec th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc. C\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u1ee9c quan, L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n, Ph\u00e1n, Ty, B\u1ea1, \u00day, Tri huy\u1ec7n, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. H\u1ed9 t\u00e0o ki\u00eam l\u00fd ph\u00e1p, d\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed sung v\u00e0o, khi m\u00e3n nhi\u1ec7m th\u00ec cho l\u00e0m L\u1ec7nh l\u1ee5c, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam gi\u1ea5y d\u1ecbch. V\u00ec thu ph\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, C\u01a1 Lang, l\u1eadp qu\u1eadn huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1ea1i \u0111i n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[95] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9, Ph\u00e1n quan \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed ng\u00e2n \u0111\u1ed3ng khanh d\u00e3 ch\u00fa ti\u1ec1n, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty th\u00ec kh\u00f4ng ki\u00eam l\u0129nh n\u1eefa.<\/p>\n<p>[96] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e2n t\u00edch, \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Phu Di\u00ean l\u1ed9 ch\u1ec9 huy B\u1ea3o An qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u, h\u1ecfi v\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i. B\u1ea3n ty g\u1ea7n \u0111\u00e2y do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y mu\u1ed1n \u1edf Gia M\u1ed9c, V\u0129nh T\u00f4ng t\u1eadp trung nhi\u1ec1u g\u1ed7 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u1ea1i, v\u00ec n\u01a1i n\u00e0y c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 r\u1ea5t g\u1ea7n, lo r\u1eb1ng H\u1ea1 ch\u1ee7 c\u00f2n nh\u1ecf tu\u1ed5i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n trong th\u1ec7 chi\u1ebfu, l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd g\u00e2y ra m\u1ed1i lo n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u00e2u xin ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Vi\u1ec7c ph\u00e2n t\u00edch l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt.&#8221;<\/i> V\u00e2ng ch\u1ec9, Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n Nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c x\u00e1 t\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b c\u1ee7a Vi\u1ec7n M\u1eadt vi\u1ec7n ng\u00e0y 11, nay th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp t\u1eadp h\u1ee3p, \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean, xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecdn quan chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9, ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u, giao cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 c\u1eed ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>[98] C\u1ef1u huy\u1ec7n l\u1ec7nh L\u00e2m Kinh, Nguy\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Duy b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Khang Ch\u00e2u qu\u1ea3n th\u00fac; Y h\u1ecdc H\u00e0n l\u00e2m l\u00e0 Tri\u1ec7u Ho\u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c; T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Tri qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. Do Tr\u01b0\u01a1ng Duy nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ho\u00e1n, cho vay ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u1ee7a quan v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin Tr\u01b0\u01a1ng Duy cho vay tr\u00e1i ph\u00e9p, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9, Th\u00e1i X\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i x\u00e9t \u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[99] Chi\u1ebfu cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u1eefng n\u01a1i thi\u1ebfu quan tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i v\u00e0 tu\u1ea7n ki\u1ec3m trong l\u1ed9, cho ph\u00e9p ch\u1ecdn c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 v\u00e0 t\u00e2m l\u1ef1c t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u kh\u00f4ng ki\u00eam ch\u1ee9c An ph\u1ee7, Ki\u1ec1m h\u1ea1t, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ec3 Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u ki\u00eam l\u0129nh.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 Sung c\u00f9ng c\u00e1c quan d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh An Nam.<\/p>\n<p>[102] Ban b\u1ed1 \u0111\u1ea1i x\u00e1 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9, tha t\u1ed9i cho c\u00e1c quan l\u1ea1i, d\u00e2n phu v\u1eadn chuy\u1ec3n quan v\u1eadt, n\u1ebfu c\u00f3 tr\u00ec ho\u00e3n, tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0m l\u1ee1 th\u1eddi c\u01a1 qu\u00e2n s\u1ef1, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ed9i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha. B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c An Nam \u0111\u1ea1o Kinh l\u01b0\u1ee3c Chi\u00eau th\u1ea3o \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n v\u00e0 ty Tuy\u00ean ph\u1ee7 Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9. Qu\u00e2n m\u00e3 trong h\u00e0nh dinh, tr\u1eeb s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1. C\u00e1c h\u1ed9 ph\u01b0\u1eddng, th\u00f4n x\u00e3 trong l\u1ed9 b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n gi\u1eb7c m\u1ea5t vi\u1ec7c l\u00e0m, v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh th\u1ed5 \u0111inh b\u1ecb gi\u1ebft, n\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00ec ti\u1ebfp t\u1ee5c mi\u1ec5n, n\u0103m nay n\u1ebfu \u0111\u00e3 mi\u1ec5n hai kho\u1ea3n thu\u1ebf v\u00e0 ti\u1ec1n d\u1ecbch th\u00ec ti\u1ebfp t\u1ee5c mi\u1ec5n th\u00eam hai kho\u1ea3n n\u1eefa. Nh\u1eefng gia \u0111\u00ecnh b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t, c\u00f4 \u0111\u1ed9c ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ef1 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n n\u01a1i \u0111\u00f3 m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p g\u1ea1o: t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1ed9t th\u0103ng r\u01b0\u1ee1i, d\u01b0\u1edbi 15 tu\u1ed5i m\u1ed9t th\u0103ng, d\u01b0\u1edbi 5 tu\u1ed5i n\u1eeda th\u0103ng, \u0111\u1ebfn 20 tu\u1ed5i th\u00ec th\u00f4i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng m\u1ed9 l\u00e0m cung ti\u1ec5n th\u1ee7, d\u00e2n binh, ngh\u0129a d\u0169ng, th\u1ed5 \u0111inh hi\u1ec7u d\u1ee5ng trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay c\u00f2n n\u1ee3 n\u1ea7n g\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a b\u1ecf.<\/p>\n<p>L\u1ea5y ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ch\u00e2u Thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Giao Ch\u1ec9 \u1edf s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ch\u1ea7n ch\u1eeb kh\u00f4ng ti\u1ebfn, L\u00fd C\u00e0n \u0110\u1ee9c d\u00e2ng bi\u1ec3u xin h\u00e0ng, kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean. Tha t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf l\u1ed9 H\u1ed3 Nam m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. D\u00e2n ph\u1ea3i \u0111i ph\u1ee5c d\u1ecbch chinh chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: V\u00ec kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, T\u00f4 M\u1eadu, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng, tha t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c qu\u00e2n trong h\u00e0nh dinh, gia \u0111\u00ecnh d\u00e2n ch\u1ebft v\u00ec ph\u1ee5c d\u1ecbch chinh chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i, l\u1ea5y ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean l\u00e0m ch\u00e2u Thu\u1eadn, tha t\u1ed9i cho C\u00e0n \u0110\u1ee9c, cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c tri\u1ec1u c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169. N\u00ean theo s\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aH\u00e0 Nam Tr\u00ecnh th\u1ecb di th\u01b0\u300b ch\u00e9p, T\u00f4 Duy\u1ec5n n\u00f3i: Tr\u00ecnh Ch\u00ednh Th\u00fac b\u00e0n vi\u1ec7c An Nam: <i>&#8220;Ban \u0111\u1ea7u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u00f3 t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n \u1ee9ng c\u1ee9u kh\u1ea9n c\u1ea5p, l\u00fac \u0111\u00f3 tuy t\u01b0\u1edbng s\u0129 binh l\u00ednh ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua n\u1eafng n\u00f3ng lam ch\u01b0\u1edbng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec lo cho d\u00e2n ch\u00fang, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc g\u00ec. L\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ee9u \u1ee9ng, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n \u0111\u1ecbch t\u1ef1 do t\u00e0n s\u00e1t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Nay \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u00e1t m\u1ebb, su\u1ed1t m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u00edch tr\u1eef \u1edf ph\u00eda b\u1eafc d\u00e3y n\u00fai chuy\u1ec3n v\u1eadn sang ph\u00eda nam. Nay l\u1ea1i \u0111\u00fang v\u00e0o th\u00e1ng b\u1ea3y v\u01b0\u1ee3t n\u00fai, v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 ch\u1ebft t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ph\u1ea7n, qua bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, d\u00f9ng b\u00e8 \u0111\u01b0a n\u0103m tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi qua s\u00f4ng, v\u1eeba ch\u00e9m v\u1eeba \u0111\u1ed1t, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y l\u1edbp tr\u1ea1i tre nh\u01b0ng kh\u00f4ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/i><\/p>\n<p><i><i>L\u1ea1i ch\u00e8o b\u00e8 kh\u00f4ng quay v\u1ec1, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0a qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u1ee3p l\u1ea1i b\u1eaft gi\u1ebft, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u, ho\u1eb7c ch\u1ebft ho\u1eb7c ch\u1ea1y, n\u00ean kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u00e1ch nhau hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m d\u1eb7m. Mu\u1ed1n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u1ea7n n\u1eefa, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 qua s\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n sai l\u1ea7m ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. May m\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u00f3 ph\u1ea7n thu\u1eadn, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ecfa thu\u1eadn, n\u1ebfu l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a ch\u00fang v\u1eabn ch\u01b0a thu\u1eadn, th\u00ec x\u1eed tr\u00ed th\u1ebf n\u00e0o? Ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u1ebft t\u00e1m v\u1ea1n, qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u1ebft v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t v\u1ea1n, c\u00f2n l\u1ea1i hai v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t tr\u1edf v\u1ec1, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u1ed5ng c\u1ed9ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, s\u1ef1 m\u00ea mu\u1ed9i thi\u1ebfu m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>\u0110o\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 ch\u1eef sai, t\u1ea1m ch\u00fa th\u00edch \u1edf \u0111\u00e2y, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u k\u1ef9, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 sung s\u1eeda ch\u1eefa. Ban chi\u1ebfu cho L\u00fd C\u00e0n \u0110\u1ee9c, cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c tri\u1ec1u c\u1ed1ng nh\u01b0 c\u0169, tr\u1ea3 l\u1ea1i d\u00e2n s\u1ed1 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp \u1edf \u0111\u1ea5t t\u1ec9nh.)<\/i><\/p>\n<p>Trong tr\u1eadn n\u00e0y, Vua ph\u00ea l\u1ec7nh cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng binh m\u00e3 trong doanh tr\u1ea1i, g\u1ed3m 49.506 binh l\u00ednh, 4.690 ng\u1ef1a, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh v\u00e0 tai n\u1ea1n, hi\u1ec7n c\u00f2n 23.400 ng\u01b0\u1eddi, 3.174 ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>Qu\u00e1ch Qu\u1ef3, \u0110\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0111\u1ea1o An Nam, Kinh l\u01b0\u1ee3c Chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9, Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1n \u0111\u00e0m ch\u00e2u. Ph\u00f3 s\u1ee9, Thi\u00ean ch\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf Tri\u1ec7u Ti\u1ebft l\u00e0m Tri qu\u1ebf ch\u00e2u. Kh\u1edfi c\u01b0 X\u00e1 nh\u00e2n, Tri \u0111\u00e0m ch\u00e2u T\u0103ng B\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, Tri qu\u1ea3ng ch\u00e2u. Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n, Tri qu\u1ebf ch\u00e2u Th\u1ea1ch Gi\u00e1m l\u00e0m Tri ung ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[103] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 l\u00f4 cam th\u1ea1ch \u0111\u1ec3 mua b\u00e1n, th\u00f4ng qua bi\u00ean gi\u1edbi phi\u00ean.<\/p>\n<p>[104] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u00e2u Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, T\u1eed, L\u1ee3i, Qu\u1ef3 ch\u00e2u l\u1ed9, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean H\u1ea1p.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u00f4ng ph\u00e1n L\u1ec5 ch\u00e2u, T\u1ef7 b\u1ed9 Lang tr\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5c l\u00e0m Thi\u00eam ph\u00e1n quan t\u1ea1i n\u01a1i nh\u1ecf. Do Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee5c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, k\u00e9m c\u1ecfi.<\/p>\n<p>[106] Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>&#8220;T\u1eeb nay c\u00e1c c\u01a1 quan T\u1ec9nh, T\u1ef1 khi x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n trong ph\u1ee7 gi\u1edbi, ph\u1ea3i th\u00f4ng b\u00e1o cho Khai phong ph\u1ee7 ho\u1eb7c c\u00e1c ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, \u0110\u1ec1 c\u1eed thi h\u00e0nh. C\u00e1c quan ph\u1ee7 gi\u1edbi n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan T\u1ec9nh, T\u1ef1 m\u1eddi v\u00e0o kinh ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n xin ch\u1ec9 th\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i tr\u00ecnh l\u00ean Trung th\u01b0, ch\u1edd ch\u1ec9 huy, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf kinh qu\u00e1 10 ng\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[107] Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00e2ng chi\u1ebfu c\u00f9ng ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u00e0 trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00e0n. <i>(\u0110\u00f3 l\u00e0 chi\u1ebfu ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p chi\u1ebfu n\u00e0y nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n l\u1ee3i h\u1ea1i, c\u00f2n \u300aTrung th\u01b0 th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p chi\u1ebfu c\u00f9ng ph\u1ea7n l\u1ee3i h\u1ea1i r\u1ea5t chi ti\u1ebft, nay ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ec7 h\u1ea1i c\u1ee7a ph\u00e9p mu\u1ed1i l\u00e0 do gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf Hi H\u00e0 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch; gi\u1ea5y mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch n\u00ean gi\u00e1 gi\u1ea5y h\u1ea1; gi\u00e1 gi\u1ea5y h\u1ea1 n\u00ean gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o cao. L\u1ea1i th\u00eam ba l\u1ed9 \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Nam \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n mu\u1ed1i quan, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n. Nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u00e9p mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i. Nay mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u1ec7 h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i thu h\u1ed3i gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u00ean mu\u1ed1i c\u0169, thi h\u00e0nh ph\u00e9p \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3 k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y thay \u0111\u1ed5i ph\u00e9p, thu h\u1ebft gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 v\u00e0o quan, nh\u1eefng mu\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u0129nh ra, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 khai, theo gi\u00e1 m\u1edbi \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u00ean chi\u1ebfu mu\u1ed1i, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng vi\u1ec7c thi h\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"'Kim' trong 'Kim \u0111i\u1ec1u c\u1ee5 s\u1edf thi h\u00e0nh s\u1ef1' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u1ec7nh', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 24-13 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1925-8\" href=\"#footnote-1925-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>: Ph\u00e9p c\u0169 \u1edf \u0110\u00f4ng Nam: gi\u1ea5y mu\u1ed1i m\u1ed9t chi\u1ebfu, kh\u00f4ng qu\u00e1 3.500; gi\u1ea5y mu\u1ed1i T\u00e2y m\u1ed9t chi\u1ebfu, kh\u00f4ng qu\u00e1 2.500, thu h\u1ebft v\u00e0o quan, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mang gi\u1ea5y \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3i ch\u00e2u Gi\u00e1c di\u00eam vi\u1ec7n v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1n \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, kh\u1eafc d\u1ea5u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n. Mu\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u0129nh ra, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n th\u01b0\u1edfng khai b\u00e1o. Cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ef1 khai. Mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam m\u1ed9t chi\u1ebfu \u0111\u00f3ng th\u00eam 2.500; mu\u1ed1i T\u00e2y m\u1ed9t chi\u1ebfu \u0111\u00f3ng th\u00eam 3.000, \u0111\u1ed5i l\u1ea5y gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n b\u00e1n. B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf hai n\u01a1i, mu\u1ed1i do ty \u0110\u1ec1 c\u1eed b\u00e1n, \u0111\u1ec1u theo gi\u00e1 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam \u0111\u1ec3 mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, l\u1ea5y \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00ednh to\u00e1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin B\u1ec7 h\u1ea1 ban xu\u1ed1ng m\u1eabu \u1ea5n g\u1ed7 kh\u1eafc tri\u1ec7n th\u01b0 tr\u00ean chi\u1ebfu mu\u1ed1i, giao c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ch\u1ebf t\u1ea1o, giao cho quan \u0111\u01b0\u1ee3c sai ki\u1ec3m tra d\u1ea5u \u1ea5n, c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi. \u1ede c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Kinh T\u00e2y Nam B\u1eafc, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9, gi\u1edbi Khai Phong ph\u1ee7 t\u1ea1i kinh, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan. Mu\u1ed1i nguy\u00ean chi\u1ebfu, trong v\u00f2ng 10 ng\u00e0y ph\u1ea3i qua quan t\u1ef1 khai, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n; giao quan \u0111\u01b0\u1ee3c sai ki\u1ec3m tra s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9ng d\u1ea5u hi\u1ec7u, h\u1ee7y gi\u1ea5y c\u0169, c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi. Ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng th\u00eam cho ph\u00e9p d\u00f9ng v\u1eadt th\u1ebf ch\u1ea5p. N\u1ebfu th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mu\u1ed1n d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 theo gi\u00e1 \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 chi\u1ebft kh\u1ea5u ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng th\u00eam mu\u1ed1i th\u00ec cho ph\u00e9p, t\u00f9y ti\u1ec7n n\u1ed9p \u1edf n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, xong th\u00ec ni\u00eam phong g\u1eedi ty Ch\u1ebf tr\u00ed.