{"id":1929,"date":"2026-01-01T13:21:03","date_gmt":"2026-01-01T06:21:03","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1929"},"modified":"2026-01-01T13:44:45","modified_gmt":"2026-01-01T06:44:45","slug":"beta-quyen-281-nam-hi-ninh-thu-nhat0-dinh-ty-1077","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-281-nam-hi-ninh-thu-nhat0-dinh-ty-1077\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 281: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 10 (\u0110INH T\u1ef4, 1077)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 281: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 10 (\u0110INH T\u1ef4, 1077)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, chia m\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 c\u1ea7u m\u01b0a.\r\n\r\n[2] Vua ph\u00ea: <i>\"Doanh tr\u1ea1i An Nam: Binh l\u00ednh Phi\u00ean \u1edf l\u1ed9 Phu Di\u00ean \u1ee9ng m\u1ed9 kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh xa nh\u00e0 v\u1ea1n d\u1eb7m, v\u00ec b\u1ec7nh ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 ch\u1ebft, t\u00ecnh c\u1ea3nh \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ban th\u00eam l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u1eefng quan Phi\u00ean v\u1ed1n c\u00f3 l\u1ec7 th\u1eeba k\u1ebf n\u1ebfu t\u1eed tr\u1eadn th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00f9 ch\u01b0a qua n\u00fai nh\u01b0ng \u0111\u00e3 r\u1eddi kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p ph\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, truy t\u1eb7ng Tuy\u00ean Kh\u00e1nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Quy l\u00e0m Chi\u00eau V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu. Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4 tri Lam Nguy\u00ean Ch\u1ea5n gi\u1eef m\u00ecnh thanh cao, ph\u1ee5ng s\u1ef1 Vua c\u1ea7n m\u1eabn, m\u01b0\u1eddi n\u0103m b\u00ean c\u1ea1nh, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u00e1i truy t\u1eb7ng.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, chi\u1ebfu cho Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, c\u1ef1u Hi\u1ec7u th\u01b0 Vi\u1ec7n S\u00f9ng V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i v\u00ec t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c m\u00e0 r\u1eddi \u0111i, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng xin tri\u1ec7u v\u1ec1, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y. <i>(Theo \u300aC\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b: Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i t\u1eeb S\u00f9ng V\u0103n v\u1ec1, gi\u1ea3ng h\u1ecdc v\u1edbi c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2, L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n. \u1ede \u0111\u00e2y ghi <i>\"v\u1ec1 vi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c\"<\/i>, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 7 m\u1edbi ch\u00e9p ki\u00eam ch\u1ee9c Tri Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n, kh\u00e1c v\u1edbi \u300aC\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[5] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ecbnh, Ho\u1ea1t v\u1ed1n l\u00e0 qu\u1eadn ph\u1ee5 c\u1eadn, che ch\u1eafn kinh th\u00e0nh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u00e2n c\u00f4ng n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, l\u1ee3i \u00edt m\u00e0 h\u1ea1i nhi\u1ec1u. \u0110\u00f4ng, T\u00e2y hai kinh c\u00e1ch nhau m\u1ea5y tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda nam s\u00f4ng l\u1edbn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00e2u qu\u1eadn n\u00e0o ng\u0103n c\u00e1ch, d\u00f9 c\u00f3 huy\u1ec7n, tr\u1ea5n nh\u01b0ng th\u1ebf y\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ph\u1ee5 tr\u1ee3 v\u01b0\u01a1ng k\u1ef3, coi tr\u1ecdng c\u0103n b\u1ea3n. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c hai ch\u00e2u Tr\u1ecbnh, Ho\u1ea1t, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ch\u01b0a l\u00e2u, kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u0169ng d\u1ec5.\"<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.\r\n\r\n[6] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, ch\u1ecdn v\u00f5 th\u1ea7n l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u1ea1 l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 ty b\u1ea3n l\u1ed9, c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m ty b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, li\u1ec7t k\u00ea m\u1ed9t n\u0103m c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau binh l\u00ednh, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, binh l\u00ednh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u0111\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea5y t\u1eeb qu\u1eadn n\u00e0o, \u0111\u1ec3 binh \u0111\u1ee7 th\u1eafng \u0111\u1ecbch, l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 nu\u00f4i qu\u00e2n, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng g\u1ea5p, th\u00ec d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n, m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u1eafng ph\u01b0\u01a1ng Nam, xin l\u01b0u \u00fd v\u00e0 xem x\u00e9t th\u1ef1c hi\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\n[7] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 \u1edf An Nam \u1ee9ng m\u1ed9 binh l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n phi\u00ean th\u00fa m\u1ed9t l\u1ea7n.\r\n\r\n[8] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2u Li\u00eam n\u00f3i, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn c\u1ee7a Chi\u1ebfn tr\u00e1c ty giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong kh\u00e1 nhi\u1ec1u.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9: <i>\"N\u1ebfu thuy\u1ec1n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ti\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n.\"<\/i> T\u00f2ng Ti\u00ean c\u0169ng t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean, ng\u1ee5y m\u1ec7nh H\u00e0nh qu\u00e2n chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 c\u1ee7a Giao Ch\u1ec9, v\u00e0 sau khi kh\u00f4i ph\u1ee5c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n giao chi\u1ebfn v\u1edbi th\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd s\u1ee3 h\u00e3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c, xin nghi\u00eam l\u1ec7nh ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c t\u00e2u c\u1ee7a T\u00f2ng Ti\u00ean l\u00e0 ng\u00e0y 25 th\u00e1ng n\u00e0y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. B\u1ea3n Chu cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thi h\u00e0nh n\u00ean b\u1ecf \u0111i, b\u1ea3n m\u1edbi l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[9] Chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean H\u1ea1p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean H\u1ea1p.\r\n\r\n[10] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Gi\u00e1n quan khi g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u1edfi c\u01b0 ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u00e1c n\u01a1i h\u1ed9i h\u1ecdp, ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u1ee9c s\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi c\u00e1c quan \u0110\u00e0i, cho ph\u00e9p \u0111i l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c m\u1ea1c th\u1ee9 g\u1ea7n \u0111\u00f3. \u0110\u00e0i, Gi\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u00f4ng nhau, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u thi\u1ebfp ki\u1ebfn tr\u1eef c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang. <i>(Vi\u1ec7c th\u00f4ng nhau c\u00f3 l\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, T\u01b0 Lang m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u1edf An Nam, c\u00f3 th\u1ec3 sai 17 ch\u1ec9 huy Uy Qu\u1ea3 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 ch\u00e2u H\u1ed3ng \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7. Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>\"L\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed tuy\u1ec3n s\u1ee9 th\u1ea7n d\u1ea1y gi\u00e1o \u0111\u1ea7u m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i sai N\u1ed9i th\u1ecb ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh, v\u00e0 l\u1ea5y Trung Ch\u00ednh l\u00e0m Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri.\"<\/i> <i>(Ghi ch\u00e9p m\u1eadt ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 9 c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3 b\u00e3i b\u1ecf.)<\/i>\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u1ea7n D\u1ee5ng H\u00f2a, con trai c\u1ee7a T\u1ea7n D\u1ee5ng H\u00f2a l\u00e0 T\u1ea7n Du, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u1ea3n h\u1ea1t binh gi\u00e1p \u1edf tr\u1ea1i Quan Gi\u00e1p thu\u1ed9c Thi\u1ec7u Ch\u00e2u, gi\u1eef ch\u1ee9c T\u00e1 ch\u1ee9c thu\u1ed9c Tam ban. V\u00ec T\u1ea7n D\u1ee5ng H\u00f2a m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Huy Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Man h\u1ea1i ch\u1ebft.\r\n\r\n[13] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c cho B\u1ec9 Tr\u1ecdng H\u00f9ng, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ngu, m\u1ed9t b\u1eadc, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 khai th\u00e1c m\u1ecf \u1edf Thu\u1eadn Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u0111\u1ec1 c\u1eed c\u1ee7a Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ph\u00e2n c\u00f4ng c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a \u1edf Giao mi\u1ebfu v\u00e0 X\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n v\u00e0 linh t\u1eeb, giao cho c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.\r\n\r\n[15] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean c\u1eeda ph\u00eda nam \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0 \u0110oan L\u1ec5, c\u1eeda c\u00e1ch b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 b\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u1ea3 Gia T\u00fac v\u00e0 H\u1eefu Gia T\u00fac, c\u1eeda An L\u1ea1c l\u00e0 H\u00e0m H\u00f2a, c\u1eeda ngang ph\u00eda b\u1eafc \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh[footnote]Ch\u1eef 'ch\u00ednh' trong 'S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'v\u0103n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] l\u00e0 Th\u00f4ng C\u1ef1c, c\u1eeda ngang ph\u00eda t\u00e2y trong c\u1eeda C\u1ee7ng Th\u1ea7n l\u00e0 L\u00e2m Hoa.\r\n\r\n[16] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u00f4 T\u0129nh Ph\u01b0\u01a1ng, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan, gi\u1eef ch\u1ee9c S\u00f9ng Nghi ph\u00f3 s\u1ee9, B\u00f9i D\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc; Lam T\u00f2ng Hi, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u, v\u00e0 t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. V\u00ec \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n \u1edf vi\u1ec7n Ti\u00ean Thi\u1ec1u.\r\n\r\n[17] Ph\u1ea1m D\u1ee5c, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, t\u1ea1m quy\u1ec1n Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng v\u0103n t\u1ef1 \u1edf ph\u00f2ng Binh thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n.\r\n\r\n[18] Gi\u1ea3 T\u00f2ng L\u1ec5, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf l\u1ed9 Phu Di\u00ean, t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean tr\u00f3c sinh v\u00e0 cung ti\u1ec5n th\u1ee7 \u1edf l\u1ed9 n\u00e0y ch\u1ebft \u1edf An Nam, con c\u00f2n nh\u1ecf, xin c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\"<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn m\u1ed9t th\u0103ng, tr\u1ebb nh\u1ecf n\u1eeda th\u0103ng, trong ba n\u0103m th\u00ec ng\u1eebng c\u1ea5p.\r\n\r\n[19] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1i h\u1ecdc th\u00ed n\u1ed9i x\u00e1 sinh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u1ec3 th\u1ee9c khoa tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i xin thi t\u1ea1i ch\u00f9a C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, d\u01b0 lu\u1eadn x\u00f4n xao, d\u00f9 h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng. Hu\u1ed1ng chi ng\u00e0y nay s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed1i ren nh\u01b0 v\u1eady, e r\u1eb1ng do thi c\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc l\u00e0 n\u01a1i g\u1ed1c c\u1ee7a phong h\u00f3a, quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn. Tr\u1ed9m nghe r\u1eb1ng ph\u00e9p thi Th\u00e1i h\u1ecdc x\u01b0a c\u0169ng kh\u00e1 t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, xin theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 tr\u01b0\u1edbc n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, th\u00eam ph\u1ea7n nghi\u00eam ng\u1eb7t, nh\u01b0 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng x\u00e1, l\u1ea1i x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i h\u1ea1nh \u01b0u t\u00fa.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. <i>(Th\u1ec3 th\u1ee9c khoa tr\u01b0\u1eddng do ai so\u1ea1n, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n tra c\u1ee9u. B\u1ea3n Chu cho l\u00e0 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng l\u1ea1i kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u00e3 x\u00f3a \u0111i, nay l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i, th\u00eam v\u00e0o \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban t\u00ean cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 Dung. T\u00ean c\u0169 c\u1ee7a Tri\u1ebft T\u00f4ng n\u00ean ghi v\u00e0o l\u00fac m\u1edbi sinh, vi\u1ec7c ban t\u00ean e kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u00e9p.\r\n\r\n[21] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng b\u1ea1c, chu sa \u1edf ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 \u0110i\u1ec1n N\u00e3i, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c bu\u00f4n b\u00e1n.\r\n\r\n[22] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1, quy\u1ec1n Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u D\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u00e1t th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, Tri huy\u1ec7n Ph\u00fac T\u00e2n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea1o, L\u1ec7nh huy\u1ec7n T\u00e2y Hoa l\u00e0 L\u00fd Li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan kinh, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5p v\u00e0 gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a. \u0110\u00e2y l\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Thi\u1ebft.\r\n\r\n[23] Quy\u1ec1n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 l\u1ed9 Kinh H\u1ed3 Nam l\u00e0 Chu S\u01a1 B\u00ecnh t\u00e2u, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ed9ng Th\u1ea7n \u0110i\u1ec1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quang Thi\u1ec7n c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, chi\u1ebfu cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9.\r\n\r\n[24] Tam ty t\u00e2u: <i>\"Sau khi xem x\u00e9t v\u00e0 h\u1ecfi l\u1ea1i c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c v\u00f9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t mu\u1ed1i nh\u1ecf v\u00e0 c\u00e1c khu v\u1ef1c l\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, T\u00e0o, Ho\u00e0i ch\u00e2u thu\u1ed9c Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc, c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, Toan T\u1ea3o, Phong Kh\u00e2u, Kh\u1ea3o Th\u00e0nh, \u0110\u00f4ng Minh, B\u1ea1ch M\u00e3, Tr\u01b0\u1eddng Vi\u00ean, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 Nam Kinh, n\u1ebfu cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb mu\u1ed1i t\u1eeb n\u01a1i kh\u00e1c v\u00e0 mu\u1ed1i nh\u1ecf x\u00e2m l\u1ea5n, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n s\u1ebd kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i. V\u00ec v\u1eady, xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 quan ph\u1ee7 t\u1ef1 b\u00e1n nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1eddi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tham gia. C\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng, Hoa, Gi\u1ea3i, ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, Thi\u1ec3m Ph\u1ee7, c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n Tr\u1ea7n L\u01b0u, Ung Kh\u00e2u, T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, Trung M\u00e2u, Qu\u1ea3n Th\u00e0nh, U\u00fd Th\u1ecb, Y\u1ec3n L\u0103ng, Ph\u00f9 C\u00e2u, Th\u00e1i Khang[footnote]Th\u00e1i Khang, ch\u1eef 'Khang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nguy\u00ean', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 24-14 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], H\u00e0m B\u00ecnh, T\u00e2n Tr\u1ecbnh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong, xin t\u1ea1m th\u1eddi cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi h\u00e0ng th\u00e1ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n[footnote]'Nh\u00e2n' trong 'thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote], so s\u00e1nh l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n c\u1ee7a quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng ch\u00eanh l\u1ec7ch nhi\u1ec1u th\u00ec s\u1ebd l\u1eadp th\u00e0nh ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu ch\u00eanh l\u1ec7ch l\u1edbn, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c thu\u1ebf n\u0103m, th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i vi\u1ec7c b\u00e1n c\u1ee7a quan ph\u1ee7 nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(B\u1ea3n ch\u00ed \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh s\u1eeda v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 ghi ch\u00fa th\u00eam v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2.)<\/i>\r\n\r\n[25] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh \u00d4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i, v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 8. \u00d4ng ta \u0111\u00e3 t\u0103ng gi\u00e1 mu\u1ed1i l\u00ean kh\u00e1 nhi\u1ec1u, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng mu\u1ed1n mua, n\u00ean b\u1eaft d\u00e2n ph\u1ea3i mua h\u00e0ng ng\u00e0y, t\u00f9y theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 gi\u00e0u ngh\u00e8o m\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mua nhi\u1ec1u hay \u00edt; n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mua b\u00e1n mu\u1ed1i l\u1eadu, s\u1ebd treo th\u01b0\u1edfng l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c, l\u1ea5y t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng; d\u00e2n mua mu\u1ed1i quan m\u00e0 \u0103n kh\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 qua \u0111\u00eam, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed nh\u01b0 mu\u1ed1i l\u1eadu. D\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n th\u00e1n, gi\u00e1 mu\u1ed1i m\u1ed7i t\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 6.000 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 2.000 \u0111\u1ed3ng, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1eadp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u1ef1 tr\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi thi\u1ebfu h\u1ee5t.\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi ng\u1edd, tri\u1ec7u Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt v\u00e0o b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y, C\u00f4ng B\u1eadt h\u1ebft l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho Tam ty b\u00e0n b\u1ea1c. Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u1edf Tam ty, tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a C\u00f4ng B\u1eadt, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111ang \u1ee7ng h\u1ed9 C\u1ea3nh \u00d4n, Qu\u00e1t n\u1ecbnh \u00fd V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, b\u00e8n n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m s\u1ebd m\u1ea5t h\u01a1n 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n b\u00e1n mu\u1ed1i c\u1ee7a quan, d\u00f9 xin cho 11 huy\u1ec7n nh\u01b0 Qu\u1ea3n Th\u00e0nh c\u00f9ng 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 Nam Kinh, M\u1ea1nh, Thi\u1ec3m, \u0110\u1ed3ng, Hoa, V\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9.)<\/i>\r\n\r\nSau khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch r\u1eddi ch\u1ee9c, Th\u1ea9m Qu\u00e1t m\u1edbi c\u00f9ng B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i b\u1ecf, v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10. Do \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 M\u1ea1nh, Thi\u1ec3m, \u0110\u1ed3ng, Hoa, Gi\u1ea3i, H\u00e0 Trung c\u00f9ng 11 huy\u1ec7n nh\u01b0 Tr\u1ea7n L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aT\u01b0 M\u00e3 k\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh \u00d4n b\u00e1n mu\u1ed1i tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc sau, l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i, v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 7, Tam ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u00e0n b\u1ea1c, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 10, l\u1ea1i b\u00e0n b\u1ea1c, m\u1edbi cho ph\u00e9p 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng, Hoa, Gi\u1ea3i, H\u00e0 Trung, Thi\u1ec3m c\u00f9ng 11 huy\u1ec7n nh\u01b0 Tr\u1ea7n L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 2 \u0111\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i b\u1ecf, nay b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i, ch\u1ec9 l\u00e0 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 v\u00e0 11 huy\u1ec7n n\u00e0y, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e0o, B\u1ed9c, Thi\u1ec1n, Ho\u00e0i, V\u1ec7, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, Nam Kinh c\u00f9ng 9 huy\u1ec7n nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng V\u0169 v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i.)