{"id":2047,"date":"2026-01-01T13:36:16","date_gmt":"2026-01-01T06:36:16","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=2047"},"modified":"2026-01-01T13:45:15","modified_gmt":"2026-01-01T06:45:15","slug":"beta-quyen-331-nam-nguyen-phong-thu-5-nham-tuat-1082","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/beta-quyen-331-nam-nguyen-phong-thu-5-nham-tuat-1082\/","title":{"raw":"[BETA] QUY\u1ec2N 331: N\u0102M NGUY\u00caN PHONG TH\u1ee8 5 (NH\u00c2M TU\u1ea4T, 1082)","rendered":"[BETA] QUY\u1ec2N 331: N\u0102M NGUY\u00caN PHONG TH\u1ee8 5 (NH\u00c2M TU\u1ea4T, 1082)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>\"Ng\u1ef1 s\u1eed v\u1ed1n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ph\u00e2n c\u00f4ng gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c quan \u1edf kinh \u0111\u00f4, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, nay l\u1ea1i l\u1ec7nh cho h\u1ecd gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed kh\u1eafp n\u01a1i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi hi\u1ec7u qu\u1ea3 tr\u1ecb l\u00fd? H\u01a1n n\u1eefa, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ed1ng. C\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c l\u1ed9. N\u1ebfu c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, th\u00ec l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y, v\u00e0 ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c l\u1ed9.)<\/i>\r\n\r\n[2] Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u00fd S\u00e1t xin r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Kinh Nguy\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Hi H\u00e0 m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Gi\u00e1m ty quan, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng ph\u00f3 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng qu\u00e2n kh\u00ed. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i c\u1eed, c\u00e1c quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u00e3 ph\u00e2n c\u00f4ng theo t\u1eebng l\u1ed9, nay l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea5u xin n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[3] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, A L\u00fd C\u1ed1t, Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u1eadn \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Ch\u01b0\u1edbc Long v\u00e0 X\u00fac {Kh\u1ea9u Di} c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc H\u1ea1.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Kinh ch\u1ebf ty b\u1ea3o A L\u00fd C\u1ed1t li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ee5a cho h\u1ecd theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[4] \u0110\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n ty l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng hi\u1ec7n thi\u1ebfu qu\u00e2n b\u1ed9, xin kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 b\u1ed5 sung. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0m theo.\r\n\r\n[5] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng ch\u1ec9 c\u1ee9u h\u1ed9 \u0111\u00ea s\u00f4ng l\u1edbn \u1edf Qu\u1ea3ng V\u0169 T\u1ea3o b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf, nh\u1edd c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1ea1y v\u1ea1y kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng, th\u1ee9c \u0111\u00eam d\u1ea7m m\u01b0a, ra s\u1ee9c c\u1ee9u ch\u1eefa, n\u00ean \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. N\u00ean ban \u00e2n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00f4ng lao sau n\u00e0y.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o T\u1eed Uy\u00ean li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng \u0110\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m tu\u1ed5i, th\u0103ng ch\u1ee9c, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u1ea1 L\u00e2n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfp nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi Man quy thu\u1eadn \u1edf ch\u00e2u An H\u00f3a, n\u00eau r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i. Vua ph\u00ea: <i>\"T\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf xa, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5 th\u1ef1c t\u1ebf l\u1ee3i h\u1ea1i, giao cho T\u1ea1 L\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 4, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u00e1ch t\u1ec9nh ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea1 L\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: <i>\"Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean.\"<\/i> Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay, T\u1ea1 L\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 nh\u1eadn vi\u1ec7c kinh ch\u1ebf \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea ch\u00e2u Nghi, v\u1eady l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean ghi l\u00e0 Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh. Nay th\u1ef1c l\u1ee5c ghi l\u00e0 <i>\"Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh\"<\/i>, e l\u00e0 sai, n\u00ean b\u1ecf ch\u1eef <i>\"Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh\"<\/i>. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng 9 s\u1ebd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i>\r\n\r\n[7] Chi\u1ebfu cho Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c tr\u00ecnh b\u00e0y chi ti\u1ebft vi\u1ec7c Th\u1ea9m Qu\u00e1t d\u1eabn theo bao nhi\u00eau t\u01b0\u1edbng quan, s\u1ee9 th\u1ea7n, qu\u00e2n binh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn v\u00e0 m\u1ea5t t\u00edch tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c an \u1ee7i, t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf c\u00e1c n\u01a1i v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo Th\u1ea9m Qu\u00e1t, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n th\u00eam b\u1edbt.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n Chu ch\u00e9p: \"L\u00fac \u0111\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u b\u00e1o c\u00e1o[footnote] Ch\u1eef 'nh\u1ea5t' trong 'nh\u1ea5t th\u1eddi th\u1ee7 s\u00e1ch' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u00e3 x\u00f3a. Nay kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t t\u00edch th\u1ef1c t\u1ebf.)<\/i>\r\n\r\n[8] Vi\u1ec7n T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u: <i>\"Theo Chu l\u1ec5, Ti\u1ec3u t\u00f4ng b\u00e1 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, s\u1eafp \u0111\u1eb7t nghi th\u1ee9c v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed. \u0110\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u01b0 \u0110\u1ed3, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m \u1edf n\u01a1i t\u1ebf t\u1ef1, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 khinh m\u1ea1n v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u1ef1 b\u1ea5t k\u00ednh. Tri\u1ec1u ta khi t\u1ebf Nam Giao, t\u1eadp nghi th\u1ee9c \u1edf \u0111\u00e0n t\u1ebf, khi t\u1ebf Minh \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1eadp nghi th\u1ee9c \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea5t k\u00ednh. Xin cho t\u1eadp nghi th\u1ee9c Nam Giao \u1edf Thanh Th\u00e0nh, t\u1eadp nghi th\u1ee9c Minh \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh th\u1ea7n linh.