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu mu\u1ed1i t\u01b0 gi\u1ea3m b\u1edbt, mu\u1ed1i quan t\u1ef1 nhi\u00ean l\u01b0u th\u00f4ng. D\u00e2n gian \u0111\u00e3 l\u0129nh mu\u1ed1i hai l\u1ed9 \u01b0\u1edbc 35 v\u1ea1n chi\u1ebfu, \u0111\u1ee3i d\u00e2n gian ti\u00eau th\u1ee5 h\u1ebft, \u01b0\u1edbc ph\u1ea3i m\u1ed9t n\u0103m. Lo bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n mu\u1ed1i theo ph\u00e9p m\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o thi\u1ebfu, xin t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o thi\u1ebfu n\u1ee3 n\u0103m ngo\u00e1i t\u00ednh theo gi\u00e1 v\u1eadt \u0111\u1ec3 sung qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n mu\u1ed1i s\u1ebd ho\u00e0n tr\u1ea3 \u0111\u1ee7. C\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, cu\u1ed1i n\u0103m giao ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m, c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 h\u1ed9 d\u00e2n nhi\u1ec1u \u00edt nh\u01b0 nhau, l\u1ea5y s\u1ed1 gi\u1ea5y mu\u1ed1i th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u1ed9p v\u00e0 b\u00e1n l\u00e0m chu\u1ea9n<a class=\"footnote\" title=\"'Tr\u00fa' trong 't\u01b0\u1edbng ch\u01b0\u1edbc n\u1ea1p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00fa m\u1ea1i di\u00eam d\u1eabn \u0111a thi\u1ec3u vi chu\u1ea9n' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1925-9\" href=\"#footnote-1925-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, so s\u00e1nh t\u0103ng gi\u1ea3m, theo bi\u00ean s\u1eafc c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Ho\u00e0i b\u00e1n mu\u1ed1i r\u01b0\u1ee3u, so s\u00e1nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu tr\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn ty \u0110\u1ec1 c\u1eed xu\u1ea5t m\u1ea1i gi\u1ea3i di\u00eam \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang, v\u00e0 mu\u1ed1i ty Th\u1ecb d\u1ecbch \u0111\u00e3 mua, c\u0169ng theo l\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n. C\u00f2n l\u1ea1i theo nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. Ph\u00e0m c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, \u1edf Kinh T\u00e2y l\u00e0 mu\u1ed1i Nam, \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u00e0 mu\u1ed1i T\u00e2y. N\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ea5m mu\u1ed1i th\u00ec l\u00e0 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u00f4ng' trong 'nh\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m di\u00eam \u0111\u1ecba t\u1eafc vi \u0111\u00f4ng di\u00eam' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00e1i', c\u0103n c\u1ee9 quy\u1ec3n 109 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 8 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 181 Ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1925-10\" href=\"#footnote-1925-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, chi ti\u1ebft xem th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 8.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aT\u01b0 m\u00e3 k\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p l\u1eddi B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt <i>&#8220;b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i&#8221;<\/i>, \u1edf \u0111\u00e2y n\u00f3i <i>&#8220;vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i&#8221;<\/i>, n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng chi\u1ebfu n\u00f3i <i>&#8220;\u0111\u1ecba ph\u1eadn b\u00e1n mu\u1ed1i quan, c\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang&#8221;<\/i>, th\u00ec vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan kh\u00f4ng b\u00e3i h\u1eb3n. Ch\u1ec9 ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 3, ch\u00ednh l\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang \u0111\u00f3, k\u00fd l\u1ea1i sai l\u1ea7m, ch\u00fa r\u00f5 ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 8. Ng\u1ef1 s\u1eed h\u1eb7c t\u1ed9i gi\u1ea5y mu\u1ed1i v\u01b0\u1ee3t ng\u1ea1ch, v\u00e0o ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 9.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea9m Qu\u00e1t t\u1ef1 ch\u00e9p r\u1eb1ng: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb mu\u1ed1i \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0o \u0111\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y. Qu\u00e1t ch\u1ec9 ra b\u1ed1n nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y h\u1ea1i cho mu\u1ed1i: Th\u1ee9 nh\u1ea5t, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ee7 d\u00f9ng mu\u1ed1i, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 c\u1ea7n kho\u1ea3ng ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n bao, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng hai tr\u0103m m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n quan ti\u1ec1n. Tuy nhi\u00ean, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u1ea1i ph\u00e1t h\u00e0nh t\u1edbi ba tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n gi\u1ea5y, trong khi chi ph\u00ed cho mu\u1ed1i l\u00e0 c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, c\u00f2n vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n, khi\u1ebfn gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n gi\u1ea5y b\u1ecb gi\u1ea3m s\u00fat. Ngo\u00e0i s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1ef1c t\u1ebf s\u1eed d\u1ee5ng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba thi\u00ean tai h\u1ecfa ho\u1ea1n. N\u1ebfu l\u1ea5y hai tr\u0103m v\u1ea1n quan l\u00e0m m\u1ee9c c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh h\u00e0ng n\u0103m, kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n gi\u1ea5y s\u1ebd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ee9 hai, mu\u1ed1i t\u1eeb c\u00e1c ao mu\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m hai khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, mu\u1ed1i T\u00e2y b\u00e1n th\u1ea5p h\u01a1n mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng m\u1ed9t ng\u00e0n quan m\u1ed7i bao, nh\u1eb1m c\u1ea1nh tranh v\u1edbi mu\u1ed1i l\u1eadu t\u1eeb ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u1ea3m gi\u00e1 mu\u1ed1i T\u00e2y, g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho l\u1ee3i nhu\u1eadn mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng. Mu\u1ed1i T\u00e2y ng\u00e0y c\u00e0ng ch\u1ea3y sang khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng, c\u00f2n mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng th\u00ec c\u00e0ng kh\u00f3 b\u00e1n, quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. Qu\u00e1t \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb h\u1ee3p nh\u1ea5t gi\u00e1 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m b\u1edbt h\u00e0ng tr\u0103m quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ee9 ba, vi\u1ec7c ph\u00e1t h\u00e0nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y giao cho Ty Gi\u1ea3i Di\u00eam, nh\u01b0ng c\u00e1c c\u01a1 quan ngo\u1ea1i vi th\u01b0\u1eddng n\u1eafm quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u0103ng gi\u1ea3m, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a Tam Ty, khi\u1ebfn ti\u1ec1n gi\u1ea5y m\u1ea5t gi\u00e1, r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u1ea3i d\u00f9ng ti\u1ec1n t\u1eeb \u0110\u1ed9 Chi \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1ee9 \u0111\u1ecdng, khi\u1ebfn kho b\u1ea1c trung \u01b0\u01a1ng ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, trong khi l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i xu\u1ea5t ra h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea1i t\u0103ng l\u00ean. Qu\u00e1t \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00e1c c\u01a1 quan ngo\u1ea1i vi ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c thu chi, c\u00f2n quy\u1ec1n ph\u00e1t h\u00e0nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 Tam Ty.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ee9 t\u01b0, quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00e1n mu\u1ed1i ph\u1ea3i \u00e1p d\u1ee5ng chung m\u1ed9t m\u1ee9c gi\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng gi\u1ea3m t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ee3i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i b\u00e1n ra h\u00e0ng n\u0103m s\u1ebd \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef ti\u1ec1n gi\u1ea5y s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1, v\u00e0 ti\u1ec1n \u1ee9 \u0111\u1ecdng trong d\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thu h\u1ed3i. M\u1eb7c d\u00f9 bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y trong d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng c\u1eeda ao mu\u1ed1i, ng\u1eebng xu\u1ea5t mu\u1ed1i, v\u00e0 d\u00f9ng gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169, vay h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan t\u1eeb Thi\u1ebfu Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1ee9 \u0111\u1ecdng, nh\u1edd \u0111\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thu h\u1ed3i. L\u00fac \u0111\u00f3, ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c hai ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m quan, nh\u01b0ng sau khi thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1ee9 \u0111\u1ecdng, gi\u00e1 tr\u1ecb t\u0103ng l\u00ean s\u00e1u ng\u00e0n quan, m\u1ed7i bao mu\u1ed1i c\u00f3 l\u00e3i ba ng\u00e0n n\u0103m tr\u0103m quan, ng\u01b0\u1eddi t\u00edch tr\u1eef ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i l\u1edbn.<\/i><\/p>\n<p><i>Sau \u0111\u00f3, ph\u00e1i n\u0103m s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i ki\u1ec3m k\u00ea mu\u1ed1i c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0, m\u1ed7i bao mu\u1ed1i n\u1ed9p ba ng\u00e0n quan, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n cho d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'B\u00e1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'cho vay', theo b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-11\" href=\"#footnote-1925-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3i n\u0103m tr\u0103m quan, vi\u1ec7c thu h\u1ed3i ti\u1ec1n gi\u1ea5y kh\u00f4ng m\u1ea5t m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng n\u00e0o, v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb mu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c. \u0110\u1ed9 Chi h\u00e0ng n\u0103m mua ba tr\u0103m v\u1ea1n quan l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, to\u00e0n b\u1ed9 d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb ti\u1ec1n gi\u1ea5y thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a Gi\u00e1c H\u00f3a V\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea1n quan, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u1ec9 thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n quan. Qu\u00e1t cho r\u1eb1ng nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do ph\u00e1p lu\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebd h\u1edf, c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 T\u1ec9nh, T\u1ef1 th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ng\u1ea7m mua b\u00e1n h\u00e0ng h\u00f3a, cho vay l\u1ea5y l\u00e3i, t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 cao th\u1ea5p. D\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ed5 x\u00f4 theo l\u1ee3i nhu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, khi\u1ebfn gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u1ee7a \u0110\u1ed9 Chi ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ea3m.