<\/i>\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ed Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Tri huy\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 H\u00ecnh Th\u1ee9 l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 c\u1ee7a S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n Di\u00ean L\u0103ng, ch\u01b0a k\u1ecbp nh\u1eadm ch\u1ee9c th\u00ec huy\u1ec7n n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri huy\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c. M\u1ed9t th\u1eddi gian sau, \u00f4ng t\u1ef1 xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng sai khi\u1ec3n \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u1ee5c ch\u1ee9c. Ban \u0111\u1ea7u, khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch thi h\u00e0nh t\u00e2n ph\u00e1p, H\u00ecnh Th\u1ee9 n\u00f3i v\u1edbi con trai c\u1ee7a An Th\u1ea1ch l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e0ng r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh t\u00e2n ph\u00e1p, sao con kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi cha?\"<\/i> An Th\u1ea1ch n\u1ed5i gi\u1eadn, vi\u1ec7c H\u00ecnh Th\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 c\u0169ng v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y. <i>(H\u00ecnh Th\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 3, s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00ecnh Th\u1ee9, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, x\u00e9t l\u1ea1i t\u00f9 nh\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh t\u1ea1p ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i l\u01b0u, t\u1ed9i l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh t\u1ea1p ph\u1ea1m nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i quy\u1ebft ph\u1ea1t v\u00e0 th\u00edch ch\u1eef, \u0111\u00e0y \u0111i lao th\u00e0nh c\u00e1ch xa ngh\u00ecn d\u1eb7m.\r\n\r\n[28] Chi\u1ebfu cho Quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eeb Hi, \u0110\u1ec1 c\u1eed L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Ph\u1ea1m Tu\u00e2n c\u00f9ng t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed th\u1ef1c t\u1ebf v\u1ec1 ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ee5a v\u1ea3i c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i trong chi\u1ebfn d\u1ecbch An Nam r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, T\u1eeb Hi v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng chi ph\u00ed th\u1ef1c t\u1ebf v\u1ec1 ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ee5a v\u1ea3i, v\u00e0ng b\u1ea1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o l\u00e0 519 v\u1ea1n quan, t\u1ea5m, l\u1ea1ng, th\u1ea1ch, b\u00f3.\r\n\r\n[29] Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2u Minh c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, r\u1ea5t kh\u00f3 tr\u1ecb, Tri ch\u00e2u V\u1ea1n Tr\u00e1ch[footnote]V\u1ea1n Tr\u00e1ch, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Di', L\u00fd \u0110\u00e0o ch\u00fa th\u00edch gi\u1ed1ng nhau.[\/footnote]tu\u1ed5i gi\u00e0 t\u00e0i k\u00e9m, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c thay th\u1ebf.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ebf, \u0110\u01a1n, Nghi, H\u00e0o, Minh, B\u00e1c, Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng c\u00e1c qu\u00e2n do Trung th\u01b0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, V\u1ea1n Tr\u00e1ch b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0110\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0n T\u00f4ng \u0110\u1ea1o b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u01b0a \u00edt, l\u1ec7nh cho c\u00e1c gi\u00e1m ty \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 \u0111i ki\u1ec3m tra c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh di\u1ec7t tr\u1eeb tr\u1ee9ng ch\u00e2u ch\u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang sinh s\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[31] Long Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9[footnote]Long Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 'Long Th\u1ea7n' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 147, ch\u00ed binh, quy\u1ec3n 349, truy\u1ec7n Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t, v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n phi\u00ean di 4, trang 36, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n Phu Di\u00ean l\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ph\u00ea: <i>\"Qu\u00e2n m\u00e3 h\u00e0nh dinh An Nam \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3i t\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1t v\u1ec1 tri\u1ec1u.\"<\/i> Ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. <i>(Vi\u1ec7c l\u1ec7nh Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t v\u1ec1 tri\u1ec1u l\u00e0 ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 2, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b. Vi\u1ec7c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n Phu Di\u00ean, b\u1ea3n truy\u1ec7n kh\u00f4ng ghi, v\u00ec \u0110\u1ea1t s\u1edbm \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0.)<\/i>\r\n\r\n[32] Chi\u1ebfu cho H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n Nguy\u00ean ch\u00e2u \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ch\u1ec9nh, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, quy\u1ec1n T\u00e2y l\u1ed9 \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u01b0u T\u01b0 \u0111\u1ec1u th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1m c\u00f9ng b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a kh\u00e1c nhau. V\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1ebft man t\u1ed9c C\u1eedu Linh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Nhai, Th\u00e0nh.\r\n\r\n[33] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 sai quan ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng phu d\u1ecbch An Nam ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng khi v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5.\r\n\r\n[34] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Nam l\u1ed9 t\u0103ng th\u00eam tr\u1ea1m ng\u1ef1a, gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda binh l\u00ednh, ng\u1ef1a giao cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed s\u01a1 tu\u1ea5n Ho\u00e0ng h\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng b\u1eeba s\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean s\u00f4ng Bi\u1ec7n c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7, 8 khi n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng d\u00f2ng Bi\u1ec7n.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. <i>(Vi\u1ec7c T\u1eed Uy\u00ean n\u00f3i th\u1eed nghi\u1ec7m c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 10 n\u0103m ngo\u00e1i.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i Th\u1eeba Hi n\u00f3i: <i>\"H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u1ec7nh ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u00e2m m\u01b0u m\u01b0u l\u1ee3i b\u1ea5t ch\u00ednh. Cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t kho gi\u1ea5y \u1edf Kim Di\u1ec7u M\u00f4n, \u0111\u00e3 \u0103n c\u1eafp 1.500.000 quan ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, giao thi\u1ec7p v\u1edbi H\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, H\u1ed9i \u0111\u00e3 t\u00e2u xin ti\u1ebfn c\u1eed, h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ee9c C\u00e1p M\u00f4n Chi H\u1eadu. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tra h\u1ecfi t\u1ed9i c\u1ee7a Th\u00fac Ki\u00eam v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh. X\u00e9t: H\u1ed9i l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n trong cung c\u1ea5m, kh\u00f4ng t\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m li\u00eam s\u1ec9, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c danh cho ti\u1ec3u nh\u00e2n, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m nh\u1ee5c ch\u1ee9c v\u1ee5 thanh cao. Xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m c\u1ee7a H\u1ed9i, \u0111\u1ec3 ch\u1edd tra x\u00e9t.\"<\/i>\r\n\r\nH\u1ed9i c\u0169ng n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c th\u1ea7n nh\u1eadn ch\u00e2u, th\u1ea7n tuy \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch, nh\u01b0ng quan ng\u1ee5c ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng tin, vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ecf, b\u1ea5t h\u1ea1nh l\u00e0 V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, l\u00e2u nay qua l\u1ea1i v\u1edbi h\u1eafn, nh\u1eadn r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, cam ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t. C\u00f2n vi\u1ec7c th\u00e2n l\u00e0 th\u1ecb t\u00f2ng, m\u1eb7t nh\u1eadn ch\u00e2u c\u1ee7a V\u0129nh Ni\u00ean, nh\u1eadn r\u1ed3i gi\u1ea5u \u0111i, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 bi\u1ec7n minh, ch\u1ec9 xin mi\u1ec5n truy thu tang v\u1eadt, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ti\u1ec1n \u01b0\u1edbc t\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, xin b\u1ecb bi\u1ebfm xa x\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\nV\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft, nh\u01b0ng gia \u0111\u00ecnh h\u1eafn n\u00f3i r\u1eb1ng V\u0129nh Ni\u00ean d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng mua ch\u00e2u t\u1eb7ng H\u1ed9i, d\u1eabn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u l\u00e0m ch\u1ee9ng, n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00ecn th\u1ea5y qua khe c\u1eeda s\u1ed5. Quan ng\u1ee5c tra h\u1ecfi H\u1ed9i, H\u1ed9i th\u1eb9n tranh c\u00e3i v\u1edbi l\u1ea1i t\u1ed1t, li\u1ec1n nh\u1eadn t\u1ed9i. T\u00ecm ch\u00e2u, th\u00ec n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 \u0111\u1ed1t r\u1ed3i.\"<\/i> T\u1ec3 th\u1ea7n Ng\u00f4 Sung n\u00f3i: <i>\"H\u1ed9i l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n, ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed, m\u00e0 qua l\u1ea1i v\u1edbi V\u0129nh Ni\u00ean kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, nh\u1eadn \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd gi\u00e1, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb bi\u1ebfm tr\u00edch. N\u1ebfu th\u00eam t\u1ed9i nghi ng\u1edd, H\u1ed9i nay tuy kh\u00f4ng bi\u1ec7n b\u1ea1ch, nh\u01b0ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u ng\u00e0y sau kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch?\"<\/i> B\u00e8n b\u1ecf qua vi\u1ec7c ch\u00e2u kh\u00f4ng tra x\u00e9t.\r\n\r\nC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i V\u0129nh Ni\u00ean \u0103n c\u1eafp b\u00e1n v\u0103n th\u01b0 c\u00f4ng, l\u1ea5y ti\u1ec1n ti\u00eau pha \u1edf nh\u00e0 ch\u1ee9a, s\u1ee3 v\u1ee3 bi\u1ebft, n\u00ean gi\u1ea3 m\u1ea1o s\u1ed5 s\u00e1ch ghi <i>\"mua v\u1eadt ph\u1ea9m t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi kia\"<\/i>, th\u1ef1c ra kh\u00f4ng c\u00f3. V\u00ec H\u1ed9i v\u00e0 \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 V\u0129nh Ni\u00ean, v\u1ee3 V\u0129nh Ni\u00ean t\u1ef1 tay m\u00fac r\u01b0\u1ee3u m\u1eddi H\u1ed9i, Bi\u1ec7n, n\u00ean hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 bi\u1ec7n minh, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(<i>\"C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i\"<\/i> c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aK\u00fd V\u0103n\u300b v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean L\u1ee5c\u300b. B\u1ea3n Chu c\u00f3 ghi ch\u00fa: <i>\"Ki\u1ec3m tra kh\u1eafp c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb do gia \u0111\u00ecnh Ng\u00f4 Sung cung c\u1ea5p, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y, t\u1ef1 c\u00f3 th\u00e1nh ch\u1ec9 l\u1ec7nh kh\u00f4ng h\u1ecfi vi\u1ec7c ch\u00e2u v\u00e0 mi\u1ec5n truy b\u1eaft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do l\u1eddi Ng\u00f4 Sung, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.\"<\/i> Nay v\u1eabn gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[37] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 khi m\u00e3n nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p c\u00e1c Kinh l\u01b0\u1ee3c, An ph\u1ee7, Ki\u1ec1m h\u1ea1t ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 t\u1ea5u c\u1eed sai khi\u1ec3n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Th\u1eeba Chi l\u00e0m Tri Di\u00ean Ch\u00e2u, xin cho T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban S\u1eed Bi\u1ec7n l\u00e0m T\u00e2y l\u1ed9 \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ki\u00eam An T\u1eafc tr\u1ea1i ch\u1ee7, Vua kh\u00f4ng cho, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu n\u00e0y. Th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea1i h\u1ea1 ch\u1ec9 huy.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh, T\u1eadp Anh \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu. Khi \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t v\u1ee5 \u00e1n V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean, tra s\u1ed5 s\u00e1ch th\u1ea5y r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eebng \u0111em t\u01a1 l\u1ee5a v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u t\u1eb7ng Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4, nh\u01b0ng S\u00f4 kh\u00f4ng nh\u1eadn.\"<\/i> Vua nghe vi\u1ec7c \u1ea5y khen ng\u1ee3i, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c cho S\u00f4. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[39] Chi\u1ebfu cho Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p s\u1edf: <i>\"Ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean, n\u1ebfu tr\u00f9ng t\u00ean v\u1edbi t\u00f4ng th\u1ea5t ho\u1eb7c c\u00f3 \u00e2m g\u1ea7n gi\u1ed1ng, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ed5i.\"<\/i>\r\n\r\n[40] Chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty: <i>\"Sau khi bi\u1ebfn ph\u00e1p, mu\u1ed1i ch\u01b0a b\u00e1n h\u1ebft, c\u00e1c n\u01a1i theo gi\u00e1 mua c\u0169 n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f2n l\u1ea1i trong sao, l\u1ec7nh cho ty n\u00e0y t\u1eeb nay v\u1eabn b\u00e1n nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i>\r\n\r\n[41] Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 T\u00f4n C\u1ed1 t\u00e2u: <i>\"Ph\u1ee7 n\u00e0y x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean x\u1eed theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb s\u1ef1 b\u1ea5t c\u1ea9n, th\u1ea7n ch\u01b0a d\u00e1m giao l\u1ea1i ch\u1ee9c v\u1ee5.\"<\/i> Chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho T\u00f4n C\u1ed1, Ph\u1ee7 Th\u00f4i quan L\u1eef Hi \u0110\u1ea1o b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m Tr\u1ea7n Ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u vi\u1ec7n, v\u00ec h\u1ecfa ho\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u00e0 Hi \u0110\u1ea1o.\r\n\r\n[42] T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan l\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Kh\u00e1nh xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c An ph\u1ee7 ty v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd ng\u01b0\u1eddi \u0111i do th\u00e1m. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 7, ng\u01b0\u1eddi \u0111i do th\u00e1m v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng truy\u1ec1n tin cho nhau \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tuy nhi\u1ec1u nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 ty v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1ecdn c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, nha l\u1ea1i c\u00f3 t\u00e2m l\u1ef1c, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, giao cho tr\u01b0\u1edfng quan c\u00f9ng tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2m nh\u1eadp do th\u00e1m, m\u1ed7i vi\u1ec7c x\u00e9t th\u1ef1c r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, t\u00f9y vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ee5a, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng x\u00e1c th\u1ef1c, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban h\u00e0nh r\u00f5 r\u00e0ng.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ec1 c\u1eed b\u00e1n mu\u1ed1i Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh \u00d4n t\u1ef1 \u00fd t\u0103ng gi\u00e1 mu\u1ed1i, c\u1ea5m b\u00e1n mu\u1ed1i t\u1eb1m, h\u00e0 kh\u1eafc g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, xin b\u00e3i ch\u1ee9c s\u1ef1 c\u1ee7a C\u1ea3nh \u00d4n, giao h\u1ebft v\u1ec1 Ty ch\u1ebf tr\u00ed mu\u1ed1i Gi\u1ea3i v\u00e0 theo quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng c\u0169.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho C\u1ea3nh \u00d4n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. <i>(B\u1ea3n Chu ch\u00e9p: \u0110\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, d\u00e2ng l\u00ean xong, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, n\u00ean x\u00f3a. Nay theo b\u1ea3n m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8, C\u1ea3nh \u00d4n v\u1eabn b\u00e1n mu\u1ed1i.)<\/i>\r\n\r\n[44] Th\u00e1ng 4, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c huy\u1ec7n T\u0129nh L\u1ea1c, ch\u00e2u Lam th\u00e0nh ch\u00e2u Hi\u1ebfn. Do Tri Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ee7 H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u, T\u0129nh L\u1ea1c n\u1eb1m \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Ph\u1ea7n l\u1edbn, l\u00e0 n\u01a1i giao th\u00f4ng huy\u1ebft m\u1ea1ch c\u1ee7a Kh\u1ea3 Lam, Ninh H\u00f3a, che ch\u1eafn cho Th\u00e1i Nguy\u00ean, n\u00ean \u0111\u1eb7t qu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.\r\n\r\n[45] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c. H\u01b0\u1edbng t\u1eeb ch\u1ed1i th\u0103ng ch\u1ee9c, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. Theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb ch\u1ed1i th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1edbi ban chi\u1ebfu, vi\u1ec7c ban chi\u1ebfu cho hai t\u1ec9nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u01b0\u1edbng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00f2i \u0111\u1ea5t \u1edf l\u1ea1i l\u00e2u t\u1ea1i nh\u00e0 kh\u00e1ch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i l\u1eddi b\u1ea5t k\u00ednh, bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2u r\u1eb1ng V\u00e2n, \u1ee8ng t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n, s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u00e1c, D\u1ecbch, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ph\u00e1 b\u1ecf minh \u01b0\u1edbc. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u1ebfu cho H\u01b0\u1edbng xem x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt, H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>\"Khi\u1ebft \u0110an mu\u1ed1n nhanh ch\u00f3ng k\u1ebft th\u00fac vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ecba gi\u1edbi, n\u00ean t\u1ea1o nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u01b0 \u0111\u1ec3 lung l\u1ea1c Trung Qu\u1ed1c, s\u1ee9 gi\u1ea3 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd, n\u00ean n\u00f3i l\u1eddi ng\u1ea1o m\u1ea1n, mong may m\u1eafn \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi H\u01b0\u1edbng.\r\n\r\n[46] Tri Di\u00ean ch\u00e2u m\u1edbi l\u00e0 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xin v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[47] Chi\u1ebfu d\u1eddi \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m b\u1ea3o L\u1ec7 Nguy\u00ean, ch\u00e2u Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh, theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Ty Kinh l\u01b0\u1ee3c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh.\r\n\r\n[48] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u: <i>\"Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ho\u00e0ng Qu\u00e2n D\u0169 h\u1ecdc h\u00e0nh ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c cao h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, th\u00f4ng hi\u1ec3u nhi\u1ec1u kinh s\u00e1ch, so\u1ea1n nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 thi Kinh ngh\u0129a \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec tang gia t\u1eeb ch\u1ee9c, h\u1ebft tang, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m thu\u1ed9c quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, gi\u1eef m\u00ecnh chu to\u00e0n ch\u1ee9c v\u1ee5, ph\u1ea9m h\u1ea1nh c\u00e0ng th\u00eam ki\u00ean \u0111\u1ecbnh. Xin b\u1ed5 v\u00e0o Qu\u00e1n c\u00e1c.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Qu\u00e2n D\u0169 l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n.\r\n\r\n[49] Chi\u1ebfu l\u1ea5y 38.000 th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u00f3c c\u1ee7a vi\u1ec7n S\u00f9ng Th\u1eafng thu\u1ed9c ty Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n v\u00e0 qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 khoa Minh Ph\u00e1p m\u1edbi, n\u0103m \u0111\u00f3 v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c thi \u0111\u1ed7 Minh Ph\u00e1p theo chuy\u00ean m\u00f4n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc, \u01a1n ban qu\u00e1 h\u1eadu. Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi Kinh ngh\u0129a, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 V\u00f5 c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi l\u1ea1i V\u00f5 ngh\u1ec7. Nay mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Minh Ph\u00e1p thi \u0111\u1ed7 Minh Ph\u00e1p, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan h\u00ecnh ph\u00e1p v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n theo l\u1ec7, c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi thi Kinh ngh\u0129a \u0111\u1ed7 h\u1ea1ng n\u00e0o th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n theo h\u1ea1ng \u0111\u00f3.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[51] V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Ch\u00e2u V\u1eadn, t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, xin cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed.\"<\/i> Vua nghe theo. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty An ph\u1ee7 \u1edf ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, quan Cao D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c y\u00ean th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u00f3 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ty Tr\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng b\u00e1n mu\u1ed1i Gi\u1ea3i. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a Chu Do\u00e3n. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Chu Do\u00e3n v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 9.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua Li\u00eau sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 qu\u00e2n Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c l\u00e0 Ti\u00eau Nghi v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Thi\u1ebfu khanh S\u00f9ng L\u1ed9c l\u00e0 Tr\u1ecbnh S\u0129 Ki\u00eam sang ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean.\r\n\r\n[54] Ph\u00e1p t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Ty L\u1ee5c thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong x\u00e9t vi\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac Ki\u00eam, Th\u00fac Ng\u00f4 v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1ea7n Ho\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u00e1ch c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1eddi v\u1ea5n \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, ch\u01b0a t\u00e2u xin gi\u1ea3m t\u1ed9i, \u0111\u00e1ng x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng nh\u00e2n d\u1ecbp x\u00e9t \u00e1n khoan h\u1ed3ng n\u00ean tha.\"<\/i> Vua nghe theo, sai T\u1ea7n Ho\u00e0nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 huy\u1ec7n Y\u1ec3n L\u0103ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong qu\u1ea3n th\u00fac.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, c\u00f3 chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi tu s\u1eeda th\u00e0nh h\u00e0o \u0111\u1ec1u do qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m th\u1ed1ng qu\u1ea3n.\r\n\r\n[56] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Ty Th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf Ho\u00e0i Nam thu mua m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn l\u00faa m\u00ec, nh\u01b0ng l\u1ea1i mu\u1ed1n b\u00e1n ra \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ti\u1ec1n, r\u1ed3i thu mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef. H\u00e3y xem x\u00e9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7n c\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, gi\u00e1 c\u1ea3 r\u1ebb h\u01a1n so v\u1edbi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng trong kinh[footnote] so v\u1edbi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng trong kinh c\u00f2n r\u1ebb h\u01a1n 'so' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1eafc', 'th\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'kinh', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda[\/footnote], th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o Ty Th\u1ee7y l\u1ee3i v\u00e0 Ty \u1ee8 \u0110i\u1ec1n, \u0111em s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh \u0111\u1ec3 b\u00e1n ra.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u00fa ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5.)<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u00edt m\u01b0a, h\u00e3y l\u1ec7nh cho c\u00e1c Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n, linh t\u1eeb, c\u1eed quan l\u1ea1i l\u1edbn \u0111\u1ebfn c\u1ea7u m\u01b0a. N\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u01b0a, ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o ngay. C\u00e1c Gi\u00e1m ty x\u00e9t xem vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00f3 b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n tra.\"<\/i>\r\n\r\n[59] Chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Kh\u00e2m Ch\u00e2u, Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea3 T\u00e0ng kh\u1ed1 T\u00e2y Kinh l\u00e0 L\u01b0u S\u01a1, v\u00e0 Tr\u1ea1i ch\u1ee7 V\u0129nh B\u00ecnh ch\u00e2u Ung, Ph\u00f3 s\u1ee9 Cung b\u1ecb kh\u1ed1 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Khanh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng b\u1ea3y b\u1eadc. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho c\u00f4ng lao chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ee7 l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean v\u00e0 T\u00f4 M\u1eadu.\r\n\r\n[60] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0o kinh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n t\u1ea1i Ty Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5, Ty n\u00e0y s\u1ebd mua theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. D\u00f9 r\u1ebb, m\u1ed7i t\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi 10 quan, v\u00e0 ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n m\u1eb7t ngay l\u1eadp t\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i trong v\u00e0 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Ty n\u00e0y xin mua b\u1eb1ng s\u1ed5 c\u00f3 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, n\u1ebfu mu\u1ed1n mua ch\u1ecbu th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p. N\u1ebfu bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo c\u1ea5p b\u1eadc, mu\u1ed1i b\u1ecb t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng.\"<\/i> <i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ghi vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3. Ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 2 v\u00e0 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 4 c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, b\u1ea3n ch\u00ed \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111o\u1ea1n n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0o kinh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n t\u1ea1i Ty Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5, m\u1ed7i t\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi 10 ngh\u00ecn. D\u00e2n ch\u00fang mua mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i mua t\u1ea1i Ty Th\u1ecb d\u1ecbch, n\u1ebfu bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang v\u1edbi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n th\u00ec cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o, mu\u1ed1i b\u1ecb t\u1ecbch thu.\"<\/i>\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu cho Gi\u00e1m ty Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 b\u00e1o c\u00e1o nguy\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c b\u1ecdn tr\u1ed9m mu\u1ed1i t\u1eadp h\u1ee3p.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, gi\u1eb7c phi\u00ean \u1edf V\u0103n Ch\u00e2u h\u01a1n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00e3 \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi l\u00e3nh th\u1ed5. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u xem x\u00e9t nguy\u00ean nh\u00e2n, v\u00e0 xem c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u che gi\u1ea5u hay kh\u00f4ng, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1edd qu\u00e2n m\u00e3 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u \u0110i\u1ec7p, \u0110\u00e3ng hay kh\u00f4ng. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t g\u00e2y th\u00eam vi\u1ec7c, n\u1ebfu gi\u1eb7c ch\u01b0a r\u00fat ho\u1eb7c qu\u00e2n l\u00ednh th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec b\u00e1o ngay l\u00ean Ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u00e0 Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.\"<\/i> <i>(V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec, c\u1ea7n xem x\u00e9t. S\u00e1ch \u300aM\u1eadt k\u00fd\u300b c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.)<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, sai An \u0110\u00e0o, Ki\u1ec3m ch\u00ednh trung th\u01b0 h\u1ed9 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan, th\u00ec t\u00f9y nghi thi h\u00e0nh, n\u1ebfu vi\u1ec7c h\u01a1i nghi\u00eam tr\u1ecdng th\u00ec t\u00e2u xin ch\u1ec9 th\u1ecb. V\u00ec hai l\u1ed9 n\u00e0y tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp kh\u00e1 nhi\u1ec1u, lo r\u1eb1ng ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 truy b\u1eaft v\u00e0 x\u1eed l\u00fd tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt.\r\n\r\n[64] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Ph\u00fac Ch\u00e2u, Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u, Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a, nh\u1eefng h\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1eb3ng th\u1ee9 t\u01b0 tr\u1edf xu\u1ed1ng, b\u1ecb thi\u00ean tai m\u1ea5t m\u00f9a t\u1eeb n\u0103m ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, thu\u1ebf thu n\u0103m ngo\u00e1i[footnote]'thu li\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'thu khoa'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, thu\u1ebf ru\u1ed9ng d\u00e2n n\u1ed9p g\u1ed3m hai k\u1ef3 h\u1ea1 thu, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1 li\u1ec7u, thu li\u1ec7u, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 174, ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0 ti\u1ec1n d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.\r\n\r\n[65] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ho\u00e0ng L\u00fd t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y sai Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00e1n quan \u1edf \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, khi Qu\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, T\u0103ng B\u1ed1 \u0111em s\u1eafc m\u1ec7nh giao vi\u1ec7c, Qu\u1ef3 li\u1ec1n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng tu\u00e2n. Khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a B\u1ed1 ra l\u1ec7nh cho Qu\u1ef3 gi\u1ea3i tr\u00ecnh, Qu\u1ef3 \u0111\u1ebfn Ng\u1ea1c Ch\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i g\u1eedi s\u1eafc m\u1ec7nh \u1edf Ng\u1ea1c m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn. Mong x\u1eed t\u1ed9i Qu\u1ef3 v\u1ec1 t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd chuy\u00ean quy\u1ec1n.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Qu\u1ef3 nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadm ch\u1ee9c, v\u00e0 ph\u1ea3i gi\u1ea3i tr\u00ecnh r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. <i>(C\u1ea7n xem x\u00e9t sau n\u00e0y th\u1ebf n\u00e0o, ho\u1eb7c ghi ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o l\u00fac m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m.)<\/i>\r\n\r\n[66] Chi\u1ebfu cho Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ee7 b\u1ea1 v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1, Th\u1eeba v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 thay phi\u00ean nhau, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n gi\u00e1m Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3.\r\n\r\n[67] Chi\u1ebfu cho Tri Qu\u1ebf Ch\u00e2u Tri\u1ec7u Ti\u1ebft, khi \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, n\u1ebfu vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng k\u1ecbp, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00f9y nghi thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u: <i>\"Bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc truy t\u1eadp c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh 58 th\u00f4n thu\u1ed9c hai \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cung n\u1ed9p thu\u1ebf l\u00e0 Nam D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1ng[footnote]Ch\u1eef 'H\u1ea1ng' trong 'Nam D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1ng', c\u00e1c b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1eafc v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00ednh'.[\/footnote], c\u00f9ng 154 h\u1ed9 v\u1edbi 697 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n nay tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u1ee9u t\u1ebf m\u1ed9t ngh\u00ecn quan, v\u00e0 \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Tr\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e9t t\u1ed9i c\u00e1c quan l\u1ea1i huy\u1ec7n n\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho ch\u00e2u H\u00f9ng xem x\u00e9t c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf n\u00f3i tr\u00ean, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt thi\u1ebfu \u0103n, th\u00ec c\u00e2n nh\u1eafc v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean c\u00e1ch c\u1ee9u t\u1ebf th\u00edch h\u1ee3p. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i chi\u1ebfu cho mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u00faa \u0111\u1eadu c\u1ee9u t\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n hai \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cung n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3. <i>(Vi\u1ec7c th\u00e1ng 5 ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, nay ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[69] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c d\u0169ng s\u0129 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ea1i, binh Phi\u00ean, v\u00e0 d\u00e2n qu\u00e2n cung n\u1ecf \u1edf qu\u00e2n S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c l\u1ed9 Hi H\u00e0. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ban l\u1ee5a, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 thu c\u00f9ng c\u00e1c kho\u1ea3n chi ph\u00ed di chuy\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 c\u00f4ng, th\u00ec b\u00e1o t\u00ean con ch\u00e1u l\u00ean. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t ng\u1ef1a trong chi\u1ebfn tr\u1eadn, th\u00ec mua ng\u1ef1a c\u1ea5p cho.\r\n\r\n[70] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 L\u1ec5 b\u1ed9 v\u1eabn thi n\u0103m b\u00e0i s\u00e1ch nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c trong h\u1ecd t\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c quan, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u1ef1 thi, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n thu\u1ed9c trong h\u1ecd t\u1ed9c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi. Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c ri\u00eang m\u1ed9t khoa thi, thi hai tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 n\u0103m ph\u1ea7n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn kh\u00f4ng qu\u00e1 n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. \u1ede k\u1ef3 thi \u0110i\u1ec7n, s\u1ebd thi s\u00e1ch ri\u00eang m\u1ed9t m\u1ee5c \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u l\u1ea7n thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i, th\u00ec b\u00e1o l\u00ean Trung th\u01b0 xin x\u00e9t, t\u00f9y t\u00e0i m\u00e0 b\u1ed5 d\u1ee5ng.\"<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, quan Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng l\u00e0 H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng man \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5, xin c\u1ea5p cho m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t con d\u1ea5u \u0111\u1ecf.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty b\u00e1o l\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n c\u1ea5p d\u1ea5u \u1ea5n. Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e1o l\u00ean, th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea5t \u1ea5y. <i>(<i>\"Ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1ea5p d\u1ea5u \u1ea5n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea5t\"<\/i>, theo l\u1eddi ch\u00fa th\u00edch trong \u300aChu s\u1eed\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[72] Ph\u00f3 s\u1ee9 L\u1ec5 t\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 S\u01b0 \u00cdch, L\u01b0u Hi C\u1ed5, c\u00f9ng c\u00e1c quan Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c l\u00e0 Mai Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Kh\u1ea5t Th\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a, c\u00f2n D\u01b0\u01a1ng B\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m ba n\u0103m. Do Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng S\u01b0 \u00cdch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia c\u00f3 c\u00f4ng chi\u00eau an c\u00e1c b\u1ed9 Phi\u00ean.\r\n\r\n[73] Chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong kinh \u0111ang n\u1ee3 ti\u1ec1n th\u1ecb d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n ti\u1ec1n quan \u1edf c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n b\u1ecb giam gi\u1eef, cho ph\u00e9p b\u1ea3o l\u00e3nh v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do.\r\n\r\n[74] \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, An ph\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1c vu c\u00e1o r\u1eb1ng Ti\u1ec1n tri ch\u00e2u T\u00f4 Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Th\u00e2n b\u00e1n th\u00f3c kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu cho Tr\u1ea7m Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n b\u00e3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai quan t\u1ea1 \u01a1n m\u01b0a.\r\n\r\n[76] T\u00e2n tri ch\u00e2u Di\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xin kh\u00f4ng theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, c\u1eed hai vi\u00ean v\u0103n th\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee9c Chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n \u1edf ty Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[77] Chi\u1ebfu cho Ph\u00e1n \u0111\u0103ng v\u0103n c\u1ed5 vi\u1ec7n, Hi\u1ec7u l\u00fd B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n M\u1ee5c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec khi c\u00f2n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, \u00f4ng \u0111\u00e3 dung t\u00fang n\u1eef n\u00f4 v\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i tham nh\u0169ng c\u1ee7a Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf, tuy \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Quy\u1ec1n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u sang \u0110\u00f4ng l\u1ed9, v\u00ec Ph\u1ee5 Chi v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1ea9m L\u1ec5 khi ki\u1ec3m tra th\u00f3c \u1edf kho \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, Ph\u1ee5 Chi x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, ni\u00eam phong 113 kho, cho l\u00e0 th\u00f3c x\u1ea5u, sai quan \u0111\u1ecbnh gi\u00e1, l\u1ea1i n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t qu\u00e2n l\u1ea1i r\u1eb1ng s\u1ebd b\u00f9 th\u00eam. Qu\u00e2n l\u00ednh nghe th\u1ea5y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u00f2i th\u00eam. Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng n\u00f3i: <i>\"Ph\u1ee5 Chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng Nam, kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 S\u00f3c. Vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u00f3c tinh hay th\u00f4, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec7 c\u0169, sao c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i ngay \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i d\u1eb7n d\u00f2, v\u00e0 sai quan gi\u00e1m n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y r\u1ed3i. Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan n\u00f3i b\u1eady, ng\u00e0y mai c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, ai d\u00e1m n\u00f3i m\u1ed9t l\u1eddi s\u1ebd ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc!\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u im l\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Th\u1ea9m L\u1ec5 \u0111i ki\u1ec3m tra, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i theo \u00fd Ph\u1ee5 Chi. <i>(Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111\u01b0a m\u1eabu h\u1ed9c, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[79] Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u Th\u1ea7m s\u1eeda xong th\u00e0nh n\u0103m ch\u00e2u qu\u00e2n \u0110\u1eb7ng, Qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.\r\n\r\n[80] Tam ty t\u00e2u: <i>\"X\u00e9t ph\u00e9p mu\u1ed1i c\u1ee7a B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt, nay tham kh\u1ea3o s\u1ed1 mu\u1ed1i c\u1ea5p \u1edf hai tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau, l\u1ea5y m\u1ee9c thu h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 2.300.000 quan, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m sau.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[81] Chi\u1ebfu mi\u1ec5n s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh 230.000 quan, th\u1ea1ch m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n. V\u00ec nhi\u1ec1u n\u0103m b\u1ecb thi\u00ean tai.\r\n\r\n[82] Trong cung \u0111\u01b0a ra ph\u00e9p c\u1ea7u m\u01b0a b\u1eb1ng th\u1eb1n l\u1eb1n, th\u1eed nghi\u1ec7m th\u1ea5y hi\u1ec7u nghi\u1ec7m, b\u00e8n ban h\u00e0nh k\u00e8m theo ph\u00e9p c\u1ea7u m\u01b0a b\u1eb1ng ng\u1ed7ng.