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[9] L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, khi l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5ng an ba v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n Huy \u0110\u1ee9c v\u00e0 ba v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u1ec5n Kh\u00e1nh t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh, xin m\u1ed7i \u0111i\u1ec7n ba v\u1ecb c\u00f9ng d\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m ch\u00fac b\u1ea3n, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea1y ri\u00eang.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ed7i ho\u00e0ng h\u1eadu d\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m ch\u00fac b\u1ea3n, v\u1eabn l\u1ea1y ri\u00eang.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n M\u1ef1c ch\u00e9p: <i>\"Ng\u00e0y mai, l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5ng an ba v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n Huy \u0110\u1ee9c.\"<\/i> B\u1ea3n Chu b\u1ecf b\u1ed1n ch\u1eef <i>\"Minh nh\u1eadt ph\u1ee5ng an\"<\/i>. B\u1ea3n m\u1edbi cho r\u1eb1ng: <i>\"L\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5ng an ng\u00e0y mai l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf.\"<\/i> Nay theo b\u1ea3n Chu.)<\/i>\r\n\r\n[10] \u0110\u1ea1i T\u00f4ng Ch\u00ednh Ty t\u00e2u: <i>\"H\u01b0ng Ch\u00e2u Ph\u00f2ng Ng\u1ef1 S\u1ee9 Tr\u1ecdng Phi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec d\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng m\u1ed9t qu\u00fd, k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t n\u0103m, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed1t m\u1eb7t n\u1eef n\u00f4. Trong m\u1ed9t n\u0103m, ba l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u00e0n b\u1ea1o phi l\u1ec5, xin tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng v\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c.\"<\/i> Chi\u1ebfu k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00eam n\u0103m n\u0103m.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 2, Tr\u1ecdng Phi b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng.)<\/i>\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu: <i>\"Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ph\u00e1n Quan T\u1eed Ch\u00e2u L\u1ed9, Th\u1eeba Ngh\u1ecb Lang Tr\u00ecnh Chi T\u00e0i, v\u00e0 Tri T\u1eeb Ch\u00e2u, Tri\u1ec1u T\u00e1n \u0110\u1ea1i Phu Tri\u1ec7u \u0110\u1ec9nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb thay th\u1ebf.\"<\/i> Chi T\u00e0i v\u00ec ki\u1ec7n t\u1ee5ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tri L\u00f4 Ch\u00e2u Nh\u1eadm C\u1ea5p, b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng trung th\u1ef1c; \u0110\u1ec9nh v\u00ec d\u00f9ng thuy\u1ec1n quan ch\u1edf v\u1eadt t\u01b0.\r\n\r\n[12] Nguy\u00ean V\u0169 quy\u1ebft \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1, chi\u1ebfu L\u1ec5 B\u1ed9 Vi\u00ean Ngo\u1ea1i Lang V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Thi\u1ec1u \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1 t\u1ed9i.\r\n\r\n[13] S\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc B\u1ed9t N\u00ea t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u \u0111i thuy\u1ec1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(Cu\u1ed1i th\u00e1ng 8 n\u0103m ngo\u00e1i, v\u00e0o c\u1ed1ng.)<\/i>\r\n\r\n[14] Chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ho\u00e3n thu n\u1ee3 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean \u1edf b\u1ed1n ch\u00e2u qu\u00e2n Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i L\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1i th\u00e0nh d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Phu Di\u00ean L\u1ed9.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Ty An Ph\u1ee7 Duy\u00ean Bi\u00ean L\u00f4 Nam t\u00e2u: <i>\"Xin l\u1ea5y ng\u1ef1a mua t\u1eeb Nhung Ch\u00e2u c\u1ea5p cho qu\u00e2n b\u1ea3n l\u1ed9, ngo\u00e0i ra c\u1ea5p cho c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean ngh\u0129a qu\u00e2n 19 h\u1ecd v\u00e0 7 h\u1ecd, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1eadp chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u tr\u00ean ng\u1ef1a.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[16] C\u1ea5p S\u1ef1 Trung L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ecdc b\u1ea3n sao c\u1ee7a L\u1ea1i B\u1ed9, Tri\u1ec1u Th\u1ec9nh Lang, \u0110\u1ec1 C\u1eed Ng\u1ecdc Long Quan Ng\u00f4 Th\u1ea9m L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u0103ng l\u00ean Tri\u1ec1u Ph\u1ee5ng \u0110\u1ea1i Phu. V\u00ec Th\u1ea9m L\u1ec5 xin v\u1ec1 l\u00e0m quan cung do tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt, theo ph\u00e1p kh\u00f4ng n\u00ean th\u0103ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[17] Ho\u00e0ng Th\u00e0nh S\u1ee9, Hu\u1ec7 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 L\u00fd Thu\u1ea5n Th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ec1 C\u1eed Ph\u1ee7 Gi\u1edbi \u0110\u1ea1o T\u1eb7c Tu\u1ea7n Ki\u1ec3m C\u00f4ng S\u1ef1, coi s\u00f3c c\u00e1c l\u1ed9 Ki\u1ec1m H\u1ea1t.\r\n\r\n[18] Chi\u1ebfu Ki\u1ec1m H\u1ea1t T\u1eed Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, Cung B\u1ecb Kh\u1ed1 S\u1ee9 Cao Tu\u00e2n Tr\u1ecb, v\u00e0 \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n Ki\u1ec3m Nhung L\u00f4 \u0110\u1eb3ng Ch\u00e2u, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u00e0ng Kh\u1ed1 Ph\u00f3 S\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. V\u00ec gi\u1ebft gi\u1eb7c Di \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf cung \u0111ao, t\u1ef1 m\u00ecnh b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Du Th\u1ee7y \u0111\u1ec3 m\u1ea1o nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u1ec5 nghi l\u00e0 T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, Th\u00e1i X\u00e1c, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n T\u00f4n C\u1ed1, M\u00f4n h\u1ea1 Th\u1ecb lang Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, Trung th\u01b0 Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea3o, \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n H\u00e0n Ch\u1ea9n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh c\u00f9ng c\u00e1c quan vi\u00ean kh\u00e1c, t\u1eadp trung tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec7n Gi\u00e1m Ch\u00e2u, Ng\u01b0ng Hoa \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5 c\u00e1o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n t\u1ed5 ti\u00ean, khi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1ee3ng T\u1eeb Th\u00e1nh Quang Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 Anh T\u00f4ng Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Vua kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft r\u1ea5t l\u00e2u, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ea9ng m\u1eb7t nh\u00ecn.