{"id":1961,"date":"2026-01-01T13:21:04","date_gmt":"2026-01-01T06:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1961"},"modified":"2026-01-01T13:44:45","modified_gmt":"2026-01-01T06:44:45","slug":"beta-quyen-297-nam-nguyen-phong-thu-2-ky-mui-1079","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-297-nam-nguyen-phong-thu-2-ky-mui-1079\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 297: N\u0102M NGUY\u00caN PHONG TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 M\u00d9I, 1079)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 297: N\u0102M NGUY\u00caN PHONG TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 M\u00d9I, 1079)"},"content":{"raw":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean sai C\u1ea3nh Thanh Nghi \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh Chi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua h\u1ecfi \u00fd ngh\u0129a vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn, h\u1ecd \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1ed5ng Chi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n cho ph\u00e9p c\u1ed1ng n\u1ea1p, n\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n.\"<\/i> Vua an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, h\u1ecd \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng nh\u1ea3y m\u00faa l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[2] Quy\u1ec1n Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh Th\u01b0 \u0110\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd. Do Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea3n gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i, t\u1eeb khi l\u00e0m th\u1eeba thu\u1ed9c Hi\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u00e3 l\u1ea5y vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ti\u1ec1n T\u1ea3o t\u1ea1m quy\u1ec1n Khai Phong ph\u1ee7. Do H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u00e1n Th\u00e1i h\u1ecdc, m\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u1ea1i d\u1ecbch Khai Phong ph\u1ee7. <i>(Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[4] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>\"Khu v\u1ef1c kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 thi\u1ebfu m\u01b0a, h\u1ea1t gi\u1ed1ng gieo tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a m\u1ecdc, l\u1ea1i lo ng\u1ea1i d\u1ecbch b\u1ec7nh, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3, lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 h\u1ebft m\u1ef1c. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 c\u00e1c nh\u00e0 t\u00f9 \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, gi\u1ea3i quy\u1ebft \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng v\u00e0 x\u1eed l\u00fd oan khu\u1ea5t, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tri\u1ec7u t\u1eadp kh\u00ed h\u00f2a. Xin h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty \u0111\u1ec1 c\u1eed trong kinh th\u00e0nh, c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ho\u1eb7c \u0111\u1ec1 c\u1eed ty c\u1eed quan vi\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c tu\u1ea7n tra c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n thi\u1ebfu m\u01b0a, \u0111\u1ed1c th\u00fac x\u1eed l\u00fd c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c oan u\u1ed5ng ho\u1eb7c v\u00f4 c\u1edb k\u00e9o d\u00e0i, \u0111\u1ec1u x\u1eed l\u00fd v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o, x\u1eed ph\u1ea1t quan l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>\"Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00f3i k\u00e9m, c\u00e1c ch\u00e2u Thanh, T\u1ec1, Th\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf n\u1ee3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n, b\u00e1n th\u00f3c gi\u1ea3m gi\u00e1, cho vay ti\u1ec1n gi\u1ed1ng, ghi ch\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i y\u1ebfu, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nh\u01b0ng v\u1eabn nghe d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, d\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u t\u00e1n. Xin r\u0103n c\u00e1c gi\u00e1m ty ki\u1ec3m tra ch\u00e2u huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 x\u1eed ph\u1ea1t.\"<\/i><\/p>\n<p>Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ho\u00e0ng L\u00fd c\u0169ng t\u00e2u: <i>\"Tri ch\u00e2u Thanh Cung \u0110\u1ec9nh Th\u1ea7n, Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ea5n, t\u00ednh tuy h\u1eadu tr\u1ecdng nh\u01b0ng k\u00e9m trong \u1ee9ng ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u1ec7c g\u1ea5p, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf \u0110\u1ec9nh Th\u1ea7n v\u00e0 V\u1ea5n sang ch\u00e2u kh\u00e1c.\"<\/i> \u0110\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf ba vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Chi\u1ebfu: <i>\"D\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft b\u1ecb thi\u00ean tai, n\u1ee3 ti\u1ec1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ed9 tuy\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n n\u1ed9p quan th\u00eam n\u1eeda n\u0103m.\"<\/i> Ban \u0111\u1ea7u l\u1ed9 n\u00e0y xin gia h\u1ea1n m\u1ed9t n\u0103m, nh\u01b0ng T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 cho l\u00e0 qu\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n\n<p>[6] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho binh \u0111inh ch\u00e2u Th\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c Dao.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf C\u00e1t B\u00e1 C\u00e2u, H\u00e0 \u0110\u00f4ng[footnote]C\u00e1t B\u00e1 C\u00e2u, s\u00e1ch \u300aT\u1ee5c T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 74, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i ch\u00e9p l\u00e0 'Gi\u1ea3i B\u1ea3n C\u00e2u'.[\/footnote], kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o, ho\u1eb7c g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i khi tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00e2u l\u00ean nghe ch\u1ec9.\"<\/i> Do Qu\u1ea3n c\u00e2u Duy\u00ean bi\u00ean An ph\u1ee7 ty V\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>\"Sai quan \u0111i \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, s\u1ebd l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam m\u01b0u k\u1ebf gian x\u1ea3o, ch\u1ec9 n\u00ean r\u0103n d\u1eb7n c\u00e1c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m, v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ec3 canh t\u00e1c m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00f9a trong ph\u1ee7 Khai Phong ch\u1ee9a quan t\u00e0i c\u1ee7a kh\u00e1ch qua \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n ch\u00f4n c\u1ea5t, l\u00e2u ng\u00e0y ph\u01a1i b\u00e0y. Nay l\u1ec7nh cho c\u00e1c huy\u1ec7n c\u1ea5p \u0111\u1ea5t hoang kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ba \u0111\u1ebfn n\u0103m kho\u1ea3nh, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n an t\u00e1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec quan ph\u1ee7 ch\u00f4n c\u1ea5t. D\u00e2n n\u00e0o mu\u1ed1n nh\u1eadn ti\u1ec1n, quan ph\u1ee7 xu\u1ea5t ti\u1ec1n cho vay, m\u1ed7i tang l\u1ec5 kh\u00f4ng qu\u00e1 hai ngh\u00ecn, kh\u00f4ng thu l\u00e3i.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Tr\u1ea7n H\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, do H\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>\"\u1ede b\u1ed1n Thi\u1ec1n vi\u1ec7n trong kinh \u0111\u00f4, \u0111\u00e3 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t h\u00e0i c\u1ed1t v\u00f4 ch\u1ee7, n\u0103m Thi\u00ean Hi c\u00f3 s\u1eafc ch\u1ec9 c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eeb kho T\u1ea3 T\u00e0ng, sau do c\u00e1c quan t\u00e2u xin c\u1eaft gi\u1ea3m, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf. Nay xin l\u1ea5y ti\u1ec1n t\u1eeb t\u00e0i s\u1ea3n v\u00f4 ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed ch\u00f4n c\u1ea5t.\"<\/i> \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 6, H\u01b0\u1edbng l\u1ea1i xin tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u0103ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi, \u0111\u1ecbnh ra \u00e2n \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ch\u00f4n c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia, ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o t\u00eda, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e1o t\u00eda th\u00ec ban hi\u1ec7u s\u01b0, l\u1ea1i l\u1ec7nh qu\u1ea3n l\u00fd th\u00eam ba n\u0103m, ai mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u00f3. H\u01b0\u1edbng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed3ng L\u01b0. Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n D\u00e2n c\u00f3 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. C\u1ea3 s\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: <i>\"Chi\u1ebfu c\u1ea5p \u0111\u1ea5t cho d\u00e2n ngh\u00e8o trong kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n ch\u00f4n c\u1ea5t, cho vay ti\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec quan ph\u1ee7 ch\u00f4n c\u1ea5t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u m\u1ed9t tr\u0103m \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u To\u1ea1i, Nhung, L\u00f4.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua ph\u00ea: <i>\"Cao Ban L\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y tr\u1ed9m t\u00e0i s\u1ea3n khi gi\u00e1m s\u00e1t l\u0103ng Tung Kh\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft, bi\u00ean qu\u1ea3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 cho v\u1ec1 t\u1ef1 do, nay ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf hai t\u1ec9nh, kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed1 tr\u00ed, c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0m m\u1ed9t ch\u1ee9c N\u1ed9i ph\u1ea9m gi\u1eef c\u1eeda \u1edf N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u00e1n n\u1ed9i ph\u1ea9m \u1edf H\u1eadu uy\u1ec3n.<\/p>\n\n<p>[10] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 Du Sung t\u00e2u: <i>\"B\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Ninh l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y, gi\u1ea3 v\u1edd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec3 do th\u00e1m vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i h\u1ecfi. C\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u00f3, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 quen thu\u1ed9c l\u00e0 T\u00f4 Ni c\u0169ng v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u1ec3 do th\u00e1m. N\u1ebfu x\u1eed tr\u00ed X\u01b0\u01a1ng Ninh theo ph\u00e1p lu\u1eadt, e r\u1eb1ng s\u1ebd khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd, xin g\u1eedi tr\u1ea3 v\u1ec1 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y. C\u00f2n T\u00f4 Ni xin \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n trong.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: <i>\"T\u00f4 Ni c\u00f3 hai t\u1ed9i ch\u1ebft, m\u1ed9t l\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i Th\u1eadp \u00e1c, theo ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi x\u1eed t\u1ed9i. Nay may m\u1eafn b\u1ecb b\u1eaft, n\u00ean x\u1eed c\u00f4ng khai \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng. Kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t. X\u01b0\u01a1ng Ninh tuy v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00eda T\u00e2y, nh\u01b0ng t\u1ef1 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c do th\u00e1m, l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1eedi tr\u1ea3. D\u00f9 c\u00f3 cho v\u1ec1, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao gi\u1ea3i t\u1ecfa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng nghi ng\u1edd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 ngh\u0129a. C\u00f3 th\u1ec3 cho x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. C\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, nhanh ch\u00f3ng th\u01b0\u1edfng theo quy \u0111\u1ecbnh. T\u00f3m t\u1eaft t\u00ecnh ti\u1ebft c\u1ee7a T\u00f4 Ni, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho Phu Di\u00ean l\u1ed9, b\u1ea3o chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 h\u1ecfi t\u1ed9i th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ef1 \u00fd sai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c do th\u00e1m, nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n \u0111e.\"<\/i> B\u00e8n ch\u00e9m T\u00f4 Ni, c\u00f2n X\u01b0\u01a1ng Ninh x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[11] Vua ph\u00ea: <i>\"Gia quy\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng, Nh\u1ecb, Th\u1eeba, Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u1edf n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y ngh\u1ec9, n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi lu\u00e2n phi\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i, c\u00f2n l\u1ea1i v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec l\u00e2u d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ch\u00e1n n\u1ea3n. H\u00e3y ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[12] Tam ty t\u00e2u: <i>\"K\u1ebf to\u00e1n thu chi n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 thi\u1ebfu h\u1ee5t ti\u1ec1n, l\u1ee5a so v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 Ph\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Tri Ki\u1ec7m v\u00e0 Ph\u00e1n quan U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi t\u00e2u ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 h\u01a1n 73 v\u1ea1n quan, Tri Ki\u1ec7m v\u00e0 Ph\u1ee5 Chi th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, xin gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e c\u00e1c l\u1ed9.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed x\u00e9t t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean. Ph\u1ee5 Chi b\u1ecb \u0111\u00e1nh 70 tr\u01b0\u1ee3ng, Tri Ki\u1ec7m 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n<p>[13] Tri \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m th\u1eeba l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Tu s\u1eeda \u0111\u00ea tr\u1ecb th\u1ee7y \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, xin c\u1ea5p nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 ti\u1ec1n.\"<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u 3000 l\u00ednh, c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eeb Quan trang ty v\u00e0 Th\u1ee5c d\u01b0\u1ee3c s\u1edf t\u1ed5ng c\u1ed9ng 3 v\u1ea1n quan, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban 200 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n\n<p>[14] \u0110\u1ec1 c\u1eed H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u1ecbch Ti\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o d\u1ef1 tr\u1eef cho qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn, n\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a, h\u1ecd \u1eaft s\u1ebd \u0111\u00f2i gi\u00e1 cao, v\u00ec v\u1eady n\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o g\u1eedi \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft gi\u00e1 c\u1ea3. T\u1eeb n\u1ed9i \u0111\u1ecba d\u00f9ng thuy\u1ec1n s\u00f4ng Ng\u1ef1 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea5y n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8 l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, c\u1ea7n 300 thuy\u1ec1n, s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea7n 2.000 binh l\u00ednh v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n, m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadn chuy\u1ec3n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 8 v\u1ea1n th\u1ea1ch. T\u00ednh ra, m\u1ed7i th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng thuy\u1ec1n quan \u0111\u00e3 t\u1ed1n kho\u1ea3ng 70 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n. N\u1ebfu thu\u00ea thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n, tr\u00ean qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng 100 d\u1eb7m, m\u1ed7i th\u1ea1ch ch\u1ec9 t\u1ed1n 1 \u0111\u1ed3ng 3 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 5 ph\u00e2n, t\u00ednh trung b\u00ecnh tr\u00ean qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng 1.000 d\u1eb7m, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda chi ph\u00ed so v\u1edbi thuy\u1ec1n quan. V\u00ec v\u1eady, n\u00ean thu\u00ea thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n th\u00ec ti\u1ec7n l\u1ee3i h\u01a1n.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao xu\u1ed1ng cho Tam ty b\u00e0n b\u1ea1c, Tam ty xin gi\u1eef l\u1ea1i 220 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n quan \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 khi thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec l\u00e0m theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a T\u1eed Uy\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 l\u1ec7nh cu\u1ed1i n\u0103m ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 ti\u1ec1n ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c thu\u00ea thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[15] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ghi c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc gi\u1edbi l\u00e0 Tr\u00ecnh Thuy\u00ean, Tr\u00ecnh Ti\u1ebft l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, Tr\u00ecnh C\u1ea3nh l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9, L\u00fd B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, ban cho 2 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 1.000 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0 1 th\u1ea1ch g\u1ea1o trong 3 n\u0103m. Tr\u00ecnh Thuy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1eebng gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c B\u1eafc, l\u1ea1i t\u1eebng b\u00e1o c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, sau khi s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u00e0ng, n\u00ean An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u xin ban \u00e2n.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ra \u0111\u1ec1 thi cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9. <i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b c\u00f3 ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1 thi.)<\/i><\/p>\n\n<p>[17] L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Cao C\u00f4ng H\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u0111\u00f4 gi\u00e1m, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Tu\u00e2n L\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed qu\u1ea3n l\u00fd cung C\u1ea3nh Linh. C\u00f4ng H\u1ed9i l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f2n Tu\u00e2n L\u1ed9 l\u00e0 ch\u00fa h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>\"N\u0103m nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c di\u1ec7n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1ea5u danh m\u00f4n Minh ph\u00e1p s\u1ebd thi \u0111\u1ed5i sang m\u00f4n T\u00e2n khoa Minh ph\u00e1p, thi ba c\u00e2u \u0111\u1ea1i ngh\u0129a.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[19] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, tuy\u1ec3n nh\u00e2n, ban h\u00e0ng thi kinh s\u00e1ch, lu\u1eadt l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, \u0111o\u00e1n \u00e1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u g\u1ed3m ba ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc; lo\u1ea1i trung g\u1ed3m ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1; lo\u1ea1i th\u1ee9 g\u1ed3m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, thi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129, l\u1ea1i thi v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n\n<p>[21] H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ch\u00ednh t\u1ef1 B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng, v\u00ec t\u1ed9i t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch binh ph\u00e1p c\u1ee7a Tri\u1ec7u C\u01b0, \u0111\u00e1ng ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng t\u00e1m m\u01b0\u01a1i, tru\u1ea5t hai ch\u1ee9c, b\u00e3i ch\u1ee9c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c Ch\u00ednh t\u1ef1 B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh, nay l\u1ea1i \u0111\u00e3 qua ba k\u1ef3, n\u00ean ph\u1ee5c ch\u1ee9c Th\u00e1i ch\u00fac Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"T\u1ed9i c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng giao k\u1ebft v\u1edbi k\u1ebb c\u1ef1c \u00e1c, t\u00ecnh ti\u1ebft r\u1ea5t n\u1eb7ng, nh\u01b0ng do l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1u tra ch\u01b0a h\u1ebft, n\u00ean x\u1eed \u00e1n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ed9i nh\u1eb9, c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam ba k\u1ef3 n\u1eefa r\u1ed3i m\u1edbi ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[22] Chi\u1ebfu ph\u00e1t 2.000 qu\u00e2n tr\u00e1ng d\u1ecbch, 1.000 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng Kinh \u0110\u00f4ng, 5 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n S\u00f9ng Th\u1eafng tuy\u1ec3n trung tu th\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u B\u00e2n, ch\u00e2u L\u1ec7, c\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf L\u1ea1c Kh\u1ea9u.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh thi c\u00e1c khoa v\u00e0 khoa Minh ph\u00e1p m\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[24] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri V\u1ecb ch\u00e2u Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7. Di\u00ean Kh\u00e1nh m\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u300aAn Nam C\u1eedu Qu\u00e2n Ph\u00e1p\u300b[footnote]\u300aAn Nam C\u1eedu Qu\u00e2n Ph\u00e1p\u300b ch\u1eef 'C\u1eedu' trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 286, truy\u1ec7n Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh vi\u1ebft l\u00e0 'H\u00e0nh', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 v\u1eady.[\/footnote], \u0111\u1ecdc xong, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean ch\u01b0a ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, may nay kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00f3 th\u1ec3 theo ph\u00e9p n\u00e0y m\u00e0 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.\"<\/i><\/p>\n<p>B\u00e8n l\u1ea5y ch\u00ednh binh v\u00e0 cung ti\u1ec5n th\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, h\u1ee3p th\u00e0nh ch\u00edn t\u01b0\u1edbng, g\u1ed3m tr\u0103m \u0111\u1ed9i, chia l\u00e0m b\u1ed1n b\u1ed9 t\u1ea3, h\u1eefu, ti\u1ec1n, h\u1eadu, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 lo\u1ea1i tr\u00fa chi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1c chi\u1ebfn kh\u00e1c nhau[footnote]Ch\u1eef 'chi\u1ebfn' trong c\u00e2u 'm\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 lo\u1ea1i tr\u00fa chi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1c chi\u1ebfn kh\u00e1c nhau' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'k\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], b\u1ed9 binh, k\u1ef5 binh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, m\u1ed7i t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. L\u1ea1i l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ri\u00eang[footnote]Ch\u1eef 'bi\u1ec7t' trong c\u00e2u 'l\u1ea1i l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ri\u00eang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eabn', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], m\u1ed7i \u0111\u1ed9i t\u00f9y theo n\u01a1i g\u1ea7n m\u00e0 ph\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t n\u1eeda ch\u00ednh binh, \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t h\u1ecd. \u0110\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu \u1edf trong th\u00e0nh tr\u1ea1i, khi\u1ebfn qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba bi\u1ebfn lo\u1ea1n. Vi\u1ebft th\u00e0nh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>G\u1eb7p l\u00fac Phu Di\u00ean l\u1ed9 c\u0169ng chia qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a hai l\u1ed9, sai T\u1eeb Hi ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, Hi t\u1ea5u n\u00ean theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Phu Di\u00ean m\u00e0 l\u00e0m, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Di\u00ean Kh\u00e1nh li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u trong t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Phu Di\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ee5 h\u1ecda d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 l\u00f2ng \u1ee7y th\u00e1c. Vua cho r\u1eb1ng Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u00fang, c\u00f2n Hi th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang, b\u00e8n tri\u1ec7u Di\u00ean Kh\u00e1nh v\u1ec1.<\/p>\n<p>Th\u1ea7n T\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c Di\u00ean Kh\u00e1nh chia qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u00fang, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u1eeb Hi, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Hi thay Di\u00ean Kh\u00e1nh, th\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Hi l\u00e0 \u0111\u00fang.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh ch\u00e9p: <i>\"Vua cho r\u1eb1ng Hi kh\u00f4ng \u0111\u00fang.\"<\/i> C\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Hi v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t th\u00e1ng n\u00e0y, \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4, n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[25] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri T\u1ea7n ch\u00e2u L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng Tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n. Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u01b0 Thi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n trong vi\u1ec7c l\u1eadp d\u1ecb, \u0111\u1ee7 l\u00e0m lay \u0111\u1ed9ng th\u00f3i t\u1ee5c, n\u1ebfu \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e1nh ch\u00ednh ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i, xin cho m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 ngo\u00e0i.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n\n<p>[26] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c bi\u00ean gi\u1edbi thu\u1ed9c Phu Di\u00ean l\u1ed9 c\u00f3 nh\u1eefng kho\u1ea3n vay m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c quan ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u00f2i n\u1ee3 qu\u00e1 g\u1ea5p, khi\u1ebfn nh\u1eefng h\u1ed9 ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 v\u1eabn ho\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ed1n ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi. Nay cho ph\u00e9p gia h\u1ea1n th\u00eam n\u1eeda n\u0103m. Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[27] Ban th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean 463 con ng\u1ef1a ti\u1ebfn c\u1ed1ng, tr\u1ecb gi\u00e1 11.200 quan ti\u1ec1n, 1.000 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c, 1.000 t\u1ea5m l\u1ee5a, c\u00f9ng \u00e1o \u0111\u1ed1i, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 b\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o, v.v. B\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn ti\u1ebfn c\u1ed1ng l\u00e0 C\u1ea3nh Thanh Nghi \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh Chi l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u00e2n, L\u01b0u D\u0169ng \u0110an K\u1ebft C\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ph\u00f9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc. H\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng th\u00eam cho th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn 17 t\u1ea5m l\u1ee5a l\u1edbn, th\u1ee7 l\u0129nh nh\u1ecf 5 t\u1ea5m, v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 c\u00e2n tr\u00e0. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do L\u00fd Hi\u1ebfn, quan kinh ch\u1ebf t\u00e0i ch\u00ednh bi\u00ean ph\u00f2ng Hi H\u00e0, t\u00e2u r\u1eb1ng C\u1ea3nh Thanh Nghi \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh Chi c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c h\u00f2a gi\u1ea3i. <i>(Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng gi\u00e1 ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00eam v\u00e0o \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b c\u1ee7a Vi\u1ec7n M\u1eadt, nh\u01b0ng \u300aM\u1eadt k\u00fd\u300b l\u1ea1i kh\u00f4ng ghi v\u1ec1 b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[28] C\u00e1c quan \u1edf C\u00e1p m\u00f4n t\u00e2u: <i>\"V\u00e0o ti\u1ebft \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean, khi c\u00e1c quan th\u1ea7n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban sau khi l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, xin ban hoa theo nghi th\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[29] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Chu Tr\u1ef1c Nho v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng trang tr\u00ed v\u00e0 nh\u1ea1c kh\u00ed \u1edf c\u00e1c d\u1ecbch tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 c\u0169 n\u00e1t, xin cho s\u1eeda sang l\u1ea1i.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb kinh th\u00e0nh, Qu\u1ed1c t\u00edn s\u1edf ph\u1ea3i c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t \u0111i ki\u1ec3m tra v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>[30] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c h\u1ed9 H\u00e1n v\u00e0 phi\u00ean \u1edf ch\u00e2u Giai \u0111\u00e3 hi\u1ebfn n\u1ed9p v\u00e0 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c 520 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u00eam cung th\u1ee7.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng theo ph\u00e9p bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 2 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 L\u01b0u T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>[32] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n T\u1eeb Hi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n V\u1ecb ch\u00e2u, ban cho \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf, vi\u1ec7c k\u1ebf ngh\u1ecb v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. Vi\u1ec7c k\u1ebf ngh\u1ecb v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp nh\u01b0 c\u0169, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u1eeb Hi. Ban \u0111\u1ea7u, binh m\u00e3 v\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n H\u00e1n m\u1ed7i b\u00ean t\u1ef1 th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n ri\u00eang, m\u1ed7i khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y qu\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1 l\u00e0m ti\u00ean phong, c\u00f2n qu\u00e2n H\u00e1n th\u00ec gi\u1eef th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1 thu\u1eadn l\u1ee3i m\u1edbi xu\u1ea5t qu\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u hay ph\u00f2ng th\u1ee7, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u00f3 v\u00e0i t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng ch\u1ec9 huy.<\/p>\n<p>L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh l\u00e0m t\u01b0\u1edbng \u1edf Phu Di\u00ean, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng t\u1eadp h\u1ee3p, b\u00e8n thay \u0111\u1ed5i ph\u00e9p c\u0169, ph\u1ed1i h\u1ee3p qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1 th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, ph\u00e2n bi\u1ec7t chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ee9 m\u1ed7i 5.000 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng, so\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean[footnote] So\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean, 'so\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ea3', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 471, truy\u1ec7n L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng c\u00e1ch l\u00e0m n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Vua ph\u1ea7n n\u00e0o nghe theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh, mu\u1ed1n \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p n\u00e0y \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, n\u00ean sai T\u1eeb Hi \u0111i b\u00e0n b\u1ea1c. T\u1eeb Hi tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean so\u1ea1n ph\u00e9p Ho\u00e0n Kh\u00e1nh d\u00e2ng l\u00ean, sai quan s\u1eafp x\u1ebfp \u1edf Kinh Nguy\u00ean, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng Kinh Nguy\u00ean l\u00e0 Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ph\u00e9p Ho\u00e0n Kh\u00e1nh c\u1ee7a T\u1eeb Hi.<\/p>\n<p>T\u1eeb Hi li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u01a1 s\u00f3t v\u00e0 l\u1ed9n x\u1ed9n trong ph\u00e9p Kinh Nguy\u00ean, v\u1ebd h\u00ecnh tr\u1ea1ng, so\u1ea1n ph\u00e9p kh\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e9p Ho\u00e0n Kh\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i. Vua ban chi\u1ebfu cho Hu\u1ec7 Khanh r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb Hi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, l\u00f2ng \u0111au x\u00f3t kh\u1ea3ng kh\u00e1i, lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh thay Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0m t\u01b0\u1edbng Kinh Nguy\u00ean, khanh n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng ho\u00e0n th\u00e0nh, ng\u00e0y sau s\u1ebd l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1ecfi c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1eddi.\"<\/i> <i>(N\u0103m \u0111\u1ea7u, th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u sai T\u1eeb Hi \u0111i b\u00e0n b\u1ea1c. Th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, c\u00f3 chi\u1ebfu giao cho T\u1eeb Hi v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9. N\u0103m \u0111\u00f3, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[33] Th\u00e1i nguy\u00ean ph\u1ee7 l\u1ed9 t\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba To\u00e0n Duy K\u1ef7 b\u00e1o c\u00e1o: <i>\"Binh l\u00ednh \u1edf tr\u1ea1m ng\u1ef1a chuy\u1ec3n c\u00e1c c\u00f4ng v\u0103n c\u01a1 m\u1eadt bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00e1c h\u00e0nh l\u00fd c\u1ee7a s\u1ee9 gi\u1ea3, c\u00f9ng c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n kh\u00ed, v\u1eadt li\u1ec7u, \u00e1o qu\u1ea7n, l\u1ee5a v\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ph\u1ea3i thu\u00ea th\u00eam ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n, t\u1ed1n k\u00e9m g\u1ea5p \u0111\u00f4i ti\u1ec1n b\u1ea1c, kh\u1ed1n kh\u1ed5 \u0111\u00f3i r\u00e9t, xin \u0111\u01b0\u1ee3c khoan h\u1ed3ng gi\u00fap \u0111\u1ee1.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"\u0110\u00e3 l\u00e2u nghe t\u00ecnh c\u1ea3nh kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a binh l\u00ednh tr\u1ea1m ng\u1ef1a, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nay nh\u00e2n Duy K\u1ef7 \u0111\u1ebfn kinh, h\u1ecfi r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadt, k\u1ec3 r\u00f5 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u00e1o kh\u00f4ng che th\u00e2n, c\u01a1m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 no, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i r\u00e9t, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u00f4n v\u00f9i trong tro \u1ea5m \u0111\u1ec3 c\u1ed1 s\u1ed1ng qua ng\u00e0y. Kh\u1ed1n kh\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ee9u gi\u00fap ngay, c\u00f3 th\u1ec3 giao cho Tr\u1ea7n An Th\u1ea1ch nhanh ch\u00f3ng b\u00e0y c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"Xin cho c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00ed v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f9ng \u00e1o qu\u1ea7n, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c chuy\u1ebfn v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u sai qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec thu\u00ea th\u00eam. L\u1ea1i n\u1eefa, qu\u00e2n kh\u00ed v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 n\u1eb7ng n\u1ec1, t\u1ed1n k\u00e9m ph\u00ed t\u1ed5n v\u1eadn chuy\u1ec3n, xin giao cho c\u01a1 quan chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1eed quan vi\u00ean ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111i. Nh\u1eefng th\u1ee9 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea3i t\u1ea1o l\u1ea1i, h\u00e3y \u0111\u1ec3 n\u01a1i c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t hai m\u1eabu, g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u qu\u00e2n n\u01a1i ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ec3 theo m\u1eabu m\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng ph\u00f3, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Gi\u00e1m qu\u00e2n kh\u00ed xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Gi\u00e1m qu\u00e2n kh\u00ed t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt ti\u1ec7n l\u1ee3i. Vua \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[34] Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n hai h\u1ed9 thu\u1ebf \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u tr\u00e1nh vi\u1ec7c b\u1ecb B\u1eafc gi\u1edbi b\u1eaft \u0111i phu v\u00e0 thu g\u1ed7 \u0111\u1ec3 s\u1eeda th\u00e0nh Tr\u00e1c Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u \u0111em gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn g\u1ea7n b\u1ea3n ch\u00e2u v\u00e0 c\u1eeda \u1ea3i \u0111\u1ecbnh c\u01b0.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"D\u00e2n hai h\u1ed9 thu\u1ebf tr\u1ed1n tr\u00e1nh vi\u1ec7c phu, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng, h\u00e3y c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee9u gi\u00fap, \u0111\u1ee3i khi B\u1eafc gi\u1edbi gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c phu, h\u00e3y khuy\u00ean h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Qu\u1ea3n c\u00e2u th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 L\u01b0u Ngh\u1ecb t\u00e2u: <i>\"Nh\u00e0 c\u1eeda quan v\u00e0 d\u00e2n \u1edf Ung Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1ee3p b\u1eb1ng tranh, l\u1ea1i sau khi binh l\u1eeda, th\u00e0nh l\u0169y bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ea7u canh, xin t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ee3 g\u1ed1m \u0111\u1ed1t ng\u00f3i, ch\u1edf v\u00e1n g\u1ed7 t\u1eeb Nghi Ch\u00e2u, l\u1ea5y tre t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, l\u1ee3p nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecfa ho\u1ea1n.\"<\/i> Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ngh\u1ecb l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch thi h\u00e0nh, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u1ed1i h\u1ee3p gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n\n<p>[36] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>\"H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9 th\u1ea5y vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o v\u0169 kh\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 l\u00e3ng ph\u00ed v\u00e0 g\u00e2y n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m nhanh ch\u00f3ng d\u1eebng l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[37] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y t\u00e2u: <i>\"T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 \u1edf Di\u00ean Ch\u00fang tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 d\u1ee5 d\u1ed7 ch\u00edn \u0111\u1ea1o B\u1ea1ch Y Ph\u00fa v\u00e0 L\u00fd T\u1ee5 Minh \u1edf Nh\u00e3 Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5.\"<\/i> Chi\u1ebfu th\u0103ng Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Gi\u00e1m M\u00f4n v\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0110\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1c th\u00f4ng Bi\u1ec7n, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a L\u00f4 B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i n\u1eefa.<\/p>\n\n<p>[39] Ban \u0111\u1ea7u, v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m ngo\u00e1i, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Hu\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n h\u00e0 n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, l\u1ea1i ph\u1ea3i tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u t\u1ed1n k\u00e9m c\u00f4ng s\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 th\u00f4ng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 ng\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, nh\u01b0ng lo ng\u1ea1i s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0103n m\u00f2n n\u00fai Qu\u1ea3ng V\u0169, ph\u1ea3i \u0111\u00e0o n\u00fai t\u1eeb 15 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn 10 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng k\u00eanh Bi\u1ec7n, c\u00f4ng tr\u00ecnh qu\u00e1 l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m ngo\u00e1i, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 d\u00e2ng cao b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng so v\u1edbi m\u1ecdi n\u0103m, n\u01b0\u1edbc r\u00fat v\u00e0 d\u00f2ng s\u00f4ng h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, c\u00e1ch ch\u00e2n n\u00fai Qu\u1ea3ng V\u0169 7 d\u1eb7m, b\u00e3i b\u1ed3i cao r\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o th\u00e0nh k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, t\u1ea1o l\u1ee3i \u00edch mu\u00f4n \u0111\u1eddi.\"<\/i> Tri ch\u00e2u M\u1ea1nh Ch\u00e2u, huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m l\u00e0 Tr\u1ecbnh C\u00e1t c\u0169ng t\u00e2u nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean l\u00e0m Tri \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m th\u1eeba, v\u1ebd ra 10 l\u1ee3i \u00edch \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean: M\u1ed9t l\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c chi ph\u00ed \u0111\u00e0o b\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n; Hai l\u00e0 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ea3y v\u00e0o kinh th\u00e0nh, ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng s\u1ee9c ph\u00f2ng ch\u1ed1ng l\u0169 l\u1ee5t; Ba l\u00e0 \u0111\u00ea s\u00f4ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng lo b\u1ecb v\u1ee1; B\u1ed1n l\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng lo b\u1ecb \u0111\u1eafm do s\u00f3ng l\u1edbn; N\u0103m l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft oan u\u1ed5ng; S\u00e1u l\u00e0 th\u00f4ng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n m\u00f9a; B\u1ea3y l\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb kinh \u0111\u00f4, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u00f4ng Nam giao th\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n; T\u00e1m l\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m kh\u00f4ng lo n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u1ea3n tr\u1edf v\u1eadn chuy\u1ec3n; Ch\u00edn l\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i kh\u00f4ng b\u1ecb binh l\u00ednh \u0111\u1ee5c th\u1ee7ng \u0111\u1eafm ch\u00ecm \u0111\u1ec3 \u0103n c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u1ea1i gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00f4ng k\u00e9o thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng; M\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eaft gi\u1ea3m s\u1ee9 th\u1ea7n tu\u1ea7n tra s\u00f4ng, binh l\u00ednh v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00f3ng \u0111\u00ea d\u1ecdc s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecbch ch\u1ea3y t\u1eeb n\u00fai V\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean[footnote]N\u00fai V\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean, ch\u1eef 'V\u01b0\u01a1ng' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-11 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 94, ch\u00ed v\u1ec1 s\u00f4ng ng\u00f2i \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u1ecdc'.[\/footnote], n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng S\u00e1ch ch\u1ea3y t\u1eeb n\u00fai Tung Ch\u1eed, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, h\u1ee3p ba d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i, t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u1ed9 r\u1ed9ng v\u00e0 s\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c 2.136 th\u01b0\u1edbc, so v\u1edbi d\u00f2ng s\u00f4ng Bi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f2n d\u01b0 974 th\u01b0\u1edbc, do t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ch\u1ea3y c\u1ee7a s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 s\u00f4ng L\u1ea1c kh\u00e1c nhau, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 tr\u1eeb l\u1eabn nhau, n\u1ebfu s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1eafp \u0111\u00ea b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e0m h\u1ed3 ch\u1ee9a, th\u1ea9m th\u1ea5u l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, c\u1ee9 100 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ecdc g\u1ed7[footnote]M\u1ed7i 100 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u1ecdc g\u1ed7, ch\u1eef 'M\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thu\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf d\u00f2ng ch\u1ea3y, hai b\u00ean \u0111\u00ea c\u00f3 h\u1ed3, \u0111\u1ea7m \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u1ed7 tr\u1ee3, c\u1ea5m l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n s\u00f4ng Y, L\u1ea1c. \u01af\u1edbc t\u00ednh thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng tr\u00ean s\u00f4ng Bi\u1ec7n, m\u1edbn n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng qu\u00e1 4 th\u01b0\u1edbc, nay s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1eadn chuy\u1ec3n. T\u1eeb n\u00fai Th\u1ea7n V\u0129 huy\u1ec7n C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea Nh\u00e0 S\u0129[footnote]\u0110\u00ea Nh\u00e0 S\u0129, ch\u1eef 'S\u0129' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'Nhi\u1ec7m'.[\/footnote], \u0111\u1eafp \u0111\u00ea l\u1edbn d\u00e0i 47 d\u1eb7m \u0111\u1ec3 ng\u0103n s\u00f4ng l\u1edbn. T\u1eeb Sa C\u1ed1c \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m 10 d\u1eb7m huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m, \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u00e0i 52 d\u1eb7m, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0o k\u00eanh Bi\u1ec7n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng d\u00f9ng h\u01a1n 3.570.000 nh\u00e2n c\u00f4ng.\"<\/i> T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua r\u1ea5t coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, sai T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n An \u0110\u00e0o, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc \u0111i xem x\u00e9t. Th\u00e1ng gi\u00eang, \u0110\u00e0o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u: <i>\"S\u00f4ng S\u00e1ch \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec3n kho\u1ea3ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c; s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0 s\u00f4ng D\u0129, t\u00edch t\u1ee5 chi\u1ec1u r\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u1ed9 s\u00e2u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i th\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. \u0110\u01b0\u1eddng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc S\u00e2m \u0111\u00e0o v\u00e0o s\u00f4ng l\u1edbn, n\u1ebfu ch\u1eadm th\u00ec b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, n\u1ebfu nhanh th\u00ec b\u1ecb x\u00f3i l\u1edf.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00f4ng L\u1ea1c ch\u1ec9 c\u00f3 ph\u1ea7n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb T\u00e2y Kinh v\u00e0o th\u00e0nh, h\u1ea1 l\u01b0u l\u1ea1i ch\u1ea3y v\u1ec1 s\u00f4ng L\u1ea1c, c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. \u0110\u1eb7t \u0111\u1eadp s\u1ee3 \u0111\u1ecba th\u1ebf cao th\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc. S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 c\u00e1ch n\u00fai Qu\u1ea3ng V\u0169 ch\u1ec9 kho\u1ea3ng m\u1ed9t hai d\u1eb7m, l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam b\u1edd, \u0111\u1ea5t b\u00e3i b\u1ed3i c\u1ee9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn hai ph\u1ea7n, c\u00e1t chi\u1ebfm t\u00e1m ph\u1ea7n, n\u1ebfu \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u00e8 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c tr\u00e0n v\u00e0o trong, s\u00f4ng l\u1edbn d\u00e2ng cao b\u00ean ngo\u00e0i, s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed1i lo b\u1ee5ng l\u01b0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00ea m\u1edbi m\u1ed9t khi v\u1ee1, s\u00f4ng m\u1edbi ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, th\u00ec h\u01a1n ba tr\u0103m v\u1ea1n c\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec1u th\u00e0nh v\u00f4 d\u1ee5ng. H\u01a1n n\u1eefa, T\u1eed Uy\u00ean \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u1ed1n mu\u1ed1n ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed h\u00e0ng n\u0103m \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec3n, nay \u0111\u1eb7t \u0111\u00ea, \u0111\u1eadp, c\u1ed1ng, v.v., chi ph\u00ed h\u00e0ng n\u0103m e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec3n, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 n\u1ed7i lo kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, t\u00e0i l\u1ef1c l\u00e0 do con ng\u01b0\u1eddi, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 l\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec s\u00f4ng Y, s\u00f4ng L\u1ea1c, n\u00fai s\u00f4ng, m\u00f9a h\u00e8 tuy c\u00f3 d\u01b0, nh\u01b0ng qua \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. M\u01b0u \u0111\u1ed3 nghi ng\u1edd kh\u00f4ng th\u00e0nh, xin b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t.\"<\/i> Vua th\u1ea5y k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a T\u1eed Uy\u00ean c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a t\u1ed1t, b\u00e8n sai D\u1ee5ng Th\u1ea7n kinh l\u00fd, c\u1eed D\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea \u0111i.<\/p>\n\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, vi\u00ean th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c: <i>\"Xin t\u1eeb th\u00f4n Sa C\u1ed1c \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng d\u00e0i 50 d\u1eb7m, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Y v\u00e0 L\u1ea1c v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, c\u1ee9 20 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng c\u1ecf v\u00e0 g\u1ed7 l\u00e0m th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft d\u00f2ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh. L\u1ea5y \u0111\u1ed9 s\u00e2u m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u1ee7y v\u1eadn. D\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb s\u00f4ng C\u1ed5 S\u00e1ch l\u00e0m ngu\u1ed3n, \u0111\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ea7m Ph\u00f2ng Gia, Ho\u00e0ng Gia, M\u1ea1nh V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 36 \u0111\u1ea7m \u1edf n\u01a1i cao, t\u00edch n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh h\u1ed3, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec m\u1edf \u0111\u1eadp cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda \u1ea3i D\u1ecb Th\u1ee7y \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng d\u00e0i 500 b\u01b0\u1edbc, n\u1ed1i v\u1edbi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1eadp, m\u1edf \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8 gi\u1eefa hai s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 Bi\u1ec7n. T\u1ea1i c\u1eeda s\u00f4ng L\u1ea1c c\u0169 \u0111\u1eb7t \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc, th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc l\u0169 t\u1eeb s\u00f4ng Y v\u00e0 L\u1ea1c. N\u1ebfu s\u00f4ng C\u1ed5 S\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c s\u00f4ng kh\u00e1c c\u00f3 l\u0169 l\u1edbn, th\u00ec m\u1edf ba c\u1eeda \u0111\u1eadp Ng\u1ee5y L\u00e2u, Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch v\u00e0 Kh\u1ed5ng C\u1ed1 \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. T\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n h\u01a1n 90 v\u1ea1n 7 ngh\u00ecn nh\u00e2n c\u00f4ng.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i xin giao cho T\u1eed Uy\u00ean tu s\u1eeda \u0111\u00ea ph\u00eda nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u01b0\u1edbc l\u1ea5n chi\u1ebfm con s\u00f4ng m\u1edbi. Chi\u1ebfu theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a vi\u00ean th\u1ea7n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. B\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng s\u00f4ng Thanh Bi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 m\u00e0 v\u1eabn \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, sau \u0111\u00f3 g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, b\u00e8n l\u1ea5y c\u1edb th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8 m\u00e0 m\u1edf c\u1eeda \u0111\u1eadp D\u1ecb Th\u1ee7y, ng\u1ea7m l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 b\u1ed5 sung, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch Chu B\u1ea3n ch\u00e9p: <i>\"Sau khi s\u00f4ng Thanh Bi\u1ec7n ho\u00e0n th\u00e0nh, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n, d\u00f2ng ch\u1ea3y \u00eam \u0111\u1ec1m, hai b\u1edd \u0111\u00ea th\u1eb3ng t\u1eafp, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y thu\u1eadn ti\u1ec7n g\u1ea5p \u0111\u00f4i, thuy\u1ec1n quan kh\u00f4ng c\u00f2n lo b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f4 \u0111\u1ea9y, thuy\u1ec1n t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i \u0111i l\u1ea1i b\u1ed1n m\u00f9a, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng ng\u1edbt, \u0111\u1ebfn nay c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd \u00fd ch\u00ed quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec1 tr\u00ean, kh\u00f4ng b\u1ecb lung lay b\u1edfi nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u n\u00f4ng c\u1ea1n, th\u00ec m\u1ed1i h\u1ecda ng\u00e0n n\u0103m kh\u00f3 m\u00e0 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> \u0110o\u1ea1n n\u00e0y trong Chu B\u1ea3n, b\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, tr\u00ean d\u00f9ng b\u1ea3n m\u1ef1c. K\u1ef7 m\u1edbi ch\u00e9p ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00f4ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc L\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Bi\u1ec7n. K\u1ef7 c\u0169 ch\u00e9p ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[40] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu ph\u1ea1t Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Qu\u1ea7n m\u1ee5c ph\u00e1n quan, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Th\u1ea7n 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd di chuy\u1ec3n quan l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[41] Ban cho Ch\u00e2u \u0110\u0103ng 100 \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec.<\/p>\n\n<p>[42] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>\"Vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf tr\u1ea1m d\u1ecbch ph\u00eda t\u00e2y, theo ph\u00e9p c\u0169, ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u00e1n cho kho quan[footnote]Theo ph\u00e9p c\u0169, ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u00e1n cho kho quan, ch\u1eef 'm\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 38, \u0111i\u1ec1u 33 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p giao d\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00f4i gi\u1edbi. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 Th\u1ecb d\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng gi\u1edbi qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ea5t c\u1ea3, c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n t\u01b0 nh\u00e2n, nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Nhung r\u1ea5t kh\u00f4ng vui. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ea7n v\u1eadt ph\u1ea9m, b\u1ea3n v\u1ee5 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ph\u1ea3i mua \u1edf ch\u1ee3, nay t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, n\u00ean cho ph\u00e9p gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[43] Quan Ng\u1ef1 th\u00ed bi\u00ean b\u00e0i L\u00fd Th\u1eeba Chi t\u00e2u: <i>\"N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9, thi Ng\u1ef1 th\u00ed khoa Minh ph\u00e1p, c\u00f3 39 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ed7, ch\u1ec9 x\u1ebfp h\u1ea1ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u00f4ng th\u1ea1o s\u01a1 s\u00e0i, nay c\u00f3 146 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, xin l\u1ea5y hai l\u1ea7n th\u00f4ng th\u1ea1o l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ed7, chia l\u00e0m hai h\u1ea1ng.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[44] L\u1ec7nh cho Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt bi\u00ean so\u1ea1n v\u0103n t\u1ef1, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Th\u00e1i Th\u1ea1c c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng quan, Ty Th\u1eeba ch\u1ec9 tu \u0111\u1ecbnh. V\u00ec \u0110\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 H\u00e0n Ch\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1eeb khi ban h\u00e0nh s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng quan, c\u00e1c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5, s\u1ee3 thi h\u00e0nh sai l\u1ea7m.<\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u1eed T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1c th\u00f4ng Bi\u1ec7n, nay l\u1ec7nh cho Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean tu s\u1eeda xong b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2000 qu\u00e2n, c\u1ea5p cho D\u1ee5ng Th\u1ea7n thi c\u00f4ng, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Nam C\u00f4ng chuy\u00ean lo vi\u1ec7c \u1ee9ng ph\u00f3, c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ph\u1ee7 H\u00e0 Nam \u0111\u1ebfn c\u1eeda L\u1ea1c \u0111\u1ec3 bi\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t. Ph\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng cho D\u1ee5ng Th\u1ea7n, theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1ea5p cho c\u00e1c ch\u01b0 ty s\u1ee9.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Tri ch\u00e2u Di\u00ean Ch\u00e2u L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xin chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129, c\u1ee9 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t gi\u00e1p. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[47] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"\u1ede ch\u00e2u L\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1eafn t\u00ean v\u00e0 b\u1eaft l\u00ednh L\u00e3 Tr\u1ecdng, mu\u1ed1n g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u1ef1u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ed1 t\u00ean kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1eedi th\u01b0 n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[48] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ti\u1ec1n mua b\u00e1n \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 b\u1ecb thua l\u1ed7, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, giao cho Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed li\u1ec7t k\u00ea th\u1eddi gian n\u1ee3, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay m\u1ea5t m\u00f9a, v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n tr\u1ea3, tr\u00ecnh l\u00ean Ty N\u00f4ng t\u1ef1 xem x\u00e9t v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o.\"<\/i> Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ty N\u00f4ng t\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ban cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, minh kinh v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u1eeb Khai Phong Th\u1eddi Ng\u1ea1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 602 ng\u01b0\u1eddi. <i>(S\u00e1ch c\u0169 trong truy\u1ec7n \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n ch\u00e9p: <i>\"O\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o khoa thi n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, xin cho ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 ng\u0169 gi\u00e1p v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ea3n khoa xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00ec \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2 l\u1ea1i xin, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\"<\/i> S\u00e1ch m\u1edbi bi\u1ec7n lu\u1eadn: <i>\"N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 c\u00f3 xin nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2 ban cho ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi xin c\u1ee7a O\u1ea3n, l\u00e0 sai.\"<\/i> Nay b\u1ecf \u0111i. S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan l\u00e0 1.380 ng\u01b0\u1eddi, s\u00e1ch m\u1edbi c\u0169ng gi\u1ed1ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 t\u00ednh c\u1ea3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[50] Kh\u00e1ch t\u1ec9nh t\u00e2u: <i>\"Xa gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i b\u1eafn cung, theo l\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i khi b\u1eafn tr\u00fang, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n, th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00e2ng ng\u1ef1a, xin t\u1eeb nay l\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u1eafn tr\u00fang th\u00ec qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng ng\u1ef1a v\u00e0 ban ng\u1ef1a cho qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u01b0 c\u0169, nh\u1eefng l\u1ea7n b\u1eafn tr\u00fang sau \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n d\u00e2ng.\"<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[51] Chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9, t\u1eeb nay n\u1ebfu \u0111\u1ec3 t\u1ed3n \u0111\u1ecdng c\u00f4ng \u00e1n qu\u00e1 200 \u0111\u1ea1o, quan l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ban cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, minh kinh v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, Qu\u1ed1c t\u1eed t\u1ee9 m\u00f4n tr\u1ee3 gi\u00e1o, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, V\u0103n h\u1ecdc, Tr\u1ee3 gi\u00e1o, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 778 ng\u01b0\u1eddi. <i>(S\u00e1ch m\u1edbi v\u00e0 s\u00e1ch c\u0169 \u0111\u1ec1u g\u1ed9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n h\u1ed9 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u do ph\u00e2n ph\u1ed1i sai d\u1ecbch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ho\u1ea3ng s\u1ee3 b\u1ecf ch\u1ea1y. Ch\u00e2u Tr\u00e1c g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng quan huy\u1ec7n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam d\u00f9ng binh m\u00e3 ng\u0103n c\u1ea3n, kh\u00f4ng cho h\u1ecd \u1ee9ng d\u1ecbch, xin h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0a h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho H\u00f9ng Ch\u00e2u tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o hai huy\u1ec7n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n ph\u00f2ng, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc gi\u1ea3m b\u1edbt th\u00ec khuy\u00ean nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n[footnote] 'Khuy\u00ean nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n', ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nghi', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 28-20 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Sau \u0111\u00f3, Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ch\u1ea1y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9, t\u1ef1 n\u00f3i n\u1ebfu bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc ch\u01b0a ch\u1ecbu b\u00e3i b\u1ecf phu d\u1ecbch, h\u1ecd mu\u1ed1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng.\"<\/i> Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin ra chi\u1ebfu cho H\u00f9ng Ch\u00e2u khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang k\u1ecbp th\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng, nu\u00f4i t\u1eb1m, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf nh\u00e0 c\u1eeda \u0111i xa, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc gi\u1ea3m b\u1edbt, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi v\u1ec1 th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: <i>\"Nh\u1eefng h\u1ed9 hai n\u01a1i b\u1ecf ch\u1ea1y kh\u1eafp n\u01a1i, H\u00f9ng Ch\u00e2u cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u1ec9 s\u1ee3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u1ecd t\u1eebng canh t\u00e1c b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc chi\u1ebfm h\u1ebft. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ch\u1ea1y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9, th\u00ec d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n d\u00f9 c\u00f3 ph\u00e2n t\u00e1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec l\u1edbn, ch\u1ec9 c\u1ea7n ra b\u1ea3ng y\u00ean \u1ee7i h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.\"<\/i> <i>(C\u1ea3 \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: <i>\"Ra chi\u1ebfu cho nh\u1eefng h\u1ed9 hai n\u01a1i \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u00e3 di c\u01b0 v\u1ec1 ph\u00eda nam tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, Ph\u00f3 s\u1ee9 An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 L\u01b0u Qu\u1ea3n xin nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hai n\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf ph\u00eda nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hai n\u01a1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, giao cho l\u00e2n b\u1ea3o gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ra chi\u1ebfu cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c ban 500 ngh\u00ecn ti\u1ec1n l\u00e0m ph\u00ed y\u1ebfn ti\u1ec7c, ngo\u00e0i ra \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u00eam 1.000 quan, c\u00e1c khoa kh\u00e1c 300 ngh\u00ecn.<\/p>\n\n<p>[56] Ra chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111ang b\u1ecb giam v\u00e0 \u0111\u00e3 x\u1eed \u00e1n l\u00ean Trung th\u01b0.<\/p>\n\n<p>[57] Ban cho \u0111\u1eb7c t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129 T\u00f4n B\u1ea3o hi\u1ec7u D\u01b0\u1ee1ng Ch\u00e2n x\u1eed s\u0129. V\u00ec T\u00f4n B\u1ea3o ph\u1ea1m l\u1ed7i kh\u00f4ng thi \u0111\u1ed7, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n b\u1ed5 l\u00e0m Nhi\u1ebfp tr\u1ee3 gi\u00e1o nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eadn, t\u1ef1 n\u00f3i c\u00f3 thu\u1eadt tu luy\u1ec7n, xin m\u1ed9t danh hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 v\u1ec1 n\u00fai. T\u00f4n B\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o?<\/p>\n\n<p>[58] H\u00ecnh Ch\u00e2u xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thu ti\u1ec1n l\u1ee5a c\u1ee7a Ty Th\u1ecb d\u1ecbch trong ch\u00e2u \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Ty Th\u1ecb d\u1ecbch xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ed9 d\u00e2n n\u1ee3 thu\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[59] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1ea3 Ch\u00e2u, Ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 H\u1ea1 Nguy\u00ean K\u1ef7 xu\u1ed1ng l\u00e0m \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t. V\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Tri qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung \u0111\u00e3 x\u1eed \u00e1n oan ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00e1ng 5 l\u1ea1i b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n\n<p>[60] Phu nh\u00e2n c\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u00e0 ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a Th\u1ecb trung Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, b\u1ecb K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng gh\u00e9t b\u1ecf, ph\u1ea3i s\u1ed1ng bi\u1ec7t l\u1eadp \u1edf h\u1eadu c\u00e1c \u0111\u00e3 m\u1ea5y n\u0103m.<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, cung \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, nh\u01b0ng l\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eadp t\u1eaft ngay. Phu nh\u00e2n nghe tin c\u00f3 ch\u00e1y, li\u1ec1n sai hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u g\u00e1i \u0111\u1ebfn xem. K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, li\u1ec1n h\u1ecfi h\u1ecd \u0111\u1ebfn l\u00e0m g\u00ec. Hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>\"Phu nh\u00e2n sai ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn xem t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n gh\u00e9t phu nh\u00e2n, c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp y\u00eau c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng vu c\u00e1o r\u1eb1ng: <i>\"H\u1ecfa ho\u1ea1n c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do phu nh\u00e2n g\u00e2y ra.\"<\/i> K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i gi\u1eadn, sai N\u1ed9i tri kh\u00e1ch tra x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y. Hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i tra t\u1ea5n, \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i nh\u1eadn t\u1ed9i: <i>\"Phu nh\u00e2n sai ch\u00fang t\u00f4i ph\u00f3ng h\u1ecfa.\"<\/i><\/p>\n<p>K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, r\u1ed3i kh\u00f3c l\u00f3c k\u1ec3 v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu: <i>\"T\u00e2n ph\u1ee5 l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi n\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Th\u00e1i h\u1eadu t\u1ee9c gi\u1eadn, b\u1ea3o Vua nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed phu nh\u00e2n. Vua v\u1ed1n bi\u1ebft hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 do t\u1ea3 h\u1eefu h\u00e3m h\u1ea1i, n\u00ean t\u1eeb t\u1ed1n \u0111\u00e1p: <i>\"N\u00e0ng l\u00e0 con nh\u00e0 c\u00f4ng khanh, sao c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed t\u1ed9i ngay \u0111\u01b0\u1ee3c! H\u00e3y \u0111\u1ee3i tra x\u00e9t r\u00f5 r\u1ed3i m\u1edbi b\u00e0n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, sai Trung s\u1ee9 c\u00f9ng Th\u1ecb gi\u1ea3ng Tr\u1ecbnh M\u1ee5c tra x\u00e9t t\u1ea1i Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c t\u1ebf. Vua l\u1ea1i sai D\u1ef1c thi\u1ec7n Ph\u00f9ng H\u1ea1o ghi ch\u00e9p l\u1eddi khai. Vua b\u00e8n \u0111em k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1ee5 \u00e1n b\u00e1o v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu, r\u1ed3i tri\u1ec7u phu nh\u00e2n v\u00e0o cung. Phu nh\u00e2n r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i, mu\u1ed1n t\u1ef1 t\u1eed. Vua sai Trung s\u1ee9 an \u1ee7i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i v\u00f4 t\u1ed9i, \u0111\u1eebng s\u1ee3.\"<\/i> V\u00e0 l\u1ec7nh cho phu nh\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng cung Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu an \u1ee7i v\u00e0 gi\u1eef phu nh\u00e2n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Th\u00e1i h\u1eadu v\u00e0 Vua l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn, tra h\u1ecfi v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ecfa ho\u1ea1n. Phu nh\u00e2n kh\u00f3c l\u00f3c, l\u1ea1y t\u1ea1 t\u1ed9i, r\u1ed3i n\u00f3i: <i>\"Ph\u00f3ng h\u1ecfa th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3, nh\u01b0ng thi\u1ebfp l\u00e0 con g\u00e1i nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng, ph\u00fac m\u1ecfng, th\u1ef1c kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ebft, xin c\u1ea1o t\u00f3c \u0111i tu l\u00e0m ni c\u00f4.\"<\/i> Th\u00e1i h\u1eadu h\u1ecfi: <i>\"Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng ch\u1eedi r\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng?\"<\/i> Phu nh\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>\"Thi\u1ebfp trong l\u00fac t\u1ee9c gi\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1eady.\"<\/i> Vua b\u00e8n tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u0169 m\u1eabu v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp, sai Trung s\u1ee9 \u0111\u01b0a phu nh\u00e2n \u0111\u1ebfn Dao Hoa cung, kh\u00f4ng b\u1eaft ph\u1ea3i xu\u1ea5t gia, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u0169 l\u00e0 50 quan ti\u1ec1n, nay t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng h\u1eadu h\u0129, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee3i khi K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng ngu\u00f4i gi\u1eadn, s\u1ebd \u0111\u00f3n n\u00e0ng v\u1ec1.\"<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b, ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[61] L\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i huy\u1ec7n \u0110\u1ecbch \u0110\u1ea1o thu\u1ed9c ch\u00e2u Hi. <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b v\u1eabn kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[62] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Canh T\u00fd, N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t thay Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c l\u00e0m Tri ch\u00e2u ch\u00e2u D\u00e2n, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Khang Th\u1ee9c thay D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n l\u00e0m Tri qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n. Do c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua: <i>\"Ng\u1ea1c, V\u1ea1n c\u00f9ng v\u1edbi ty Kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i l\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh lu\u1eadn c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 sinh hi\u1ec1m kh\u00edch, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 an \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> N\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111i. Cho Ng\u1ea1c l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kinh[footnote]Ch\u00e2u Kinh, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Xuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 335, truy\u1ec7n Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[63] Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc quan, k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00eam hai n\u0103m. C\u00f4ng B\u1eadt t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Du S\u0129 Long \u1edf ch\u00e2u Nh\u1eef, v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u0103n tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng, ph\u00e1p t\u1ef1 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i C\u00f4ng B\u1eadt ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y hai n\u0103m, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng do C\u00f4ng B\u1eadt c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c kinh ch\u1ebf mu\u1ed1i, n\u00ean mi\u1ec5n c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec xem tr\u00f2 ch\u01a1i d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, Vua b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng, Vua sai qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u1eafn, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai Khu m\u1eadt ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t b\u1eafn, ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u xong, Vua ng\u1ef1 ra c\u1eeda v\u01b0\u1eddn xem qu\u00e2n s\u0129 b\u1eafn c\u00e0nh li\u1ec5u. T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, Vua m\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ao v\u01b0\u1eddn, sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1eefa. <i>(C\u1ea3 s\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ao v\u01b0\u1eddn.)<\/i><\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec, Vua \u0111\u1ee1 Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00ean xe, l\u1ea1i chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n thuy\u1ec1n r\u01b0\u1ee3u tr\u0103m b\u00e1u, r\u1ed3i ch\u1ea1y nhanh \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[66] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c l\u1ed9 th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 L\u00fd T\u1eafc t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 thi h\u00e0nh ph\u00e9p tr\u00e0, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t n\u0103m, t\u00ednh chung l\u1ee3i nhu\u1eadn thu\u1ebf kh\u00f3a v\u00e0 thu\u1ebf l\u1ee3i t\u1ee9c c\u0169 c\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u00e3 chi, hi\u1ec7n c\u00f3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn s\u00e1u m\u01b0\u01a1i s\u00e1u quan ti\u1ec1n.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"Ph\u00e9p tr\u00e0 \u1edf Th\u1ee5c thay \u0111\u1ed5i, l\u1ea1i th\u00eam s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u1ee5ng h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ec9, b\u00e0n lu\u1eadn r\u1ed1i ren, s\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng d\u00e2n. T\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 suy x\u00e9t \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ph\u00e9p, ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c.\"<\/i> B\u00e8n b\u1ecf ch\u1ee9c quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n.<\/p>\n\n<p>[67] Chi\u1ebfu bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a ty Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua Li\u00eau sai L\u00e2m Nh\u00e3 Ho\u00e0i H\u00f3a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Th\u1ecbnh, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[69] Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u m\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[70] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, L\u00fd T\u1eafc, quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Kinh ch\u1ebf ty t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n mua b\u00e1n h\u00e0ng h\u00f3a c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf Hi H\u00e0 D\u00e2n ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u Kinh ch\u1ebf ty tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3, L\u00fd Hi\u1ebfn t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb khi th\u00e0nh l\u1eadp ty n\u00e0y, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c c\u1ea5m bu\u00f4n l\u1eadu th\u1ee7y ng\u00e2n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 hai tr\u01b0\u1eddng Di\u00eam Xuy\u00ean tr\u1ea1i, Di\u00eam Quan tr\u1ea5n theo lu\u1eadt, vi\u1ec7c mua b\u00e1n tr\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 t\u1ef1 nguy\u1ec7n, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf. Th\u1ea7n v\u00ec k\u00e9m c\u1ecfi, e r\u1eb1ng kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 b\u00e0n t\u00e1n c\u1ee7a quan l\u1ea1i, xin ch\u1ec9 tr\u1ecb t\u1ed9i ri\u00eang th\u1ea7n.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n ra chi\u1ebfu tri\u1ec7u L\u00fd Hi\u1ebfn v\u1ec1 kinh, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi s\u1ef1 th\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 lan man. <i>(Chi\u1ebfu v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i th\u00e1ng 7. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, L\u00fd Hi\u1ebfn c\u00f9ng M\u00e3 Gi\u00e1p, Tri\u1ec7u T\u1ebf, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i t\u1ea5u s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y 2 n\u0103m. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a L\u00fd Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo \u0111\u1ee9c \u00e2n. V\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, theo b\u1ea3n ghi ch\u00e9p c\u1ee7a Chu b\u1ea3n v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6, nay g\u1ed9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. S\u00e1ch \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ghi v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 11. Trong n\u0103m n\u00e0y, ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9 v\u00e0 ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 10 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ee9c \u00e2n. Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9 ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn D\u0129nh ch\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 10. Chu b\u1ea3n ch\u1eafc ch\u1eafn sai, n\u00ean theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[71] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng binh s\u0129 t\u1eebng tham gia qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf An Nam, v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt m\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i, sau kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ed1ng ch\u1ebft, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a t\u00ean v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Qu\u1ea3ng T\u00e2y Kinh l\u01b0\u1ee3c ty.<\/p>\n\n<p>[72] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 gi\u00e1p tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n theo quy \u0111\u1ecbnh n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ch\u00ednh khoa v\u00e0 minh kinh xu\u1ea5t th\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n theo quy \u0111\u1ecbnh n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6. L\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Th\u00e1i X\u00e1c c\u00f9ng ph\u00e1n x\u00e9t vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[73] L\u1ea1i ra chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 xu\u1ea5t 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh \u1edf \u0110\u1ea1o L\u1ea1c th\u00f4ng bi\u1ec7n ty, trong \u0111\u00f3 2 v\u1ea1n quan d\u00e0nh cho Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0.