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, quan \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh c\u00e1c ty kh\u1ed1 v\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng, Gi\u00e1m quan B\u1ed1 kh\u1ed1 L\u00fd T\u00f4ng Du\u1ec7 c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ecf nhi\u1ec7m s\u1edf, xin \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf. Vua ph\u00ea: <i>\"T\u00f4ng Du\u1ec7 c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1eady th\u1ebf l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u1eddi t\u00e2u, \u0111\u1ec3 c\u00e1c quan t\u1ea1i kinh c\u00f3 ch\u1ed7 r\u0103n \u0111e.\"<\/i>\r\n\r\n[84] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng, con trai c\u1ee7a Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u0169 \u1edf b\u1ed9 phi\u00ean l\u00e0 Tri\u1ec7u D\u01b0 \u0110\u1ee9c l\u00e0 T\u00f4ng Ng\u1ea1n, gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, c\u00f9ng c\u00e1c \u0110i\u1ec7n th\u1ecb l\u00e0 T\u00f4ng Ki\u1ec7t, T\u00f4ng Ng\u1ea1n[footnote]Tr\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 'Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c T\u00f4ng Ng\u1ea1n', \u1edf \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb T\u00f4ng Ng\u1ea1n, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai.[\/footnote] \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p b\u1ed5ng, l\u1ea1i cho con nh\u1ecf l\u00e0 T\u00f4ng H\u1eefu l\u00e0m \u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u1edf Tr\u00e0 t\u1eedu ban. V\u00ec Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng D\u01b0 \u0110\u1ee9c l\u00e0 quan phi\u00ean, t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, con ch\u00e1u ngh\u00e8o y\u1ebfu n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[85] Vua ph\u00ea: <i>\"L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed t\u00e2u m\u1eb7t r\u1eb1ng Di\u00eau H\u1ee7y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ea1 Ph\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u1ebf qu\u1ef7, ch\u1ee9ng c\u1edb r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng \u0110\u00e0m Ch\u00e2u x\u00e9t x\u1eed s\u01a1 s\u00e0i, tha h\u1ebft t\u1ed9i, n\u00ean giao cho Chu S\u01a1 B\u00ecnh l\u1ea5y h\u1ed3 s\u01a1 xem x\u00e9t k\u1ef9, ch\u1ecdn quan kh\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea1i.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, S\u01a1 B\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 L\u01b0u V\u0103n, ch\u1ed3ng c\u1ee7a A \u0110\u1eb7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i H\u1ea1 Ph\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf vi\u1ec7c n\u00e0y d\u1eebng l\u1ea1i.\r\n\r\n[86] Tam ty t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111em di\u00eam sao theo ph\u00e9p c\u0169 \u1edf \u0110\u00f4ng Nam, giao cho quan \u1edf b\u1ea3y n\u01a1i t\u1ea1i kinh th\u00e0nh l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i t\u1ecbch ba quan b\u1ed1n tr\u0103m, t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3 trong n\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 thu mua, \u0111\u1ee3i khi ti\u1ec1n di\u00eam n\u1ed9p th\u00eam \u0111\u1ebfn s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ho\u00e0n tr\u1ea3. Sau \u0111\u00f3 l\u1ec7nh cho Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 theo \u0111\u00f3 thu mua. B\u1ea3n v\u1ee5 t\u00e2u: Kh\u00e1ch nh\u00e2n \u00f9a \u0111\u1ebfn n\u1ed9p v\u0103n sao, t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 mua l\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1ea1n ba ngh\u00ecn quan, t\u1ec9nh ty ho\u00e0n to\u00e0n thi\u1ebfu ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3, lo ng\u1ea1i s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ph\u00e9p sao, mu\u1ed1n \u0111em v\u0103n sao m\u00e0 kh\u00e1ch nh\u00e2n t\u1ea1i kinh xin b\u00e1n, tr\u1eeb s\u1ed1 sao h\u1ee3p l\u1ec7, kh\u00f4ng c\u00f3 thu ph\u1ee5, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ec7nh cho b\u00e1n \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng quan t\u1ea1i ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u00eda T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00f3, ngo\u00e0i ra s\u1ed1 sao c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u thu mua. Trong gi\u00e1 ti\u1ec1n, ba ph\u1ea7n tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3, b\u1ea3y ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 gi\u00e1 nh\u1eadp sao \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u00ednh to\u00e1n chi ti\u1ebft s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i tr\u1ea3, c\u1ea5p cho d\u1eabn m\u1edbi. T\u1ea5t c\u1ea3 sao m\u1edbi h\u1ee3p l\u1ec7, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 ch\u1ec9 huy, t\u1eeb t\u1ec9nh ty g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Tam ban vi\u1ec7n, sai m\u1ed9t vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam ty l\u1ea5y s\u1ed1 sao m\u1edbi c\u1ea7n d\u00f9ng, \u0111\u1ebfn Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 h\u1ea1 gi\u1edbi \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, vi\u1ebft \u0111i\u1ec1n r\u1ed3i c\u1ea5p cho kh\u00e1ch nh\u00e2n, l\u1ec7nh cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i tr\u00ec[footnote]Gi\u1ea3i tr\u00ec, 'tr\u00ec' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1ecba', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u1ef1c h\u00f3a 24-16 s\u1eeda.[\/footnote] nh\u1eadn di\u00eam h\u00f3a. Nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd thu mua h\u1ebft sao c\u0169 trong d\u00e2n gian, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kh\u00e1ch nh\u00e2n \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn m\u1edbi, nh\u1eadn di\u00eam k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1n \u0111i.\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo. <i>(S\u1ed1 sao m\u1edbi v\u1eabn n\u1eb1m trong h\u1ea1n ng\u1ea1ch sao ph\u00e1t h\u00e0nh n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3. Ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 2, ng\u00e0y 12 v\u00e0 23 th\u00e1ng 4 c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u1eadp b\u1ea3y tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1i kinh s\u01b0 mua di\u00eam sao \u0110\u00f4ng Nam, Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 t\u00e2u c\u1ea7n n\u0103m m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1ea1n ba ngh\u00ecn quan. Tam ty t\u00e2u thi\u1ebfu ti\u1ec1n, tr\u1ea3 l\u1ea1i ph\u1ea7n l\u1edbn sao, l\u1ec7nh b\u00e1n \u1edf ph\u00eda T\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi mua \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 ba ph\u1ea7n b\u1eb1ng ti\u1ec1n, b\u1ea3y ph\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 gi\u00e1 bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea5p d\u1eabn m\u1edbi, mong thu h\u1ebft sao c\u0169 trong d\u00e2n gian, d\u1eabn m\u1edbi d\u1ec5 b\u00e1n \u0111i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 l\u1ebd s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ee9c d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n n\u00e0y.)<\/i>\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00fac trong v\u00f2ng ba n\u0103m, cho ph\u00e9p kh\u00e1ch bu\u00f4n tr\u00e0 giao d\u1ecbch. Vua sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi tr\u1ef1c ti\u1ebfp, r\u1ed3i ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c h\u1ecfi tr\u1ef1c ti\u1ebfp L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[88] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>\"\u0110\u00e3 sai T\u1eeb Hi t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh An Nam. Nghe n\u00f3i d\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y sau khi t\u1ef1 cung c\u1ea5p cho vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1edbn, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ed1n kh\u1ed5, h\u00e3y l\u1ec7nh cho Hi b\u00e1o c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 khoan h\u1ed3ng, c\u1ee9u t\u1ebf \u0111\u1ec3 nghe.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Hi d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf: M\u1ed9t l\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf, gi\u1ea3m \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh; Hai l\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i; Ba l\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, c\u1ea5m mua b\u00e1n \u00e9p bu\u1ed9c; B\u1ed1n l\u00e0 mi\u1ec5n d\u1ecbch cho phu d\u1ecbch, gi\u1ea3m b\u1edbt ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c; N\u0103m l\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u1ecba l\u00fd, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u1ed1i.\" T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[89] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u: <i>\"Lam Ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ee3p H\u00e0 T\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t n\u00e0o ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, xin gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ee7 tr\u1ea1i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i n\u0103m qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y tr\u1ea1m g\u00e1c \u1edf th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 t\u00e2n. L\u1ea1i n\u1eefa, Th\u01b0\u1ee3ng B\u00ecnh Quan tuy l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 ng\u0103n tr\u1edf, xin ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m \u00e1p v\u00e0 ba tr\u0103m qu\u00e2n s\u0129.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 b\u1ea3y \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1.\r\n\r\n[91] Ban chi\u1ebfu: <i>\"Nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u Nhung, L\u00f4, n\u01a1i \u1edf xa ch\u00e2u huy\u1ec7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i, tr\u00e0, n\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. N\u1ebfu d\u00e2n ch\u00fang mu\u1ed1n l\u1eadp ch\u1ee3 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh \u0111\u1ec3 chi\u00eau t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf v\u00e0 l\u00e0m \u0103n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m \u0111\u01a1n b\u1ea3o l\u00e3nh, r\u1ed3i chuy\u1ec3n l\u00ean Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1eed quan xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e2u d\u00e0i hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p l\u1eadp ch\u1ee3, theo l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n l\u1ee3i.\"<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn b\u1ea3n l\u1ed9.\r\n\r\n[92] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: V\u1ee3 v\u00e0 con trai c\u1ee7a vi\u00ean li\u00eau M\u00e3 H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c \u1edf Ung Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u00fa, ph\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn H\u1ed3 B\u1eafc ph\u1ed1i v\u00e0o qu\u00e2n doanh b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec. T\u00fa th\u01b0\u1eddng gi\u00fap gi\u1eb7c b\u1eafn ph\u00e1o v\u00e0o th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u.\r\n\r\n[93] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0110\u00f4 gi\u00e1m H\u00e0 Tr\u1ea1ch \u1edf l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf c\u1eeda n\u00fai d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb ch\u1ed1ng gi\u1eef. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tin gi\u1eb7c v\u00e0o tr\u1ea1i Ti\u1ec3u Nam H\u00e0 \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb nh\u1ecf, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t kh\u00ed gi\u00e1p. Xin giao cho An ph\u1ee7 ty t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c tr\u1ea1i d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi. N\u1ebfu B\u1eafc gi\u1edbi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, th\u00ec l\u1ea5y vi\u1ec7c Ti\u1ec3u Nam l\u00e0m l\u00fd do, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"Nh\u00e2n ch\u00fang t\u1ea5n c\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n ho\u00e0n thi\u1ec7n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1eddi c\u01a1 th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ee1. L\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 An ph\u1ee7 ty xem x\u00e9t thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\n[94] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, An Nam chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 t\u00e2u: <i>\"T\u01b0\u1edbng ti\u00ean phong k\u1ef3 binh Gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u00f5 r\u00e0ng vi\u1ec7c ti\u1ebfp chi\u1ebfn \u1edf s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u1ee9ng c\u1ee9u c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 3070 ng\u01b0\u1eddi, xin l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u0103ng c\u1ea5p v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ri\u00eang binh s\u0129 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Mi\u00eau L\u00fd t\u1eebng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, l\u1ec7nh cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.\r\n\r\nL\u00fd \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf b\u1ebfn Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t c\u00e1ch ph\u00eda t\u00e2y Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 60 d\u1eb7m, Ho\u00e0ng Kim M\u00e3n d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng qua s\u00f4ng, b\u1ea9m b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ef3 r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, ti\u1ebfn v\u1ec1 Giao Ch\u00e2u 15 d\u1eb7m, Qu\u1ef3 \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft v\u1ec1, \u0111\u1ecbnh x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p, L\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ef3 ti\u1ebft ch\u1ebf[footnote]L\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ef3 ti\u1ebft ch\u1ebf: C\u00e2u n\u00e0y m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi ph\u1ea7n tr\u00ean 'b\u1ea9m b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ef3 r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft', 'Qu\u1ef3 \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft v\u1ec1'. Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 349 truy\u1ec7n Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t, 'Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m chi\u00eau th\u1ea3o An Nam, gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00e0nh doanh M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'Qu\u1ef3' \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 sai, \u0111\u00fang ra l\u00e0 '\u0110\u1ea1t'.[\/footnote], n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Qu\u00e2n Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed9ng Gi\u00e1p thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u1ea1ng, n\u00ean L\u00fd th\u1eeba c\u01a1 h\u00e0nh qu\u00e2n. Sau theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ti\u1ebft, binh s\u0129 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n L\u00fd qua s\u00f4ng chi\u1ebfm \u1ea3i, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, 40 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng 2 c\u1ea5p, 137 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u00fd l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ee5. Vi\u1ec7c theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ti\u1ebft l\u00e0 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 5, nay ghi chung l\u1ea1i. <i>(Vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Kim M\u00e3n, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 9.)<\/i>\r\n\r\n[95] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9, h\u1ed9 b\u1ea3o gi\u00e1p d\u01b0\u1edbi 5 m\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i lu\u00e2n phi\u00ean \u0111i tu\u1ea7n \u1edf ty Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1eadp luy\u1ec7n.\r\n\r\n[96] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Th\u00e1i, H\u1ea3i, Gi\u00e1ng, Di\u1ec7u, Hoa, T\u00fa, \u00d4n, Ng\u1ea1c, Giang, \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c qu\u00e2n K\u1ef3 Ch\u00e2u, B\u1ea3o \u0110\u1ecbnh, C\u00e0n Ninh, V\u0129nh Ninh, \u0111\u1ec1u do Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan \u0110\u00f4ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, tr\u00ecnh Trung th\u01b0 x\u00e9t duy\u1ec7t.\r\n\r\n[97] Chi\u1ebfu l\u1ea5y 5 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 cho m\u01b0\u1ee3n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ec1n may \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 ti\u1ec1n v\u1ed1n mu\u1ed1i ban th\u01b0\u1edfng cho l\u1ec5 Nam Giao. V\u00ec c\u00f3 thi\u00ean tai n\u00ean l\u00e0m v\u1eady.\r\n\r\n[98] Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1c c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m ty v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed ty c\u1ee7a Giang Nam T\u00e2y L\u1ed9 xem x\u00e9t vi\u1ec7c d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng, qu\u00e2n H\u01b0ng Qu\u1ed1c, m\u1ed7i khi n\u1ed9p 1 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00eam 1 quan ti\u1ec1n d\u1ecbch, nay xin gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n.\"<\/i> Chi\u1ebfu gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n.\r\n\r\n[99] Th\u00e1ng n\u00e0y, kh\u00f4i ph\u1ee5c hai tr\u1ea5n T\u1ea3o C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 \u1ea4p c\u1ee7a ch\u00e2u K\u00fd th\u00e0nh huy\u1ec7n. S<i>(\u1eed c\u0169 ch\u1ec9 ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c huy\u1ec7n V\u0169 \u1ea4p, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i> \u0110\u1eb7t t\u00ean cho tr\u1ea1i m\u1edbi \u1edf c\u1eeda Ti\u1ec3u Kh\u00ea, ch\u00e2u L\u00f4 l\u00e0 V\u0169 Ninh.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 4 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i m\u00f9ng m\u1ed9t, chia m\u1ec7nh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 c\u1ea7u m\u01b0a.<\/p>\n<p>[2] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Doanh tr\u1ea1i An Nam: Binh l\u00ednh Phi\u00ean \u1edf l\u1ed9 Phu Di\u00ean \u1ee9ng m\u1ed9 kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh xa nh\u00e0 v\u1ea1n d\u1eb7m, v\u00ec b\u1ec7nh ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 ch\u1ebft, t\u00ecnh c\u1ea3nh \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ban th\u00eam l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u1eefng quan Phi\u00ean v\u1ed1n c\u00f3 l\u1ec7 th\u1eeba k\u1ebf n\u1ebfu t\u1eed tr\u1eadn th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00f9 ch\u01b0a qua n\u00fai nh\u01b0ng \u0111\u00e3 r\u1eddi kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p ph\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, truy t\u1eb7ng Tuy\u00ean Kh\u00e1nh s\u1ee9, Khang Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Quy l\u00e0m Chi\u00eau V\u0169 qu\u00e2n L\u01b0u h\u1eadu. Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Trung Ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4 tri Lam Nguy\u00ean Ch\u1ea5n gi\u1eef m\u00ecnh thanh cao, ph\u1ee5ng s\u1ef1 Vua c\u1ea7n m\u1eabn, m\u01b0\u1eddi n\u0103m b\u00ean c\u1ea1nh, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u00e1i truy t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, chi\u1ebfu cho Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, c\u1ef1u Hi\u1ec7u th\u01b0 Vi\u1ec7n S\u00f9ng V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i v\u00ec t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c m\u00e0 r\u1eddi \u0111i, Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng xin tri\u1ec7u v\u1ec1, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y. <i>(Theo \u300aC\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b: Tr\u01b0\u01a1ng T\u00e1i t\u1eeb S\u00f9ng V\u0103n v\u1ec1, gi\u1ea3ng h\u1ecdc v\u1edbi c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2, L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng ti\u1ebfn c\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n. \u1ede \u0111\u00e2y ghi <i>&#8220;v\u1ec1 vi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c&#8221;<\/i>, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o th\u00e1ng 7 m\u1edbi ch\u00e9p ki\u00eam ch\u1ee9c Tri Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n, kh\u00e1c v\u1edbi \u300aC\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ecbnh, Ho\u1ea1t v\u1ed1n l\u00e0 qu\u1eadn ph\u1ee5 c\u1eadn, che ch\u1eafn kinh th\u00e0nh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u00e2n c\u00f4ng n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh huy\u1ec7n, l\u1ee3i \u00edt m\u00e0 h\u1ea1i nhi\u1ec1u. \u0110\u00f4ng, T\u00e2y hai kinh c\u00e1ch nhau m\u1ea5y tr\u0103m d\u1eb7m, ph\u00eda nam s\u00f4ng l\u1edbn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00e2u qu\u1eadn n\u00e0o ng\u0103n c\u00e1ch, d\u00f9 c\u00f3 huy\u1ec7n, tr\u1ea5n nh\u01b0ng th\u1ebf y\u1ebfu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch ph\u1ee5 tr\u1ee3 v\u01b0\u01a1ng k\u1ef3, coi tr\u1ecdng c\u0103n b\u1ea3n. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c hai ch\u00e2u Tr\u1ecbnh, Ho\u1ea1t, vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf ch\u01b0a l\u00e2u, kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u0169ng d\u1ec5.