{"id":1937,"date":"2026-01-01T13:21:03","date_gmt":"2026-01-01T06:21:03","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1937"},"modified":"2026-01-01T13:44:45","modified_gmt":"2026-01-01T06:44:45","slug":"beta-quyen-285-nam-hi-ninh-thu-nhat0-dinh-ty-1077","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-285-nam-hi-ninh-thu-nhat0-dinh-ty-1077\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 285: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 10 (\u0110INH T\u1ef4, 1077)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 285: N\u0102M HI NINH TH\u1ee8 10 (\u0110INH T\u1ef4, 1077)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 11 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 10, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o: B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo quy ch\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, ch\u1ec9 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea5p b\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u1ed3ng tri Th\u1ea9m quan T\u00e2y vi\u1ec7n \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean, Vua nghe theo.\r\n\r\n[2] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Ph\u00fac Ki\u1ebfn Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7, d\u0169ng c\u1ea3m xu\u1ea5t ch\u00fang trong s\u1ed1 d\u00e2n binh b\u1ea3n l\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd v\u00e0 sai ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u1eefng k\u1ebb hung \u00e1c ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u01b0ng ch\u01b0a b\u1ecb x\u1eed l\u00fd, n\u1ebfu t\u00e1i ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i sung l\u00e0m l\u00ednh b\u1ea3n th\u00e0nh \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn.\"<\/i>\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn: Vua ph\u00ea: <i>\"\u0110\u00e3 sai quan \u0111\u1ec1 c\u1eed tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u t\u1eeb l\u00e2u, nay \u0111\u1ec1u \u1edf kinh \u0111\u00f4 m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y kh\u1edfi c\u00f4ng. C\u00f3 th\u1ec3 cho m\u1ed9t vi\u00ean quan \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ed7 \u1edf cho binh l\u00ednh, thu x\u1ebfp v\u1eadt d\u1ee5ng, c\u1ee7i g\u1ea1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec3 khi kh\u1edfi c\u00f4ng m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu to\u00e0n, kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u1ebfu th\u1ed1n.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 sai Ph\u00e1n \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m T\u1ed1ng X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n[footnote]Ch\u1eef 'X\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'L\u00e3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 284, th\u00e1ng 8 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[4] H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Bi\u00ean tu n\u1ed9i ch\u01b0 ty th\u1ee9c g\u1eedi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n n\u00e0y 10 quy\u1ec3n, ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec3u s\u1edb, thanh t\u1eeb, ch\u00fac v\u0103n, vi\u1ec7c kh\u00f3a vi\u1ec7n, s\u1eafc thi\u1ebft, t\u00fac tr\u1ef1c, v.v. Xem x\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc s\u0129 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00f9y th\u1eddi b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f2n bi\u1ec3u s\u1edb, thanh t\u1eeb, ch\u00fac v\u0103n t\u00f9y theo \u00fd ngh\u0129a c\u1ea7u \u0111\u1ea3o kh\u00e1c nhau, kh\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t m\u1eabu chung. H\u01a1n n\u1eefa, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi h\u1ecdc s\u0129 c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00e1c bi\u1ec7t, vi\u1ec7c tri\u1ec7u t\u1eadp, s\u1eafc thi\u1ebft \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00f4ng b\u00e1o cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0103n th\u01b0 t\u01b0 b\u00e1o, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c ty kh\u00e1c. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n ty l\u1eadp quy ch\u1ebf v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 xu\u1ea5t nh\u1eadp v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecdc s\u0129 kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u00ean ch\u00e9p.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[5] Th\u1ecb \u0111\u1ed9c \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0o c\u00e1c Nh\u0129 Anh ti\u1ebfn \u0111\u1ecdc, nh\u00e2n n\u00f3i: <i>\"T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c t\u1eeb T\u1ea7n, H\u00e1n tr\u1edf l\u1ea1i, c\u00f3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua cha, nh\u01b0 truy\u1ec7n L\u00e3 B\u1ea5t Vi l\u00e0 lo\u1ea1i \u0111\u00f3.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng lo\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u b\u1ecf qua kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc.\"<\/i> Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng, Ho\u00e0ng L\u00ed t\u1ea5u: <i>\"Gi\u1ea3ng xong Kinh Thi, xin gi\u1ea3ng Kinh g\u00ec?\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u1ec5 nh\u1ea1c ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng g\u00ec chi ti\u1ebft b\u1eb1ng nh\u00e0 Chu, n\u00ean gi\u1ea3ng Kinh L\u1ec5.\"<\/i>\r\n\r\n[6] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Trung th\u01b0 h\u00e0nh tr\u00e1p t\u1eed. Theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 quan ch\u1ea5p ch\u00ednh Trung th\u01b0 d\u00f9ng tr\u00e1p t\u1eed \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh ch\u00ednh l\u1ec7nh. L\u00fac \u0111\u00f3, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00f9ng tr\u00e1p t\u1eed g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u00f4n, c\u00e1c m\u00f4n b\u00e1o l\u00ean, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[7] Kh\u00e1ch t\u1ec9nh t\u00e2u: <i>\"S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n l\u00e0 La A T\u01b0 Nan T\u00ea \u00d4n \u0111em ba v\u1ea1n m\u1ed9t ngh\u00ecn c\u00e2n nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng, tr\u1ecb gi\u00e1 b\u1ed1n v\u1ea1n b\u1ed1n ngh\u00ecn quan, xin gi\u1ea3m gi\u00e1 ba ngh\u00ecn quan, b\u00e1n v\u00e0o kho quan.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[8] T\u1eadp Kh\u00e1nh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 T\u00f4ng Ng\u1ea1c[footnote]T\u00f4ng Ng\u1ea1c, ch\u1eef 'T\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ed1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245, truy\u1ec7n T\u00f4ng th\u1ea5t s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00ec t\u1ed9i kh\u1ea5u l\u01b0u b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3 l\u00e3i cho m\u00ecnh, chi\u1ebfu tha t\u1ed9i.\r\n\r\n[9] H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Th\u00e1i ch\u00e2u L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng 6, C\u00f4ng Nh\u1ee5 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri Th\u00e1i ch\u00e2u. <i>(Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng n\u00e0y, B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 n\u00f3i r\u1eb1ng...)<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o d\u1ef1 tr\u1eef th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh phong trang cho nh\u1eefng h\u1ed9 b\u1ecb thi\u1ebfu \u0103n do l\u0169 l\u1ee5t.\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu cho Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tri H\u1ed3ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri Ng\u1ea1c Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, trong bi\u1ec3u vi\u1ebft: <i>\"V\u00ec ngh\u00e8o m\u00e0 l\u00e0m quan, ph\u00fa qu\u00fd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a k\u1ebb h\u1ecdc gi\u1ea3; c\u00f9ng th\u1eddi m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, c\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u1ee7a b\u1eadc tr\u01b0\u1ee3ng phu.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"T\u1ef1 tin r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ed9c l\u1eadp kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i. Tranh lu\u1eadn tr\u1ef1c di\u1ec7n \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 khi khi\u1ebfn \u0111\u1ed3ng li\u00eau n\u1ed5i gi\u1eadn; ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n th\u1eddi cu\u1ed9c, c\u00f3 khi kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1ch l\u00e0m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Khi\u1ebfn cho th\u00e1nh lu\u1eadn \u0111\u00f4i khi c\u00f3 ch\u00fat sai l\u1ec7ch, l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ed1 t\u00ecnh xu n\u1ecbnh.\"<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"\u0110\u1ea9y Vua v\u00e0o ch\u1ed7 b\u1ea5t ngh\u0129a, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng th\u00e1i \u0111\u1ed9 r\u00fat lui.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"Hi\u1ec3u r\u00f5 s\u1ef1 s\u1ed1ng ch\u1ebft kh\u00f4ng m\u00ea mu\u1ed9i, th\u1ea5y r\u00f5 c\u1ed5 kim kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. Th\u00f4ng su\u1ed1t l\u00fd l\u1ebd, t\u1eadn hi\u1ec3u t\u00ednh t\u00ecnh, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 uy\u00ean th\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u1ed1i cao; nh\u01b0ng l\u1eadp ng\u00f4n vi\u1ebft s\u00e1ch, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ca ng\u1ee3i s\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i>\r\n\r\nTh\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Bi\u1ec3u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi o\u00e1n h\u1eadn, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho b\u1ec7 h\u1ea1, l\u1ea1i t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 trong s\u1ea1ch. Th\u1ea7n t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh x\u00e9t vi\u1ec7c k\u1ebft \u0111\u1ecbch tr\u00e1i ph\u00e9p \u1edf Hi H\u00e0, nghe n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh c\u00e3i, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t \u00e1n l\u00e0 sai. X\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, kh\u00f4ng ngo\u00e0i vi\u1ec7c bao che cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u0169, v\u00e0 mu\u1ed1n che gi\u1ea5u vi\u1ec7c bu\u00f4ng l\u1ecfng khi t\u1ea1i ch\u1ee9c. Sau n\u00e0y tra x\u00e9t c\u00e1c kho c\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n, th\u1ea5y c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n k\u1ebft \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1eddi, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng L\u1eadp. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u v\u1ed1n nh\u1edd c\u00f4ng lao n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng y\u1ebfu l\u0129nh ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh[footnote]ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t s\u1eafc, v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n qu\u1ea7n th\u1ea7n. Nh\u01b0 vi\u1ec7c tranh c\u00e3i v\u1ec1 k\u1ebft \u0111\u1ecbch, kh\u00f4ng ch\u1ec9 sai l\u1ea7m, m\u00e0 c\u00f2n mang nhi\u1ec1u t\u01b0 \u00fd, th\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i kh\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng ta, th\u1ea7n tuy kh\u00f4ng nghe, nh\u01b0ng suy ra c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i>\r\n\r\n<i>B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4ng minh th\u1ea7n v\u0169, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn, quy m\u00f4 l\u1eddi n\u00f3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u1ea1n? D\u00e1m ch\u1ec9 tr\u00edch th\u00e1nh lu\u1eadn, l\u1ea1i c\u00f2n n\u00f3i s\u1ee3 \u0111\u1ea9y Vua v\u00e0o ch\u1ed7 b\u1ea5t ngh\u0129a \u01b0? T\u1ef1 khoe khoang, c\u00f4ng khai khinh nh\u1eddn b\u1ec1 tr\u00ean, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u h\u1eb3n bi\u1ebft r\u1eb1ng bi\u1ec3u n\u00e0y s\u1ebd lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u1eb1m l\u1eeba g\u1ea1t thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 tr\u1ed9m l\u1ea5y ti\u1ebfng c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ef1c. Xin h\u00e3y tr\u00e1ch ph\u1ea1t.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0y.\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u sau khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt, l\u1eddi n\u00f3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, d\u00e2ng l\u00ean b\u00e0i <i>\"Ph\u00e1p th\u00e2n tam m\u00f4n\"<\/i>, l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 ph\u00e1t minh ra h\u1ecdc thuy\u1ebft v\u1ec1 t\u1ef1 th\u00e2n: m\u1ed9t l\u00e0 H\u1ed3ng xu \u0111\u1ed9c h\u00f3a chi m\u00f4n, hai l\u00e0 V\u1ea1n linh tri\u1ec1u ch\u00ednh chi m\u00f4n, ba l\u00e0 Kim c\u01b0\u01a1ng c\u1ef1 l\u1ef1c chi m\u00f4n. L\u1ea1i in ra g\u1eedi kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u00f4ng ta b\u1ecb \u0111i\u00ean.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129, c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng[footnote]T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'm\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 54-17 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 165 Ch\u1ee9c quan ch\u00ed, T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng 'ch\u01b0\u1edfng th\u1ee5 n\u1ed9i ngo\u1ea1i t\u1ec7 d\u01b0 chi v\u1eadt d\u0129 xu\u1ea5t h\u00f3a chi', \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1eef 'm\u00e3i' r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai c\u1ee7a ch\u1eef 'm\u1ea1i', n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] Chu Di\u00ean Ni\u00ean t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00f4ng t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng b\u00e1n l\u1ea1i qu\u1ea7n \u00e1o c\u0169, tr\u00e2m c\u00e0i, gi\u00e0y d\u00e9p v\u00e0 Tam ty b\u00e1n thanh ki\u1ebfm \u0111ai c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng Nguy\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng d\u00f9ng trong t\u1ebf t\u1ef1, n\u1ebfu chuy\u1ec3n sang d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch t\u00f4n k\u00ednh th\u1ea7n linh. Cho n\u00ean s\u00e1ch x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i: '\u00c1o t\u1ebf l\u1ec5 r\u00e1ch th\u00ec \u0111\u1ed1t \u0111i, \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5 h\u1ecfng th\u00ec ch\u00f4n \u0111i, mai r\u00f9a v\u00e0 th\u1ebb b\u00f3i h\u1ecfng th\u00ec ch\u00f4n \u0111i, con v\u1eadt t\u1ebf ch\u1ebft th\u00ec ch\u00f4n \u0111i.' \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd kh\u00f4ng mu\u1ed1n x\u00fac ph\u1ea1m. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, s\u00f4ng n\u00fai, tr\u0103m th\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ecfng th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t ho\u1eb7c ch\u00f4n \u0111i.\"<\/i> L\u1ec5 vi\u1ec7n cho r\u1eb1ng l\u1eddi c\u1ee7a Di\u00ean Ni\u00ean ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd kinh \u0111i\u1ec3n, n\u00ean chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[13] Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ho\u00e0ng L\u00ed t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu gi\u00e1ng ch\u1ee9c H\u1ed3 Vi\u1ec7n v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Thi\u1ec1u, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2u: 'N\u00ean x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i.' Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 an \u1ee7i ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i. N\u1ebfu truy\u1ec1n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ec3 th\u1ed1ng.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"N\u00ean theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u00ed m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00f2n X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf l\u00e0 Ti\u1ec1n T\u1ea3o th\u00ec v\u1eabn ghi v\u00e0o s\u1ed5.\"<\/i>\r\n\r\n[14] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ch\u1ed7 \u0111\u00ea s\u00f4ng l\u1edbn b\u1ecb v\u1ee1, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n x\u00e1 hay gi\u00e1ng ch\u1ee9c m\u00e0 gi\u1ea3m t\u1ed9i. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh T\u00e2y, Kinh \u0110\u00f4ng, Ph\u1ee7 gi\u1edbi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng hai v\u1ea1n l\u00ednh ph\u1ee5c d\u1ecbch, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n c\u1ea5m b\u1ed5 sung.\"<\/i>\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vi\u1ec7n Tu qu\u1ed1c s\u1eed t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Bi\u00ean tu quan Ho\u00e0ng L\u00ed n\u00f3i: 'Qu\u1ed1c s\u1eed kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1eadp ch\u00ed Ph\u00f9 th\u1ee5y, \u0110\u1ea1o th\u00edch v\u00e0 xin so\u1ea1n bi\u1ec3u. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u00e1i s\u1eed c\u00f4ng ch\u00e9p v\u1ec1 phong thi\u1ec1n, Ban C\u1ed1 ch\u00e9p ch\u00ed Giao t\u1ef1, Ph\u1ea1m U\u1ea5t T\u00f4ng ch\u00e9p ch\u00ed T\u1ebf t\u1ef1, v\u00e0 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 li\u1ec7t truy\u1ec7n v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng k\u1ef9. Nh\u01b0 v\u1eady, Ph\u00f9 th\u1ee5y, \u0110\u1ea1o, Th\u00edch c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ee5 v\u00e0o gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00ed v\u00e0 truy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp t\u00ean ri\u00eang.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, k\u1ef7 v\u00e0 truy\u1ec7n tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 bi\u1ec3u, nay \u0111\u00e3 so\u1ea1n l\u1ea1i, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c.' Vi\u1ec7n th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9, s\u00e1ch T\u1ec1 th\u01b0 c\u00f3 ch\u00ed T\u01b0\u1eddng th\u1ee5y, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, s\u1eed quan v\u00ec tri\u1ec1u Ch\u00e2n T\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u cung qu\u00e1n, Ph\u00f9 th\u1ee5y th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n, n\u00ean so\u1ea1n hai ch\u00ed \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Nay so\u1ea1n ch\u00ednh s\u1eed tri\u1ec1u Nh\u00e2n T\u00f4ng, Anh T\u00f4ng, n\u1ebfu so\u1ea1n ri\u00eang v\u1edbi s\u1eed ba tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n so\u1ea1n hai ch\u00ed n\u00e0y, n\u1ebfu so\u1ea1n chung th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch th\u00ec e r\u1eb1ng vi\u1ec7c tri\u1ec1u Ch\u00e2n T\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 h\u1ec7 th\u1ed1ng, hu\u1ed1ng chi ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ec1 vi\u1ec7c so\u1ea1n chung. Vi\u1ec7c xin l\u1eadp bi\u1ec3u, xin theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng L\u00ed.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c l\u1eadp bi\u1ec3u kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi so\u1ea1n chung qu\u1ed1c s\u1eed s\u1ebd xin ch\u1ec9 ri\u00eang.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 sai T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u so\u1ea1n bi\u1ec3u c\u00f4ng khanh b\u00e1ch quan, nh\u01b0ng Ho\u00e0ng L\u00ed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng bi\u1ebft.\r\n\r\n[16] Ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc, l\u00fac \u0111\u00f3 Ho\u00e0ng L\u00ed, Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng v\u00ec gi\u1ea3ng xong Kinh Thi xu\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Kinh Thi n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1, chi ti\u1ebft ghi ch\u00e9p trong ph\u1ea7n Nh\u00e3, T\u1ee5ng, m\u00e0 \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u xa l\u1ea1i \u1edf ph\u1ea7n cu\u1ed1i. C\u00e1c khanh \u0111\u00e3 ph\u00e1t minh \u00fd ngh\u0129a tinh vi, Tr\u1eabm r\u1ea5t khen ng\u1ee3i.\"<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e9p \u0111o\u00e0n k\u1ebft c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t, xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m theo l\u1eddi t\u1ea5u. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 vi\u1ebft: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ea5y v\u1ea1n b\u1ed9 l\u1ea1c \u1edf v\u00f9ng n\u00fai \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh. Xem \u0111\u1ecba ch\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nay \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. H\u1ecd d\u00f9ng th\u00ec h\u1ee3p nh\u1ecf th\u00e0nh l\u1edbn, mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n ta th\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft an \u1ee7i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd li\u1ec1u ch\u1ebft. Kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd, l\u1ea1i c\u00f2n s\u1ee3 h\u1ecd g\u00e2y h\u1ecda, n\u00ean ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u01a1i c\u00f3 ch\u00fat ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, quan ph\u1ee7 ch\u1ec9 bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ee3i \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi quen s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 do t\u1ea3n m\u00e1c, l\u00e2u ng\u00e0y m\u1ea5t h\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt, ph\u00e9p g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a h\u1ecd, v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean bi\u1ebft m\u00e0 d\u00e1m l\u00e0m. Nh\u01b0ng n\u00f3i v\u1ec1 l\u00fd, c\u1ea3 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ee3i h\u1ea1i th\u00ec xa nhau. Nay n\u1ebfu chi\u1ec1u theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1ec9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u00f4i ch\u00fat theo ph\u00e9p c\u0169, th\u00ec k\u1ebft qu\u1ea3 c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 th\u00eam r\u1ed1i ren, ch\u1eb3ng \u00edch g\u00ec. C\u00f3 th\u1ec3 giao l\u1ea1i cho L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[18] B\u00e0nh T\u00f4n d\u1eabn Li\u00eau \u00c2n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng.\"<\/i> Phong cho l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i d\u1ee5 B\u00e0nh T\u00f4n r\u1eb1ng: <i>\"Li\u00eau \u00c2n l\u00e2u nay l\u00e0m lo\u1ea1n \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn d\u00e2n l\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i, n\u00ean th\u0103ng hai c\u1ea5p, B\u00e0nh B\u1ea3o th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 B\u00e0nh T\u00f4n t\u00e2u: <i>\"Li\u00eau \u00c2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng to\u00e0n b\u1ed9 \u1edf V\u0169 Ti\u00ean tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng B\u00e0nh B\u1ea3o l\u1ea1i b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean Li\u00eau \u00c2n ch\u01b0a c\u1ea7n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u00e3 t\u00e2u xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng. Xin giao cho Khai Phong ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u tra.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u00e0nh T\u00f4n t\u1eebng xin d\u00f9ng \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 Li\u00eau \u00c2n, chi\u1ebfu ban cho m\u01b0\u1eddi b\u1ed9 \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. Sau Khai Phong t\u00e2u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi khai, B\u1ea3o th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a t\u1eebng khuy\u00ean Li\u00eau \u00c2n. Vua bi\u1ebft l\u1ed7i thu\u1ed9c v\u1ec1 B\u00e0nh T\u00f4n, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ea1i x\u00e1, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.\r\n\r\n[19] Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 sai L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean c\u00f9ng quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c, mu\u1ed1n quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 C\u00e0n \u0110\u1ee9c, b\u1ea3o h\u1eafn tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 c\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1ecb s\u1edf \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Nhi\u00eau Ch\u00e2u, Vua th\u1ea5y An Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 anh c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111ang \u1edf nh\u00e0n, \u0111\u1eb7c chi\u1ebfu cho An Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i Giang Ninh.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng Kinh c\u00f4ng l\u1ea1i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, ti\u1ebfp n\u1ed1i sau \u0111\u1ea3ng nh\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tin c\u1eady, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng tin th\u00ec t\u00e0i l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi con trai l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e0ng, m\u00e0 B\u00e0ng l\u1ea1i m\u1ea5t. Bi\u1ebft \u0111\u1ea1o kh\u00f3 thi h\u00e0nh, b\u00e8n c\u1ea3m kh\u00e1i l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ee9c, r\u1ed3i l\u1ea5y ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u1ee7 Kim L\u0103ng. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, n\u1ed9p ti\u1ebft c\u1edd xin v\u1ec1 \u0111\u1ea5t nh\u00e0n, l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1ed9i Linh quan s\u1ee9, \u1edf t\u1ea1i Kim L\u0103ng.<\/i>\r\n\r\n<i>M\u1ed9t h\u00f4m, em trai c\u1ee7a D\u1ef1 Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 Sinh \u0111\u1ebfn th\u0103m Kinh c\u00f4ng, t\u1ea1m tr\u00fa t\u1ea1i h\u00e0nh lang h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00f9a. G\u1eb7p l\u1ec5 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng, c\u00e1c quan trong ph\u1ee7 h\u1ecdp t\u1ea1i h\u00e0nh lang h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i th\u00fa Di\u1ec7p Qu\u00e2n sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Ng\u00f4 Sinh d\u1eddi \u0111i, Ng\u00f4 Sinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu d\u1eddi. \u0110\u1ebfn khi h\u00e0nh l\u1ec5 xong, h\u1ecdp l\u1edbn t\u1ea1i h\u00e0nh lang, Ng\u00f4 Sinh \u1edf sau b\u00ecnh phong m\u1eafng ch\u1eedi kh\u00f4ng ng\u1edbt. Di\u1ec7p Qu\u00e2n c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng nghe, nh\u01b0ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Mao Kh\u00e1ng, Ph\u00e1n quan L\u00fd T\u00f4ng r\u1ea5t b\u1ea5t b\u00ecnh, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho ch\u00e2u b\u1eaft h\u1ecfi. Ch\u00e2u sai hai t\u00ean l\u00ednh c\u1ea7m v\u0103n th\u01b0 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft Ng\u00f4 Sinh, Ng\u00f4 Sinh ch\u1ea1y v\u1ec1 nh\u00e0 Kinh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n, Kinh c\u00f4ng l\u00fac \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/i>\r\n\r\n<i>M\u1ed9t l\u00e1t sau, hai t\u00ean l\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u1eeda n\u00f3i l\u00e0 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i \u1ed3n \u00e0o gi\u1eadn d\u1eef ngo\u00e0i s\u00e2n. Kinh c\u00f4ng t\u00ecnh c\u1edd ra th\u1ea5y, v\u1eabn c\u00f2n l\u1ed9n x\u1ed9n kh\u00f4ng d\u1ee9t, c\u00f4ng qu\u00e1t hai t\u00ean l\u00ednh b\u1ecf \u0111i. Di\u1ec7p Qu\u00e2n nghe tin, b\u00e8n \u0111\u00e1nh hai t\u00ean l\u00ednh, r\u1ed3i c\u00f9ng Mao Kh\u00e1ng, L\u00fd T\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Kinh c\u00f4ng, xin l\u1ed7i v\u00ec l\u00ednh m\u1edbi, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n c\u1ea5m. Kinh c\u00f4ng ch\u1ec9 \u1eadm \u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u00e1p, c\u00f2n D\u1ef1 Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n \u1edf sau b\u00ecnh phong qu\u00e1t Di\u1ec7p Qu\u00e2n, Mao Kh\u00e1ng r\u1eb1ng: <i>\"T\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi c\u1eeda tan r\u00e3 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y t\u00e1m[footnote] Ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi c\u1eeda tan r\u00e3 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y t\u00e1m 't\u00e1m' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', theo \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean B\u00fat L\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda.[\/footnote], nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ai d\u00e1m b\u1eaft th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ta ngo\u00e0i s\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m l\u00e0m th\u1ebf sao!\"<\/i> Di\u1ec7p Qu\u00e2n v\u1ed9i v\u00e3 b\u1ecf \u0111i.<\/i>\r\n\r\n<i>G\u1eb7p l\u00fac Trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, nghe chuy\u1ec7n tranh ch\u1ea5p, Trung s\u1ee9 v\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ebf l\u00e0 Di\u1ec7p Qu\u00e2n, Mao Kh\u00e1ng, L\u00fd T\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea5y L\u1eef Gia V\u1ea5n l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa, l\u1ea1i b\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Giang \u0110\u00f4ng h\u00ecnh ng\u1ee5c, d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf v\u1ec1 Kim L\u0103ng. Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng sai, nh\u01b0ng ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft, n\u1ebfu l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft th\u00ec V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch[footnote] V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch 'Th\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u01b0\u1ee3ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda.[\/footnote] c\u00f2n l\u00e0m Ph\u00e1n Giang Ninh. L\u00fac An Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Hi\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tri Giang Ninh l\u00e0 Nguy\u00ean T\u00edch Trung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Di\u1ec7p Qu\u00e2n.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y, Tr\u1ea7n Th\u1ea7m t\u1eeb T\u1eed t\u00e0o d\u1eddi v\u1ec1 Giang \u0110\u00f4ng, H\u00e0 Uy\u1ec3n t\u1eeb T\u01b0 n\u00f4ng th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00e1n quan, h\u1eb3n l\u00e0 thay Mao Kh\u00e1ng, L\u00fd T\u00f4ng. Ng\u00e0y 11, V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Hi\u1ebfn; ng\u00e0y 21, L\u1eef Gia V\u1ea5n l\u00e0m Tri Giang Ninh, e r\u1eb1ng v\u00ec V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y. Giang \u0110\u00f4ng Hi\u1ebfn v\u1ed1n tr\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i Nhi\u00eau Ch\u00e2u, theo \u300aGia H\u1ef1u D\u1ecbch Tr\u00ecnh\u300b, nay d\u1eddi v\u1ec1 Kim L\u0103ng, c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9.<\/i>\r\n\r\n[21] Tri H\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Nh\u00e0 Ti\u1ec1n th\u1ecb, Vua n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, c\u00f3 ph\u1ea7n mi\u1ebfu \u1edf huy\u1ec7n Ti\u1ec1n \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00e2m An, \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i \u0111\u1ed5 n\u00e1t, c\u00e2y c\u1ed1i hoang t\u00e0n. Xin cho hai huy\u1ec7n ch\u1ecdn t\u0103ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi, m\u1ed7i n\u0103m cho th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed, d\u00f9ng l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb ph\u1ea7n mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ra chi\u1ebfu cho Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch, ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed Giang Nam T\u00e2y L\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u0110\u1eb3ng S\u1ef1, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n[footnote]Ch\u1eef '\u0110\u00f4ng' trong 'Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu. X\u00e9t: \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 11-1, 'N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, chia l\u00e0m \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n v\u00e0 t\u00e2y vi\u1ec7n, chi\u1ebfu l\u1ec7nh l\u1ea5y Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n l\u00e0m Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n.' \u1ede \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef '\u0110\u00f4ng', b\u1ea3n c\u00e1c ch\u00ednh ghi l\u00e0 'Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n', theo \u0111\u00f3 b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u1ea1ch t\u00e2u xin v\u1eabn c\u1eed ba h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 cung th\u1ee7, mi\u1ec5n thu ti\u1ec1n d\u1ecbch, b\u00e3i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea. Nh\u01b0ng T\u01b0 N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Ph\u00e9p mi\u1ec5n d\u1ecbch \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e0nh ph\u00e1p. L\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u1ea1ch l\u00e0 sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef ch\u1ee9c tr\u00e1ch.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[23] Ra chi\u1ebfu cho Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi, ch\u1ee9c Ph\u00e1n D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, tha t\u1ed9i \u0111\u00e0y \u1ea3i k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1ecf tu\u1ed5i.\r\n\r\n[24] Chi\u1ebfu tay vi\u1ebft: <i>\"Phu nh\u00e2n B\u00ecnh X\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn l\u00e0 \u0110\u1ed3ng th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00ean tri\u1ec1u ch\u1ecdn v\u00e0o \u0110\u00f4ng cung, ch\u0103m s\u00f3c Tr\u1eabm h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, c\u1ea7n c\u1ea9n chu \u0111\u00e1o, l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng l\u01a1i l\u1ecfng. Nay \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy t\u1eb7ng l\u00e0m S\u1edf qu\u1ed1c phu nh\u00e2n.\"<\/i>\r\n\r\n[25] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c, ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c Kinh Nam, \u0110\u1ec1 c\u1eed b\u1ea3n l\u1ed9 binh m\u00e3 tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, t\u00e2u r\u1eb1ng t\u00ean cha m\u00ecnh l\u00e0 C\u1eed, xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c <i>\"\u0110\u1ec1 h\u1ea1t\"<\/i>. Trung th\u01b0 \u0111\u1ecbnh theo l\u1eddi xin, nh\u01b0ng Vua ph\u00ea: <i>\"Danh hi\u1ec7u quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00e1nh t\u00ean ri\u00eang c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 ngh\u0129a kh\u00f4ng \u1ed5n, n\u00ean kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.\"<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n th\u00f4i.\r\n\r\n[26] Ra chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan tr\u1edf l\u00ean, tri ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed th\u00f4ng ph\u00e1n. N\u1ebfu T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111\u00e3 thay th\u1ebf, c\u00f9ng th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m sai khi\u1ec3n \u1edf b\u1ea3n l\u1ed9.\"<\/i> Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5.\r\n\r\n[27] D\u0169 Sung ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng vi\u1ec7c B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 n\u00f3i, ph\u1ea7n l\u1edbn t\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch. Chi\u1ebfu cho Nh\u1eef L\u1ec7 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a Sung nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ai. <i>(Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty gi\u00e1m s\u00e1t hai t\u1ec9nh Chi\u1ebft Giang \u0111i\u1ec1u tra, s\u00e1ch \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ghi ng\u00e0y 13, b\u1ea3n m\u1ef1c ghi ng\u00e0y 14, nay theo \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b.)<\/i>\r\n\r\nNh\u1eef L\u1ec7 n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, t\u00e0i n\u0103ng trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 ch\u00ednh th\u00ec \u1eaft c\u00f3 t\u00e0; c\u00f3 hi\u1ec1n th\u00ec \u1eaft c\u00f3 k\u1ebb b\u1ea5t ti\u1ebfu. B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 \u1edf n\u01a1i s\u00e2u k\u00edn, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan tai m\u1eaft, ng\u1ef1 s\u1eed c\u0169ng nh\u1edd v\u00e0o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 nghe bi\u1ebft. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u1ea7n v\u1ea1ch tr\u1ea7n gian \u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec m\u1ea3y may m\u01b0u l\u1ee3i cho b\u1ea3n th\u00e2n, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 do b\u1ec7 h\u1ea1 sai khi\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c n\u00f3i v\u1edbi th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec mu\u1ed1n g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecb th\u00fac \u00e9p b\u1edfi l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ecb th\u00fac \u00e9p b\u1edfi l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u00ec s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 ti\u1ebft l\u1ed9, n\u00e9m v\u00e0o l\u01b0\u1edbi b\u1eaby, khi\u1ebfn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec th\u1ea7n kh\u00f4ng ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi dung th\u1ee9, m\u00e0 c\u00f2n m\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi th\u1ea7n linh.<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t: \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b ch\u00e9p l\u00e0 'c\u0169ng m\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi h\u1eefu ty'. Vi\u1ec7c b\u00e3i ch\u1ee9c m\u1ed9t quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u1eb7ng nh\u1eb9 cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng n\u1ebfu quan l\u1ea1i v\u00ec l\u1ed9 l\u1eddi m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00fang sai \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t b\u00ean ngo\u00e0i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ebfn tai th\u1ea7n n\u1eefa. V\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a th\u1ea7n, m\u00e0 khi\u1ebfn c\u00e1c quan hi\u1ebfn s\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00fang sai \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t b\u00ean ngo\u00e0i, th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 soi s\u00e1ng ch\u1ed7 t\u1ed1i t\u0103m, v\u00e1 v\u00edu ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n th\u00e0 t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ee5ng chi\u1ebfu. T\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a Sung, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ebft r\u00f5, th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n c\u0169ng t\u1ef1 l\u1ed9 ra. Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea7n \u0111ang gi\u1eef, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do b\u1ec7 h\u1ea1 ban cho, xin h\u00e3y t\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u1ebft, \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb cu\u1ed3ng ng\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, xin h\u00e3y xem x\u00e9t th\u00eam. V\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u00e0i \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1ea5u kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n, ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, l\u00fd h\u00e0nh Li\u00eam c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1edb ri\u00eang. Xin h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 u\u1ef7 quan \u0111i\u1ec1u tra c\u00f4ng minh, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec th\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebb vu kh\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, l\u00e0m vi\u1ec7c x\u1ea5u xa, xin \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa x\u00f4i, c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u00f3i!\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00ean tr\u00ean, l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a tin \u0111\u1ec3 c\u00f4ng k\u00edch \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng? T\u1eeb khi Sung \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh, Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p X\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e0n lu\u1eadn, c\u00f9ng v\u1edbi Trung th\u1eeba Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, L\u00fd h\u00e0nh Li\u00eam v\u00e0 th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0n h\u1eb7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ng\u1ed9 ngay m\u00e0 d\u00f9ng c\u1ea3 \u0111\u00e0i, n\u00ean l\u1ea5y th\u1ea7n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t hai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a th\u1ea7y. \u0110\u1ea9y cha v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t, l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea1y V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ea5y s\u1ef1 m\u1ebfn m\u1ed9, nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf \u0110ao Kh\u00ea, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1ea5y t\u01b0\u1edbng duy\u1ec7n \u0111\u1ec3 b\u00e1n \u00e2n, ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 m\u00e0 ki\u00eau ng\u1ea1o, l\u0103ng nh\u1ee5c h\u00e0 kh\u1eafc, l\u00e0 t\u1eeb Ho\u00e0ng Li\u00eam m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; vi\u1ec7c mua quan trang v\u00e0o bu\u1ed5i t\u1ed1i, l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, Ho\u00e0ng Li\u00eam c\u00f9ng th\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; vi\u1ec7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p vay ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n T\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1m, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng n\u00e9m th\u01b0 n\u1eb7c danh; vi\u1ec7c m\u1ea1o tang \u0111i d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c c\u1ee7a Tr\u1ea7m Li\u00eau, l\u00e0 th\u1ea7n c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u00e0 th\u1ea7n c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 \u1edf Vi\u1ec7n Gi\u00e1n th\u1eddi \u0111\u00f3 ch\u1ec9 ra, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, H\u00e0n Gi\u00e1ng \u1edf Trung th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n h\u1ecfi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecfi c\u00e1c quan nh\u01b0 v\u1eady, xem x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 nghe. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hai v\u1ecb ch\u1ea5p ch\u00ednh, n\u00ean vi\u1ec7c ph\u1ea3i tr\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 hay kh\u00f4ng, \u0110\u00f4 ki\u1ec3m ch\u00ednh ho\u1eb7c tham gia. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t, v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, th\u00ec s\u1ebd l\u1ed9ng quy\u1ec1n, b\u00e1n ch\u00e1c \u00e2n s\u1ee7ng, d\u00f9ng l\u1eddi gi\u00e8m pha \u0111\u1ec3 h\u00e3m h\u1ea1i l\u1eabn nhau, t\u00ecm t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7, t\u00e1c h\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng nh\u1ecf! N\u1ebfu cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n, nh\u01b0 b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, m\u00e0 l\u1ea1i k\u1ebft giao v\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf g\u1ea7n g\u0169i qu\u00fd nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng, th\u00ec c\u00e1i m\u00e0 h\u1ecd nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; n\u1ebfu th\u1ea7n kh\u00f4ng ra g\u00ec, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe, nh\u01b0ng t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, H\u00e0n Gi\u00e1ng, \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, Th\u00e1i X\u00e1c, Ho\u00e0ng Li\u00eam, nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd nghe \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng th\u1ea7n, th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Sung t\u1eeb xa tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0 t\u1eeb b\u1ec7 h\u1ea1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean r\u0103n th\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n ngh\u0129 x\u01b0a kia Vua t\u1ed1i t\u0103m \u1edf tr\u00ean, nh\u1eefng v\u1eadt nh\u01b0 \u0111\u1ec9nh, v\u1ea1c, b\u00faa r\u00ecu c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u1ea5u ch\u00e9m ng\u01b0\u1eddi b\u00e0y ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u1eady. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4ng minh th\u00e1nh \u0111\u1ee9c, noi theo Vua Nghi\u00eau Vua Thu\u1ea5n, m\u00e0 l\u1ea1i \u00f4m l\u00f2ng ri\u00eang mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, che gi\u1ea5u k\u1ebb gian \u00e1c \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng tr\u1eddi th\u00f4ng minh, t\u1eeb d\u00e2n ta th\u00f4ng minh, th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh. Ch\u01b0a c\u00f3 ai kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 t\u00e0i, m\u00e0 th\u1ea7n th\u1ea5y h\u1ecd kh\u00f4ng t\u1ed1t. L\u1ea5y c\u00e1i t\u00e0i m\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ecd, l\u1ea5y c\u00e1i kh\u00f4ng t\u1ed1t m\u00e0 nghe \u0111\u1ec3 b\u00e3i h\u1ecd, c\u0169ng c\u00f3 g\u00ec t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng \u0111\u00e2u?<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng chi ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan gi\u00e1n \u0111\u00e0n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m tai m\u1eaft[footnote] L\u00e0m tai m\u1eaft 'Tai m\u1eaft' hai ch\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ea3o, theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.[\/footnote], c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 k\u1ebb h\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u01a1i \u0111\u00f9a. Sung c\u00f3 t\u00e0i g\u00ec, m\u00e0 l\u1ea1i nh\u00e2n l\u1eddi th\u1ea7n m\u00e0 k\u00edch \u0111\u1ed9ng, th\u00ec vi\u1ec7c d\u00f9ng Sung, th\u1ea7n th\u1ef1c kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng. \u0110o\u00e1n \u00fd Vua mu\u1ed1n r\u1ed3i m\u1edbi n\u00f3i, ngh\u0129 Vua c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m, th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m. Ch\u1ee9c quan t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t ng\u1edd, l\u00e0 g\u1eedi g\u1eafm. H\u00f4m nay b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau, th\u00ec l\u00e0 s\u0129 \u0111\u1ea1i phu; ng\u00e0y mai \u0111u\u1ed5i, th\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i nh\u00e2n. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u00ean, l\u00e0 l\u00f2ng trung.<\/i>\r\n\r\n<i>Sung b\u1ea5t hi\u1ebfu, b\u00e3i ch\u1ee9c V\u1eadn ph\u00e1n, ch\u01b0a bao l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c T\u1ec9nh ph\u00e1n; \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 b\u00e0n lu\u1eadn L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5, b\u00e3i ch\u1ee9c V\u1eadn ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u00ean. C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb Th\u00e1i \u0111\u1ed5i sang V\u0129nh H\u01b0ng[footnote] C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb Th\u00e1i \u0111\u1ed5i sang V\u0129nh H\u01b0ng 'Th\u00e1i' nguy\u00ean t\u00e1c 'S\u00e1t', theo \u0111i\u1ec1u Canh Th\u00ecn \u1edf tr\u00ean v\u00e0 truy\u1ec7n L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng n\u00e0y. Nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00f3i v\u1ec1 Sung, xin h\u1ecfi \u00fd m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 \u1ee7y quan \u0111i\u1ec1u tra.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty c\u00f9ng \u0111i\u1ec1u tra r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n<i>(Chu b\u1ea3n d\u00e1n thi\u1ebfp n\u00f3i: Sau n\u00e0y D\u0169 Sung, T\u1ed1ng Qu\u00e2n Qu\u1ed1c ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u00f3 x\u1eed tr\u00ed g\u00ec, b\u1ecf \u0111i. Nay l\u1ea1i l\u01b0u l\u1ea1i. Sau 21 ng\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u00e3i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ki\u1ec3m ch\u00ednh c\u1ee7a Sung. Sung b\u00e3i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ki\u1ec3m ch\u00ednh v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 5 th\u00e1ng 12. T\u1eb1ng Tri\u1ec7u vi\u1ebft minh v\u0103n tr\u00ean m\u1ed9 Nh\u1eef L\u1ec7 r\u1eb1ng: Th\u1ea7n T\u00f4ng nghe l\u1eddi Nh\u1eef L\u1ec7, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c Sung. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ee9c l\u1edbn, s\u1eed quan th\u1eddi Thi\u1ec7u Th\u00e1nh b\u1ecf \u0111i, nay l\u1ea1i ghi l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p \u1edf l\u1ea1i t\u1ea1i \u0110\u1ed3ng V\u0103n Qu\u00e1n.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00f4ng Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9c Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c con c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9c Qu\u1ed1c, ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c ph\u1ee5ng t\u1ef1, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c th\u1eeba k\u1ebf ho\u00e0n t\u1ea5t th\u00ec truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00e1u tr\u01b0\u1edfng. T\u00f4ng Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, s\u1eed c\u0169 c\u00f3 ghi ch\u00e9p nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9c Qu\u1ed1c c\u00f4ng, s\u1eed m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung v\u00e0o.\r\n\r\n[30] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn T\u1eed Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Huy\u1ec7n Giang An, ch\u00e2u L\u00f4 v\u00e0 tr\u1ea1i An Di l\u00e0 n\u01a1i ki\u1ec3m so\u00e1t man l\u00e3o, r\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u1ea1i.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>\"Binh l\u00ednh b\u1ea3n ch\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 2.400 ng\u01b0\u1eddi, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u 2.600 binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Nghi, Dung thu\u1ed9c c\u00e1c ch\u1ec9 huy H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tr\u1eebng H\u1ea3i \u0111\u1ebfn Qu\u1ebf Ch\u00e2u \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 5.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p, c\u1eed quan lo vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n, \u0111\u1ee3i sau m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec lu\u00e2n phi\u00ean thay \u0111\u1ed5i.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Ty n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c cung \u1ee9ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng thi\u1ebfu, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc, Tri ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung. C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, l\u00fac s\u1eafp t\u1ebf Nam Giao, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra chi\u1ebfu cho C\u00e1c m\u00f4n v\u00e0o ng\u00e0y t\u00e1n trai \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, \u00e2n c\u1ea7n h\u1ecfi han, r\u1ed3i n\u00f3i: <i>\"Kh\u00f4ng g\u1eb7p khanh b\u1ea3y t\u00e1m n\u0103m, th\u1ea5y khanh gi\u00e0 \u0111i nhi\u1ec1u.\"<\/i>\r\n\r\nC\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u m\u1eb7t: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 cao. Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, h\u1ea1 m\u00ecnh khi\u00eam t\u1ed1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1, k\u1ebb s\u0129 t\u1eeb n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, t\u1eeb ch\u1ee9c nh\u1ecf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ecb cao g\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn ch\u0103m ch\u1ec9 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n thu n\u1ea1p nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t ai. Th\u1ea7n ngh\u0129 t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u00ed l\u1edbn, kh\u00f4ng m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu c\u0169ng n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, v\u1eady th\u00ec \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, nh\u01b0ng nh\u00e2n t\u00e0i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 ki\u1ebfm. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 ban chi\u1ebfu c\u1ea7u hi\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng. Trong ngo\u00e0i c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec1u x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, nh\u01b0ng n\u1ebfu tham kh\u1ea3o danh th\u1ef1c m\u00e0 d\u00f9ng th\u1eed, \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong m\u1ecfi c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n l\u1ea1i x\u00e9t \u00fd chi\u1ebfu h\u00f4m nay, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng m\u1ea5y n\u0103m qua, nh\u1eefng k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eebng bi\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng, \u0111\u00e3 th\u1eed d\u00f9ng vi\u1ec7c m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f2n nhi\u1ec1u, e r\u1eb1ng trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u1ef1c, trung h\u1eadu, mu\u1ed1n ra s\u1ee9c v\u00ec n\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb ngoan c\u1ed1 kh\u00f3 d\u00f9ng. Th\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, C\u00f4ng T\u00f4n Ho\u00e0nh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u1edf tri\u1ec1u, v\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, sau l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, Vua t\u1ef1 tay ch\u1ecdn l\u00e0m \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, ch\u1eb3ng m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Xem \u0111\u00f3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebft, m\u00e0 k\u1ebb s\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng. V\u00ec sao? V\u00ec nh\u1eefng g\u00ec th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a th\u1ea5y h\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ea5y n\u0103m sau, t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn b\u1ed9. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 giao th\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 xem n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd, ho\u1eb7c cho h\u1ecd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u0111\u1ec3 xem l\u1eddi n\u00f3i, thu n\u1ea1p r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t huy h\u1ebft kh\u1ea3 n\u0103ng, th\u00ec th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ebfc nu\u1ed1i v\u00ec nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb b\u1ecf ph\u00ed, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn bi\u1ebft bao!