{"id":1997,"date":"2026-01-01T13:34:55","date_gmt":"2026-01-01T06:34:55","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=1997"},"modified":"2026-01-01T13:44:45","modified_gmt":"2026-01-01T06:44:45","slug":"beta-quyen-306-nam-nguyen-phong-thu-3-canh-than-1080","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-306-nam-nguyen-phong-thu-3-canh-than-1080\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 306: N\u0102M NGUY\u00caN PHONG TH\u1ee8 3 (CANH TH\u00c2N, 1080)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 306: N\u0102M NGUY\u00caN PHONG TH\u1ee8 3 (CANH TH\u00c2N, 1080)"},"content":{"raw":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n Phong, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd y d\u01b0\u1ee3c sang Cao Ly, tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty v\u00e0 y quan[footnote]Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng'. D\u1ef1a v\u00e0o \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 55, ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan kh\u1ea3o: 'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, H\u00e0n l\u00e2m y quan vi\u1ec7n c\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 m\u1ed7i ch\u1ee9c hai ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n s\u1ef1, do Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c, Ph\u1ee5ng ng\u1ef1 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00eam ch\u1ee9c Ch\u01b0 ty s\u1ee9', nghi ng\u1edd ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng' \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'vi\u1ec7n'.[\/footnote], \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng, \u00e1o m\u0169 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c \u0111\u1eadp Th\u01b0\u1ee3ng, H\u1ea1 c\u1ee7a Qu\u1ea3ng V\u0169 v\u00e0 H\u00f9ng V\u0169 tuy d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba h\u00ecnh, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay m\u01b0a l\u0169 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u th\u1ee7y th\u1ebf \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u00ec x\u1eed l\u00fd, th\u00ec vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp m\u1edbi kh\u00f4ng sai l\u1ea7m, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c lo l\u1eafng cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng c\u1eed Ngo\u1ea1i \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m th\u1eeba Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 \u0110\u1ed7 Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd ngh\u0129a d\u0169ng, b\u1ea3o gi\u00e1p, thay cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd Th\u00e2m, \u0111i\u1ec1u L\u00fd Th\u00e2m l\u00e0m Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c. Do c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5: <i>\"L\u00fd Th\u00e2m c\u1ed1 ch\u1ea5p, t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u00fd ki\u1ebfn th\u01b0\u1eddng m\u00e2u thu\u1eabn, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 ph\u00e9p t\u1eafc hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u1ea1i b\u00e0i x\u00edch \u0111\u1ed3ng li\u00eau, b\u1eaft h\u1ecd ph\u1ea3i theo m\u00ecnh. N\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm thay \u0111\u1ed5i, khi nh\u1eadm ch\u1ee9c ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh \u0111ang ch\u1ecbu tang m\u1eb9, ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 50 quan ti\u1ec1n.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Ghi ch\u00e9p t\u1eeb ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[5] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u1ea5m qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 hai k\u1ef3.\"<\/i> Do T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 T\u00f4 B\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 n\u01a1i gi\u1eef qu\u00e2n v\u00e0i ng\u00e0y kh\u00f4ng cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c quan L\u1ec5 vi\u1ec7n ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.\"<\/i> Do vi\u1ec7c th\u1ea7n ch\u1ee7 T\u1eeb Th\u00e1nh Quang Hi\u1ebfn h\u1ee3p t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o cho Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m s\u1eafp x\u1ebfp.<\/p>\n\n<p>[7] Ban cho ba v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o, kh\u01a1i th\u00f4ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u1ea1n v\u00e0 b\u00f9n l\u1ea7y tr\u00ean k\u00eanh \u0111\u00e0o T\u00f4 Ch\u00e2u, H\u00e0ng Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[8] Vua ph\u00ea: <i>\"S\u1edbm tr\u00ecnh l\u00ean vi\u1ec7c Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n, Th\u1ea9m quan t\u00e2y vi\u1ec7n v\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, ch\u1ec9 n\u00ean d\u00f9ng c\u00f4ng v\u0103n qua l\u1ea1i. V\u00ec Ty N\u00f4ng t\u1ef1 v\u00e0 Qu\u1ea7n M\u1ee5c t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a L\u1ee5c t\u00e0o, nay l\u1ea1i ch\u1ec9 cho ph\u00e9p ba n\u01a1i n\u00e0y kh\u00f4ng tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u1edbi ban ra. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1ee7y nhi\u1ec7m, t\u00f9y theo hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 ch\u1ee7 ph\u00e1n b\u1ecf l\u1ec7nh \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, th\u00ec vi\u1ec7c l\u1ea5y c\u00e1i n\u00e0y b\u1ecf c\u00e1i kia th\u1eadt l\u00e0 m\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec sao l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u1eb1ng Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n v\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi L\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u01b0 tr\u00ecnh, Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00ecnh, ch\u1ec9 n\u00ean d\u00f9ng c\u00f4ng v\u0103n. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i tr\u00ecnh l\u00ean, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Tam ban vi\u1ec7n, Ty N\u00f4ng t\u1ef1, Qu\u1ea7n M\u1ee5c t\u1ef1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u01b0 tr\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[9] N\u1ed9i t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng K\u00fd T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh h\u1ee3p l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u t\u1eeb l\u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai l\u00e0m T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p><i>(Ghi ch\u00e9p b\u00ed m\u1eadt, vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u00f9ng 5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[10] Tri Ung Ch\u00e2u, T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n L\u01b0u S\u01a1 xin m\u01b0\u1ee3n hai tr\u0103m t\u1ea5m \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 thu l\u1ee3i, mua s\u1eafm \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u00f4ng s\u1ee9, d\u00f9ng ti\u1ec1n v\u1ed1n mua v\u00e0ng n\u1ed9p v\u00e0o N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Chu b\u1ea3n ch\u1ec9 ghi v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 9 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi r\u1eb1ng L\u01b0u S\u01a1, Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Ung Ch\u00e2u, ki\u00eam Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9. Xem l\u1ea1i M\u1eb7c b\u1ea3n, ng\u00e0y m\u00f9ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, L\u01b0u S\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Ung Ch\u00e2u r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1eadp H\u00f9ng V\u0169 v\u00e0 Qu\u1ea3ng V\u0169, \u0111ang trong m\u00f9a n\u1eafng n\u00f3ng, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea3 ng\u00e0y \u0111\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Ban thu\u1ed1c m\u00f9a h\u00e8 cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n\n<p>[12] Vua ph\u00ea: <i>\"Qu\u00e2n T\u00e2y H\u1ea1 \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 mu\u1ed1n ch\u1ecdn k\u1ef5 binh c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t Tuy \u0110\u1ee9c, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch ch\u1ecdn binh l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t mai ph\u1ee5c, \u0111\u1ee3i ch\u00fang x\u00e2m nh\u1eadp th\u00ec \u0111\u00e1nh cho ch\u00fang tan t\u00e1c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u00e0m \u00c1 hi\u1ebfn trong l\u1ec5 Minh \u0111\u01b0\u1eddng, Gia v\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea7n l\u00e0m Chung hi\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[14] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1eed Ch\u00e2u, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh L\u01b0u Th\u1ea7m \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n sang L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1ed5ng Vi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n sang T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ed9. Th\u1ea7m d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ee9c c\u0169, giao cho Vi\u1ec7t thay th\u1ebf. L\u1ea1i c\u1eed \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Mi\u00eau Th\u1eddi Trung quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00ecnh Man L\u1ee5c\u300b. \u300aNg\u1ef1 T\u1eadp\u300b ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 ch\u00e9p: G\u1ea7n \u0111\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty T\u1eed Ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c huy \u0111\u1ed9ng phu d\u1ecbch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 th\u1ea5y sai tr\u00e1i, L\u01b0u Th\u1ea7m tuy b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng Tr\u00ecnh Chi T\u00e0i v\u1eabn t\u1ea1i ch\u1ee9c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9. Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[15] \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m t\u00e2u: \u1ede T\u00f4n Th\u00f4n, Tr\u1ea7n T\u1ea3o thu\u1ed9c Thi\u1ec1n Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1ea1i Ng\u00f4, Ti\u1ec3u Ng\u00f4 T\u1ea3o, s\u00f4ng b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n ch\u00e9p tay c\u1ee7a Chu. \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf T\u00f4n Th\u00f4n, Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu th\u00e1ng 4 n\u0103m sau m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Ti\u1ec3u Ng\u00f4 T\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 c\u00f4ng s\u1ef1 Hi H\u00e0 l\u1ed9 Nh\u1ea1c S\u0129 Tuy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng ch\u1eef Phi\u00ean g\u1eedi cho Tri H\u00e0 Ch\u00e2u L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng T\u1ed9 r\u1eb1ng: 'Ta \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1eebng kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f2n s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh D\u00e2n Ch\u00e2u[footnote]'D\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'Manh', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Phi\u00ean Di 6\/16 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ta mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn D\u00e2n Ch\u00e2u gi\u1ea3i quy\u1ebft.' L\u1ea1i nghe Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng \u0111ang t\u1eadp trung binh m\u00e3, ch\u01b0a bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng \u0111i.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"N\u00ean l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, th\u01b0 c\u1ee7a Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u1eeba v\u00f4 l\u00fd l\u1ea1i b\u1ea5t k\u00ednh, sao kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean? L\u1eadp t\u1ee9c tra h\u1ecfi vi\u1ec7c x\u00e2m ph\u1ea1m g\u00e2y s\u1ef1, v\u00e0 tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, nghi\u00eam l\u1ec7nh c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u00f2ng b\u1ecb.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[17] Quy\u1ec1n Tri \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m T\u00f4 D\u1ecbch t\u00e2u: <i>\"V\u00e2ng ch\u1ec9 chi\u1ebfu qu\u1ea3n vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00ea T\u1ea3o ng\u1ea1n Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0111ang \u0111i xem x\u00e9t.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"Ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea n\u00e0y tuy n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n qua \u0111\u00ea, nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u1eafp l\u1ea1i, e r\u1eb1ng d\u00f2ng s\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, s\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ea1i h\u1ecda, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ngo\u1ea1i gi\u00e1m th\u1eeba ty kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan bi\u00ean so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 huy th\u00fac \u0111\u1ea9y ho\u00e0n th\u00e0nh, quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Trung th\u01b0 xem x\u00e9t k\u1ef9, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n l\u1ef1c, t\u00f9y nghi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[19] T\u01b0 ch\u00e2u l\u1ed9 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Th\u1ecbnh Nam Tr\u1ecdng xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho huy\u1ec7n Giang An chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf \u0110\u1ea9u B\u1ed3ng, sai h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m Tr\u00ecnh Thu\u1ea5n Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u01b0u t\u00ednh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Kh\u1ea5t \u0110\u1ec7, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Di kh\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb di\u1ec7t. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Nam Tr\u1ecdng, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1ee7a Kh\u1ea5t \u0110\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Dao qu\u1eadn Th\u1ee9 s\u1eed, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng 5.000 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a. Ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf \u0110\u1ea9u B\u1ed3ng n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 thu\u1eadn theo, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e1o c\u00e1o cho H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb di\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1eedi Trung th\u01b0: <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng Ho\u00e0ng d\u00f9ng \u0111\u1ea1o, \u0110\u1ebf d\u00f9ng \u0111\u1ee9c, V\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng nghi\u1ec7p, m\u1ed7i th\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c ch\u1ea5t, sao ph\u1ea3i th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 t\u1ef1 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m! T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea7n, H\u00e1n tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, t\u00f4n x\u01b0ng Thi\u00ean t\u1eed l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. Tr\u1eabm th\u1eeba h\u01b0\u1edfng ph\u00fac l\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, \u1edf tr\u00ean mu\u00f4n d\u00e2n, m\u1ecdi h\u01b0 v\u0103n l\u1ec5 nghi r\u01b0\u1eddm r\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u1eabn th\u1ec9nh tho\u1ea3ng xin t\u00f4n hi\u1ec7u, tuy xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u00f2ng trung th\u00e0nh mu\u1ed1n t\u00f4n vinh v\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm noi theo ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9 d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Hai k\u1ef7 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[21] Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, L\u00f4 ch\u00e2u C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c t\u00e2u: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf L\u1ed9 L\u1ee3i c\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn, s\u00f4ng su\u1ed1i d\u00e2ng cao, cu\u1ed1n tr\u00f4i ru\u1ed9ng d\u00e2n, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng cao, d\u00e2n ch\u01b0a y\u00ean \u1ed5n. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed ty c\u1ee7a l\u1ed9 n\u00e0y c\u1ee9u t\u1ebf.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho \u0110\u1ec1 c\u1eed ty thi h\u00e0nh theo quy \u0111\u1ecbnh. H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng tr\u00e1p t\u1eed t\u1ea5u s\u1ef1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[22] C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u1edd hi\u1ec7u Nh\u1ecb th\u1eadp b\u00e1t t\u00fa, Ng\u0169 tinh, Nhi\u1ebfp \u0111\u1ec1 d\u00f9ng trong nghi l\u1ec5 L\u1ed7 b\u1ea1, c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u1ea1i theo thuy\u1ebft c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng s\u0129, v\u1ebd th\u00e0nh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 trong l\u1ec5 nghi. Xin thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, v\u1ebd h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ch\u00fang theo thi\u00ean v\u0103n.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"S\u00e1ch \u300aL\u1ec5 k\u00fd - Giao \u0111\u1eb7c sinh\u300b vi\u1ebft: 'Tuy\u00ean b\u1ed1 m\u1ec7nh l\u1ec7nh trong c\u1eeda Kh\u1ed1 m\u00f4n[footnote] 'M\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 s\u00e1ch \u300aL\u1ec5 k\u00fd - Giao \u0111\u1eb7c sinh\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o tr\u0103m quan; m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o tr\u0103m h\u1ecd.' Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch n\u00f3i: 'Tr\u0103m h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Vua.' Nay th\u1ec1 \u01b0\u1edbc v\u1edbi tr\u0103m quan \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, th\u1ec1 \u01b0\u1edbc v\u1edbi t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 trong l\u1ec5 nghi. Xin c\u1ea3nh c\u00e1o tr\u0103m quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea3nh c\u00e1o t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u1eddi kh\u1eafc t\u1ebf t\u1ef1, nay tham kh\u1ea3o, m\u00f9a h\u00e8 v\u00e0 m\u00f9a thu d\u00f9ng gi\u1edd S\u1eedu m\u1ed9t kh\u1eafc, m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng d\u00f9ng gi\u1edd S\u1eedu b\u1ea3y kh\u1eafc. Vi\u1ec7c h\u00e0nh l\u1ec5 \u0111\u1ebfn s\u00e1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u01b0\u1eddi l\u0103m kh\u1eafc, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5 c\u0169, kh\u00f4ng qu\u00e1 g\u1ea5p g\u00e1p.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh d\u1ef1a v\u00e0o t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 ba, nay ph\u1ee5 th\u00eam sau ph\u1ea7n th\u1ec1 \u01b0\u1edbc.)