\r\n\r\nSau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n l\u00ean ki\u1ec7u hoa \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh. C\u00e1c quan xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1 cung, nh\u01b0ng ng\u00e0i kh\u00f4ng nghe, c\u1ee9 \u0111i b\u1ed9 theo sau m\u1ed7i t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n ra kh\u1ecfi \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ee3i khi r\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 cung. L\u00fac n\u00e0y, t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 th\u1edd t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh, n\u00ean khi t\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1c xong, m\u1edbi d\u1eddi v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh.\r\n\r\n[20] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Mi\u1ec5n, Nh\u01b0 kinh ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea1ch \u00d4n K\u1ef3, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban Tri\u1ec7u Ti\u1ec1m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t n\u0103m ch\u1ee9c; V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9 Cao Ch\u00ednh, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u1ea1c Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t b\u1ed1n ch\u1ee9c; Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Phan \u0110\u1ecbnh, L\u01b0u Thanh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t ba ch\u1ee9c; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Tang Th\u1ee5c, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Nh\u00e2m \u0110oan[footnote]Ch\u1eef 'Cung' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'B\u1ecb', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf.[\/footnote], N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu T\u1ed1ng C\u1ea7u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t hai ch\u1ee9c; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Nghi Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 K\u1ef3 k\u1ef5 s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n T\u00f4n H\u00e0m Ninh[footnote]Ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1eb7t sau 'C\u00e1p m\u00f4n', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu T\u00f4n V\u0103n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t m\u1ed9t ch\u1ee9c; \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 \u0110\u1ecbch V\u1ecbnh, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t v\u00ec l\u00e0m t\u01b0\u1edbng ra bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t qu\u00e2n, \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p \"<\/i>th\u1eadp ph\u00e2n<i>\" \u0111\u1ec3 tru\u1ea5t \u0111o\u1ea1t.\"<\/i>\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, tr\u1eddi v\u1eeba s\u00e1ng, c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 b\u00e1ch quan t\u1eadp trung \u1edf \u0111i\u1ec7n Anh, Vua ng\u1ef1 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n, l\u00ean \u0111i\u1ec7n d\u00e2ng l\u1ec5 theo nghi th\u1ee9c. L\u1ec5 nghi s\u1ee9 d\u1eabn \u0111o\u00e0n xe r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb, quan h\u1eefu ty t\u00e2u xin Vua tr\u1edf v\u00e0o cung, Vua kh\u00f4ng nghe, b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi m\u00e0n, m\u1ed7i khi th\u1ea7n v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c r\u01b0\u1edbc ra \u0111\u1ebfn c\u1eeda Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m l\u1ec5 t\u1eeb bi\u1ec7t xong r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 cung, an v\u1ecb \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 b\u00e1ch quan \u0111i theo d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean H\u01b0ng, sau \u0111\u00f3 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n K\u1ebf Nh\u00e2n, Vua \u0111au bu\u1ed3n kh\u00f3c l\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111i\u1ec7n th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng r\u1ea3i r\u00e1c \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a qu\u00e1n, Vua cho r\u1eb1ng nh\u01b0 v\u1eady ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh, b\u00e8n tham kh\u1ea3o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, x\u00e2y d\u1ef1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1ec5 nghi c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, cung \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, l\u1ec5 an v\u1ecb ho\u00e0n t\u1ea5t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng. Vua ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 ph\u1ee5 tr\u00e1ch cung C\u1ea3nh Linh c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>\"Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, cung C\u1ea3nh Linh ho\u00e0n th\u00e0nh, l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o thi\u00ean di d\u1eddi th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, phong ch\u1ee9c cho con ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c quan tham gia t\u1ebf l\u1ec5.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b so v\u1edbi \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b ghi ch\u00e9p chi ti\u1ebft h\u01a1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c. Sau khi an v\u1ecb th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Anh T\u00f4ng \u1edf cung C\u1ea3nh Linh xong, ng\u00e0y h\u00f4m sau, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u.<\/i>\r\n\r\n<i>B\u00e0i ch\u00fac v\u0103n trong \u300aTr\u1ecbnh V\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b[footnote]\u300aTr\u1ecbnh V\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b theo ghi ch\u00e9p: \u300aV\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b do Tr\u1ecbnh Gi\u1ea3i \u0111\u1eddi T\u1ed1ng so\u1ea1n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, nghi ng\u1edd r\u1eb1ng ch\u1eef 'Tr\u1ecbnh' \u1edf \u0111\u00e2y thi\u1ebfu ch\u1eef 'Gi\u1ea3i'.[\/footnote]: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2n th\u1ea7n \u1edf n\u01a1i b\u00ed \u1ea9n, m\u1edf r\u1ed9ng th\u1ea7n cung b\u00ean ph\u1ea3i, tr\u1eddi m\u1edf ch\u00edn t\u1ea7ng, xe m\u00e2y xu\u1ed1ng \u0111\u00f3n, v\u1ebb uy nghi r\u1ef1c r\u1ee1, ngai v\u00e0ng v\u1eeba y\u00ean, ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh th\u00e0nh k\u00ednh, th\u00e2n tu s\u1eeda l\u1ec5 v\u1eadt, d\u00e2ng l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u0111\u00fang th\u1eddi, m\u00e3i m\u00e3i ph\u1ee5ng th\u1edd ho\u00e0ng linh.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t: C\u00e2u <i>\"xe m\u00e2y\"<\/i> n\u00ean \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00e2u <i>\"tr\u1eddi m\u1edf\"<\/i>, c\u00e2u <i>\"th\u00e2n tu s\u1eeda\"<\/i> n\u00ean \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00e2u <i>\"ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh\"<\/i>, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi h\u1ee3p v\u1ea7n, c\u00f3 l\u1ebd \u1edf \u0111\u00e2y vi\u1ebft \u0111\u1ea3o l\u1ed9n.)<\/i>\r\n\r\n[23] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 l\u00e0 T\u1eeb C\u1eedu T\u01b0 t\u00e2u: <i>\"\u1ede bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai \u0110i\u1ec3u g\u1ecdi l\u00e0 H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, c\u00f3 5.838 h\u1ed9 d\u00e2n ng\u1ee5 c\u01b0, g\u1ed3m ch\u1ee7 v\u00e0 kh\u00e1ch, ph\u00e2n thu\u1ed9c ba huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Qu\u1ea3n, Nam H\u1ea3i, T\u00e2n H\u1ed9i. M\u1ed7i khi c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 huy\u1ec7n m\u00ecnh thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 th\u00ec h\u01a1n th\u00e1ng kh\u00f4ng th\u00f4ng. Xin l\u1eadp m\u1ed9t huy\u1ec7n, l\u1ea5y t\u00ean H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n.