<\/p>\n\n<p>[74] Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u Duy\u1ec5n, V\u1eadn, T\u1eeb, T\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0a, l\u00faa m\u1ea1ch th\u1ea5t b\u00e1t, l\u00f2ng d\u00e2n b\u1ea5t an. Tuy \u0111\u00e3 sai n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng, nh\u01b0ng n\u00ean th\u00eam vi\u1ec7c sai quan l\u1ec5 b\u1ed9 \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[75] L\u1ea1i ph\u00ea: <i>\"Qu\u1ea3ng T\u00e2y m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1n h\u00e1n nghi\u00eam tr\u1ecdng, h\u00e3y l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n linh t\u1eeb \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[76] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ty thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 ph\u00e1t ch\u1ea9n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, L\u1ec7, Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 th\u00ec d\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[77] Phong cho con g\u00e1i th\u1ee9 11 c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00fa, v\u1ee3 c\u1ee7a Nh\u00e2n Th\u1ecd huy\u1ec7n ch\u1ee7 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng An qu\u1eadn ch\u1ee7, v\u00e0 con g\u00e1i th\u1ee9 18 l\u00e0 H\u1ea1 \u0110\u1ea1i Thu\u1ea7n, v\u1ee3 c\u1ee7a S\u00f9ng \u0110\u1ee9c huy\u1ec7n ch\u1ee7 l\u00e0m V\u0129nh Gia qu\u1eadn ch\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i l\u1ec5 m\u1edbi c\u1ea5p b\u1ed5ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 do ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i qua hai l\u1ea7n \u0111\u1ea1i l\u1ec5 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[78] L\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ecbch v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Tu\u00e2n \u0111\u1ebfn Nhu\u1eadn Ch\u00e2u x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u1eef Gia V\u1ea5n. Chi\u1ebfu cho Gia V\u1ea5n t\u1ea1m th\u00f4i ch\u1ee9c \u1edf Nhu\u1eadn Ch\u00e2u. <i>(Gia V\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec t\u1ed9i khi l\u00e0m Tri Giang Ninh b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m L\u00e2m Giang qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd. Gi\u00e1m ty Giang \u0110\u00f4ng t\u00e2u xin b\u00e3i ch\u1ee9c Gia V\u1ea5n \u1edf Nhu\u1eadn Ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[79] L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1t, \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. T\u00f2ng C\u00e1t \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua b\u1ed1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, l\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2m \u0111\u1ed7 khoa Minh Ph\u00e1p l\u00e0m Tri huy\u1ec7n th\u00ed h\u00e0m v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 Lu\u1eadt h\u1ecdc.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Li\u00eau t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c. V\u00ec ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o c\u00f3 quan h\u1eefu ty ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng Th\u00e1i Mi\u1ebfu, n\u00ean h\u00f4m \u0111\u00f3 ph\u1ea3i trai gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2u T\u00e2n ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed \u0111\u1ed9c h\u1ea1i, l\u1ea1i th\u00eam sau chi\u1ebfn tranh, kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, xin sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Ng\u00f4 Ti\u1ec1m l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00e2n.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[83] T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00e0n T\u1ea5n Khanh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd. T\u1ea5n Khanh t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i l\u00fd ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Vua ph\u00ea: <i>\"T\u1ea5n Khanh b\u1ecb thay th\u1ebf kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho m\u1ed9t ch\u1ee9c khuy\u1ebft.\"<\/i> N\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[84] Chi\u1ebfu cho vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi c\u00f4ng v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd th\u00e1ng n\u00e0y, sai quan L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o. N\u1ebfu vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed3 m\u1ea3, th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 di d\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[85] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ch\u00e2u Thu\u1eadn An, \u0111\u1ed9ng C\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Ch\u00e2u Ung, g\u1ea7n \u0111\u00e2y Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty nh\u00e2n vi\u1ec7c thu ph\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, chia thu\u1ed9c v\u1ec1 Ch\u00e2u Thu\u1eadn, xin tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, Tr\u1ea5n Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u00fa qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi[footnote]Ch\u1eef 'c\u00f4ng Tr\u1ea7n' trong 'T\u00fa qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi' b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. An \u0110\u00e0o, vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m, so\u1ea1n t\u1edd t\u1eeb ch\u1ee9c, c\u00f3 \u0111o\u1ea1n: <i>\"Nh\u1edd \u0110\u1ee9c [c\u1ee7a] Vua thu\u1ea7n nh\u1ea5t, [c\u1ea3 tri\u1ec1u] c\u00f9ng vui trong s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng. Nh\u01b0 ba thi\u00ean \u300aThuy\u1ebft m\u1ec7nh\u300b [ghi l\u1eddi hi\u1ec1n ph\u1ee5], ri\u00eang [th\u1ea7n] \u0111\u01b0\u1ee3c  trao tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Cu\u1ed1i c\u00f9ng [th\u1ea7n] n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng, l\u00e0 b\u1edfi m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c [c\u1ee7a Vua] \u0111\u00e3 t\u00ednh t\u1eeb ban \u0111\u1ea7u.\"<\/i> Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u01b0 Thi\u1ec7n ch\u1ec9 ra s\u00e1u c\u00e2u n\u00e0y, cho l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5, kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Vua ra chi\u1ebfu b\u1eaft \u0110\u00e0o s\u1eeda l\u1ea1i. \u0110\u00e0o b\u00e8n b\u1ecf h\u1ebft s\u00e1u c\u00e2u, ch\u1ec9 vi\u1ebft: <i>\"S\u1edbm theo lu\u1eadn b\u00e0n c\u1ee7a s\u0129 phu, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 cao.\"<\/i> D\u00e1n t\u1edd gi\u1ea5y v\u00e0ng \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Hai ng\u00e0y sau, Th\u0103ng Chi m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Th\u00e1i b\u1ea3o, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, ng\u1eebng tri\u1ec1u hai ng\u00e0y, m\u1eb7c tang ph\u1ee5c trong v\u01b0\u1eddn, th\u1ee5y l\u00e0 Th\u00e0nh T\u00fac. Th\u0103ng Chi r\u1ea5t x\u1ea3o quy\u1ec7t, gi\u1ecfi xu n\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang, nh\u00e0 \u1edf \u0110an D\u01b0\u01a1ng to l\u1edbn v\u01b0\u1ee3t quy ch\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam kinh ng\u1ea1c, cho l\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y, nh\u1eefng vi\u1ec7c xa x\u1ec9 kh\u00e1c c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p c\u1ea3 vi\u1ec7c ngh\u1ec9 h\u01b0u, \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p vi\u1ec7c m\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[88] Vua ph\u00ea: <i>\"Nghe n\u00f3i Tri ch\u00e2u Phu l\u00e0 Do\u00e3n B\u1ea3o Th\u1ea7n c\u00f3 con l\u00e0 Bi\u1ec7n, l\u00e0m ch\u1ee9c Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c[footnote]Ch\u1eef 'Bi\u1ec7n' trong 'Do\u00e3n B\u1ea3o Th\u1ea7n c\u00f3 con l\u00e0 Bi\u1ec7n, l\u00e0m ch\u1ee9c Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 26-33 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], r\u1ea5t gi\u1ecfi l\u00e0m cung, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u00e1u lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u, l\u1ec7nh cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 kinh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[89] Ra chi\u1ebfu cho T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Gia ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Nh\u1ea5t sau ba n\u0103m th\u00ec thay ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, r\u1ed3i l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u0169. Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0n Gi\u00e1ng.<\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9[footnote]Ch\u1eef 'ty' trong 'Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9' v\u1ed1n l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]t\u00e2u gi\u1eb7c Man c\u01b0\u1edbp Ch\u00e2u Thu\u1eadn, xin th\u00eam qu\u00e2n. Vua ph\u00ea: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110o\u00e0n k\u1ebft \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u00e0m \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Qu\u1ebf t\u1ea1m \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an l\u00f2ng d\u00e2n hai Qu\u1ea3ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ee3i khi bi\u00ean s\u1ef1 y\u00ean th\u00ec g\u1ecdi v\u1ec1.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[91] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>\"Hai huy\u1ec7n Gia H\u01b0ng, S\u00f9ng \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u00fa, khi m\u1edbi \u0111\u1ecbnh ra ph\u00e9p d\u1ecbch, l\u1ea5y gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c trong ch\u00f9a \u0111\u1ec3 t\u00ednh ti\u1ec1n, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd c\u1ee7a ph\u00e1p lu\u1eadt, xin giao xu\u1ed1ng Ty N\u00f4ng t\u1ef1, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n l\u1ed9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u0169ng l\u1ec7nh cho Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed theo \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ph\u00ea: <i>\"Quan \u0110\u1ec1 c\u1eed l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng L\u00fd Hi\u1ebfu Thu\u1ea7n xin thu h\u1ed3i s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean quan v\u0103n tinh nhanh, c\u00f3 phong c\u00e1ch, ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c th\u00fac gi\u1ee5c Ty \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u00ea phu m\u00e0 Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n.\"<\/i> B\u00e8n sai \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Phan L\u01b0\u01a1ng Kh\u00ed \u0111i th\u00fac gi\u1ee5c tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[93] L\u1ea5y \u0111\u1ea5t doanh c\u0169 c\u1ee7a Long V\u1ec7 ban cho V\u1ec7 Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa, v\u00ec \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ph\u1ee7 c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa. Sau n\u00e0y, c\u00f4ng ch\u00faa d\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 x\u00e2y ch\u00f9a Ph\u00e1p V\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[94] T\u01b0\u1edbng th\u1ee9 n\u0103m \u1edf Kinh T\u00e2y t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu sai hai gi\u00e1o \u0111\u1ea7u d\u1ea1y t\u1eadp k\u1ef5 binh, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tinh th\u1ee5c.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u01b0\u1edbng th\u1ee9 n\u0103m \u1edf Kinh T\u00e2y, Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan, theo quy c\u00e1ch duy\u1ec7t binh m\u00e3 qu\u00e2n m\u00e0 kh\u1ea3o th\u00ed, t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Vua ph\u00ea: <i>\"Quan C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Th\u1ea1ch \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t \u0111i Nam L\u1ed9 qu\u1ea3n vi\u1ec7c tang l\u1ec5, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n ti\u1ec7n giao cho \u00f4ng ta duy\u1ec7t x\u00e9t, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbng ph\u00f3 l\u1eeba d\u1ed1i, vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ch\u00ednh x\u00e1c, kh\u00f4ng sai l\u1ea7m.\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i d\u00f9ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 L\u00fd T\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng. L\u00fd T\u1eafc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng An t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, khi\u1ebfn c\u1ea3 l\u1ed9 n\u00e1o lo\u1ea1n, c\u00f9ng v\u1edbi L\u00fd S\u00e1t \u0111\u1ec1u t\u00e0n b\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u00f3 c\u00e2u: <i>\"Th\u00e0 g\u1eb7p H\u1eafc S\u00e1t, ch\u1edb g\u1eb7p T\u1eafc, S\u00e1t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[96] Ban t\u1eb7ng cho nh\u00e0 c\u1ee7a B\u00ec Quang B\u1eadt, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, Lang trung \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n, ba tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai \u00f4ng l\u00e0 B\u00ec Ng\u1ea1n Tr\u1ecdng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, v\u00e0 con r\u1ec3 l\u00e0 Tri\u1ec7u Tr\u1ecdng M\u1ea1c, \u0111ang th\u00ed gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ra l\u00e0m quan. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00ec Quang B\u1eadt b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00ec \u0111i tu\u1ea7n tra, xin ban \u01a1n cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai v\u00e0 con r\u1ec3 di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i <i>(20)<\/i> th\u00e1ng 7, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[97] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3.375 h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi quy minh.<\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu: <i>\"\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111ang \u0111i\u1ec1u tra Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, giam gi\u1eef \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c quan kh\u00e1m x\u00e9t ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 c\u00f3 h\u00e0nh vi nh\u1edd v\u1ea3, k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Nhan gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c kh\u00e1m x\u00e9t.\"<\/i> <i>(Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu c\u00f3 th\u1ec3 ghi chung.)<\/i><\/p>\n\n<p>[99] Ty tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 xin: <i>\"T\u1eeb nay, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb tr\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 150.000 quan, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y 50.000 quan c\u1ea5p cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[100] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Ty t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh nghi ch\u00fa ng\u00e0y ch\u00e1nh \u0111\u00e1n t\u00e2u: <i>\"Trong l\u1ec5 nguy\u00ean h\u1ed9i ch\u1ecbu tri\u1ec1u h\u1ea1, c\u1ea7m tr\u1ea5n khu\u00ea l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, xin kh\u00f4ng c\u1ea7m. L\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd c\u0169ng theo nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Trong l\u1ec5 nguy\u00ean h\u1ed9i h\u00e0nh l\u1ec5 \u1edf tri\u1ec1u, thi\u00ean t\u1eed m\u1eb7c t\u1ebf ph\u1ee5c, qu\u1ea7n th\u1ea7n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Xin m\u1eb7c th\u00f4ng thi\u00ean quan v\u00e0 \u00e1o sa t\u00eda.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Khi ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n n\u00ean d\u1ef1ng c\u1edd, m\u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean ng\u1ef1 t\u1ecda, quan l\u1ec5 d\u1eabn Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, s\u1ee9 t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng c\u00e1c quan tam ph\u1ea9m c\u00e1c ty, t\u1ee9 ph\u1ea9m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u00f4ng th\u1ea5t tr\u1edf l\u00ean, chia hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y v\u00e0o, nh\u1ea1c Ch\u00ednh An n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed th\u00ec nh\u1ea1c d\u1eebng. Qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111eo ki\u1ebfm, kh\u00f4ng c\u1edfi gi\u00e0y d\u00e9p.\"<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(\u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ghi nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh, b\u1ecf b\u1edbt l\u1eddi r\u01b0\u1eddm r\u00e0.)<\/i><\/p>\n\n<p>[101] Ty tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 xin gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t tri\u1ec7u quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u00e0m v\u1ed1n. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, An \u0110\u00e0o, quan tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c \u00e1n t\u1ea5u trong thi\u00ean h\u1ea1 so v\u1edbi m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, nh\u01b0ng s\u1ed1 quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb v\u00e0 t\u01b0\u1eddng \u0111o\u00e1n c\u1ee7a Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u1ea1i gi\u1ea3m \u0111i nhi\u1ec1u so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc. Xin kh\u00f4i ph\u1ee5c th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb. L\u1ea1i n\u1eefa, quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb ph\u1ea3i k\u00fd duy\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u00e1n c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9, vi\u1ec7c kh\u00f4ng chuy\u00ean, xin chia s\u00e1u vi\u00ean quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb, m\u1ed7i \u00e1n do hai vi\u00ean c\u00f9ng k\u00fd. N\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft kh\u1ea3 nghi, ch\u01b0a h\u1ee3p ph\u00e1p, th\u00ec c\u00e1c quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb c\u00f9ng k\u00fd. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n kh\u00f3 x\u1eed s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9, \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u00f5 r\u00e0ng, \u00e1n t\u1ed9i kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed3n \u0111\u1ecdng.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam m\u1ed7i ch\u1ee9c quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb v\u00e0 t\u01b0\u1eddng \u0111o\u00e1n c\u1ee7a Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, b\u00e3i b\u1ecf m\u1ed9t ch\u1ee9c quan ki\u1ec3m ph\u00e1p c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi xin c\u1ee7a An \u0110\u00e0o.<\/p>\n\n<p>[103] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u1ea1t Tr\u1ecbnh T\u00f4ng L\u1ec7, quy\u1ec1n ph\u00e1n Nam Kinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Gi\u00e1 b\u1ed9 lang trung, m\u01b0\u1eddi c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, cho v\u1ec1 h\u01b0u. V\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m tri ch\u00e2u Mi Ch\u00e2u, \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u1eed oan ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u1ea1i x\u00e1, m\u00e0 T\u00f4ng L\u1ec7 \u0111\u00e3 h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady. <i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng n\u00e0y, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Bi\u1ec7n, l\u00e0 ng\u00e0y kh\u1edfi c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[104] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5, quan tri \u0110\u1ea1i L\u00fd thi\u1ebfu khanh, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1eeba Di\u1ec7p V\u0169, Gi\u1ea3 Ch\u1ee7ng D\u00e2n v\u00e0 Ho\u00e0ng Nhan x\u00e9t v\u1ee5 \u00e1n Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng Nhan. Chi\u1ebfu vi\u1ebft tay: <i>\"\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra v\u1ee5 \u00e1c ngh\u1ecbch c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, tuy ti\u1ebfp t\u1ee5c truy x\u00e9t vi\u1ec7c m\u1eb9 v\u1ee3 Th\u1ebf Nho nh\u1edd c\u1eady xin x\u1ecf, khi\u1ebfn c\u00e1c quan kh\u00e1m x\u00e9t ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a qu\u00e2n tu\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i t\u00ecnh ti\u1ebft, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n th\u1ee9 t\u1ef1 ch\u1ee7 ph\u1ea1m, t\u00f2ng ph\u1ea1m, c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m sai l\u1ec7ch b\u1ea3n \u00e1n, nh\u01b0ng v\u1ee3 ch\u1ed3ng Th\u1ebf Nho kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> <i>(C\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t v\u00e0 ng\u00e0y Canh Th\u00ecn th\u00e1ng 5. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Di\u1ec7p V\u0169 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c th\u1eeba.)<\/i><\/p>\n\n<p>[105] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i hai n\u0103m sau s\u1ebd th\u0103ng ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u. <i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 6, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u nguy\u00ean nh\u00e2n, ho\u1eb7c b\u1ecf c\u1ea3 hai chi ti\u1ebft n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[106] \u0110\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 L\u00fd T\u1eafc t\u00e2u: <i>\"Tr\u00e0 huy\u1ec7n T\u00e2y H\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y giao d\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Hi H\u00e0, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n l\u1eadu, \u0111\u01b0a v\u1ec1 ph\u00eda nam v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u Ba, \u0110\u1ea1t, ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc v\u00e0o ch\u00e2u Kim, qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng, ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc khi quan ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng, t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n Ti\u00ean Du, Thi\u1ebfu Ph\u1ee7, K\u00ea H\u00f9ng, Quy Nh\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea9u thu\u1ed9c \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u, sai nha hi\u1ec7u bi\u00ean lan, sao ph\u00e1t, ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh ch\u00e2u huy\u1ec7n thu thu\u1ebf. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 <i>(1077)<\/i>, b\u00e3i b\u1ecf nha hi\u1ec7u \u1edf b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea9u, ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u01a1 l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, bu\u00f4n l\u1eadu c\u00f4ng khai, tr\u00e0 T\u00e2y H\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u0103m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m s\u00fat. Xin l\u1ec7nh cho ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c th\u00fac ng\u01b0\u1eddi mua ph\u1ee5 tr\u00e1ch bi\u00ean lan t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng K\u00ea H\u00f9ng, xin ph\u1ed1 Quy Nh\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 lu\u00e2n phi\u00ean sai nha hi\u1ec7u thu\u1ebf v\u1ee5 bi\u00ean duy\u1ec7t, sao ph\u00e1t. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 quan trong c\u00e1c vi\u00ean h\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y 30 v\u1ea1n c\u00e2n l\u00e0m h\u1ea1n m\u1ee9c, t\u0103ng th\u00eam 1 v\u1ea1n c\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1.000 ti\u1ec1n, n\u1ebfu thi\u1ebfu h\u1ee5t th\u00ec t\u00f9y vi\u1ec7c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u1eed ph\u1ea1t.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[107] Th\u00e1i b\u1ed1c l\u1ec7nh Ty Thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Ng\u1ee5y Th\u00e0nh T\u01b0\u1ee3ng xin vi\u1ec7c t\u00e1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean d\u00f9ng xe xu\u00e2n theo l\u1ec5 v\u0103n, t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00f9ng xe l\u1ed9c theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i thu\u00ea phu. L\u1ec5 vi\u1ec7n xin theo ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e0nh T\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u1ed3ng 7, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean sai C\u1ea3nh Thanh Nghi \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh Chi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua h\u1ecfi \u00fd ngh\u0129a vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn, h\u1ecd \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1ed5ng Chi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n cho ph\u00e9p c\u1ed1ng n\u1ea1p, n\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u1ea1 \u01a1n.&#8221;<\/i> Vua an \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, h\u1ecd \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng nh\u1ea3y m\u00faa l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[2] Quy\u1ec1n Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00fd h\u00e0nh Th\u01b0 \u0110\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd. Do Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea3n gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i, t\u1eeb khi l\u00e0m th\u1eeba thu\u1ed9c Hi\u1ebfn ph\u1ee7, \u0111\u00e3 l\u1ea5y vi\u1ec7c gi\u00fap \u0111\u1ee1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u00ednh s\u1ef1 l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ti\u1ec1n T\u1ea3o t\u1ea1m quy\u1ec1n Khai Phong ph\u1ee7. Do H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1ee5 \u00e1n Th\u00e1i h\u1ecdc, m\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i x\u00e9t h\u1ecfi th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng l\u1ea1i d\u1ecbch Khai Phong ph\u1ee7. <i>(Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, H\u1ee9a T\u01b0\u1edbng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[4] Quy\u1ec1n Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Th\u00e1i X\u00e1c t\u00e2u: <i>&#8220;Khu v\u1ef1c kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 thi\u1ebfu m\u01b0a, h\u1ea1t gi\u1ed1ng gieo tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a m\u1ecdc, l\u1ea1i lo ng\u1ea1i d\u1ecbch b\u1ec7nh, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3, lo l\u1eafng cho d\u00e2n ch\u00fang, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 h\u1ebft m\u1ef1c. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 c\u00e1c nh\u00e0 t\u00f9 \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, gi\u1ea3i quy\u1ebft \u00e1n t\u1ed3n \u0111\u1ecdng v\u00e0 x\u1eed l\u00fd oan khu\u1ea5t, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tri\u1ec7u t\u1eadp kh\u00ed h\u00f2a. Xin h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty \u0111\u1ec1 c\u1eed trong kinh th\u00e0nh, c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ho\u1eb7c \u0111\u1ec1 c\u1eed ty c\u1eed quan vi\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c tu\u1ea7n tra c\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n thi\u1ebfu m\u01b0a, \u0111\u1ed1c th\u00fac x\u1eed l\u00fd c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u01b0a k\u1ebft th\u00fac, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c oan u\u1ed5ng ho\u1eb7c v\u00f4 c\u1edb k\u00e9o d\u00e0i, \u0111\u1ec1u x\u1eed l\u00fd v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o, x\u1eed ph\u1ea1t quan l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>&#8220;Kinh \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00f3i k\u00e9m, c\u00e1c ch\u00e2u Thanh, T\u1ec1, Th\u01b0\u01a1ng, L\u1ec7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, c\u00e1c kho\u1ea3n thu\u1ebf n\u1ee3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n, b\u00e1n th\u00f3c gi\u1ea3m gi\u00e1, cho vay ti\u1ec1n gi\u1ed1ng, ghi ch\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i y\u1ebfu, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nh\u01b0ng v\u1eabn nghe d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, d\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u t\u00e1n. Xin r\u0103n c\u00e1c gi\u00e1m ty ki\u1ec3m tra ch\u00e2u huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u1ee9u t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, d\u1eabn \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 x\u1eed ph\u1ea1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n Ho\u00e0ng L\u00fd c\u0169ng t\u00e2u: <i>&#8220;Tri ch\u00e2u Thanh Cung \u0110\u1ec9nh Th\u1ea7n, Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ea5n, t\u00ednh tuy h\u1eadu tr\u1ecdng nh\u01b0ng k\u00e9m trong \u1ee9ng ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u1ebf ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u1ec7c g\u1ea5p, xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay th\u1ebf \u0110\u1ec9nh Th\u1ea7n v\u00e0 V\u1ea5n sang ch\u00e2u kh\u00e1c.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf ba vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Chi\u1ebfu: <i>&#8220;D\u00e2n c\u00e1c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft b\u1ecb thi\u00ean tai, n\u1ee3 ti\u1ec1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ed9 tuy\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u1ea1n n\u1ed9p quan th\u00eam n\u1eeda n\u0103m.