<\/i><\/p>\n\n<p>[23] Vua ph\u00ea: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 trong ph\u1ee7 gi\u1edbi thi\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5m qu\u00e2n h\u00e0ng v\u1ea1n kh\u00f4ng \u00edt, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau m\u1ed9, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1. C\u00f3 th\u1ec3 ban ch\u1ec9 huy kh\u1eafp n\u01a1i, s\u1edbm cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 khi c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng l\u1ee1 vi\u1ec7c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[24] Chi\u1ebfu cho c\u1ef1u S\u00e1t ph\u1ecfng s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9 L\u00fd Th\u1eeba Chi, c\u1ef1u Tri T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c[footnote] Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7-31 vi\u1ebft l\u00e0 'Trang Nh\u1ea1c'.[\/footnote], c\u1ef1u \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7m Phi, Th\u00e1i M\u00f4ng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Ch\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebft, D\u01b0\u01a1ng B\u00e0n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia h\u1ea1n th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t ba n\u0103m. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c L\u00fd Nam C\u00f4ng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tri\u1ec7u Chi\u00eam gia h\u1ea1n hai n\u0103m. C\u1ef1u Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2m, S\u1edf Ki\u1ebfn Trung m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. V\u00ec t\u1ed9i b\u1ea3o l\u00e3nh vi\u1ec7c tu s\u1eeda c\u1eeda H\u1ed3ng \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/p>\n\n<p>[25] Kinh ch\u1ebf Hi H\u00e0 t\u00e0i d\u1ee5ng ty t\u1ea5u: <i>\"T\u1eeb n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, xin tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng so s\u00e1nh theo g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng ty, t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng. Mong r\u1eb1ng vi\u1ec7c ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00edch l\u1ec7, th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c ra s\u1ee9c kinh doanh, h\u1ed7 tr\u1ee3 chi ph\u00ed l\u1edbn, l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cung \u1ee9ng.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, xu\u1ed1ng l\u1ec7nh x\u00e1c minh s\u1ef1 th\u1eadt, l\u1ea1i sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Th\u1ea7n ki\u1ec3m tra v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng nh\u1ea5n ch\u00ecm, thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o, tr\u1ebb em n\u1eeda th\u0103ng. N\u1ebfu di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng, qua s\u00f4ng, n\u1ebfu mang theo \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, th\u00ec ti\u1ec1n thu\u1ebf qua \u0111\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu trong m\u1ed9t m\u00f9a.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[27] L\u1ea1i chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh c\u1ee7a Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 l\u1ed9, n\u0103m v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh c\u1ee7a T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ed9, sai ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o.<\/p>\n\n<p>[28] Ban T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Xem x\u00e9t s\u00e1ch \u300aL\u1ed7 b\u1ed9 k\u00fd\u300b ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c c\u00f4ng khanh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng: Th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 Khai Phong l\u1ec7nh, \u0111i xe dao; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Khai Phong m\u1ee5c, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd chu\u1ea9n; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng; ti\u1ebfp theo l\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd ng\u1ef1a t\u1ed1t; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd gi\u1ea3i tr\u00e3i; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd h\u1ed5. Theo th\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh x\u00e9t ch\u1ee9c C\u00e2n xa trong \u300aChu l\u1ec5\u300b n\u00f3i: 'C\u00f4 \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n, khanh \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n, \u0111\u1ea1i phu \u0111i xe m\u1eb7c.' Ch\u1ee9c Ty th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: 'C\u00f4, khanh d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean, \u0111\u1ea1i phu d\u1ef1ng c\u1edd v\u1eadt.' \u300aNghi l\u1ec5 - C\u1eadn l\u1ec5\u300b n\u00f3i: 'Ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111i xe m\u1eb7c, c\u1eafm c\u1edd r\u1ed3ng.' V\u1eady l\u1ec7nh l\u00e0 ng\u0169 ph\u1ea9m, ngang h\u00e0ng \u0111\u1ea1i phu, n\u00ean \u0111i xe m\u1eb7c v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd v\u1eadt; m\u1ee5c ngang h\u00e0ng ch\u01b0 h\u1ea7u, n\u00ean \u0111i xe m\u1eb7c v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh, x\u01b0a l\u00e0 Xu\u00e2n quan khanh, n\u00ean \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; T\u01b0 \u0111\u1ed3, nay l\u00e0 Tam c\u00f4ng, n\u00ean \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu, tam ph\u1ea9m, ngang h\u00e0ng khanh; Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, x\u01b0a l\u00e0 H\u1ea1 quan khanh, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh xin t\u1eeb c\u00f4ng khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng: Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Khai Phong l\u1ec7nh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe m\u1eb7c d\u1ef1ng c\u1edd v\u1eadt; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Khai Phong m\u1ee5c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe m\u1eb7c d\u1ef1ng c\u1edd; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; ti\u1ebfp theo l\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1eedu k\u1ef3 trong \u300aChu l\u1ec5\u300b.\"<\/i><\/p>\n\n<p>T\u1edd thi\u1ebfp ho\u00e0ng ghi: <i>\"Kinh L\u1ec5 kh\u00f4ng ghi r\u00f5 xe Tam c\u00f4ng \u0111i v\u00e0 c\u1edd d\u1ef1ng, l\u1ea1i n\u00f3i xe thi\u00ean gi\u00e1 kh\u00f4ng v\u00e0o c\u1eeda v\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0 h\u1ea7u v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111i xe m\u1eb7c. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c C\u00f4 \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean, quy \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a T\u01b0 \u0111\u1ed3.\"<\/i> Vua theo l\u1eddi t\u00e2u, l\u1ea1i sai kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm hi\u1ec3u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 xe c\u1edd v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, 14 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 3, theo l\u1eddi t\u00e2u.)<\/i><\/p>\n\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"K\u00ednh x\u00e9t ch\u1ee9c v\u1ee5 Nhung H\u1eefu trong \u300aChu L\u1ec5\u300b c\u00f3 ghi: 'Khi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 xe c\u1ed9.' \u300aNghi L\u1ec5\u300b n\u00f3i: 'Xe th\u1ee9 hai \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i.' \u300aL\u1ec5 K\u00fd\u300b n\u00f3i: 'Khi ng\u1ed3i xe, kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ecf tr\u1ed1ng b\u00ean tr\u00e1i, b\u00ean tr\u00e1i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi.' \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c v\u1ecb qu\u00e2n ch\u1ee7 th\u1eddi x\u01b0a, xe ph\u00eda sau v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i cho ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 nghi ng\u1edd v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf tr\u1ed1ng b\u00ean tr\u00e1i. \u300aThi Kinh\u300b n\u00f3i 'Ra l\u1ec7nh cho xe ph\u00eda sau, b\u1ea3o h\u1ecd ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi' l\u00e0 v\u1eady. T\u1eeb khi T\u1ea7n th\u1ed1ng nh\u1ea5t ch\u00edn n\u01b0\u1edbc, xe c\u1ed9 v\u00e0 y ph\u1ee5c, T\u00e2y H\u00e1n noi theo, \u0111\u1ea1i gi\u00e1 c\u00f3 81 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c. V\u00ec th\u1ebf \u300a\u0110\u00f4ng H\u00e1n Ch\u00ed\u300b n\u00f3i: '81 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c, do Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed ng\u1ed3i.' L\u1ea1i c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng H\u00f9ng n\u00f3i: '\u0110\u1ed3 qu\u1ed1c kh\u00ed c\u1ee7a Si Di, g\u1eedi tr\u00ean xe thu\u1ed9c.' Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e0nh n\u00f3i: 'Xe thu\u1ed9c ch\u1edf ch\u00f3 s\u0103n, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a s\u00e1ch b\u00ed m\u1eadt.' Nh\u01b0 v\u1eady xe thu\u1ed9c th\u1eddi H\u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1edf v\u1eadt, c\u0169ng l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a '\u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i' trong \u300aNghi L\u1ec5\u300b. L\u1ed7 b\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, c\u00f3 12 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c, \u0111i sau ph\u00e1p gi\u00e1, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng ng\u1ed3i, th\u1ef1c s\u1ef1 g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 nghi ng\u1edd v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf tr\u1ed1ng b\u00ean tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 ch\u1ebf. Xin cho 12 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed ng\u1ed3i, ho\u1eb7c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1edf y ph\u1ee5c c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(V\u0103n l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y th\u00e1ng, nay ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c theo hay b\u1ecf c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[29] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua ph\u00ea: <i>\"D\u00e2n b\u1ecb thi\u1ebfu \u0103n do l\u0169 l\u1ee5t \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n \u0111ang thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi trong v\u00e0 ngo\u00e0i, n\u00ean ch\u1ecdn quan \u0111\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng thi h\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[30] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t th\u1ea3m ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o \u1edf giao mi\u1ebfu.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea3 \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ghi vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00ec d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ef1c l\u1ee5c. Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 11 n\u0103m Nguy\u00ean Ni\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu, nay gi\u1eef c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[31] Chi\u1ebfu cho Hi\u1ebfn ty H\u00e0 B\u1eafc \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c quan ch\u1ee9c ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u b\u1ecb v\u1ee1.<\/p>\n\n<p>[32] [Ty] T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n n\u00f3i: <i>\"Nghi ch\u00fa minh \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam d\u01b0\u1edbi b\u1eadc gi\u1eefa, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y. Th\u1ea7n k\u00ednh x\u00e9t, th\u1eddi x\u01b0a qu\u00e2n ch\u1ee7 khi t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ee9ng \u1edf t\u1ea3. Vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi b\u1eadc t\u1ea3 khi t\u1ebf l\u1ec5, l\u00e0 l\u1ec5 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i phu v\u00e0 s\u0129. T\u1eeb th\u1eddi T\u00e0o Ng\u1ee5y tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c quan \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m. Xin \u0111\u1eb7t b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf tr\u00ean b\u1eadc t\u1ea3, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y. Th\u00e1i mi\u1ebfu, C\u1ea3nh Linh cung c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c binh s\u0129 cung n\u1ecf thu\u1ed9c l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean do H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o ch\u1ec9 huy \u0111\u1ec3 kinh l\u00fd ch\u1ebf ng\u1ef1 gi\u1eb7c man \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n h\u00e0ng th\u00e1ng cho gia \u0111\u00ecnh: t\u1eeb Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1edfng h\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u00ecn, Ph\u00f3 Binh m\u00e3 s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 hai ngh\u00ecn, \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 ba ngh\u00ecn. L\u1ea5y Tri Hi Ch\u00e2u Mi\u00eau Th\u1ee5 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng Hi H\u00e0.<\/p>\n\n<p>[34] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 l\u00e0 Chu S\u01a1 B\u00ecnh l\u00e0m Qu\u1ef3nh Qu\u1ea3n th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7, quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Ngh\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ed3ng th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 8 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Phong T\u1eafc c\u00f3 t\u00e2u, ho\u1eb7c ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy minh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ru\u1ed9ng m\u00e0 b\u1ecb thu thu\u1ebf, n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea5t hoang th\u00ec mi\u1ec5n 20 k\u1ef3, \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n th\u00ec mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[36] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi c\u00f3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ph\u00e1p c\u1ea5m ti\u1ebft l\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang, Ng\u1ef1 s\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Xin giao cho Phong b\u00e1c ty b\u00e1o c\u00e1o ngay trong ng\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[37] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb nay, n\u1ebfu quan l\u1ea1i b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, x\u1eed t\u1ed9i l\u1ea1i nh\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, quan ch\u1ee9c th\u00ec x\u1eed l\u00fd sau khi x\u00e9t \u00e1n. N\u1ebfu quan ty kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi x\u00e9t x\u1eed, d\u00f9 g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\"<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3n c\u00e2u kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng Hi H\u00e0 l\u1ed9, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba H\u1ed3 T\u00f4ng Tri\u1ebft ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e2u vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u1eb7t Gi\u00e1m m\u1ee5c v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t gi\u1ed1ng ng\u1ef1a cho c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean. Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng ty Hi H\u00e0 l\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aM\u1eadt k\u00fd\u300b c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y. V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 5, H\u1ed3 T\u00f4ng Tri\u1ebft c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 thay th\u1ebf Qu\u00e2n V\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua ph\u00ea: <i>\"Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u La Ch\u1eedng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ngh\u1ec9 b\u1ec7nh, th\u00e2n th\u1ec3 g\u1ea7y y\u1ebfu, tinh th\u1ea7n m\u1ec7t m\u1ecfi, bi\u00ean v\u1ee5 nhi\u1ec1u, e kh\u00f3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Ch\u1eedng sau \u0111\u00f3 m\u1ea5t t\u1ea1i T\u1ea7n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1eedng m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 8, nay ch\u00e9p chung.)<\/i><\/p>\n\n<p>[40] Ban chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho binh l\u00ednh tham gia tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0110\u1ea1i Ti\u1ec3u Ng\u00f4 T\u1ea3o theo m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n<p>[41] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng phu phen tham gia tu s\u1eeda c\u1eeda s\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea1 Thi\u1ebfp S\u01a1n, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n phu xu\u00e2n n\u0103m sau theo s\u1ed1 ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m th\u00eam m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn ty Th\u1eeba ch\u1ec9, n\u1ebfu th\u1ea5y trong s\u1eafc l\u1ec7nh hi\u1ec7n h\u00e0nh ch\u01b0a ghi ch\u00e9p, m\u00e0 l\u00fd l\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[43] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c H\u00e0n T\u00f4ng Ng\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, B\u1ea3o v\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, tri ch\u00e2u Doanh.<\/p>\n\n<p>[44] \u0110\u00eam \u0111\u00f3, sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc thu\u1ed9c khu v\u1ef1c Lang v\u1ecb ph\u00eda nam trong Th\u00e1i vi vi\u00ean, n\u1eb1m \u1edf ch\u00f2m sao Ch\u1ea9n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i vi vi\u00ean. \u300aThi\u00ean v\u0103n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xem thi\u00ean v\u0103n cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1m n\u00e0y b\u00e1o hi\u1ec7u kinh th\u00e0nh s\u1ebd c\u00f3 binh bi\u1ebfn. Do \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tu s\u1eeda kinh th\u00e0nh, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7u canh, th\u00fac gi\u1ee5c c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n nu\u00f4i ng\u1ef1a ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u00fang h\u1ea1n, \u0111\u1ed1c th\u00fac hu\u1ea5n luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p, s\u1eeda ch\u1eefa v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. S\u1eed quan ch\u00e9p vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi bi\u1ebfn c\u1ed1, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ed5 \u0110\u1ea1o t\u00e2u: <i>\"Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng, nguy\u00ean l\u00e0 tri ch\u00e2u H\u1ed3 Ch\u00e2u, sau khi c\u00f3 di chi\u1ebfu c\u1ee7a T\u1eeb Th\u00e1nh Quang Hi\u1ebfn th\u00e1i h\u1eadu, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 cho n\u1eef k\u1ef9 h\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u, sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 th\u00fa v\u1edbi quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. H\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng sai l\u1ea7m, h\u1ea1nh ki\u1ec3m th\u1ea5p k\u00e9m, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. \u0110\u1ec3 h\u1eafn ra l\u00e0m quan \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n, hu\u1ed1ng chi di chi\u1ebfu v\u1eeba ban xu\u1ed1ng ch\u01b0a l\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang trong l\u00e0ng x\u00f3m kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng \u0111au l\u00f2ng, m\u00e0 \u0110\u1ed3ng v\u1eabn an nhi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng, d\u00f9 theo lu\u1eadt \u0110\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u00fa, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 dung th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c! Mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft T\u00f4n X\u01b0\u01a1ng Linh \u0111i\u1ec1u tra. X\u01b0\u01a1ng Linh t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 cho n\u1eef k\u1ef9 h\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u. V\u00ec di chi\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m l\u00e0m nh\u1ea1c sau khi h\u1ebft tang, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng do thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, t\u1eeb ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd th\u00e1ng n\u00e0y tr\u1edf \u0111i, Vua s\u1ebd tr\u00e1nh ra kh\u1ecfi ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1eefa \u0103n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, cho ph\u00e9p c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong tri\u1ec1u ch\u00ednh.