\"<\/i>\r\n\r\nT\u1eeb \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Hi Ninh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 t\u00e2n ph\u00e1p m\u00e0 kh\u00f4ng theo phe ch\u1ea5p ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111i kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u1ea1i, n\u00ean C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi g\u1eb7p Vua \u0111\u00e3 n\u00f3i ngay vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[33] Chi\u1ebfu cho T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan T\u00f4n Hu\u00fdnh, ph\u1ee5 tr\u00e1ch ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 ph\u00e1p ch\u1ebf tr\u00e0 v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng. Do T\u00f4n Hu\u00fdnh t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e1p ch\u1ebf tr\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u t\u00e2u b\u1ea9m, Vua n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 giao cho L\u00fd T\u1eafc t\u1ed5ng l\u0129nh vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Hu\u00fdnh, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho k\u1ebb th\u1ea3o d\u00e3 L\u01b0u Thu\u1ea7n Nh\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, v\u00ec t\u1ed9i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng d\u00e2ng th\u01b0, n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf M\u00e2n Nam \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u00fay b\u1ecb An Nam \u0111\u00e0n \u00e1p, b\u00e3i ch\u1ee9c kh\u00f4ng d\u00f9ng, t\u1ee5 t\u1eadp th\u00e0nh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u0111au l\u00f2ng t\u1ef1 kh\u1ed5, c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Tr\u1ed9m nghe ngo\u00e0i ch\u1ee3 b\u00faa c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u1eb7ng l\u1ebd b\u1ea3o nhau, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng c\u00f3 k\u1ebb gian h\u00f9ng, nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 tri x\u00fai gi\u1ee5c d\u00e2n l\u00e0nh, ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng h\u1eadn th\u00f9.\"<\/i> Ph\u00e1p t\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a Thu\u1ea7n Nh\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u0111\u00e0y ba ng\u00e0n d\u1eb7m, nh\u01b0ng c\u00f3 \u1ea5m t\u01b0\u1edbc, theo ph\u00e1p n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, H\u1ee9a Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 tr\u00ed s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n m\u1ea5t. Bi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn, c\u1ea7n ki\u1ec7m, c\u1ea9n th\u1eadn, v\u1ec1 h\u01b0u h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, s\u1eeda sang nh\u00e0 c\u1eeda, ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn \u1edf thung l\u0169ng T\u1eed H\u01b0 thu\u1ed9c Tung D\u01b0\u01a1ng, d\u01b0\u1ee1ng t\u00e2m kh\u00ed, kh\u00f4ng b\u00e0n chuy\u1ec7n th\u1ebf s\u1ef1, gi\u00e0 m\u00e0 tai m\u1eaft v\u1eabn tinh t\u01b0\u1eddng, m\u1ea5t n\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i. Vua ng\u1eebng coi ch\u1ea7u, truy t\u1eb7ng T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 Khang Ti\u1ebft, chi\u1ebfu cho ngo\u00e0i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u00e2n tr\u1ea1ch gi\u00e1ng \u0111\u1eb3ng.\r\n\r\n[36] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, quy\u1ec1n \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 Du Sung, \u0111\u1ec1u ki\u00eam quy\u1ec1n \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty. T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty L\u1eef Gia V\u1ea5n l\u00e0m T\u01b0 phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n, Tri Giang Ninh ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ba tr\u0103m ngh\u00ecn ti\u1ec1n, v\u00ec Gia V\u1ea5n l\u0129nh Th\u1ecb d\u1ecbch, t\u1eeb n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9 \u0111\u1ebfn th\u1ee9 10, t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n l\u00e3i h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u b\u1ed1n tr\u0103m ngh\u00ecn quan. <i>(L\u1eef Gia V\u1ea5n t\u1eeb \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty ra l\u00e0m Tri Giang Ninh, ch\u1eafc l\u00e0 do V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. S\u1eed ch\u00e9p c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u00fang, \u0111\u00e3 ch\u00fa r\u00f5 v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng n\u00e0y khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Hi\u1ebfn.)<\/i>\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Xuy\u00ean, H\u1ea1p, l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean, H\u1ea1p.\r\n\r\n[38] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y t\u0103ng th\u00eam 13 ch\u1ec9 huy m\u00e3 qu\u00e2n.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng Tu\u1ea5n m\u1ea5t, n\u0103m tu\u1ed5i. Vua r\u1ea5t \u0111au bu\u1ed3n, b\u00e3i tri\u1ec1u n\u0103m ng\u00e0y, l\u1ea1i kh\u00f4ng coi ch\u00ednh s\u1ef1 ba ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, phong Duy\u1ec5n v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Ai Hi\u1ebfn. B\u1ea5y gi\u1edd, H\u00e0n l\u00e2m y quan ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau V\u0103n v\u00ec d\u00f9ng thu\u1ed1c sai l\u1ea7m, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc danh hi\u1ec7u v\u00e0 bi\u00ean qu\u1ea3n, V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn T\u00f9y ch\u00e2u, Chi\u00eau V\u0103n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng, theo l\u1ec5, \u0111\u00e2y l\u00e0 tang l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1o tang. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1eed h\u00e0nh tang l\u1ec5 v\u00e0 m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, Ho\u00e0ng h\u1eadu d\u1eabn c\u00e1c cung t\u1ea7n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Ph\u1ed5 An \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5.\r\n\r\n<i>(V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng sinh v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 6, l\u00e0 con th\u1ee9 ba c\u1ee7a Vua. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 9, con th\u1ee9 s\u00e1u c\u1ee7a Vua sinh ra, t\u1ee9c l\u00e0 Tri\u1ebft T\u00f4ng. N\u1ebfu V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng, kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng l\u1ec5 sinh con tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, e r\u1eb1ng V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y Canh T\u00fd 17 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 9 khi Tri\u1ebft T\u00f4ng ch\u01b0a sinh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y Canh T\u00fd 23 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 10. S\u1eed k\u00fd m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ef1c l\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. Bia m\u1ed9 c\u1ee7a Tu\u1ea5n do ai so\u1ea1n, c\u1ea7n ki\u1ec3m tra.)<\/i>\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan phi\u00ean \u1edf L\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Cao Th\u1ebf Trung, L\u00fd B\u1ea3o Trung \u0111\u1ec1u th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. V\u00ec Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ebf Trung, B\u1ea3o Trung \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ebft gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, kh\u00f4ng tr\u1ec5 h\u1eb9n.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng trong k\u1ef3 thi kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u00f9a thu, hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00e1 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m qua \u0111\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng trung b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.\r\n\r\n[42] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Ty tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m ba vi\u00ean quan c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 kh\u00f4ng theo quy ch\u1ebf th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[43] Kh\u00f4i ph\u1ee5c tr\u1ea5n Ph\u1ee5 Th\u00e0nh thu\u1ed9c qu\u00e2n V\u0129nh T\u0129nh th\u00e0nh huy\u1ec7n.\r\n\r\n[44] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng:\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 Hi\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c nghe c\u00e1c cu\u1ed9c b\u00e0n lu\u1eadn trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng h\u1ecdc v\u1ea5n c\u00f2n n\u00f4ng c\u1ea1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00e0m nh\u1ee5c \u0111\u1ebfn l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, m\u1edbi bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Vua Nghi\u00eau kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi t\u00ean, l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 t\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 l\u00f2ng \u01a1n l\u1edbn, mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t cho.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f3 nh\u1ea5t l\u00e0 l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i can gi\u00e1n, l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u00fd ri\u00eang, l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i can gi\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Vua l\u00e0 tr\u1eddi c\u1ee7a ta, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t h\u1ecda ph\u00fac, qu\u00fd ti\u1ec7n, m\u00e0 c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa; b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u1ee7y th\u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t n\u1eb7ng nh\u1eb9, vinh nh\u1ee5c, m\u00e0 c\u00f3 gian \u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i ra. L\u1ea5y k\u1ebb h\u00e8n m\u1ecdn \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd, m\u00e0 n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n nghe; l\u1ea5y k\u1ebb c\u00f4 \u0111\u1ed9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng, m\u00e0 v\u1ea1ch tr\u1ea7n nh\u1eefng gian \u00e1c h\u1ecd gi\u1ea5u gi\u1ebfm, th\u00ec nguy hi\u1ec3m, nh\u1ee5c nh\u00e3, o\u00e1n h\u1eadn, tai h\u1ecda s\u1ebd \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1ec1 nh\u00e0, nguy hi\u1ec3m, nh\u1ee5c nh\u00e3, o\u00e1n h\u1eadn, tai h\u1ecda kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ebfn v\u1edbi con ch\u00e1u.<\/i>\r\n\r\n<i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda, g\u00f5 m\u00f5, c\u00e0y ru\u1ed9ng, l\u00e0m l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh nghi\u1ec7p, m\u00e0 b\u1ecf \u0111i danh v\u1ecb ng\u1eabu nhi\u00ean c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb b\u1ecf s\u1ef1 an to\u00e0n nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, lao v\u00e0o tai h\u1ecda kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1i v\u1edbi vinh d\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean o\u00e1n h\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng[footnote] m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean o\u00e1n h\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng 'Tri\u1ec7u', s\u00e1ch \u300aDanh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 203 ch\u00e9p l\u00e0 'tri\u1ec7u', ngh\u0129a d\u00e0i h\u01a1n.[\/footnote], th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec gia \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i.<\/i>\r\n\r\n<i>B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u00ed th\u00e0nh kh\u1ea9n thi\u1ebft mu\u1ed1n tr\u1ecb v\u00ec, nh\u01b0 th\u1ea7n k\u00e9m c\u1ecfi, m\u00e0 v\u1eabn khoan dung, chi\u1ebfu c\u1ed1, an \u1ee7i r\u1ea5t h\u1eadu, th\u00ec bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 khu\u1ea5t \u00fd v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n trong thi\u00ean h\u1ea1, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1o nghe l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ea1t, l\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u coi th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean ch\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n ch\u01b0a hi\u1ec3u m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, b\u1eadc nh\u00e2n qu\u00e2n giao thi\u1ec7p v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi v\u1ea1n v\u1eadt, kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u00e0nh. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u00e0nh, th\u00ec l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n tr\u1ed9m nghe r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c, t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u00f2ng nghi ng\u1edd, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Chu Do\u00e3n n\u00f3i vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh, b\u1ec7 h\u1ea1 nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Trung Ch\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u1edf Th\u1ee5c, r\u1ed3i sau m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 l\u00fd do. N\u00f3i r\u1eb1ng \u00e2n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u00e2n l\u00e0ng, c\u00e1i n\u00e0o n\u1eb7ng h\u01a1n? \u1eaet ph\u1ea3i n\u00f3i \u00e2n n\u01b0\u1edbc n\u1eb7ng h\u01a1n; \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng Vua v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng b\u1ec1 t\u00f4i, c\u00e1i n\u00e0o n\u1eb7ng h\u01a1n? \u1eaet ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng Vua n\u1eb7ng h\u01a1n. Tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u1eb7ng m\u00e0 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1eeba tr\u1eddi, theo \u0111i\u1ec1u nh\u1eb9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng khen c\u1ee7a k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, th\u1ea7n e r\u1eb1ng b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n suy ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 trong s\u1ed1 tr\u0103m quan, ch\u1ecdn s\u00e1u b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u00e1n quan, ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u1ec3 h\u1ecd x\u00e9t vi\u1ec7c t\u00e0 ch\u00ednh c\u1ee7a tr\u0103m quan, ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u1ee3i h\u1ea1i trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec \u1eaft ph\u1ea3i cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e1ng tin. \u0110\u00e3 cho l\u00e0 \u0111\u00e1ng tin, th\u00ec d\u00f9ng m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd; \u0111\u00e3 cho l\u00e0 \u0111\u00e1ng nghi, th\u00ec b\u1ecf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng. \u0110\u00e3 d\u00f9ng r\u1ed3i l\u1ea1i nghi, \u0111\u00e3 nghi r\u1ed3i l\u1ea1i d\u00f9ng, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1eady. B\u1ec1 tr\u00ean l\u1ea5y l\u00f2ng nghi m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi, th\u00ec b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi c\u0169ng l\u1ea5y l\u00f2ng nghi m\u00e0 th\u1edd b\u1ec1 tr\u00ean, ch\u00ed h\u01b0\u1edbng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng th\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>B\u1ec7 h\u1ea1 giao ph\u00f3 vi\u1ec7c cho ngo\u1ea1i \u0111\u00e0i. Nay ngo\u1ea1i \u0111\u00e0i xin b\u00e3i mi\u1ec5n, c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111u\u1ed5i \u0111i, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng d\u1ee9t, khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u1ea3i suy \u0111o\u00e1n, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o. X\u00e9t: Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft \"ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o\", nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b hi\u1ec7u ch\u00ednh. Th\u1ea7n bi\u1ebft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u su\u1ed1t h\u1ebft. Th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Do\u00e3n bi\u1ec7n gi\u1ea3i, ch\u1ec9 s\u1ee3 B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y t\u00e2m \u1ea5y \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i nh\u01b0 Do\u00e3n, bi\u1ebft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 v\u00e0 r\u0103n d\u1ea1y c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1[footnote]Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 v\u00e0 r\u0103n d\u1ea1y c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, hai ch\u1eef 'c\u1eadp s\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c hi\u1ec7u ch\u00ednh.[\/footnote], th\u00ec bi\u1ebft \u00fd c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng cho r\u1eb1ng k\u1ebb b\u1ea5t ti\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, m\u00e0 s\u1ebd d\u1ea1y b\u1ea3o h\u1ecd. Th\u1ea7n tuy \u0111\u00e3 kh\u1eafc ghi, nh\u01b0ng v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a y\u00ean, th\u00ec vi\u1ec7c b\u00e1o c\u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eadm tr\u1ec5. B\u1edfi v\u00ec Vua xem b\u1ec1 t\u00f4i nh\u01b0 tay ch\u00e2n, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i xem Vua nh\u01b0 ru\u1ed9t gan.<\/i>\r\n\r\n<i>B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bao tr\u00f9m tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, bi\u1ec7n lu\u1eadn \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1 v\u1ea1n v\u1eadt, \u0111\u1ee9c th\u00e1nh k\u00ednh ng\u00e0y c\u00e0ng cao, s\u1eafp s\u00e1nh ngang Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, m\u00e0 qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1ecf b\u00e9 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a Ng\u0169 \u0110\u1ebf, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng \u00e1nh s\u00e1ng thanh cao c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1? B\u1ec7 h\u1ea1 lui v\u1ec1 cung s\u00e2u, thu m\u00ecnh l\u1ea1i, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u1eabn c\u00f2n run s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m h\u1ebft l\u00f2ng. N\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t l\u00e0m d\u1ee5ng, th\u00ec ng\u1ecdn l\u1eeda le l\u00f3i \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e0nh \u00e1nh s\u00e1ng. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, khen B\u1ec7 h\u1ea1 cao minh b\u00e1c h\u1eadu, s\u00e1nh v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. B\u00e0n v\u1ec1 c\u1ed5 x\u01b0a, th\u00ec xuy\u00ean su\u1ed1t c\u00e1c \u0111\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng s\u00f3t; thi h\u00e0nh \u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i, th\u00ec xoay chuy\u1ec3n v\u1ea1n vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng. B\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft than th\u1edf m\u00e0 th\u00f4i, ri\u00eang th\u1ea7n c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ecb d\u1ecbch, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 tuy\u00ean d\u1ee5 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u1ed1c ng\u1ecdn. Th\u1ea7n th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i s\u01a1n d\u00e3, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c, nh\u01b0ng th\u1ea7n ph\u1ee5ng s\u1ef1 b\u1ec7 h\u1ea1, l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n nh\u01b0 tr\u1eddi, ph\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec mu\u1ed1n n\u00f3i, \u0111\u1ec1u tra c\u1ee9u t\u1eeb x\u01b0a, tham kh\u1ea3o hi\u1ec7n t\u1ea1i, nghe t\u1eeb d\u00e2n ch\u00fang, b\u00e0n v\u1edbi s\u0129 \u0111\u1ea1i phu, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ebfn khi kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec kh\u00e1c bi\u1ec7t m\u1edbi d\u00e1m n\u00f3i, n\u1ebfu c\u00f2n ch\u00fat nghi ng\u1edd th\u00ec b\u1ecf qua, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1ec9 n\u00f3i m\u1ed9t hai. V\u00ec v\u1eady, v\u1ec1 g\u1ed1c ng\u1ecdn, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y b\u00ecnh t\u00e2m xem x\u00e9t, ban cho th\u1ea7n ch\u00fat th\u1eddi gian r\u1ea3nh r\u1ed7i, \u0111\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, v\u00e0 cho ph\u00e9p th\u1ea7n n\u00f3i h\u1ebft nh\u1eefng suy ngh\u0129 n\u00f4ng c\u1ea1n c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec l\u1eddi th\u1ea7n \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1. B\u1edfi ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1, khi t\u1ea3n m\u00e1c th\u00ec ngu mu\u1ed9i, khi h\u1ee3p l\u1ea1i th\u00ec th\u00f4ng minh. V\u00ec th\u1ebf n\u00f3i: \"\u0110\u1ea1o c\u1ee7a qu\u00e2n t\u1eed, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb chuy\u1ec7n v\u1ee3 ch\u1ed3ng.\" S\u1ef1 ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e0n v\u1edbi qu\u00e2n t\u1eed, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00e0i, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe m\u00e0 b\u1ecf qua. Nh\u01b0 th\u1ea7n h\u00f4n \u00e1m, ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 ch\u1ec9 s\u1ed1, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng hay, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, ch\u1ec9 mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, th\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi hay h\u01a1n th\u1ea7n, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean nghi ng\u1edd.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng: \"Vi\u1ec7c \u0111\u00fang sai thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh; l\u1ee3i h\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f9ng thi\u00ean h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, d\u00f9 l\u00e0 b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 chuy\u00ean.\" L\u1eef Gia V\u1ea5n gian tr\u00e1, n\u1ecbnh h\u00f3t, nguy hi\u1ec3m, t\u1eeb b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn k\u1ebb h\u1ea7u h\u1ea1 th\u1ea5p h\u00e8n, t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. L\u00fd do m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 th\u00f4i. B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i, v\u1ed1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \"d\u1ee5ng\". Nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho b\u1ec1 tr\u00ean nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch truy\u1ec7n c\u00f3 c\u00e2u: \"C\u00f4ng lao v\u1edbi d\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5ng.\" V\u1eady n\u00ean ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 v\u00ec l\u1ea5y d\u00e2n l\u00e0m g\u1ed1c. M\u1edf mang \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh, l\u00e0m \u0111\u1ea7y kho t\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u, theo c\u00e1ch n\u00f3i ng\u00e0y nay, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng, nh\u01b0ng M\u1ea1nh T\u1eed l\u1ea1i cho \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb h\u1ea1i d\u00e2n. Hu\u1ed1ng chi Gia V\u1ea5n tr\u00ean l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec7 h\u1ea1, d\u01b0\u1edbi l\u1eeba d\u1ed1i d\u00e2n, th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 \u00edch cho n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i c\u00e0ng kh\u1ea9n thi\u1ebft n\u00f3i ra, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00e0ng ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y, th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u00ec sao. Gia V\u1ea5n ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 b\u00e0n \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec c\u00e1i h\u1ea1i c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 Gia V\u1ea5n, m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ri\u00eang; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u01b0a th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u00f4i; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean quy\u1ec1n, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ed1 ch\u1ea5p. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 th\u1ea7n nh\u1ecf b\u00e9 mong \u0111\u1ee3i \u1edf b\u1eadc th\u00e1nh h\u1ecdc. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e1p s\u1ebd kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean quy\u1ec1n, th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i ngay th\u1eb3ng s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ec9 g\u1eb7p to\u00e0n k\u1ebb gian tr\u00e1; b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c giao vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nghi\u00eam t\u00fac; l\u1eddi n\u00f3i ngay th\u1eb3ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, th\u00ec l\u1ed7i l\u1ea7m s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u0169ng nh\u01b0 tr\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, nghe m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed1t; kh\u00f4ng th\u1ec3 nghe m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft m\u1ea1ch m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed1t. Bi\u1ebft b\u1ec7nh \u1edf m\u1ed9t chi, th\u00ec tr\u1ecb m\u1ed9t chi; \u1edf m\u1ed9t th\u1ec3, th\u00ec tr\u1ecb m\u1ed9t th\u1ec3. N\u1ebfu coi m\u1ed9t chi, m\u1ed9t th\u1ec3 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo, th\u00ec theo th\u1eddi gian, b\u1ec7nh t\u1eeb ngo\u00e0i truy\u1ec1n v\u00e0o trong, t\u1eeb nh\u1ecf t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh l\u1edbn, t\u1ee9 chi tr\u0103m th\u1ec3, b\u1ec7nh s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ecb h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb kh\u00f4ng m\u00ea mu\u1ed9i, ng\u00e0y ng\u00e0y ch\u0103m ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c, thi\u00ean h\u1ea1 tr\u00f4ng mong trong ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh nh\u01b0 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, Th\u00e0nh Chu. Nay \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi n\u0103m, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u, m\u00e0 t\u1ec7 n\u1ea1n l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 do \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ng\u00f4n lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t, mong b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t k\u1ef9.\"<\/i>\r\n\r\n<i>Thi\u1ebfp ho\u00e0ng: \"Th\u1ea7n v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi vi\u1ebft ch\u1eef, m\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00f3i ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 do th\u00e2n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u0111\u1ee9c \u00e2m, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebft l\u1ed9, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i l\u1ed9 chuy\u1ec7n, n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh vi\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea9n th\u1eadn, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9.\" (Ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Nh\u1eef L\u1ec7 kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 10, L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Giang Ninh, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 10. Chu Do\u00e3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 9. Chu Do\u00e3n n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 11, chi\u1ebfu cho Tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u01b0 Tu\u1ea5n H\u00e0, quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1.\r\n\r\n[46] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu cho H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Th\u1ebf T\u01b0\u1edfng c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n truy c\u1ee9u ch\u1ee9c v\u1ee5 v\u00e0 l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, cho ph\u00e9p n\u1ed9p ph\u1ea1t ti\u1ec1n. V\u00ec t\u1ed9i t\u01b0 ti\u1ebfp kh\u00e1ch, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y hai n\u0103m, nh\u01b0ng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng.\r\n\r\n[47] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay quan ch\u1ee9c ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c b\u1ecb truy \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u00e0 khi r\u1eddi ch\u1ee9c v\u1eabn ph\u1ea3i x\u00e9t t\u1ed9i \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 th\u1ecb, sau khi x\u00e9t xong th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giam gi\u1eef, nh\u01b0ng ph\u1ea3i bi\u1ebft n\u01a1i \u1edf.