\"<\/i> C\u00e1c quan gi\u00e1m s\u00e1t trong l\u1ed9 b\u00e0n b\u1ea1c, mu\u1ed1n ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t tr\u1ea5n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m quan ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u00f2ng ch\u00e1y v\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, v\u00ec l\u1ec5 \u0111\u01b0a th\u1ea7n v\u1ecb v\u00e0o th\u1edd \u1edf cung C\u1ea3nh Linh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Con ch\u00e1u c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u0103n v\u00f5 c\u0169 c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c quan s\u01a1 ph\u1ea9m, con ch\u00e1u th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1eadp t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc.\r\n\r\n<i>(N\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n trong chi\u1ebfu x\u00e1 \u0111\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[25] Phong ng\u1ef1 th\u1ecb h\u1ecd Tr\u1ea7n l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n.\r\n\r\n[26] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c tri ch\u00e2u Tuy\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng, kh\u00f4ng cho t\u00e1i nhi\u1ec7m, sai l\u00e0m ph\u00e1n vi\u1ec7n \u0110\u0103ng V\u0103n Ki\u1ec3m. V\u00ec ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng ta kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i m\u00e0 xin t\u00e1i nhi\u1ec7m.\r\n\r\n[27] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u00fd L\u1eadp Chi t\u00e2u: <i>\"Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u00e3 b\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda s\u00f4ng b\u1ecb v\u1ee1 \u1edf \u0111\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 T\u1ea3o. \u0110\u1ebfn canh n\u0103m, hai \u0111\u1ea7u ng\u1ef1a \u0111\u00e3 ch\u00ecm xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 25 b\u01b0\u1edbc. Tuy \u0111\u00e3 gia c\u1ed1 v\u00e0 tu s\u1eeda, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u00f4ng s\u00e2u tr\u1eddi l\u1ea1nh, kh\u00f3 thi c\u00f4ng, xin \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang m\u1edbi ti\u1ebfn h\u00e0nh.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. C\u00e1c quan l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c b\u1ecbt c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t t\u1ed9i.\r\n\r\n[28] Ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan phi\u00ean b\u1ecb \u00e9p h\u00e0ng l\u00e0 \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c B\u1ea3o T\u1ebf {Kh\u1ea9u L\u0103ng}, \u0111i\u1ec7n th\u1ecb L\u00fd {Kh\u1ea9u L\u0103ng} K\u1ef7, Di H\u01b0\u01a1ng ba ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u1eed ph\u1ea1t nh\u01b0 nhau.\"<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Giang T\u00e2y \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac, c\u1ea5p kho\u00e1n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, n\u01a1i \u0111\u00f3 c\u1ea5p th\u00e2n ph\u1eadn v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.\r\n\r\n[29] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n b\u00e1o: Trong s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc gi\u1edbi tr\u00f4i d\u1ea1t \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng, \u0111\u1ed3n canh \u0111\u00e3 thu c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu g\u1eedi tr\u1ea3 v\u1ec1 B\u1eafc gi\u1edbi.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u00fd Hi\u1ebfn: <i>\"Nghe n\u00f3i Tri ch\u00e2u Lan Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ed1 ch\u1ea5p, sai khi\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129 qu\u00e1 m\u1ee9c, khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n than. H\u00e3y k\u00edn \u0111\u00e1o xem x\u00e9t, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u1edf \u0111\u00f3, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Sau v\u00e0i th\u00e1ng, l\u1ec7nh cho V\u0103n U\u1ea5t thay L\u00fd H\u1ea1o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Lan Ch\u00e2u.\r\n\r\n<i>(V\u0103n U\u1ea5t l\u00e0m Tri ch\u00e2u Lan Ch\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau[footnote] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, ch\u1eef 'Th\u00ecn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'D\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 333 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 6 th\u00e1ng 2 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].)<\/i>\r\n\r\n[31] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u: <i>\"Th\u00e0nh T\u1eafc M\u00f4n S\u01a1n d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb \u0111\u1ecbch t\u1ea5n c\u00f4ng, c\u00f3 n\u1ec1n th\u00e0nh c\u1ed5 v\u00e0 h\u00e0o c\u1ed5 l\u00e0m ranh gi\u1edbi, t\u1ea1m giao cho T\u01b0\u1edbng th\u1ee9 ba c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 M\u1ec5 U\u00e2n chi\u00eau m\u1ed9 c\u1ea5m binh x\u00e2y d\u1ef1ng, ch\u1ec9 trong b\u1ea3y ng\u00e0y l\u00e0 ho\u00e0n th\u00e0nh.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t c\u1ee7a M\u1ec5 U\u00e2n ba n\u0103m.\r\n\r\n[32] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb \u0110\u1ea1i Danh \u0111\u1ebfn C\u00e1t Ninh, qua m\u01b0\u1eddi l\u0103m ch\u00e2u, s\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u00f2ng l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ea5t kho\u1ea3ng b\u1ea3y ngh\u00ecn kho\u1ea3nh, xin chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y thu t\u00f4.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ed9 Phu Di\u00ean hy sinh v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh hi\u1ec7n \u1edf b\u1ea3n l\u1ed9, mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u1ea5p ti\u1ec1n ph\u00fang vi\u1ebfng, th\u00ec \u0110\u1ea1i s\u1ee9 th\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd m\u1ed9t tr\u0103m ngh\u00ecn, Ti\u1ec3u s\u1ee9 th\u1ea7n n\u0103m m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, Sai s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ba m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn[footnote] Sai s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ba m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, ch\u1eef 'm\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 44-27 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 theo lo\u1ea1i m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t.\"<\/i>\r\n\r\n[34] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"C\u1ed1 Th\u1ee5c phi \u0110\u1ed5ng th\u1ecb t\u1eebng h\u1ea7u h\u1ea1 Nh\u00e2n T\u00f4ng, sinh ra L\u1ed7 Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa, ban cho \u00e2n tr\u1ea1ch b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho gia \u0111\u00ecnh k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[35] Quy\u1ec1n Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u01b0 H\u1eadu t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 th\u1eb7ng vi\u00ean, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e1 m\u1ee9c. Xin theo Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u1ed7 c\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i, c\u1eaft b\u1ecf ch\u1ed7 chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e1 m\u1ee9c, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, th\u00ec l\u1eadp th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0m h\u1ea1n m\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n k\u00edp, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt, bi\u00ean v\u00e0o s\u00e1ch t\u1ea5u.