<\/p>\n<p><i>(Hai b\u1ed9 \u300aK\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u1eddi chi\u1ebfu n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi thu\u1eadt s\u1ed1 n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 binh bi\u1ebfn, Vua sai ho\u1ea1n gi\u1ea3 ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u00fd \u0110\u1ecbnh v\u1ed9i v\u00e0o t\u00e2u: <i>\"M\u1ed9t b\u1eefa \u0103n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n hu\u1ec7, ch\u1ec9 khi\u1ebfn l\u00f2ng ti\u1ec3u nh\u00e2n dao \u0111\u1ed9ng m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00f3. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf Minh \u0111\u01b0\u1eddng, Vua h\u1ecfi \u00fd L\u00fd \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh n\u00f3i: <i>\"Ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ebf giao, t\u1ebf Minh \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1eebng thay \u0111\u1ed5i, kh\u00f4ng bi\u1ebft ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ra l\u1eddi n\u00e0y, xin \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb7c t\u1ed9i h\u1ecd v\u00ec s\u1ef1 m\u00ea mu\u1ed9i v\u00e0 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u1ee7a h\u1ecd.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nghe l\u1eddi khanh l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu n\u00e0y c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f2n c\u00f3 ai \u1ee9ng chi\u1ebfu n\u00f3i th\u1eb3ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. L\u01b0u Ch\u00ed vi\u1ebft \u300aV\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n h\u00e0nh tr\u1ea1ng\u300b c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng An L\u1ec5 t\u00e2u: <i>\"Kh\u00ed h\u00f2a th\u00ec sinh \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, kh\u00ed ngh\u1ecbch th\u00ec sinh tai \u01b0\u01a1ng. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng tu\u00e2n theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, k\u1ebb n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u1ec9 lo m\u01b0u l\u1ee3i, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd Vua th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, d\u00f9ng s\u1ee9c \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t qu\u1ec7 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5, v\u01a1 v\u00e9t l\u1ee3i l\u1ed9c \u0111\u1ebfn t\u1eadn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u01b0\u1eddn, e r\u1eb1ng \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1edf c\u00e1c v\u00ec sao. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1edbt nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1 s\u1ee9c. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u00e0m gi\u1ea3m \u00fd ngh\u0129a c\u0169, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u1ee9ng tr\u1eddi b\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1ef1c.\"<\/i> Vua xem t\u1edd t\u1ea5u khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea mu\u1ed1n khanh tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng, n\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi l\u00ean tr\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean ng\u0103n tr\u1edf l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, l\u00e0m che m\u1eaft nh\u00e0 Vua. Nay l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00f3n tay che m\u1eaft, d\u00f9 Th\u00e1i S\u01a1n, Hoa S\u01a1n \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y. K\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn che m\u1eaft Vua, th\u00ec Vua kh\u00e1c g\u00ec th\u1ebf! Tr\u1eabm nay tin khanh, khanh c\u0169ng n\u00ean t\u1ef1 tin, c\u1ee9 n\u00f3i th\u1eb3ng \u0111\u1eebng ng\u1ea1i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[47] Vua ph\u00ea: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 \u1edf \u0110\u00f4ng Nam t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng sai s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra, c\u00f3 th\u1ec3 sai T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty L\u00fd S\u00e2n, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Th\u1ea1ch \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t, theo nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n Ph\u1ee7 ki\u1ec3m tra c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf Kinh T\u00e2y m\u00e0 thi h\u00e0nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[48] Chi\u1ebfu cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u, c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p ho\u1eb7c mua b\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, di chuy\u1ec3n ho\u1eb7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i[footnote]'Chi di chi\u1ebft bi\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi di t\u00e2n bi\u1ebfn'. X\u00e9t: Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thu\u1ebf kh\u00f3a nh\u00e0 T\u1ed1ng c\u00f3 ph\u00e9p 'chi\u1ebft bi\u1ebfn', ngh\u0129a l\u00e0 thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng thu b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng khi c\u1ea7n thi\u1ebft th\u00ec bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00e0nh v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 174, ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a, ch\u1ed7 n\u00e0y 't\u00e2n' r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'chi\u1ebft'.[\/footnote]. Ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi ban. Vua th\u1ea5y l\u1ed9 n\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c b\u1eaft phu, l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, L\u01b0u Th\u1ea7m tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng Tr\u00ecnh Chi T\u00e0i v\u1eabn c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, n\u00ean ban \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y. Giao cho Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c gi\u00e1m s\u00e1t, l\u1ea1i th\u00fac gi\u1ee5c Mi\u00eau Th\u1eddi Trung v\u00e0o ch\u1ea7u t\u1eeb bi\u1ec7t, l\u1ec7nh l\u00ean \u0111i\u1ec7n xong, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 ph\u1ea3i ra kh\u1ecfi c\u1eeda.<\/p>\n<p><i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u, c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[49] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe tin Kh\u1ea5t \u0110\u1ec7 \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t, s\u1eeda sang kh\u00ed gi\u1edbi, k\u1ebft giao nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Di, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ea5t ng\u1edd x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 \u0111\u00e3 d\u1eddi qu\u00e2n v\u00e0o g\u1ea7n, giao cho H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00f4ng su\u1ed1t, ch\u1ecdn ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y xu\u1ea5t qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn L\u00f4 Ch\u00e2u, th\u1eddi ti\u1ebft c\u00f2n n\u00f3ng, h\u00e3y chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n \u0111\u00f3, xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[50] Chi\u1ebfu ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u00f4ng Hi\u1ec7p, m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n<p>[51] [Ty] T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\"Theo c\u1ed5 l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3n th\u1ea7n, v\u00e0 trong l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea1y[footnote]Trong l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea1y, ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 17-32 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. K\u00ednh x\u00e9t l\u1ec5 thi\u1ebfu lao qu\u1ef9 th\u1ef1c: 'Ch\u1ee7 nh\u00e2n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eadc th\u1ec1m, m\u1eb7t h\u01b0\u1edbng t\u00e2y.' Tr\u1ecbnh th\u1ecb n\u00f3i: '\u0110\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb t\u1ebf l\u1ec5.' Nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1ea1y. \u0110\u1ebfn khi ch\u00fac c\u00e1o l\u1ec5 th\u00e0nh, ch\u1ee7 nh\u00e2n ra \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda tr\u00ean b\u1eadc th\u1ec1m, m\u1eb7t h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1ea1y. D\u00f9 l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n, khi m\u1edbi \u0111\u00f3n v\u00e0o, ch\u1ee7 nh\u00e2n v\u00e0 kh\u00e1ch ch\u1ec9 tr\u00e1nh ch\u1ed7 m\u00e0 th\u00f4i. Khi ra c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u1ec9 trong vi\u1ec7c ti\u1ebfp kh\u00e1ch m\u1edbi c\u00f3 l\u1ea1y \u0111\u00f3n v\u00e0 l\u1ea1y ti\u1ec5n, v\u00ec ch\u1ee7 v\u00e0 kh\u00e1ch ngang h\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 \u0111\u1eb7c sinh qu\u1ef9 th\u1ef1c: 'Ch\u00fac \u0111\u00f3n thi \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda.' Tr\u1ecbnh th\u1ecb cho r\u1eb1ng '\u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 m\u1eddi, kh\u00f4ng l\u1ea1y, v\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5 v\u1edbi b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd.' \u300aNg\u1ecdc t\u1ea3o\u300b n\u00f3i: 'K\u1ebb s\u0129 v\u1edbi \u0111\u1ea1i phu, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1y \u0111\u00f3n.' Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u0169ng n\u00f3i: 'L\u1ec5 kh\u00f4ng ngang h\u00e0ng.' Th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, vi\u1ec7c th\u1edd th\u1ea7n l\u1ea1i l\u1ea1y \u0111\u00f3n ti\u1ec5n, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 coi vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 ti\u1ebfp kh\u00e1ch, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nghi th\u1ee9c: Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed b\u1ea3n v\u1ecb, \u0111\u1ee9ng h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, l\u1ea1y hai l\u1ea7n, nh\u1ea1c m\u00faa ch\u00edn kh\u00fac, xong, l\u1ea1i l\u1ea1y hai l\u1ea7n, v\u00e0 khi ti\u1ec5n th\u1ea7n, nh\u1ea1c m\u1ed9t kh\u00fac, d\u1eebng, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u1ea1y hai l\u1ea7n. Xin b\u1ecf kh\u00f4ng l\u00e0m. C\u00e1c quan t\u1ea1i v\u1ecb c\u0169ng theo \u0111\u00f3.\"<\/i> \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed9 tr\u1edf v\u00e0 th\u1ea7n tr\u1edf, x\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t kh\u00e1c nhau, c\u00e1ch b\u00e0y c\u0169ng kh\u00e1c. Nay nghi th\u1ee9c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin d\u00f9ng ph\u1ea7n th\u1ecbt b\u00ean tr\u00e1i c\u1ee7a con v\u1eadt t\u1ebf l\u00e0m t\u1ed9 tr\u1edf. M\u1ed9t x\u01b0\u01a1ng c\u00e1nh tay tr\u00e1i, hai x\u01b0\u01a1ng s\u01b0\u1eddn d\u00e0i, hai x\u01b0\u01a1ng s\u01b0\u1eddn ng\u1eafn, \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u1edf, khi th\u1ea7n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00ec b\u00e0y nh\u01b0 v\u1eady. Khi \u1ea5y \u0111\u1eb7t t\u1ed9 tr\u1edf \u1edf gi\u1eefa th\u1ec1m, \u0111\u1ee3i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac, \u0111\u1eb7t ch\u00e9n xu\u1ed1ng th\u00ec Th\u00e1i ch\u00fac b\u01b0ng tr\u1edf ti\u1ebfn l\u00ean, c\u1eaft hai x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ch\u00ednh v\u00e0 hai x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ngang tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb, \u0111\u1eb7t chung l\u00ean tr\u1edf r\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean. Khi quan h\u1eefu ty thay m\u1eb7t ti\u1ebfn t\u1ed9, d\u00f9ng th\u00e1i lao th\u00ec l\u1ea5y vai tr\u00e1i, c\u00e1nh tay, x\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u00f2, ch\u00edn \u0111o\u1ea1n; d\u00f9ng thi\u1ebfu lao th\u00ec l\u1ea5y vai tr\u00e1i, c\u00e1nh tay, x\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00ea, b\u1ea3y \u0111o\u1ea1n, Th\u00e1i \u00fay xem x\u00e9t r\u1ed3i trao cho s\u1ee9 gi\u1ea3, l\u1ea1y hai l\u1ea1y r\u1ed3i ti\u1ec5n \u0111i. Nay nghi th\u1ee9c Nam giao ti\u1ebfn t\u1ed9 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5, xin s\u1eeda l\u1ea1i.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, theo t\u1ea5u.)<\/i><\/p>\n\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c ban t\u1ed9 trong l\u1ec5 t\u1ebf th\u00e2n, t\u1eeb c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan t\u1ebf, tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t sang h\u00e8n. Xin theo l\u1ec5 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 11 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 4 theo t\u1ea5u, nay ph\u1ee5 v\u00e0o sau ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 3 b\u00e0n v\u1ec1 t\u1ed9 tr\u1edf.)<\/i><\/p>\n\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf nh\u00e0 Vua: 'Tr\u00e2u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ebf t\u00f4ng mi\u1ebfu c\u00f3 s\u1eebng d\u00e0i m\u1ed9t n\u1eafm tay.' S\u00e1ch \u300aChu l\u1ec5\u300b ch\u00e9p: 'Ph\u00e0m c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ebf nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng tr\u00e2u l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eadt.' L\u1ea1i n\u1eefa, x\u01b0a kia ch\u01b0 h\u1ea7u c\u00f3 n\u0103m mi\u1ebfu, c\u00e1c l\u1ec5 D\u01b0\u1ee3c, T\u1eeb, Ch\u01b0ng, Th\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i mi\u1ebfu d\u00f9ng m\u1ed9t con tr\u00e2u l\u1edbn <i>(th\u00e1i lao)<\/i>, \u0111\u1ea1i phu c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed c\u0169ng d\u00f9ng th\u00e1i lao, n\u00ean n\u00f3i '\u0110\u1ea1i phu d\u00f9ng tr\u00e2u t\u00ecm ki\u1ebfm <i>(s\u00e1ch ng\u01b0u)<\/i>'. G\u1ecdi l\u00e0 's\u00e1ch' v\u00ec t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i m\u1edbi d\u00f9ng, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng nu\u00f4i trong chu\u1ed3ng m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ea1i phu c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u, khi t\u1ebf ph\u1ee5 d\u00f9ng th\u00e1i lao, t\u1ebf c\u00e1t th\u00ec d\u00f9ng thi\u1ebfu lao; c\u00f2n t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng tr\u00e2u.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300a\u0110\u01b0\u1eddng giao t\u1ef1 l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng t\u1ebf t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u00e1i lao. V\u1ec1 sau d\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Khi t\u1ebf th\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u1edf ch\u00edn mi\u1ebfu do quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ch\u1ec9 d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9. L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng trong c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t d\u00f9ng ngh\u00e9, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 kh\u00e1c d\u00f9ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n thay th\u1ebf. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u, khi Nh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf h\u1ee3p, m\u1ed7i nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1i lao, c\u00f2n nh\u1eefng l\u1ea7n t\u1ebf h\u1ee3p ba n\u0103m sau \u0111\u00f3, t\u00e1m nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9, khi quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ec9 d\u00f9ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aK\u00fd\u300b ch\u00e9p: 'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u1ec5 nghi c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 nhi\u1ec1u qu\u00e1, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00edt qu\u00e1, ch\u1ec9 c\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ee3p m\u00e0 th\u00f4i.' Nay ba n\u0103m th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5, m\u00e0 t\u00e1m nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9; \u0111\u1ebfn l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3, quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f9ng th\u00e1i lao[footnote] Ch\u1eef 'th\u00e1i' trong 'th\u00e1i lao' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 17-33 v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 98 ph\u1ea7n t\u00f4ng mi\u1ebfu kh\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p. Xin r\u1eb1ng khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0 t\u1ebf th\u1eddi h\u01b0\u1edfng, do quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu m\u1ed7i nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u00e1i lao.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng ch\u1ec9 khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng th\u00e1i lao.<\/p>\n\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Nay t\u1ebf \u0111\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0m \u0111\u00e0n tr\u00f2n, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh. Theo nghi th\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 ni\u00ean hi\u1ec7u Hi Ninh: t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0111\u1ecba k\u1ef3, \u0111\u00e0n c\u00f3 t\u00e1m g\u00f3c; t\u1ebf Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3, \u0111\u00e0n r\u1ed9ng 48 b\u01b0\u1edbc, cao 5 th\u01b0\u1edbc. Nay l\u1ea1i \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e2u th\u00e0nh \u0111\u00e0n tr\u00f2n, Th\u1ea7n ch\u00e2u tuy x\u00e2y \u0111\u00e0n vu\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed1, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin r\u1eb1ng t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0111\u1ecba k\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3 \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u00e0n vu\u00f4ng, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u00e0n \u0111\u00e0o h\u1ed1, \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0n tr\u00f2n th\u00e0nh \u0111\u00e0n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e2u, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>(Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, 27 th\u00e1ng 7. X\u00e9t ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 8 trong t\u1eadp ng\u1ef1 b\u00fat: <i>\"Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 Anh T\u00f4ng \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eafp t\u1edbi, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Nay x\u00e9t l\u1ea1i kinh v\u0103n, ch\u1ec9 n\u00f3i Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i chuy\u00ean ph\u1ed1i v\u1edbi H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 trong chi\u1ebfu chi\u1ebfu h\u1ed9i ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1[footnote]ch\u1eef 'h\u00e0nh' trong c\u00e2u 'c\u00f3 th\u1ec3 trong chi\u1ebfu chi\u1ebfu h\u1ed9i ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.