&#8221;<\/i> Ban \u0111\u1ea7u l\u1ed9 n\u00e0y xin gia h\u1ea1n m\u1ed9t n\u0103m, nh\u01b0ng T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 cho l\u00e0 qu\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n<p>[6] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho binh \u0111inh ch\u00e2u Th\u1ea7n b\u1eaft gi\u1eb7c Dao.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf C\u00e1t B\u00e1 C\u00e2u, H\u00e0 \u0110\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1t B\u00e1 C\u00e2u, s\u00e1ch \u300aT\u1ee5c T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 74, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i ch\u00e9p l\u00e0 'Gi\u1ea3i B\u1ea3n C\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-1961-1\" href=\"#footnote-1961-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o, ho\u1eb7c g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i khi tra x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, t\u00e2u l\u00ean nghe ch\u1ec9.&#8221;<\/i> Do Qu\u1ea3n c\u00e2u Duy\u00ean bi\u00ean An ph\u1ee7 ty V\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>&#8220;Sai quan \u0111i \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, s\u1ebd l\u00e0m t\u0103ng th\u00eam m\u01b0u k\u1ebf gian x\u1ea3o, ch\u1ec9 n\u00ean r\u0103n d\u1eb7n c\u00e1c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m, v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ec3 canh t\u00e1c m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00f9a trong ph\u1ee7 Khai Phong ch\u1ee9a quan t\u00e0i c\u1ee7a kh\u00e1ch qua \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n ch\u00f4n c\u1ea5t, l\u00e2u ng\u00e0y ph\u01a1i b\u00e0y. Nay l\u1ec7nh cho c\u00e1c huy\u1ec7n c\u1ea5p \u0111\u1ea5t hoang kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ba \u0111\u1ebfn n\u0103m kho\u1ea3nh, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n an t\u00e1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec quan ph\u1ee7 ch\u00f4n c\u1ea5t. D\u00e2n n\u00e0o mu\u1ed1n nh\u1eadn ti\u1ec1n, quan ph\u1ee7 xu\u1ea5t ti\u1ec1n cho vay, m\u1ed7i tang l\u1ec5 kh\u00f4ng qu\u00e1 hai ngh\u00ecn, kh\u00f4ng thu l\u00e3i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Tr\u1ea7n H\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, do H\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, H\u01b0\u1edbng t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede b\u1ed1n Thi\u1ec1n vi\u1ec7n trong kinh \u0111\u00f4, \u0111\u00e3 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t h\u00e0i c\u1ed1t v\u00f4 ch\u1ee7, n\u0103m Thi\u00ean Hi c\u00f3 s\u1eafc ch\u1ec9 c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eeb kho T\u1ea3 T\u00e0ng, sau do c\u00e1c quan t\u00e2u xin c\u1eaft gi\u1ea3m, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf. Nay xin l\u1ea5y ti\u1ec1n t\u1eeb t\u00e0i s\u1ea3n v\u00f4 ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed ch\u00f4n c\u1ea5t.&#8221;<\/i> \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 6, H\u01b0\u1edbng l\u1ea1i xin tuy\u1ec3n ch\u1ecdn t\u0103ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi, \u0111\u1ecbnh ra \u00e2n \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Ch\u00f4n c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia, ba n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o t\u00eda, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00e1o t\u00eda th\u00ec ban hi\u1ec7u s\u01b0, l\u1ea1i l\u1ec7nh qu\u1ea3n l\u00fd th\u00eam ba n\u0103m, ai mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u00f3. H\u01b0\u1edbng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ed3ng L\u01b0. Tr\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n D\u00e2n c\u00f3 ghi ch\u00e9p \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o. C\u1ea3 s\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: <i>&#8220;Chi\u1ebfu c\u1ea5p \u0111\u1ea5t cho d\u00e2n ngh\u00e8o trong kinh \u0111\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n ch\u00f4n c\u1ea5t, cho vay ti\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec quan ph\u1ee7 ch\u00f4n c\u1ea5t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u m\u1ed9t tr\u0103m \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00e2u To\u1ea1i, Nhung, L\u00f4.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Cao Ban L\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd l\u1ea5y tr\u1ed9m t\u00e0i s\u1ea3n khi gi\u00e1m s\u00e1t l\u0103ng Tung Kh\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i ch\u1ebft, bi\u00ean qu\u1ea3n \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 cho v\u1ec1 t\u1ef1 do, nay ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, c\u00e1c n\u1ed9i th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf hai t\u1ec9nh, kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed1 tr\u00ed, c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0m m\u1ed9t ch\u1ee9c N\u1ed9i ph\u1ea9m gi\u1eef c\u1eeda \u1edf N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m T\u00e1n n\u1ed9i ph\u1ea9m \u1edf H\u1eadu uy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[10] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 l\u00e0 Du Sung t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Ninh l\u00e0m s\u1ee9 gi\u1ea3 gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y, gi\u1ea3 v\u1edd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec3 do th\u00e1m vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i h\u1ecfi. C\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u00f3, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 quen thu\u1ed9c l\u00e0 T\u00f4 Ni c\u0169ng v\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u1ec3 do th\u00e1m. N\u1ebfu x\u1eed tr\u00ed X\u01b0\u01a1ng Ninh theo ph\u00e1p lu\u1eadt, e r\u1eb1ng s\u1ebd khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd, xin g\u1eedi tr\u1ea3 v\u1ec1 bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y. C\u00f2n T\u00f4 Ni xin \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n trong.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: <i>&#8220;T\u00f4 Ni c\u00f3 hai t\u1ed9i ch\u1ebft, m\u1ed9t l\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i Th\u1eadp \u00e1c, theo ph\u00e1p lu\u1eadt ph\u1ea3i b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi x\u1eed t\u1ed9i. Nay may m\u1eafn b\u1ecb b\u1eaft, n\u00ean x\u1eed c\u00f4ng khai \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng. Kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t. X\u01b0\u01a1ng Ninh tuy v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00eda T\u00e2y, nh\u01b0ng t\u1ef1 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c do th\u00e1m, l\u00fd c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1eedi tr\u1ea3. D\u00f9 c\u00f3 cho v\u1ec1, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao gi\u1ea3i t\u1ecfa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng nghi ng\u1edd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 ngh\u0129a. C\u00f3 th\u1ec3 cho x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt. C\u00e1c quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, nhanh ch\u00f3ng th\u01b0\u1edfng theo quy \u0111\u1ecbnh. T\u00f3m t\u1eaft t\u00ecnh ti\u1ebft c\u1ee7a T\u00f4 Ni, g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho Phu Di\u00ean l\u1ed9, b\u1ea3o chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn H\u1ef1u Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 h\u1ecfi t\u1ed9i th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ef1 \u00fd sai ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c do th\u00e1m, nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n \u0111e.&#8221;<\/i> B\u00e8n ch\u00e9m T\u00f4 Ni, c\u00f2n X\u01b0\u01a1ng Ninh x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>[11] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Gia quy\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng, Nh\u1ecb, Th\u1eeba, Ch\u1ee7 b\u1ea1 \u1edf \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u1edf n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y ngh\u1ec9, n\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi lu\u00e2n phi\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i, c\u00f2n l\u1ea1i v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec l\u00e2u d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ch\u00e1n n\u1ea3n. H\u00e3y ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[12] Tam ty t\u00e2u: <i>&#8220;K\u1ebf to\u00e1n thu chi n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 thi\u1ebfu h\u1ee5t ti\u1ec1n, l\u1ee5a so v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 Ph\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u1ea7n Tri Ki\u1ec7m v\u00e0 Ph\u00e1n quan U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi t\u00e2u ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 h\u01a1n 73 v\u1ea1n quan, Tri Ki\u1ec7m v\u00e0 Ph\u1ee5 Chi th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, xin gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e c\u00e1c l\u1ed9.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Ty \u0111\u1ec1 c\u1eed x\u00e9t t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean. Ph\u1ee5 Chi b\u1ecb \u0111\u00e1nh 70 tr\u01b0\u1ee3ng, Tri Ki\u1ec7m 60 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[13] Tri \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m th\u1eeba l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Tu s\u1eeda \u0111\u00ea tr\u1ecb th\u1ee7y \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, xin c\u1ea5p nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 ti\u1ec1n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u 3000 l\u00ednh, c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eeb Quan trang ty v\u00e0 Th\u1ee5c d\u01b0\u1ee3c s\u1edf t\u1ed5ng c\u1ed9ng 3 v\u1ea1n quan, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban 200 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[14] \u0110\u1ec1 c\u1eed H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u1ecbch Ti\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o d\u1ef1 tr\u1eef cho qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u1ea3m nh\u1eadn, n\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o m\u1ea5t m\u00f9a, h\u1ecd \u1eaft s\u1ebd \u0111\u00f2i gi\u00e1 cao, v\u00ec v\u1eady n\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o g\u1eedi \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft gi\u00e1 c\u1ea3. T\u1eeb n\u1ed9i \u0111\u1ecba d\u00f9ng thuy\u1ec1n s\u00f4ng Ng\u1ef1 v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea5y n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 8 l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5, c\u1ea7n 300 thuy\u1ec1n, s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ea7n 2.000 binh l\u00ednh v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n, m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadn chuy\u1ec3n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 8 v\u1ea1n th\u1ea1ch. T\u00ednh ra, m\u1ed7i th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng thuy\u1ec1n quan \u0111\u00e3 t\u1ed1n kho\u1ea3ng 70 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n. N\u1ebfu thu\u00ea thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n, tr\u00ean qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng 100 d\u1eb7m, m\u1ed7i th\u1ea1ch ch\u1ec9 t\u1ed1n 1 \u0111\u1ed3ng 3 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 5 ph\u00e2n, t\u00ednh trung b\u00ecnh tr\u00ean qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng 1.000 d\u1eb7m, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda chi ph\u00ed so v\u1edbi thuy\u1ec1n quan. V\u00ec v\u1eady, n\u00ean thu\u00ea thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n th\u00ec ti\u1ec7n l\u1ee3i h\u01a1n.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh giao xu\u1ed1ng cho Tam ty b\u00e0n b\u1ea1c, Tam ty xin gi\u1eef l\u1ea1i 220 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n quan \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 khi thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec l\u00e0m theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a T\u1eed Uy\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 l\u1ec7nh cu\u1ed1i n\u0103m ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 ti\u1ec1n ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb vi\u1ec7c thu\u00ea thuy\u1ec1n t\u01b0 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ghi c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc gi\u1edbi l\u00e0 Tr\u00ecnh Thuy\u00ean, Tr\u00ecnh Ti\u1ebft l\u00e0m Tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, Tr\u00ecnh C\u1ea3nh l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9, L\u00fd B\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, ban cho 2 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 1.000 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0 1 th\u1ea1ch g\u1ea1o trong 3 n\u0103m. Tr\u00ecnh Thuy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1eebng gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c B\u1eafc, l\u1ea1i t\u1eebng b\u00e1o c\u00e1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p, sau khi s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9 \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u00e0ng, n\u00ean An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u xin ban \u00e2n.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ra \u0111\u1ec1 thi cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9. <i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b c\u00f3 ghi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1 thi.)<\/i><\/p>\n<p>[17] L\u1ec5 t\u00e2n s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Cao C\u00f4ng H\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u0111\u00f4 gi\u00e1m, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 Cao Tu\u00e2n L\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed qu\u1ea3n l\u00fd cung C\u1ea3nh Linh. C\u00f4ng H\u1ed9i l\u00e0 ch\u00e1u h\u1ecd c\u1ee7a Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f2n Tu\u00e2n L\u1ed9 l\u00e0 ch\u00fa h\u1ecd.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;N\u0103m nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c di\u1ec7n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1ea5u danh m\u00f4n Minh ph\u00e1p s\u1ebd thi \u0111\u1ed5i sang m\u00f4n T\u00e2n khoa Minh ph\u00e1p, thi ba c\u00e2u \u0111\u1ea1i ngh\u0129a.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, tuy\u1ec3n nh\u00e2n, ban h\u00e0ng thi kinh s\u00e1ch, lu\u1eadt l\u1ec7nh \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, \u0111o\u00e1n \u00e1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t lo\u1ea1i \u01b0u g\u1ed3m ba ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc; lo\u1ea1i trung g\u1ed3m ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1; lo\u1ea1i th\u1ee9 g\u1ed3m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, thi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129, l\u1ea1i thi v\u00f5 c\u1eed ti\u1ebfn s\u0129.<\/p>\n<p>[21] H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00ednh t\u1ef1 B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng, v\u00ec t\u1ed9i t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n s\u00e1ch binh ph\u00e1p c\u1ee7a Tri\u1ec7u C\u01b0, \u0111\u00e1ng ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng t\u00e1m m\u01b0\u01a1i, tru\u1ea5t hai ch\u1ee9c, b\u00e3i ch\u1ee9c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c Ch\u00ednh t\u1ef1 B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh, nay l\u1ea1i \u0111\u00e3 qua ba k\u1ef3, n\u00ean ph\u1ee5c ch\u1ee9c Th\u00e1i ch\u00fac Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;T\u1ed9i c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng giao k\u1ebft v\u1edbi k\u1ebb c\u1ef1c \u00e1c, t\u00ecnh ti\u1ebft r\u1ea5t n\u1eb7ng, nh\u01b0ng do l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1u tra ch\u01b0a h\u1ebft, n\u00ean x\u1eed \u00e1n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, t\u1ed9i nh\u1eb9, c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00eam ba k\u1ef3 n\u1eefa r\u1ed3i m\u1edbi ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[22] Chi\u1ebfu ph\u00e1t 2.000 qu\u00e2n tr\u00e1ng d\u1ecbch, 1.000 qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng Kinh \u0110\u00f4ng, 5 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n S\u00f9ng Th\u1eafng tuy\u1ec3n trung tu th\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u B\u00e2n, ch\u00e2u L\u1ec7, c\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf L\u1ea1c Kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh thi c\u00e1c khoa v\u00e0 khoa Minh ph\u00e1p m\u1edbi.<\/p>\n<p>[24] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri V\u1ecb ch\u00e2u Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7. Di\u00ean Kh\u00e1nh m\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u300aAn Nam C\u1eedu Qu\u00e2n Ph\u00e1p\u300b<a class=\"footnote\" title=\"\u300aAn Nam C\u1eedu Qu\u00e2n Ph\u00e1p\u300b ch\u1eef 'C\u1eedu' trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 286, truy\u1ec7n Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh vi\u1ebft l\u00e0 'H\u00e0nh', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 v\u1eady.\" id=\"return-footnote-1961-2\" href=\"#footnote-1961-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ecdc xong, b\u1ea3o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean ch\u01b0a ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, may nay kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, c\u00f3 th\u1ec3 theo ph\u00e9p n\u00e0y m\u00e0 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u00e8n l\u1ea5y ch\u00ednh binh v\u00e0 cung ti\u1ec5n th\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, h\u1ee3p th\u00e0nh ch\u00edn t\u01b0\u1edbng, g\u1ed3m tr\u0103m \u0111\u1ed9i, chia l\u00e0m b\u1ed1n b\u1ed9 t\u1ea3, h\u1eefu, ti\u1ec1n, h\u1eadu, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 lo\u1ea1i tr\u00fa chi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1c chi\u1ebfn kh\u00e1c nhau<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'chi\u1ebfn' trong c\u00e2u 'm\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 lo\u1ea1i tr\u00fa chi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1c chi\u1ebfn kh\u00e1c nhau' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'k\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1961-3\" href=\"#footnote-1961-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, b\u1ed9 binh, k\u1ef5 binh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, m\u1ed7i t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. L\u1ea1i l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ri\u00eang<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'bi\u1ec7t' trong c\u00e2u 'l\u1ea1i l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ri\u00eang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eabn', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-1961-4\" href=\"#footnote-1961-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i t\u00f9y theo n\u01a1i g\u1ea7n m\u00e0 ph\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng m\u1ed7i t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t n\u1eeda ch\u00ednh binh, \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t h\u1ecd. \u0110\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu \u1edf trong th\u00e0nh tr\u1ea1i, khi\u1ebfn qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba bi\u1ebfn lo\u1ea1n. Vi\u1ebft th\u00e0nh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>G\u1eb7p l\u00fac Phu Di\u00ean l\u1ed9 c\u0169ng chia qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a hai l\u1ed9, sai T\u1eeb Hi ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, Hi t\u1ea5u n\u00ean theo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Phu Di\u00ean m\u00e0 l\u00e0m, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Di\u00ean Kh\u00e1nh li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u trong t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Phu Di\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ee5 h\u1ecda d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 l\u00f2ng \u1ee7y th\u00e1c. Vua cho r\u1eb1ng Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u00fang, c\u00f2n Hi th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang, b\u00e8n tri\u1ec7u Di\u00ean Kh\u00e1nh v\u1ec1.<\/p>\n<p>Th\u1ea7n T\u00f4ng ban \u0111\u1ea7u cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c Di\u00ean Kh\u00e1nh chia qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u00fang, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u1eeb Hi, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Hi thay Di\u00ean Kh\u00e1nh, th\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Hi l\u00e0 \u0111\u00fang.<\/p>\n<p><i>(Truy\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh ch\u00e9p: <i>&#8220;Vua cho r\u1eb1ng Hi kh\u00f4ng \u0111\u00fang.&#8221;<\/i> C\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i. Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Hi v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t th\u00e1ng n\u00e0y, \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 4, n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Tri T\u1ea7n ch\u00e2u L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng Tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n. Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u01b0 Thi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n trong vi\u1ec7c l\u1eadp d\u1ecb, \u0111\u1ee7 l\u00e0m lay \u0111\u1ed9ng th\u00f3i t\u1ee5c, n\u1ebfu \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e1nh ch\u00ednh ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i, xin cho m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 ngo\u00e0i.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng nghe.<\/p>\n<p>[26] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c bi\u00ean gi\u1edbi thu\u1ed9c Phu Di\u00ean l\u1ed9 c\u00f3 nh\u1eefng kho\u1ea3n vay m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c quan ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u00fac gi\u1ee5c \u0111\u00f2i n\u1ee3 qu\u00e1 g\u1ea5p, khi\u1ebfn nh\u1eefng h\u1ed9 ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 v\u1eabn ho\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ed1n ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi. Nay cho ph\u00e9p gia h\u1ea1n th\u00eam n\u1eeda n\u0103m. Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[27] Ban th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean 463 con ng\u1ef1a ti\u1ebfn c\u1ed1ng, tr\u1ecb gi\u00e1 11.200 quan ti\u1ec1n, 1.000 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c, 1.000 t\u1ea5m l\u1ee5a, c\u00f9ng \u00e1o \u0111\u1ed1i, \u0111ai v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 b\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o, v.v. B\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn ti\u1ebfn c\u1ed1ng l\u00e0 C\u1ea3nh Thanh Nghi \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh Chi l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u00e2n, L\u01b0u D\u0169ng \u0110an K\u1ebft C\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Ph\u00f9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc. H\u00e0ng n\u0103m t\u0103ng th\u00eam cho th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn 17 t\u1ea5m l\u1ee5a l\u1edbn, th\u1ee7 l\u0129nh nh\u1ecf 5 t\u1ea5m, v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 c\u00e2n tr\u00e0. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do L\u00fd Hi\u1ebfn, quan kinh ch\u1ebf t\u00e0i ch\u00ednh bi\u00ean ph\u00f2ng Hi H\u00e0, t\u00e2u r\u1eb1ng C\u1ea3nh Thanh Nghi \u0110\u1ea3ng L\u1ec7nh Chi c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c h\u00f2a gi\u1ea3i. <i>(Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng gi\u00e1 ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u00eam v\u00e0o \u300aTh\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd\u300b c\u1ee7a Vi\u1ec7n M\u1eadt, nh\u01b0ng \u300aM\u1eadt k\u00fd\u300b l\u1ea1i kh\u00f4ng ghi v\u1ec1 b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[28] C\u00e1c quan \u1edf C\u00e1p m\u00f4n t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00e0o ti\u1ebft \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean, khi c\u00e1c quan th\u1ea7n d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban sau khi l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, xin ban hoa theo nghi th\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[29] Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Chu Tr\u1ef1c Nho v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng trang tr\u00ed v\u00e0 nh\u1ea1c kh\u00ed \u1edf c\u00e1c d\u1ecbch tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 c\u0169 n\u00e1t, xin cho s\u1eeda sang l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb kinh th\u00e0nh, Qu\u1ed1c t\u00edn s\u1edf ph\u1ea3i c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t \u0111i ki\u1ec3m tra v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[30] Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 L\u00e3 \u0110\u1ea1i Ph\u00f2ng t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c h\u1ed9 H\u00e1n v\u00e0 phi\u00ean \u1edf ch\u00e2u Giai \u0111\u00e3 hi\u1ebfn n\u1ed9p v\u00e0 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c 520 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 th\u00eam cung th\u1ee7.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng theo ph\u00e9p bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 2 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Tri th\u00e0nh \u0111\u00f4 L\u01b0u T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc, l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n.<\/p>\n<p>[32] Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n, T\u1eadp hi\u1ec1n Hi\u1ec7u l\u00fd, Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n T\u1eeb Hi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu ch\u00ednh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c, Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n V\u1ecb ch\u00e2u, ban cho \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf, vi\u1ec7c k\u1ebf ngh\u1ecb v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. Vi\u1ec7c k\u1ebf ngh\u1ecb v\u00e0 s\u1eafp x\u1ebfp nh\u01b0 c\u0169, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a T\u1eeb Hi. Ban \u0111\u1ea7u, binh m\u00e3 v\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n H\u00e1n m\u1ed7i b\u00ean t\u1ef1 th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n ri\u00eang, m\u1ed7i khi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y qu\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1 l\u00e0m ti\u00ean phong, c\u00f2n qu\u00e2n H\u00e1n th\u00ec gi\u1eef th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1 thu\u1eadn l\u1ee3i m\u1edbi xu\u1ea5t qu\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u hay ph\u00f2ng th\u1ee7, m\u1ed7i l\u1ed9 c\u00f3 v\u00e0i t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng ch\u1ec9 huy.<\/p>\n<p>L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh l\u00e0m t\u01b0\u1edbng \u1edf Phu Di\u00ean, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng t\u1eadp h\u1ee3p, b\u00e8n thay \u0111\u1ed5i ph\u00e9p c\u0169, ph\u1ed1i h\u1ee3p qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1 th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, ph\u00e2n bi\u1ec7t chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ee9 m\u1ed7i 5.000 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng, so\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"So\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean, 'so\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ea3', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 471, truy\u1ec7n L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-5\" href=\"#footnote-1961-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>. Ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng c\u00e1ch l\u00e0m n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Vua ph\u1ea7n n\u00e0o nghe theo \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Hu\u1ec7 Khanh, mu\u1ed1n \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p n\u00e0y \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, n\u00ean sai T\u1eeb Hi \u0111i b\u00e0n b\u1ea1c. T\u1eeb Hi tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean so\u1ea1n ph\u00e9p Ho\u00e0n Kh\u00e1nh d\u00e2ng l\u00ean, sai quan s\u1eafp x\u1ebfp \u1edf Kinh Nguy\u00ean, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng Kinh Nguy\u00ean l\u00e0 Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ph\u00e9p Ho\u00e0n Kh\u00e1nh c\u1ee7a T\u1eeb Hi.<\/p>\n<p>T\u1eeb Hi li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u01a1 s\u00f3t v\u00e0 l\u1ed9n x\u1ed9n trong ph\u00e9p Kinh Nguy\u00ean, v\u1ebd h\u00ecnh tr\u1ea1ng, so\u1ea1n ph\u00e9p kh\u00e1c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u00e9p Ho\u00e0n Kh\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i. Vua ban chi\u1ebfu cho Hu\u1ec7 Khanh r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb Hi b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, l\u00f2ng \u0111au x\u00f3t kh\u1ea3ng kh\u00e1i, lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh thay Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0m t\u01b0\u1edbng Kinh Nguy\u00ean, khanh n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng ho\u00e0n th\u00e0nh, ng\u00e0y sau s\u1ebd l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1ecfi c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i> <i>(N\u0103m \u0111\u1ea7u, th\u00e1ng 6, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u sai T\u1eeb Hi \u0111i b\u00e0n b\u1ea1c. Th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, c\u00f3 chi\u1ebfu giao cho T\u1eeb Hi v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9. N\u0103m \u0111\u00f3, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Th\u00e1i nguy\u00ean ph\u1ee7 l\u1ed9 t\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba To\u00e0n Duy K\u1ef7 b\u00e1o c\u00e1o: <i>&#8220;Binh l\u00ednh \u1edf tr\u1ea1m ng\u1ef1a chuy\u1ec3n c\u00e1c c\u00f4ng v\u0103n c\u01a1 m\u1eadt bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00e1c h\u00e0nh l\u00fd c\u1ee7a s\u1ee9 gi\u1ea3, c\u00f9ng c\u00e1c lo\u1ea1i v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n kh\u00ed, v\u1eadt li\u1ec7u, \u00e1o qu\u1ea7n, l\u1ee5a v\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ph\u1ea3i thu\u00ea th\u00eam ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n, t\u1ed1n k\u00e9m g\u1ea5p \u0111\u00f4i ti\u1ec1n b\u1ea1c, kh\u1ed1n kh\u1ed5 \u0111\u00f3i r\u00e9t, xin \u0111\u01b0\u1ee3c khoan h\u1ed3ng gi\u00fap \u0111\u1ee1.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;\u0110\u00e3 l\u00e2u nghe t\u00ecnh c\u1ea3nh kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a binh l\u00ednh tr\u1ea1m ng\u1ef1a, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Nay nh\u00e2n Duy K\u1ef7 \u0111\u1ebfn kinh, h\u1ecfi r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadt, k\u1ec3 r\u00f5 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u00e1o kh\u00f4ng che th\u00e2n, c\u01a1m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 no, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i r\u00e9t, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u00f4n v\u00f9i trong tro \u1ea5m \u0111\u1ec3 c\u1ed1 s\u1ed1ng qua ng\u00e0y. Kh\u1ed1n kh\u1ed5 \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ee9u gi\u00fap ngay, c\u00f3 th\u1ec3 giao cho Tr\u1ea7n An Th\u1ea1ch nhanh ch\u00f3ng b\u00e0y c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 An Th\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;Xin cho c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00ed v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f9ng \u00e1o qu\u1ea7n, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c chuy\u1ebfn v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ec1u sai qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec thu\u00ea th\u00eam. L\u1ea1i n\u1eefa, qu\u00e2n kh\u00ed v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 n\u1eb7ng n\u1ec1, t\u1ed1n k\u00e9m ph\u00ed t\u1ed5n v\u1eadn chuy\u1ec3n, xin giao cho c\u01a1 quan chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1eed quan vi\u00ean ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111i. Nh\u1eefng th\u1ee9 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea3i t\u1ea1o l\u1ea1i, h\u00e3y \u0111\u1ec3 n\u01a1i c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t hai m\u1eabu, g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u00e2u qu\u00e2n n\u01a1i ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ec3 theo m\u1eabu m\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng ph\u00f3, nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c chi ph\u00ed v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Gi\u00e1m qu\u00e2n kh\u00ed xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Gi\u00e1m qu\u00e2n kh\u00ed t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt ti\u1ec7n l\u1ee3i. Vua \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[34] Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n hai h\u1ed9 thu\u1ebf \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u tr\u00e1nh vi\u1ec7c b\u1ecb B\u1eafc gi\u1edbi b\u1eaft \u0111i phu v\u00e0 thu g\u1ed7 \u0111\u1ec3 s\u1eeda th\u00e0nh Tr\u00e1c Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u \u0111em gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn g\u1ea7n b\u1ea3n ch\u00e2u v\u00e0 c\u1eeda \u1ea3i \u0111\u1ecbnh c\u01b0.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;D\u00e2n hai h\u1ed9 thu\u1ebf tr\u1ed1n tr\u00e1nh vi\u1ec7c phu, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng, h\u00e3y c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee9u gi\u00fap, \u0111\u1ee3i khi B\u1eafc gi\u1edbi gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c phu, h\u00e3y khuy\u00ean h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Qu\u1ea3n c\u00e2u th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 L\u01b0u Ngh\u1ecb t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u00e0 c\u1eeda quan v\u00e0 d\u00e2n \u1edf Ung Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u l\u1ee3p b\u1eb1ng tranh, l\u1ea1i sau khi binh l\u1eeda, th\u00e0nh l\u0169y bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ea7u canh, xin t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ee3 g\u1ed1m \u0111\u1ed1t ng\u00f3i, ch\u1edf v\u00e1n g\u1ed7 t\u1eeb Nghi Ch\u00e2u, l\u1ea5y tre t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, l\u1ee3p nh\u00e0 c\u1eeda c\u00f4ng t\u01b0, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecfa ho\u1ea1n.&#8221;<\/i> Vua ch\u1ea5p thu\u1eadn. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ngh\u1ecb l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch thi h\u00e0nh, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u1ed1i h\u1ee3p gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>[36] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>&#8220;H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9 th\u1ea5y vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o v\u0169 kh\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 l\u00e3ng ph\u00ed v\u00e0 g\u00e2y n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7nh cho Qu\u00e2n kh\u00ed gi\u00e1m nhanh ch\u00f3ng d\u1eebng l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[37] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y t\u00e2u: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Thi\u00ean Ng\u01b0u v\u1ec7 \u1edf Di\u00ean Ch\u00fang tr\u1ea5n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed Th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 d\u1ee5 d\u1ed7 ch\u00edn \u0111\u1ea1o B\u1ea1ch Y Ph\u00fa v\u00e0 L\u00fd T\u1ee5 Minh \u1edf Nh\u00e3 Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu th\u0103ng Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u00ed Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n H\u1eefu Gi\u00e1m M\u00f4n v\u1ec7.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0110\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1c th\u00f4ng Bi\u1ec7n, b\u00e3i ch\u1ee9c c\u1ee7a L\u00f4 B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i n\u1eefa.<\/p>\n<p>[39] Ban \u0111\u1ea7u, v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m ngo\u00e1i, T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Hu\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n h\u00e0 n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, l\u1ea1i ph\u1ea3i tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u t\u1ed1n k\u00e9m c\u00f4ng s\u1ee9c, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 th\u00f4ng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 ng\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, nh\u01b0ng lo ng\u1ea1i s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0103n m\u00f2n n\u00fai Qu\u1ea3ng V\u0169, ph\u1ea3i \u0111\u00e0o n\u00fai t\u1eeb 15 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn 10 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng k\u00eanh Bi\u1ec7n, c\u00f4ng tr\u00ecnh qu\u00e1 l\u1edbn kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m ngo\u00e1i, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 d\u00e2ng cao b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng so v\u1edbi m\u1ecdi n\u0103m, n\u01b0\u1edbc r\u00fat v\u00e0 d\u00f2ng s\u00f4ng h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, c\u00e1ch ch\u00e2n n\u00fai Qu\u1ea3ng V\u0169 7 d\u1eb7m, b\u00e3i b\u1ed3i cao r\u1ed9ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o th\u00e0nh k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, t\u1ea1o l\u1ee3i \u00edch mu\u00f4n \u0111\u1eddi.&#8221;<\/i> Tri ch\u00e2u M\u1ea1nh Ch\u00e2u, huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m l\u00e0 Tr\u1ecbnh C\u00e1t c\u0169ng t\u00e2u nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean l\u00e0m Tri \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m th\u1eeba, v\u1ebd ra 10 l\u1ee3i \u00edch \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean: M\u1ed9t l\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c chi ph\u00ed \u0111\u00e0o b\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n; Hai l\u00e0 s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ea3y v\u00e0o kinh th\u00e0nh, ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng s\u1ee9c ph\u00f2ng ch\u1ed1ng l\u0169 l\u1ee5t; Ba l\u00e0 \u0111\u00ea s\u00f4ng Bi\u1ec7n kh\u00f4ng lo b\u1ecb v\u1ee1; B\u1ed1n l\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng lo b\u1ecb \u0111\u1eafm do s\u00f3ng l\u1edbn; N\u0103m l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft oan u\u1ed5ng; S\u00e1u l\u00e0 th\u00f4ng thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n m\u00f9a; B\u1ea3y l\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb kinh \u0111\u00f4, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u00f4ng Nam giao th\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n; T\u00e1m l\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m kh\u00f4ng lo n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u1ea3n tr\u1edf v\u1eadn chuy\u1ec3n; Ch\u00edn l\u00e0 thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i kh\u00f4ng b\u1ecb binh l\u00ednh \u0111\u1ee5c th\u1ee7ng \u0111\u1eafm ch\u00ecm \u0111\u1ec3 \u0103n c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u1ea1i gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00f4ng k\u00e9o thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng; M\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eaft gi\u1ea3m s\u1ee9 th\u1ea7n tu\u1ea7n tra s\u00f4ng, binh l\u00ednh v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00f3ng \u0111\u00ea d\u1ecdc s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng D\u1ecbch ch\u1ea3y t\u1eeb n\u00fai V\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"N\u00fai V\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean, ch\u1eef 'V\u01b0\u01a1ng' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-11 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 94, ch\u00ed v\u1ec1 s\u00f4ng ng\u00f2i \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u1ecdc'.\" id=\"return-footnote-1961-6\" href=\"#footnote-1961-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng S\u00e1ch ch\u1ea3y t\u1eeb n\u00fai Tung Ch\u1eed, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, h\u1ee3p ba d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i, t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u1ed9 r\u1ed9ng v\u00e0 s\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c 2.136 th\u01b0\u1edbc, so v\u1edbi d\u00f2ng s\u00f4ng Bi\u1ec7n hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f2n d\u01b0 974 th\u01b0\u1edbc, do t\u1ed1c \u0111\u1ed9 ch\u1ea3y c\u1ee7a s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 s\u00f4ng L\u1ea1c kh\u00e1c nhau, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00f9 tr\u1eeb l\u1eabn nhau, n\u1ebfu s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1eafp \u0111\u00ea b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e0m h\u1ed3 ch\u1ee9a, th\u1ea9m th\u1ea5u l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, c\u1ee9 100 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ecdc g\u1ed7<a class=\"footnote\" title=\"M\u1ed7i 100 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u1ecdc g\u1ed7, ch\u1eef 'M\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thu\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-7\" href=\"#footnote-1961-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf d\u00f2ng ch\u1ea3y, hai b\u00ean \u0111\u00ea c\u00f3 h\u1ed3, \u0111\u1ea7m \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u1ed7 tr\u1ee3, c\u1ea5m l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n s\u00f4ng Y, L\u1ea1c. \u01af\u1edbc t\u00ednh thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng tr\u00ean s\u00f4ng Bi\u1ec7n, m\u1edbn n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng qu\u00e1 4 th\u01b0\u1edbc, nay s\u00e2u 5 th\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1eadn chuy\u1ec3n. T\u1eeb n\u00fai Th\u1ea7n V\u0129 huy\u1ec7n C\u1ee7ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea Nh\u00e0 S\u0129<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u00ea Nh\u00e0 S\u0129, ch\u1eef 'S\u0129' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'Nhi\u1ec7m'.\" id=\"return-footnote-1961-8\" href=\"#footnote-1961-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea l\u1edbn d\u00e0i 47 d\u1eb7m \u0111\u1ec3 ng\u0103n s\u00f4ng l\u1edbn. T\u1eeb Sa C\u1ed1c \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m 10 d\u1eb7m huy\u1ec7n H\u00e0 \u00c2m, \u0111\u00e0o k\u00eanh d\u00e0i 52 d\u1eb7m, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0o k\u00eanh Bi\u1ec7n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng d\u00f9ng h\u01a1n 3.570.000 nh\u00e2n c\u00f4ng.&#8221;<\/i> T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u00ean, Vua r\u1ea5t coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, sai T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n An \u0110\u00e0o, Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng M\u1eadu T\u1eafc \u0111i xem x\u00e9t. Th\u00e1ng gi\u00eang, \u0110\u00e0o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u: <i>&#8220;S\u00f4ng S\u00e1ch \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec3n kho\u1ea3ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c; s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0 s\u00f4ng D\u0129, t\u00edch t\u1ee5 chi\u1ec1u r\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u1ed9 s\u00e2u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i th\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. \u0110\u01b0\u1eddng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc S\u00e2m \u0111\u00e0o v\u00e0o s\u00f4ng l\u1edbn, n\u1ebfu ch\u1eadm th\u00ec b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, n\u1ebfu nhanh th\u00ec b\u1ecb x\u00f3i l\u1edf.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00f4ng L\u1ea1c ch\u1ec9 c\u00f3 ph\u1ea7n d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb T\u00e2y Kinh v\u00e0o th\u00e0nh, h\u1ea1 l\u01b0u l\u1ea1i ch\u1ea3y v\u1ec1 s\u00f4ng L\u1ea1c, c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. \u0110\u1eb7t \u0111\u1eadp s\u1ee3 \u0111\u1ecba th\u1ebf cao th\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc. S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 c\u00e1ch n\u00fai Qu\u1ea3ng V\u0169 ch\u1ec9 kho\u1ea3ng m\u1ed9t hai d\u1eb7m, l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam b\u1edd, \u0111\u1ea5t b\u00e3i b\u1ed3i c\u1ee9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn hai ph\u1ea7n, c\u00e1t chi\u1ebfm t\u00e1m ph\u1ea7n, n\u1ebfu \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u00e8 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c tr\u00e0n v\u00e0o trong, s\u00f4ng l\u1edbn d\u00e2ng cao b\u00ean ngo\u00e0i, s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed1i lo b\u1ee5ng l\u01b0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u00ea m\u1edbi m\u1ed9t khi v\u1ee1, s\u00f4ng m\u1edbi ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd b\u1ecb b\u1ed3i l\u1ea5p, th\u00ec h\u01a1n ba tr\u0103m v\u1ea1n c\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ec1u th\u00e0nh v\u00f4 d\u1ee5ng. H\u01a1n n\u1eefa, T\u1eed Uy\u00ean \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u1ed1n mu\u1ed1n ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed h\u00e0ng n\u0103m \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec3n, nay \u0111\u1eb7t \u0111\u00ea, \u0111\u1eadp, c\u1ed1ng, v.v., chi ph\u00ed h\u00e0ng n\u0103m e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec3n, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 n\u1ed7i lo kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m.<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy nhi\u00ean, t\u00e0i l\u1ef1c l\u00e0 do con ng\u01b0\u1eddi, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 l\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec s\u00f4ng Y, s\u00f4ng L\u1ea1c, n\u00fai s\u00f4ng, m\u00f9a h\u00e8 tuy c\u00f3 d\u01b0, nh\u01b0ng qua \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. M\u01b0u \u0111\u1ed3 nghi ng\u1edd kh\u00f4ng th\u00e0nh, xin b\u1ec7 h\u1ea1 xem x\u00e9t.&#8221;<\/i> Vua th\u1ea5y k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a T\u1eed Uy\u00ean c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a t\u1ed1t, b\u00e8n sai D\u1ee5ng Th\u1ea7n kinh l\u00fd, c\u1eed D\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, vi\u00ean th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c: <i>&#8220;Xin t\u1eeb th\u00f4n Sa C\u1ed1c \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng d\u00e0i 50 d\u1eb7m, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Y v\u00e0 L\u1ea1c v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n, c\u1ee9 20 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc, d\u00f9ng c\u1ecf v\u00e0 g\u1ed7 l\u00e0m th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft d\u00f2ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh. L\u1ea5y \u0111\u1ed9 s\u00e2u m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u1ee7y v\u1eadn. D\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb s\u00f4ng C\u1ed5 S\u00e1ch l\u00e0m ngu\u1ed3n, \u0111\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ea7m Ph\u00f2ng Gia, Ho\u00e0ng Gia, M\u1ea1nh V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 36 \u0111\u1ea7m \u1edf n\u01a1i cao, t\u00edch n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh h\u1ed3, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec m\u1edf \u0111\u1eadp cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o s\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc c\u1eeda \u1ea3i D\u1ecb Th\u1ee7y \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng d\u00e0i 500 b\u01b0\u1edbc, n\u1ed1i v\u1edbi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1eadp, m\u1edf \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8 gi\u1eefa hai s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 Bi\u1ec7n. T\u1ea1i c\u1eeda s\u00f4ng L\u1ea1c c\u0169 \u0111\u1eb7t \u0111\u1eadp n\u01b0\u1edbc, th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc l\u0169 t\u1eeb s\u00f4ng Y v\u00e0 L\u1ea1c. N\u1ebfu s\u00f4ng C\u1ed5 S\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c s\u00f4ng kh\u00e1c c\u00f3 l\u0169 l\u1edbn, th\u00ec m\u1edf ba c\u1eeda \u0111\u1eadp Ng\u1ee5y L\u00e2u, Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch v\u00e0 Kh\u1ed5ng C\u1ed1 \u0111\u1ec3 x\u1ea3 n\u01b0\u1edbc. T\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n h\u01a1n 90 v\u1ea1n 7 ngh\u00ecn nh\u00e2n c\u00f4ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i xin giao cho T\u1eed Uy\u00ean tu s\u1eeda \u0111\u00ea ph\u00eda nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u01b0\u1edbc l\u1ea5n chi\u1ebfm con s\u00f4ng m\u1edbi. Chi\u1ebfu theo k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a vi\u00ean th\u1ea7n, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. B\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng s\u00f4ng Thanh Bi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 m\u00e0 v\u1eabn \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, sau \u0111\u00f3 g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, b\u00e8n l\u1ea5y c\u1edb th\u00f4ng thuy\u1ec1n b\u00e8 m\u00e0 m\u1edf c\u1eeda \u0111\u1eadp D\u1ecb Th\u1ee7y, ng\u1ea7m l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 b\u1ed5 sung, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch Chu B\u1ea3n ch\u00e9p: <i>&#8220;Sau khi s\u00f4ng Thanh Bi\u1ec7n ho\u00e0n th\u00e0nh, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n, d\u00f2ng ch\u1ea3y \u00eam \u0111\u1ec1m, hai b\u1edd \u0111\u00ea th\u1eb3ng t\u1eafp, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y thu\u1eadn ti\u1ec7n g\u1ea5p \u0111\u00f4i, thuy\u1ec1n quan kh\u00f4ng c\u00f2n lo b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f4 \u0111\u1ea9y, thuy\u1ec1n t\u1eeb Giang, Ho\u00e0i \u0111i l\u1ea1i b\u1ed1n m\u00f9a, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng ng\u1edbt, \u0111\u1ebfn nay c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1edd \u00fd ch\u00ed quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a b\u1ec1 tr\u00ean, kh\u00f4ng b\u1ecb lung lay b\u1edfi nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u n\u00f4ng c\u1ea1n, th\u00ec m\u1ed1i h\u1ecda ng\u00e0n n\u0103m kh\u00f3 m\u00e0 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> \u0110o\u1ea1n n\u00e0y trong Chu B\u1ea3n, b\u1ea3n m\u1edbi \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, tr\u00ean d\u00f9ng b\u1ea3n m\u1ef1c. K\u1ef7 m\u1edbi ch\u00e9p ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00f4ng d\u1eabn n\u01b0\u1edbc L\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Bi\u1ec7n. K\u1ef7 c\u0169 ch\u00e9p ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu ph\u1ea1t Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Qu\u1ea7n m\u1ee5c ph\u00e1n quan, Th\u00e1i t\u1eed Trung do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Th\u1ea7n 10 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u00fd di chuy\u1ec3n quan l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>[41] Ban cho Ch\u00e2u \u0110\u0103ng 100 \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda th\u00e0nh tr\u00ec.<\/p>\n<p>[42] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>&#8220;Vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf tr\u1ea1m d\u1ecbch ph\u00eda t\u00e2y, theo ph\u00e9p c\u0169, ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u00e1n cho kho quan<a class=\"footnote\" title=\"Theo ph\u00e9p c\u0169, ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u00e1n cho kho quan, ch\u1eef 'm\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 38, \u0111i\u1ec1u 33 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-9\" href=\"#footnote-1961-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p giao d\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00f4i gi\u1edbi. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u1ecb d\u1ecbch t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 Th\u1ecb d\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng gi\u1edbi qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ea5t c\u1ea3, c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n t\u01b0 nh\u00e2n, nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Nhung r\u1ea5t kh\u00f4ng vui. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 ng\u00e0y Ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ea7n v\u1eadt ph\u1ea9m, b\u1ea3n v\u1ee5 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi ph\u1ea3i mua \u1edf ch\u1ee3, nay t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 l\u1ee3i nhu\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, n\u00ean cho ph\u00e9p gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[43] Quan Ng\u1ef1 th\u00ed bi\u00ean b\u00e0i L\u00fd Th\u1eeba Chi t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9, thi Ng\u1ef1 th\u00ed khoa Minh ph\u00e1p, c\u00f3 39 ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ed7, ch\u1ec9 x\u1ebfp h\u1ea1ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u00f4ng th\u1ea1o s\u01a1 s\u00e0i, nay c\u00f3 146 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, xin l\u1ea5y hai l\u1ea7n th\u00f4ng th\u1ea1o l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ed7, chia l\u00e0m hai h\u1ea1ng.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[44] L\u1ec7nh cho Vi\u1ec7n Khu m\u1eadt bi\u00ean so\u1ea1n v\u0103n t\u1ef1, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Th\u00e1i Th\u1ea1c c\u00f9ng bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng quan, Ty Th\u1eeba ch\u1ec9 tu \u0111\u1ecbnh. V\u00ec \u0110\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 H\u00e0n Ch\u1ea9n t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1eeb khi ban h\u00e0nh s\u1eafc l\u1ec7nh v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng quan, c\u00e1c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u00f5, s\u1ee3 thi h\u00e0nh sai l\u1ea7m.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u1eed T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1c th\u00f4ng Bi\u1ec7n, nay l\u1ec7nh cho Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean tu s\u1eeda xong b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2000 qu\u00e2n, c\u1ea5p cho D\u1ee5ng Th\u1ea7n thi c\u00f4ng, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Nam C\u00f4ng chuy\u00ean lo vi\u1ec7c \u1ee9ng ph\u00f3, c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ph\u1ee7 H\u00e0 Nam \u0111\u1ebfn c\u1eeda L\u1ea1c \u0111\u1ec3 bi\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t. Ph\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng cho D\u1ee5ng Th\u1ea7n, theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1ea5p cho c\u00e1c ch\u01b0 ty s\u1ee9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Tri ch\u00e2u Di\u00ean Ch\u00e2u L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh xin chi\u00eau m\u1ed9 d\u0169ng s\u0129, c\u1ee9 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t gi\u00e1p. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[47] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede ch\u00e2u L\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1eafn t\u00ean v\u00e0 b\u1eaft l\u00ednh L\u00e3 Tr\u1ecdng, mu\u1ed1n g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u1ef1u \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u00e3 \u0111\u00f2i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ed1 t\u00ean kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1eedi th\u01b0 n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[48] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ti\u1ec1n mua b\u00e1n \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 b\u1ecb thua l\u1ed7, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, giao cho Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed li\u1ec7t k\u00ea th\u1eddi gian n\u1ee3, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay m\u1ea5t m\u00f9a, v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi h\u1ea1n tr\u1ea3, tr\u00ecnh l\u00ean Ty N\u00f4ng t\u1ef1 xem x\u00e9t v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ty N\u00f4ng t\u1ef1.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ban cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, minh kinh v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c t\u1eeb Khai Phong Th\u1eddi Ng\u1ea1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 602 ng\u01b0\u1eddi. <i>(S\u00e1ch c\u0169 trong truy\u1ec7n \u0110\u1eb7ng Uy\u1ec3n ch\u00e9p: <i>&#8220;O\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o khoa thi n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6, xin cho ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 ng\u0169 gi\u00e1p v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ban b\u1ea3n khoa xu\u1ea5t th\u00e2n nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00ec \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2 l\u1ea1i xin, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.&#8221;<\/i> S\u00e1ch m\u1edbi bi\u1ec7n lu\u1eadn: <i>&#8220;N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6 c\u00f3 xin nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2 ban cho ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi xin c\u1ee7a O\u1ea3n, l\u00e0 sai.&#8221;<\/i> Nay b\u1ecf \u0111i. S\u00e1ch c\u0169 ch\u00e9p s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan l\u00e0 1.380 ng\u01b0\u1eddi, s\u00e1ch m\u1edbi c\u0169ng gi\u1ed1ng, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 t\u00ednh c\u1ea3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n<p>[50] Kh\u00e1ch t\u1ec9nh t\u00e2u: <i>&#8220;Xa gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i b\u1eafn cung, theo l\u1ec7 c\u0169 m\u1ed7i khi b\u1eafn tr\u00fang, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n, th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00e2ng ng\u1ef1a, xin t\u1eeb nay l\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u1eafn tr\u00fang th\u00ec qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng ng\u1ef1a v\u00e0 ban ng\u1ef1a cho qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u01b0 c\u0169, nh\u1eefng l\u1ea7n b\u1eafn tr\u00fang sau \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n d\u00e2ng.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[51] Chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9, t\u1eeb nay n\u1ebfu \u0111\u1ec3 t\u1ed3n \u0111\u1ecdng c\u00f4ng \u00e1n qu\u00e1 200 \u0111\u1ea1o, quan l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh, ban cho c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, minh kinh v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m ch\u1ee7 b\u1ea1, Qu\u1ed1c t\u1eed t\u1ee9 m\u00f4n tr\u1ee3 gi\u00e1o, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, V\u0103n h\u1ecdc, Tr\u1ee3 gi\u00e1o, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 778 ng\u01b0\u1eddi. <i>(S\u00e1ch m\u1edbi v\u00e0 s\u00e1ch c\u0169 \u0111\u1ec1u g\u1ed9p v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n<p>[53] H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n h\u1ed9 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u do ph\u00e2n ph\u1ed1i sai d\u1ecbch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ho\u1ea3ng s\u1ee3 b\u1ecf ch\u1ea1y. Ch\u00e2u Tr\u00e1c g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng quan huy\u1ec7n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam d\u00f9ng binh m\u00e3 ng\u0103n c\u1ea3n, kh\u00f4ng cho h\u1ecd \u1ee9ng d\u1ecbch, xin h\u00e3y nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0a h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho H\u00f9ng Ch\u00e2u tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean nh\u00e2n vi\u1ec7c x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea3nh c\u00e1o hai huy\u1ec7n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n ph\u00f2ng, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc gi\u1ea3m b\u1edbt th\u00ec khuy\u00ean nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n<a class=\"footnote\" title=\"'Khuy\u00ean nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n', ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nghi', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 28-20 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-10\" href=\"#footnote-1961-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. Sau \u0111\u00f3, Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ch\u1ea1y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9, t\u1ef1 n\u00f3i n\u1ebfu bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc ch\u01b0a ch\u1ecbu b\u00e3i b\u1ecf phu d\u1ecbch, h\u1ecd mu\u1ed1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng.&#8221;<\/i> Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin ra chi\u1ebfu cho H\u00f9ng Ch\u00e2u khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang k\u1ecbp th\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng, nu\u00f4i t\u1eb1m, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf nh\u00e0 c\u1eeda \u0111i xa, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c sai d\u1ecbch \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc gi\u1ea3m b\u1edbt, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi v\u1ec1 th\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Nh\u1eefng h\u1ed9 hai n\u01a1i b\u1ecf ch\u1ea1y kh\u1eafp n\u01a1i, H\u00f9ng Ch\u00e2u cho l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u1ec9 s\u1ee3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u1ecd t\u1eebng canh t\u00e1c b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc chi\u1ebfm h\u1ebft. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ch\u1ea1y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9, th\u00ec d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n d\u00f9 c\u00f3 ph\u00e2n t\u00e1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec l\u1edbn, ch\u1ec9 c\u1ea7n ra b\u1ea3ng y\u00ean \u1ee7i h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.&#8221;<\/i> <i>(C\u1ea3 \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: <i>&#8220;Ra chi\u1ebfu cho nh\u1eefng h\u1ed9 hai n\u01a1i \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u00e3 di c\u01b0 v\u1ec1 ph\u00eda nam tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, Ph\u00f3 s\u1ee9 An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 L\u01b0u Qu\u1ea3n xin nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hai n\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf ph\u00eda nam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hai n\u01a1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, giao cho l\u00e2n b\u1ea3o gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ra chi\u1ebfu cho t\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c ban 500 ngh\u00ecn ti\u1ec1n l\u00e0m ph\u00ed y\u1ebfn ti\u1ec7c, ngo\u00e0i ra \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u00eam 1.000 quan, c\u00e1c khoa kh\u00e1c 300 ngh\u00ecn.<\/p>\n<p>[56] Ra chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o c\u00e1o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111ang b\u1ecb giam v\u00e0 \u0111\u00e3 x\u1eed \u00e1n l\u00ean Trung th\u01b0.<\/p>\n<p>[57] Ban cho \u0111\u1eb7c t\u1ea5u danh ti\u1ebfn s\u0129 T\u00f4n B\u1ea3o hi\u1ec7u D\u01b0\u1ee1ng Ch\u00e2n x\u1eed s\u0129. V\u00ec T\u00f4n B\u1ea3o ph\u1ea1m l\u1ed7i kh\u00f4ng thi \u0111\u1ed7, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n b\u1ed5 l\u00e0m Nhi\u1ebfp tr\u1ee3 gi\u00e1o nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eadn, t\u1ef1 n\u00f3i c\u00f3 thu\u1eadt tu luy\u1ec7n, xin m\u1ed9t danh hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 v\u1ec1 n\u00fai. T\u00f4n B\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o?<\/p>\n<p>[58] H\u00ecnh Ch\u00e2u xin t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c thu ti\u1ec1n l\u1ee5a c\u1ee7a Ty Th\u1ecb d\u1ecbch trong ch\u00e2u \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng cho d\u00e2n. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ec1 c\u1eed Ty Th\u1ecb d\u1ecbch xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ed9 d\u00e2n n\u1ee3 thu\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[59] Gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u1ea3 Ch\u00e2u, Ph\u00f3 t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 H\u1ea1 Nguy\u00ean K\u1ef7 xu\u1ed1ng l\u00e0m \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t. V\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Tri qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung \u0111\u00e3 x\u1eed \u00e1n oan ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00e1ng 5 l\u1ea1i b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[60] Phu nh\u00e2n c\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u00e0 ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a Th\u1ecb trung Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, b\u1ecb K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng gh\u00e9t b\u1ecf, ph\u1ea3i s\u1ed1ng bi\u1ec7t l\u1eadp \u1edf h\u1eadu c\u00e1c \u0111\u00e3 m\u1ea5y n\u0103m.<\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, cung \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, nh\u01b0ng l\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eadp t\u1eaft ngay. Phu nh\u00e2n nghe tin c\u00f3 ch\u00e1y, li\u1ec1n sai hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u g\u00e1i \u0111\u1ebfn xem. K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, li\u1ec1n h\u1ecfi h\u1ecd \u0111\u1ebfn l\u00e0m g\u00ec. Hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u tr\u1ea3 l\u1eddi: <i>&#8220;Phu nh\u00e2n sai ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn xem t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Nh\u0169 m\u1eabu c\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n gh\u00e9t phu nh\u00e2n, c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp y\u00eau c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng vu c\u00e1o r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u1ecfa ho\u1ea1n c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do phu nh\u00e2n g\u00e2y ra.&#8221;<\/i> K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i gi\u1eadn, sai N\u1ed9i tri kh\u00e1ch tra x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y. Hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i tra t\u1ea5n, \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i nh\u1eadn t\u1ed9i: <i>&#8220;Phu nh\u00e2n sai ch\u00fang t\u00f4i ph\u00f3ng h\u1ecfa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, r\u1ed3i kh\u00f3c l\u00f3c k\u1ec3 v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu: <i>&#8220;T\u00e2n ph\u1ee5 l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi n\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Th\u00e1i h\u1eadu t\u1ee9c gi\u1eadn, b\u1ea3o Vua nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed phu nh\u00e2n. Vua v\u1ed1n bi\u1ebft hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 do t\u1ea3 h\u1eefu h\u00e3m h\u1ea1i, n\u00ean t\u1eeb t\u1ed1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;N\u00e0ng l\u00e0 con nh\u00e0 c\u00f4ng khanh, sao c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed t\u1ed9i ngay \u0111\u01b0\u1ee3c! H\u00e3y \u0111\u1ee3i tra x\u00e9t r\u00f5 r\u1ed3i m\u1edbi b\u00e0n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u hai ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u, sai Trung s\u1ee9 c\u00f9ng Th\u1ecb gi\u1ea3ng Tr\u1ecbnh M\u1ee5c tra x\u00e9t t\u1ea1i Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c t\u1ebf. Vua l\u1ea1i sai D\u1ef1c thi\u1ec7n Ph\u00f9ng H\u1ea1o ghi ch\u00e9p l\u1eddi khai. Vua b\u00e8n \u0111em k\u1ebft qu\u1ea3 v\u1ee5 \u00e1n b\u00e1o v\u1edbi Th\u00e1i h\u1eadu, r\u1ed3i tri\u1ec7u phu nh\u00e2n v\u00e0o cung. Phu nh\u00e2n r\u1ea5t s\u1ee3 h\u00e3i, mu\u1ed1n t\u1ef1 t\u1eed. Vua sai Trung s\u1ee9 an \u1ee7i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i v\u00f4 t\u1ed9i, \u0111\u1eebng s\u1ee3.&#8221;<\/i> V\u00e0 l\u1ec7nh cho phu nh\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng cung Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu. Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu an \u1ee7i v\u00e0 gi\u1eef phu nh\u00e2n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Th\u00e1i h\u1eadu v\u00e0 Vua l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn, tra h\u1ecfi v\u1ec1 v\u1ee5 h\u1ecfa ho\u1ea1n. Phu nh\u00e2n kh\u00f3c l\u00f3c, l\u1ea1y t\u1ea1 t\u1ed9i, r\u1ed3i n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u00f3ng h\u1ecfa th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3, nh\u01b0ng thi\u1ebfp l\u00e0 con g\u00e1i nh\u00e0 th\u01b0\u1eddng, ph\u00fac m\u1ecfng, th\u1ef1c kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c tha ch\u1ebft, xin c\u1ea1o t\u00f3c \u0111i tu l\u00e0m ni c\u00f4.&#8221;<\/i> Th\u00e1i h\u1eadu h\u1ecfi: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng ch\u1eedi r\u1ee7a K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Phu nh\u00e2n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Thi\u1ebfp trong l\u00fac t\u1ee9c gi\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 l\u00e0m v\u1eady.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u0169 m\u1eabu v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp, sai Trung s\u1ee9 \u0111\u01b0a phu nh\u00e2n \u0111\u1ebfn Dao Hoa cung, kh\u00f4ng b\u1eaft ph\u1ea3i xu\u1ea5t gia, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng c\u0169 l\u00e0 50 quan ti\u1ec1n, nay t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng h\u1eadu h\u0129, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee3i khi K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng ngu\u00f4i gi\u1eadn, s\u1ebd \u0111\u00f3n n\u00e0ng v\u1ec1.&#8221;<\/i> <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b, ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[61] L\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i huy\u1ec7n \u0110\u1ecbch \u0110\u1ea1o thu\u1ed9c ch\u00e2u Hi. <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b v\u1eabn kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[62] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y Canh T\u00fd, N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3c N\u1ed9t thay Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c l\u00e0m Tri ch\u00e2u ch\u00e2u D\u00e2n, L\u1ec5 t\u00e2n ph\u00f3 s\u1ee9 Khang Th\u1ee9c thay D\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n l\u00e0m Tri qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n. Do c\u00f3 ch\u1ec9 c\u1ee7a Vua: <i>&#8220;Ng\u1ea1c, V\u1ea1n c\u00f9ng v\u1edbi ty Kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i l\u1ee3i nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh lu\u1eadn c\u00f4ng vi\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 sinh hi\u1ec1m kh\u00edch, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 an \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> N\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111i. Cho Ng\u1ea1c l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kinh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u00e2u Kinh, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Xuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 335, truy\u1ec7n Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-11\" href=\"#footnote-1961-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[63] Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi lang trung B\u00ec C\u00f4ng B\u1eadt b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc quan, k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00eam hai n\u0103m. C\u00f4ng B\u1eadt t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Du S\u0129 Long \u1edf ch\u00e2u Nh\u1eef, v\u00ec t\u1ed9i t\u1ef1 \u0103n tr\u1ed9m c\u1ee7a c\u00f4ng, ph\u00e1p t\u1ef1 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i C\u00f4ng B\u1eadt ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e0y hai n\u0103m, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng do C\u00f4ng B\u1eadt c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c kinh ch\u1ebf mu\u1ed1i, n\u00ean mi\u1ec5n c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec xem tr\u00f2 ch\u01a1i d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u1eafn cung \u1edf v\u01b0\u1eddn Qu\u1ef3nh L\u00e2m, Vua b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch, qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u00fac m\u1eebng, Vua sai qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u1eafn, l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai Khu m\u1eadt ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t b\u1eafn, ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u xong, Vua ng\u1ef1 ra c\u1eeda v\u01b0\u1eddn xem qu\u00e2n s\u0129 b\u1eafn c\u00e0nh li\u1ec5u. T\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, Vua m\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ao v\u01b0\u1eddn, sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1eefa. <i>(C\u1ea3 s\u1eed c\u0169 v\u00e0 s\u1eed m\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u00e9p vi\u1ec7c Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn ao v\u01b0\u1eddn.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Kim Minh Tr\u00ec, Vua \u0111\u1ee1 Th\u00e1i ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00ean xe, l\u1ea1i chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n thuy\u1ec1n r\u01b0\u1ee3u tr\u0103m b\u00e1u, r\u1ed3i ch\u1ea1y nhanh \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd.<\/p>\n<p>[66] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c l\u1ed9 th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 L\u00fd T\u1eafc t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 thi h\u00e0nh ph\u00e9p tr\u00e0, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ed9t n\u0103m, t\u00ednh chung l\u1ee3i nhu\u1eadn thu\u1ebf kh\u00f3a v\u00e0 thu\u1ebf l\u1ee3i t\u1ee9c c\u0169 c\u00f9ng ti\u1ec1n \u0111\u00e3 chi, hi\u1ec7n c\u00f3 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ea1n b\u1ea3y ngh\u00ecn s\u00e1u m\u01b0\u01a1i s\u00e1u quan ti\u1ec1n.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Ph\u00e9p tr\u00e0 \u1edf Th\u1ee5c thay \u0111\u1ed5i, l\u1ea1i th\u00eam s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u1ee5ng h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u0111\u00fang ch\u1ec9, b\u00e0n lu\u1eadn r\u1ed1i ren, s\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng d\u00e2n. T\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 suy x\u00e9t \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ph\u00e9p, ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> B\u00e8n b\u1ecf ch\u1ee9c quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>[67] Chi\u1ebfu bi\u00ean so\u1ea1n s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a ty Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Vua Li\u00eau sai L\u00e2m Nh\u00e3 Ho\u00e0i H\u00f3a qu\u00e2n ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Ti\u00eau Th\u1ecbnh, T\u1ea3 gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 \u0110\u1ed3ng Thi\u00ean.<\/p>\n<p>[69] Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u1ed1ng M\u1eabn C\u1ea7u m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, L\u00fd T\u1eafc, quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u1edf Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kinh ch\u1ebf ty t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n mua b\u00e1n h\u00e0ng h\u00f3a c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf Hi H\u00e0 D\u00e2n ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00f4ng Vi\u1ec5n qu\u00e2n.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u Kinh ch\u1ebf ty tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng. Sau \u0111\u00f3, L\u00fd Hi\u1ebfn t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb khi th\u00e0nh l\u1eadp ty n\u00e0y, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c c\u1ea5m bu\u00f4n l\u1eadu th\u1ee7y ng\u00e2n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 hai tr\u01b0\u1eddng Di\u00eam Xuy\u00ean tr\u1ea1i, Di\u00eam Quan tr\u1ea5n theo lu\u1eadt, vi\u1ec7c mua b\u00e1n tr\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 t\u1ef1 nguy\u1ec7n, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf. Th\u1ea7n v\u00ec k\u00e9m c\u1ecfi, e r\u1eb1ng kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 b\u00e0n t\u00e1n c\u1ee7a quan l\u1ea1i, xin ch\u1ec9 tr\u1ecb t\u1ed9i ri\u00eang th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n ra chi\u1ebfu tri\u1ec7u L\u00fd Hi\u1ebfn v\u1ec1 kinh, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi s\u1ef1 th\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 lan man. <i>(Chi\u1ebfu v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u01b0\u1edfng Chi K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i th\u00e1ng 7. Khi v\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, L\u00fd Hi\u1ebfn c\u00f9ng M\u00e3 Gi\u00e1p, Tri\u1ec7u T\u1ebf, Ho\u1eafc T\u01b0\u1eddng b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i t\u1ea5u s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y 2 n\u0103m. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1ed9i c\u1ee7a L\u00fd Hi\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha theo \u0111\u1ee9c \u00e2n. V\u1ee5 \u00e1n k\u1ebft th\u00fac, theo b\u1ea3n ghi ch\u00e9p c\u1ee7a Chu b\u1ea3n v\u00e0o ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6, nay g\u1ed9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. S\u00e1ch \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ghi v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 11. Trong n\u0103m n\u00e0y, ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9 v\u00e0 ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 10 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ee9c \u00e2n. Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 9 ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn D\u0129nh ch\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 10. Chu b\u1ea3n ch\u1eafc ch\u1eafn sai, n\u00ean theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng binh s\u0129 t\u1eebng tham gia qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf An Nam, v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt m\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i, sau kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ed1ng ch\u1ebft, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a t\u00ean v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a Qu\u1ea3ng T\u00e2y Kinh l\u01b0\u1ee3c ty.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 gi\u00e1p tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n theo quy \u0111\u1ecbnh n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 9; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ch\u00ednh khoa v\u00e0 minh kinh xu\u1ea5t th\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n theo quy \u0111\u1ecbnh n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 6. L\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Th\u00e1i X\u00e1c c\u00f9ng ph\u00e1n x\u00e9t vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[73] L\u1ea1i ra chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 xu\u1ea5t 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh \u1edf \u0110\u1ea1o L\u1ea1c th\u00f4ng bi\u1ec7n ty, trong \u0111\u00f3 2 v\u1ea1n quan d\u00e0nh cho Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0.<\/p>\n<p>[74] Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i c\u00e1c ch\u00e2u Duy\u1ec5n, V\u1eadn, T\u1eeb, T\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0a, l\u00faa m\u1ea1ch th\u1ea5t b\u00e1t, l\u00f2ng d\u00e2n b\u1ea5t an. Tuy \u0111\u00e3 sai n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng, nh\u01b0ng n\u00ean th\u00eam vi\u1ec7c sai quan l\u1ec5 b\u1ed9 \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[75] L\u1ea1i ph\u00ea: <i>&#8220;Qu\u1ea3ng T\u00e2y m\u00f9a xu\u00e2n h\u1ea1n h\u00e1n nghi\u00eam tr\u1ecdng, h\u00e3y l\u1ec7nh cho An ph\u1ee7, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh s\u01a1n linh t\u1eeb \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[76] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng ty thu\u1ed9c H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng l\u1ed9 ph\u00e1t ch\u1ea9n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, L\u1ec7, Th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 th\u00ec d\u1eebng.<\/p>\n<p>[77] Phong cho con g\u00e1i th\u1ee9 11 c\u1ee7a B\u1ed9c An \u00dd V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ch\u00fa, v\u1ee3 c\u1ee7a Nh\u00e2n Th\u1ecd huy\u1ec7n ch\u1ee7 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng An qu\u1eadn ch\u1ee7, v\u00e0 con g\u00e1i th\u1ee9 18 l\u00e0 H\u1ea1 \u0110\u1ea1i Thu\u1ea7n, v\u1ee3 c\u1ee7a S\u00f9ng \u0110\u1ee9c huy\u1ec7n ch\u1ee7 l\u00e0m V\u0129nh Gia qu\u1eadn ch\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i l\u1ec5 m\u1edbi c\u1ea5p b\u1ed5ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 do ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i qua hai l\u1ea7n \u0111\u1ea1i l\u1ec5 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[78] L\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Giang Nam T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 B\u00e0nh Nh\u1eef L\u1ecbch v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft l\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Tu\u00e2n \u0111\u1ebfn Nhu\u1eadn Ch\u00e2u x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c c\u1ee7a L\u1eef Gia V\u1ea5n. Chi\u1ebfu cho Gia V\u1ea5n t\u1ea1m th\u00f4i ch\u1ee9c \u1edf Nhu\u1eadn Ch\u00e2u. <i>(Gia V\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec t\u1ed9i khi l\u00e0m Tri Giang Ninh b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m L\u00e2m Giang qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd. Gi\u00e1m ty Giang \u0110\u00f4ng t\u00e2u xin b\u00e3i ch\u1ee9c Gia V\u1ea5n \u1edf Nhu\u1eadn Ch\u00e2u, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o.)