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c Ty Chuy\u1ec3n V\u1eadn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng gi\u1ea5y t\u1edd ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 th\u1ebf ch\u1ea5p l\u1ea5y mu\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ecf ra m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng n\u00e0o, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u01a1 tay l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i tr\u1ecb gi\u00e1 h\u00e0ng v\u1ea1n quan, h\u00e1 c\u00f2n c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u1ee7a \u0110\u1ed9 Chi? H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c n\u01a1i g\u1eedi ti\u1ec1n l\u00ean Th\u00e1i Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, Th\u00e1i Ph\u1ee7 c\u1ea7m gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ti\u1ec1n t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u b\u00ean ngo\u00e0i, nh\u1eb1m ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n. Vi\u1ec7c n\u00e0y tuy c\u00f3 l\u1ee3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang th\u00edch \u1ee9ng m\u1ed9, c\u00f2n ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i th\u00ec kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1i v\u1ed1n l\u00e0 ngu\u1ed3n sinh l\u1ee3i, l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb bi\u1ec3n l\u00e0 v\u00f4 t\u1eadn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u00e0nh ra \u0111\u1ea5t c\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ea5t c\u00e1t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'h\u01b0 h\u1ecfng', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-12\" href=\"#footnote-1925-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>. Ti\u1ec1n tuy ch\u01b0a v\u00e0o Th\u00e1i Ph\u1ee7, nh\u01b0ng v\u1eabn n\u1eb1m \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u b\u00ean ngo\u00e0i, th\u1ef1c ch\u1ea5t v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3. Ch\u1ec9 t\u1ed1n chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n m\u00e0 th\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00f3ng c\u1eeda con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n m\u1eb7t, ch\u1ec9 chuy\u00ean b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00fang d\u00f9ng mu\u1ed1i c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9, c\u00f2n ti\u1ec1n gi\u1ea5y th\u00ec ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng, khi\u1ebfn t\u1ec7 n\u1ea1n chi\u1ebft kh\u1ea5u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ea1i chuy\u1ec3n sang \u0110\u00f4ng Nam. Hai bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y mu\u1ed1n c\u00e2n b\u1eb1ng nhau, n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i l\u00e0m tr\u1ecdng t\u00e2m, d\u00f9ng ti\u1ec1n m\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft th\u1eeba thi\u1ebfu, kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u1ed9t bi\u1ec7n ph\u00e1p. Ba k\u1ebd h\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecbt k\u00edn, v\u00e0 l\u1ee3i nhu\u1eadn m\u1ed9t v\u1ea1n quan t\u1eeb Gi\u00e1c H\u00f3a V\u1ee5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c trong ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1t t\u1ef1 ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00e1p l\u1ec7nh ti\u1ec1n gi\u1ea5y mu\u1ed1i Gi\u1ea3i, ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10. Tuy nhi\u00ean, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u0103n b\u1ea3n quan l\u1ea1i, c\u00f2n ch\u00e9p c\u1ee7a Qu\u00e1t th\u00ec trau chu\u1ed1t h\u01a1n. Ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n bao t\u1ee9c l\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m v\u1ea1n t\u1ecbch. B\u1ed1n nguy\u00ean nh\u00e2n, trong \u0111\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n th\u1ee9 ba, \u0111\u01b0\u1ee3c \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b ghi l\u1ea1i v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t: Vi\u1ec7c b\u00e3i ch\u1ee9c Th\u1ea9m Qu\u00e1t l\u00e0m Tam ty s\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 7 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10. Khi Qu\u00e1t l\u00e0m Tam ty s\u1ee9, l\u1ebd ra ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n ngay \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao s\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y sau khi Qu\u00e1t b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 m\u1ed9t n\u0103m.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a\u300b quy\u1ec3n 5 ch\u00e9p: N\u0103m th\u1ee9 10, Tam ty t\u00e2u: &#8220;Ph\u00e9p b\u00e1n mu\u1ed1i c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i l\u00e0 do s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i b\u00e1n ra \u1edf Hi H\u00e0 v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c, n\u00ean gi\u00e1 mu\u1ed1i r\u1ebb m\u00e0 gi\u00e1 c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1eaft. L\u1ea1i th\u00eam ba v\u00f9ng \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Nam \u0111\u1ec1u b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn \u1ea5p th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'gi\u00e1c' trong 'gi\u00e1c m\u1ea1i quan di\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Duy', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 181, \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 24, m\u1ee5c 13 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-13\" href=\"#footnote-1925-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n. Nay ph\u00e9p b\u00e1n mu\u1ed1i c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft thu l\u1ea1i c\u00e1c gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u1eadn bi\u1ebft mu\u1ed1i c\u0169, th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u00e9p thu th\u00eam ti\u1ec1n. Quan ph\u1ee7 mua h\u1ebft gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, s\u1ed1 mu\u1ed1i \u0111\u00e3 b\u00e1n ra, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ef1 khai b\u00e1o, theo gi\u00e1 m\u1edbi t\u0103ng th\u00eam, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0o t\u1ea5m mu\u1ed1i, c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ee9ng nh\u1eadn. Theo ph\u00e9p c\u0169 \u1edf \u0110\u00f4ng, Nam, gi\u1ea5y mu\u1ed1i m\u1ed7i t\u1ea5m ch\u1ec9 c\u00f3 3.500 \u0111\u1ed3ng, gi\u1ea5y mu\u1ed1i T\u00e2y gi\u1ea3m 1.000 \u0111\u1ed3ng, quan ph\u1ee7 mua h\u1ebft, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft cho tr\u01b0\u1eddng vi\u1ec7n \u1edf Gi\u1ea3i Ch\u00e2u ki\u1ec3m tra gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n r\u1ed3i m\u1edbi cho b\u00e1n. S\u1ed1 mu\u1ed1i \u0111\u00e3 nh\u1eadn, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n th\u01b0\u1edfng c\u00e1o, cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e1o. Mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam m\u1ed7i t\u1ea5m th\u00eam 2.500 \u0111\u1ed3ng, mu\u1ed1i T\u00e2y th\u00eam 3.000 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i gi\u1ea5y c\u0169, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n cho b\u00e1n. B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u1ea5m b\u00e1n mu\u1ed1i quan \u1edf hai n\u01a1i, Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed b\u00e1n mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ti\u1ec1n theo gi\u00e1 m\u1edbi \u0111\u1ec3 mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u00e0o mu\u1ed1n \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu t\u00ednh to\u00e1n xin mua th\u00ec cho ph\u00e9p. Quan ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u1eadn bi\u1ebft theo ph\u00e9p, c\u00e1c n\u01a1i th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan, mu\u1ed1i nguy\u00ean t\u1ea5m h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y t\u1ef1 khai b\u00e1o, r\u1ed3i cho n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u nh\u1eadn bi\u1ebft, c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi, cho ph\u00e9p d\u00f9ng gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 \u0111\u1ec3 thay ti\u1ec1n n\u1ed9p th\u00eam.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ec1u thi h\u00e0nh, v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh ri\u00eang \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1n mu\u1ed1i quan. Chi\u1ebfu cho Th\u1ecb d\u1ecbch ty \u0111\u00e3 mua mu\u1ed1i c\u0169ng ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10.<\/i><\/p>\n<p><i>Tam ty t\u00e2u: &#8220;C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, T\u00e0o, Ho\u00e0i, Nam Kinh, c\u00e1c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, Toan T\u1ea3o, Phong Kh\u00e2u, Kh\u1ea3o Th\u00e0nh, \u0110\u00f4ng Minh, B\u1ea1ch M\u00e3, Tr\u01b0\u1eddng Vi\u00ean, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh, tuy cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng b\u1ecb mu\u1ed1i n\u01a1i kh\u00e1c l\u1ea5n chi\u1ebfm, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n, xin kh\u00f4i ph\u1ee5c vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i quan cho ti\u1ec7n. C\u00e1c n\u01a1i H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng Hoa, Gi\u1ea3i Ch\u00e2u, H\u00e0 Trung, Thi\u1ec3m Ph\u1ee7, Tr\u1ea7n L\u01b0u, Ung Kh\u00e2u, T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, Trung M\u00e2u, Qu\u1ea3n Th\u00e0nh, U\u00fd Th\u1ecb, Y\u1ec3n L\u0103ng, Ph\u00f9 C\u00e2u, Th\u00e1i Khang, H\u00e0m B\u00ecnh, T\u00e2n Tr\u1ecbnh, th\u1eed cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i n\u00e0o thu nh\u1eadp kh\u00f4ng b\u1eb1ng b\u00e1n mu\u1ed1i quan th\u00ec quan ph\u1ee7 l\u1ea1i t\u1ef1 b\u00e1n.