[\/footnote].\"<\/i> Chi\u1ebfu n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea7n ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1.)<\/i> <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh h\u00e0nh vi \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5, hi\u1ebfu kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c k\u00ednh tr\u1ecdng cha, k\u00ednh tr\u1ecdng cha kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi tr\u1eddi. Ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi tr\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t, nh\u01b0ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 t\u00f4n ti th\u00e2n s\u01a1, l\u1ec5 c\u00f3 s\u1ef1 h\u01a1n k\u00e9m kh\u00e1c nhau. V\u00ec v\u1eady, xa m\u00e0 t\u00f4n l\u00e0 t\u1ed5, th\u00ec t\u1ebf \u1edf Giao Ch\u00e2u, Vi\u00ean Kh\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi tr\u1eddi; g\u1ea7n m\u00e0 th\u00e2n l\u00e0 cha, th\u00ec t\u1ebf \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Tr\u1eddi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bao h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, nh\u01b0ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bao h\u00e0m tr\u1eddi, v\u00ec v\u1eady t\u1ebf \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c th\u1ea7n, c\u00f2n \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec v\u1eady, vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n ti th\u00e2n s\u01a1 xa g\u1ea7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Chu C\u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u00e2n h\u00e0nh, v\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed cho l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111\u1ee9c. S\u1ef1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p trong \u0111i\u1ec3n s\u00e1ch, l\u00fd l\u1ebd r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. Nh\u01b0ng t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf H\u1ee3p Cung \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n kinh \u0111i\u1ec3n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n xen l\u1eabn thuy\u1ebft L\u1ee5c Thi\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c nho gia tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u do s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 ph\u00f9 h\u1ee3p c\u1ee7a t\u00ecnh v\u00e0 v\u0103n, Tr\u1eabm r\u1ea5t kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh. Vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Anh T\u00f4ng \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eafp t\u1edbi, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, c\u00e1c th\u1ea7n kh\u00e1c theo t\u1ebf \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Hai b\u1ed9 s\u1eed k\u00fd \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u1eddi chi\u1ebfu, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 8 Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tri\u1ec7u Qu\u00e2n T\u00edch b\u00e0n, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu: <i>\"Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i L\u00f4 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c, nay \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f3 th\u1ec3 sai l\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i Kinh ch\u1ebf L\u00f4 Ch\u00e2u Di t\u1eb7c ty \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi xe ng\u1ef1a. Sai C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n Ng\u00f4 T\u0129nh Ph\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Ch\u00e2n Th\u1ea5t trong Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng Thi\u00ean Ho\u00e0ng C\u1eedu Di\u1ec7u t\u1ee9c tai c\u1ea7u ph\u00fac trong b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u00eam. Ng\u00e0y khai m\u1ea1c v\u00e0 b\u1ebf m\u1ea1c, m\u1ed9t vi\u00ean Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[54] H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang tr\u00ed s\u0129 Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n t\u00e2u: <i>\"Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ecbnh ra m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng, t\u00ecm ki\u1ebfm lo\u1ea1i k\u00ea th\u1eadt, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u00e2m nh\u1ea1c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[55] Sao Th\u00e1i B\u1ea1ch xu\u1ea5t hi\u1ec7n ban ng\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Ch\u00e2u T\u1eed \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t vi\u00ean quan, theo qu\u00e2n v\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[57] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0110\u00f4 th\u1eeba ty N\u00f4ng t\u1ef1 Ng\u00f4 Ung t\u00e2u: <i>\"Xin l\u1eadp m\u1ed9t c\u1ee5c \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c s\u00e1ch v\u1ec1 d\u1ecbch v\u1ee5 trong thi\u00ean h\u1ea1, b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u01b0\u1eddm r\u00e0, chi tr\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng, so s\u00e1nh m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9, so\u1ea1n th\u00e0nh m\u1eabu, g\u1eedi xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o, r\u1ed3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00eam.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"C\u1eed quan kh\u1ea3o s\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3o tr\u00e1ng c\u00f2n l\u1ea1i, c\u00f9ng ti\u1ec1n chi tr\u1ea3 cho nha ti\u1ec1n, t\u00ednh to\u00e1n t\u1eadp trung v\u1ec1 kinh s\u01b0, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh v\u00e0ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho ty \u0111\u1ec1 c\u1eed trong v\u00f2ng m\u1ed9t qu\u00fd[footnote] M\u1ed9t qu\u00fd 'Qu\u00fd', T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 66-43 ch\u00e9p l\u00e0 'th\u00e1ng'.[\/footnote], b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 s\u1ed1 li\u1ec7u.<\/p>\n\n<p>[58] [Ty] T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t x\u01b0a kia c\u1ea7m khu\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, ch\u01b0a h\u00e0nh l\u1ec5 th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7m. Nay ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ed3i xe ng\u1ecdc, c\u1ea7m tr\u1ea5n khu\u00ea \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh, l\u1ec5 xong l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Mi\u1ebfu, Thanh Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i xe v\u00e0 c\u1ea7m khu\u00ea, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin t\u1eeb nay ng\u1ed3i xe th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7m khu\u00ea, v\u00e0 ng\u1ed3i \u0111\u1ea1i li\u1ec5n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7m.\"<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"X\u01b0a kia trong nh\u00e0 th\u1edd t\u1ed5 \u0111\u1eb7t \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb, g\u1ecdi l\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aXu\u00e2n Thu truy\u1ec7n\u300b n\u00f3i '\u0110i\u1ec3n ty t\u00f4ng th\u1ea1ch' l\u00e0 v\u1eady. B\u00e0i v\u1ecb ch\u00ednh mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y trong th\u00e1i th\u1ea5t, b\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc trong th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, h\u1ed1c \u0111\u00e1 c\u00e1ch m\u1eb7t \u0111\u1ea5t s\u00e1u th\u01b0\u1edbc m\u1ed9t t\u1ea5c. T\u1eeb H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng, b\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu gi\u1eef ho\u1eb7c \u1edf nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y, ho\u1eb7c \u1edf gian ph\u1ee5 ph\u00eda t\u00e2y, c\u00f2n b\u00e0i v\u1ecb ch\u00ednh mi\u1ebfu tuy \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y trong nh\u00e0 th\u1edd, nh\u01b0ng Vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ed1c \u0111\u00e1 ri\u00eang, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. B\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu n\u00ean gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc trong th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1eddi sau mi\u1ebfu kh\u00f4ng kh\u00e1c cung, v\u1eabn n\u00ean gi\u1eef \u1edf th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a mi\u1ebfu Th\u00e1i T\u1ed5. Tri\u1ec1u ta gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb Thu\u1eadn T\u1ed5 \u1edf gian ph\u1ee5 ph\u00eda t\u00e2y, l\u00e0 sai l\u1ea7m do theo th\u00f3i c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, l\u1ec5 thi\u1ebfu lao qu\u1ef9 th\u1ef1c, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt n\u0103m l\u00ean t\u1ed5 ti\u00ean, \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111i c\u00f9ng. V\u00ec th\u1ebf c\u00f9ng m\u1ed9t b\u00e0n, chung m\u1ed9t l\u1ec5, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thay m\u1eb7t, m\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00f4ng b\u00e0y hai l\u1ea7n. Nay Th\u00e1i Mi\u1ebfu gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb, Vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf nh\u00e0 kh\u00e1c nhau, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a c\u00f9ng b\u00e0n. Xin gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc trong th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a Th\u1ee7y T\u1ed5, b\u00e0i v\u1ecb Vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec1u chung m\u1ed9t h\u1ed1c \u0111\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u c\u00f3 chi\u1ebfu b\u1ed3, c\u00f9ng chi\u1ebfu t\u00eda, g\u1ed1i, b\u00e0n cong, b\u00e0n th\u1eb3ng, khi t\u1ebf l\u1ec5 th\u00ec tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1ed3 t\u1ebf[footnote]tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1ed3 t\u1ebf, hai ch\u1eef '\u0111\u1ed3 t\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 15-7 b\u1ed5 sung[\/footnote]. Khi t\u1ebf \u0111\u1ebf h\u1ee3p th\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong c\u00e1c gian \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n ra s\u00e2n \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y. X\u00e9t \u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b[footnote]\u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b, ch\u1eef 'Chu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, ch\u1eef 'T\u1ec3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'lao', theo \u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b s\u1eeda b\u1ed5 sung[\/footnote]: 'T\u1ebf ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng b\u00e0n ng\u1ecdc.' Tr\u1ecbnh th\u1ecb ch\u00fa: 'B\u00e0n ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 th\u1ea7n t\u1ef1a, thi\u00ean t\u1eed b\u00ean tr\u00e1i b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n ng\u1ecdc.' \u300aTy k\u1ef7 di\u00ean\u300b: 'Vua b\u00e0y chi\u1ebfu qu\u1ea3n, th\u00eam chi\u1ebfu t\u01a1 v\u1ebd, th\u00eam chi\u1ebfu th\u1ee9 th\u00eau, b\u00ean tr\u00e1i b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n ng\u1ecdc. Chi\u1ebfu t\u1ebf ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.' Nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e3 tr\u00ecnh, th\u00ec chi\u1ebfu n\u00ean b\u00e0y \u0111\u01a1n, chi\u1ebfu t\u01a1, chi\u1ebfu th\u1ee9 \u0111\u1ec1u b\u00e0y ch\u1ed3ng l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aL\u1ec5 K\u00fd\u300b n\u00f3i: 'Chi\u1ebfu c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed c\u00f3 n\u0103m l\u1edbp.' Nay b\u00e0n chi\u1ebfu \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng chi\u1ebfu qu\u1ea3n, th\u00eam chi\u1ebfu t\u01a1 v\u1ebd, th\u00eam chi\u1ebfu th\u1ee9 th\u00eau, b\u00ean tr\u00e1i b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n ng\u1ecdc. Ph\u00e0m khi t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ec1u th\u00eam m\u1ed9t l\u1edbp chi\u1ebfu t\u01a1 v\u00e0 chi\u1ebfu th\u1ee9, c\u00f9ng chi\u1ebfu qu\u1ea3n th\u00e0nh n\u0103m l\u1edbp.\"<\/i> \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Hi H\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng: Th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1edbi T\u00e2y l\u00e0 D\u0169 Tang K\u1ebft B\u1ed3 D\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean l\u00e0 Ba C\u00fac \u0111em th\u01b0 d\u1ecbch \u0111\u1ebfn b\u00e1o r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111ang t\u1eadp trung binh l\u00ednh, chu\u1ea9n b\u1ecb x\u00e2y th\u00e0nh T\u00e1t B\u1ed3 \u0110\u1ea1t T\u00f4ng \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi H\u00e0 Ch\u00e2u, ph\u00eda nam Ho\u00e0ng H\u00e0, ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u00e0o H\u00e0. Vua ph\u00ea: <i>\"N\u1ebfu nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e1o c\u00e1o, th\u00ec \u0111\u00e2y thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn H\u00e0 Ch\u00e2u, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ch\u00fang x\u00e2y d\u1ef1ng! Lo ng\u1ea1i r\u1eb1ng Kinh l\u01b0\u1ee3c ty kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u1edf tr\u00ean, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb g\u00ec, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n ty chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u binh m\u00e3 \u0111\u1ec3 c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[60] B\u00e3i b\u1ecf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh thu\u1ed9c ch\u00e2u Thi, \u0111\u1eb7t hai tr\u1ea1i H\u00e0nh Khu\u1ebfch v\u00e0 An \u0110\u1ed1i.<\/p>","rendered":"<p><b>B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng \u0111\u00f3.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf V\u01b0\u01a1ng Thu\u1ea5n Phong, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m s\u1ee9 qu\u1ea3n l\u00fd y d\u01b0\u1ee3c sang Cao Ly, tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd Ng\u1ef1 ti\u1ec1n Trung t\u00e1 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty v\u00e0 y quan<a class=\"footnote\" title=\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng'. D\u1ef1a v\u00e0o \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 55, ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan kh\u1ea3o: 'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, H\u00e0n l\u00e2m y quan vi\u1ec7n c\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 m\u1ed7i ch\u1ee9c hai ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n s\u1ef1, do Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c, Ph\u1ee5ng ng\u1ef1 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00eam ch\u1ee9c Ch\u01b0 ty s\u1ee9', nghi ng\u1edd ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng' \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'vi\u1ec7n'.\" id=\"return-footnote-1997-1\" href=\"#footnote-1997-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng, \u00e1o m\u0169 theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c \u0111\u1eadp Th\u01b0\u1ee3ng, H\u1ea1 c\u1ee7a Qu\u1ea3ng V\u0169 v\u00e0 H\u00f9ng V\u0169 tuy d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba h\u00ecnh, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay m\u01b0a l\u0169 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u th\u1ee7y th\u1ebf \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u00ec x\u1eed l\u00fd, th\u00ec vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp m\u1edbi kh\u00f4ng sai l\u1ea7m, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c lo l\u1eafng cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng c\u1eed Ngo\u1ea1i \u0111\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m th\u1eeba Tr\u1ea7n H\u1eefu Ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 \u0110\u1ed7 Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb3ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c, ki\u00eam qu\u1ea3n l\u00fd ngh\u0129a d\u0169ng, b\u1ea3o gi\u00e1p, thay cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 L\u00fd Th\u00e2m, \u0111i\u1ec1u L\u00fd Th\u00e2m l\u00e0m Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Ho\u00e0i Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 h\u00ecnh ng\u1ee5c. Do c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5: <i>&#8220;L\u00fd Th\u00e2m c\u1ed1 ch\u1ea5p, t\u1ef1 \u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u00fd ki\u1ebfn th\u01b0\u1eddng m\u00e2u thu\u1eabn, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 ph\u00e9p t\u1eafc hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u1ea1i b\u00e0i x\u00edch \u0111\u1ed3ng li\u00eau, b\u1eaft h\u1ecd ph\u1ea3i theo m\u00ecnh. N\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1edbm thay \u0111\u1ed5i, khi nh\u1eadm ch\u1ee9c ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh \u0111ang ch\u1ecbu tang m\u1eb9, ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam 50 quan ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Ghi ch\u00e9p t\u1eeb ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 5.)<\/i><\/p>\n<p>[5] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u1ea5m qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 hai k\u1ef3.&#8221;<\/i> Do T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 T\u00f4 B\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 n\u01a1i gi\u1eef qu\u00e2n v\u00e0i ng\u00e0y kh\u00f4ng cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 ghi ch\u00e9p tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7n ki\u1ec3m tra l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c quan L\u1ec5 vi\u1ec7n ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.&#8221;<\/i> Do vi\u1ec7c th\u1ea7n ch\u1ee7 T\u1eeb Th\u00e1nh Quang Hi\u1ebfn h\u1ee3p t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e1o cho Thi\u1ebfu ph\u1ee7 gi\u00e1m s\u1eafp x\u1ebfp.