\r\n\r\n[48] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u \u0110\u1ecbnh t\u1ea5u: <i>\"Mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, nay b\u1ecb sai l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n H\u00f2a Ch\u00e2u[footnote]Nay b\u1ecb sai l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n H\u00f2a Ch\u00e2u, ch\u1eef 'H\u00f2a' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tri', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u xin t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i C\u00f9 Ch\u00e2u, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 hai v\u00f9ng Chi\u1ebft. Nay gi\u1eb7c thua h\u00e0ng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 do vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"\u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u xin bi\u1ec7n minh, c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u l\u1ea1i c\u1ea5m binh tr\u00e1i ph\u00e9p, tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, g\u1eedi tr\u00e1t cho h\u1eafn bi\u1ebft.\"<\/i> Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, L\u01b0u \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ki\u1ec3m ch\u00ednh th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng tai h\u1ecda \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn; th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m ph\u00f3 quan C\u00f9 Ch\u00e2u. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo b\u1ea3n Chu, b\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, L\u00fd Hi\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ee5ng ch\u1ee9c L\u01b0u Gi\u1edbi, Khu\u1ea5t V\u1ea1n Ninh, Ng\u00f4 M\u00e3nh c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 v\u00f5 ngh\u1ec7. D\u1eabn v\u00e0o thi \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, V\u1ea1n Ninh v\u00e0 M\u00e3nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, Vua v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u00ean th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc.\r\n\r\n[50] C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh bi\u00ean tu ch\u01b0 ty s\u1eafc th\u1ee9c d\u00e2ng l\u00ean 30 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n, Vua ban chi\u1ebfu cho ban h\u00e0nh: Long \u0110\u1ed3, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c 4 quy\u1ec3n, Di\u00ean Ph\u00fac cung 1 quy\u1ec3n, Kh\u1edfi c\u01b0 vi\u1ec7n 1 quy\u1ec3n, T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n 1 quy\u1ec3n, Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p s\u1edf 1 quy\u1ec3n, Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng do ty 2 quy\u1ec3n, H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u1ed3 h\u1ecda vi\u1ec7n 2 quy\u1ec3n, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n nam kh\u1ed1 v\u00e0 n\u1ed9i ngo\u1ea1i kh\u1ed1 2 quy\u1ec3n, H\u1eadu uy\u1ec3n ng\u1ef1 cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh[footnote]Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nh\u1eadp n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh'. <i>(X\u00e9t: Nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Nh\u1eadp n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh' m\u00e0 c\u00f3 Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh v\u00e0 N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, xem T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 166 ch\u1ee9c quan ch\u00ed, \u1edf \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef 'n\u1ed9i', n\u00ean b\u1ed5 sung[\/footnote]S\u1ee9 th\u1ea7n sai khi\u1ec3n 4 quy\u1ec3n, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n sai khi\u1ec3n 3 quy\u1ec3n, Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n 2 quy\u1ec3n, trong cung ng\u01b0\u1eddi t\u00fac tr\u1ef1c t\u1ecbch ti\u1ebfn 1 quy\u1ec3n. Vi\u1ec7c n\u00e0y theo H\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 Ngh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed, ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 11.)<\/i>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu: <i>\"\u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u1ecb d\u1ecbch ty th\u01b0\u1ee3ng gi\u1edbi b\u1ed5n ti\u1ec1n l\u1ea5y 700 v\u1ea1n quan l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ea5y ti\u1ec1n l\u00e3i thu h\u00e0ng n\u0103m b\u00f9 \u0111\u1ee7. S\u1ed1 ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a n\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1, h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea5y 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n l\u00e3i tr\u1ea3 l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n[52] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty ch\u1ecdn 72 con ng\u1ef1a ban cho c\u00e1c huy\u1ec7n Dung Th\u00e0nh, Quy T\u00edn thu\u1ed9c H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o s\u1ed1 cung th\u1ee7 thi\u1ebfu ng\u1ef1a.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Tri ch\u00e2u Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c \u1edf ch\u00e2u D\u00e2n, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng 200 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 200 t\u1ea5m l\u1ee5a; c\u00e1c b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng, Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 H\u00e1c Qu\u00fd c\u00f9ng 5 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3 n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch. V\u00ec h\u1ecd c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea1i Nam Xuy\u00ean.\r\n\r\n[54] Ban chi\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a Ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u1ed9 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Bi\u1ec7n U\u00e2n; \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1ecbnh, Gi\u00e1m \u00e1p, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ki\u1ec7t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c; t\u01b0\u1edbng th\u1ee9 7 V\u1ec7 Ti\u1ebfn, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh Hi\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u1ed9 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan chi\u00eau m\u1ed9 binh l\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1ee9ng m\u1ed9, nh\u01b0ng quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n. An ph\u1ee7 s\u1ee9 l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y[footnote]'\u0110i\u1ec7p' trong 'Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec7p tri chi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110i\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 328 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], quan l\u1ea1i s\u1ee3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd tr\u1ed1n \u0111i. Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng sai ng\u01b0\u1eddi sang bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc d\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u1ea3i v\u1ec1 ch\u00e2u Doanh, x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3. V\u00ec v\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t. Vua ban chi\u1ebfu khen Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Khanh v\u1eeba tu s\u1eeda vi\u1ec7c b\u1ed9 m\u00ecnh, v\u1eeba ph\u00e1t hi\u1ec7n k\u1ebb gian \u1edf l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn, l\u1ea1i c\u00f2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, so v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, th\u1eadt hi\u1ebfm c\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\n[55] Ban chi\u1ebfu ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u0110\u00f4 quan lang trung, Ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh T\u1ea1 C\u1ea3nh S\u01a1 l\u00e0m quy\u1ec1n Th\u00f4ng ph\u00e1n qu\u1eadn phi\u00ean, quy\u1ec1n Th\u00f4ng ph\u00e1n qu\u00e2n B\u1ea3o An L\u00fd C\u1ea3o Khanh sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t ch\u1ec9. V\u00ec Tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Ph\u00f9ng Kinh[footnote]'Kinh' trong 'Ph\u00f9ng Kinh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea3nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ea1 C\u1ea3nh S\u01a1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec vi\u1ec7c y\u1ebfn \u1ea9m \u1edf Th\u1ee5c m\u00e0 b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i, l\u00fac \u0111\u00f3 th\u1ea7n \u0111ang \u1edf Trung th\u01b0, ban \u0111\u1ea7u cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh S\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng nghi, \u0111\u1ebfn n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn Th\u1ee5c, h\u1ecfi c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u00fac \u0111\u00f3, m\u1edbi bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb s\u1ef1 m\u1edd \u00e1m, do k\u1ebb th\u00f9 g\u00e2y ra t\u1ed9i. Nay n\u1ebfu x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng l\u00fac \u0111\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n, s\u1ebd g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Mong th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t h\u1ecd b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean l\u00e2u, kh\u00f4ng theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[56] Chi\u1ebfu c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam xu\u1ea5t phu \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00e1ch n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, ai mu\u1ed1n n\u1ed9p ti\u1ec1n mi\u1ec5n phu th\u00ec t\u00f9y ti\u1ec7n, m\u1ed7i phu ch\u1ec9 ba tr\u0103m \u0111\u1ebfn n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m t\u00e2u: <i>\"V\u0169 kh\u00ed trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u0103m l\u1ed9 \u0111\u00e3 bi\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa xong, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c xin cho t\u00f9y theo l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a ch\u00e2u qu\u1eadn m\u00e0 bi\u00ean ch\u1ebf, t\u1eeb n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ee9c, do b\u1ea3n gi\u00e1m \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n, \u1edf \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n s\u1eeda ch\u1eefa v\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan c\u1ee7a Gi\u00e1m ty ho\u1eb7c \u0110\u1ec1 c\u1eed ty \u0111\u1ec3 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c ki\u1ec3m tra.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[58] Chi\u1ebfu cho T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu c\u1ea5p theo l\u1ec7 ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng b\u1ed3i t\u1ebf.\r\n\r\n[59] T\u00e2y t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Th\u1ea7n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Th\u1ebf S\u1ea3ng ch\u1ebft. Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"Th\u1ebf S\u1ea3ng t\u1ef1 xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngo\u1ea1i ch\u1ee9c, theo l\u1ec7 t\u00f4ng th\u1ea5t trong tri\u1ec1u, t\u1eb7ng Thanh ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, B\u1eafc H\u1ea3i h\u1ea7u.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c t\u1ef1 xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngo\u1ea1i ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4.)<\/i>\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, l\u1ea5y T\u1ea3 Long V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Qu\u00e2n ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00f4ng C\u1ea3nh l\u00e0m Ho\u00e0i ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>\"T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n B\u1eadt l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n c\u1ee7a ho\u00e0ng gia, ti\u00ean \u0111\u1ebf y\u00eau qu\u00fd nh\u01b0 b\u1eadc b\u00e1 ph\u1ee5, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u00eam l\u1ec5. \u0110\u1ebfn khi Tr\u1eabm k\u1ebf th\u1eeba, l\u1ea5y l\u1ec5 t\u00f4n k\u00ednh m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, c\u00e0ng th\u00eam cung k\u00ednh. Nay T\u00f4ng H\u1ed1i \u0111\u00e3 m\u1ea5t, T\u00f4ng H\u1ed1i ch\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m nay. C\u00e1c con v\u1eabn c\u00f2n \u1edf ch\u1ee9c ho\u00e0n v\u1ec7, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a v\u01b0\u01a1ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Con c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4ng C\u1ea3nh nay l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. T\u00f4ng C\u1ea3nh l\u00e0 con th\u1ee9 ba c\u1ee7a Do\u00e3n B\u1eadt.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, \u0110\u1ea1i ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"B\u1eafc gi\u1edbi T\u00e2y Nam an ph\u1ee7 ty c\u00f3 v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i: Th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i, qu\u00e2n Nam t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a L\u01b0u M\u00e3n Nhi, xin nghi\u00eam c\u1ea5m v\u00e0 \u0111\u00f2i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"Vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9, nhanh ch\u00f3ng ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e2u s\u1ebd l\u1ea1i th\u00e0nh tranh ch\u1ea5p.\"<\/i> B\u00e8n chi\u1ebfu cho An \u0110\u00e0o th\u00e2n \u0111\u1ebfn Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh tra x\u00e9t k\u1ef9, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc tr\u1ed3ng b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1, l\u1ea1i ch\u1ecdn quan ki\u1ec3m tra s\u1ed5 s\u00e1ch, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt vi\u1ec7c x\u00e2m ph\u1ea1m hay kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh v\u00e0 n\u01a1i ph\u00e2n gi\u1edbi, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c sau th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd ki\u1ec3m tra b\u1ed5 sung.\r\n\r\n[62] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho binh l\u00ednh tham gia s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec \u1edf hai l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i v\u1edbi Giao Ch\u1ec9. Nay l\u1ec7nh cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb gian l\u1eabn v\u00e0o, kh\u00f3 l\u00f2ng nh\u1eadn bi\u1ebft. Xin ch\u1ec9 cho h\u1ecd d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.\r\n\r\n[64] Chi\u1ebfu cho Tam ty b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u00f3c g\u1ea1o thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p m\u1edbi v\u1ec1 mu\u1ed1i v\u00e0 ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, so v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169[footnote]So v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169, hai ch\u1eef 'ti\u1ec1n gi\u1ea5y' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 24-16 b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi trong c\u00e1c n\u0103m th\u1ee9 8 v\u00e0 th\u1ee9 9, t\u1eebng qu\u00fd, v\u00e0 gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf mua b\u00e1n ti\u1ec1n gi\u1ea5y m\u1edbi v\u1ec1 mu\u1ed1i hi\u1ec7n nay tr\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. <i>(V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 10 c\u00f3 ghi vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3, nay th\u00eam v\u00e0o \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 so s\u00e1nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, phong Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh l\u00e0m Qu\u1ea3 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Ban \u0111\u1ea7u, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng Trung Ch\u00ednh \u0111ang trong k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Vua th\u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban \u1edf hai t\u1ec9nh \u0111\u00e3 th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan s\u00e1t s\u1ee9, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, d\u00f9 c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169ng ch\u1ec9 th\u0103ng th\u00eam t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban \u1edf hai t\u1ec9nh \u0111\u00e3 th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan s\u00e1t s\u1ee9, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u00e0 th\u00e2m ni\u00ean, ch\u1ec9 th\u0103ng th\u00eam t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i. \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.<\/i>\r\n\r\n<i>\u300aTrung Ch\u00ednh truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: <i>\"\u0110\u1ebfn Ph\u00fac Ki\u1ebfn b\u1eaft gi\u1eb7c, Li\u00eau \u00c2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, chi\u1ebfu cho \u00f4ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4[footnote]\u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4, ch\u1eef '\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ed3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u0103ng l\u00e0m Qu\u1ea3 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.\"<\/i> Vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 7, vi\u1ec7c \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 9, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i>\r\n\r\n[66] Chi\u1ebfu cho Ung Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 T\u00f4ng Huy t\u1ea1m th\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1edd b\u00e0i v\u1ecb c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, phong Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9 ki\u1ec1m h\u1ea1t, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110\u1ecbch V\u1ecbnh l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo chi\u1ebfu ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu th\u00e1ng 11 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[68] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, Giao Ch\u1ec9 d\u00e2ng bi\u1ec3u ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a t\u00f4ng mi\u1ebfu, \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 thu nh\u1eadn v\u00e0 ph\u1ee5 \u0111\u1ec7 t\u1ea5u l\u00ean.\r\n\r\n[69] V\u0169 h\u1ecdc t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ecdc sinh H\u1ea1 B\u00ecnh, T\u00f9y V\u00f4 \u0110\u1ea3ng v\u00f5 ngh\u1ec7 tinh th\u00f4ng. D\u1eabn v\u00e0o thi \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c.\r\n\r\n[70] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p 60 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, chia cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Thi\u1ec3m T\u00e2y, nh\u00e2n n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a mua ch\u1ee9a d\u1ef1 tr\u1eef.\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ghi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 d\u1ee5 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, Ban S\u00e1t xu\u1ea5t H\u00e1n, Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9, Tuy\u00ean Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ban y \u0111ai, ng\u1ef1a y\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cho m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Hi H\u00e0 L\u1ed9 ki\u1ec1m h\u1ea1t V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n l\u00e0m \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t b\u1ea3n l\u1ed9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai ch\u1ee9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u0103ng ch\u1ee9c c\u00f3 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Ng\u00f4 Sung t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n v\u1edbi Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c l\u00e0 th\u00f4ng gia, nay x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng Tu\u1ea5n, m\u00e0 Ng\u1ea1n B\u00e1c \u1edf trong \u0111\u00f3, H\u1eefu ty \u0111ang x\u00e9t \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, th\u1ea7n xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n k\u00fd t\u00ean.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[73] L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n Ph\u1ee5c Ch\u00e2u V\u1ea1n Di\u00ean Chi b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Di\u00eam S\u0129 L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Di\u00ean Chi v\u00ec nh\u1edd quan l\u1ea1i gi\u00e1m s\u00e1t ch\u1ee3 H\u00f9ng Ch\u00e2u mua v\u1eadt ph\u1ea9m, S\u0129 L\u01b0\u01a1ng b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, ch\u00edn \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi B\u1ea1ch y l\u00e0 L\u00fd T\u1ee5 Minh \u0111\u00e3 d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh Giao Ch\u1ec9. Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>\"T\u1eeb nay n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi B\u1ea1ch y ch\u00edn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u01b0u \u0111\u00e3i ph\u1ee7 d\u1ee5, khen ng\u1ee3i \u00fd h\u01b0\u1edbng h\u00f3a c\u1ee7a h\u1ecd.\"<\/i>\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, phong th\u1ee7 l\u0129nh T\u00e2y Phi\u00ean M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, \u0110\u00f4 th\u1ee7 l\u0129nh Thanh Nghi K\u1ebft Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Khu\u1ebfch Ch\u00e2u, A L\u00fd C\u1ed1t l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00f9ng Ch\u00e2u, b\u1ed1n \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 B\u1ea1t T\u00e0ng \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh K\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Lang t\u01b0\u1edbng, m\u1ed9t ti\u1ec3u th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng l\u1ec7nh th\u1ee7 l\u0129nh ti\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.\r\n\r\n[76] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, trai gi\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, d\u00e2ng l\u1ec5 \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, d\u00e2ng l\u1ec5 \u1edf t\u00e1m mi\u1ebfu.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4ng ch\u00ed, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0m ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Ng\u00e0y x\u00e1 t\u1ed9i n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 11 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 10, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o: B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng theo quy ch\u1ebf th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, ch\u1ec9 nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea5p b\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110\u1ed3ng tri Th\u1ea9m quan T\u00e2y vi\u1ec7n \u0110\u1eadu Bi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean, Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[2] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Ph\u00fac Ki\u1ebfn Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7, d\u0169ng c\u1ea3m xu\u1ea5t ch\u00fang trong s\u1ed1 d\u00e2n binh b\u1ea3n l\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi suy t\u00f4n, c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd v\u00e0 sai ng\u01b0\u1eddi \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn theo th\u1ee9 b\u1eadc. Nh\u1eefng k\u1ebb hung \u00e1c ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u01b0ng ch\u01b0a b\u1ecb x\u1eed l\u00fd, n\u1ebfu t\u00e1i ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i sung l\u00e0m l\u00ednh b\u1ea3n th\u00e0nh \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn: Vua ph\u00ea: <i>&#8220;\u0110\u00e3 sai quan \u0111\u1ec1 c\u1eed tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u t\u1eeb l\u00e2u, nay \u0111\u1ec1u \u1edf kinh \u0111\u00f4 m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y kh\u1edfi c\u00f4ng. C\u00f3 th\u1ec3 cho m\u1ed9t vi\u00ean quan \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u1ed7 \u1edf cho binh l\u00ednh, thu x\u1ebfp v\u1eadt d\u1ee5ng, c\u1ee7i g\u1ea1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec3 khi kh\u1edfi c\u00f4ng m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu to\u00e0n, kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u1ebfu th\u1ed1n.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 sai Ph\u00e1n \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m T\u1ed1ng X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'X\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'L\u00e3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 284, th\u00e1ng 8 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-1\" href=\"#footnote-1937-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[4] H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Bi\u00ean tu n\u1ed9i ch\u01b0 ty th\u1ee9c g\u1eedi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n n\u00e0y 10 quy\u1ec3n, ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec3u s\u1edb, thanh t\u1eeb, ch\u00fac v\u0103n, vi\u1ec7c kh\u00f3a vi\u1ec7n, s\u1eafc thi\u1ebft, t\u00fac tr\u1ef1c, v.v. Xem x\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc s\u0129 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00f9y th\u1eddi b\u1ed5 nhi\u1ec7m, c\u00f2n bi\u1ec3u s\u1edb, thanh t\u1eeb, ch\u00fac v\u0103n t\u00f9y theo \u00fd ngh\u0129a c\u1ea7u \u0111\u1ea3o kh\u00e1c nhau, kh\u00f3 \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t m\u1eabu chung. H\u01a1n n\u1eefa, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi h\u1ecdc s\u0129 c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00e1c bi\u1ec7t, vi\u1ec7c tri\u1ec7u t\u1eadp, s\u1eafc thi\u1ebft \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00f4ng b\u00e1o cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u0103n th\u01b0 t\u01b0 b\u00e1o, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c ty kh\u00e1c. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n ty l\u1eadp quy ch\u1ebf v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 xu\u1ea5t nh\u1eadp v\u1eadt ph\u1ea9m, c\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecdc s\u0129 kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u00ean ch\u00e9p.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[5] Th\u1ecb \u0111\u1ed9c \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, Tr\u1ea7n T\u01b0\u01a1ng v\u00e0o c\u00e1c Nh\u0129 Anh ti\u1ebfn \u0111\u1ecdc, nh\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;T\u01b0 M\u00e3 Thi\u00ean ch\u00e9p vi\u1ec7c t\u1eeb T\u1ea7n, H\u00e1n tr\u1edf l\u1ea1i, c\u00f3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua cha, nh\u01b0 truy\u1ec7n L\u00e3 B\u1ea5t Vi l\u00e0 lo\u1ea1i \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng lo\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u b\u1ecf qua kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc.&#8221;<\/i> Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng, Ho\u00e0ng L\u00ed t\u1ea5u: <i>&#8220;Gi\u1ea3ng xong Kinh Thi, xin gi\u1ea3ng Kinh g\u00ec?&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ec5 nh\u1ea1c ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng g\u00ec chi ti\u1ebft b\u1eb1ng nh\u00e0 Chu, n\u00ean gi\u1ea3ng Kinh L\u1ec5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[6] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Trung th\u01b0 h\u00e0nh tr\u00e1p t\u1eed. Theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 quan ch\u1ea5p ch\u00ednh Trung th\u01b0 d\u00f9ng tr\u00e1p t\u1eed \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh ch\u00ednh l\u1ec7nh. L\u00fac \u0111\u00f3, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00f9ng tr\u00e1p t\u1eed g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u00f4n, c\u00e1c m\u00f4n b\u00e1o l\u00ean, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[7] Kh\u00e1ch t\u1ec9nh t\u00e2u: <i>&#8220;S\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n l\u00e0 La A T\u01b0 Nan T\u00ea \u00d4n \u0111em ba v\u1ea1n m\u1ed9t ngh\u00ecn c\u00e2n nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng, tr\u1ecb gi\u00e1 b\u1ed1n v\u1ea1n b\u1ed1n ngh\u00ecn quan, xin gi\u1ea3m gi\u00e1 ba ngh\u00ecn quan, b\u00e1n v\u00e0o kho quan.