&#8221; Theo l\u1eddi t\u00e2u. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 3. L\u1ea1i chi\u1ebfu: &#8220;Mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0o kinh, \u0111\u1ec1u b\u00e1n \u1edf Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5, m\u1ed7i t\u1ea5m kh\u00f4ng gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi 10 quan, mu\u1ed1i c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec1u mua \u1edf Th\u1ecb d\u1ecbch, ai t\u01b0 mua b\u00e1n v\u1edbi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o t\u1ecbch thu mu\u1ed1i.&#8221; Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 4.<\/i><\/p>\n<p><i>Tam ty t\u00e2u: &#8220;Ph\u00e9p mu\u1ed1i c\u1ee7a B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt, x\u00e9t s\u1ed1 mu\u1ed1i chi ra \u1edf hai tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau, xin \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u1ed7i n\u0103m l\u00e0 2.300.000 quan ti\u1ec1n.&#8221; Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 4. L\u1ea1i chi\u1ebfu: &#8220;\u1ede kinh s\u01b0 \u0111\u1eb7t 7 tr\u01b0\u1eddng mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng Nam, Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 n\u00f3i s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0 593.000 quan, Tam ty n\u00f3i thi\u1ebfu ti\u1ec1n, tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n gi\u1ea5y mu\u1ed1i, cho b\u00e1n \u1edf ph\u00eda T\u00e2y. Ng\u01b0\u1eddi mua th\u00ec ba ph\u1ea7n tr\u1ea3 ti\u1ec1n, b\u1ea3y ph\u1ea7n theo gi\u00e1 bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea5p gi\u1ea5y m\u1edbi, \u0111\u1ec3 thu l\u1ea1i gi\u1ea5y mu\u1ed1i c\u0169 trong d\u00e2n, m\u00e0 gi\u1ea5y m\u1edbi d\u1ec5 ti\u00eau th\u1ee5.&#8221; Chi\u1ebfu d\u00f9ng l\u1eddi t\u00e2u. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 4. S\u00e1ch th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ch\u00e9p. \u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed Gi\u1ea3i di\u00eam s\u1ee9. B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt xin kh\u00f4i ph\u1ee5c ph\u00e9p c\u0169 c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u01b0\u1eddng, \u1ed5n \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. Chi\u1ebfu cho vay 300.000 quan ti\u1ec1n c\u1ee7a Tam ty, mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf kinh s\u01b0. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 6.<\/i><\/p>\n<p><i>Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: &#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Thi\u1ec3m T\u00e2y thi\u1ebfu ti\u1ec1n chi d\u00f9ng, cho mua gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf kinh s\u01b0, v\u1ed1n mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft gi\u00e1 mu\u1ed1i, chuy\u1ec3n ti\u1ec1n ra bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng b\u1ecf ra 5.000.000 quan ti\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec7 h\u1ea1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch, c\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng, vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc th\u00ec t\u1ea1m y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 gi\u1eef l\u1ea5y.&#8221; Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, mu\u1ed1i Gi\u1ea3i chia l\u00e0m \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, mu\u1ed1i T\u00e2y b\u00e1n c\u00f3 ph\u00e2n v\u00f9ng, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi mua c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea5p qu\u00e1 nhi\u1ec1u gi\u1ea5y mu\u1ed1i, n\u00ean gi\u1ea5y mu\u1ed1i v\u00e0 mu\u1ed1i r\u1ea5t r\u1ebb, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n, gi\u00e1 quan t\u1ef1 chia l\u00e0m hai. B\u1ea5y gi\u1edd Tam ty v\u00e0 Ty ch\u1ebf tr\u00ed Gi\u1ea3i di\u00eam t\u00e2u, gi\u00e1 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng cao T\u00e2y th\u1ea5p, xin cho mu\u1ed1i T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do t\u0103ng gi\u00e1 nh\u01b0 mu\u1ed1i \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ph\u00e9p gi\u1ea5y mu\u1ed1i, m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam 120.000 quan. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4ng chia \u0110\u00f4ng T\u00e2y, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 mu\u1ed1i T\u00e2y. Gi\u1ea5y mu\u1ed1i \u1edf tr\u00ec Gi\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c l\u00e0 2.200.000 quan, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt xin t\u0103ng th\u00eam 100.000 quan \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh l\u00e0 2.420.000 quan. Tam ty l\u1ea1i t\u00e2u, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00e3 nh\u1eadn mu\u1ed1i T\u00e2y, n\u00ean cho n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 gi\u00e1 ngang v\u1edbi gi\u00e1 theo ph\u00e9p m\u1edbi. C\u1ea3 hai \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh. Vi\u1ec7c tr\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Chi\u1ebfu ph\u00e1t 5.000 qu\u00e2n ch\u00ednh quy c\u00f9ng v\u1edbi ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9, chia nhau ph\u00f2ng th\u1ee7. Ghi nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi quy thu\u1eadn l\u00e0 N\u00f9ng Thi\u1ec7n M\u1ef9, ch\u00e1u l\u00e0 Hu\u1ec7 \u0110\u00e0m, b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c. V\u00ec Thi\u1ec7n M\u1ef9 c\u00f9ng con l\u00e0 Th\u1ecbnh Minh \u0111\u1ebfn T\u00e2y N\u00f4ng Ch\u00e2u chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n ch\u00fang, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[109] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba v\u00e0 quan \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n l\u1ec7nh c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch kh\u1ea3o kh\u00f3a \u01b0u t\u00fa.<\/p>\n<p>[110] C\u00e1c ch\u1ee9c C\u1ea3nh Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n s\u1ee9, L\u1ee3i Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Lam Nguy\u00ean Ch\u1ea5n; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri T\u00f4 L\u1ee3i Thi\u1ec7p, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban y ph\u1ee5c v\u00e0 \u0111ai. V\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng c\u1ee9u ch\u1eefa v\u1ee5 ch\u00e1y trong cung.<\/p>\n<p>[111] S\u1edf T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh bi\u00ean tu ch\u01b0 ty s\u1eafc th\u1ee9c d\u00e2ng l\u00ean 12 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh, c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c ty, chi\u1ebfu ban h\u00e0nh. G\u1ed3m: H\u00e0n l\u00e2m y quan vi\u1ec7n 5 quy\u1ec3n, Qu\u1ea3ng Th\u00e1nh cung 1 quy\u1ec3n, Kh\u00e1nh Ninh cung 1 quy\u1ec3n, \u0110\u1ea1i n\u1ed9i th\u01b0\u1ee3c th\u1ecb kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, T\u01b0 Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng 1 quy\u1ec3n, H\u1eadu uy\u1ec3n \u0111\u00f4ng m\u00f4n d\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m qu\u00e2n kh\u00ed \u0111\u1eb3ng kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n sai khi\u1ec3n 1 quy\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 's\u1ee9' trong 'Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1925-14\" href=\"#footnote-1925-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00eam v\u00e0o, \u300aNgh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed\u300b c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. L\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c ng\u00e0y 27 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 10.)<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ban \u0111\u1ee9c \u00e2m: <i>&#8220;Gi\u1ea3m t\u1ed9i cho t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eed h\u00ecnh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9, Kinh H\u1ed3 Nam L\u1ed9, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. \u0110\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb sai d\u1ecbch, thu\u1ebf m\u00e1 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ph\u1ea9m v\u1eadn chuy\u1ec3n, kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa g\u1ea7n, c\u00f9ng s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e1nh v\u00e0o t\u1eebng h\u1ed9, s\u1ebd c\u00f3 \u01b0u \u0111\u00e3i ri\u00eang; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y m\u00e0 c\u00f3 thi\u1ebfu h\u1ee5t, h\u01b0 h\u1ecfng, \u0111ang b\u1ecb truy x\u00e9t b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do tham \u00f4, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e1 t\u1ed9i \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u01b0' trong 'T\u00e2n k\u1ef7 th\u01b0 x\u00e1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 't\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-15\" href=\"#footnote-1925-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, H\u1ed3 Nam nh\u01b0 Qu\u1ea3ng T\u00e2y L\u1ed9, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e1 t\u1ed9i \u1edf H\u1ed3 Nam v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b s\u01a1 s\u00f3t.)<\/i><\/p>\n<p>[113] C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri Tr\u1ea7n ch\u00e2u L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, Tri Di\u00ean ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i Th\u1eeba Hi t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eeb th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 t\u00e1m nh\u1eadm ch\u1ee9c, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 nghe n\u00f3i Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh c\u00f9ng c\u00e1c anh em \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed kh\u1eafp tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1eadp ra b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ri\u00eang, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd \u01b0a th\u00edch d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n g\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, nh\u01b0 T\u0103ng M\u00e2n, L\u00fd \u0110\u1ecbnh, T\u1eeb Hi ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd gh\u00e9t d\u00f9 v\u00f4 t\u1ed9i v\u1eabn b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, nh\u01b0 Ph\u00f9ng Kinh, L\u01b0u T\u1ea3i, Th\u1eddi Hi\u1ebfu T\u00f4n, T\u00f4n Ngao Bi\u1ec7n ch\u1eb3ng h\u1ea1n. H\u1ecd c\u00f2n bao che cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, k\u00e9o theo nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu t\u1ed9i thay, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh l\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng Hi \u00cdch c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u1ea1i vu c\u00e1o cho Chu \u00d4n K\u1ef3, khi\u1ebfn c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n. L\u1ea1i c\u00f2n sai khi\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n d\u00e2ng t\u1ea5u ti\u1ebfn c\u1eed em m\u00ecnh. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, k\u1ec3 ra kh\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n t\u1eebng m\u1ed9t m\u00ecnh ph\u1eabn n\u1ed9, ra s\u1ee9c bi\u1ec7n b\u1ea1ch, may nh\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 minh x\u00e9t m\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c h\u1eafn, nh\u01b0ng v\u1eabn cho gi\u1eef ch\u1ee9c C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n th\u1ee7 qu\u1eadn phi\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi Hu\u1ec7 Khanh t\u1eeb ch\u1ee9c Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y b\u1ed1n n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 cao trong tri\u1ec1u, kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u00e1o \u0111\u00e1p, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady; l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, x\u00fac ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p vay ti\u1ec1n mua ru\u1ed9ng, m\u00e0 l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u00e0 c\u1eady quy\u1ec1n c\u1eady th\u1ebf, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1p ch\u1ebf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf T\u00fa ch\u00e2u x\u00e9t \u00e1n, t\u00ecnh c\u1edd \u0111\u1ec3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c \u0111i\u1ec7n, giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m \u00e1c sau n\u00e0y l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh ngang ng\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m ph\u00e1p, t\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u00f5. Nghe \u0111\u1ed3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng th\u1ea7n n\u1ecbnh theo \u00fd V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1ea3 k\u00edch Hu\u1ec7 Khanh. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ea7n v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n sung l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, t\u1eeb th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 6 tr\u1edf \u0111i, li\u1ec1n b\u00e0n v\u1ec1 anh em h\u1eafn. Th\u1ea7n v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft anh em Hu\u1ec7 Khanh l\u00fac n\u00e0o m\u1ea5t l\u00f2ng An Th\u1ea1ch, ch\u1eafc r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 t\u1eebng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng th\u1ea7n v\u00e0 An Th\u1ea1ch b\u00e0n lu\u1eadn kh\u00e1c nhau, v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, nh\u01b0 Tr\u1ea7m Kh\u1edfi, L\u00fd \u0110\u1ecbnh, Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng, T\u1eeb Hi \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ebft th\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f9ng phe v\u1edbi An Th\u1ea1ch. Gi\u1ea3 s\u1eed th\u1ea7n ham ti\u1ebfn th\u00e2n v\u1ed9i v\u00e0ng nh\u01b0 l\u00f2ng d\u1ea1 Hu\u1ec7 Khanh, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1ecbnh theo \u00fd An Th\u1ea1ch. Nh\u01b0ng th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1eady v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1ec7 h\u1ea1 \u1eaft bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ec7n b\u1ea1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay nghe n\u00f3i Hu\u1ec7 Khanh v\u1eeba m\u00e3n h\u1ea1n li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, tri ch\u00e2u Di\u00ean, m\u1edbi bi\u1ebft chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, m\u00e0 t\u1edd t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u1ea7n h\u00e1 qu\u00ean sao? Th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u nghi ng\u1edd; l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i: &#8216;H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 vi\u1ec7c Hu\u1ec7 Khanh c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n mua ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Hu\u1ec7 Khanh m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y sao?&#8217; \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u00e1ng nghi, v\u1ea3 l\u1ea1i chi\u1ebfu tr\u00e1ch n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u1edd t\u00e2u c\u1ee7a th\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1edf T\u00fa Ch\u00e2u, sao l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m?<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n n\u00f3i v\u1ec1 Hu\u1ec7 Khanh, ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1ea1m d\u1ee5ng h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng, d\u1ef1ng l\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo ph\u00e9p t\u1eafc, t\u1ed9i c\u1ee7a \u0111\u1ea1i th\u1ea7n kh\u00f4ng g\u00ec n\u1eb7ng h\u01a1n th\u1ebf, n\u00ean b\u1ec7 h\u1ea1 may m\u1eafn nghe theo m\u00e0 tr\u1ee5c xu\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00f2n vi\u1ec7c \u1edf T\u00fa Ch\u00e2u, tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i do th\u1ea7n n\u00f3i, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, nay Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft v\u00ec ph\u1ea1m ph\u00e1p, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tha? N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i Hu\u1ec7 Khanh th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quan ngo\u00e0i th\u00ec sao d\u00e1m l\u00e0m th\u1ebf? Th\u1ea7n t\u1ea1m k\u1ec3 m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a x\u00e9t h\u1ebft. Nh\u01b0ng nhi\u1ec1u n\u0103m b\u1ecb giam c\u1ea7m, ch\u1ee9ng c\u1ee9 b\u1eaft b\u1edb nhi\u1ec1u, t\u00ecnh th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1, \u0111\u00e2u d\u00e1m l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00eam? N\u00ean th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1ea1i. Th\u1ea7n t\u1eebng nghe l\u1eddi v\u00e0ng, t\u1eebng h\u1eadn r\u1eb1ng b\u1ec1 t\u00f4i b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1eddi Nh\u00e2n T\u00f4ng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111\u1ee9c \u00e2m, lo s\u1ee3 run r\u1ea9y, ng\u00e0y \u0111\u00eam ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p, m\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i th\u00f4 thi\u1ec3n, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng th\u1ea7n ch\u01b0a r\u1eddi kh\u1ecfi Hi\u1ebfn ph\u1ee7, Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c bi\u00ean nhi\u1ec7m, th\u1ea7n e r\u1eb1ng tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef ngh\u0129a mang l\u00f2ng trung, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i k\u1ebb m\u1ea1nh gian \u0111\u1ea3ng, xem vi\u1ec7c n\u00e0y ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 l\u1ea5y th\u1ea7n l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng. K\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xem x\u00e9t l\u1ea1i, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n m\u1ea1nh m\u1ebd, b\u00e3i ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh, cho h\u1eafn \u0111\u1ea5t nh\u00e0n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, k\u1ebb gian \u00e1c s\u1ee3 h\u00e3i, thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm thay! N\u1ebfu kh\u00f4ng, xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed c\u1ee7a th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh vi\u1ec7c Hu\u1ec7 Khanh ti\u1ebfn th\u00e2n, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i v\u00ec th\u1ea7n m\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c quan phong hi\u1ebfn.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p><i>(Ch\u01b0\u01a1ng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Th\u1eeba Hi, s\u00e1ch \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 3, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b theo \u0111\u00f3, b\u1ea3n Chu cho l\u00e0 kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u00ean x\u00f3a \u0111i, nay theo b\u1ea3n M\u1ef1c v\u1eabn ch\u00e9p v\u00e0o sau khi Hu\u1ec7 Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u01b0 ch\u00ednh, tri ch\u00e2u Di\u00ean.)<\/i><\/p>\n<p>[114] Tri Di\u00ean Ch\u00e2u, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf L\u00fd Th\u1eeba Chi l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1. Ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 8, L\u00fd Th\u1eeba Chi nh\u1eadm ch\u1ee9c Tri Di\u00ean Ch\u00e2u, Th\u00e1i Th\u1eeba Hi b\u00e0n r\u1eb1ng do ch\u1ea5p ch\u00ednh ti\u1ebfn tho\u00e1i quan v\u1ecdng, c\u1ea3i canh tr\u00e1t t\u1eed r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m tr\u01b0\u1edbc L\u00fd Th\u1eeba Chi \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u00e0m Tri Doanh Ch\u00e2u, ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 8 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111i. B\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eebng h\u1eadn vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 nhanh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c danh v\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu thi h\u00e0nh. Th\u1ea7n t\u1eebng nghe tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, r\u1eb1ng gh\u00e9t k\u1ebb ti\u1ebfn nhanh m\u00e0 c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111i, l\u01b0u luy\u1ebfn ch\u1ee9c Ki\u1ec3m ch\u00ednh ng\u0169 ph\u00f2ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch gh\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng? \u0110\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c danh v\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch gh\u00e9t, m\u00e0 c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t gh\u00e9t. V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nghe xong th\u00f4i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u00fang, l\u1ea1i \u0111\u00e3 sai l\u00e0m Tri Di\u00ean Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Di\u00ean Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Di\u00ean An', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1925-16\" href=\"#footnote-1925-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a> n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n. Nay nghe l\u1ea1i sai l\u00e0m Ki\u1ec3m ch\u00ednh ng\u0169 ph\u00f2ng, vi\u1ec7c n\u00e0y khi\u1ebfn k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd v\u00e0 quan v\u1ecdng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Th\u1eeba Hi l\u1ea1i b\u00e0n hai vi\u1ec7c, t\u1ea1m ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y, c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 b\u1ea3n m\u1ea1t c\u1ee7a Th\u1eeba Chi.)