<\/p>\n<p>[7] Ban cho ba v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o, kh\u01a1i th\u00f4ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u1ea1n v\u00e0 b\u00f9n l\u1ea7y tr\u00ean k\u00eanh \u0111\u00e0o T\u00f4 Ch\u00e2u, H\u00e0ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[8] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;S\u1edbm tr\u00ecnh l\u00ean vi\u1ec7c Th\u1ea9m quan \u0111\u00f4ng vi\u1ec7n, Th\u1ea9m quan t\u00e2y vi\u1ec7n v\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, ch\u1ec9 n\u00ean d\u00f9ng c\u00f4ng v\u0103n qua l\u1ea1i. V\u00ec Ty N\u00f4ng t\u1ef1 v\u00e0 Qu\u1ea7n M\u1ee5c t\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a L\u1ee5c t\u00e0o, nay l\u1ea1i ch\u1ec9 cho ph\u00e9p ba n\u01a1i n\u00e0y kh\u00f4ng tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u1edbi ban ra. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1ee7y nhi\u1ec7m, t\u00f9y theo hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 ch\u1ee7 ph\u00e1n b\u1ecf l\u1ec7nh \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, th\u00ec vi\u1ec7c l\u1ea5y c\u00e1i n\u00e0y b\u1ecf c\u00e1i kia th\u1eadt l\u00e0 m\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ea1o l\u00fd c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec sao l\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u1eb1ng Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n v\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n \u0111\u1ed1i v\u1edbi L\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u01b0 tr\u00ecnh, Trung th\u01b0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00ecnh, ch\u1ec9 n\u00ean d\u00f9ng c\u00f4ng v\u0103n. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i tr\u00ecnh l\u00ean, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n, Tam ban vi\u1ec7n, Ty N\u00f4ng t\u1ef1, Qu\u1ea7n M\u1ee5c t\u1ef1 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u01b0 tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>[9] N\u1ed9i t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng K\u00fd T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh h\u1ee3p l\u1ec7 kh\u1ea3o x\u00e9t. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng T\u00f2ng Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u t\u1eeb l\u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai l\u00e0m T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p><i>(Ghi ch\u00e9p b\u00ed m\u1eadt, vi\u1ec7c ng\u00e0y m\u00f9ng 5.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Tri Ung Ch\u00e2u, T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, ki\u00eam C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n L\u01b0u S\u01a1 xin m\u01b0\u1ee3n hai tr\u0103m t\u1ea5m \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 thu l\u1ee3i, mua s\u1eafm \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u00f4ng s\u1ee9, d\u00f9ng ti\u1ec1n v\u1ed1n mua v\u00e0ng n\u1ed9p v\u00e0o N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Chu b\u1ea3n ch\u1ec9 ghi v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 9 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi r\u1eb1ng L\u01b0u S\u01a1, Qu\u1ea3ng T\u00e2y Ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Ung Ch\u00e2u, ki\u00eam Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 b\u1ea3n l\u1ed9. Xem l\u1ea1i M\u1eb7c b\u1ea3n, ng\u00e0y m\u00f9ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0 ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, L\u01b0u S\u01a1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Tri Ung Ch\u00e2u r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1eadp H\u00f9ng V\u0169 v\u00e0 Qu\u1ea3ng V\u0169, \u0111ang trong m\u00f9a n\u1eafng n\u00f3ng, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea3 ng\u00e0y \u0111\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Ban thu\u1ed1c m\u00f9a h\u00e8 cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>[12] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Qu\u00e2n T\u00e2y H\u1ea1 \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 mu\u1ed1n ch\u1ecdn k\u1ef5 binh c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t Tuy \u0110\u1ee9c, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng ph\u1ee5 tr\u00e1ch ch\u1ecdn binh l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean, ch\u1ecdn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t mai ph\u1ee5c, \u0111\u1ee3i ch\u00fang x\u00e2m nh\u1eadp th\u00ec \u0111\u00e1nh cho ch\u00fang tan t\u00e1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho K\u1ef3 v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u00e0m \u00c1 hi\u1ebfn trong l\u1ec5 Minh \u0111\u01b0\u1eddng, Gia v\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea7n l\u00e0m Chung hi\u1ebfn.<\/p>\n<p>[14] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1eed Ch\u00e2u, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh L\u01b0u Th\u1ea7m \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n sang L\u1ee3i Ch\u00e2u l\u1ed9, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1ed5ng Vi\u1ec7t \u0111i\u1ec1u chuy\u1ec3n sang T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ed9. Th\u1ea7m d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ee9c c\u0169, giao cho Vi\u1ec7t thay th\u1ebf. L\u1ea1i c\u1eed \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Mi\u00eau Th\u1eddi Trung quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n \u0111i\u1ec1u ph\u00e1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00ecnh Man L\u1ee5c\u300b. \u300aNg\u1ef1 T\u1eadp\u300b ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 ch\u00e9p: G\u1ea7n \u0111\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty T\u1eed Ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c huy \u0111\u1ed9ng phu d\u1ecbch, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 th\u1ea5y sai tr\u00e1i, L\u01b0u Th\u1ea7m tuy b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, nh\u01b0ng Tr\u00ecnh Chi T\u00e0i v\u1eabn t\u1ea1i ch\u1ee9c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9. Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t.)<\/i><\/p>\n<p>[15] \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m t\u00e2u: \u1ede T\u00f4n Th\u00f4n, Tr\u1ea7n T\u1ea3o thu\u1ed9c Thi\u1ec1n Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1ea1i Ng\u00f4, Ti\u1ec3u Ng\u00f4 T\u1ea3o, s\u00f4ng b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n ch\u00e9p tay c\u1ee7a Chu. \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p s\u00f4ng v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf T\u00f4n Th\u00f4n, Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu th\u00e1ng 4 n\u0103m sau m\u1edbi ch\u00e9p vi\u1ec7c v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf Ti\u1ec3u Ng\u00f4 T\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, T\u1ea9u m\u00e3 th\u1eeba th\u1ee5 c\u00f4ng s\u1ef1 Hi H\u00e0 l\u1ed9 Nh\u1ea1c S\u0129 Tuy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng ch\u1eef Phi\u00ean g\u1eedi cho Tri H\u00e0 Ch\u00e2u L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng T\u1ed9 r\u1eb1ng: &#8216;Ta \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1eebng kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f2n s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh D\u00e2n Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'D\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'Manh', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Phi\u00ean Di 6\/16 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1997-2\" href=\"#footnote-1997-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, ta mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn D\u00e2n Ch\u00e2u gi\u1ea3i quy\u1ebft.&#8217; L\u1ea1i nghe Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng \u0111ang t\u1eadp trung binh m\u00e3, ch\u01b0a bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng \u0111i.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;N\u00ean l\u1ec7nh cho Kinh l\u01b0\u1ee3c ty tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, th\u01b0 c\u1ee7a Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng v\u1eeba v\u00f4 l\u00fd l\u1ea1i b\u1ea5t k\u00ednh, sao kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean? L\u1eadp t\u1ee9c tra h\u1ecfi vi\u1ec7c x\u00e2m ph\u1ea1m g\u00e2y s\u1ef1, v\u00e0 tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, nghi\u00eam l\u1ec7nh c\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u00f2ng b\u1ecb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Quy\u1ec1n Tri \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m T\u00f4 D\u1ecbch t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00e2ng ch\u1ec9 chi\u1ebfu qu\u1ea3n vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00ea T\u1ea3o ng\u1ea1n Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0111ang \u0111i xem x\u00e9t.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea n\u00e0y tuy n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n qua \u0111\u00ea, nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u1eafp l\u1ea1i, e r\u1eb1ng d\u00f2ng s\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, s\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ea1i h\u1ecda, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Ngo\u1ea1i gi\u00e1m th\u1eeba ty kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng s\u1eeda ch\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u01a1 quan bi\u00ean so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 huy th\u00fac \u0111\u1ea9y ho\u00e0n th\u00e0nh, quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Trung th\u01b0 xem x\u00e9t k\u1ef9, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e2n l\u1ef1c, t\u00f9y nghi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[19] T\u01b0 ch\u00e2u l\u1ed9 \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Th\u1ecbnh Nam Tr\u1ecdng xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho huy\u1ec7n Giang An chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf \u0110\u1ea9u B\u1ed3ng, sai h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m Tr\u00ecnh Thu\u1ea5n Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u01b0u t\u00ednh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u Kh\u1ea5t \u0110\u1ec7, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Di kh\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb di\u1ec7t. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho Nam Tr\u1ecdng, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1ee7a Kh\u1ea5t \u0110\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Dao qu\u1eadn Th\u1ee9 s\u1eed, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng 5.000 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a. Ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf \u0110\u1ea9u B\u1ed3ng n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 thu\u1eadn theo, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e1o c\u00e1o cho H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb di\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1eedi Trung th\u01b0: <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng Ho\u00e0ng d\u00f9ng \u0111\u1ea1o, \u0110\u1ebf d\u00f9ng \u0111\u1ee9c, V\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng nghi\u1ec7p, m\u1ed7i th\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c ch\u1ea5t, sao ph\u1ea3i th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 t\u1ef1 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m! T\u1eeb th\u1eddi T\u1ea7n, H\u00e1n tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, t\u00f4n x\u01b0ng Thi\u00ean t\u1eed l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. Tr\u1eabm th\u1eeba h\u01b0\u1edfng ph\u00fac l\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean, \u1edf tr\u00ean mu\u00f4n d\u00e2n, m\u1ecdi h\u01b0 v\u0103n l\u1ec5 nghi r\u01b0\u1eddm r\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c quan l\u1ea1i v\u1eabn th\u1ec9nh tho\u1ea3ng xin t\u00f4n hi\u1ec7u, tuy xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u00f2ng trung th\u00e0nh mu\u1ed1n t\u00f4n vinh v\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a Tr\u1eabm noi theo ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9 d\u00e2ng t\u00f4n hi\u1ec7u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Hai k\u1ef7 \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[21] Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan, L\u00f4 ch\u00e2u C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng s\u1ef1 H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c t\u00e2u: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf L\u1ed9 L\u1ee3i c\u00f3 m\u01b0a l\u1edbn, s\u00f4ng su\u1ed1i d\u00e2ng cao, cu\u1ed1n tr\u00f4i ru\u1ed9ng d\u00e2n, gi\u00e1 c\u1ea3 t\u0103ng cao, d\u00e2n ch\u01b0a y\u00ean \u1ed5n. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 \u0110\u1ec1 c\u1eed ty c\u1ee7a l\u1ed9 n\u00e0y c\u1ee9u t\u1ebf.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho \u0110\u1ec1 c\u1eed ty thi h\u00e0nh theo quy \u0111\u1ecbnh. H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng tr\u00e1p t\u1eed t\u1ea5u s\u1ef1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[22] C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u1edd hi\u1ec7u Nh\u1ecb th\u1eadp b\u00e1t t\u00fa, Ng\u0169 tinh, Nhi\u1ebfp \u0111\u1ec1 d\u00f9ng trong nghi l\u1ec5 L\u1ed7 b\u1ea1, c\u00e1c quan l\u1ea1i l\u1ea1i theo thuy\u1ebft c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng s\u0129, v\u1ebd th\u00e0nh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 trong l\u1ec5 nghi. Xin thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, v\u1ebd h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ch\u00fang theo thi\u00ean v\u0103n.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;S\u00e1ch \u300aL\u1ec5 k\u00fd &#8211; Giao \u0111\u1eb7c sinh\u300b vi\u1ebft: &#8216;Tuy\u00ean b\u1ed1 m\u1ec7nh l\u1ec7nh trong c\u1eeda Kh\u1ed1 m\u00f4n<a class=\"footnote\" title=\"'M\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 s\u00e1ch \u300aL\u1ec5 k\u00fd - Giao \u0111\u1eb7c sinh\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1997-3\" href=\"#footnote-1997-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o tr\u0103m quan; m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh c\u00e1o tr\u0103m h\u1ecd.&#8217; Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch n\u00f3i: &#8216;Tr\u0103m h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a Vua.&#8217; Nay th\u1ec1 \u01b0\u1edbc v\u1edbi tr\u0103m quan \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, th\u1ec1 \u01b0\u1edbc v\u1edbi t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9 trong l\u1ec5 nghi. Xin c\u1ea3nh c\u00e1o tr\u0103m quan \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea3nh c\u00e1o t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1eddi kh\u1eafc t\u1ebf t\u1ef1, nay tham kh\u1ea3o, m\u00f9a h\u00e8 v\u00e0 m\u00f9a thu d\u00f9ng gi\u1edd S\u1eedu m\u1ed9t kh\u1eafc, m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng d\u00f9ng gi\u1edd S\u1eedu b\u1ea3y kh\u1eafc. Vi\u1ec7c h\u00e0nh l\u1ec5 \u0111\u1ebfn s\u00e1ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u01b0\u1eddi l\u0103m kh\u1eafc, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5 c\u0169, kh\u00f4ng qu\u00e1 g\u1ea5p g\u00e1p.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(C\u01a1 quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh d\u1ef1a v\u00e0o t\u1ea5u tr\u00ecnh v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 8 n\u0103m th\u1ee9 ba, nay ph\u1ee5 th\u00eam sau ph\u1ea7n th\u1ec1 \u01b0\u1edbc.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 trong ph\u1ee7 gi\u1edbi thi\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5m qu\u00e2n h\u00e0ng v\u1ea1n kh\u00f4ng \u00edt, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau m\u1ed9, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1. C\u00f3 th\u1ec3 ban ch\u1ec9 huy kh\u1eafp n\u01a1i, s\u1edbm cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 khi c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng l\u1ee1 vi\u1ec7c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[24] Chi\u1ebfu cho c\u1ef1u S\u00e1t ph\u1ecfng s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9 L\u00fd Th\u1eeba Chi, c\u1ef1u Tri T\u01b0 n\u00f4ng t\u1ef1 th\u1eeba Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c<a class=\"footnote\" title=\"Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7-31 vi\u1ebft l\u00e0 'Trang Nh\u1ea1c'.\" id=\"return-footnote-1997-4\" href=\"#footnote-1997-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, c\u1ef1u \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7m Phi, Th\u00e1i M\u00f4ng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Ch\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebft, D\u01b0\u01a1ng B\u00e0n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia h\u1ea1n th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t ba n\u0103m. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c L\u00fd Nam C\u00f4ng, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tri\u1ec7u Chi\u00eam gia h\u1ea1n hai n\u0103m. C\u1ef1u Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00e2m, S\u1edf Ki\u1ebfn Trung m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. V\u00ec t\u1ed9i b\u1ea3o l\u00e3nh vi\u1ec7c tu s\u1eeda c\u1eeda H\u1ed3ng \u1edf V\u0129nh H\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>[25] Kinh ch\u1ebf Hi H\u00e0 t\u00e0i d\u1ee5ng ty t\u1ea5u: <i>&#8220;T\u1eeb n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, xin tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e3i thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng so s\u00e1nh theo g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Tr\u00e0 tr\u01b0\u1eddng ty, t\u00ednh to\u00e1n s\u1ed1 thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u01b0u \u0111\u00e3i v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng. Mong r\u1eb1ng vi\u1ec7c ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00edch l\u1ec7, th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u1ee9c ra s\u1ee9c kinh doanh, h\u1ed7 tr\u1ee3 chi ph\u00ed l\u1edbn, l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cung \u1ee9ng.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, xu\u1ed1ng l\u1ec7nh x\u00e1c minh s\u1ef1 th\u1eadt, l\u1ea1i sai Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Th\u1ea7n ki\u1ec3m tra v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng h\u1ed9 d\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng nh\u1ea5n ch\u00ecm, thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t th\u0103ng g\u1ea1o, tr\u1ebb em n\u1eeda th\u0103ng. N\u1ebfu di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng, qua s\u00f4ng, n\u1ebfu mang theo \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, th\u00ec ti\u1ec1n thu\u1ebf qua \u0111\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu trong m\u1ed9t m\u00f9a.