<\/i><\/p>\n<p>[79] L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1t, \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. T\u00f2ng C\u00e1t \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua b\u1ed1n nhi\u1ec7m k\u1ef3 \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, l\u1ea5y V\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2m \u0111\u1ed7 khoa Minh Ph\u00e1p l\u00e0m Tri huy\u1ec7n th\u00ed h\u00e0m v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 Lu\u1eadt h\u1ecdc.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Li\u00eau t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u1eb7t ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c. V\u00ec ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o c\u00f3 quan h\u1eefu ty ti\u1ebfn h\u01b0\u1edfng Th\u00e1i Mi\u1ebfu, n\u00ean h\u00f4m \u0111\u00f3 ph\u1ea3i trai gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2u T\u00e2n ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed \u0111\u1ed9c h\u1ea1i, l\u1ea1i th\u00eam sau chi\u1ebfn tranh, kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, xin sai \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Ng\u00f4 Ti\u1ec1m l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00e2n.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[83] T\u01b0 hu\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00e0n T\u1ea5n Khanh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u1ecd. T\u1ea5n Khanh t\u1eeb ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i l\u00fd ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;T\u1ea5n Khanh b\u1ecb thay th\u1ebf kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho m\u1ed9t ch\u1ee9c khuy\u1ebft.&#8221;<\/i> N\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[84] Chi\u1ebfu cho vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Bi\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi c\u00f4ng v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd th\u00e1ng n\u00e0y, sai quan L\u1ec5 b\u1ed9 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1o. N\u1ebfu vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed3 m\u1ea3, th\u00ec c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 di d\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee7 th\u00ec quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n<p>[85] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1edd nam s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u00e2u Thu\u1eadn An, \u0111\u1ed9ng C\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y thu\u1ed9c Ch\u00e2u Ung, g\u1ea7n \u0111\u00e2y Tuy\u00ean ph\u1ee7 ty nh\u00e2n vi\u1ec7c thu ph\u1ee5c Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, chia thu\u1ed9c v\u1ec1 Ch\u00e2u Thu\u1eadn, xin tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, Tr\u1ea5n Giang ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, T\u00fa qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u00f4ng Tr\u1ea7n' trong 'T\u00fa qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi' b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-12\" href=\"#footnote-1961-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>xin ngh\u1ec9 h\u01b0u. An \u0110\u00e0o, vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf Vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m, so\u1ea1n t\u1edd t\u1eeb ch\u1ee9c, c\u00f3 \u0111o\u1ea1n: <i>&#8220;Nh\u1edd \u0110\u1ee9c [c\u1ee7a] Vua thu\u1ea7n nh\u1ea5t, [c\u1ea3 tri\u1ec1u] c\u00f9ng vui trong s\u1ef1 h\u00f2a h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng. Nh\u01b0 ba thi\u00ean \u300aThuy\u1ebft m\u1ec7nh\u300b [ghi l\u1eddi hi\u1ec1n ph\u1ee5], ri\u00eang [th\u1ea7n] \u0111\u01b0\u1ee3c  trao tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Cu\u1ed1i c\u00f9ng [th\u1ea7n] n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng, l\u00e0 b\u1edfi m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c [c\u1ee7a Vua] \u0111\u00e3 t\u00ednh t\u1eeb ban \u0111\u1ea7u.&#8221;<\/i> Ng\u1ef1 s\u1eed Th\u01b0 Thi\u1ec7n ch\u1ec9 ra s\u00e1u c\u00e2u n\u00e0y, cho l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec5, kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt. Vua ra chi\u1ebfu b\u1eaft \u0110\u00e0o s\u1eeda l\u1ea1i. \u0110\u00e0o b\u00e8n b\u1ecf h\u1ebft s\u00e1u c\u00e2u, ch\u1ec9 vi\u1ebft: <i>&#8220;S\u1edbm theo lu\u1eadn b\u00e0n c\u1ee7a s\u0129 phu, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5 cao.&#8221;<\/i> D\u00e1n t\u1edd gi\u1ea5y v\u00e0ng \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Hai ng\u00e0y sau, Th\u0103ng Chi m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng Th\u00e1i b\u1ea3o, Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, ng\u1eebng tri\u1ec1u hai ng\u00e0y, m\u1eb7c tang ph\u1ee5c trong v\u01b0\u1eddn, th\u1ee5y l\u00e0 Th\u00e0nh T\u00fac. Th\u0103ng Chi r\u1ea5t x\u1ea3o quy\u1ec7t, gi\u1ecfi xu n\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang, nh\u00e0 \u1edf \u0110an D\u01b0\u01a1ng to l\u1edbn v\u01b0\u1ee3t quy ch\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam kinh ng\u1ea1c, cho l\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y, nh\u1eefng vi\u1ec7c xa x\u1ec9 kh\u00e1c c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. <i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p c\u1ea3 vi\u1ec7c ngh\u1ec9 h\u01b0u, \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p vi\u1ec7c m\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[88] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i Tri ch\u00e2u Phu l\u00e0 Do\u00e3n B\u1ea3o Th\u1ea7n c\u00f3 con l\u00e0 Bi\u1ec7n, l\u00e0m ch\u1ee9c Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Bi\u1ec7n' trong 'Do\u00e3n B\u1ea3o Th\u1ea7n c\u00f3 con l\u00e0 Bi\u1ec7n, l\u00e0m ch\u1ee9c Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 26-33 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1961-13\" href=\"#footnote-1961-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, r\u1ea5t gi\u1ecfi l\u00e0m cung, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u00e1u lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u, l\u1ec7nh cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 kinh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[89] Ra chi\u1ebfu cho T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Gia ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Nh\u1ea5t sau ba n\u0103m th\u00ec thay ch\u1ee9c \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, r\u1ed3i l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u0169. Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u00e0n Gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ty' trong 'Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9' v\u1ed1n l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1961-14\" href=\"#footnote-1961-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>t\u00e2u gi\u1eb7c Man c\u01b0\u1edbp Ch\u00e2u Thu\u1eadn, xin th\u00eam qu\u00e2n. Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110o\u00e0n k\u1ebft \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u00e0m \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u Qu\u1ebf t\u1ea1m \u0111\u00f3ng, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n an l\u00f2ng d\u00e2n hai Qu\u1ea3ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ee3i khi bi\u00ean s\u1ef1 y\u00ean th\u00ec g\u1ecdi v\u1ec1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[91] Tri gi\u00e1n vi\u1ec7n L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>&#8220;Hai huy\u1ec7n Gia H\u01b0ng, S\u00f9ng \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u00fa, khi m\u1edbi \u0111\u1ecbnh ra ph\u00e9p d\u1ecbch, l\u1ea5y gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c trong ch\u00f9a \u0111\u1ec3 t\u00ednh ti\u1ec1n, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd c\u1ee7a ph\u00e1p lu\u1eadt, xin giao xu\u1ed1ng Ty N\u00f4ng t\u1ef1, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n l\u1ed9 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00e1c c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u0169ng l\u1ec7nh cho Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed theo \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Quan \u0110\u1ec1 c\u1eed l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng L\u00fd Hi\u1ebfu Thu\u1ea7n xin thu h\u1ed3i s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn m\u1ed9t vi\u00ean quan v\u0103n tinh nhanh, c\u00f3 phong c\u00e1ch, ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c th\u00fac gi\u1ee5c Ty \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u00ea phu m\u00e0 Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Phan L\u01b0\u01a1ng Kh\u00ed \u0111i th\u00fac gi\u1ee5c tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[93] L\u1ea5y \u0111\u1ea5t doanh c\u0169 c\u1ee7a Long V\u1ec7 ban cho V\u1ec7 Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa, v\u00ec \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ph\u1ee7 c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa. Sau n\u00e0y, c\u00f4ng ch\u00faa d\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3 x\u00e2y ch\u00f9a Ph\u00e1p V\u00e2n.<\/p>\n<p>[94] T\u01b0\u1edbng th\u1ee9 n\u0103m \u1edf Kinh T\u00e2y t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu sai hai gi\u00e1o \u0111\u1ea7u d\u1ea1y t\u1eadp k\u1ef5 binh, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tinh th\u1ee5c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng th\u1ee9 n\u0103m \u1edf Kinh T\u00e2y, Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan, theo quy c\u00e1ch duy\u1ec7t binh m\u00e3 qu\u00e2n m\u00e0 kh\u1ea3o th\u00ed, t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Quan C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Th\u1ea1ch \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t \u0111i Nam L\u1ed9 qu\u1ea3n vi\u1ec7c tang l\u1ec5, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n ti\u1ec7n giao cho \u00f4ng ta duy\u1ec7t x\u00e9t, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbng ph\u00f3 l\u1eeba d\u1ed1i, vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd ch\u00ednh x\u00e1c, kh\u00f4ng sai l\u1ea7m.&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i d\u00f9ng \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, \u0110\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng c\u00e1c l\u1ed9 Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 L\u00fd T\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, ki\u00eam Ch\u1ebf tr\u00ed gi\u1ea3i di\u00eam s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng. L\u00fd T\u1eafc \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, qu\u00e2n, huy\u1ec7n, tr\u1ea5n thu\u1ed9c Tr\u01b0\u1eddng An t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, khi\u1ebfn c\u1ea3 l\u1ed9 n\u00e1o lo\u1ea1n, c\u00f9ng v\u1edbi L\u00fd S\u00e1t \u0111\u1ec1u t\u00e0n b\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u00f3 c\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e0 g\u1eb7p H\u1eafc S\u00e1t, ch\u1edb g\u1eb7p T\u1eafc, S\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[96] Ban t\u1eb7ng cho nh\u00e0 c\u1ee7a B\u00ec Quang B\u1eadt, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, Lang trung \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n, ba tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai \u00f4ng l\u00e0 B\u00ec Ng\u1ea1n Tr\u1ecdng l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, v\u00e0 con r\u1ec3 l\u00e0 Tri\u1ec7u Tr\u1ecdng M\u1ea1c, \u0111ang th\u00ed gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ra l\u00e0m quan. <i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u1ea1m T\u1eed K\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng B\u00ec Quang B\u1eadt b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00ec \u0111i tu\u1ea7n tra, xin ban \u01a1n cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai v\u00e0 con r\u1ec3 di\u1ec5n ra v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i <i>(20)<\/i> th\u00e1ng 7, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3.375 h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi quy minh.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111ang \u0111i\u1ec1u tra Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, giam gi\u1eef \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i x\u00e9t vi\u1ec7c c\u00e1c quan kh\u00e1m x\u00e9t ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 c\u00f3 h\u00e0nh vi nh\u1edd v\u1ea3, k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Nhan gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c kh\u00e1m x\u00e9t.&#8221;<\/i> <i>(Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu c\u00f3 th\u1ec3 ghi chung.)<\/i><\/p>\n<p>[99] Ty tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 xin: <i>&#8220;T\u1eeb nay, s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb tr\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 150.000 quan, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y 50.000 quan c\u1ea5p cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[100] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Ty t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh nghi ch\u00fa ng\u00e0y ch\u00e1nh \u0111\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;Trong l\u1ec5 nguy\u00ean h\u1ed9i ch\u1ecbu tri\u1ec1u h\u1ea1, c\u1ea7m tr\u1ea5n khu\u00ea l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, xin kh\u00f4ng c\u1ea7m. L\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd c\u0169ng theo nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Trong l\u1ec5 nguy\u00ean h\u1ed9i h\u00e0nh l\u1ec5 \u1edf tri\u1ec1u, thi\u00ean t\u1eed m\u1eb7c t\u1ebf ph\u1ee5c, qu\u1ea7n th\u1ea7n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Xin m\u1eb7c th\u00f4ng thi\u00ean quan v\u00e0 \u00e1o sa t\u00eda.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Khi ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n n\u00ean d\u1ef1ng c\u1edd, m\u1edf c\u1eeda \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec7n, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean ng\u1ef1 t\u1ecda, quan l\u1ec5 d\u1eabn Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, s\u1ee9 t\u01b0\u1edbng c\u00f9ng c\u00e1c quan tam ph\u1ea9m c\u00e1c ty, t\u1ee9 ph\u1ea9m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u00f4ng th\u1ea5t tr\u1edf l\u00ean, chia hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y v\u00e0o, nh\u1ea1c Ch\u00ednh An n\u1ed5i l\u00ean, \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed th\u00ec nh\u1ea1c d\u1eebng. Qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111eo ki\u1ebfm, kh\u00f4ng c\u1edfi gi\u00e0y d\u00e9p.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(\u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 ghi nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh, b\u1ecf b\u1edbt l\u1eddi r\u01b0\u1eddm r\u00e0.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Ty tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 xin gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t tri\u1ec7u quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u00e0m v\u1ed1n. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, An \u0110\u00e0o, quan tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c \u00e1n t\u1ea5u trong thi\u00ean h\u1ea1 so v\u1edbi m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i, nh\u01b0ng s\u1ed1 quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb v\u00e0 t\u01b0\u1eddng \u0111o\u00e1n c\u1ee7a Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9 l\u1ea1i gi\u1ea3m \u0111i nhi\u1ec1u so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc. Xin kh\u00f4i ph\u1ee5c th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb. L\u1ea1i n\u1eefa, quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb ph\u1ea3i k\u00fd duy\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u00e1n c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9, vi\u1ec7c kh\u00f4ng chuy\u00ean, xin chia s\u00e1u vi\u00ean quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb, m\u1ed7i \u00e1n do hai vi\u00ean c\u00f9ng k\u00fd. N\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft kh\u1ea3 nghi, ch\u01b0a h\u1ee3p ph\u00e1p, th\u00ec c\u00e1c quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb c\u00f9ng k\u00fd. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n kh\u00f3 x\u1eed s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t k\u1ef9, \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u00f5 r\u00e0ng, \u00e1n t\u1ed9i kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed3n \u0111\u1ecdng.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u0103ng th\u00eam m\u1ed7i ch\u1ee9c quan t\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb v\u00e0 t\u01b0\u1eddng \u0111o\u00e1n c\u1ee7a Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, b\u00e3i b\u1ecf m\u1ed9t ch\u1ee9c quan ki\u1ec3m ph\u00e1p c\u1ee7a H\u00ecnh b\u1ed9, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi xin c\u1ee7a An \u0110\u00e0o.<\/p>\n<p>[103] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u1ea1t Tr\u1ecbnh T\u00f4ng L\u1ec7, quy\u1ec1n ph\u00e1n Nam Kinh Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Gi\u00e1 b\u1ed9 lang trung, m\u01b0\u1eddi c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, cho v\u1ec1 h\u01b0u. V\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m tri ch\u00e2u Mi Ch\u00e2u, \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u1eed oan ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u1ea1i x\u00e1, m\u00e0 T\u00f4ng L\u1ec7 \u0111\u00e3 h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady. <i>(\u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng n\u00e0y, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng L\u1ea1c th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Bi\u1ec7n, l\u00e0 ng\u00e0y kh\u1edfi c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n th\u00ec ho\u00e0n th\u00e0nh. Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 3, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u.)<\/i><\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5, quan tri \u0110\u1ea1i L\u00fd thi\u1ebfu khanh, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1eeba Di\u1ec7p V\u0169, Gi\u1ea3 Ch\u1ee7ng D\u00e2n v\u00e0 Ho\u00e0ng Nhan x\u00e9t v\u1ee5 \u00e1n Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ho\u00e0ng Nhan. Chi\u1ebfu vi\u1ebft tay: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra v\u1ee5 \u00e1c ngh\u1ecbch c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, tuy ti\u1ebfp t\u1ee5c truy x\u00e9t vi\u1ec7c m\u1eb9 v\u1ee3 Th\u1ebf Nho nh\u1edd c\u1eady xin x\u1ecf, khi\u1ebfn c\u00e1c quan kh\u00e1m x\u00e9t ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a qu\u00e2n tu\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i t\u00ecnh ti\u1ebft, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n th\u1ee9 t\u1ef1 ch\u1ee7 ph\u1ea1m, t\u00f2ng ph\u1ea1m, c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m sai l\u1ec7ch b\u1ea3n \u00e1n, nh\u01b0ng v\u1ee3 ch\u1ed3ng Th\u1ebf Nho kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1ee9 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> <i>(C\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o th\u00eam ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t v\u00e0 ng\u00e0y Canh Th\u00ecn th\u00e1ng 5. Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Di\u1ec7p V\u0169 b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c th\u1eeba.)<\/i><\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, L\u00fd Ph\u1ee5c Khu\u00ea, Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n, tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i hai n\u0103m sau s\u1ebd th\u0103ng ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u. <i>(Vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u, \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 6, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u nguy\u00ean nh\u00e2n, ho\u1eb7c b\u1ecf c\u1ea3 hai chi ti\u1ebft n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[106] \u0110\u1ec1 c\u1eed tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 L\u00fd T\u1eafc t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u00e0 huy\u1ec7n T\u00e2y H\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y giao d\u1ecbch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Hi H\u00e0, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n l\u1eadu, \u0111\u01b0a v\u1ec1 ph\u00eda nam v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u Ba, \u0110\u1ea1t, ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc v\u00e0o ch\u00e2u Kim, qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng, ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc khi quan ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng, t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea5n Ti\u00ean Du, Thi\u1ebfu Ph\u1ee7, K\u00ea H\u00f9ng, Quy Nh\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea9u thu\u1ed9c \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u, sai nha hi\u1ec7u bi\u00ean lan, sao ph\u00e1t, ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh ch\u00e2u huy\u1ec7n thu thu\u1ebf. N\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10 <i>(1077)<\/i>, b\u00e3i b\u1ecf nha hi\u1ec7u \u1edf b\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea9u, ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u01a1 l\u00e0 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, bu\u00f4n l\u1eadu c\u00f4ng khai, tr\u00e0 T\u00e2y H\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u0103m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m s\u00fat. Xin l\u1ec7nh cho ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ed1c th\u00fac ng\u01b0\u1eddi mua ph\u1ee5 tr\u00e1ch bi\u00ean lan t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng K\u00ea H\u00f9ng, xin ph\u1ed1 Quy Nh\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 lu\u00e2n phi\u00ean sai nha hi\u1ec7u thu\u1ebf v\u1ee5 bi\u00ean duy\u1ec7t, sao ph\u00e1t. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 quan trong c\u00e1c vi\u00ean h\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea5y 30 v\u1ea1n c\u00e2n l\u00e0m h\u1ea1n m\u1ee9c, t\u0103ng th\u00eam 1 v\u1ea1n c\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1.000 ti\u1ec1n, n\u1ebfu thi\u1ebfu h\u1ee5t th\u00ec t\u00f9y vi\u1ec7c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u1eed ph\u1ea1t.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[107] Th\u00e1i b\u1ed1c l\u1ec7nh Ty Thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Ng\u1ee5y Th\u00e0nh T\u01b0\u1ee3ng xin vi\u1ec7c t\u00e1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean d\u00f9ng xe xu\u00e2n theo l\u1ec5 v\u0103n, t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00f9ng xe l\u1ed9c theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea3i thu\u00ea phu. L\u1ec5 vi\u1ec7n xin theo ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u00e0nh T\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u1ed3ng 7, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1961-1\">C\u00e1t B\u00e1 C\u00e2u, s\u00e1ch \u300aT\u1ee5c T\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 74, n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 2, th\u00e1ng 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i ch\u00e9p l\u00e0 'Gi\u1ea3i B\u1ea3n C\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-1961-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-2\">\u300aAn Nam C\u1eedu Qu\u00e2n Ph\u00e1p\u300b ch\u1eef 'C\u1eedu' trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 286, truy\u1ec7n Th\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh vi\u1ebft l\u00e0 'H\u00e0nh', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 v\u1eady. <a href=\"#return-footnote-1961-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-3\">Ch\u1eef 'chi\u1ebfn' trong c\u00e2u 'm\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 lo\u1ea1i tr\u00fa chi\u1ebfn v\u00e0 th\u00e1c chi\u1ebfn kh\u00e1c nhau' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'k\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1961-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-4\">Ch\u1eef 'bi\u1ec7t' trong c\u00e2u 'l\u1ea1i l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ri\u00eang' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'd\u1eabn', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-1961-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-5\"> So\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean, 'so\u1ea1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u1ea3', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 471, truy\u1ec7n L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-6\">N\u00fai V\u01b0\u01a1ng Ti\u00ean, ch\u1eef 'V\u01b0\u01a1ng' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-11 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 94, ch\u00ed v\u1ec1 s\u00f4ng ng\u00f2i \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Ng\u1ecdc'. <a href=\"#return-footnote-1961-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-7\">M\u1ed7i 100 d\u1eb7m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u1ecdc g\u1ed7, ch\u1eef 'M\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Thu\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c th\u01b0 vi\u1ec7n v\u00e0 hai s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-8\">\u0110\u00ea Nh\u00e0 S\u0129, ch\u1eef 'S\u0129' trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b vi\u1ebft l\u00e0 'Nhi\u1ec7m'. <a href=\"#return-footnote-1961-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-9\">Theo ph\u00e9p c\u0169, ngo\u00e0i vi\u1ec7c b\u00e1n cho kho quan, ch\u1eef 'm\u1ea1i' nguy\u00ean l\u00e0 'm\u00e3i', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b thi\u00ean Th\u1ef1c h\u00f3a 38, \u0111i\u1ec1u 33 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-10\"> 'Khuy\u00ean nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n', ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'nghi', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 28-20 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-11\">Ch\u00e2u Kinh, nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Xuy\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 335, truy\u1ec7n Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-12\">Ch\u1eef 'c\u00f4ng Tr\u1ea7n' trong 'T\u00fa qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Th\u0103ng Chi' b\u1ecb \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-13\">Ch\u1eef 'Bi\u1ec7n' trong 'Do\u00e3n B\u1ea3o Th\u1ea7n c\u00f3 con l\u00e0 Bi\u1ec7n, l\u00e0m ch\u1ee9c Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c' b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 26-33 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1961-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1961-14\">Ch\u1eef 'ty' trong 'Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9' v\u1ed1n l\u00e0 's\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1961-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":88,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1961","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1961\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1962,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1961\/revisions\/1962"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1961\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1961"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1961"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}