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>[6] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, ch\u1ecdn v\u00f5 th\u1ea7n l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u1ea1 l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 ty b\u1ea3n l\u1ed9, c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m ty b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u1ee3i h\u1ea1i, li\u1ec7t k\u00ea m\u1ed9t n\u0103m c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau binh l\u00ednh, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, binh l\u00ednh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u0111\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea5y t\u1eeb qu\u1eadn n\u00e0o, \u0111\u1ec3 binh \u0111\u1ee7 th\u1eafng \u0111\u1ecbch, l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 nu\u00f4i qu\u00e2n, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng g\u1ea5p, th\u00ec d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n, m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f2n lo l\u1eafng ph\u01b0\u01a1ng Nam, xin l\u01b0u \u00fd v\u00e0 xem x\u00e9t th\u1ef1c hi\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[7] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 \u1edf An Nam \u1ee9ng m\u1ed9 binh l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n phi\u00ean th\u00fa m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[8] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2u Li\u00eam n\u00f3i, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn c\u1ee7a Chi\u1ebfn tr\u00e1c ty giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong kh\u00e1 nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9: <i>&#8220;N\u1ebfu thuy\u1ec1n c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ti\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n.&#8221;<\/i> T\u00f2ng Ti\u00ean c\u0169ng t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean, ng\u1ee5y m\u1ec7nh H\u00e0nh qu\u00e2n chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 c\u1ee7a Giao Ch\u1ec9, v\u00e0 sau khi kh\u00f4i ph\u1ee5c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n giao chi\u1ebfn v\u1edbi th\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd s\u1ee3 h\u00e3i khu\u1ea5t ph\u1ee5c, xin nghi\u00eam l\u1ec7nh ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c t\u00e2u c\u1ee7a T\u00f2ng Ti\u00ean l\u00e0 ng\u00e0y 25 th\u00e1ng n\u00e0y, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. B\u1ea3n Chu cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 thi h\u00e0nh n\u00ean b\u1ecf \u0111i, b\u1ea3n m\u1edbi l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[9] Chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0110\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean H\u1ea1p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean H\u1ea1p.<\/p>\n<p>[10] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan Gi\u00e1n quan khi g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u1edfi c\u01b0 ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u00e1c n\u01a1i h\u1ed9i h\u1ecdp, ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u1ee9c s\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi c\u00e1c quan \u0110\u00e0i, cho ph\u00e9p \u0111i l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c m\u1ea1c th\u1ee9 g\u1ea7n \u0111\u00f3. \u0110\u00e0i, Gi\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u00f4ng nhau, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u thi\u1ebfp ki\u1ebfn tr\u1eef c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang. <i>(Vi\u1ec7c th\u00f4ng nhau c\u00f3 l\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, T\u01b0 Lang m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u1edf An Nam, c\u00f3 th\u1ec3 sai 17 ch\u1ec9 huy Uy Qu\u1ea3 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 ch\u00e2u H\u1ed3ng \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7. Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>&#8220;L\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed tuy\u1ec3n s\u1ee9 th\u1ea7n d\u1ea1y gi\u00e1o \u0111\u1ea7u m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i sai N\u1ed9i th\u1ecb ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh, v\u00e0 l\u1ea5y Trung Ch\u00ednh l\u00e0m Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri.&#8221;<\/i> <i>(Ghi ch\u00e9p m\u1eadt ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 9 c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u. Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3 b\u00e3i b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u1ea7n D\u1ee5ng H\u00f2a, con trai c\u1ee7a T\u1ea7n D\u1ee5ng H\u00f2a l\u00e0 T\u1ea7n Du, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng qu\u1ea3n h\u1ea1t binh gi\u00e1p \u1edf tr\u1ea1i Quan Gi\u00e1p thu\u1ed9c Thi\u1ec7u Ch\u00e2u, gi\u1eef ch\u1ee9c T\u00e1 ch\u1ee9c thu\u1ed9c Tam ban. V\u00ec T\u1ea7n D\u1ee5ng H\u00f2a m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Huy Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Man h\u1ea1i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[13] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c cho B\u1ec9 Tr\u1ecdng H\u00f9ng, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Ngu, m\u1ed9t b\u1eadc, chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 khai th\u00e1c m\u1ecf \u1edf Thu\u1eadn Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u0111\u1ec1 c\u1eed c\u1ee7a Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ph\u00e2n c\u00f4ng c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ea7u m\u01b0a \u1edf Giao mi\u1ebfu v\u00e0 X\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf Khai Phong ph\u1ee7, Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc, \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n v\u00e0 linh t\u1eeb, giao cho c\u00e1c quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>[15] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean c\u1eeda ph\u00eda nam \u0111i\u1ec7n V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0 \u0110oan L\u1ec5, c\u1eeda c\u00e1ch b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 b\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u1ea3 Gia T\u00fac v\u00e0 H\u1eefu Gia T\u00fac, c\u1eeda An L\u1ea1c l\u00e0 H\u00e0m H\u00f2a, c\u1eeda ngang ph\u00eda b\u1eafc \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ch\u00ednh' trong 'S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'v\u0103n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1929-1\" href=\"#footnote-1929-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> l\u00e0 Th\u00f4ng C\u1ef1c, c\u1eeda ngang ph\u00eda t\u00e2y trong c\u1eeda C\u1ee7ng Th\u1ea7n l\u00e0 L\u00e2m Hoa.<\/p>\n<p>[16] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ng\u00f4 T\u0129nh Ph\u01b0\u01a1ng, N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan, gi\u1eef ch\u1ee9c S\u00f9ng Nghi ph\u00f3 s\u1ee9, B\u00f9i D\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc; Lam T\u00f2ng Hi, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u, v\u00e0 t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. V\u00ec \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n \u1edf vi\u1ec7n Ti\u00ean Thi\u1ec1u.<\/p>\n<p>[17] Ph\u1ea1m D\u1ee5c, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang, t\u1ea1m quy\u1ec1n Ki\u1ec3m t\u01b0\u1eddng v\u0103n t\u1ef1 \u1edf ph\u00f2ng Binh thu\u1ed9c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[18] Gi\u1ea3 T\u00f2ng L\u1ec5, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf l\u1ed9 Phu Di\u00ean, t\u1ea5u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean tr\u00f3c sinh v\u00e0 cung ti\u1ec5n th\u1ee7 \u1edf l\u1ed9 n\u00e0y ch\u1ebft \u1edf An Nam, con c\u00f2n nh\u1ecf, xin c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn m\u1ed9t th\u0103ng, tr\u1ebb nh\u1ecf n\u1eeda th\u0103ng, trong ba n\u0103m th\u00ec ng\u1eebng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[19] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1i h\u1ecdc th\u00ed n\u1ed9i x\u00e1 sinh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u1ec3 th\u1ee9c khoa tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i xin thi t\u1ea1i ch\u00f9a C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c, d\u01b0 lu\u1eadn x\u00f4n xao, d\u00f9 h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng. Hu\u1ed1ng chi ng\u00e0y nay s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed1i ren nh\u01b0 v\u1eady, e r\u1eb1ng do thi c\u1eed kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc l\u00e0 n\u01a1i g\u1ed1c c\u1ee7a phong h\u00f3a, quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn. Tr\u1ed9m nghe r\u1eb1ng ph\u00e9p thi Th\u00e1i h\u1ecdc x\u01b0a c\u0169ng kh\u00e1 t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, xin theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 tr\u01b0\u1edbc n\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, th\u00eam ph\u1ea7n nghi\u00eam ng\u1eb7t, nh\u01b0 \u1edf th\u01b0\u1ee3ng x\u00e1, l\u1ea1i x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, m\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i h\u1ea1nh \u01b0u t\u00fa.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. <i>(Th\u1ec3 th\u1ee9c khoa tr\u01b0\u1eddng do ai so\u1ea1n, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n tra c\u1ee9u. B\u1ea3n Chu cho l\u00e0 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng l\u1ea1i kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u00e3 x\u00f3a \u0111i, nay l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i, th\u00eam v\u00e0o \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban t\u00ean cho ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 s\u00e1u l\u00e0 Dung. T\u00ean c\u0169 c\u1ee7a Tri\u1ebft T\u00f4ng n\u00ean ghi v\u00e0o l\u00fac m\u1edbi sinh, vi\u1ec7c ban t\u00ean e kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u00e9p.<\/p>\n<p>[21] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng b\u1ea1c, chu sa \u1edf ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 \u0110i\u1ec1n N\u00e3i, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u1ed5 ch\u1ee9c bu\u00f4n b\u00e1n.<\/p>\n<p>[22] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Th\u00e1i t\u1eed Trung x\u00e1, quy\u1ec1n Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u D\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng S\u00e1t th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, Tri huy\u1ec7n Ph\u00fac T\u00e2n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea1o, L\u1ec7nh huy\u1ec7n T\u00e2y Hoa l\u00e0 L\u00fd Li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m quan kinh, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng c\u1ea5p v\u00e0 gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a. \u0110\u00e2y l\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Thi\u1ebft.<\/p>\n<p>[23] Quy\u1ec1n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 l\u1ed9 Kinh H\u1ed3 Nam l\u00e0 Chu S\u01a1 B\u00ecnh t\u00e2u, th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ed9ng Th\u1ea7n \u0110i\u1ec1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Quang Thi\u1ec7n c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, chi\u1ebfu cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9.<\/p>\n<p>[24] Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;Sau khi xem x\u00e9t v\u00e0 h\u1ecfi l\u1ea1i c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c v\u00f9ng s\u1ea3n xu\u1ea5t mu\u1ed1i nh\u1ecf v\u00e0 c\u00e1c khu v\u1ef1c l\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 Thi\u1ec1n, B\u1ed9c, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, T\u00e0o, Ho\u00e0i ch\u00e2u thu\u1ed9c Kinh \u0110\u00f4ng v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc, c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng V\u0169, Toan T\u1ea3o, Phong Kh\u00e2u, Kh\u1ea3o Th\u00e0nh, \u0110\u00f4ng Minh, B\u1ea1ch M\u00e3, Tr\u01b0\u1eddng Vi\u00ean, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 Nam Kinh, n\u1ebfu cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb mu\u1ed1i t\u1eeb n\u01a1i kh\u00e1c v\u00e0 mu\u1ed1i nh\u1ecf x\u00e2m l\u1ea5n, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n s\u1ebd kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i. V\u00ec v\u1eady, xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 quan ph\u1ee7 t\u1ef1 b\u00e1n nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1eddi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n tham gia. C\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng, Hoa, Gi\u1ea3i, ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, Thi\u1ec3m Ph\u1ee7, c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n Tr\u1ea7n L\u01b0u, Ung Kh\u00e2u, T\u01b0\u01a1ng \u1ea4p, Trung M\u00e2u, Qu\u1ea3n Th\u00e0nh, U\u00fd Th\u1ecb, Y\u1ec3n L\u0103ng, Ph\u00f9 C\u00e2u, Th\u00e1i Khang<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1i Khang, ch\u1eef 'Khang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nguy\u00ean', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 24-14 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1929-2\" href=\"#footnote-1929-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, H\u00e0m B\u00ecnh, T\u00e2n Tr\u1ecbnh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong, xin t\u1ea1m th\u1eddi cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi h\u00e0ng th\u00e1ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u00e2n' trong 'thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1929-3\" href=\"#footnote-1929-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, so s\u00e1nh l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb vi\u1ec7c b\u00e1n c\u1ee7a quan ph\u1ee7 kh\u00f4ng ch\u00eanh l\u1ec7ch nhi\u1ec1u th\u00ec s\u1ebd l\u1eadp th\u00e0nh ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu ch\u00eanh l\u1ec7ch l\u1edbn, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c thu\u1ebf n\u0103m, th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i vi\u1ec7c b\u00e1n c\u1ee7a quan ph\u1ee7 nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(B\u1ea3n ch\u00ed \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh s\u1eeda v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 ghi ch\u00fa th\u00eam v\u00e0o ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh \u00d4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c b\u00e1n mu\u1ed1i, v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4 nhu\u1eadn n\u0103m th\u1ee9 8. \u00d4ng ta \u0111\u00e3 t\u0103ng gi\u00e1 mu\u1ed1i l\u00ean kh\u00e1 nhi\u1ec1u, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng mu\u1ed1n mua, n\u00ean b\u1eaft d\u00e2n ph\u1ea3i mua h\u00e0ng ng\u00e0y, t\u00f9y theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 gi\u00e0u ngh\u00e8o m\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng mua nhi\u1ec1u hay \u00edt; n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mua b\u00e1n mu\u1ed1i l\u1eadu, s\u1ebd treo th\u01b0\u1edfng l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c, l\u1ea5y t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng; d\u00e2n mua mu\u1ed1i quan m\u00e0 \u0103n kh\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u1ec3 qua \u0111\u00eam, c\u0169ng b\u1ecb x\u1eed nh\u01b0 mu\u1ed1i l\u1eadu. D\u00e2n ch\u00fang o\u00e1n th\u00e1n, gi\u00e1 mu\u1ed1i m\u1ed7i t\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 6.000 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 2.000 \u0111\u1ed3ng, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1eadp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u1ef1 tr\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi thi\u1ebfu h\u1ee5t.<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghi ng\u1edd, tri\u1ec7u Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt v\u00e0o b\u00e0n vi\u1ec7c n\u00e0y, C\u00f4ng B\u1eadt h\u1ebft l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho Tam ty b\u00e0n b\u1ea1c. Th\u1ea9m Qu\u00e1t \u1edf Tam ty, tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a C\u00f4ng B\u1eadt, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111ang \u1ee7ng h\u1ed9 C\u1ea3nh \u00d4n, Qu\u00e1t n\u1ecbnh \u00fd V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, b\u00e8n n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m s\u1ebd m\u1ea5t h\u01a1n 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n b\u00e1n mu\u1ed1i c\u1ee7a quan, d\u00f9 xin cho 11 huy\u1ec7n nh\u01b0 Qu\u1ea3n Th\u00e0nh c\u00f9ng 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 Nam Kinh, M\u1ea1nh, Thi\u1ec3m, \u0110\u1ed3ng, Hoa, V\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 9.)<\/i><\/p>\n<p>Sau khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch r\u1eddi ch\u1ee9c, Th\u1ea9m Qu\u00e1t m\u1edbi c\u00f9ng B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i b\u1ecf, v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 10. Do \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 M\u1ea1nh, Thi\u1ec3m, \u0110\u1ed3ng, Hoa, Gi\u1ea3i, H\u00e0 Trung c\u00f9ng 11 huy\u1ec7n nh\u01b0 Tr\u1ea7n L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u01b0 M\u00e3 k\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh \u00d4n b\u00e1n mu\u1ed1i tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean\u300b, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc sau, l\u01b0\u1ee3c b\u1edbt v\u00e0 ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i, v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 7, Tam ty tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u00e0n b\u1ea1c, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 3 n\u0103m th\u1ee9 10, l\u1ea1i b\u00e0n b\u1ea1c, m\u1edbi cho ph\u00e9p 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ed3ng, Hoa, Gi\u1ea3i, H\u00e0 Trung, Thi\u1ec3m c\u00f9ng 11 huy\u1ec7n nh\u01b0 Tr\u1ea7n L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 2 \u0111\u00e3 t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u00e3i b\u1ecf, nay b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i, ch\u1ec9 l\u00e0 6 ch\u00e2u ph\u1ee7 v\u00e0 11 huy\u1ec7n n\u00e0y, c\u00f2n c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e0o, B\u1ed9c, Thi\u1ec1n, Ho\u00e0i, V\u1ec7, T\u1ebf, \u0110\u01a1n, Nam Kinh c\u00f9ng 9 huy\u1ec7n nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng V\u0169 v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean vi\u1ec7c quan b\u00e1n mu\u1ed1i.)<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ed Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Tri huy\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c l\u00e0 H\u00ecnh Th\u1ee9 l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 c\u1ee7a S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n Di\u00ean L\u0103ng, ch\u01b0a k\u1ecbp nh\u1eadm ch\u1ee9c th\u00ec huy\u1ec7n n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tri huy\u1ec7n S\u00f9ng \u0110\u1ee9c nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eadm ch\u1ee9c. M\u1ed9t th\u1eddi gian sau, \u00f4ng t\u1ef1 xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng sai khi\u1ec3n \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u1ee5c ch\u1ee9c. Ban \u0111\u1ea7u, khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch thi h\u00e0nh t\u00e2n ph\u00e1p, H\u00ecnh Th\u1ee9 n\u00f3i v\u1edbi con trai c\u1ee7a An Th\u1ea1ch l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e0ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh t\u00e2n ph\u00e1p, sao con kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi cha?&#8221;<\/i> An Th\u1ea1ch n\u1ed5i gi\u1eadn, vi\u1ec7c H\u00ecnh Th\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 c\u0169ng v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y. <i>(H\u00ecnh Th\u1ee9 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 3, s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ghi ch\u00e9p kh\u00e1c v\u1edbi b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00ecnh Th\u1ee9, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, x\u00e9t l\u1ea1i t\u00f9 nh\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh t\u1ea1p ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i l\u01b0u, t\u1ed9i l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh t\u1ea1p ph\u1ea1m nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i quy\u1ebft ph\u1ea1t v\u00e0 th\u00edch ch\u1eef, \u0111\u00e0y \u0111i lao th\u00e0nh c\u00e1ch xa ngh\u00ecn d\u1eb7m.<\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu cho Quy\u1ec1n Ph\u00e1t khi\u1ec3n Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eeb Hi, \u0110\u1ec1 c\u1eed L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Ph\u1ea1m Tu\u00e2n c\u00f9ng t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed th\u1ef1c t\u1ebf v\u1ec1 ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ee5a v\u1ea3i c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i trong chi\u1ebfn d\u1ecbch An Nam r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, T\u1eeb Hi v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng chi ph\u00ed th\u1ef1c t\u1ebf v\u1ec1 ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ee5a v\u1ea3i, v\u00e0ng b\u1ea1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o l\u00e0 519 v\u1ea1n quan, t\u1ea5m, l\u1ea1ng, th\u1ea1ch, b\u00f3.<\/p>\n<p>[29] Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2u Minh c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, r\u1ea5t kh\u00f3 tr\u1ecb, Tri ch\u00e2u V\u1ea1n Tr\u00e1ch<a class=\"footnote\" title=\"V\u1ea1n Tr\u00e1ch, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Di', L\u00fd \u0110\u00e0o ch\u00fa th\u00edch gi\u1ed1ng nhau.