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[27] L\u1ea1i chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n th\u1ea1ch g\u1ea1o t\u1eeb kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh c\u1ee7a Th\u00e0nh \u0110\u00f4 ph\u1ee7 l\u1ed9, n\u0103m v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh c\u1ee7a T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ed9, sai ng\u01b0\u1eddi thu\u00ea v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o.<\/p>\n<p>[28] Ban T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Xem x\u00e9t s\u00e1ch \u300aL\u1ed7 b\u1ed9 k\u00fd\u300b ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c c\u00f4ng khanh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng: Th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 Khai Phong l\u1ec7nh, \u0111i xe dao; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Khai Phong m\u1ee5c, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd chu\u1ea9n; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng; ti\u1ebfp theo l\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd ng\u1ef1a t\u1ed1t; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd gi\u1ea3i tr\u00e3i; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111i xe c\u00e1ch, c\u1edd h\u1ed5. Theo th\u1ea7n kh\u1ea3o x\u00e9t, \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh x\u00e9t ch\u1ee9c C\u00e2n xa trong \u300aChu l\u1ec5\u300b n\u00f3i: &#8216;C\u00f4 \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n, khanh \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n, \u0111\u1ea1i phu \u0111i xe m\u1eb7c.&#8217; Ch\u1ee9c Ty th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: &#8216;C\u00f4, khanh d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean, \u0111\u1ea1i phu d\u1ef1ng c\u1edd v\u1eadt.&#8217; \u300aNghi l\u1ec5 &#8211; C\u1eadn l\u1ec5\u300b n\u00f3i: &#8216;Ch\u01b0 h\u1ea7u \u0111i xe m\u1eb7c, c\u1eafm c\u1edd r\u1ed3ng.&#8217; V\u1eady l\u1ec7nh l\u00e0 ng\u0169 ph\u1ea9m, ngang h\u00e0ng \u0111\u1ea1i phu, n\u00ean \u0111i xe m\u1eb7c v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd v\u1eadt; m\u1ee5c ngang h\u00e0ng ch\u01b0 h\u1ea7u, n\u00ean \u0111i xe m\u1eb7c v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh, x\u01b0a l\u00e0 Xu\u00e2n quan khanh, n\u00ean \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; T\u01b0 \u0111\u1ed3, nay l\u00e0 Tam c\u00f4ng, n\u00ean \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu, tam ph\u1ea9m, ngang h\u00e0ng khanh; Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, x\u01b0a l\u00e0 H\u1ea1 quan khanh, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh xin t\u1eeb c\u00f4ng khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng: Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Khai Phong l\u1ec7nh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe m\u1eb7c d\u1ef1ng c\u1edd v\u1eadt; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Khai Phong m\u1ee5c d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe m\u1eb7c d\u1ef1ng c\u1edd; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng khanh d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; ti\u1ebfp theo l\u00e0 T\u01b0 \u0111\u1ed3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1i phu d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean; ti\u1ebfp theo l\u00e0 Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i xe h\u1ea1 m\u1ea1n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1eedu k\u1ef3 trong \u300aChu l\u1ec5\u300b.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>T\u1edd thi\u1ebfp ho\u00e0ng ghi: <i>&#8220;Kinh L\u1ec5 kh\u00f4ng ghi r\u00f5 xe Tam c\u00f4ng \u0111i v\u00e0 c\u1edd d\u1ef1ng, l\u1ea1i n\u00f3i xe thi\u00ean gi\u00e1 kh\u00f4ng v\u00e0o c\u1eeda v\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0 h\u1ea7u v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111i xe m\u1eb7c. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c C\u00f4 \u0111i xe h\u1ea1 tri\u1ec7n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00ean, quy \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a T\u01b0 \u0111\u1ed3.&#8221;<\/i> Vua theo l\u1eddi t\u00e2u, l\u1ea1i sai kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm hi\u1ec3u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 xe c\u1edd v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, 14 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 3, theo l\u1eddi t\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;K\u00ednh x\u00e9t ch\u1ee9c v\u1ee5 Nhung H\u1eefu trong \u300aChu L\u1ec5\u300b c\u00f3 ghi: &#8216;Khi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 xe c\u1ed9.&#8217; \u300aNghi L\u1ec5\u300b n\u00f3i: &#8216;Xe th\u1ee9 hai \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i.&#8217; \u300aL\u1ec5 K\u00fd\u300b n\u00f3i: &#8216;Khi ng\u1ed3i xe, kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ecf tr\u1ed1ng b\u00ean tr\u00e1i, b\u00ean tr\u00e1i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi.&#8217; \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec c\u00e1c v\u1ecb qu\u00e2n ch\u1ee7 th\u1eddi x\u01b0a, xe ph\u00eda sau v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i cho ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 nghi ng\u1edd v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf tr\u1ed1ng b\u00ean tr\u00e1i. \u300aThi Kinh\u300b n\u00f3i &#8216;Ra l\u1ec7nh cho xe ph\u00eda sau, b\u1ea3o h\u1ecd ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi&#8217; l\u00e0 v\u1eady. T\u1eeb khi T\u1ea7n th\u1ed1ng nh\u1ea5t ch\u00edn n\u01b0\u1edbc, xe c\u1ed9 v\u00e0 y ph\u1ee5c, T\u00e2y H\u00e1n noi theo, \u0111\u1ea1i gi\u00e1 c\u00f3 81 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c. V\u00ec th\u1ebf \u300a\u0110\u00f4ng H\u00e1n Ch\u00ed\u300b n\u00f3i: &#8217;81 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c, do Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed ng\u1ed3i.&#8217; L\u1ea1i c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng H\u00f9ng n\u00f3i: &#8216;\u0110\u1ed3 qu\u1ed1c kh\u00ed c\u1ee7a Si Di, g\u1eedi tr\u00ean xe thu\u1ed9c.&#8217; Tr\u01b0\u01a1ng H\u00e0nh n\u00f3i: &#8216;Xe thu\u1ed9c ch\u1edf ch\u00f3 s\u0103n, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 vui ch\u01a1i, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a s\u00e1ch b\u00ed m\u1eadt.&#8217; Nh\u01b0 v\u1eady xe thu\u1ed9c th\u1eddi H\u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1edf v\u1eadt, c\u0169ng l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a &#8216;\u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i&#8217; trong \u300aNghi L\u1ec5\u300b. L\u1ed7 b\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, c\u00f3 12 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c, \u0111i sau ph\u00e1p gi\u00e1, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng ng\u1ed3i, th\u1ef1c s\u1ef1 g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 nghi ng\u1edd v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecf tr\u1ed1ng b\u00ean tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 ch\u1ebf. Xin cho 12 c\u1ed7 xe thu\u1ed9c, \u0111\u1ec3 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed ng\u1ed3i, ho\u1eb7c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1edf y ph\u1ee5c c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(V\u0103n l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y th\u00e1ng, nay ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c theo hay b\u1ecf c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;D\u00e2n b\u1ecb thi\u1ebfu \u0103n do l\u0169 l\u1ee5t \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m th\u1eddi chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n \u0111ang thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi trong v\u00e0 ngo\u00e0i, n\u00ean ch\u1ecdn quan \u0111\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[30] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t th\u1ea3m ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o \u1edf giao mi\u1ebfu.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea3 \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ghi vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00ec d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ef1c l\u1ee5c. Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 11 n\u0103m Nguy\u00ean Ni\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu, nay gi\u1eef c\u1ea3 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Chi\u1ebfu cho Hi\u1ebfn ty H\u00e0 B\u1eafc \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c quan ch\u1ee9c ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u b\u1ecb v\u1ee1.<\/p>\n<p>[32] [Ty] T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n n\u00f3i: <i>&#8220;Nghi ch\u00fa minh \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam d\u01b0\u1edbi b\u1eadc gi\u1eefa, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y. Th\u1ea7n k\u00ednh x\u00e9t, th\u1eddi x\u01b0a qu\u00e2n ch\u1ee7 khi t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ee9ng \u1edf t\u1ea3. Vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi b\u1eadc t\u1ea3 khi t\u1ebf l\u1ec5, l\u00e0 l\u1ec5 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i phu v\u00e0 s\u0129. T\u1eeb th\u1eddi T\u00e0o Ng\u1ee5y tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c quan \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m. Xin \u0111\u1eb7t b\u1ea3n v\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1edf tr\u00ean b\u1eadc t\u1ea3, h\u01b0\u1edbng t\u00e2y. Th\u00e1i mi\u1ebfu, C\u1ea3nh Linh cung c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c binh s\u0129 cung n\u1ecf thu\u1ed9c l\u1ed9 Kinh Nguy\u00ean do H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o ch\u1ec9 huy \u0111\u1ec3 kinh l\u00fd ch\u1ebf ng\u1ef1 gi\u1eb7c man \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n h\u00e0ng th\u00e1ng cho gia \u0111\u00ecnh: t\u1eeb Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1edfng h\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u00ecn, Ph\u00f3 Binh m\u00e3 s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 hai ngh\u00ecn, \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 ba ngh\u00ecn. L\u1ea5y Tri Hi Ch\u00e2u Mi\u00eau Th\u1ee5 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng Hi H\u00e0.<\/p>\n<p>[34] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 l\u00e0 Chu S\u01a1 B\u00ecnh l\u00e0m Qu\u1ef3nh Qu\u1ea3n th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7, quy\u1ec1n \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Ngh\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ed3ng th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng an ph\u1ee7.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 8 ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Phong T\u1eafc c\u00f3 t\u00e2u, ho\u1eb7c ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[35] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy minh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ru\u1ed9ng m\u00e0 b\u1ecb thu thu\u1ebf, n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea5t hoang th\u00ec mi\u1ec5n 20 k\u1ef3, \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n th\u00ec mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>[36] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u00fd \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi c\u00f3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ph\u00e1p c\u1ea5m ti\u1ebft l\u1ed9, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00fang, Ng\u1ef1 s\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Xin giao cho Phong b\u00e1c ty b\u00e1o c\u00e1o ngay trong ng\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[37] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb nay, n\u1ebfu quan l\u1ea1i b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, x\u1eed t\u1ed9i l\u1ea1i nh\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt, quan ch\u1ee9c th\u00ec x\u1eed l\u00fd sau khi x\u00e9t \u00e1n. N\u1ebfu quan ty kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi x\u00e9t x\u1eed, d\u00f9 g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3n c\u00e2u kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng Hi H\u00e0 l\u1ed9, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba H\u1ed3 T\u00f4ng Tri\u1ebft ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e2u vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u1eb7t Gi\u00e1m m\u1ee5c v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t gi\u1ed1ng ng\u1ef1a cho c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean. Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i kinh ch\u1ebf bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng ty Hi H\u00e0 l\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aM\u1eadt k\u00fd\u300b c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y. V\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n V\u1ea1n m\u1ea5t v\u00e0o th\u00e1ng 5, H\u1ed3 T\u00f4ng Tri\u1ebft c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 thay th\u1ebf Qu\u00e2n V\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Tri T\u1ea7n Ch\u00e2u La Ch\u1eedng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ngh\u1ec9 b\u1ec7nh, th\u00e2n th\u1ec3 g\u1ea7y y\u1ebfu, tinh th\u1ea7n m\u1ec7t m\u1ecfi, bi\u00ean v\u1ee5 nhi\u1ec1u, e kh\u00f3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty xem x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Ch\u1eedng sau \u0111\u00f3 m\u1ea5t t\u1ea1i T\u1ea7n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Ch\u1eedng m\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 8, nay ch\u00e9p chung.)<\/i><\/p>\n<p>[40] Ban chi\u1ebfu c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1eb7c chi cho binh l\u00ednh tham gia tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0110\u1ea1i Ti\u1ec3u Ng\u00f4 T\u1ea3o theo m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[41] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng phu phen tham gia tu s\u1eeda c\u1eeda s\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea1 Thi\u1ebfp S\u01a1n, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n phu xu\u00e2n n\u0103m sau theo s\u1ed1 ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m th\u00eam m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn ty Th\u1eeba ch\u1ec9, n\u1ebfu th\u1ea5y trong s\u1eafc l\u1ec7nh hi\u1ec7n h\u00e0nh ch\u01b0a ghi ch\u00e9p, m\u00e0 l\u00fd l\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[43] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c H\u00e0n T\u00f4ng Ng\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, B\u1ea3o v\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf, tri ch\u00e2u Doanh.<\/p>\n<p>[44] \u0110\u00eam \u0111\u00f3, sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc thu\u1ed9c khu v\u1ef1c Lang v\u1ecb ph\u00eda nam trong Th\u00e1i vi vi\u00ean, n\u1eb1m \u1edf ch\u00f2m sao Ch\u1ea9n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf Th\u00e1i vi vi\u00ean. \u300aThi\u00ean v\u0103n ch\u00ed\u300b ch\u00e9p: Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xem thi\u00ean v\u0103n cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1m n\u00e0y b\u00e1o hi\u1ec7u kinh th\u00e0nh s\u1ebd c\u00f3 binh bi\u1ebfn. Do \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tu s\u1eeda kinh th\u00e0nh, x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7u canh, th\u00fac gi\u1ee5c c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n nu\u00f4i ng\u1ef1a ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u00fang h\u1ea1n, \u0111\u1ed1c th\u00fac hu\u1ea5n luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p, s\u1eeda ch\u1eefa v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. S\u1eed quan ch\u00e9p vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi bi\u1ebfn c\u1ed1, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ed5 \u0110\u1ea1o t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng, nguy\u00ean l\u00e0 tri ch\u00e2u H\u1ed3 Ch\u00e2u, sau khi c\u00f3 di chi\u1ebfu c\u1ee7a T\u1eeb Th\u00e1nh Quang Hi\u1ebfn th\u00e1i h\u1eadu, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u, \u0111\u00e3 cho n\u1eef k\u1ef9 h\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u, sau \u0111\u00f3 t\u1ef1 th\u00fa v\u1edbi quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. H\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng sai l\u1ea7m, h\u1ea1nh ki\u1ec3m th\u1ea5p k\u00e9m, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. \u0110\u1ec3 h\u1eafn ra l\u00e0m quan \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n, hu\u1ed1ng chi di chi\u1ebfu v\u1eeba ban xu\u1ed1ng ch\u01b0a l\u00e2u, d\u00e2n ch\u00fang trong l\u00e0ng x\u00f3m kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng \u0111au l\u00f2ng, m\u00e0 \u0110\u1ed3ng v\u1eabn an nhi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng, d\u00f9 theo lu\u1eadt \u0110\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i v\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u00fa, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o ngh\u0129a c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 dung th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c! Mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c l\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft T\u00f4n X\u01b0\u01a1ng Linh \u0111i\u1ec1u tra. X\u01b0\u01a1ng Linh t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u1ed3ng qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 cho n\u1eef k\u1ef9 h\u1ea7u r\u01b0\u1ee3u. V\u00ec di chi\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m l\u00e0m nh\u1ea1c sau khi h\u1ebft tang, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng do thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, t\u1eeb ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd th\u00e1ng n\u00e0y tr\u1edf \u0111i, Vua s\u1ebd tr\u00e1nh ra kh\u1ecfi ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, gi\u1ea3m b\u1edbt b\u1eefa \u0103n th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, cho ph\u00e9p c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong tri\u1ec1u ch\u00ednh.<\/p>\n<p><i>(Hai b\u1ed9 \u300aK\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u1eddi chi\u1ebfu n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi thu\u1eadt s\u1ed1 n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 binh bi\u1ebfn, Vua sai ho\u1ea1n gi\u1ea3 ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u00fd \u0110\u1ecbnh v\u1ed9i v\u00e0o t\u00e2u: <i>&#8220;M\u1ed9t b\u1eefa \u0103n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n hu\u1ec7, ch\u1ec9 khi\u1ebfn l\u00f2ng ti\u1ec3u nh\u00e2n dao \u0111\u1ed9ng m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u0111\u00f3. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf Minh \u0111\u01b0\u1eddng, Vua h\u1ecfi \u00fd L\u00fd \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh n\u00f3i: <i>&#8220;Ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ebf giao, t\u1ebf Minh \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1eebng thay \u0111\u1ed5i, kh\u00f4ng bi\u1ebft ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i ra l\u1eddi n\u00e0y, xin \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb7c t\u1ed9i h\u1ecd v\u00ec s\u1ef1 m\u00ea mu\u1ed9i v\u00e0 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u1ee7a h\u1ecd.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nghe l\u1eddi khanh l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu n\u00e0y c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f2n c\u00f3 ai \u1ee9ng chi\u1ebfu n\u00f3i th\u1eb3ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. L\u01b0u Ch\u00ed vi\u1ebft \u300aV\u01b0\u01a1ng C\u1ee7ng Th\u1ea7n h\u00e0nh tr\u1ea1ng\u300b c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng An L\u1ec5 t\u00e2u: <i>&#8220;Kh\u00ed h\u00f2a th\u00ec sinh \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, kh\u00ed ngh\u1ecbch th\u00ec sinh tai \u01b0\u01a1ng. C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ea5p ch\u00ednh kh\u00f4ng tu\u00e2n theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, k\u1ebb n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u1ec9 lo m\u01b0u l\u1ee3i, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd Vua th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, d\u00f9ng s\u1ee9c \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t qu\u1ec7 n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5, v\u01a1 v\u00e9t l\u1ee3i l\u1ed9c \u0111\u1ebfn t\u1eadn ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u01b0\u1eddn, e r\u1eb1ng \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1edf c\u00e1c v\u00ec sao. Th\u1ea7n mong b\u1ec7 h\u1ea1 b\u1edbt nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, gi\u1ea3m b\u1edbt nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e1 s\u1ee9c. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, l\u00e0m gi\u1ea3m \u00fd ngh\u0129a c\u0169, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u1ee9ng tr\u1eddi b\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1ef1c.&#8221;<\/i> Vua xem t\u1edd t\u1ea5u khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea mu\u1ed1n khanh tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng, n\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi l\u00ean tr\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean ng\u0103n tr\u1edf l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, l\u00e0m che m\u1eaft nh\u00e0 Vua. Nay l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00f3n tay che m\u1eaft, d\u00f9 Th\u00e1i S\u01a1n, Hoa S\u01a1n \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y. K\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn che m\u1eaft Vua, th\u00ec Vua kh\u00e1c g\u00ec th\u1ebf! Tr\u1eabm nay tin khanh, khanh c\u0169ng n\u00ean t\u1ef1 tin, c\u1ee9 n\u00f3i th\u1eb3ng \u0111\u1eebng ng\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[47] Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 \u1edf \u0110\u00f4ng Nam t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng sai s\u1ee9 \u0111i ki\u1ec3m tra, c\u00f3 th\u1ec3 sai T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty L\u00fd S\u00e2n, N\u1ed9i th\u1ecb \u00e1p ban Th\u1ea1ch \u0110\u1eafc Nh\u1ea5t, theo nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n Ph\u1ee7 ki\u1ec3m tra c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf Kinh T\u00e2y m\u00e0 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[48] Chi\u1ebfu cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u, c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p ho\u1eb7c mua b\u00e1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, di chuy\u1ec3n ho\u1eb7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i<a class=\"footnote\" title=\"'Chi di chi\u1ebft bi\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi di t\u00e2n bi\u1ebfn'. X\u00e9t: Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thu\u1ebf kh\u00f3a nh\u00e0 T\u1ed1ng c\u00f3 ph\u00e9p 'chi\u1ebft bi\u1ebfn', ngh\u0129a l\u00e0 thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng thu b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng khi c\u1ea7n thi\u1ebft th\u00ec bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00e0nh v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 174, ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a, ch\u1ed7 n\u00e0y 't\u00e2n' r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'chi\u1ebft'.\" id=\"return-footnote-1997-5\" href=\"#footnote-1997-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>. Ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 m\u1edbi ban. Vua th\u1ea5y l\u1ed9 n\u00e0y t\u00e2u vi\u1ec7c b\u1eaft phu, l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, L\u01b0u Th\u1ea7m tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng Tr\u00ecnh Chi T\u00e0i v\u1eabn c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, n\u00ean ban \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc n\u00e0y. Giao cho Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c gi\u00e1m s\u00e1t, l\u1ea1i th\u00fac gi\u1ee5c Mi\u00eau Th\u1eddi Trung v\u00e0o ch\u1ea7u t\u1eeb bi\u1ec7t, l\u1ec7nh l\u00ean \u0111i\u1ec7n xong, ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 ph\u1ea3i ra kh\u1ecfi c\u1eeda.<\/p>\n<p><i>(\u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Chi\u1ebfu cho l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u, c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p.)<\/i><\/p>\n<p>[49] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe tin Kh\u1ea5t \u0110\u1ec7 \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t, s\u1eeda sang kh\u00ed gi\u1edbi, k\u1ebft giao nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Di, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ea5t ng\u1edd x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 \u0111\u00e3 d\u1eddi qu\u00e2n v\u00e0o g\u1ea7n, giao cho H\u00e0n T\u1ed3n B\u1ea3o \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 th\u00f4ng su\u1ed1t, ch\u1ecdn ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y xu\u1ea5t qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn L\u00f4 Ch\u00e2u, th\u1eddi ti\u1ebft c\u00f2n n\u00f3ng, h\u00e3y chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n \u0111\u00f3, xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[50] Chi\u1ebfu ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u00f4ng Hi\u1ec7p, m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[51] [Ty] T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo c\u1ed5 l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3n th\u1ea7n, v\u00e0 trong l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea1y<a class=\"footnote\" title=\"Trong l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea1y, ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 17-32 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1997-6\" href=\"#footnote-1997-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. K\u00ednh x\u00e9t l\u1ec5 thi\u1ebfu lao qu\u1ef9 th\u1ef1c: &#8216;Ch\u1ee7 nh\u00e2n m\u1eb7c tri\u1ec1u ph\u1ee5c, \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eadc th\u1ec1m, m\u1eb7t h\u01b0\u1edbng t\u00e2y.&#8217; Tr\u1ecbnh th\u1ecb n\u00f3i: &#8216;\u0110\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb t\u1ebf l\u1ec5.&#8217; Nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1ea1y. \u0110\u1ebfn khi ch\u00fac c\u00e1o l\u1ec5 th\u00e0nh, ch\u1ee7 nh\u00e2n ra \u0111\u1ee9ng \u1edf ph\u00eda tr\u00ean b\u1eadc th\u1ec1m, m\u1eb7t h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1ea1y. D\u00f9 l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n, khi m\u1edbi \u0111\u00f3n v\u00e0o, ch\u1ee7 nh\u00e2n v\u00e0 kh\u00e1ch ch\u1ec9 tr\u00e1nh ch\u1ed7 m\u00e0 th\u00f4i. Khi ra c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady. Ch\u1ec9 trong vi\u1ec7c ti\u1ebfp kh\u00e1ch m\u1edbi c\u00f3 l\u1ea1y \u0111\u00f3n v\u00e0 l\u1ea1y ti\u1ec5n, v\u00ec ch\u1ee7 v\u00e0 kh\u00e1ch ngang h\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5. L\u1ec5 \u0111\u1eb7c sinh qu\u1ef9 th\u1ef1c: &#8216;Ch\u00fac \u0111\u00f3n thi \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda.&#8217; Tr\u1ecbnh th\u1ecb cho r\u1eb1ng &#8216;\u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 m\u1eddi, kh\u00f4ng l\u1ea1y, v\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5 v\u1edbi b\u1eadc t\u00f4n qu\u00fd.&#8217; \u300aNg\u1ecdc t\u1ea3o\u300b n\u00f3i: &#8216;K\u1ebb s\u0129 v\u1edbi \u0111\u1ea1i phu, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1y \u0111\u00f3n.&#8217; Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u0169ng n\u00f3i: &#8216;L\u1ec5 kh\u00f4ng ngang h\u00e0ng.&#8217; Th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, vi\u1ec7c th\u1edd th\u1ea7n l\u1ea1i l\u1ea1y \u0111\u00f3n ti\u1ec5n, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 coi vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 ti\u1ebfp kh\u00e1ch, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nghi th\u1ee9c: Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn v\u1ecb tr\u00ed b\u1ea3n v\u1ecb, \u0111\u1ee9ng h\u01b0\u1edbng t\u00e2y, l\u1ea1y hai l\u1ea7n, nh\u1ea1c m\u00faa ch\u00edn kh\u00fac, xong, l\u1ea1i l\u1ea1y hai l\u1ea7n, v\u00e0 khi ti\u1ec5n th\u1ea7n, nh\u1ea1c m\u1ed9t kh\u00fac, d\u1eebng, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u1ea1y hai l\u1ea7n. Xin b\u1ecf kh\u00f4ng l\u00e0m. C\u00e1c quan t\u1ea1i v\u1ecb c\u0169ng theo \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed9 tr\u1edf v\u00e0 th\u1ea7n tr\u1edf, x\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t kh\u00e1c nhau, c\u00e1ch b\u00e0y c\u0169ng kh\u00e1c. Nay nghi th\u1ee9c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin d\u00f9ng ph\u1ea7n th\u1ecbt b\u00ean tr\u00e1i c\u1ee7a con v\u1eadt t\u1ebf l\u00e0m t\u1ed9 tr\u1edf. M\u1ed9t x\u01b0\u01a1ng c\u00e1nh tay tr\u00e1i, hai x\u01b0\u01a1ng s\u01b0\u1eddn d\u00e0i, hai x\u01b0\u01a1ng s\u01b0\u1eddn ng\u1eafn, \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u1edf, khi th\u1ea7n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o th\u00ec b\u00e0y nh\u01b0 v\u1eady. Khi \u1ea5y \u0111\u1eb7t t\u1ed9 tr\u1edf \u1edf gi\u1eefa th\u1ec1m, \u0111\u1ee3i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ph\u00fac, \u0111\u1eb7t ch\u00e9n xu\u1ed1ng th\u00ec Th\u00e1i ch\u00fac b\u01b0ng tr\u1edf ti\u1ebfn l\u00ean, c\u1eaft hai x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ch\u00ednh v\u00e0 hai x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng ngang tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb, \u0111\u1eb7t chung l\u00ean tr\u1edf r\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean. Khi quan h\u1eefu ty thay m\u1eb7t ti\u1ebfn t\u1ed9, d\u00f9ng th\u00e1i lao th\u00ec l\u1ea5y vai tr\u00e1i, c\u00e1nh tay, x\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u00f2, ch\u00edn \u0111o\u1ea1n; d\u00f9ng thi\u1ebfu lao th\u00ec l\u1ea5y vai tr\u00e1i, c\u00e1nh tay, x\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00ea, b\u1ea3y \u0111o\u1ea1n, Th\u00e1i \u00fay xem x\u00e9t r\u1ed3i trao cho s\u1ee9 gi\u1ea3, l\u1ea1y hai l\u1ea1y r\u1ed3i ti\u1ec5n \u0111i. Nay nghi th\u1ee9c Nam giao ti\u1ebfn t\u1ed9 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5, xin s\u1eeda l\u1ea1i.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, theo t\u1ea5u.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ban t\u1ed9 trong l\u1ec5 t\u1ebf th\u00e2n, t\u1eeb c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan t\u1ebf, tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t sang h\u00e8n. Xin theo l\u1ec5 m\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 11 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 4 theo t\u1ea5u, nay ph\u1ee5 v\u00e0o sau ng\u00e0y 25 th\u00e1ng 7 n\u0103m th\u1ee9 3 b\u00e0n v\u1ec1 t\u1ed9 tr\u1edf.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Theo \u0111i\u1ec3n ch\u1ebf nh\u00e0 Vua: &#8216;Tr\u00e2u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ebf t\u00f4ng mi\u1ebfu c\u00f3 s\u1eebng d\u00e0i m\u1ed9t n\u1eafm tay.&#8217; S\u00e1ch \u300aChu l\u1ec5\u300b ch\u00e9p: &#8216;Ph\u00e0m c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ebf nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng tr\u00e2u l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eadt.&#8217; L\u1ea1i n\u1eefa, x\u01b0a kia ch\u01b0 h\u1ea7u c\u00f3 n\u0103m mi\u1ebfu, c\u00e1c l\u1ec5 D\u01b0\u1ee3c, T\u1eeb, Ch\u01b0ng, Th\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i mi\u1ebfu d\u00f9ng m\u1ed9t con tr\u00e2u l\u1edbn <i>(th\u00e1i lao)<\/i>, \u0111\u1ea1i phu c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed c\u0169ng d\u00f9ng th\u00e1i lao, n\u00ean n\u00f3i &#8216;\u0110\u1ea1i phu d\u00f9ng tr\u00e2u t\u00ecm ki\u1ebfm <i>(s\u00e1ch ng\u01b0u)<\/i>&#8216;. G\u1ecdi l\u00e0 &#8216;s\u00e1ch&#8217; v\u00ec t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i m\u1edbi d\u00f9ng, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng nu\u00f4i trong chu\u1ed3ng m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ea1i phu c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u, khi t\u1ebf ph\u1ee5 d\u00f9ng th\u00e1i lao, t\u1ebf c\u00e1t th\u00ec d\u00f9ng thi\u1ebfu lao; c\u00f2n t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng tr\u00e2u.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300a\u0110\u01b0\u1eddng giao t\u1ef1 l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p r\u1eb1ng t\u1ebf t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u00e1i lao. V\u1ec1 sau d\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169. Khi t\u1ebf th\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u1edf ch\u00edn mi\u1ebfu do quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ch\u1ec9 d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9. L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng trong c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t d\u00f9ng ngh\u00e9, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 kh\u00e1c d\u00f9ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n thay th\u1ebf. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Gia H\u1ef1u, khi Nh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf h\u1ee3p, m\u1ed7i nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1i lao, c\u00f2n nh\u1eefng l\u1ea7n t\u1ebf h\u1ee3p ba n\u0103m sau \u0111\u00f3, t\u00e1m nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9, khi quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ec9 d\u00f9ng d\u00ea v\u00e0 l\u1ee3n.<\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aK\u00fd\u300b ch\u00e9p: &#8216;Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u1ec5 nghi c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 nhi\u1ec1u qu\u00e1, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00edt qu\u00e1, ch\u1ec9 c\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ee3p m\u00e0 th\u00f4i.&#8217; Nay ba n\u0103m th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5, m\u00e0 t\u00e1m nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng chung m\u1ed9t con ngh\u00e9; \u0111\u1ebfn l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u1ea1i l\u1ec5 tr\u1ecdng th\u1ec3, quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00f9ng th\u00e1i lao<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'th\u00e1i' trong 'th\u00e1i lao' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 17-33 v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 98 ph\u1ea7n t\u00f4ng mi\u1ebfu kh\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-1997-7\" href=\"#footnote-1997-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p. Xin r\u1eb1ng khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 ba n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0 t\u1ebf th\u1eddi h\u01b0\u1edfng, do quan h\u1eefu ty \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu m\u1ed7i nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u1ec1u d\u00f9ng th\u00e1i lao.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng ch\u1ec9 khi thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n h\u00e0nh t\u1ebf l\u1ec5 v\u00e0 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i nh\u00e0 th\u1edd d\u00f9ng th\u00e1i lao.<\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Nay t\u1ebf \u0111\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0m \u0111\u00e0n tr\u00f2n, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc kinh th\u00e0nh. Theo nghi th\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 ni\u00ean hi\u1ec7u Hi Ninh: t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0111\u1ecba k\u1ef3, \u0111\u00e0n c\u00f3 t\u00e1m g\u00f3c; t\u1ebf Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3, \u0111\u00e0n r\u1ed9ng 48 b\u01b0\u1edbc, cao 5 th\u01b0\u1edbc. Nay l\u1ea1i \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e2u th\u00e0nh \u0111\u00e0n tr\u00f2n, Th\u1ea7n ch\u00e2u tuy x\u00e2y \u0111\u00e0n vu\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed1, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin r\u1eb1ng t\u1ebf Ho\u00e0ng \u0111\u1ecba k\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ea7n ch\u00e2u \u0111\u1ecba k\u1ef3 \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u00e0n vu\u00f4ng, b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u00e0n \u0111\u00e0o h\u1ed1, \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed5.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0n tr\u00f2n th\u00e0nh \u0111\u00e0n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e2u, c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c kh\u00f4ng thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0 r\u1eb1ng: <i>(Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, 27 th\u00e1ng 7. X\u00e9t ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 8 trong t\u1eadp ng\u1ef1 b\u00fat: <i>&#8220;Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ban chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 Anh T\u00f4ng \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eafp t\u1edbi, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Nay x\u00e9t l\u1ea1i kinh v\u0103n, ch\u1ec9 n\u00f3i Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, kh\u00f4ng ph\u1ea3i chuy\u00ean ph\u1ed1i v\u1edbi H\u1ea1o Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 trong chi\u1ebfu chi\u1ebfu h\u1ed9i ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'h\u00e0nh' trong c\u00e2u 'c\u00f3 th\u1ec3 trong chi\u1ebfu chi\u1ebfu h\u1ed9i ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-1997-8\" href=\"#footnote-1997-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea7n ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1.)