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[36] Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n Ho\u00e0n Kh\u00e1nh kinh l\u01b0\u1ee3c ty Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay t\u1ea5u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u00e2n m\u00e3 h\u00e0nh dinh c\u1ee7a l\u1ed9 Phu Di\u00ean, v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh l\u1edbn, V\u0129nh L\u1ea1c b\u1ecb v\u00e2y, T\u1eeb Hi tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb v\u00e2y, t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea5t l\u1ee3i, c\u1ea7n nh\u1edd vi\u1ec7n binh l\u00e2n \u0111\u1ea1o. Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh v.v. \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3. L\u00fac \u0111\u00f3, th\u1ea7n \u0111ang \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, tr\u1ef1c ti\u1ebfp nghe T\u0103ng B\u1ed1 b\u00e0n lu\u1eadn, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu, qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u th\u00ec th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u1ecb gi\u1ebft, t\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u1eed tr\u1eadn, tr\u00ean khi\u1ebfn Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo l\u1eafng, d\u01b0\u1edbi hao t\u1ed5n s\u1ee9c d\u00e2n, c\u01a1 h\u1ed9i b\u1ecb b\u1ecf l\u1ee1, h\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn th\u1ebf!<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n tra c\u1ee9u c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 chi\u1ebfn th\u1ee7, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n ch\u1ee7 binh quan t\u01b0\u1edbng, chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng c\u1ee9u l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh l\u1edbn v\u00e0o m\u1ed9t l\u1ed9, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u binh t\u01b0\u1edbng, c\u00f2n cho ph\u00e9p c\u00e1c l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u1ee9ng c\u1ee9u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do T\u1eeb Hi b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft ph\u00e9p \u1ee9ng c\u1ee9u. L\u00fac \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ai n\u00f3i g\u00ec, nh\u01b0ng l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng ng\u00e0y nay. H\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 qu\u00e2n b\u1ecb v\u00e2y kh\u1ed1n, xin vi\u1ec7n binh l\u00e2n \u0111\u1ea1o, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd x\u00e9t duy\u1ec7t r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Nay bi\u00ean ho\u1ea1n ch\u01b0a ti\u00eau, t\u00ecnh \u0111\u1ecbch kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, mong B\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e2u s\u1eafc xem x\u00e9t vi\u1ec7c g\u1ea7n \u0111\u00e2y, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n t\u1eeb Th\u00e1nh t\u00e2m, s\u1eeda \u0111\u1ed5i ph\u00e9p l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba h\u1ecda b\u1ea5t ng\u1edd. Th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng r\u00f5 ki\u00eang k\u1ef5, ch\u1ec9 l\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ee1 im l\u1eb7ng, ph\u1ee5 l\u00f2ng lo n\u01b0\u1edbc ch\u00e2n th\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh binh m\u00e3 l\u1ed9 kh\u00e1c \u1ee9ng c\u1ee9u, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i lo ph\u00f2ng b\u1ecb r\u1ed9ng kh\u1eafp b\u1ea3n l\u1ed9, t\u1ef1 lo ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Thu\u1ea7n T\u00fay, ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 v\u00e2ng chi\u1ebfu quy\u1ec1n l\u0129nh kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 t\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 12, c\u00f3 ch\u1ec9 h\u1ea1 c\u00e1c l\u1ed9, l\u00fac \u0111\u00f3 Thu\u1ea7n T\u00fay \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c, kh\u00f4ng b\u00e0n t\u1ea5u th\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u \u1edf quy\u1ec3n 10 \u300aT\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b. Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn n\u0103m Nguy\u00ean H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, Thu\u1ea7n T\u00fay l\u1ea1i t\u1ea5u; ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 4, l\u1ea1i t\u1ea5u; ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, h\u1ea1 ch\u1ec9 huy.)<\/i>\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Ho\u00e0ng L\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed ch\u1ee9c L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, h\u00e0m Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu.\r\n\r\n[38] L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n gi\u1eef ch\u1ee9c b\u1ea3n quan l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u. C\u1ea3nh \u00d4n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng n\u00f3i ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do Vua v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh b\u00e0n b\u1ea1c k\u00edn, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng An L\u1ec5 l\u00e0 em r\u1ec3 c\u1ee7a C\u1ea3nh \u00d4n. Vua nghi ng\u1edd An L\u1ec5 ti\u1ebft l\u1ed9 chuy\u1ec7n n\u00e0y, gh\u00e9t C\u1ea3nh \u00d4n k\u1ebft giao v\u00e0 xu n\u1ecbnh, n\u00ean b\u1eaft \u00f4ng ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c. <i>(Theo \u300aL\u01b0u An Th\u1ebf t\u1eadp\u300b)<\/i>.\r\n\r\n[39] Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 Chu S\u0129 Long t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng Giang, \u0110a Tinh, \u0110\u1ed3ng C\u1ed5, \u0110\u00e0m Kh\u00ea, Th\u01b0\u1ee3ng H\u00f2a, K\u00ea C\u00f4ng thu\u1ed9c hai l\u1ed9 Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng. C\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 H\u1ed3 Nh\u0129, T\u1eafc Kh\u00ea thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o T\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ecba gi\u1edbi xen k\u1ebd, s\u1ee3 r\u1eb1ng vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn k\u1ecbp ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra s\u1ef1 c\u1ed1, xin giao cho T\u1ea1 L\u00e2n x\u1eed l\u00fd, ho\u1eb7c cho ph\u00e9p b\u1ea3n ch\u00e2u chi\u00eau d\u1ee5.\"<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Tri\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t. Sau \u0111\u00f3 l\u1ec7nh y theo t\u1ea5u c\u1ee7a \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t ty Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9, m\u1ed9t m\u1eb7t chi\u00eau d\u1ee5, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i Tri\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c <i>\"kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i xem x\u00e9t\"<\/i> ghi ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, nay ghi chung. T\u1ea1 L\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean Ch\u00e2u, th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 4 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh Ch\u00e2u, ch\u01b0a bao l\u00e2u l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean Ch\u00e2u. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 Chu S\u0129 Long l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh Ch\u00e2u t\u1eeb khi n\u00e0o, c\u00f3 l\u1ebd thay th\u1ebf L\u00e2n. Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 7, T\u00f4n L\u00e3m c\u00f3 n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u)<\/i>.\r\n\r\n[40] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n h\u1ed9 b\u1ed1n \u0111o\u00e0n Kh\u00ea Thi\u1ec7u Ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u00ean Th\u00f4ng Hi\u1ec3u xin quy thu\u1eadn, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p chi\u00eau d\u1ee5.\r\n\r\n[41] Kinh ch\u1ebf Nghi Ch\u00e2u Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng l\u00e0 T\u1ea1 L\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Man \u0110\u1ea3n \u1edf Trung Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u thu\u1ed9c An H\u00f3a ch\u01b0a ch\u1ecbu quy thu\u1eadn, xin \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ecdn 3000 qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Giang T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00f3, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u hai ch\u1ec9 huy Ki\u00eau K\u1ecb \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u[footnote]Ch\u1eef 'Ki\u00eau' trong 'Ki\u00eau K\u1ecb hai ch\u1ec9 huy' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung[\/footnote].\r\n\r\n[42] Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c lang ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u00day \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed, do Trung th\u1eeba Th\u01b0 Thi\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, v\u00ec l\u1ec5 an v\u1ecb c\u00e1c v\u1ecb th\u00e1nh \u1edf cung C\u1ea3nh Linh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, g\u1ed3m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n Ph\u1ee7, v\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan nh\u1eadp n\u1ed9i, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u01b0u Duy Gi\u1ea3n, xem x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, theo quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng khi ki\u1ec3m tra, c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong b\u1eafn cung v\u00e0 b\u1eafn n\u1ecf: h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1t b\u1ea1c b\u1ea3y l\u1ea1ng, l\u1ee5a n\u0103m t\u1ea5m; h\u1ea1ng nh\u1ea5t b\u1eafn n\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1t b\u1ea1c n\u0103m l\u1ea1ng, l\u1ee5a n\u0103m t\u1ea5m; h\u1ea1ng nh\u00ec v\u00e0 h\u1ea1ng ba m\u1ed7i h\u1ea1ng gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. C\u00e1c \u0110\u00f4 ph\u00f3 b\u1ea3o ch\u00ednh, \u0110\u1ea1i b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m d\u1ea1y v\u00f5 ngh\u1ec7 cho ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ea1t h\u1ea1ng nh\u1ea5t, \u0110\u00f4 ph\u00f3 b\u1ea3o ch\u00ednh t\u00ednh theo to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ea3o \u0111\u1ea1t m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, Tam ban sai s\u1ee9 \u0111\u1ea1t ch\u00edn ph\u1ea7n, Tam ban t\u00e1 sai \u0111\u1ea1t t\u00e1m ph\u1ea7n[footnote]ch\u00edn ph\u1ea7n Tam ban sai s\u1ee9, t\u00e1m ph\u1ea7n Tam ban t\u00e1 sai, b\u1ed1n ch\u1eef 'ch\u00edn ph\u1ea7n Tam ban' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Binh nh\u1ecb chi nh\u1ecb t\u1ee9 b\u1ed5.[\/footnote], \u0110\u1ea1i b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng t\u00ednh theo to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ea3o \u0111\u1ea1t m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, Tam ban t\u00e1 sai \u0111\u1ea1t ch\u00edn ph\u1ea7n, H\u1ea1 ban \u0111i\u1ec7n th\u1ecb \u0111\u1ea1t t\u00e1m ph\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u00e1t b\u1ea1c m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng, l\u1ee5a n\u0103m t\u1ea5m; kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, gi\u1ea3m th\u01b0\u1edfng theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf Lan Ch\u00e2u gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 hi\u1ec7n c\u00f3 b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u1ec3 l\u1ea1i b\u1ed1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, c\u00f2n l\u1ea1i cho v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng.\"<\/i>\r\n\r\n[46] T\u00e2n tri H\u1ed3 Ch\u00e2u L\u01b0 Kh\u00e2u Hi\u1ebfu Tr\u1ef1c t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n th\u1ea5y \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1eb7t b\u1ed1n s\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c c\u1ea7m c\u1ed1 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n m\u1eb7t, l\u00e3i su\u1ea5t m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1ed7i th\u00e1ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 ch\u00e2u huy\u1ec7n; n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 quan th\u1ecb d\u1ecbch, giao cho quan tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 ki\u00eam gi\u00e1m, l\u1ea5y s\u1ed1 l\u00e3i cu\u1ed1i n\u0103m nhi\u1ec1u \u00edt l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf \u0111i, n\u00f3i <i>\"kh\u00f4ng thi h\u00e0nh\"<\/i>.)<\/i>\r\n\r\n[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u00e0m c\u00e1c v\u0103n t\u1ef1 do vi\u1ec7n n\u00e0y ph\u00ea duy\u1ec7t g\u1eedi cho Th\u1eeba ch\u1ec9 ty, v\u00ec ch\u01b0a ban h\u00e0nh ra kh\u1ecfi vi\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1eedi sang M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 11.)<\/i>\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, B\u1ed9 qu\u00e2n ty t\u00e2u: <i>\"Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Hi\u1ec7u trung L\u00e2m Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ba l\u1ea7n c\u00f4ng lao, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Ki\u1ec3m tra quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng, ch\u1ec9 n\u00f3i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 hai l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu, nh\u01b0ng qu\u00e2n hi\u1ec7u trung kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c danh \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho L\u00e2m Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu.\r\n\r\n[49] C\u01a1 quan Kinh ch\u1ebf \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i qu\u00e2n xu\u1ea5t chinh, sai Ch\u1ee7 b\u1ea1 L\u00fd T\u00f4ng Ki\u1ec7t theo qu\u00e2n ch\u1ec9 d\u1eabn d\u00e2n phu b\u1ea3o gi\u00e1p m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, g\u1eb7p gi\u1eb7c Th\u1ed5 Ph\u1ed3n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, b\u1ecb t\u1eed tr\u1eadn, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng Ki\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 c\u1ee7a Qu\u00e2n Ch\u1ee7 b\u1ea1 Tr\u1ea7n Ng\u1ea1n Tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea5y ch\u1ee9c quan c\u1ee7a cha \u0111\u1ec3 phong cho con, v\u00e0 ban cho v\u1eadt ph\u00fang vi\u1ebfng.