\" id=\"return-footnote-1929-4\" href=\"#footnote-1929-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>tu\u1ed5i gi\u00e0 t\u00e0i k\u00e9m, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c thay th\u1ebf.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ebf, \u0110\u01a1n, Nghi, H\u00e0o, Minh, B\u00e1c, Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng c\u00e1c qu\u00e2n do Trung th\u01b0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, V\u1ea1n Tr\u00e1ch b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0110\u1ec1 h\u00ecnh ng\u1ee5c H\u00e0n T\u00f4ng \u0110\u1ea1o b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u01b0a \u00edt, l\u1ec7nh cho c\u00e1c gi\u00e1m ty \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 \u0111i ki\u1ec3m tra c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh di\u1ec7t tr\u1eeb tr\u1ee9ng ch\u00e2u ch\u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang sinh s\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[31] Long Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Long Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 'Long Th\u1ea7n' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 147, ch\u00ed binh, quy\u1ec3n 349, truy\u1ec7n Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t, v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n phi\u00ean di 4, trang 36, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1929-5\" href=\"#footnote-1929-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a> Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 t\u1ed5ng qu\u1ea3n Phu Di\u00ean l\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Qu\u00e2n m\u00e3 h\u00e0nh dinh An Nam \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3i t\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1t v\u1ec1 tri\u1ec1u.&#8221;<\/i> Ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. <i>(Vi\u1ec7c l\u1ec7nh Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t v\u1ec1 tri\u1ec1u l\u00e0 ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 2, s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b. Vi\u1ec7c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n Phu Di\u00ean, b\u1ea3n truy\u1ec7n kh\u00f4ng ghi, v\u00ec \u0110\u1ea1t s\u1edbm \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Chi\u1ebfu cho H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n Nguy\u00ean ch\u00e2u \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ch\u1ec9nh, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, quy\u1ec1n T\u00e2y l\u1ed9 \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u01b0u T\u01b0 \u0111\u1ec1u th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1m c\u00f9ng b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a kh\u00e1c nhau. V\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1ebft man t\u1ed9c C\u1eedu Linh \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Nhai, Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[33] Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 sai quan ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng phu d\u1ecbch An Nam ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng khi v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5.<\/p>\n<p>[34] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Nam l\u1ed9 t\u0103ng th\u00eam tr\u1ea1m ng\u1ef1a, gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda binh l\u00ednh, ng\u1ef1a giao cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed s\u01a1 tu\u1ea5n Ho\u00e0ng h\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng b\u1eeba s\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean s\u00f4ng Bi\u1ec7n c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7, 8 khi n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng d\u00f2ng Bi\u1ec7n.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. <i>(Vi\u1ec7c T\u1eed Uy\u00ean n\u00f3i th\u1eed nghi\u1ec7m c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng v\u00e0o ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 10 n\u0103m ngo\u00e1i.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u00e1i Th\u1eeba Hi n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng H\u1ed9i l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u1ec7nh ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u00e2m m\u01b0u m\u01b0u l\u1ee3i b\u1ea5t ch\u00ednh. Cung ph\u1ee5ng quan V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t kho gi\u1ea5y \u1edf Kim Di\u1ec7u M\u00f4n, \u0111\u00e3 \u0103n c\u1eafp 1.500.000 quan ti\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, giao thi\u1ec7p v\u1edbi H\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, H\u1ed9i \u0111\u00e3 t\u00e2u xin ti\u1ebfn c\u1eed, h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ch\u1ee9c C\u00e1p M\u00f4n Chi H\u1eadu. Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tra h\u1ecfi t\u1ed9i c\u1ee7a Th\u00fac Ki\u00eam v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh. X\u00e9t: H\u1ed9i l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n trong cung c\u1ea5m, kh\u00f4ng t\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m li\u00eam s\u1ec9, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c danh cho ti\u1ec3u nh\u00e2n, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m nh\u1ee5c ch\u1ee9c v\u1ee5 thanh cao. Xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m c\u1ee7a H\u1ed9i, \u0111\u1ec3 ch\u1edd tra x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>H\u1ed9i c\u0169ng n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c th\u1ea7n nh\u1eadn ch\u00e2u, th\u1ea7n tuy \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u1eddi bi\u1ec7n b\u1ea1ch, nh\u01b0ng quan ng\u1ee5c ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng tin, vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ecf, b\u1ea5t h\u1ea1nh l\u00e0 V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, l\u00e2u nay qua l\u1ea1i v\u1edbi h\u1eafn, nh\u1eadn r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, cam ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t. C\u00f2n vi\u1ec7c th\u00e2n l\u00e0 th\u1ecb t\u00f2ng, m\u1eb7t nh\u1eadn ch\u00e2u c\u1ee7a V\u0129nh Ni\u00ean, nh\u1eadn r\u1ed3i gi\u1ea5u \u0111i, th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 bi\u1ec7n minh, ch\u1ec9 xin mi\u1ec5n truy thu tang v\u1eadt, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ti\u1ec1n \u01b0\u1edbc t\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, xin b\u1ecb bi\u1ebfm xa x\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u0129nh Ni\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft, nh\u01b0ng gia \u0111\u00ecnh h\u1eafn n\u00f3i r\u1eb1ng V\u0129nh Ni\u00ean d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng mua ch\u00e2u t\u1eb7ng H\u1ed9i, d\u1eabn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u l\u00e0m ch\u1ee9ng, n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00ecn th\u1ea5y qua khe c\u1eeda s\u1ed5. Quan ng\u1ee5c tra h\u1ecfi H\u1ed9i, H\u1ed9i th\u1eb9n tranh c\u00e3i v\u1edbi l\u1ea1i t\u1ed1t, li\u1ec1n nh\u1eadn t\u1ed9i. T\u00ecm ch\u00e2u, th\u00ec n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 \u0111\u1ed1t r\u1ed3i.&#8221;<\/i> T\u1ec3 th\u1ea7n Ng\u00f4 Sung n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ed9i l\u00e0 c\u1eadn th\u1ea7n, ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed, m\u00e0 qua l\u1ea1i v\u1edbi V\u0129nh Ni\u00ean kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, nh\u1eadn \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd gi\u00e1, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb bi\u1ebfm tr\u00edch. N\u1ebfu th\u00eam t\u1ed9i nghi ng\u1edd, H\u1ed9i nay tuy kh\u00f4ng bi\u1ec7n b\u1ea1ch, nh\u01b0ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u ng\u00e0y sau kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch?&#8221;<\/i> B\u00e8n b\u1ecf qua vi\u1ec7c ch\u00e2u kh\u00f4ng tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i V\u0129nh Ni\u00ean \u0103n c\u1eafp b\u00e1n v\u0103n th\u01b0 c\u00f4ng, l\u1ea5y ti\u1ec1n ti\u00eau pha \u1edf nh\u00e0 ch\u1ee9a, s\u1ee3 v\u1ee3 bi\u1ebft, n\u00ean gi\u1ea3 m\u1ea1o s\u1ed5 s\u00e1ch ghi <i>&#8220;mua v\u1eadt ph\u1ea9m t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi kia&#8221;<\/i>, th\u1ef1c ra kh\u00f4ng c\u00f3. V\u00ec H\u1ed9i v\u00e0 \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 V\u0129nh Ni\u00ean, v\u1ee3 V\u0129nh Ni\u00ean t\u1ef1 tay m\u00fac r\u01b0\u1ee3u m\u1eddi H\u1ed9i, Bi\u1ec7n, n\u00ean hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 bi\u1ec7n minh, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(<i>&#8220;C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i&#8221;<\/i> c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aK\u00fd V\u0103n\u300b v\u00e0 \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean L\u1ee5c\u300b. B\u1ea3n Chu c\u00f3 ghi ch\u00fa: <i>&#8220;Ki\u1ec3m tra kh\u1eafp c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb do gia \u0111\u00ecnh Ng\u00f4 Sung cung c\u1ea5p, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0y, t\u1ef1 c\u00f3 th\u00e1nh ch\u1ec9 l\u1ec7nh kh\u00f4ng h\u1ecfi vi\u1ec7c ch\u00e2u v\u00e0 mi\u1ec5n truy b\u1eaft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do l\u1eddi Ng\u00f4 Sung, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.&#8221;<\/i> Nay v\u1eabn gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 khi m\u00e3n nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p c\u00e1c Kinh l\u01b0\u1ee3c, An ph\u1ee7, Ki\u1ec1m h\u1ea1t ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 t\u1ea5u c\u1eed sai khi\u1ec3n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Th\u1eeba Chi l\u00e0m Tri Di\u00ean Ch\u00e2u, xin cho T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban S\u1eed Bi\u1ec7n l\u00e0m T\u00e2y l\u1ed9 \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ki\u00eam An T\u1eafc tr\u1ea1i ch\u1ee7, Vua kh\u00f4ng cho, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu n\u00e0y. Th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ea1i h\u1ea1 ch\u1ec9 huy.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh, T\u1eadp Anh \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0110\u1ea1i phu. Khi \u0111\u00f3, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t v\u1ee5 \u00e1n V\u01b0\u01a1ng V\u0129nh Ni\u00ean, tra s\u1ed5 s\u00e1ch th\u1ea5y r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eebng \u0111em t\u01a1 l\u1ee5a v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u t\u1eb7ng Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f4, nh\u01b0ng S\u00f4 kh\u00f4ng nh\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua nghe vi\u1ec7c \u1ea5y khen ng\u1ee3i, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c cho S\u00f4. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u01b0 M\u00e3 Quang k\u00fd v\u0103n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Chi\u1ebfu cho Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p s\u1edf: <i>&#8220;Ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean, n\u1ebfu tr\u00f9ng t\u00ean v\u1edbi t\u00f4ng th\u1ea5t ho\u1eb7c c\u00f3 \u00e2m g\u1ea7n gi\u1ed1ng, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[40] Chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty: <i>&#8220;Sau khi bi\u1ebfn ph\u00e1p, mu\u1ed1i ch\u01b0a b\u00e1n h\u1ebft, c\u00e1c n\u01a1i theo gi\u00e1 mua c\u0169 n\u1ed9p th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f2n l\u1ea1i trong sao, l\u1ec7nh cho ty n\u00e0y t\u1eeb nay v\u1eabn b\u00e1n nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[41] Quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 T\u00f4n C\u1ed1 t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u1ee7 n\u00e0y x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean x\u1eed theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb s\u1ef1 b\u1ea5t c\u1ea9n, th\u1ea7n ch\u01b0a d\u00e1m giao l\u1ea1i ch\u1ee9c v\u1ee5.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu tha t\u1ed9i cho T\u00f4n C\u1ed1, Ph\u1ee7 Th\u00f4i quan L\u1eef Hi \u0110\u1ea1o b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m Tr\u1ea7n Ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u vi\u1ec7n, v\u00ec h\u1ecfa ho\u1ea1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u00e0 Hi \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p>[42] T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan l\u1ed9 V\u01b0\u01a1ng Di\u00ean Kh\u00e1nh xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c An ph\u1ee7 ty v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd ng\u01b0\u1eddi \u0111i do th\u00e1m. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 7, ng\u01b0\u1eddi \u0111i do th\u00e1m v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng truy\u1ec1n tin cho nhau \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tuy nhi\u1ec1u nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec. C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7 ty v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1ecdn c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, nha l\u1ea1i c\u00f3 t\u00e2m l\u1ef1c, hi\u1ec3u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, giao cho tr\u01b0\u1edfng quan c\u00f9ng tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2m nh\u1eadp do th\u00e1m, m\u1ed7i vi\u1ec7c x\u00e9t th\u1ef1c r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, t\u00f9y vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u1ee5a, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng x\u00e1c th\u1ef1c, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban h\u00e0nh r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu Do\u00e3n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ec1 c\u1eed b\u00e1n mu\u1ed1i Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh \u00d4n t\u1ef1 \u00fd t\u0103ng gi\u00e1 mu\u1ed1i, c\u1ea5m b\u00e1n mu\u1ed1i t\u1eb1m, h\u00e0 kh\u1eafc g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, xin b\u00e3i ch\u1ee9c s\u1ef1 c\u1ee7a C\u1ea3nh \u00d4n, giao h\u1ebft v\u1ec1 Ty ch\u1ebf tr\u00ed mu\u1ed1i Gi\u1ea3i v\u00e0 theo quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng c\u0169.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho C\u1ea3nh \u00d4n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. <i>(B\u1ea3n Chu ch\u00e9p: \u0110\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, d\u00e2ng l\u00ean xong, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, n\u00ean x\u00f3a. Nay theo b\u1ea3n m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 8, C\u1ea3nh \u00d4n v\u1eabn b\u00e1n mu\u1ed1i.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Th\u00e1ng 4, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c huy\u1ec7n T\u0129nh L\u1ea1c, ch\u00e2u Lam th\u00e0nh ch\u00e2u Hi\u1ebfn. Do Tri Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ee7 H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u, T\u0129nh L\u1ea1c n\u1eb1m \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Ph\u1ea7n l\u1edbn, l\u00e0 n\u01a1i giao th\u00f4ng huy\u1ebft m\u1ea1ch c\u1ee7a Kh\u1ea3 Lam, Ninh H\u00f3a, che ch\u1eafn cho Th\u00e1i Nguy\u00ean, n\u00ean \u0111\u1eb7t qu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[45] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Tri \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u1ecb lang, ti\u1ebfp t\u1ee5c gi\u1eef ch\u1ee9c. H\u01b0\u1edbng t\u1eeb ch\u1ed1i th\u0103ng ch\u1ee9c, chi\u1ebfu kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. Theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb ch\u1ed1i th\u0103ng ch\u1ee9c m\u1edbi ban chi\u1ebfu, vi\u1ec7c ban chi\u1ebfu cho hai t\u1ec9nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb H\u01b0\u1edbng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00f2i \u0111\u1ea5t \u1edf l\u1ea1i l\u00e2u t\u1ea1i nh\u00e0 kh\u00e1ch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i l\u1eddi b\u1ea5t k\u00ednh, bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2u r\u1eb1ng V\u00e2n, \u1ee8ng t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n, s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u00e1c, D\u1ecbch, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ph\u00e1 b\u1ecf minh \u01b0\u1edbc. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u1ebfu cho H\u01b0\u1edbng xem x\u00e9t s\u1ef1 th\u1eadt, H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>&#8220;Khi\u1ebft \u0110an mu\u1ed1n nhanh ch\u00f3ng k\u1ebft th\u00fac vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ecba gi\u1edbi, n\u00ean t\u1ea1o nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u01b0 \u0111\u1ec3 lung l\u1ea1c Trung Qu\u1ed1c, s\u1ee9 gi\u1ea3 s\u1ee3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd, n\u00ean n\u00f3i l\u1eddi ng\u1ea1o m\u1ea1n, mong may m\u1eafn \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi H\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>[46] Tri Di\u00ean ch\u00e2u m\u1edbi l\u00e0 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xin v\u00e0o tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[47] Chi\u1ebfu d\u1eddi \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m b\u1ea3o L\u1ec7 Nguy\u00ean, ch\u00e2u Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Thu\u1eadn th\u00e0nh, theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Ty Kinh l\u01b0\u1ee3c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>[48] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ch\u1ee7 b\u1ea1 Ho\u00e0ng Qu\u00e2n D\u0169 h\u1ecdc h\u00e0nh ch\u0103m ch\u1ec9, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c cao h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, th\u00f4ng hi\u1ec3u nhi\u1ec1u kinh s\u00e1ch, so\u1ea1n nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 thi Kinh ngh\u0129a \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m Tr\u1ef1c gi\u1ea3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec tang gia t\u1eeb ch\u1ee9c, h\u1ebft tang, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m thu\u1ed9c quan Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng, gi\u1eef m\u00ecnh chu to\u00e0n ch\u1ee9c v\u1ee5, ph\u1ea9m h\u1ea1nh c\u00e0ng th\u00eam ki\u00ean \u0111\u1ecbnh. Xin b\u1ed5 v\u00e0o Qu\u00e1n c\u00e1c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Qu\u00e2n D\u0169 l\u00e0m Hi\u1ec7u th\u01b0 S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[49] Chi\u1ebfu l\u1ea5y 38.000 th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u00f3c c\u1ee7a vi\u1ec7n S\u00f9ng Th\u1eafng thu\u1ed9c ty Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u1edf Ph\u00fac Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ch\u01b0\u01a1ng, Tuy\u1ec1n v\u00e0 qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 khoa Minh Ph\u00e1p m\u1edbi, n\u0103m \u0111\u00f3 v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u01b0\u1ee3c thi \u0111\u1ed7 Minh Ph\u00e1p theo chuy\u00ean m\u00f4n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc, \u01a1n ban qu\u00e1 h\u1eadu. Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi Kinh ngh\u0129a, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 V\u00f5 c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi l\u1ea1i V\u00f5 ngh\u1ec7. Nay mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Minh Ph\u00e1p thi \u0111\u1ed7 Minh Ph\u00e1p, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan h\u00ecnh ph\u00e1p v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n theo l\u1ec7, c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi thi Kinh ngh\u0129a \u0111\u1ed7 h\u1ea1ng n\u00e0o th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n theo h\u1ea1ng \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[51] V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Th\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c Tri Ch\u00e2u V\u1eadn, t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, xin cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty An ph\u1ee7 \u1edf ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, quan Cao D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi x\u1eed tr\u00ed, \u0111\u1ee3i khi gi\u1eb7c y\u00ean th\u00ec tr\u1edf l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, c\u00f3 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ty Tr\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng b\u00e1n mu\u1ed1i Gi\u1ea3i. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi c\u1ee7a Chu Do\u00e3n. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Chu Do\u00e3n v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 9.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, Vua Li\u00eau sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 qu\u00e2n Ph\u1ee5ng Qu\u1ed1c l\u00e0 Ti\u00eau Nghi v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Thi\u1ebfu khanh S\u00f9ng L\u1ed9c l\u00e0 Tr\u1ecbnh S\u0129 Ki\u00eam sang ch\u00fac m\u1eebng ti\u1ebft \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[54] Ph\u00e1p t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Ty L\u1ee5c thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong x\u00e9t vi\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac Ki\u00eam, Th\u00fac Ng\u00f4 v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1ea7n Ho\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u00e1ch c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ea1i tr\u1ea3 l\u1eddi v\u1ea5n \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, ch\u01b0a t\u00e2u xin gi\u1ea3m t\u1ed9i, \u0111\u00e1ng x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng nh\u00e2n d\u1ecbp x\u00e9t \u00e1n khoan h\u1ed3ng n\u00ean tha.