<\/i> <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 r\u1eb1ng ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh h\u00e0nh vi \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec5, hi\u1ebfu kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c k\u00ednh tr\u1ecdng cha, k\u00ednh tr\u1ecdng cha kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi tr\u1eddi. Ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi tr\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t, nh\u01b0ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 t\u00f4n ti th\u00e2n s\u01a1, l\u1ec5 c\u00f3 s\u1ef1 h\u01a1n k\u00e9m kh\u00e1c nhau. V\u00ec v\u1eady, xa m\u00e0 t\u00f4n l\u00e0 t\u1ed5, th\u00ec t\u1ebf \u1edf Giao Ch\u00e2u, Vi\u00ean Kh\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi tr\u1eddi; g\u1ea7n m\u00e0 th\u00e2n l\u00e0 cha, th\u00ec t\u1ebf \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Tr\u1eddi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bao h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, nh\u01b0ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bao h\u00e0m tr\u1eddi, v\u00ec v\u1eady t\u1ebf \u1edf Vi\u00ean Kh\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c th\u1ea7n, c\u00f2n \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec v\u1eady, vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n ti th\u00e2n s\u01a1 xa g\u1ea7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Chu C\u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u00e2n h\u00e0nh, v\u00e0 Kh\u1ed5ng T\u1eed cho l\u00e0 th\u1ecbnh \u0111\u1ee9c. S\u1ef1 vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p trong \u0111i\u1ec3n s\u00e1ch, l\u00fd l\u1ebd r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng. Nh\u01b0ng t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u1edf H\u1ee3p Cung \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n kinh \u0111i\u1ec3n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n xen l\u1eabn thuy\u1ebft L\u1ee5c Thi\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c nho gia tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u do s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ed5 x\u01b0a, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i s\u1ef1 ph\u00f9 h\u1ee3p c\u1ee7a t\u00ecnh v\u00e0 v\u0103n, Tr\u1eabm r\u1ea5t kh\u00f4ng t\u00e1n th\u00e0nh. Vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Anh T\u00f4ng \u1edf Minh \u0110\u01b0\u1eddng s\u1eafp t\u1edbi, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, c\u00e1c th\u1ea7n kh\u00e1c theo t\u1ebf \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Hai b\u1ed9 s\u1eed k\u00fd \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u1eddi chi\u1ebfu, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 8 Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tri\u1ec7u Qu\u00e2n T\u00edch b\u00e0n, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan H\u00e0n V\u0129nh Th\u1ee9c v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i L\u00f4 Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c, nay \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f3 th\u1ec3 sai l\u1ea1i l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i Kinh ch\u1ebf L\u00f4 Ch\u00e2u Di t\u1eb7c ty \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi xe ng\u1ef1a. Sai C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n Ng\u00f4 T\u0129nh Ph\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111i\u1ec7n Ch\u00e2n Th\u1ea5t trong Trung Th\u00e1i Nh\u1ea5t cung x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng Thi\u00ean Ho\u00e0ng C\u1eedu Di\u1ec7u t\u1ee9c tai c\u1ea7u ph\u00fac trong b\u1ea3y ng\u00e0y \u0111\u00eam. Ng\u00e0y khai m\u1ea1c v\u00e0 b\u1ebf m\u1ea1c, m\u1ed9t vi\u00ean Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[54] H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u1ecb lang tr\u00ed s\u0129 Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n t\u00e2u: <i>&#8220;Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, \u0111\u1ecbnh ra m\u1ee9c th\u01b0\u1edfng, t\u00ecm ki\u1ebfm lo\u1ea1i k\u00ea th\u1eadt, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u00e2m nh\u1ea1c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[55] Sao Th\u00e1i B\u1ea1ch xu\u1ea5t hi\u1ec7n ban ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu cho chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Ch\u00e2u T\u1eed \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t vi\u00ean quan, theo qu\u00e2n v\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[57] Quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0110\u00f4 th\u1eeba ty N\u00f4ng t\u1ef1 Ng\u00f4 Ung t\u00e2u: <i>&#8220;Xin l\u1eadp m\u1ed9t c\u1ee5c \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c s\u00e1ch v\u1ec1 d\u1ecbch v\u1ee5 trong thi\u00ean h\u1ea1, b\u1ecf b\u1edbt nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u01b0\u1eddm r\u00e0, chi tr\u1ea3 ti\u1ec1n c\u00f4ng, so s\u00e1nh m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng nh\u1eb9, so\u1ea1n th\u00e0nh m\u1eabu, g\u1eedi xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o, r\u1ed3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00eam.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;C\u1eed quan kh\u1ea3o s\u00e1t ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3o tr\u00e1ng c\u00f2n l\u1ea1i, c\u00f9ng ti\u1ec1n chi tr\u1ea3 cho nha ti\u1ec1n, t\u00ednh to\u00e1n t\u1eadp trung v\u1ec1 kinh s\u01b0, ho\u1eb7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh v\u00e0ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho ty \u0111\u1ec1 c\u1eed trong v\u00f2ng m\u1ed9t qu\u00fd<a class=\"footnote\" title=\"M\u1ed9t qu\u00fd 'Qu\u00fd', T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 66-43 ch\u00e9p l\u00e0 'th\u00e1ng'.\" id=\"return-footnote-1997-9\" href=\"#footnote-1997-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 s\u1ed1 li\u1ec7u.<\/p>\n<p>[58] [Ty] T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t x\u01b0a kia c\u1ea7m khu\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, ch\u01b0a h\u00e0nh l\u1ec5 th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7m. Nay ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ed3i xe ng\u1ecdc, c\u1ea7m tr\u1ea5n khu\u00ea \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh, l\u1ec5 xong l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Mi\u1ebfu, Thanh Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i xe v\u00e0 c\u1ea7m khu\u00ea, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin t\u1eeb nay ng\u1ed3i xe th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7m khu\u00ea, v\u00e0 ng\u1ed3i \u0111\u1ea1i li\u1ec5n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7m.&#8221;<\/i> L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;X\u01b0a kia trong nh\u00e0 th\u1edd t\u1ed5 \u0111\u1eb7t \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb, g\u1ecdi l\u00e0 t\u00f4ng th\u1ea1ch.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aXu\u00e2n Thu truy\u1ec7n\u300b n\u00f3i &#8216;\u0110i\u1ec3n ty t\u00f4ng th\u1ea1ch&#8217; l\u00e0 v\u1eady. B\u00e0i v\u1ecb ch\u00ednh mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y trong th\u00e1i th\u1ea5t, b\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc trong th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, h\u1ed1c \u0111\u00e1 c\u00e1ch m\u1eb7t \u0111\u1ea5t s\u00e1u th\u01b0\u1edbc m\u1ed9t t\u1ea5c. T\u1eeb H\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng, b\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu gi\u1eef ho\u1eb7c \u1edf nh\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y, ho\u1eb7c \u1edf gian ph\u1ee5 ph\u00eda t\u00e2y, c\u00f2n b\u00e0i v\u1ecb ch\u00ednh mi\u1ebfu tuy \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y trong nh\u00e0 th\u1edd, nh\u01b0ng Vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ed1c \u0111\u00e1 ri\u00eang, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. B\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu n\u00ean gi\u1eef \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc trong th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1eddi sau mi\u1ebfu kh\u00f4ng kh\u00e1c cung, v\u1eabn n\u00ean gi\u1eef \u1edf th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a mi\u1ebfu Th\u00e1i T\u1ed5. Tri\u1ec1u ta gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb Thu\u1eadn T\u1ed5 \u1edf gian ph\u1ee5 ph\u00eda t\u00e2y, l\u00e0 sai l\u1ea7m do theo th\u00f3i c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, l\u1ec5 thi\u1ebfu lao qu\u1ef9 th\u1ef1c, d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt n\u0103m l\u00ean t\u1ed5 ti\u00ean, \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111i c\u00f9ng. V\u00ec th\u1ebf c\u00f9ng m\u1ed9t b\u00e0n, chung m\u1ed9t l\u1ec5, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thay m\u1eb7t, m\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00f4ng b\u00e0y hai l\u1ea7n. Nay Th\u00e1i Mi\u1ebfu gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb, Vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf nh\u00e0 kh\u00e1c nhau, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a c\u00f9ng b\u00e0n. Xin gi\u1eef b\u00e0i v\u1ecb thi\u00ean mi\u1ebfu \u1edf t\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc trong th\u00e1i th\u1ea5t c\u1ee7a Th\u1ee7y T\u1ed5, b\u00e0i v\u1ecb Vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u1ec1u chung m\u1ed9t h\u1ed1c \u0111\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u c\u00f3 chi\u1ebfu b\u1ed3, c\u00f9ng chi\u1ebfu t\u00eda, g\u1ed1i, b\u00e0n cong, b\u00e0n th\u1eb3ng, khi t\u1ebf l\u1ec5 th\u00ec tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1ed3 t\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1ed3 t\u1ebf, hai ch\u1eef '\u0111\u1ed3 t\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 15-7 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1997-10\" href=\"#footnote-1997-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. Khi t\u1ebf \u0111\u1ebf h\u1ee3p th\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong c\u00e1c gian \u0111\u1ec1u chuy\u1ec3n ra s\u00e2n \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y. X\u00e9t \u300aChu L\u1ec5 &#8211; Th\u00e1i T\u1ec3\u300b<a class=\"footnote\" title=\"\u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b, ch\u1eef 'Chu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, ch\u1eef 'T\u1ec3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'lao', theo \u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b s\u1eeda b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-1997-11\" href=\"#footnote-1997-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>: &#8216;T\u1ebf ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng b\u00e0n ng\u1ecdc.&#8217; Tr\u1ecbnh th\u1ecb ch\u00fa: &#8216;B\u00e0n ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 th\u1ea7n t\u1ef1a, thi\u00ean t\u1eed b\u00ean tr\u00e1i b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n ng\u1ecdc.&#8217; \u300aTy k\u1ef7 di\u00ean\u300b: &#8216;Vua b\u00e0y chi\u1ebfu qu\u1ea3n, th\u00eam chi\u1ebfu t\u01a1 v\u1ebd, th\u00eam chi\u1ebfu th\u1ee9 th\u00eau, b\u00ean tr\u00e1i b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n ng\u1ecdc. Chi\u1ebfu t\u1ebf ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.&#8217; Nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e3 tr\u00ecnh, th\u00ec chi\u1ebfu n\u00ean b\u00e0y \u0111\u01a1n, chi\u1ebfu t\u01a1, chi\u1ebfu th\u1ee9 \u0111\u1ec1u b\u00e0y ch\u1ed3ng l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>\u300aL\u1ec5 K\u00fd\u300b n\u00f3i: &#8216;Chi\u1ebfu c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed c\u00f3 n\u0103m l\u1edbp.&#8217; Nay b\u00e0n chi\u1ebfu \u1edf Th\u00e1i Mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5. Xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng chi\u1ebfu qu\u1ea3n, th\u00eam chi\u1ebfu t\u01a1 v\u1ebd, th\u00eam chi\u1ebfu th\u1ee9 th\u00eau, b\u00ean tr\u00e1i b\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n ng\u1ecdc. Ph\u00e0m khi t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ec1u th\u00eam m\u1ed9t l\u1edbp chi\u1ebfu t\u01a1 v\u00e0 chi\u1ebfu th\u1ee9, c\u00f9ng chi\u1ebfu qu\u1ea3n th\u00e0nh n\u0103m l\u1edbp.&#8221;<\/i> \u0110\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Hi H\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng: Th\u1ee7 l\u0129nh gi\u1edbi T\u00e2y l\u00e0 D\u0169 Tang K\u1ebft B\u1ed3 D\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c Phi\u00ean l\u00e0 Ba C\u00fac \u0111em th\u01b0 d\u1ecbch \u0111\u1ebfn b\u00e1o r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc H\u1ea1 \u0111ang t\u1eadp trung binh l\u00ednh, chu\u1ea9n b\u1ecb x\u00e2y th\u00e0nh T\u00e1t B\u1ed3 \u0110\u1ea1t T\u00f4ng \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi H\u00e0 Ch\u00e2u, ph\u00eda nam Ho\u00e0ng H\u00e0, ph\u00eda t\u00e2y \u0110\u00e0o H\u00e0. Vua ph\u00ea: <i>&#8220;N\u1ebfu nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e1o c\u00e1o, th\u00ec \u0111\u00e2y thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn H\u00e0 Ch\u00e2u, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ch\u00fang x\u00e2y d\u1ef1ng! Lo ng\u1ea1i r\u1eb1ng Kinh l\u01b0\u1ee3c ty kh\u00f4ng r\u00f5 \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 \u1edf tr\u00ean, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb g\u00ec, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ea3n ty chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u binh m\u00e3 \u0111\u1ec3 c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[60] B\u00e3i b\u1ecf tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh thu\u1ed9c ch\u00e2u Thi, \u0111\u1eb7t hai tr\u1ea1i H\u00e0nh Khu\u1ebfch v\u00e0 An \u0110\u1ed1i.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-1997-1\">Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng'. D\u1ef1a v\u00e0o \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 55, ph\u1ea7n Ch\u1ee9c quan kh\u1ea3o: 'Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 T\u1ed1ng, H\u00e0n l\u00e2m y quan vi\u1ec7n c\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 m\u1ed7i ch\u1ee9c hai ng\u01b0\u1eddi, c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7n s\u1ef1, do Th\u01b0\u1ee3ng d\u01b0\u1ee3c, Ph\u1ee5ng ng\u1ef1 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u00eam ch\u1ee9c Ch\u01b0 ty s\u1ee9', nghi ng\u1edd ch\u1eef '\u0111\u1eb3ng' \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'vi\u1ec7n'. <a href=\"#return-footnote-1997-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-2\">'D\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'Manh', theo \u300aT\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b Phi\u00ean Di 6\/16 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1997-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-3\"> 'M\u00f4n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n trong c\u00e1c kho v\u00e0 s\u00e1ch \u300aL\u1ec5 k\u00fd - Giao \u0111\u1eb7c sinh\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1997-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-4\"> Trang C\u00f4ng Nh\u1ea1c trong \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 7-31 vi\u1ebft l\u00e0 'Trang Nh\u1ea1c'. <a href=\"#return-footnote-1997-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-5\">'Chi di chi\u1ebft bi\u1ebfn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Chi di t\u00e2n bi\u1ebfn'. X\u00e9t: Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 thu\u1ebf kh\u00f3a nh\u00e0 T\u1ed1ng c\u00f3 ph\u00e9p 'chi\u1ebft bi\u1ebfn', ngh\u0129a l\u00e0 thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng thu b\u1eb1ng v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng khi c\u1ea7n thi\u1ebft th\u00ec bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00e0nh v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c, xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 174, ch\u00ed Th\u1ef1c h\u00f3a, ch\u1ed7 n\u00e0y 't\u00e2n' r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'chi\u1ebft'. <a href=\"#return-footnote-1997-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-6\">Trong l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ea1y, ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u01b0', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 17-32 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1997-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-7\"> Ch\u1eef 'th\u00e1i' trong 'th\u00e1i lao' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u1ebfu', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 17-33 v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 98 ph\u1ea7n t\u00f4ng mi\u1ebfu kh\u1ea3o m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-1997-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-8\">ch\u1eef 'h\u00e0nh' trong c\u00e2u 'c\u00f3 th\u1ec3 trong chi\u1ebfu chi\u1ebfu h\u1ed9i ti\u1ebft xu\u1ea5t h\u00e0nh h\u1ea1' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u d\u01b0\u1edbi b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-1997-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-9\"> M\u1ed9t qu\u00fd 'Qu\u00fd', T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 66-43 ch\u00e9p l\u00e0 'th\u00e1ng'. <a href=\"#return-footnote-1997-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-10\">tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng ng\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1ed3 t\u1ebf, hai ch\u1eef '\u0111\u1ed3 t\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u1ec5 15-7 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1997-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-1997-11\">\u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b, ch\u1eef 'Chu' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, ch\u1eef 'T\u1ec3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'lao', theo \u300aChu L\u1ec5 - Th\u00e1i T\u1ec3\u300b s\u1eeda b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-1997-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":97,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-1997","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1998,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1997\/revisions\/1998"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/1997\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=1997"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=1997"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=1997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}