\r\n\r\n[50] Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u: <i>\"Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u l\u00e0 U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, l\u1eddi l\u1ebd ng\u1ea1o m\u1ea1n, xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tr\u1eebng tr\u1ecb.\"<\/i> Chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u c\u1ee7a Ph\u1ee5 Chi, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e2n ty nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u1ee5 Chi l\u00e0m Suy quan ph\u1ee7 Khai Phong, xin v\u1ec1 Ph\u00e2n ty, m\u00e3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u. Trong bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n c\u00f3 c\u00e2u: <i>\"Th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n v\u1ecb \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea7u b\u1ea1c r\u1ed3i m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c g\u00ec.\"<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>\"C\u1eafm b\u00fat c\u00f3 gi\u00f3, ng\u1ee5c tr\u1ed1ng kh\u00f4ng ng\u00e0y.\"<\/i> Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n cho r\u1eb1ng c\u00e2u <i>\"Th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n v\u1ecb \u0111\u1eddi\"<\/i> l\u00e0 th\u01a1 c\u1ee7a \u0110\u1ed7 M\u1ee5c, c\u00e2u cu\u1ed1i l\u00e0 <i>\"Tr\u00ean \u0111\u1ea5t L\u1ea1c Du ng\u1eafm Chi\u00eau L\u0103ng\"<\/i>, \u00fd Ph\u1ee5 Chi ng\u1ea7m o\u00e1n h\u1eadn, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aT\u01b0 M\u00e3 K\u00fd V\u0103n\u300b ch\u00e9p: <i>\"Ph\u1ee5 Chi l\u00e0m Gi\u00e1m ty H\u00e0 B\u1eafc, v\u00ec t\u00ednh khinh su\u1ea5t m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb l\u1ec7nh v\u1ec1 Ph\u00e2n ty.\"<\/i> X\u00e9t: Ph\u1ee5 Chi v\u1ec1 Ph\u00e2n ty kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u00ednh khinh su\u1ea5t, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng 9 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, c\u00f3 l\u1ebd \u300aT\u01b0 M\u00e3 K\u00fd V\u0103n\u300b ch\u00e9p nh\u1ea7m. Nay l\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Di\u00ean An qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Dung t\u00e2u: <i>\"Nh\u1edd \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong, xin cho c\u00e1c quan trong b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ec7 ban \u00e2n.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan Ph\u00f9ng Th\u1ebf Ninh gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o kh\u00f3a 2 n\u0103m, N\u1ed9i T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Tr\u00e1c, Lam T\u00f2ng Hi \u0111\u1ec1u th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p.\"<\/i>\r\n\r\n[52] Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u, Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Hi\u1ebfn theo chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, C\u00f4ng Nh\u1ee5 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1i qu\u00e2n, hai b\u00ean tranh lu\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i>\r\n\r\n[53] Ty M\u00f4n Lang trung L\u00fd V\u0103n Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea5n Ch\u00e2u, v\u00ec Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a V\u0103n Khanh th\u1ea5p k\u00e9m, kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o ch\u1ee9c Lang quan.\r\n\r\n[54] Chi\u1ebfu: <i>\"\u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf[footnote] \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf 'M\u00e3 qu\u00e2n' hai ch\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ea3o, c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] hi\u1ec7n \u0111ang d\u1ea1y c\u00e1c con em quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang, ng\u1ef1a b\u1eafn cung r\u1ed9ng v\u00e0 nhanh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t l\u1ef1c m\u1ed9t th\u1ea1ch n\u0103m \u0111\u1ea5u, tay ch\u00e2n h\u1ee3p ph\u00e1p, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, m\u00f9a thu, chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1 c\u1eed. Chi\u1ebfu n\u00e0y tr\u00f9ng v\u1edbi t\u1edd tay ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 6 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, s\u1ee3 th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 sai, n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>C\u1ef1u l\u1ee5c truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh ch\u00e9p: <i>\"Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1 c\u1eed d\u1ea1y duy\u1ec7t ng\u1ef1a qu\u00e2n \u1edf kinh, Trung Ch\u00ednh \u0111em c\u00e1c lo\u1ea1i cung n\u1ecf v\u00e0 binh kh\u00ed do m\u00ecnh ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00f9ng ph\u00e9p \u0111\u00e1nh v\u00e0 b\u1eafn cung ng\u1ef1a b\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean, sau khi th\u1eed, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, chi\u1ebfu ban h\u00e0nh.\"<\/i> L\u1ea1i ch\u00e9p: <i>\"Chi\u1ebfu ch\u1ecdn d\u1ea1y n\u1ed9i th\u1ea7n v\u00e0 v\u00f5 ngh\u1ec7 ng\u1ef1a qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 d\u1ea1y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf d\u1ea1y c\u00e1c con em quan l\u1ea1i v\u00e0 h\u1ecdc sinh v\u00f5 h\u1ecdc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, sau khi th\u00e0nh th\u1ee5c, d\u1eabn ra y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u0103ng b\u1ed5 c\u00f3 kh\u00e1c nhau.\"<\/i><\/i>\r\n\r\n<i>T\u00e2n l\u1ee5c \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, nay ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y, n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i. T\u1eeb th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, th\u00e1ng 5 ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, th\u00e1ng 6 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 6 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i n\u00ean x\u00e9t chung.)<\/i>\r\n\r\n[55] H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb khi thi h\u00e0nh quan ch\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i l\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, m\u1ed9t h\u1ea1ng l\u1ea1i nh\u00e2n ch\u1ee9c v\u1ee5 gi\u1ed1ng nhau, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u0169ng \u0111\u1ec1u, m\u00e0 ri\u00eang v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng l\u1ea1i c\u00f3 h\u1eadu b\u1ea1c kh\u00e1c nhau, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0a \u1ed5n. Xin c\u00e1c ty, t\u1ec9nh, \u0111\u00e0i, t\u1ef1, gi\u00e1m thu\u1ed9c Tam t\u1ec9nh, L\u1ee5c t\u00e0o hi\u1ec7n \u0111ang sung ch\u00ednh ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u01b0\u01a1ng c\u0169 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u theo quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi c\u1ea5p ph\u00e1t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee7 khuy\u1ebft ho\u1eb7c mang ch\u1eef 'Quy\u1ec1n', \u0111\u1ec1u c\u1ea5p b\u1ea3y ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh ng\u1ea1ch. C\u00e1c ch\u1ec9 huy tr\u01b0\u1edbc sau cho ph\u00e9p mang l\u01b0\u01a1ng c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u1eefa.\"<\/i> Chi\u1ebfu tr\u1eeb Tam t\u1ec9nh, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, S\u00e1i Di\u1ec7p, chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9, th\u00f4ng tr\u1ef1c lang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, tri ch\u00e2u T\u1ea7n.