&#8221;<\/i> Vua nghe theo, sai T\u1ea7n Ho\u00e0nh \u0111\u01b0a v\u1ec1 huy\u1ec7n Y\u1ec3n L\u0103ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong qu\u1ea3n th\u00fac.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, c\u00f3 chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 bi\u00ean gi\u1edbi tu s\u1eeda th\u00e0nh h\u00e0o \u0111\u1ec1u do qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m th\u1ed1ng qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>[56] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Ty Th\u1ee7y l\u1ee3i \u1edf Ho\u00e0i Nam thu mua m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn l\u00faa m\u00ec, nh\u01b0ng l\u1ea1i mu\u1ed1n b\u00e1n ra \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y ti\u1ec1n, r\u1ed3i thu mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef. H\u00e3y xem x\u00e9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7n c\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, gi\u00e1 c\u1ea3 r\u1ebb h\u01a1n so v\u1edbi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng trong kinh<a class=\"footnote\" title=\"so v\u1edbi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng trong kinh c\u00f2n r\u1ebb h\u01a1n 'so' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1eafc', 'th\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'kinh', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda\" id=\"return-footnote-1929-6\" href=\"#footnote-1929-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o Ty Th\u1ee7y l\u1ee3i v\u00e0 Ty \u1ee8 \u0110i\u1ec1n, \u0111em s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1ec1 kinh \u0111\u1ec3 b\u00e1n ra.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u00fa ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 5.)<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u00edt m\u01b0a, h\u00e3y l\u1ec7nh cho c\u00e1c Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n, linh t\u1eeb, c\u1eed quan l\u1ea1i l\u1edbn \u0111\u1ebfn c\u1ea7u m\u01b0a. N\u1ebfu \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u01b0a, ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o ngay. C\u00e1c Gi\u00e1m ty x\u00e9t xem vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00f3 b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n tra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[59] Chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u Kh\u00e2m Ch\u00e2u, Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea3 T\u00e0ng kh\u1ed1 T\u00e2y Kinh l\u00e0 L\u01b0u S\u01a1, v\u00e0 Tr\u1ea1i ch\u1ee7 V\u0129nh B\u00ecnh ch\u00e2u Ung, Ph\u00f3 s\u1ee9 Cung b\u1ecb kh\u1ed1 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Khanh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u0103ng b\u1ea3y b\u1eadc. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho c\u00f4ng lao chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ee7 l\u0129nh c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean v\u00e0 T\u00f4 M\u1eadu.<\/p>\n<p>[60] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0o kinh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n t\u1ea1i Ty Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5, Ty n\u00e0y s\u1ebd mua theo gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. D\u00f9 r\u1ebb, m\u1ed7i t\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi 10 quan, v\u00e0 ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n m\u1eb7t ngay l\u1eadp t\u1ee9c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i trong v\u00e0 ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Ty n\u00e0y xin mua b\u1eb1ng s\u1ed5 c\u00f3 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, n\u1ebfu mu\u1ed1n mua ch\u1ecbu th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p. N\u1ebfu bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo c\u1ea5p b\u1eadc, mu\u1ed1i b\u1ecb t\u1ecbch thu sung c\u00f4ng.&#8221;<\/i> <i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ghi vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3. Ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 2 v\u00e0 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 4 c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i, b\u1ea3n ch\u00ed \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111o\u1ea1n n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Mu\u1ed1i c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n v\u00e0o kinh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1n t\u1ea1i Ty Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5, m\u1ed7i t\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m d\u01b0\u1edbi 10 ngh\u00ecn. D\u00e2n ch\u00fang mua mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i mua t\u1ea1i Ty Th\u1ecb d\u1ecbch, n\u1ebfu bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang v\u1edbi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n th\u00ec cho ph\u00e9p t\u1ed1 c\u00e1o, mu\u1ed1i b\u1ecb t\u1ecbch thu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu cho Gi\u00e1m ty Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 b\u00e1o c\u00e1o nguy\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c b\u1ecdn tr\u1ed9m mu\u1ed1i t\u1eadp h\u1ee3p.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, gi\u1eb7c phi\u00ean \u1edf V\u0103n Ch\u00e2u h\u01a1n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00e3 \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi l\u00e3nh th\u1ed5. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u xem x\u00e9t nguy\u00ean nh\u00e2n, v\u00e0 xem c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u che gi\u1ea5u hay kh\u00f4ng, c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1edd qu\u00e2n m\u00e3 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u \u0110i\u1ec7p, \u0110\u00e3ng hay kh\u00f4ng. C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf th\u00e0nh tr\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t g\u00e2y th\u00eam vi\u1ec7c, n\u1ebfu gi\u1eb7c ch\u01b0a r\u00fat ho\u1eb7c qu\u00e2n l\u00ednh th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec b\u00e1o ngay l\u00ean Ph\u1ee7 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 v\u00e0 Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 L\u1ee3i Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.&#8221;<\/i> <i>(V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u c\u00f3 li\u00ean quan g\u00ec, c\u1ea7n xem x\u00e9t. S\u00e1ch \u300aM\u1eadt k\u00fd\u300b c\u0169ng ghi t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, sai An \u0110\u00e0o, Ki\u1ec3m ch\u00ednh trung th\u01b0 h\u1ed9 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1, xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan, th\u00ec t\u00f9y nghi thi h\u00e0nh, n\u1ebfu vi\u1ec7c h\u01a1i nghi\u00eam tr\u1ecdng th\u00ec t\u00e2u xin ch\u1ec9 th\u1ecb. V\u00ec hai l\u1ed9 n\u00e0y tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp kh\u00e1 nhi\u1ec1u, lo r\u1eb1ng ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 truy b\u1eaft v\u00e0 x\u1eed l\u00fd tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[64] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Ph\u00fac Ch\u00e2u, Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u, Ch\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 qu\u00e2n H\u01b0ng H\u00f3a, nh\u1eefng h\u1ed9 thu\u1ed9c \u0111\u1eb3ng th\u1ee9 t\u01b0 tr\u1edf xu\u1ed1ng, b\u1ecb thi\u00ean tai m\u1ea5t m\u00f9a t\u1eeb n\u0103m ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, thu\u1ebf thu n\u0103m ngo\u00e1i<a class=\"footnote\" title=\"'thu li\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'thu khoa'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, thu\u1ebf ru\u1ed9ng d\u00e2n n\u1ed9p g\u1ed3m hai k\u1ef3 h\u1ea1 thu, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1 li\u1ec7u, thu li\u1ec7u, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 174, ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1929-7\" href=\"#footnote-1929-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> v\u00e0 ti\u1ec1n d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[65] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ho\u00e0ng L\u00fd t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y sai Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m Ph\u00e1n quan \u1edf \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, khi Qu\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, T\u0103ng B\u1ed1 \u0111em s\u1eafc m\u1ec7nh giao vi\u1ec7c, Qu\u1ef3 li\u1ec1n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng tu\u00e2n. Khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a B\u1ed1 ra l\u1ec7nh cho Qu\u1ef3 gi\u1ea3i tr\u00ecnh, Qu\u1ef3 \u0111\u1ebfn Ng\u1ea1c Ch\u00e2u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i g\u1eedi s\u1eafc m\u1ec7nh \u1edf Ng\u1ea1c m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eadn. Mong x\u1eed t\u1ed9i Qu\u1ef3 v\u1ec1 t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd chuy\u00ean quy\u1ec1n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Qu\u1ef3 nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadm ch\u1ee9c, v\u00e0 ph\u1ea3i gi\u1ea3i tr\u00ecnh r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. <i>(C\u1ea7n xem x\u00e9t sau n\u00e0y th\u1ebf n\u00e0o, ho\u1eb7c ghi ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o l\u00fac m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Chi\u1ebfu cho Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean Ch\u1ee7 b\u1ea1 v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1, Th\u1eeba v\u00e0 Ch\u1ee7 b\u1ea1 thay phi\u00ean nhau, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u00e1n gi\u00e1m Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3.<\/p>\n<p>[67] Chi\u1ebfu cho Tri Qu\u1ebf Ch\u00e2u Tri\u1ec7u Ti\u1ebft, khi \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, n\u1ebfu vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng k\u1ecbp, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00f9y nghi thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u: <i>&#8220;Bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc truy t\u1eadp c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh 58 th\u00f4n thu\u1ed9c hai \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cung n\u1ed9p thu\u1ebf l\u00e0 Nam D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'H\u1ea1ng' trong 'Nam D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1ng', c\u00e1c b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1eafc v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00ednh'.\" id=\"return-footnote-1929-8\" href=\"#footnote-1929-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng 154 h\u1ed9 v\u1edbi 697 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n nay tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00e3 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u1ee9u t\u1ebf m\u1ed9t ngh\u00ecn quan, v\u00e0 \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Tr\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e9t t\u1ed9i c\u00e1c quan l\u1ea1i huy\u1ec7n n\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho ch\u00e2u H\u00f9ng xem x\u00e9t c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u t\u1ebf n\u00f3i tr\u00ean, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt thi\u1ebfu \u0103n, th\u00ec c\u00e2n nh\u1eafc v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean c\u00e1ch c\u1ee9u t\u1ebf th\u00edch h\u1ee3p. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i chi\u1ebfu cho mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u00faa \u0111\u1eadu c\u1ee9u t\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n hai \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng cung n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f2n n\u1ee3. <i>(Vi\u1ec7c th\u00e1ng 5 ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, nay ch\u00e9p chung v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[69] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho c\u00e1c d\u0169ng s\u0129 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ea1i, binh Phi\u00ean, v\u00e0 d\u00e2n qu\u00e2n cung n\u1ecf \u1edf qu\u00e2n S\u01a1n T\u00e2y thu\u1ed9c l\u1ed9 Hi H\u00e0. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ban l\u1ee5a, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 thu c\u00f9ng c\u00e1c kho\u1ea3n chi ph\u00ed di chuy\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 c\u00f4ng, th\u00ec b\u00e1o t\u00ean con ch\u00e1u l\u00ean. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t ng\u1ef1a trong chi\u1ebfn tr\u1eadn, th\u00ec mua ng\u1ef1a c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>[70] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 L\u1ec5 b\u1ed9 v\u1eabn thi n\u0103m b\u00e0i s\u00e1ch nh\u01b0 c\u0169. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c trong h\u1ecd t\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c quan, th\u00ec cho ph\u00e9p d\u1ef1 thi, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n thu\u1ed9c trong h\u1ecd t\u1ed9c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi. Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c ri\u00eang m\u1ed9t khoa thi, thi hai tr\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 n\u0103m ph\u1ea7n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn kh\u00f4ng qu\u00e1 n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. \u1ede k\u1ef3 thi \u0110i\u1ec7n, s\u1ebd thi s\u00e1ch ri\u00eang m\u1ed9t m\u1ee5c \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m \u0111i\u1ec3m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u l\u1ea7n thi kh\u00f4ng \u0111\u1ed7, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i, th\u00ec b\u00e1o l\u00ean Trung th\u01b0 xin x\u00e9t, t\u00f9y t\u00e0i m\u00e0 b\u1ed5 d\u1ee5ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, quan Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng l\u00e0 H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng man \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5, xin c\u1ea5p cho m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t con d\u1ea5u \u0111\u1ecf.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty b\u00e1o l\u00ean s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n c\u1ea5p d\u1ea5u \u1ea5n. Kinh l\u01b0\u1ee3c ty ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e1o l\u00ean, th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea5t \u1ea5y. <i>(<i>&#8220;Ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1ea5p d\u1ea5u \u1ea5n \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea5t&#8221;<\/i>, theo l\u1eddi ch\u00fa th\u00edch trong \u300aChu s\u1eed\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Ph\u00f3 s\u1ee9 L\u1ec5 t\u00e2n l\u00e0 \u0110\u1ed7 S\u01b0 \u00cdch, L\u01b0u Hi C\u1ed5, c\u00f9ng c\u00e1c quan Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c l\u00e0 Mai Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Kh\u1ea5t Th\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a, c\u00f2n D\u01b0\u01a1ng B\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m ba n\u0103m. Do Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng S\u01b0 \u00cdch v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia c\u00f3 c\u00f4ng chi\u00eau an c\u00e1c b\u1ed9 Phi\u00ean.<\/p>\n<p>[73] Chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong kinh \u0111ang n\u1ee3 ti\u1ec1n th\u1ecb d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n ti\u1ec1n quan \u1edf c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n b\u1ecb giam gi\u1eef, cho ph\u00e9p b\u1ea3o l\u00e3nh v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do.<\/p>\n<p>[74] \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, An ph\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u1ea1c vu c\u00e1o r\u1eb1ng Ti\u1ec1n tri ch\u00e2u T\u00f4 Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7m Th\u00e2n b\u00e1n th\u00f3c kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu cho Tr\u1ea7m Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai quan t\u1ea1 \u01a1n m\u01b0a.<\/p>\n<p>[76] T\u00e2n tri ch\u00e2u Di\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xin kh\u00f4ng theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, c\u1eed hai vi\u00ean v\u0103n th\u1ea7n l\u00e0m ch\u1ee9c Chu\u1ea9n b\u1ecb sai khi\u1ec3n \u1edf ty Kinh l\u01b0\u1ee3c An ph\u1ee7. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[77] Chi\u1ebfu cho Ph\u00e1n \u0111\u0103ng v\u0103n c\u1ed5 vi\u1ec7n, Hi\u1ec7u l\u00fd B\u00ed c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n M\u1ee5c b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u00ec khi c\u00f2n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, \u00f4ng \u0111\u00e3 dung t\u00fang n\u1eef n\u00f4 v\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t t\u1ed9i tham nh\u0169ng c\u1ee7a Tri huy\u1ec7n Hoa \u0110\u00ecnh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c T\u1ebf, tuy \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Quy\u1ec1n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u sang \u0110\u00f4ng l\u1ed9, v\u00ec Ph\u1ee5 Chi v\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1ea9m L\u1ec5 khi ki\u1ec3m tra th\u00f3c \u1edf kho \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, Ph\u1ee5 Chi x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, ni\u00eam phong 113 kho, cho l\u00e0 th\u00f3c x\u1ea5u, sai quan \u0111\u1ecbnh gi\u00e1, l\u1ea1i n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t qu\u00e2n l\u1ea1i r\u1eb1ng s\u1ebd b\u00f9 th\u00eam. Qu\u00e2n l\u00ednh nghe th\u1ea5y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u00f2i th\u00eam. Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u1ee5 Chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng Nam, kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 S\u00f3c. Vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u00f3c tinh hay th\u00f4, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec7 c\u0169, sao c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i ngay \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i d\u1eb7n d\u00f2, v\u00e0 sai quan gi\u00e1m n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ng\u00e0y r\u1ed3i. Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan n\u00f3i b\u1eady, ng\u00e0y mai c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, ai d\u00e1m n\u00f3i m\u1ed9t l\u1eddi s\u1ebd ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc!&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u im l\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn khi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed Th\u1ea9m L\u1ec5 \u0111i ki\u1ec3m tra, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i theo \u00fd Ph\u1ee5 Chi. <i>(Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111\u01b0a m\u1eabu h\u1ed9c, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[79] Tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u Th\u1ea7m s\u1eeda xong th\u00e0nh n\u0103m ch\u00e2u qu\u00e2n \u0110\u1eb7ng, Qu\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[80] Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;X\u00e9t ph\u00e9p mu\u1ed1i c\u1ee7a B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt, nay tham kh\u1ea3o s\u1ed1 mu\u1ed1i c\u1ea5p \u1edf hai tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau, l\u1ea5y m\u1ee9c thu h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0 2.300.000 quan, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m sau.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[81] Chi\u1ebfu mi\u1ec5n s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh 230.000 quan, th\u1ea1ch m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n. V\u00ec nhi\u1ec1u n\u0103m b\u1ecb thi\u00ean tai.<\/p>\n<p>[82] Trong cung \u0111\u01b0a ra ph\u00e9p c\u1ea7u m\u01b0a b\u1eb1ng th\u1eb1n l\u1eb1n, th\u1eed nghi\u1ec7m th\u1ea5y hi\u1ec7u nghi\u1ec7m, b\u00e8n ban h\u00e0nh k\u00e8m theo ph\u00e9p c\u1ea7u m\u01b0a b\u1eb1ng ng\u1ed7ng.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, quan \u0110\u1ec1 c\u1eed t\u1ea1i kinh c\u00e1c ty kh\u1ed1 v\u1ee5 t\u00e2u r\u1eb1ng, Gi\u00e1m quan B\u1ed1 kh\u1ed1 L\u00fd T\u00f4ng Du\u1ec7 c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ef1 \u00fd r\u1eddi b\u1ecf nhi\u1ec7m s\u1edf, xin \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf. Vua ph\u00ea: <i>&#8220;T\u00f4ng Du\u1ec7 c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1eady th\u1ebf l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u00f3 th\u1ec3 theo l\u1eddi t\u00e2u, \u0111\u1ec3 c\u00e1c quan t\u1ea1i kinh c\u00f3 ch\u1ed7 r\u0103n \u0111e.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[84] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng, con trai c\u1ee7a Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u0169 \u1edf b\u1ed9 phi\u00ean l\u00e0 Tri\u1ec7u D\u01b0 \u0110\u1ee9c l\u00e0 T\u00f4ng Ng\u1ea1n, gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, c\u00f9ng c\u00e1c \u0110i\u1ec7n th\u1ecb l\u00e0 T\u00f4ng Ki\u1ec7t, T\u00f4ng Ng\u1ea1n<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 'Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c T\u00f4ng Ng\u1ea1n', \u1edf \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb T\u00f4ng Ng\u1ea1n, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai.\" id=\"return-footnote-1929-9\" href=\"#footnote-1929-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p b\u1ed5ng, l\u1ea1i cho con nh\u1ecf l\u00e0 T\u00f4ng H\u1eefu l\u00e0m \u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u1edf Tr\u00e0 t\u1eedu ban. V\u00ec Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng D\u01b0 \u0110\u1ee9c l\u00e0 quan phi\u00ean, t\u1eebng c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, con ch\u00e1u ngh\u00e8o y\u1ebfu n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[85] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;L\u00fd Thu\u1ea5n C\u1eed t\u00e2u m\u1eb7t r\u1eb1ng Di\u00eau H\u1ee7y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ea1 Ph\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi t\u1ebf qu\u1ef7, ch\u1ee9ng c\u1edb r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng \u0110\u00e0m Ch\u00e2u x\u00e9t x\u1eed s\u01a1 s\u00e0i, tha h\u1ebft t\u1ed9i, n\u00ean giao cho Chu S\u01a1 B\u00ecnh l\u1ea5y h\u1ed3 s\u01a1 xem x\u00e9t k\u1ef9, ch\u1ecdn quan kh\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, S\u01a1 B\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 L\u01b0u V\u0103n, ch\u1ed3ng c\u1ee7a A \u0110\u1eb7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i H\u1ea1 Ph\u00fa gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf vi\u1ec7c n\u00e0y d\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[86] Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u1ee5ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111em di\u00eam sao theo ph\u00e9p c\u0169 \u1edf \u0110\u00f4ng Nam, giao cho quan \u1edf b\u1ea3y n\u01a1i t\u1ea1i kinh th\u00e0nh l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i t\u1ecbch ba quan b\u1ed1n tr\u0103m, t\u1ea1m m\u01b0\u1ee3n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3 trong n\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 thu mua, \u0111\u1ee3i khi ti\u1ec1n di\u00eam n\u1ed9p th\u00eam \u0111\u1ebfn s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ho\u00e0n tr\u1ea3. Sau \u0111\u00f3 l\u1ec7nh cho Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 theo \u0111\u00f3 thu mua. B\u1ea3n v\u1ee5 t\u00e2u: Kh\u00e1ch nh\u00e2n \u00f9a \u0111\u1ebfn n\u1ed9p v\u0103n sao, t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 mua l\u00e0 n\u0103m m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1ea1n ba ngh\u00ecn quan, t\u1ec9nh ty ho\u00e0n to\u00e0n thi\u1ebfu ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3, lo ng\u1ea1i s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ph\u00e9p sao, mu\u1ed1n \u0111em v\u0103n sao m\u00e0 kh\u00e1ch nh\u00e2n t\u1ea1i kinh xin b\u00e1n, tr\u1eeb s\u1ed1 sao h\u1ee3p l\u1ec7, kh\u00f4ng c\u00f3 thu ph\u1ee5, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ec7nh cho b\u00e1n \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng quan t\u1ea1i ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u00eda T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00f3, ngo\u00e0i ra s\u1ed1 sao c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u thu mua. Trong gi\u00e1 ti\u1ec1n, ba ph\u1ea7n tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n hi\u1ec7n c\u00f3, b\u1ea3y ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 gi\u00e1 nh\u1eadp sao \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u00ednh to\u00e1n chi ti\u1ebft s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i tr\u1ea3, c\u1ea5p cho d\u1eabn m\u1edbi. T\u1ea5t c\u1ea3 sao m\u1edbi h\u1ee3p l\u1ec7, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 ch\u1ec9 huy, t\u1eeb t\u1ec9nh ty g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn Tam ban vi\u1ec7n, sai m\u1ed9t vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam ty l\u1ea5y s\u1ed1 sao m\u1edbi c\u1ea7n d\u00f9ng, \u0111\u1ebfn Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 h\u1ea1 gi\u1edbi \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, vi\u1ebft \u0111i\u1ec1n r\u1ed3i c\u1ea5p cho kh\u00e1ch nh\u00e2n, l\u1ec7nh cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i tr\u00ec<a class=\"footnote\" title=\"Gi\u1ea3i tr\u00ec, 'tr\u00ec' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1ecba', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u1ef1c h\u00f3a 24-16 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1929-10\" href=\"#footnote-1929-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a> nh\u1eadn di\u00eam h\u00f3a. Nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd thu mua h\u1ebft sao c\u0169 trong d\u00e2n gian, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kh\u00e1ch nh\u00e2n \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn m\u1edbi, nh\u1eadn di\u00eam k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e1n \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo. <i>(S\u1ed1 sao m\u1edbi v\u1eabn n\u1eb1m trong h\u1ea1n ng\u1ea1ch sao ph\u00e1t h\u00e0nh n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ghi ch\u00e9p n\u00e0y, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3. Ng\u00e0y 28 th\u00e1ng 2, ng\u00e0y 12 v\u00e0 23 th\u00e1ng 4 c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, chi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u1eadp b\u1ea3y tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1i kinh s\u01b0 mua di\u00eam sao \u0110\u00f4ng Nam, Th\u1ecb d\u1ecbch v\u1ee5 t\u00e2u c\u1ea7n n\u0103m m\u01b0\u01a1i ch\u00edn v\u1ea1n ba ngh\u00ecn quan. Tam ty t\u00e2u thi\u1ebfu ti\u1ec1n, tr\u1ea3 l\u1ea1i ph\u1ea7n l\u1edbn sao, l\u1ec7nh b\u00e1n \u1edf ph\u00eda T\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi mua \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 ba ph\u1ea7n b\u1eb1ng ti\u1ec1n, b\u1ea3y ph\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 gi\u00e1 bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ea5p d\u1eabn m\u1edbi, mong thu h\u1ebft sao c\u0169 trong d\u00e2n gian, d\u1eabn m\u1edbi d\u1ec5 b\u00e1n \u0111i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nghe theo.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed ghi nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 l\u1ebd s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ee9c d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00fac trong v\u00f2ng ba n\u0103m, cho ph\u00e9p kh\u00e1ch bu\u00f4n tr\u00e0 giao d\u1ecbch. Vua sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi tr\u1ef1c ti\u1ebfp, r\u1ed3i ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c h\u1ecfi tr\u1ef1c ti\u1ebfp L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[88] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110\u00e3 sai T\u1eeb Hi t\u00ednh to\u00e1n chi ph\u00ed vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh An Nam. Nghe n\u00f3i d\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u00e2y sau khi t\u1ef1 cung c\u1ea5p cho vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1edbn, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ed1n kh\u1ed5, h\u00e3y l\u1ec7nh cho Hi b\u00e1o c\u00e1o nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 khoan h\u1ed3ng, c\u1ee9u t\u1ebf \u0111\u1ec3 nghe.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Hi d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c vi\u1ec7c c\u1ee9u t\u1ebf: M\u1ed9t l\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf, gi\u1ea3m \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh; Hai l\u00e0 x\u00f3a n\u1ee3, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i; Ba l\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, c\u1ea5m mua b\u00e1n \u00e9p bu\u1ed9c; B\u1ed1n l\u00e0 mi\u1ec5n d\u1ecbch cho phu d\u1ecbch, gi\u1ea3m b\u1edbt ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c; N\u0103m l\u00e0 t\u00ednh to\u00e1n \u0111\u1ecba l\u00fd, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u1ed1i.&#8221; T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[89] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Lam Ch\u00e2u v\u00e0 H\u1ee3p H\u00e0 T\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t n\u00e0o ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ea1, xin gi\u1ea3m b\u1edbt ch\u1ee7 tr\u1ea1i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i n\u0103m qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y tr\u1ea1m g\u00e1c \u1edf th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 t\u00e2n. L\u1ea1i n\u1eefa, Th\u01b0\u1ee3ng B\u00ecnh Quan tuy l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 ng\u0103n tr\u1edf, xin ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m \u00e1p v\u00e0 ba tr\u0103m qu\u00e2n s\u0129.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 b\u1ea3y \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1.<\/p>\n<p>[91] Ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u00e1c ch\u00e2u Nhung, L\u00f4, n\u01a1i \u1edf xa ch\u00e2u huy\u1ec7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u1ed1i, tr\u00e0, n\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. N\u1ebfu d\u00e2n ch\u00fang mu\u1ed1n l\u1eadp ch\u1ee3 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh \u0111\u1ec3 chi\u00eau t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u1edf v\u00e0 l\u00e0m \u0103n, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m \u0111\u01a1n b\u1ea3o l\u00e3nh, r\u1ed3i chuy\u1ec3n l\u00ean Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn c\u1eed quan xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e2u d\u00e0i hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p l\u1eadp ch\u1ee3, theo l\u1ec7 n\u1ed9p thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 c\u00e1c kho\u1ea3n l\u1ee3i.&#8221;<\/i> \u0110\u00e2y l\u00e0 theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn b\u1ea3n l\u1ed9.<\/p>\n<p>[92] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: V\u1ee3 v\u00e0 con trai c\u1ee7a vi\u00ean li\u00eau M\u00e3 H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c \u1edf Ung Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u00fa, ph\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn H\u1ed3 B\u1eafc ph\u1ed1i v\u00e0o qu\u00e2n doanh b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec. T\u00fa th\u01b0\u1eddng gi\u00fap gi\u1eb7c b\u1eafn ph\u00e1o v\u00e0o th\u00e0nh Ung Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, \u0110\u00f4 gi\u00e1m H\u00e0 Tr\u1ea1ch \u1edf l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c tr\u1ea1m \u1edf c\u1eeda n\u00fai d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb ch\u1ed1ng gi\u1eef. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe tin gi\u1eb7c v\u00e0o tr\u1ea1i Ti\u1ec3u Nam H\u00e0 \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb nh\u1ecf, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t kh\u00ed gi\u00e1p. Xin giao cho An ph\u1ee7 ty t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c tr\u1ea1i d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi. N\u1ebfu B\u1eafc gi\u1edbi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, th\u00ec l\u1ea5y vi\u1ec7c Ti\u1ec3u Nam l\u00e0m l\u00fd do, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Nh\u00e2n ch\u00fang t\u1ea5n c\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n ho\u00e0n thi\u1ec7n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1eddi c\u01a1 th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ee1. L\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 An ph\u1ee7 ty xem x\u00e9t thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, An Nam chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng ti\u00ean phong k\u1ef3 binh Gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u00f5 r\u00e0ng vi\u1ec7c ti\u1ebfp chi\u1ebfn \u1edf s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u1ee9ng c\u1ee9u c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 3070 ng\u01b0\u1eddi, xin l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u0103ng c\u1ea5p v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ri\u00eang binh s\u0129 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Mi\u00eau L\u00fd t\u1eebng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, l\u1ec7nh cho Tri\u1ec7u Ti\u1ebft xem x\u00e9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>L\u00fd \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf b\u1ebfn Nh\u01b0 Nguy\u1ec7t c\u00e1ch ph\u00eda t\u00e2y Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 60 d\u1eb7m, Ho\u00e0ng Kim M\u00e3n d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng qua s\u00f4ng, b\u1ea9m b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ef3 r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, ti\u1ebfn v\u1ec1 Giao Ch\u00e2u 15 d\u1eb7m, Qu\u1ef3 \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft v\u1ec1, \u0111\u1ecbnh x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p, L\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ef3 ti\u1ebft ch\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ef3 ti\u1ebft ch\u1ebf: C\u00e2u n\u00e0y m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi ph\u1ea7n tr\u00ean 'b\u1ea9m b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ef3 r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft', 'Qu\u1ef3 \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft v\u1ec1'. Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 349 truy\u1ec7n Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t, 'Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m chi\u00eau th\u1ea3o An Nam, gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00e0nh doanh M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'Qu\u1ef3' \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 sai, \u0111\u00fang ra l\u00e0 '\u0110\u1ea1t'.\" id=\"return-footnote-1929-11\" href=\"#footnote-1929-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Qu\u00e2n Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed9ng Gi\u00e1p thu\u1ed9c ch\u00e2u L\u1ea1ng, n\u00ean L\u00fd th\u1eeba c\u01a1 h\u00e0nh qu\u00e2n. Sau theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ti\u1ebft, binh s\u0129 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n L\u00fd qua s\u00f4ng chi\u1ebfm \u1ea3i, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng s\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, 40 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng 2 c\u1ea5p, 137 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc. L\u00fd l\u00e0 con c\u1ee7a Th\u1ee5. Vi\u1ec7c theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Ti\u1ebft l\u00e0 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 5, nay ghi chung l\u1ea1i. <i>(Vi\u1ec7c Ho\u00e0ng Kim M\u00e3n, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 9.)<\/i><\/p>\n<p>[95] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9, h\u1ed9 b\u1ea3o gi\u00e1p d\u01b0\u1edbi 5 m\u1eabu kh\u00f4ng ph\u1ea3i lu\u00e2n phi\u00ean \u0111i tu\u1ea7n \u1edf ty Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, Huy\u1ec7n \u00fay, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1eadp luy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[96] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Th\u00e1i, H\u1ea3i, Gi\u00e1ng, Di\u1ec7u, Hoa, T\u00fa, \u00d4n, Ng\u1ea1c, Giang, \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f9ng th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c qu\u00e2n K\u1ef3 Ch\u00e2u, B\u1ea3o \u0110\u1ecbnh, C\u00e0n Ninh, V\u0129nh Ninh, \u0111\u1ec1u do Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan \u0110\u00f4ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, tr\u00ecnh Trung th\u01b0 x\u00e9t duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>[97] Chi\u1ebfu l\u1ea5y 5 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng L\u1ed9 cho m\u01b0\u1ee3n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ec1n may \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 ti\u1ec1n v\u1ed1n mu\u1ed1i ban th\u01b0\u1edfng cho l\u1ec5 Nam Giao. V\u00ec c\u00f3 thi\u00ean tai n\u00ean l\u00e0m v\u1eady.<\/p>\n<p>[98] Ty N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1c c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m ty v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed ty c\u1ee7a Giang Nam T\u00e2y L\u1ed9 xem x\u00e9t vi\u1ec7c d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng, qu\u00e2n H\u01b0ng Qu\u1ed1c, m\u1ed7i khi n\u1ed9p 1 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00eam 1 quan ti\u1ec1n d\u1ecbch, nay xin gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[99] Th\u00e1ng n\u00e0y, kh\u00f4i ph\u1ee5c hai tr\u1ea5n T\u1ea3o C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0169 \u1ea4p c\u1ee7a ch\u00e2u K\u00fd th\u00e0nh huy\u1ec7n. S<i>(\u1eed c\u0169 ch\u1ec9 ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c huy\u1ec7n V\u0169 \u1ea4p, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i> \u0110\u1eb7t t\u00ean cho tr\u1ea1i m\u1edbi \u1edf c\u1eeda Ti\u1ec3u Kh\u00ea, ch\u00e2u L\u00f4 l\u00e0 V\u0169 Ninh.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1929-1\">Ch\u1eef 'ch\u00ednh' trong 'S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'v\u0103n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1929-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-2\">Th\u00e1i Khang, ch\u1eef 'Khang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Nguy\u00ean', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 24-14 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1929-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-3\">'Nh\u00e2n' trong 'thu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1929-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-4\">V\u1ea1n Tr\u00e1ch, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Di', L\u00fd \u0110\u00e0o ch\u00fa th\u00edch gi\u1ed1ng nhau. <a href=\"#return-footnote-1929-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-5\">Long Th\u1ea7n v\u1ec7 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 'Long Th\u1ea7n' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 147, ch\u00ed binh, quy\u1ec3n 349, truy\u1ec7n Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t, v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n phi\u00ean di 4, trang 36, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1929-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-6\"> so v\u1edbi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng trong kinh c\u00f2n r\u1ebb h\u01a1n 'so' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1eafc', 'th\u1ecb' nguy\u00ean l\u00e0 'kinh', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-1929-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-7\">'thu li\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'thu khoa'. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, thu\u1ebf ru\u1ed9ng d\u00e2n n\u1ed9p g\u1ed3m hai k\u1ef3 h\u1ea1 thu, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1 li\u1ec7u, thu li\u1ec7u, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 174, ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a, theo \u0111\u00f3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1929-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-8\">Ch\u1eef 'H\u1ea1ng' trong 'Nam D\u01b0\u01a1ng H\u1ea1ng', c\u00e1c b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n kh\u1eafc v\u00e0 b\u1ea3n in ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110\u00ednh'. <a href=\"#return-footnote-1929-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-9\">Tr\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 'Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c T\u00f4ng Ng\u1ea1n', \u1edf \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 \u0110i\u1ec7n th\u1ecb T\u00f4ng Ng\u1ea1n, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 sai. <a href=\"#return-footnote-1929-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-10\">Gi\u1ea3i tr\u00ec, 'tr\u00ec' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0111\u1ecba', c\u0103n c\u1ee9 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u1ef1c h\u00f3a 24-16 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1929-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1929-11\">L\u00fd tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ef3 ti\u1ebft ch\u1ebf: C\u00e2u n\u00e0y m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi ph\u1ea7n tr\u00ean 'b\u1ea9m b\u00e1o v\u1edbi Qu\u1ef3 r\u1ed3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft', 'Qu\u1ef3 \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft v\u1ec1'. Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 349 truy\u1ec7n Y\u1ebfn \u0110\u1ea1t, 'Qu\u00e1ch Qu\u1ef3 l\u00e0m chi\u00eau th\u1ea3o An Nam, gi\u1eef ch\u1ee9c H\u00e0nh doanh M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n Ph\u00f3 \u0111\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'Qu\u1ef3' \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 sai, \u0111\u00fang ra l\u00e0 '\u0110\u1ea1t'. <a href=\"#return-footnote-1929-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":72,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1929","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1981,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1929\/revisions\/1981"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1929\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1929"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1929"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}