<\/i><\/p>\n<p>[115] Quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n H\u1ed9 b\u1ed9 ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0m T\u1eadp Hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, Tri V\u1eadn Ch\u00e2u. Ban \u0111\u1ea7u, b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb Kinh \u0110\u00f4ng, Vua sai Trung th\u01b0 nhanh ch\u00f3ng ch\u1ecdn m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i tr\u1ecb lo\u1ea1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed. Trung th\u01b0 n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n c\u00f9ng Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5, V\u01b0\u01a1ng C\u01b0 Khanh c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, chi\u1ebfu d\u00f9ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n.<\/p>\n<p><i>(&#8216;T\u00e2n truy\u1ec7n&#8217; v\u00e0 &#8216;C\u1ef1u truy\u1ec7n&#8217; \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng, \u0111\u1ea7u n\u0103m Nguy\u00ean Phong Kinh \u0110\u00f4ng nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1eafc Th\u1ea7n l\u00e0m t\u01b0\u1edbng V\u1eadn, sai l\u1ea7m v\u1eady. Cu\u1ed1i n\u0103m Hi Ninh, Kinh \u0110\u00f4ng v\u1ed1n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, nay theo th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0 ng\u1ef1 t\u1eadp.)<\/i><\/p>\n<p>[116] Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri Ung Ch\u00e2u \u0110\u00e0o B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Tri Thu\u1eadn Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 d\u00f9ng tr\u1ecdng binh \u00e1p s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1eb7c, sai \u0110\u00e0o B\u1eadt d\u1eabn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 l\u00e0m h\u1eadu qu\u00e2n. L\u00fd C\u00e0n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Qu\u1ef3 mu\u1ed1n r\u00fat qu\u00e2n, s\u1ee3 b\u1ecb gi\u1eb7c t\u1eadp k\u00edch, kh\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 n\u1eeda \u0111\u00eam cho trung qu\u00e2n r\u00fat lui. Qu\u00e2n l\u00ednh tranh nhau \u0111i tr\u01b0\u1edbc, gi\u00e0y x\u00e9o l\u1eabn nhau. Gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i b\u00ean kia s\u00f4ng, \u00e2m th\u1ea7m r\u00ecnh r\u1eadp. B\u1eadt ra l\u1ec7nh cho thu\u1ed9c h\u1ea1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng m\u1edbi ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ed9i ng\u0169 r\u00fat lui t\u1eeb t\u1eeb. Qu\u1ef3 \u0111ang x\u00e2y th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, l\u1ea1i sai B\u1eadt \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Sau khi t\u00e2u l\u00ean, d\u00f9ng B\u1eadt l\u00e0m Tri Thu\u1eadn Ch\u00e2u. Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m nh\u1eadp, l\u1ea1i chi\u1ebfm huy\u1ec7n C\u01a1 Lang, h\u00f4 h\u00e0o mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ch\u00e2u. B\u1eadt ch\u1ec9 huy t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ed1 th\u1ee7, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean m\u1ecdi \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai d\u1ee5 gi\u1eb7c v\u1ec1 h\u1ecda ph\u00fac, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd ra qu\u00e2n. Gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ee3, Thu\u1eadn Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n<p>[117] Chi\u1ebfu cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o H\u00f9ng B\u1ea3n, Ty hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u1eef Gia V\u1ea5n, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao B\u00e1c, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu T\u0103ng Hi\u1ebfu X\u01b0\u1edbc, \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Th\u1ea1ch Ho\u00e0n, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang \u0110\u1ed7 Th\u01b0\u1eddng, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eadn \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t n\u0103m. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i hai n\u0103m; Th\u00e1i t\u1eed trung do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 Chi, Ti\u1ec1n ph\u00e1n T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1c, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng, s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t ba n\u0103m; Tuy\u1ec3n nh\u00e2n Ho\u00e0ng Th\u1ef1c, Di\u00eam L\u1ec7nh, S\u1eed M\u1ea1c, \u0111\u1ee3i khi th\u0103ng chuy\u1ec3n l\u00e0m kinh quan, \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i m\u1ed9t n\u0103m. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u v\u00ec t\u1ed9i xin b\u00e1n \u0111\u1ea5t mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[118] H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, quy\u1ec1n ph\u00e1n T\u00e2y Kinh l\u01b0u ty Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt m\u1ea5t. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eadt l\u00e2u nay c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i \u1edf qu\u00ea nh\u00e0. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m, \u0111\u1eb7t v\u00e0o h\u00e0ng th\u1ecb t\u00f2ng, m\u00e0 \u00f4ng v\u1eabn gi\u1eef m\u00ecnh thanh t\u0129nh, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i ph\u1ea9m h\u1ea1nh. N\u00ean ban t\u1eb7ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi li\u00eam ch\u00ednh. T\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, ban 300 t\u1ea5m l\u1ee5a.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u1eadt t\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea9n s\u0129, khi v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec n\u1ed5i b\u1eadt, danh ti\u1ebfng ng\u00e0y c\u00e0ng suy gi\u1ea3m, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ch\u00ea c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aQuy\u1ec3n du l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Ch\u00ednh ch\u00e9p nhi\u1ec1u vi\u1ec7c v\u1ec1 Tr\u1eadt, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng Tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1eed b\u1eb1ng c\u00e1ch th\u1eaft c\u1ed5. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Th\u1ea7n trong \u300aCh\u1ee7 s\u1eed\u300b t\u1eebng bi\u1ec7n lu\u1eadn r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady, nay kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng hi\u00ean l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p: Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt t\u1eeb \u1ea9n s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m \u0111\u00e3i ch\u1ebf B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c, ki\u00eam ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3 xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea \u1edf Nh\u1eef \u00c2m, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1. Vi\u1ec7c hai ch\u1ebf ban chi\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Tr\u1eadt.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi thi ti\u1ebfn s\u0129, b\u1ea3ng v\u00e0ng \u0111\u1ec1 t\u00ean T\u1eeb \u0110\u1ea1c, Tr\u1eadt b\u00ed m\u1eadt ghi t\u00ean nh\u1eefng th\u00e1i h\u1ecdc sinh c\u00f3 h\u00e0nh vi k\u00e9m v\u00e0o s\u1ed5, gi\u1ea5u trong tay \u00e1o, m\u1ed7i khi x\u01b0\u1edbng danh, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 th\u00ec ch\u1ec9 ra v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean xin \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady ba b\u1ed1n l\u1ea7n. Vua \u0111ang xem x\u00e9t quy\u1ec3n thi, ho\u1eb7c n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd l\u1eddi Tr\u1eadt, Tr\u1eadt c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8n xin ngh\u1ec9 kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u. M\u1ed9t h\u00f4m, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i \u0111ang ng\u1ed3i trong cung, b\u1ed7ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o l\u1ea1i nh\u00e2n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n, H\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eebng ph\u00e1n t\u1ef1, li\u1ec1n cho g\u1ecdi v\u00e0o, l\u00e0 l\u1ea1i c\u0169, h\u1ecfi l\u00fd do \u0111\u1ebfn, th\u00ec n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3i ch\u1ebf xin ngh\u1ec9 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, ch\u01b0a c\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1, sai \u0111\u1ebfn d\u00f2 tin t\u1ee9c. D\u01b0\u01a1ng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 cung c\u1ea5m, ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m v\u00e0o sao? N\u1ebfu ta b\u1eaft ng\u01b0\u01a1i giao cho l\u1ea1i quan, th\u00ec s\u1ebd li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3i ch\u1ebf, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y mau ra kh\u1ecfi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecda.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, khi Tr\u1eadt ch\u01b0a xin ngh\u1ec9, Vua sai \u00f4ng lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5 c\u1ee7a H\u01b0\u1edbng Kinh. \u0110\u1ebfn l\u00fac tang l\u1ec5 Kinh \u0111\u1ee7 tr\u0103m ng\u00e0y, Vua th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5, quan h\u1ed9 tang theo l\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u00f3n gi\u00e1, Tr\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i v\u00e0o tri\u1ec1u, m\u00e0 ra \u0111\u00f3n gi\u00e1 \u1edf c\u1eeda nh\u00e0 Kinh. Vua t\u1ebf xong, l\u00ean xe \u0111i, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn Tr\u1eadt, Tr\u1eadt c\u00e0ng th\u00eam b\u1ea5t m\u00e3n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c Tr\u1eadt kh\u00f4ng v\u00e0o tri\u1ec1u m\u00e0 ra l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i t\u1eebng d\u00f2 x\u00e9t trong cung, c\u00e1c quan ng\u1ef1 s\u1eed mu\u1ed1n t\u00e2u l\u00ean. Tr\u1eadt r\u1ea5t s\u1ee3, b\u00e8n xin v\u1ec1 Nh\u1eef \u00c2m v\u00ec b\u1ec7nh. Sau \u0111\u00f3 m\u1ea5t. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00fac s\u1eafp m\u1ea5t, Tr\u1eadt cu\u1ed3ng lo\u1ea1n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n mu\u1ed1n t\u1ef1 s\u00e1t, nh\u01b0ng ch\u01b0a r\u00f5 chi ti\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1eddi Ng\u1ee5y Th\u00e1i n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c Tr\u1eadt cu\u1ed3ng lo\u1ea1n mu\u1ed1n t\u1ef1 s\u00e1t, gi\u1ed1ng v\u1edbi ghi ch\u00e9p c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Ch\u00ednh, mu\u1ed1n ghi l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"Mu\u1ed1n ghi l\u1ea1i, theo v\u0103n ngh\u0129a, nghi 'mu\u1ed1n' n\u00ean l\u00e0 'c\u1ed1'.\" id=\"return-footnote-1925-17\" href=\"#footnote-1925-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>. Vi\u1ec7c Tr\u1eadt ghi t\u00ean nh\u1eefng th\u00e1i h\u1ecdc sinh c\u00f3 h\u00e0nh vi k\u00e9m, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. \u300aD\u00e3 s\u1eed\u300b c\u1ee7a L\u00e2m Hi ch\u00e9p r\u1ea5t chi ti\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi Tr\u1eadt, \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 4. Hi c\u00f2n n\u00f3i: Tr\u1eadt m\u1eafc b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00f2i dao, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 canh gi\u1eef, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ef1 \u0111\u00e2m ch\u1ebft. Ghi ch\u00e9p n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng S\u01b0 Ch\u00ednh, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u00e0nh vi k\u00e9m \u0111\u00f3 l\u00e0 T\u00e0o T\u01b0\u1edbng M\u1ef9. Nh\u1eefng g\u00ec Hi ch\u00e9p, nay ph\u1ee5 ch\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi n\u00f3i: Th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 9, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh x\u01b0\u1edbng danh ti\u1ebfn s\u0129, c\u00e1c khoa, quan qu\u00e1n ch\u1ee9c, hi\u1ec7u th\u01b0 \u0111\u1ec1u v\u00e0o \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. L\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4 xin kh\u00f4i ph\u1ee5c. Vua th\u00e2n xem quy\u1ec3n thi, l\u00e2u. M\u1edf quy\u1ec3n x\u01b0\u1edbng danh T\u1eeb \u0110\u1ea1c, V\u01b0\u01a1ng Nhi\u1ec7m, \u0111\u1ebfn th\u1ee9 ba l\u00e0 Ti\u1ec1n Du\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc ban cho ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 n\u0103m \u0111\u1ed7, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng th\u1ee9 ba v\u00e0 th\u1ee9 t\u01b0, th\u0103ng Tr\u1ea7n S\u01b0 T\u00edch, Tr\u01b0\u01a1ng D\u1eadt l\u00ean thay. L\u00fd C\u00e1ch Phi t\u1eeb gi\u00e1p th\u1ee9 t\u01b0 th\u0103ng l\u00ean cu\u1ed1i gi\u00e1p th\u1ee9 nh\u1ea5t, hai con c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n l\u00e0 Tu\u00e2n V\u0169 th\u0103ng gi\u00e1p th\u1ee9 hai, Tu\u00e2n Nh\u00e2n th\u0103ng gi\u00e1p th\u1ee9 t\u01b0. T\u00e0o T\u01b0\u1edbng M\u1ef9 t\u1eebng b\u1ecb \u0111u\u1ed5i kh\u1ecfi tr\u01b0\u1eddng, khi x\u01b0\u1edbng danh, Th\u01b0\u1eddng Tr\u1eadt b\u01b0\u1edbc ra t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, b\u1ecb gi\u00e1ng xu\u1ed1ng cu\u1ed1i gi\u00e1p. X\u01b0\u1edbng danh ti\u1ebfn s\u0129, c\u00e1c khoa, \u0111\u1eb7c t\u1ea5u danh, kh\u1ea3o \u0111\u1ed3ng Ng\u0169 kinh, Tam l\u1ec5, h\u1ecdc c\u1ee9u, gi\u00e1m b\u1ea1, v\u0103n h\u1ecdc, tr\u01b0\u1edfng s\u1eed s\u00e1u h\u1ea1ng. Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec7t \u1edf B\u1ed9c Ch\u00e2u, 93 tu\u1ed5i, ch\u1ed1ng g\u1eady \u0111\u1ebfn, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban 50 t\u1ea5m l\u1ee5a. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 v\u00f5 c\u1eed, h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, h\u1ea1ng nh\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i gi\u1ea3m tu\u1ed5i, h\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sai s\u1ee9, \u0111\u1ec1u ban \u00e1o t\u00eda, h\u1ed1t ng\u00e0, \u0111ai b\u1ea1c, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ec7 m\u1edbi.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1925-1\">B\u1eafc L\u1ed9 nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m. 'Ni\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u00f4n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho l\u01b0u tr\u1eef s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t: N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 b\u00e3i b\u1ecf qu\u00e2n Kinh M\u00f4n, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng L\u00e2m, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 88, ph\u1ea7n \u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed, v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 6, m\u1ee5c 37. <a href=\"#return-footnote-1925-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-2\">Ch\u1eef 'Th\u1ea1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ed5', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-3\">Ch\u1eef 'D\u0129nh' trong 'L\u00e2m D\u0129nh huy\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u0129nh'. X\u00e9t: Th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 huy\u1ec7n 'L\u00e2m D\u0129nh', ph\u1ee7 D\u0129nh X\u01b0\u01a1ng c\u00f3 huy\u1ec7n L\u00e2m D\u0129nh, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 85, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-4\">'L\u1ec7nh t\u00e1i nhi\u1ec7m', ch\u1eef 'l\u1ec7nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'kim', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1925-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-5\"> ch\u1eef 'Chu' \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u, nghi l\u00e0 ch\u1eef 'V\u1ea5n' vi\u1ebft nh\u1ea7m. <a href=\"#return-footnote-1925-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-6\">V\u00ec \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u00e1c Ch\u00e2u, Nam Cao, s\u1eafp x\u1ebfp ch\u1ed7 ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang, ch\u1eef 'Cao' \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u d\u01b0\u1edbi 'Nh\u00e2n gi\u1ea3 b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh ph\u00eda B\u1eafc ti\u1ec5n \u0111\u01b0a', nghi l\u00e0 ch\u1eef '\u0110\u00ecnh' vi\u1ebft nh\u1ea7m. <a href=\"#return-footnote-1925-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-7\">D\u0129nh ch\u00e2u, ch\u1eef 'D\u0129nh' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u0129nh'. X\u00e9t: Nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'D\u0129nh ch\u00e2u', Kinh T\u00e2y B\u1eafc l\u1ed9 c\u00f3 D\u0129nh ch\u00e2u, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 85, \u300a\u0110\u1ecba l\u00fd ch\u00ed\u300b, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-8\"> 'Kim' trong 'Kim \u0111i\u1ec1u c\u1ee5 s\u1edf thi h\u00e0nh s\u1ef1' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u1ec7nh', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 24-13 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1925-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-9\"> 'Tr\u00fa' trong 't\u01b0\u1edbng ch\u01b0\u1edbc n\u1ea1p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tr\u00fa m\u1ea1i di\u00eam d\u1eabn \u0111a thi\u1ec3u vi chu\u1ea9n' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1925-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-10\"> '\u0110\u00f4ng' trong 'nh\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m di\u00eam \u0111\u1ecba t\u1eafc vi \u0111\u00f4ng di\u00eam' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00e1i', c\u0103n c\u1ee9 quy\u1ec3n 109 ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn th\u00e1ng 10 n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 8 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 181 Ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1925-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-11\"> 'B\u00e1n' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'cho vay', theo b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-12\"> '\u0110\u1ea5t c\u00e1t' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'h\u01b0 h\u1ecfng', theo c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-13\">Ch\u1eef 'gi\u00e1c' trong 'gi\u00e1c m\u1ea1i quan di\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Duy', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 181, \u300aTh\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 24, m\u1ee5c 13 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-14\"> Ch\u1eef 's\u1ee9' trong 'Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1925-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-15\"> Ch\u1eef 'th\u01b0' trong 'T\u00e2n k\u1ef7 th\u01b0 x\u00e1 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 't\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-16\"> Di\u00ean Ch\u00e2u nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Di\u00ean An', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1925-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1925-17\">Mu\u1ed1n ghi l\u1ea1i, theo v\u0103n ngh\u0129a, nghi 'mu\u1ed1n' n\u00ean l\u00e0 'c\u1ed1'. <a href=\"#return-footnote-1925-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":71,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1925","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1925\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1980,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1925\/revisions\/1980"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1925\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1925"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1925"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}