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[8] T\u1eadp Kh\u00e1nh qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 T\u00f4ng Ng\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"T\u00f4ng Ng\u1ea1c, ch\u1eef 'T\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ed1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245, truy\u1ec7n T\u00f4ng th\u1ea5t s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-2\" href=\"#footnote-1937-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> v\u00ec t\u1ed9i kh\u1ea5u l\u01b0u b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a t\u00f4ng th\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3 l\u00e3i cho m\u00ecnh, chi\u1ebfu tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[9] H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tri Th\u00e1i ch\u00e2u L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 l\u00e0m Tri V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng 6, C\u00f4ng Nh\u1ee5 b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri Th\u00e1i ch\u00e2u. <i>(Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng n\u00e0y, B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 n\u00f3i r\u1eb1ng&#8230;)<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o d\u1ef1 tr\u1eef th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh phong trang cho nh\u1eefng h\u1ed9 b\u1ecb thi\u1ebfu \u0103n do l\u0169 l\u1ee5t.<\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu cho Quan v\u0103n \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tri H\u1ed3ng Ch\u00e2u V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m Tri Ng\u1ea1c Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, trong bi\u1ec3u vi\u1ebft: <i>&#8220;V\u00ec ngh\u00e8o m\u00e0 l\u00e0m quan, ph\u00fa qu\u00fd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a k\u1ebb h\u1ecdc gi\u1ea3; c\u00f9ng th\u1eddi m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, c\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u1ee7a b\u1eadc tr\u01b0\u1ee3ng phu.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;T\u1ef1 tin r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ed9c l\u1eadp kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i. Tranh lu\u1eadn tr\u1ef1c di\u1ec7n \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 khi khi\u1ebfn \u0111\u1ed3ng li\u00eau n\u1ed5i gi\u1eadn; ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng t\u1ec7 n\u1ea1n th\u1eddi cu\u1ed9c, c\u00f3 khi kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1ch l\u00e0m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Khi\u1ebfn cho th\u00e1nh lu\u1eadn \u0111\u00f4i khi c\u00f3 ch\u00fat sai l\u1ec7ch, l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ed1 t\u00ecnh xu n\u1ecbnh.&#8221;<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;\u0110\u1ea9y Vua v\u00e0o ch\u1ed7 b\u1ea5t ngh\u0129a, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng th\u00e1i \u0111\u1ed9 r\u00fat lui.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;Hi\u1ec3u r\u00f5 s\u1ef1 s\u1ed1ng ch\u1ebft kh\u00f4ng m\u00ea mu\u1ed9i, th\u1ea5y r\u00f5 c\u1ed5 kim kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. Th\u00f4ng su\u1ed1t l\u00fd l\u1ebd, t\u1eadn hi\u1ec3u t\u00ednh t\u00ecnh, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 uy\u00ean th\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1ea1o l\u00fd t\u1ed1i cao; nh\u01b0ng l\u1eadp ng\u00f4n vi\u1ebft s\u00e1ch, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ca ng\u1ee3i s\u1ef1 h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Bi\u1ec3u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi o\u00e1n h\u1eadn, mu\u1ed1n \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho b\u1ec7 h\u1ea1, l\u1ea1i t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 trong s\u1ea1ch. Th\u1ea7n t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh x\u00e9t vi\u1ec7c k\u1ebft \u0111\u1ecbch tr\u00e1i ph\u00e9p \u1edf Hi H\u00e0, nghe n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh c\u00e3i, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u00e9t \u00e1n l\u00e0 sai. X\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u, kh\u00f4ng ngo\u00e0i vi\u1ec7c bao che cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u0169, v\u00e0 mu\u1ed1n che gi\u1ea5u vi\u1ec7c bu\u00f4ng l\u1ecfng khi t\u1ea1i ch\u1ee9c. Sau n\u00e0y tra x\u00e9t c\u00e1c kho c\u00f4ng s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n, th\u1ea5y c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan ti\u1ec1n k\u1ebft \u0111\u1ecbch \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1eddi, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0 L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng L\u1eadp. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Khu m\u1eadt, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u00e1ch ph\u1ea1t.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u v\u1ed1n nh\u1edd c\u00f4ng lao n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng y\u1ebfu l\u0129nh ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-3\" href=\"#footnote-1937-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t s\u1eafc, v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i h\u01a1n qu\u1ea7n th\u1ea7n. Nh\u01b0 vi\u1ec7c tranh c\u00e3i v\u1ec1 k\u1ebft \u0111\u1ecbch, kh\u00f4ng ch\u1ec9 sai l\u1ea7m, m\u00e0 c\u00f2n mang nhi\u1ec1u t\u01b0 \u00fd, th\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i kh\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng ta, th\u1ea7n tuy kh\u00f4ng nghe, nh\u01b0ng suy ra c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4ng minh th\u1ea7n v\u0169, qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn, quy m\u00f4 l\u1eddi n\u00f3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0 V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u1ea1n? D\u00e1m ch\u1ec9 tr\u00edch th\u00e1nh lu\u1eadn, l\u1ea1i c\u00f2n n\u00f3i s\u1ee3 \u0111\u1ea9y Vua v\u00e0o ch\u1ed7 b\u1ea5t ngh\u0129a \u01b0? T\u1ef1 khoe khoang, c\u00f4ng khai khinh nh\u1eddn b\u1ec1 tr\u00ean, V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u h\u1eb3n bi\u1ebft r\u1eb1ng bi\u1ec3u n\u00e0y s\u1ebd lan truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u1eb1m l\u1eeba g\u1ea1t thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec3 tr\u1ed9m l\u1ea5y ti\u1ebfng c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ef1c. Xin h\u00e3y tr\u00e1ch ph\u1ea1t.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00e0y.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec1u sau khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt, l\u1eddi n\u00f3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 ph\u1ea7n kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, d\u00e2ng l\u00ean b\u00e0i <i>&#8220;Ph\u00e1p th\u00e2n tam m\u00f4n&#8221;<\/i>, l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 ph\u00e1t minh ra h\u1ecdc thuy\u1ebft v\u1ec1 t\u1ef1 th\u00e2n: m\u1ed9t l\u00e0 H\u1ed3ng xu \u0111\u1ed9c h\u00f3a chi m\u00f4n, hai l\u00e0 V\u1ea1n linh tri\u1ec1u ch\u00ednh chi m\u00f4n, ba l\u00e0 Kim c\u01b0\u01a1ng c\u1ef1 l\u1ef1c chi m\u00f4n. L\u1ea1i in ra g\u1eedi kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u00f4ng ta b\u1ecb \u0111i\u00ean.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129, c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'm\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 54-17 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 165 Ch\u1ee9c quan ch\u00ed, T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng 'ch\u01b0\u1edfng th\u1ee5 n\u1ed9i ngo\u1ea1i t\u1ec7 d\u01b0 chi v\u1eadt d\u0129 xu\u1ea5t h\u00f3a chi', \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1eef 'm\u00e3i' r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai c\u1ee7a ch\u1eef 'm\u1ea1i', n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-4\" href=\"#footnote-1937-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a> Chu Di\u00ean Ni\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00f4ng t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng b\u00e1n l\u1ea1i qu\u1ea7n \u00e1o c\u0169, tr\u00e2m c\u00e0i, gi\u00e0y d\u00e9p v\u00e0 Tam ty b\u00e1n thanh ki\u1ebfm \u0111ai c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng Nguy\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng d\u00f9ng trong t\u1ebf t\u1ef1, n\u1ebfu chuy\u1ec3n sang d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u00e1c th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch t\u00f4n k\u00ednh th\u1ea7n linh. Cho n\u00ean s\u00e1ch x\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i: &#8216;\u00c1o t\u1ebf l\u1ec5 r\u00e1ch th\u00ec \u0111\u1ed1t \u0111i, \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5 h\u1ecfng th\u00ec ch\u00f4n \u0111i, mai r\u00f9a v\u00e0 th\u1ebb b\u00f3i h\u1ecfng th\u00ec ch\u00f4n \u0111i, con v\u1eadt t\u1ebf ch\u1ebft th\u00ec ch\u00f4n \u0111i.&#8217; \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd kh\u00f4ng mu\u1ed1n x\u00fac ph\u1ea1m. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ed3 t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc, s\u00f4ng n\u00fai, tr\u0103m th\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ecfng th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t ho\u1eb7c ch\u00f4n \u0111i.&#8221;<\/i> L\u1ec5 vi\u1ec7n cho r\u1eb1ng l\u1eddi c\u1ee7a Di\u00ean Ni\u00ean ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd kinh \u0111i\u1ec3n, n\u00ean chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[13] Tri Gi\u00e1n vi\u1ec7n Ho\u00e0ng L\u00ed t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu gi\u00e1ng ch\u1ee9c H\u1ed3 Vi\u1ec7n v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Thi\u1ec1u, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2u: &#8216;N\u00ean x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 an \u1ee7i ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i.&#8217; Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 an \u1ee7i ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i. N\u1ebfu truy\u1ec1n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i th\u1ec3 th\u1ed1ng.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;N\u00ean theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a L\u00ed m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i, c\u00f2n X\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf l\u00e0 Ti\u1ec1n T\u1ea3o th\u00ec v\u1eabn ghi v\u00e0o s\u1ed5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[14] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ch\u1ed7 \u0111\u00ea s\u00f4ng l\u1edbn b\u1ecb v\u1ee1, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o \u00e2n x\u00e1 hay gi\u00e1ng ch\u1ee9c m\u00e0 gi\u1ea3m t\u1ed9i. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh T\u00e2y, Kinh \u0110\u00f4ng, Ph\u1ee7 gi\u1edbi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng hai v\u1ea1n l\u00ednh ph\u1ee5c d\u1ecbch, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n c\u1ea5m b\u1ed5 sung.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vi\u1ec7n Tu qu\u1ed1c s\u1eed t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Bi\u00ean tu quan Ho\u00e0ng L\u00ed n\u00f3i: &#8216;Qu\u1ed1c s\u1eed kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1eadp ch\u00ed Ph\u00f9 th\u1ee5y, \u0110\u1ea1o th\u00edch v\u00e0 xin so\u1ea1n bi\u1ec3u. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u00e1i s\u1eed c\u00f4ng ch\u00e9p v\u1ec1 phong thi\u1ec1n, Ban C\u1ed1 ch\u00e9p ch\u00ed Giao t\u1ef1, Ph\u1ea1m U\u1ea5t T\u00f4ng ch\u00e9p ch\u00ed T\u1ebf t\u1ef1, v\u00e0 s\u1eed c\u00e1c \u0111\u1eddi l\u1ea1i c\u00f3 li\u1ec7t truy\u1ec7n v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng k\u1ef9. Nh\u01b0 v\u1eady, Ph\u00f9 th\u1ee5y, \u0110\u1ea1o, Th\u00edch c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ee5 v\u00e0o gi\u1eefa c\u00e1c ch\u00ed v\u00e0 truy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp t\u00ean ri\u00eang.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, k\u1ef7 v\u00e0 truy\u1ec7n tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 bi\u1ec3u, nay \u0111\u00e3 so\u1ea1n l\u1ea1i, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8217; Vi\u1ec7n th\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9, s\u00e1ch T\u1ec1 th\u01b0 c\u00f3 ch\u00ed T\u01b0\u1eddng th\u1ee5y, n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh, s\u1eed quan v\u00ec tri\u1ec1u Ch\u00e2n T\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u cung qu\u00e1n, Ph\u00f9 th\u1ee5y th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n, n\u00ean so\u1ea1n hai ch\u00ed \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Nay so\u1ea1n ch\u00ednh s\u1eed tri\u1ec1u Nh\u00e2n T\u00f4ng, Anh T\u00f4ng, n\u1ebfu so\u1ea1n ri\u00eang v\u1edbi s\u1eed ba tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n so\u1ea1n hai ch\u00ed n\u00e0y, n\u1ebfu so\u1ea1n chung th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch th\u00ec e r\u1eb1ng vi\u1ec7c tri\u1ec1u Ch\u00e2n T\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 h\u1ec7 th\u1ed1ng, hu\u1ed1ng chi ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ec1 vi\u1ec7c so\u1ea1n chung. Vi\u1ec7c xin l\u1eadp bi\u1ec3u, xin theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng L\u00ed.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c l\u1eadp bi\u1ec3u kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi so\u1ea1n chung qu\u1ed1c s\u1eed s\u1ebd xin ch\u1ec9 ri\u00eang.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 sai T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u so\u1ea1n bi\u1ec3u c\u00f4ng khanh b\u00e1ch quan, nh\u01b0ng Ho\u00e0ng L\u00ed v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p>[16] Ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Nh\u0129 Anh gi\u1ea3ng \u0111\u1ecdc, l\u00fac \u0111\u00f3 Ho\u00e0ng L\u00ed, Th\u1ea9m Qu\u00fd Tr\u01b0\u1edfng v\u00ec gi\u1ea3ng xong Kinh Thi xu\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n t\u1ea1 \u01a1n, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kinh Thi n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1, chi ti\u1ebft ghi ch\u00e9p trong ph\u1ea7n Nh\u00e3, T\u1ee5ng, m\u00e0 \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u xa l\u1ea1i \u1edf ph\u1ea7n cu\u1ed1i. C\u00e1c khanh \u0111\u00e3 ph\u00e1t minh \u00fd ngh\u0129a tinh vi, Tr\u1eabm r\u1ea5t khen ng\u1ee3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e9p \u0111o\u00e0n k\u1ebft c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t, xin \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m theo l\u1eddi t\u1ea5u. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 vi\u1ebft: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ea5y v\u1ea1n b\u1ed9 l\u1ea1c \u1edf v\u00f9ng n\u00fai \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh. Xem \u0111\u1ecba ch\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nay \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. H\u1ecd d\u00f9ng th\u00ec h\u1ee3p nh\u1ecf th\u00e0nh l\u1edbn, mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n ta th\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft an \u1ee7i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd li\u1ec1u ch\u1ebft. Kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd, l\u1ea1i c\u00f2n s\u1ee3 h\u1ecd g\u00e2y h\u1ecda, n\u00ean ch\u1ec9 c\u1ea7n h\u01a1i c\u00f3 ch\u00fat ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, quan ph\u1ee7 ch\u1ec9 bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ee3i \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi quen s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 do t\u1ea3n m\u00e1c, l\u00e2u ng\u00e0y m\u1ea5t h\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt, ph\u00e9p g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a h\u1ecd, v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean bi\u1ebft m\u00e0 d\u00e1m l\u00e0m. Nh\u01b0ng n\u00f3i v\u1ec1 l\u00fd, c\u1ea3 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ee3i h\u1ea1i th\u00ec xa nhau. Nay n\u1ebfu chi\u1ec1u theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u1ec9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u00f4i ch\u00fat theo ph\u00e9p c\u0169, th\u00ec k\u1ebft qu\u1ea3 c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 th\u00eam r\u1ed1i ren, ch\u1eb3ng \u00edch g\u00ec. C\u00f3 th\u1ec3 giao l\u1ea1i cho L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[18] B\u00e0nh T\u00f4n d\u1eabn Li\u00eau \u00c2n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng.&#8221;<\/i> Phong cho l\u00e0m H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1eafn c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i d\u1ee5 B\u00e0nh T\u00f4n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Li\u00eau \u00c2n l\u00e2u nay l\u00e0m lo\u1ea1n \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn d\u00e2n l\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1i, n\u00ean th\u0103ng hai c\u1ea5p, B\u00e0nh B\u1ea3o th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 B\u00e0nh T\u00f4n t\u00e2u: <i>&#8220;Li\u00eau \u00c2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng to\u00e0n b\u1ed9 \u1edf V\u0169 Ti\u00ean tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng B\u00e0nh B\u1ea3o l\u1ea1i b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean Li\u00eau \u00c2n ch\u01b0a c\u1ea7n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u00e3 t\u00e2u xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng. Xin giao cho Khai Phong ph\u1ee7 \u0111i\u1ec1u tra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u00e0nh T\u00f4n t\u1eebng xin d\u00f9ng \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai v\u00e0ng \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 Li\u00eau \u00c2n, chi\u1ebfu ban cho m\u01b0\u1eddi b\u1ed9 \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c. Sau Khai Phong t\u00e2u, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi khai, B\u1ea3o th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a t\u1eebng khuy\u00ean Li\u00eau \u00c2n. Vua bi\u1ebft l\u1ed7i thu\u1ed9c v\u1ec1 B\u00e0nh T\u00f4n, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ea1i x\u00e1, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n<p>[19] Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 sai L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean c\u00f9ng quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e0n vi\u1ec7c, mu\u1ed1n quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 C\u00e0n \u0110\u1ee9c, b\u1ea3o h\u1eafn tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 c\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u1ecb s\u1edf \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Nhi\u00eau Ch\u00e2u, Vua th\u1ea5y An Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 anh c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch \u0111ang \u1edf nh\u00e0n, \u0111\u1eb7c chi\u1ebfu cho An Th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i Giang Ninh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean L\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: V\u01b0\u01a1ng Kinh c\u00f4ng l\u1ea1i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, ti\u1ebfp n\u1ed1i sau \u0111\u1ea3ng nh\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 tin c\u1eady, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng tin th\u00ec t\u00e0i l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi con trai l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng B\u00e0ng, m\u00e0 B\u00e0ng l\u1ea1i m\u1ea5t. Bi\u1ebft \u0111\u1ea1o kh\u00f3 thi h\u00e0nh, b\u00e8n c\u1ea3m kh\u00e1i l\u1ea1i xin t\u1eeb ch\u1ee9c, r\u1ed3i l\u1ea5y ch\u1ee9c S\u1ee9 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u1ee7 Kim L\u0103ng. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, n\u1ed9p ti\u1ebft c\u1edd xin v\u1ec1 \u0111\u1ea5t nh\u00e0n, l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m H\u1ed9i Linh quan s\u1ee9, \u1edf t\u1ea1i Kim L\u0103ng.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t h\u00f4m, em trai c\u1ee7a D\u1ef1 Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n l\u00e0 Ng\u00f4 Sinh \u0111\u1ebfn th\u0103m Kinh c\u00f4ng, t\u1ea1m tr\u00fa t\u1ea1i h\u00e0nh lang h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00f9a. G\u1eb7p l\u1ec5 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng, c\u00e1c quan trong ph\u1ee7 h\u1ecdp t\u1ea1i h\u00e0nh lang h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i th\u00fa Di\u1ec7p Qu\u00e2n sai ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o Ng\u00f4 Sinh d\u1eddi \u0111i, Ng\u00f4 Sinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu d\u1eddi. \u0110\u1ebfn khi h\u00e0nh l\u1ec5 xong, h\u1ecdp l\u1edbn t\u1ea1i h\u00e0nh lang, Ng\u00f4 Sinh \u1edf sau b\u00ecnh phong m\u1eafng ch\u1eedi kh\u00f4ng ng\u1edbt. Di\u1ec7p Qu\u00e2n c\u00fai \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng nghe, nh\u01b0ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Mao Kh\u00e1ng, Ph\u00e1n quan L\u00fd T\u00f4ng r\u1ea5t b\u1ea5t b\u00ecnh, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho ch\u00e2u b\u1eaft h\u1ecfi. Ch\u00e2u sai hai t\u00ean l\u00ednh c\u1ea7m v\u0103n th\u01b0 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft Ng\u00f4 Sinh, Ng\u00f4 Sinh ch\u1ea1y v\u1ec1 nh\u00e0 Kinh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n, Kinh c\u00f4ng l\u00fac \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t l\u00e1t sau, hai t\u00ean l\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u1eeda n\u00f3i l\u00e0 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i \u1ed3n \u00e0o gi\u1eadn d\u1eef ngo\u00e0i s\u00e2n. Kinh c\u00f4ng t\u00ecnh c\u1edd ra th\u1ea5y, v\u1eabn c\u00f2n l\u1ed9n x\u1ed9n kh\u00f4ng d\u1ee9t, c\u00f4ng qu\u00e1t hai t\u00ean l\u00ednh b\u1ecf \u0111i. Di\u1ec7p Qu\u00e2n nghe tin, b\u00e8n \u0111\u00e1nh hai t\u00ean l\u00ednh, r\u1ed3i c\u00f9ng Mao Kh\u00e1ng, L\u00fd T\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Kinh c\u00f4ng, xin l\u1ed7i v\u00ec l\u00ednh m\u1edbi, kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n c\u1ea5m. Kinh c\u00f4ng ch\u1ec9 \u1eadm \u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u00e1p, c\u00f2n D\u1ef1 Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n \u1edf sau b\u00ecnh phong qu\u00e1t Di\u1ec7p Qu\u00e2n, Mao Kh\u00e1ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng c\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi c\u1eeda tan r\u00e3 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y t\u00e1m<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi c\u1eeda tan r\u00e3 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y t\u00e1m 't\u00e1m' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', theo \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean B\u00fat L\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1937-5\" href=\"#footnote-1937-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ai d\u00e1m b\u1eaft th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ta ngo\u00e0i s\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i d\u00e1m l\u00e0m th\u1ebf sao!&#8221;<\/i> Di\u1ec7p Qu\u00e2n v\u1ed9i v\u00e3 b\u1ecf \u0111i.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1eb7p l\u00fac Trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, nghe chuy\u1ec7n tranh ch\u1ea5p, Trung s\u1ee9 v\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ebf l\u00e0 Di\u1ec7p Qu\u00e2n, Mao Kh\u00e1ng, L\u00fd T\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea5y L\u1eef Gia V\u1ea5n l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa, l\u1ea1i b\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Giang \u0110\u00f4ng h\u00ecnh ng\u1ee5c, d\u1eddi tr\u1ecb s\u1edf v\u1ec1 Kim L\u0103ng. Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng sai, nh\u01b0ng ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft, n\u1ebfu l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean ti\u1ebft th\u00ec V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch<a class=\"footnote\" title=\"V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch 'Th\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u01b0\u1ee3ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1937-6\" href=\"#footnote-1937-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a> c\u00f2n l\u00e0m Ph\u00e1n Giang Ninh. L\u00fac An Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Hi\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tri Giang Ninh l\u00e0 Nguy\u00ean T\u00edch Trung, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Di\u1ec7p Qu\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y, Tr\u1ea7n Th\u1ea7m t\u1eeb T\u1eed t\u00e0o d\u1eddi v\u1ec1 Giang \u0110\u00f4ng, H\u00e0 Uy\u1ec3n t\u1eeb T\u01b0 n\u00f4ng th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00e1n quan, h\u1eb3n l\u00e0 thay Mao Kh\u00e1ng, L\u00fd T\u00f4ng. Ng\u00e0y 11, V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn ch\u1ee9c Hi\u1ebfn; ng\u00e0y 21, L\u1eef Gia V\u1ea5n l\u00e0m Tri Giang Ninh, e r\u1eb1ng v\u00ec V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1ed9t nhi\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y. Giang \u0110\u00f4ng Hi\u1ebfn v\u1ed1n tr\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i Nhi\u00eau Ch\u00e2u, theo \u300aGia H\u1ef1u D\u1ecbch Tr\u00ecnh\u300b, nay d\u1eddi v\u1ec1 Kim L\u0103ng, c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9.<\/i><\/p>\n<p>[21] Tri H\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u00e0 Ti\u1ec1n th\u1ecb, Vua n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 Vi\u1ec7t, c\u00f3 ph\u1ea7n mi\u1ebfu \u1edf huy\u1ec7n Ti\u1ec1n \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00e2m An, \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i \u0111\u1ed5 n\u00e1t, c\u00e2y c\u1ed1i hoang t\u00e0n. Xin cho hai huy\u1ec7n ch\u1ecdn t\u0103ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi, m\u1ed7i n\u0103m cho th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed, d\u00f9ng l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb ph\u1ea7n mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ra chi\u1ebfu cho Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch, ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed Giang Nam T\u00e2y L\u1ed9 Th\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u0110\u1eb3ng S\u1ef1, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0110\u00f4ng' trong 'Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu. X\u00e9t: \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 11-1, 'N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, chia l\u00e0m \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n v\u00e0 t\u00e2y vi\u1ec7n, chi\u1ebfu l\u1ec7nh l\u1ea5y Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n l\u00e0m Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n.' \u1ede \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef '\u0110\u00f4ng', b\u1ea3n c\u00e1c ch\u00ednh ghi l\u00e0 'Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n', theo \u0111\u00f3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1937-7\" href=\"#footnote-1937-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. Ban \u0111\u1ea7u, Tr\u1ea1ch t\u00e2u xin v\u1eabn c\u1eed ba h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m k\u1ef3 tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 cung th\u1ee7, mi\u1ec5n thu ti\u1ec1n d\u1ecbch, b\u00e3i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea. Nh\u01b0ng T\u01b0 N\u00f4ng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00e9p mi\u1ec5n d\u1ecbch \u0111\u00e3 thi h\u00e0nh nhi\u1ec1u n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e0nh ph\u00e1p. L\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u1ea1ch l\u00e0 sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef ch\u1ee9c tr\u00e1ch.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[23] Ra chi\u1ebfu cho Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi, ch\u1ee9c Ph\u00e1n D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, tha t\u1ed9i \u0111\u00e0y \u1ea3i k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i nh\u1ecf tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>[24] Chi\u1ebfu tay vi\u1ebft: <i>&#8220;Phu nh\u00e2n B\u00ecnh X\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn l\u00e0 \u0110\u1ed3ng th\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00ean tri\u1ec1u ch\u1ecdn v\u00e0o \u0110\u00f4ng cung, ch\u0103m s\u00f3c Tr\u1eabm h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, c\u1ea7n c\u1ea9n chu \u0111\u00e1o, l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng l\u01a1i l\u1ecfng. Nay \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy t\u1eb7ng l\u00e0m S\u1edf qu\u1ed1c phu nh\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Ng\u00f4 Trung Ph\u1ee5c, ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c Kinh Nam, \u0110\u1ec1 c\u1eed b\u1ea3n l\u1ed9 binh m\u00e3 tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u1eb3ng s\u1ef1, t\u00e2u r\u1eb1ng t\u00ean cha m\u00ecnh l\u00e0 C\u1eed, xin \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c <i>&#8220;\u0110\u1ec1 h\u1ea1t&#8221;<\/i>. Trung th\u01b0 \u0111\u1ecbnh theo l\u1eddi xin, nh\u01b0ng Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Danh hi\u1ec7u quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tr\u00e1nh t\u00ean ri\u00eang c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ec1 ngh\u0129a kh\u00f4ng \u1ed5n, n\u00ean kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>[26] Ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan tr\u1edf l\u00ean, tri ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed th\u00f4ng ph\u00e1n. N\u1ebfu T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111\u00e3 thay th\u1ebf, c\u00f9ng th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a h\u1ecd, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m sai khi\u1ec3n \u1edf b\u1ea3n l\u1ed9.&#8221;<\/i> Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5.<\/p>\n<p>[27] D\u0169 Sung ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng vi\u1ec7c B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 n\u00f3i, ph\u1ea7n l\u1edbn t\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch. Chi\u1ebfu cho Nh\u1eef L\u1ec7 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ee7a Sung nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ai. <i>(Chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty gi\u00e1m s\u00e1t hai t\u1ec9nh Chi\u1ebft Giang \u0111i\u1ec1u tra, s\u00e1ch \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b ghi ng\u00e0y 13, b\u1ea3n m\u1ef1c ghi ng\u00e0y 14, nay theo \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>Nh\u1eef L\u1ec7 n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng, t\u00e0i n\u0103ng trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 ch\u00ednh th\u00ec \u1eaft c\u00f3 t\u00e0; c\u00f3 hi\u1ec1n th\u00ec \u1eaft c\u00f3 k\u1ebb b\u1ea5t ti\u1ebfu. B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 \u1edf n\u01a1i s\u00e2u k\u00edn, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan tai m\u1eaft, ng\u1ef1 s\u1eed c\u0169ng nh\u1edd v\u00e0o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 nghe bi\u1ebft. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u1ea7n v\u1ea1ch tr\u1ea7n gian \u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec m\u1ea3y may m\u01b0u l\u1ee3i cho b\u1ea3n th\u00e2n, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 do b\u1ec7 h\u1ea1 sai khi\u1ebfn, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c n\u00f3i v\u1edbi th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec mu\u1ed1n g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecb th\u00fac \u00e9p b\u1edfi l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ecb th\u00fac \u00e9p b\u1edfi l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i l\u1ea1i v\u00ec s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 ti\u1ebft l\u1ed9, n\u00e9m v\u00e0o l\u01b0\u1edbi b\u1eaby, khi\u1ebfn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec th\u1ea7n kh\u00f4ng ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi dung th\u1ee9, m\u00e0 c\u00f2n m\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi th\u1ea7n linh.<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t: \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b ch\u00e9p l\u00e0 &#8216;c\u0169ng m\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi h\u1eefu ty&#8217;. Vi\u1ec7c b\u00e3i ch\u1ee9c m\u1ed9t quan l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u1eb7ng nh\u1eb9 cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Nh\u01b0ng n\u1ebfu quan l\u1ea1i v\u00ec l\u1ed9 l\u1eddi m\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00fang sai \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t b\u00ean ngo\u00e0i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ebfn tai th\u1ea7n n\u1eefa. V\u1edbi t\u00e0i n\u0103ng y\u1ebfu k\u00e9m c\u1ee7a th\u1ea7n, m\u00e0 khi\u1ebfn c\u00e1c quan hi\u1ebfn s\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00fang sai \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t b\u00ean ngo\u00e0i, th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 soi s\u00e1ng ch\u1ed7 t\u1ed1i t\u0103m, v\u00e1 v\u00edu ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t, t\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u00e0 t\u1ef1 h\u1eb7c t\u1ed9i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ee5ng chi\u1ebfu. T\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a Sung, n\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 bi\u1ebft r\u00f5, th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n c\u0169ng t\u1ef1 l\u1ed9 ra. Ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea7n \u0111ang gi\u1eef, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do b\u1ec7 h\u1ea1 ban cho, xin h\u00e3y t\u01b0\u1edbc b\u1ecf h\u1ebft, \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb cu\u1ed3ng ng\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c, xin h\u00e3y xem x\u00e9t th\u00eam. V\u00ec c\u00e1c quan \u0111\u00e0i \u0111\u00e3 d\u00e2ng t\u1ea5u kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n, ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, l\u00fd h\u00e0nh Li\u00eam c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1edb ri\u00eang. Xin h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 u\u1ef7 quan \u0111i\u1ec1u tra c\u00f4ng minh, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec th\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebb vu kh\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, l\u00e0m vi\u1ec7c x\u1ea5u xa, xin \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa x\u00f4i, c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u00f3i!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00ean tr\u00ean, l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a tin \u0111\u1ec3 c\u00f4ng k\u00edch \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t y\u00eau qu\u00fd, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u1ea7n \u0111\u00e2u d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng? T\u1eeb khi Sung \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh, Ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p X\u00e1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e0n lu\u1eadn, c\u00f9ng v\u1edbi Trung th\u1eeba Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, L\u00fd h\u00e0nh Li\u00eam v\u00e0 th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u1ea3n t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0n h\u1eb7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ng\u1ed9 ngay m\u00e0 d\u00f9ng c\u1ea3 \u0111\u00e0i, n\u00ean l\u1ea5y th\u1ea7n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t hai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a th\u1ea7y. \u0110\u1ea9y cha v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t, l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea1y V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ea5y s\u1ef1 m\u1ebfn m\u1ed9, nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1edf \u0110ao Kh\u00ea, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1ea5y t\u01b0\u1edbng duy\u1ec7n \u0111\u1ec3 b\u00e1n \u00e2n, ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 m\u00e0 ki\u00eau ng\u1ea1o, l\u0103ng nh\u1ee5c h\u00e0 kh\u1eafc, l\u00e0 t\u1eeb Ho\u00e0ng Li\u00eam m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; vi\u1ec7c mua quan trang v\u00e0o bu\u1ed5i t\u1ed1i, l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, Ho\u00e0ng Li\u00eam c\u00f9ng th\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; vi\u1ec7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p vay ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n T\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1m, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng n\u00e9m th\u01b0 n\u1eb7c danh; vi\u1ec7c m\u1ea1o tang \u0111i d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c c\u1ee7a Tr\u1ea7m Li\u00eau, l\u00e0 th\u1ea7n c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u00e0 th\u1ea7n c\u00f9ng \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 \u1edf Vi\u1ec7n Gi\u00e1n th\u1eddi \u0111\u00f3 ch\u1ec9 ra, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, H\u00e0n Gi\u00e1ng \u1edf Trung th\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n h\u1ecfi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecfi c\u00e1c quan nh\u01b0 v\u1eady, xem x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 nghe. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f9ng b\u00e0n vi\u1ec7c thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t hai v\u1ecb ch\u1ea5p ch\u00ednh, n\u00ean vi\u1ec7c ph\u1ea3i tr\u00e1i c\u00f3 th\u1ec3 hay kh\u00f4ng, \u0110\u00f4 ki\u1ec3m ch\u00ednh ho\u1eb7c tham gia. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t, v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, th\u00ec s\u1ebd l\u1ed9ng quy\u1ec1n, b\u00e1n ch\u00e1c \u00e2n s\u1ee7ng, d\u00f9ng l\u1eddi gi\u00e8m pha \u0111\u1ec3 h\u00e3m h\u1ea1i l\u1eabn nhau, t\u00ecm t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7, t\u00e1c h\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng nh\u1ecf! N\u1ebfu cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n, nh\u01b0 b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, m\u00e0 l\u1ea1i k\u1ebft giao v\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf g\u1ea7n g\u0169i qu\u00fd nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u1ee5ng, th\u00ec c\u00e1i m\u00e0 h\u1ecd nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; n\u1ebfu th\u1ea7n kh\u00f4ng ra g\u00ec, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe, nh\u01b0ng t\u1eeb V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch, H\u00e0n Gi\u00e1ng, \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7, Th\u00e1i X\u00e1c, Ho\u00e0ng Li\u00eam, nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd nghe \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng th\u1ea7n, th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Sung t\u1eeb xa tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u00e0 t\u1eeb b\u1ec7 h\u1ea1, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean r\u0103n th\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 x\u01b0a kia Vua t\u1ed1i t\u0103m \u1edf tr\u00ean, nh\u1eefng v\u1eadt nh\u01b0 \u0111\u1ec9nh, v\u1ea1c, b\u00faa r\u00ecu c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 n\u1ea5u ch\u00e9m ng\u01b0\u1eddi b\u00e0y ra tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, m\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u1eady. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00f4ng minh th\u00e1nh \u0111\u1ee9c, noi theo Vua Nghi\u00eau Vua Thu\u1ea5n, m\u00e0 l\u1ea1i \u00f4m l\u00f2ng ri\u00eang mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i, che gi\u1ea5u k\u1ebb gian \u00e1c \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung th\u00e0nh. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng tr\u1eddi th\u00f4ng minh, t\u1eeb d\u00e2n ta th\u00f4ng minh, th\u00e1nh nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y l\u00f2ng d\u00e2n l\u00e0m l\u00f2ng m\u00ecnh. Ch\u01b0a c\u00f3 ai kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 th\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 t\u00e0i, m\u00e0 th\u1ea7n th\u1ea5y h\u1ecd kh\u00f4ng t\u1ed1t. L\u1ea5y c\u00e1i t\u00e0i m\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ecd, l\u1ea5y c\u00e1i kh\u00f4ng t\u1ed1t m\u00e0 nghe \u0111\u1ec3 b\u00e3i h\u1ecd, c\u0169ng c\u00f3 g\u00ec t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u1eddi m\u1eb7t tr\u0103ng \u0111\u00e2u?<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan gi\u00e1n \u0111\u00e0n, \u0111\u1ec3 l\u00e0m tai m\u1eaft<a class=\"footnote\" title=\"L\u00e0m tai m\u1eaft 'Tai m\u1eaft' hai ch\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ea3o, theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-8\" href=\"#footnote-1937-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba sai l\u1ea7m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 k\u1ebb h\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u01a1i \u0111\u00f9a. Sung c\u00f3 t\u00e0i g\u00ec, m\u00e0 l\u1ea1i nh\u00e2n l\u1eddi th\u1ea7n m\u00e0 k\u00edch \u0111\u1ed9ng, th\u00ec vi\u1ec7c d\u00f9ng Sung, th\u1ea7n th\u1ef1c kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng. \u0110o\u00e1n \u00fd Vua mu\u1ed1n r\u1ed3i m\u1edbi n\u00f3i, ngh\u0129 Vua c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m, th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m. Ch\u1ee9c quan t\u01b0\u1edbc v\u1ecb \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t ng\u1edd, l\u00e0 g\u1eedi g\u1eafm. H\u00f4m nay b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau, th\u00ec l\u00e0 s\u0129 \u0111\u1ea1i phu; ng\u00e0y mai \u0111u\u1ed5i, th\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i nh\u00e2n. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u00ean, l\u00e0 l\u00f2ng trung.<\/i><\/p>\n<p><i>Sung b\u1ea5t hi\u1ebfu, b\u00e3i ch\u1ee9c V\u1eadn ph\u00e1n, ch\u01b0a bao l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c T\u1ec9nh ph\u00e1n; \u0110\u1eb7ng Nhu\u1eadn Ph\u1ee7 b\u00e0n lu\u1eadn L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5, b\u00e3i ch\u1ee9c V\u1eadn ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u00ean. C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb Th\u00e1i \u0111\u1ed5i sang V\u0129nh H\u01b0ng<a class=\"footnote\" title=\"C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb Th\u00e1i \u0111\u1ed5i sang V\u0129nh H\u01b0ng 'Th\u00e1i' nguy\u00ean t\u00e1c 'S\u00e1t', theo \u0111i\u1ec1u Canh Th\u00ecn \u1edf tr\u00ean v\u00e0 truy\u1ec7n L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-9\" href=\"#footnote-1937-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 4 th\u00e1ng n\u00e0y. Nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00f3i v\u1ec1 Sung, xin h\u1ecfi \u00fd m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 \u1ee7y quan \u0111i\u1ec1u tra.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft chuy\u1ec3n v\u1eadn, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty c\u00f9ng \u0111i\u1ec1u tra r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Chu b\u1ea3n d\u00e1n thi\u1ebfp n\u00f3i: Sau n\u00e0y D\u0169 Sung, T\u1ed1ng Qu\u00e2n Qu\u1ed1c ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u00f3 x\u1eed tr\u00ed g\u00ec, b\u1ecf \u0111i. Nay l\u1ea1i l\u01b0u l\u1ea1i. Sau 21 ng\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u00e3i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ki\u1ec3m ch\u00ednh c\u1ee7a Sung. Sung b\u00e3i ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ki\u1ec3m ch\u00ednh v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 5 th\u00e1ng 12. T\u1eb1ng Tri\u1ec7u vi\u1ebft minh v\u0103n tr\u00ean m\u1ed9 Nh\u1eef L\u1ec7 r\u1eb1ng: Th\u1ea7n T\u00f4ng nghe l\u1eddi Nh\u1eef L\u1ec7, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c Sung. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ee9c l\u1edbn, s\u1eed quan th\u1eddi Thi\u1ec7u Th\u00e1nh b\u1ecf \u0111i, nay l\u1ea1i ghi l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p \u1edf l\u1ea1i t\u1ea1i \u0110\u1ed3ng V\u0103n Qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Chi\u00eau H\u00f3a qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 T\u00f4ng Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9c Qu\u1ed1c c\u00f4ng. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c con c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9c Qu\u1ed1c, ch\u1ee7 tr\u00ec vi\u1ec7c ph\u1ee5ng t\u1ef1, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c th\u1eeba k\u1ebf ho\u00e0n t\u1ea5t th\u00ec truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00e1u tr\u01b0\u1edfng. T\u00f4ng Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, s\u1eed c\u0169 c\u00f3 ghi ch\u00e9p nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi vi\u1ec7c phong t\u01b0\u1edbc B\u1ed9c Qu\u1ed1c c\u00f4ng, s\u1eed m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1ed5 sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>[30] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn T\u1eed Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Huy\u1ec7n Giang An, ch\u00e2u L\u00f4 v\u00e0 tr\u1ea1i An Di l\u00e0 n\u01a1i ki\u1ec3m so\u00e1t man l\u00e3o, r\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu, xin \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u1ea1i.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Tri ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u Tri\u1ec7u Ti\u1ebft t\u00e2u: <i>&#8220;Binh l\u00ednh b\u1ea3n ch\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f3 2.400 ng\u01b0\u1eddi, xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u 2.600 binh l\u00ednh t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u Ung, Nghi, Dung thu\u1ed9c c\u00e1c ch\u1ec9 huy H\u00f9ng L\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tr\u1eebng H\u1ea3i \u0111\u1ebfn Qu\u1ebf Ch\u00e2u \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 5.000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p, c\u1eed quan lo vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n, \u0111\u1ee3i sau m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec lu\u00e2n phi\u00ean thay \u0111\u1ed5i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Ty n\u00e0y t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c cung \u1ee9ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng thi\u1ebfu, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, L\u1eef C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc, Tri ch\u00e2u H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung. C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, l\u00fac s\u1eafp t\u1ebf Nam Giao, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra chi\u1ebfu cho C\u00e1c m\u00f4n v\u00e0o ng\u00e0y t\u00e1n trai \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, \u00e2n c\u1ea7n h\u1ecfi han, r\u1ed3i n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u00f4ng g\u1eb7p khanh b\u1ea3y t\u00e1m n\u0103m, th\u1ea5y khanh gi\u00e0 \u0111i nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc t\u00e2u m\u1eb7t: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 cao. Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u1eeb khi b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, h\u1ea1 m\u00ecnh khi\u00eam t\u1ed1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1, k\u1ebb s\u0129 t\u1eeb n\u01a1i th\u00f4n d\u00e3, t\u1eeb ch\u1ee9c nh\u1ecf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ecb cao g\u1ea7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 xi\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ec7 h\u1ea1 v\u1eabn ch\u0103m ch\u1ec9 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n thu n\u1ea1p nh\u00e2n t\u00e0i, kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t ai. Th\u1ea7n ngh\u0129 t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u00ed l\u1edbn, kh\u00f4ng m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu c\u0169ng n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, v\u1eady th\u00ec \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, nh\u01b0ng nh\u00e2n t\u00e0i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 ki\u1ebfm. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 ban chi\u1ebfu c\u1ea7u hi\u1ec1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng. Trong ngo\u00e0i c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, tuy kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec1u x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, nh\u01b0ng n\u1ebfu tham kh\u1ea3o danh th\u1ef1c m\u00e0 d\u00f9ng th\u1eed, \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong m\u1ecfi c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i x\u00e9t \u00fd chi\u1ebfu h\u00f4m nay, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng m\u1ea5y n\u0103m qua, nh\u1eefng k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1eebng bi\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng, \u0111\u00e3 th\u1eed d\u00f9ng vi\u1ec7c m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f2n nhi\u1ec1u, e r\u1eb1ng trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u1ef1c, trung h\u1eadu, mu\u1ed1n ra s\u1ee9c v\u00ec n\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb ngoan c\u1ed1 kh\u00f3 d\u00f9ng. Th\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, C\u00f4ng T\u00f4n Ho\u00e0nh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u1edf tri\u1ec1u, v\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua n\u00ean b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, sau l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, Vua t\u1ef1 tay ch\u1ecdn l\u00e0m \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, ch\u1eb3ng m\u1ea5y n\u0103m \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Xem \u0111\u00f3 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebft, m\u00e0 k\u1ebb s\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng. V\u00ec sao? V\u00ec nh\u1eefng g\u00ec th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a th\u1ea5y h\u1ebft t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ea5y n\u0103m sau, t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn b\u1ed9. Mong b\u1ec7 h\u1ea1 giao th\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 xem n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd, ho\u1eb7c cho h\u1ecd \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u0111\u1ec3 xem l\u1eddi n\u00f3i, thu n\u1ea1p r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t huy h\u1ebft kh\u1ea3 n\u0103ng, th\u00ec th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ti\u1ebfc nu\u1ed1i v\u00ec nh\u00e2n t\u00e0i b\u1ecb b\u1ecf ph\u00ed, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn bi\u1ebft bao!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Hi Ninh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 t\u00e2n ph\u00e1p m\u00e0 kh\u00f4ng theo phe ch\u1ea5p ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111i kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u1ea1i, n\u00ean C\u00f4ng Tr\u01b0\u1edbc m\u1edbi g\u1eb7p Vua \u0111\u00e3 n\u00f3i ngay vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[33] Chi\u1ebfu cho T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan T\u00f4n Hu\u00fdnh, ph\u1ee5 tr\u00e1ch ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 ph\u00e1p ch\u1ebf tr\u00e0 v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng. Do T\u00f4n Hu\u00fdnh t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u00e1p ch\u1ebf tr\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u t\u00e2u b\u1ea9m, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 giao cho L\u00fd T\u1eafc t\u1ed5ng l\u0129nh vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Hu\u00fdnh, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho k\u1ebb th\u1ea3o d\u00e3 L\u01b0u Thu\u1ea7n Nh\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, v\u00ec t\u1ed9i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng d\u00e2ng th\u01b0, n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf M\u00e2n Nam \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u00fay b\u1ecb An Nam \u0111\u00e0n \u00e1p, b\u00e3i ch\u1ee9c kh\u00f4ng d\u00f9ng, t\u1ee5 t\u1eadp th\u00e0nh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u0111au l\u00f2ng t\u1ef1 kh\u1ed5, c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Tr\u1ed9m nghe ngo\u00e0i ch\u1ee3 b\u00faa c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i, ch\u1ec9 l\u1eb7ng l\u1ebd b\u1ea3o nhau, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng c\u00f3 k\u1ebb gian h\u00f9ng, nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 tri x\u00fai gi\u1ee5c d\u00e2n l\u00e0nh, ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng h\u1eadn th\u00f9.&#8221;<\/i> Ph\u00e1p t\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a Thu\u1ea7n Nh\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u0111\u00e0y ba ng\u00e0n d\u1eb7m, nh\u01b0ng c\u00f3 \u1ea5m t\u01b0\u1edbc, theo ph\u00e1p n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ed9c t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, H\u1ee9a Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0 tr\u00ed s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Bi\u1ec7n m\u1ea5t. Bi\u1ec7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn, c\u1ea7n ki\u1ec7m, c\u1ea9n th\u1eadn, v\u1ec1 h\u01b0u h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, s\u1eeda sang nh\u00e0 c\u1eeda, ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn \u1edf thung l\u0169ng T\u1eed H\u01b0 thu\u1ed9c Tung D\u01b0\u01a1ng, d\u01b0\u1ee1ng t\u00e2m kh\u00ed, kh\u00f4ng b\u00e0n chuy\u1ec7n th\u1ebf s\u1ef1, gi\u00e0 m\u00e0 tai m\u1eaft v\u1eabn tinh t\u01b0\u1eddng, m\u1ea5t n\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i. Vua ng\u1eebng coi ch\u1ea7u, truy t\u1eb7ng T\u01b0 \u0111\u1ed3, ki\u00eam Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 Khang Ti\u1ebft, chi\u1ebfu cho ngo\u00e0i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u00e2n tr\u1ea1ch gi\u00e1ng \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>[36] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, quy\u1ec1n \u0110\u1ed9 chi ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, Ki\u1ec3m ch\u00ednh Trung th\u01b0 ng\u0169 ph\u00f2ng c\u00f4ng s\u1ef1 Du Sung, \u0111\u1ec1u ki\u00eam quy\u1ec1n \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty. T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty L\u1eef Gia V\u1ea5n l\u00e0m T\u01b0 phong vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n, Tri Giang Ninh ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ba tr\u0103m ngh\u00ecn ti\u1ec1n, v\u00ec Gia V\u1ea5n l\u0129nh Th\u1ecb d\u1ecbch, t\u1eeb n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9 \u0111\u1ebfn th\u1ee9 10, t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n l\u00e3i h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u b\u1ed1n tr\u0103m ngh\u00ecn quan. <i>(L\u1eef Gia V\u1ea5n t\u1eeb \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch ty ra l\u00e0m Tri Giang Ninh, ch\u1eafc l\u00e0 do V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch. S\u1eed ch\u00e9p c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u00fang, \u0111\u00e3 ch\u00fa r\u00f5 v\u00e0o ng\u00e0y 11 th\u00e1ng n\u00e0y khi V\u01b0\u01a1ng An Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Hi\u1ebfn.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Xuy\u00ean, H\u1ea1p, l\u1ec7nh v\u00e0 t\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi Xuy\u00ean, H\u1ea1p.<\/p>\n<p>[38] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y t\u0103ng th\u00eam 13 ch\u1ec9 huy m\u00e3 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng Tu\u1ea5n m\u1ea5t, n\u0103m tu\u1ed5i. Vua r\u1ea5t \u0111au bu\u1ed3n, b\u00e3i tri\u1ec1u n\u0103m ng\u00e0y, l\u1ea1i kh\u00f4ng coi ch\u00ednh s\u1ef1 ba ng\u00e0y, truy t\u1eb7ng Th\u00e1i s\u01b0, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ec7nh, ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, phong Duy\u1ec5n v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 Ai Hi\u1ebfn. B\u1ea5y gi\u1edd, H\u00e0n l\u00e2m y quan ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau V\u0103n v\u00ec d\u00f9ng thu\u1ed1c sai l\u1ea7m, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc danh hi\u1ec7u v\u00e0 bi\u00ean qu\u1ea3n, V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn T\u00f9y ch\u00e2u, Chi\u00eau V\u0103n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau. Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng, theo l\u1ec5, \u0111\u00e2y l\u00e0 tang l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00e1o tang. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1eed h\u00e0nh tang l\u1ec5 v\u00e0 m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, Ho\u00e0ng h\u1eadu d\u1eabn c\u00e1c cung t\u1ea7n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n Ph\u1ed5 An \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p><i>(V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng sinh v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 6, l\u00e0 con th\u1ee9 ba c\u1ee7a Vua. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 9, con th\u1ee9 s\u00e1u c\u1ee7a Vua sinh ra, t\u1ee9c l\u00e0 Tri\u1ebft T\u00f4ng. N\u1ebfu V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng, kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng l\u1ec5 sinh con tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, e r\u1eb1ng V\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y Canh T\u00fd 17 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 9 khi Tri\u1ebft T\u00f4ng ch\u01b0a sinh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y Canh T\u00fd 23 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 10. S\u1eed k\u00fd m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ef1c l\u1ee5c, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. Bia m\u1ed9 c\u1ee7a Tu\u1ea5n do ai so\u1ea1n, c\u1ea7n ki\u1ec3m tra.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan phi\u00ean \u1edf L\u00e2n ch\u00e2u l\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Cao Th\u1ebf Trung, L\u00fd B\u1ea3o Trung \u0111\u1ec1u th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. V\u00ec Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng H\u00e0n Gi\u00e1ng t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ebf Trung, B\u1ea3o Trung \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ebft gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, kh\u00f4ng tr\u1ec5 h\u1eb9n.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng trong k\u1ef3 thi kh\u1ea3o h\u1ea1ch m\u00f9a thu, hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00e1 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m qua \u0111\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng trung b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Ty tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m ba vi\u00ean quan c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 kh\u00f4ng theo quy ch\u1ebf th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[43] Kh\u00f4i ph\u1ee5c tr\u1ea5n Ph\u1ee5 Th\u00e0nh thu\u1ed9c qu\u00e2n V\u0129nh T\u0129nh th\u00e0nh huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[44] Ng\u1ef1 s\u1eed B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 Hi\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c nghe c\u00e1c cu\u1ed9c b\u00e0n lu\u1eadn trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng h\u1ecdc v\u1ea5n c\u00f2n n\u00f4ng c\u1ea1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u00e0m nh\u1ee5c \u0111\u1ebfn l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, m\u1edbi bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Vua Nghi\u00eau kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi t\u00ean, l\u1eddi c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed v\u1ec1 t\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a th\u00f4ng su\u1ed1t, kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 l\u00f2ng \u01a1n l\u1edbn, mong b\u1ec7 h\u1ea1 x\u00e9t cho.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f3 nh\u1ea5t l\u00e0 l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i can gi\u00e1n, l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u00fd ri\u00eang, l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i can gi\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Vua l\u00e0 tr\u1eddi c\u1ee7a ta, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t h\u1ecda ph\u00fac, qu\u00fd ti\u1ec7n, m\u00e0 c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa; b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u1ee7y th\u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t n\u1eb7ng nh\u1eb9, vinh nh\u1ee5c, m\u00e0 c\u00f3 gian \u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i n\u00f3i ra. L\u1ea5y k\u1ebb h\u00e8n m\u1ecdn \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd, m\u00e0 n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n nghe; l\u1ea5y k\u1ebb c\u00f4 \u0111\u1ed9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng, m\u00e0 v\u1ea1ch tr\u1ea7n nh\u1eefng gian \u00e1c h\u1ecd gi\u1ea5u gi\u1ebfm, th\u00ec nguy hi\u1ec3m, nh\u1ee5c nh\u00e3, o\u00e1n h\u1eadn, tai h\u1ecda s\u1ebd \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1ec1 nh\u00e0, nguy hi\u1ec3m, nh\u1ee5c nh\u00e3, o\u00e1n h\u1eadn, tai h\u1ecda kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ebfn v\u1edbi con ch\u00e1u.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u1eeda, g\u00f5 m\u00f5, c\u00e0y ru\u1ed9ng, l\u00e0m l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh nghi\u1ec7p, m\u00e0 b\u1ecf \u0111i danh v\u1ecb ng\u1eabu nhi\u00ean c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb b\u1ecf s\u1ef1 an to\u00e0n nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, lao v\u00e0o tai h\u1ecda kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00e1i v\u1edbi vinh d\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean o\u00e1n h\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng<a class=\"footnote\" title=\"m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean o\u00e1n h\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng 'Tri\u1ec7u', s\u00e1ch \u300aDanh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 203 ch\u00e9p l\u00e0 'tri\u1ec7u', ngh\u0129a d\u00e0i h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-1937-10\" href=\"#footnote-1937-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec gia \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u1ed3i.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u00ed th\u00e0nh kh\u1ea9n thi\u1ebft mu\u1ed1n tr\u1ecb v\u00ec, nh\u01b0 th\u1ea7n k\u00e9m c\u1ecfi, m\u00e0 v\u1eabn khoan dung, chi\u1ebfu c\u1ed1, an \u1ee7i r\u1ea5t h\u1eadu, th\u00ec bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 khu\u1ea5t \u00fd v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n trong thi\u00ean h\u1ea1, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1o nghe l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 ba \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ea1t, l\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u coi th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean ch\u1ebf, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n ch\u01b0a hi\u1ec3u m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, b\u1eadc nh\u00e2n qu\u00e2n giao thi\u1ec7p v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi v\u1ea1n v\u1eadt, kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u00e0nh. N\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh kh\u00f4ng g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u00e0nh, th\u00ec l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n tr\u1ed9m nghe r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c, t\u1eeb vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u00f2ng nghi ng\u1edd, th\u1ea7n cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Chu Do\u00e3n n\u00f3i vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh, b\u1ec7 h\u1ea1 nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Trung Ch\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu \u1edf Th\u1ee5c, r\u1ed3i sau m\u1edbi bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 l\u00fd do. N\u00f3i r\u1eb1ng \u00e2n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u00e2n l\u00e0ng, c\u00e1i n\u00e0o n\u1eb7ng h\u01a1n? \u1eaet ph\u1ea3i n\u00f3i \u00e2n n\u01b0\u1edbc n\u1eb7ng h\u01a1n; \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng Vua v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng b\u1ec1 t\u00f4i, c\u00e1i n\u00e0o n\u1eb7ng h\u01a1n? \u1eaet ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng Vua n\u1eb7ng h\u01a1n. Tr\u00e1i v\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u1eb7ng m\u00e0 m\u1eafc t\u1ed9i l\u1eeba tr\u1eddi, theo \u0111i\u1ec1u nh\u1eb9 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng khen c\u1ee7a k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, th\u1ea7n e r\u1eb1ng b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n suy ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 trong s\u1ed1 tr\u0103m quan, ch\u1ecdn s\u00e1u b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u00e1n quan, ng\u1ef1 s\u1eed, \u0111\u1ec3 h\u1ecd x\u00e9t vi\u1ec7c t\u00e0 ch\u00ednh c\u1ee7a tr\u0103m quan, ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u1ee3i h\u1ea1i trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec \u1eaft ph\u1ea3i cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e1ng tin. \u0110\u00e3 cho l\u00e0 \u0111\u00e1ng tin, th\u00ec d\u00f9ng m\u00e0 kh\u00f4ng nghi ng\u1edd; \u0111\u00e3 cho l\u00e0 \u0111\u00e1ng nghi, th\u00ec b\u1ecf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng. \u0110\u00e3 d\u00f9ng r\u1ed3i l\u1ea1i nghi, \u0111\u00e3 nghi r\u1ed3i l\u1ea1i d\u00f9ng, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1eady. B\u1ec1 tr\u00ean l\u1ea5y l\u00f2ng nghi m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi, th\u00ec b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi c\u0169ng l\u1ea5y l\u00f2ng nghi m\u00e0 th\u1edd b\u1ec1 tr\u00ean, ch\u00ed h\u01b0\u1edbng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng th\u00f4ng, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 giao ph\u00f3 vi\u1ec7c cho ngo\u1ea1i \u0111\u00e0i. Nay ngo\u1ea1i \u0111\u00e0i xin b\u00e3i mi\u1ec5n, c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111u\u1ed5i \u0111i, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng d\u1ee9t, khi\u1ebfn B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u1ea3i suy \u0111o\u00e1n, cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00ec vi\u1ec7c g\u00ec n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o. X\u00e9t: Nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft &#8220;ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o&#8221;, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aL\u1ecbch \u0111\u1ea1i danh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b hi\u1ec7u ch\u00ednh. Th\u1ea7n bi\u1ebft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5u su\u1ed1t h\u1ebft. Th\u1ea7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec Do\u00e3n bi\u1ec7n gi\u1ea3i, ch\u1ec9 s\u1ee3 B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y t\u00e2m \u1ea5y \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i nh\u01b0 Do\u00e3n, bi\u1ebft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 v\u00e0 r\u0103n d\u1ea1y c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 v\u00e0 r\u0103n d\u1ea1y c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, hai ch\u1eef 'c\u1eadp s\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c hi\u1ec7u ch\u00ednh.\" id=\"return-footnote-1937-11\" href=\"#footnote-1937-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, th\u00ec bi\u1ebft \u00fd c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, kh\u00f4ng cho r\u1eb1ng k\u1ebb b\u1ea5t ti\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t, m\u00e0 s\u1ebd d\u1ea1y b\u1ea3o h\u1ecd. Th\u1ea7n tuy \u0111\u00e3 kh\u1eafc ghi, nh\u01b0ng v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a y\u00ean, th\u00ec vi\u1ec7c b\u00e1o c\u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eadm tr\u1ec5. B\u1edfi v\u00ec Vua xem b\u1ec1 t\u00f4i nh\u01b0 tay ch\u00e2n, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i xem Vua nh\u01b0 ru\u1ed9t gan.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bao tr\u00f9m tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, bi\u1ec7n lu\u1eadn \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1 v\u1ea1n v\u1eadt, \u0111\u1ee9c th\u00e1nh k\u00ednh ng\u00e0y c\u00e0ng cao, s\u1eafp s\u00e1nh ngang Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, m\u00e0 qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1ecf b\u00e9 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a Ng\u0169 \u0110\u1ebf, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng \u00e1nh s\u00e1ng thanh cao c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1? B\u1ec7 h\u1ea1 lui v\u1ec1 cung s\u00e2u, thu m\u00ecnh l\u1ea1i, qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u1eabn c\u00f2n run s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m h\u1ebft l\u00f2ng. N\u1ebfu l\u1ea5y s\u1ef1 s\u00e1ng su\u1ed1t l\u00e0m d\u1ee5ng, th\u00ec ng\u1ecdn l\u1eeda le l\u00f3i \u1eaft kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e0nh \u00e1nh s\u00e1ng. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, khen B\u1ec7 h\u1ea1 cao minh b\u00e1c h\u1eadu, s\u00e1nh v\u1edbi tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. B\u00e0n v\u1ec1 c\u1ed5 x\u01b0a, th\u00ec xuy\u00ean su\u1ed1t c\u00e1c \u0111\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng s\u00f3t; thi h\u00e0nh \u1edf hi\u1ec7n t\u1ea1i, th\u00ec xoay chuy\u1ec3n v\u1ea1n vi\u1ec7c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f9ng. B\u1ec1 t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft than th\u1edf m\u00e0 th\u00f4i, ri\u00eang th\u1ea7n c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ecb d\u1ecbch, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7 h\u1ea1 tuy\u00ean d\u1ee5 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u1ed1c ng\u1ecdn. Th\u1ea7n th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i s\u01a1n d\u00e3, ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c, nh\u01b0ng th\u1ea7n ph\u1ee5ng s\u1ef1 b\u1ec7 h\u1ea1, l\u00f2ng k\u00ednh c\u1ea9n nh\u01b0 tr\u1eddi, ph\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec mu\u1ed1n n\u00f3i, \u0111\u1ec1u tra c\u1ee9u t\u1eeb x\u01b0a, tham kh\u1ea3o hi\u1ec7n t\u1ea1i, nghe t\u1eeb d\u00e2n ch\u00fang, b\u00e0n v\u1edbi s\u0129 \u0111\u1ea1i phu, xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ebfn khi kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec kh\u00e1c bi\u1ec7t m\u1edbi d\u00e1m n\u00f3i, n\u1ebfu c\u00f2n ch\u00fat nghi ng\u1edd th\u00ec b\u1ecf qua, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1ec9 n\u00f3i m\u1ed9t hai. V\u00ec v\u1eady, v\u1ec1 g\u1ed1c ng\u1ecdn, th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin b\u1ec7 h\u1ea1 h\u00e3y b\u00ecnh t\u00e2m xem x\u00e9t, ban cho th\u1ea7n ch\u00fat th\u1eddi gian r\u1ea3nh r\u1ed7i, \u0111\u1ec3 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, v\u00e0 cho ph\u00e9p th\u1ea7n n\u00f3i h\u1ebft nh\u1eefng suy ngh\u0129 n\u00f4ng c\u1ea1n c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec l\u1eddi th\u1ea7n \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1u h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1. B\u1edfi ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1, khi t\u1ea3n m\u00e1c th\u00ec ngu mu\u1ed9i, khi h\u1ee3p l\u1ea1i th\u00ec th\u00f4ng minh. V\u00ec th\u1ebf n\u00f3i: &#8220;\u0110\u1ea1o c\u1ee7a qu\u00e2n t\u1eed, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb chuy\u1ec7n v\u1ee3 ch\u1ed3ng.&#8221; S\u1ef1 ngu mu\u1ed9i c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00e0n v\u1edbi qu\u00e2n t\u1eed, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng l\u1ea5y, v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00e0i, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng nghe m\u00e0 b\u1ecf qua. Nh\u01b0 th\u1ea7n h\u00f4n \u00e1m, ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5 ch\u1ec9 s\u1ed1, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng hay, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, ch\u1ec9 mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00f2ng th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, th\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi hay h\u01a1n th\u1ea7n, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean nghi ng\u1edd.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n t\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng: &#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u00fang sai thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh; l\u1ee3i h\u1ea1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f9ng thi\u00ean h\u1ea1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, d\u00f9 l\u00e0 b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 chuy\u00ean.&#8221; L\u1eef Gia V\u1ea5n gian tr\u00e1, n\u1ecbnh h\u00f3t, nguy hi\u1ec3m, t\u1eeb b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn k\u1ebb h\u1ea7u h\u1ea1 th\u1ea5p h\u00e8n, t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. L\u00fd do m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf \u0111i, ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 th\u00f4i. B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec1 t\u00f4i, v\u1ed1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;d\u1ee5ng&#8221;. Nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho n\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i cho b\u1ec1 tr\u00ean nh\u01b0ng l\u1ea1i g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch truy\u1ec7n c\u00f3 c\u00e2u: &#8220;C\u00f4ng lao v\u1edbi d\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5ng.&#8221; V\u1eady n\u00ean ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 v\u00ec l\u1ea5y d\u00e2n l\u00e0m g\u1ed1c. M\u1edf mang \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc m\u1ea1nh, l\u00e0m \u0111\u1ea7y kho t\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u, theo c\u00e1ch n\u00f3i ng\u00e0y nay, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng, nh\u01b0ng M\u1ea1nh T\u1eed l\u1ea1i cho \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb h\u1ea1i d\u00e2n. Hu\u1ed1ng chi Gia V\u1ea5n tr\u00ean l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec7 h\u1ea1, d\u01b0\u1edbi l\u1eeba d\u1ed1i d\u00e2n, th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u01b0a l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 \u00edch cho n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i c\u00e0ng kh\u1ea9n thi\u1ebft n\u00f3i ra, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u00e0ng ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y, th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u00ec sao. Gia V\u1ea5n ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u1ec7 h\u1ea1 b\u00e0n \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi k\u1ebb s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec c\u00e1i h\u1ea1i c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 Gia V\u1ea5n, m\u00e0 b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ri\u00eang; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u01b0a th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u00f4i; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean quy\u1ec1n, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ed1 ch\u1ea5p. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 th\u1ea7n nh\u1ecf b\u00e9 mong \u0111\u1ee3i \u1edf b\u1eadc th\u00e1nh h\u1ecdc. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e1p s\u1ebd kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng; c\u00f3 \u0111i\u1ec1u chuy\u00ean quy\u1ec1n, th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i ngay th\u1eb3ng s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ec9 g\u1eb7p to\u00e0n k\u1ebb gian tr\u00e1; b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef l\u1ec5 ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c giao vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nghi\u00eam t\u00fac; l\u1eddi n\u00f3i ngay th\u1eb3ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, th\u00ec l\u1ed7i l\u1ea7m s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng, tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u0169ng nh\u01b0 tr\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, nghe m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed1t; kh\u00f4ng th\u1ec3 nghe m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft m\u1ea1ch m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed1t. Bi\u1ebft b\u1ec7nh \u1edf m\u1ed9t chi, th\u00ec tr\u1ecb m\u1ed9t chi; \u1edf m\u1ed9t th\u1ec3, th\u00ec tr\u1ecb m\u1ed9t th\u1ec3. N\u1ebfu coi m\u1ed9t chi, m\u1ed9t th\u1ec3 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo, th\u00ec theo th\u1eddi gian, b\u1ec7nh t\u1eeb ngo\u00e0i truy\u1ec1n v\u00e0o trong, t\u1eeb nh\u1ecf t\u00edch t\u1ee5 th\u00e0nh l\u1edbn, t\u1ee9 chi tr\u0103m th\u1ec3, b\u1ec7nh s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ecb h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 c\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb kh\u00f4ng m\u00ea mu\u1ed9i, ng\u00e0y ng\u00e0y ch\u0103m ch\u1ec9 lo vi\u1ec7c, thi\u00ean h\u1ea1 tr\u00f4ng mong trong ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh nh\u01b0 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu, Th\u00e0nh Chu. Nay \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi n\u0103m, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ef1u, m\u00e0 t\u1ec7 n\u1ea1n l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 do \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ng\u00f4n lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t, mong b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t k\u1ef9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>Thi\u1ebfp ho\u00e0ng: &#8220;Th\u1ea7n v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi vi\u1ebft ch\u1eef, m\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00f3i ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 do th\u00e2n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u0111\u1ee9c \u00e2m, kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebft l\u1ed9, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i l\u1ed9 chuy\u1ec7n, n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh vi\u1ebft l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea9n th\u1eadn, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9.&#8221; (Ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Nh\u1eef L\u1ec7 kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 10, L\u1eef Gia V\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Giang Ninh, nay ph\u1ee5 l\u1ee5c v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 10. Chu Do\u00e3n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 9. Chu Do\u00e3n n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 11, chi\u1ebfu cho Tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9 x\u00e9t l\u1ea1i c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u01b0 Tu\u1ea5n H\u00e0, quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u1eb7ng nh\u1eb9, l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu cho H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Th\u1ebf T\u01b0\u1edfng c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n truy c\u1ee9u ch\u1ee9c v\u1ee5 v\u00e0 l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, cho ph\u00e9p n\u1ed9p ph\u1ea1t ti\u1ec1n. V\u00ec t\u1ed9i t\u01b0 ti\u1ebfp kh\u00e1ch, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y hai n\u0103m, nh\u01b0ng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay quan ch\u1ee9c ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c b\u1ecb truy \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u00e0 khi r\u1eddi ch\u1ee9c v\u1eabn ph\u1ea3i x\u00e9t t\u1ed9i \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 th\u1ecb, sau khi x\u00e9t xong th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c giam gi\u1eef, nh\u01b0ng ph\u1ea3i bi\u1ebft n\u01a1i \u1edf.<\/p>\n<p>[48] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u01b0u \u0110\u1ecbnh t\u1ea5u: <i>&#8220;Mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1, nay b\u1ecb sai l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n H\u00f2a Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Nay b\u1ecb sai l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n H\u00f2a Ch\u00e2u, ch\u1eef 'H\u00f2a' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tri', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-1937-12\" href=\"#footnote-1937-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>. Th\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u xin t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i C\u00f9 Ch\u00e2u, th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n ng\u0103n ch\u1eb7n gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 hai v\u00f9ng Chi\u1ebft. Nay gi\u1eb7c thua h\u00e0ng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 do vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;\u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u1ea5u xin bi\u1ec7n minh, c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u l\u1ea1i c\u1ea5m binh tr\u00e1i ph\u00e9p, tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, g\u1eedi tr\u00e1t cho h\u1eafn bi\u1ebft.&#8221;<\/i> Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, L\u01b0u \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m ki\u1ec3m ch\u00ednh th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng tai h\u1ecda \u1edf Ph\u00fac Ki\u1ebfn; th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m ph\u00f3 quan C\u00f9 Ch\u00e2u. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo b\u1ea3n Chu, b\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, L\u00fd Hi\u1ebfn t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ee5ng ch\u1ee9c L\u01b0u Gi\u1edbi, Khu\u1ea5t V\u1ea1n Ninh, Ng\u00f4 M\u00e3nh c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0 v\u00f5 ngh\u1ec7. D\u1eabn v\u00e0o thi \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, V\u1ea1n Ninh v\u00e0 M\u00e3nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, Vua v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u00ean th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p>[50] C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh bi\u00ean tu ch\u01b0 ty s\u1eafc th\u1ee9c d\u00e2ng l\u00ean 30 quy\u1ec3n s\u1eafc l\u1ec7nh \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n, Vua ban chi\u1ebfu cho ban h\u00e0nh: Long \u0110\u1ed3, Thi\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng, B\u1ea3o V\u0103n c\u00e1c 4 quy\u1ec3n, Di\u00ean Ph\u00fac cung 1 quy\u1ec3n, Kh\u1edfi c\u01b0 vi\u1ec7n 1 quy\u1ec3n, T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n 1 quy\u1ec3n, Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p s\u1edf 1 quy\u1ec3n, Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng do ty 2 quy\u1ec3n, H\u00e0n l\u00e2m \u0111\u1ed3 h\u1ecda vi\u1ec7n 2 quy\u1ec3n, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m n\u1ed9i cung ti\u1ec5n nam kh\u1ed1 v\u00e0 n\u1ed9i ngo\u1ea1i kh\u1ed1 2 quy\u1ec3n, H\u1eadu uy\u1ec3n ng\u1ef1 cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 1 quy\u1ec3n, Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh<a class=\"footnote\" title=\"Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nh\u1eadp n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh'. (X\u00e9t: Nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Nh\u1eadp n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh' m\u00e0 c\u00f3 Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh v\u00e0 N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, xem T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 166 ch\u1ee9c quan ch\u00ed, \u1edf \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef 'n\u1ed9i', n\u00ean b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1937-13\" href=\"#footnote-1937-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>S\u1ee9 th\u1ea7n sai khi\u1ec3n 4 quy\u1ec3n, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ee9 th\u1ea7n sai khi\u1ec3n 3 quy\u1ec3n, Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n 2 quy\u1ec3n, trong cung ng\u01b0\u1eddi t\u00fac tr\u1ef1c t\u1ecbch ti\u1ebfn 1 quy\u1ec3n. Vi\u1ec7c n\u00e0y theo H\u1ed9i y\u1ebfu v\u00e0 Ngh\u1ec7 v\u0103n ch\u00ed, ng\u00e0y 4 th\u00e1ng 11.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u1ecb d\u1ecbch ty th\u01b0\u1ee3ng gi\u1edbi b\u1ed5n ti\u1ec1n l\u1ea5y 700 v\u1ea1n quan l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, l\u1ea5y ti\u1ec1n l\u00e3i thu h\u00e0ng n\u0103m b\u00f9 \u0111\u1ee7. S\u1ed1 ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a n\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1, h\u00e0ng n\u0103m l\u1ea5y 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n l\u00e3i tr\u1ea3 l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[52] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty ch\u1ecdn 72 con ng\u1ef1a ban cho c\u00e1c huy\u1ec7n Dung Th\u00e0nh, Quy T\u00edn thu\u1ed9c H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u00e0o s\u1ed1 cung th\u1ee7 thi\u1ebfu ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Tri ch\u00e2u Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c \u1edf ch\u00e2u D\u00e2n, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o \u1edf l\u1ed9 Hi H\u00e0, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng 200 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 200 t\u1ea5m l\u1ee5a; c\u00e1c b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng, Trang tr\u1ea1ch s\u1ee9 H\u00e1c Qu\u00fd c\u00f9ng 5 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3 n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch. V\u00ec h\u1ecd c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf tr\u1ea1i Nam Xuy\u00ean.<\/p>\n<p>[54] Ban chi\u1ebfu c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a Ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u1ed9 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Bi\u1ec7n U\u00e2n; \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1ecbnh, Gi\u00e1m \u00e1p, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfu Ki\u1ec7t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u00e0 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c; t\u01b0\u1edbng th\u1ee9 7 V\u1ec7 Ti\u1ebfn, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh Hi\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u1ed9 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan chi\u00eau m\u1ed9 binh l\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an b\u00ed m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1ee9ng m\u1ed9, nh\u01b0ng quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n. An ph\u1ee7 s\u1ee9 l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110i\u1ec7p' trong 'Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec7p tri chi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110i\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 328 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-14\" href=\"#footnote-1937-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, quan l\u1ea1i s\u1ee3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd tr\u1ed1n \u0111i. Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng sai ng\u01b0\u1eddi sang bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc d\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u1ea3i v\u1ec1 ch\u00e2u Doanh, x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3. V\u00ec v\u1eady, Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t. Vua ban chi\u1ebfu khen Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khanh v\u1eeba tu s\u1eeda vi\u1ec7c b\u1ed9 m\u00ecnh, v\u1eeba ph\u00e1t hi\u1ec7n k\u1ebb gian \u1edf l\u1ed9 l\u00e2n c\u1eadn, l\u1ea1i c\u00f2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, so v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, th\u1eadt hi\u1ebfm c\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[55] Ban chi\u1ebfu ph\u1ee5c ch\u1ee9c \u0110\u00f4 quan lang trung, Ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh T\u1ea1 C\u1ea3nh S\u01a1 l\u00e0m quy\u1ec1n Th\u00f4ng ph\u00e1n qu\u1eadn phi\u00ean, quy\u1ec1n Th\u00f4ng ph\u00e1n qu\u00e2n B\u1ea3o An L\u00fd C\u1ea3o Khanh sau khi m\u00e3n nhi\u1ec7m s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t ch\u1ec9. V\u00ec Tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Ph\u00f9ng Kinh<a class=\"footnote\" title=\"'Kinh' trong 'Ph\u00f9ng Kinh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea3nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-15\" href=\"#footnote-1937-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ea1 C\u1ea3nh S\u01a1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00ec vi\u1ec7c y\u1ebfn \u1ea9m \u1edf Th\u1ee5c m\u00e0 b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i, l\u00fac \u0111\u00f3 th\u1ea7n \u0111ang \u1edf Trung th\u01b0, ban \u0111\u1ea7u cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ee7a C\u1ea3nh S\u01a1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng nghi, \u0111\u1ebfn n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn Th\u1ee5c, h\u1ecfi c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u00fac \u0111\u00f3, m\u1edbi bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb s\u1ef1 m\u1edd \u00e1m, do k\u1ebb th\u00f9 g\u00e2y ra t\u1ed9i. Nay n\u1ebfu x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng l\u00fac \u0111\u00f3 ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n, s\u1ebd g\u00e2y th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. Mong th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t h\u1ecd b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean l\u00e2u, kh\u00f4ng theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] Chi\u1ebfu c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam xu\u1ea5t phu \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c s\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00e1ch n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m d\u1eb7m, ai mu\u1ed1n n\u1ed9p ti\u1ec1n mi\u1ec5n phu th\u00ec t\u00f9y ti\u1ec7n, m\u1ed7i phu ch\u1ec9 ba tr\u0103m \u0111\u1ebfn n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m t\u00e2u: <i>&#8220;V\u0169 kh\u00ed trong thi\u00ean h\u1ea1, n\u0103m l\u1ed9 \u0111\u00e3 bi\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa xong, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c xin cho t\u00f9y theo l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a ch\u00e2u qu\u1eadn m\u00e0 bi\u00ean ch\u1ebf, t\u1eeb n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ee9c, do b\u1ea3n gi\u00e1m \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n, \u1edf \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n s\u1eeda ch\u1eefa v\u00e0 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan c\u1ee7a Gi\u00e1m ty ho\u1eb7c \u0110\u1ec1 c\u1eed ty \u0111\u1ec3 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c ki\u1ec3m tra.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[58] Chi\u1ebfu cho T\u0103ng C\u00f4ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu c\u1ea5p theo l\u1ec7 ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng b\u1ed3i t\u1ebf.<\/p>\n<p>[59] T\u00e2y t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, Th\u1ea7n ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Th\u1ebf S\u1ea3ng ch\u1ebft. Chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;Th\u1ebf S\u1ea3ng t\u1ef1 xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngo\u1ea1i ch\u1ee9c, theo l\u1ec7 t\u00f4ng th\u1ea5t trong tri\u1ec1u, t\u1eb7ng Thanh ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9, B\u1eafc H\u1ea3i h\u1ea7u.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c t\u1ef1 xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m ngo\u1ea1i ch\u1ee9c l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 4.)<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, l\u1ea5y T\u1ea3 Long V\u0169 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Qu\u00e2n ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 T\u00f4ng C\u1ea3nh l\u00e0m Ho\u00e0i ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, chi\u1ebfu vi\u1ebft: <i>&#8220;T\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng Do\u00e3n B\u1eadt l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c g\u1ea7n c\u1ee7a ho\u00e0ng gia, ti\u00ean \u0111\u1ebf y\u00eau qu\u00fd nh\u01b0 b\u1eadc b\u00e1 ph\u1ee5, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u00eam l\u1ec5. \u0110\u1ebfn khi Tr\u1eabm k\u1ebf th\u1eeba, l\u1ea5y l\u1ec5 t\u00f4n k\u00ednh m\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i, c\u00e0ng th\u00eam cung k\u00ednh. Nay T\u00f4ng H\u1ed1i \u0111\u00e3 m\u1ea5t, T\u00f4ng H\u1ed1i ch\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m nay. C\u00e1c con v\u1eabn c\u00f2n \u1edf ch\u1ee9c ho\u00e0n v\u1ec7, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a v\u01b0\u01a1ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Con c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 T\u00f4ng C\u1ea3nh nay l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh n\u00e0y. T\u00f4ng C\u1ea3nh l\u00e0 con th\u1ee9 ba c\u1ee7a Do\u00e3n B\u1eadt.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, \u0110\u1ea1i ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1eafc gi\u1edbi T\u00e2y Nam an ph\u1ee7 ty c\u00f3 v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i: Th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i, qu\u00e2n Nam t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a L\u01b0u M\u00e3n Nhi, xin nghi\u00eam c\u1ea5m v\u00e0 \u0111\u00f2i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 c\u0103n c\u1ee9, nhanh ch\u00f3ng ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e2u s\u1ebd l\u1ea1i th\u00e0nh tranh ch\u1ea5p.&#8221;<\/i> B\u00e8n chi\u1ebfu cho An \u0110\u00e0o th\u00e2n \u0111\u1ebfn Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh tra x\u00e9t k\u1ef9, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc tr\u1ed3ng b\u1ecb \u0111\u1ed1t ph\u00e1, l\u1ea1i ch\u1ecdn quan ki\u1ec3m tra s\u1ed5 s\u00e1ch, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt vi\u1ec7c x\u00e2m ph\u1ea1m hay kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh v\u00e0 n\u01a1i ph\u00e2n gi\u1edbi, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c sau th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd ki\u1ec3m tra b\u1ed5 sung.<\/p>\n<p>[62] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cho binh l\u00ednh tham gia s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec \u1edf hai l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i v\u1edbi Giao Ch\u1ec9. Nay l\u1ec7nh cho h\u1ecd \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb gian l\u1eabn v\u00e0o, kh\u00f3 l\u00f2ng nh\u1eadn bi\u1ebft. Xin ch\u1ec9 cho h\u1ecd d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[64] Chi\u1ebfu cho Tam ty b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u00f3c g\u1ea1o thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p m\u1edbi v\u1ec1 mu\u1ed1i v\u00e0 ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, so v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169<a class=\"footnote\" title=\"So v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169, hai ch\u1eef 'ti\u1ec1n gi\u1ea5y' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 24-16 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1937-16\" href=\"#footnote-1937-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi trong c\u00e1c n\u0103m th\u1ee9 8 v\u00e0 th\u1ee9 9, t\u1eebng qu\u00fd, v\u00e0 gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf mua b\u00e1n ti\u1ec1n gi\u1ea5y m\u1edbi v\u1ec1 mu\u1ed1i hi\u1ec7n nay tr\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. <i>(V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 10 c\u00f3 ghi vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3, nay th\u00eam v\u00e0o \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 so s\u00e1nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, phong Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh l\u00e0m Qu\u1ea3 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9. Ban \u0111\u1ea7u, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng Trung Ch\u00ednh \u0111ang trong k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, Vua th\u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c ch\u1ee9c \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban \u1edf hai t\u1ec9nh \u0111\u00e3 th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan s\u00e1t s\u1ee9, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kh\u1ea3o x\u00e9t, d\u00f9 c\u00f3 c\u00f4ng c\u0169ng ch\u1ec9 th\u0103ng th\u00eam t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban \u1edf hai t\u1ec9nh \u0111\u00e3 th\u0103ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c quan s\u00e1t s\u1ee9, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u00e0 th\u00e2m ni\u00ean, ch\u1ec9 th\u0103ng th\u00eam t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i. \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aTrung Ch\u00ednh truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;\u0110\u1ebfn Ph\u00fac Ki\u1ebfn b\u1eaft gi\u1eb7c, Li\u00eau \u00c2n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, chi\u1ebfu cho \u00f4ng l\u00e0m \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4, ch\u1eef '\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ed3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1937-17\" href=\"#footnote-1937-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, th\u0103ng l\u00e0m Qu\u1ea3 Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.&#8221;<\/i> Vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u1ebfn Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 7, vi\u1ec7c \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 9, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Chi\u1ebfu cho Ung Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 T\u00f4ng Huy t\u1ea1m th\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1edd b\u00e0i v\u1ecb c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, phong Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9 ki\u1ec1m h\u1ea1t, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 \u0110\u1ecbch V\u1ecbnh l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo chi\u1ebfu ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu th\u00e1ng 11 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[68] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, Giao Ch\u1ec9 d\u00e2ng bi\u1ec3u ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a t\u00f4ng mi\u1ebfu, \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 thu nh\u1eadn v\u00e0 ph\u1ee5 \u0111\u1ec7 t\u1ea5u l\u00ean.<\/p>\n<p>[69] V\u0169 h\u1ecdc t\u00e2u r\u1eb1ng h\u1ecdc sinh H\u1ea1 B\u00ecnh, T\u00f9y V\u00f4 \u0110\u1ea3ng v\u00f5 ngh\u1ec7 tinh th\u00f4ng. D\u1eabn v\u00e0o thi \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[70] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p 60 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, chia cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Thi\u1ec3m T\u00e2y, nh\u00e2n n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a mua ch\u1ee9a d\u1ef1 tr\u1eef.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ghi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 d\u1ee5 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, Ban S\u00e1t xu\u1ea5t H\u00e1n, Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9, Tuy\u00ean Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 L\u00fd Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ban y \u0111ai, ng\u1ef1a y\u00ean c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cho m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, \u0110\u1ea1t Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Hi H\u00e0 L\u1ed9 ki\u1ec1m h\u1ea1t V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n l\u00e0m \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t b\u1ea3n l\u1ed9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai ch\u1ee9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u0103ng ch\u1ee9c c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Ng\u00f4 Sung t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n v\u1edbi Ph\u00e1n \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 V\u0103n Ng\u1ea1n B\u00e1c l\u00e0 th\u00f4ng gia, nay x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng Tu\u1ea5n, m\u00e0 Ng\u1ea1n B\u00e1c \u1edf trong \u0111\u00f3, H\u1eefu ty \u0111ang x\u00e9t \u00e1n t\u00e2u l\u00ean, th\u1ea7n xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n k\u00fd t\u00ean.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[73] L\u1ee5c s\u1ef1 tham qu\u00e2n Ph\u1ee5c Ch\u00e2u V\u1ea1n Di\u00ean Chi b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1ee9c, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Di\u00eam S\u0129 L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc hai ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Di\u00ean Chi v\u00ec nh\u1edd quan l\u1ea1i gi\u00e1m s\u00e1t ch\u1ee3 H\u00f9ng Ch\u00e2u mua v\u1eadt ph\u1ea9m, S\u0129 L\u01b0\u01a1ng b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, ch\u00edn \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi B\u1ea1ch y l\u00e0 L\u00fd T\u1ee5 Minh \u0111\u00e3 d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh Giao Ch\u1ec9. Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>&#8220;T\u1eeb nay n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi B\u1ea1ch y ch\u00edn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn, l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u01b0u \u0111\u00e3i ph\u1ee7 d\u1ee5, khen ng\u1ee3i \u00fd h\u01b0\u1edbng h\u00f3a c\u1ee7a h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, phong th\u1ee7 l\u0129nh T\u00e2y Phi\u00ean M\u1ea1c Xuy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, \u0110\u00f4 th\u1ee7 l\u0129nh Thanh Nghi K\u1ebft Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Khu\u1ebfch Ch\u00e2u, A L\u00fd C\u1ed1t l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed T\u00f9ng Ch\u00e2u, b\u1ed1n \u0111\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh l\u00e0 B\u1ea1t T\u00e0ng \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh K\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Lang t\u01b0\u1edbng, m\u1ed9t ti\u1ec3u th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng l\u1ec7nh th\u1ee7 l\u0129nh ti\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, trai gi\u1edbi \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, d\u00e2ng l\u1ec5 \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, d\u00e2ng l\u1ec5 \u1edf t\u00e1m mi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4ng ch\u00ed, h\u1ee3p t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf Nam Giao, l\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 l\u00e0m ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Ng\u00e0y x\u00e1 t\u1ed9i n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1937-1\">Ch\u1eef 'X\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'L\u00e3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 284, th\u00e1ng 8 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-2\">T\u00f4ng Ng\u1ea1c, ch\u1eef 'T\u00f4ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'T\u1ed1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 245, truy\u1ec7n T\u00f4ng th\u1ea5t s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-3\">ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'D\u01b0', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-4\">T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, ch\u1eef 'm\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 54-17 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 165 Ch\u1ee9c quan ch\u00ed, T\u1ea1p m\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng 'ch\u01b0\u1edfng th\u1ee5 n\u1ed9i ngo\u1ea1i t\u1ec7 d\u01b0 chi v\u1eadt d\u0129 xu\u1ea5t h\u00f3a chi', \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1eef 'm\u00e3i' r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai c\u1ee7a ch\u1eef 'm\u1ea1i', n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-5\"> Ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi c\u1eeda tan r\u00e3 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y t\u00e1m 't\u00e1m' nguy\u00ean l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', theo \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean B\u00fat L\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1937-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-6\"> V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch 'Th\u1ea1ch' nguy\u00ean l\u00e0 'Th\u01b0\u1ee3ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1937-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-7\">Ch\u1eef '\u0110\u00f4ng' trong 'Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu. X\u00e9t: \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 11-1, 'N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 3, chia l\u00e0m \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n v\u00e0 t\u00e2y vi\u1ec7n, chi\u1ebfu l\u1ec7nh l\u1ea5y Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n l\u00e0m Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n.' \u1ede \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef '\u0110\u00f4ng', b\u1ea3n c\u00e1c ch\u00ednh ghi l\u00e0 'Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n', theo \u0111\u00f3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1937-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-8\"> L\u00e0m tai m\u1eaft 'Tai m\u1eaft' hai ch\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ea3o, theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-9\"> C\u00f4ng Nh\u1ee5 t\u1eeb Th\u00e1i \u0111\u1ed5i sang V\u0129nh H\u01b0ng 'Th\u00e1i' nguy\u00ean t\u00e1c 'S\u00e1t', theo \u0111i\u1ec1u Canh Th\u00ecn \u1edf tr\u00ean v\u00e0 truy\u1ec7n L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-10\"> m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean o\u00e1n h\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng 'Tri\u1ec7u', s\u00e1ch \u300aDanh th\u1ea7n t\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b quy\u1ec3n 203 ch\u00e9p l\u00e0 'tri\u1ec7u', ngh\u0129a d\u00e0i h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-1937-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-11\">Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n b\u00e0n lu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi tuy\u00ean d\u1ee5 v\u00e0 r\u0103n d\u1ea1y c\u1ee7a B\u1ec7 h\u1ea1, hai ch\u1eef 'c\u1eadp s\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n c\u00e1c hi\u1ec7u ch\u00ednh. <a href=\"#return-footnote-1937-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-12\">Nay b\u1ecb sai l\u00e0m th\u00f4ng ph\u00e1n H\u00f2a Ch\u00e2u, ch\u1eef 'H\u00f2a' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tri', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c kho s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-1937-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-13\">Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Nh\u1eadp n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh'. <i>(X\u00e9t: Nh\u00e0 T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Nh\u1eadp n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh' m\u00e0 c\u00f3 Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh v\u00e0 N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, xem T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 166 ch\u1ee9c quan ch\u00ed, \u1edf \u0111\u00e2y r\u00f5 r\u00e0ng thi\u1ebfu ch\u1eef 'n\u1ed9i', n\u00ean b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1937-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-14\">'\u0110i\u1ec7p' trong 'Ti\u1ebft H\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec7p tri chi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110i\u1ec7p', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 328 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-15\">'Kinh' trong 'Ph\u00f9ng Kinh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'C\u1ea3nh', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 317 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-16\">So v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi d\u00f9ng ti\u1ec1n gi\u1ea5y c\u0169, hai ch\u1eef 'ti\u1ec1n gi\u1ea5y' nguy\u00ean b\u1ea3n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 24-16 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1937-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1937-17\">\u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o duy\u1ec7t m\u00e3 qu\u00e2n \u1edf kinh \u0111\u00f4, ch\u1eef '\u1edf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 't\u1ed3n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1937-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":76,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1937","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1985,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1937\/revisions\/1985"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1937\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1937"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1937"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}