\r\n\r\n[57] Chi\u1ebfu: <i>\"\u0110\u1ea1i T\u00f4ng Ch\u00ednh ty kh\u00f4ng thu\u1ed9c L\u1ee5c t\u00e0o, c\u00e1c ch\u1ee9c th\u1eeba thu\u1ed9c nghe theo ch\u1ec9 c\u1ee7a Trung th\u01b0 t\u1ec9nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1ee9c \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 3 ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Canh T\u00fd n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[58] C\u1ea3nh Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n s\u1ee9, V\u0169 T\u00edn qu\u00e2n l\u01b0u h\u1eadu L\u00fd Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 c\u1ee7a Hi H\u00e0, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9, vi\u1ec7c kinh l\u00fd bi\u00ean ph\u00f2ng v\u00e0 t\u00e0i d\u1ee5ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. Ban \u0111\u1ea7u, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Hi\u1ebfn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, tri Hi Ch\u00e2u, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng An L\u1ec5 t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, n\u1ed9i th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, s\u1ef1 s\u1ee7ng \u00e1i t\u1ed9t b\u1eadc c\u0169ng ch\u1ec9 ban cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng, L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau qu\u00fd v\u00ec s\u1ef1 trung c\u1ea9n, Vua mu\u1ed1n phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ebfn nay ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn L\u01b0u h\u1eadu. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c d\u00e2n x\u00e3, h\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng giao ph\u00f3?\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Hi\u1ebfn t\u1eeb b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 trong cung ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 vui.\"<\/i> An L\u1ec5 \u0111\u00e1p: <i>\"B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 x\u00e9t l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 vui hay kh\u00f4ng. X\u01b0a H\u00e1n Quang V\u0169 d\u00f9ng ngo\u1ea1i th\u00edch \u00c2m Th\u1ee9c l\u00e0m H\u1ea7u, m\u1ed7i khi tu\u1ea7n du th\u01b0\u1eddng giao cho cai qu\u1ea3n c\u1ea5m binh, l\u01b0u l\u1ea1i tr\u1ea5n gi\u1eef kinh s\u01b0. V\u1edbi t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Th\u1ee9c, vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u00e1ng l\u00e0m, nh\u01b0ng \u0111\u1eddi sau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t hi\u1ec1n t\u00e0i, khi\u1ebfn c\u00e1c c\u00f4ng khanh l\u0169 l\u01b0\u1ee3t n\u1eafm quy\u1ec1n, cu\u1ed1i c\u00f9ng g\u00e2y h\u1ecda cho \u0110\u00f4ng H\u00e1n. Nay Hi\u1ebfn tuy c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean m\u1edf \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c n\u00e0y, hu\u1ed1ng chi \u00f4ng ta c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> An L\u1ec5 n\u00f3i: <i>\"T\u00f4ng M\u1ea1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng n\u00f3i, nay l\u1ea1i n\u00f3i th\u1ebf, th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd g\u00ec.\"<\/i> Khi lui ra, An L\u1ec5 nghi\u00eam ngh\u1ecb b\u1ea3o T\u00f4ng M\u1ea1nh: <i>\"Ai b\u1ea3o ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i? Su\u00fdt n\u1eefa l\u00e0m lo\u1ea1n vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh!\"<\/i> T\u00f4ng M\u1ea1nh gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>\"Vua sai ta tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i? Ng\u00e0y mai s\u1ebd tranh lu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> An L\u1ec5 \u0111\u00e1p: <i>\"C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee7 t\u00e0i tr\u1ecb qu\u1ed1c sao? Ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng, ch\u1ec9 l\u00e0 n\u1ecbnh h\u00f3t m\u00e0 th\u00f4i!\"<\/i> T\u00f4ng M\u1ea1nh x\u1ea5u h\u1ed5, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng d\u00e1m tranh c\u00e3i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a An L\u1ec5 ghi ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam ng\u00e0y th\u00e1ng, ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[59] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"T\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac Ngao ki\u1ec7n L\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c Kh\u1eafc Du t\u1eadp phong kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.\"<\/i>\r\n\r\n[60] Binh b\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"\u0110\u00e3 chi c\u1ea5p 110 v\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi cho Thi\u1ec3m T\u00e2y, nay b\u1ea3n l\u1ed9 l\u1ea1i xin c\u1ea5p th\u00eam kh\u00ed gi\u1edbi.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo s\u1ed1 thi\u1ebfu, c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba.\r\n\r\n[61] Qu\u1ea3n c\u00e2u h\u1eadu uy\u1ec3n ph\u00f2ng lang v\u1eadt h\u00f3a s\u1edf t\u00e2u: <i>\"T\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 4 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m nay, t\u1ed5ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 67.000 quan ti\u1ec1n.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf \u0111i.)<\/i>\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh t\u1ea5u: <i>\"Khu m\u1eadt vi\u1ec7n sai Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd T\u00f4ng L\u1eadp qu\u1ea3n l\u00fd V\u1ea1n Th\u1ecd Quan, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Qu\u1ea3n c\u00e2u.\r\n\r\n[63] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu: <i>\"Quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n khi thay th\u1ebf, t\u00ednh theo qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng, n\u1ebfu gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1eddi ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 tang, d\u00f9 qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, c\u0169ng kh\u00f4ng thu l\u1ea1i ti\u1ec1n.\"<\/i>\r\n\r\n[64] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1ecdn Tri \u0111\u0103ng ch\u00e2u m\u1edbi, Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu Th\u1ea1ch V\u0169 C\u1ea7n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 ch\u00e2u, n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed1t vi\u1ec7c thi h\u00e0nh ph\u00e1p mu\u1ed1i, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng.\r\n\r\n[65] Th\u1eeba ngh\u1ecb lang, Kh\u1ea3o c\u00f4ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u1ea1m Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1.\r\n\r\n<i>(<i>\"T\u0103ng sai\"<\/i> c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[66] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Th\u01b0 Thi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"\u0110i\u1ec1u tra vi\u1ec7c tr\u00ec tr\u1ec7 \u1edf T\u01b0 ch\u00e2u l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty xin sai quan c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 sai Chu H\u1ef1u, Th\u00f4i T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 vi\u1ec7c tr\u00ec tr\u1ec7, th\u1ef1c ra l\u00e0 do quan l\u1ea1i c\u1ea9u th\u1ea3 t\u1ea1o ra gian l\u1eadn, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean k\u1ebft \u00e1n, mong xem x\u00e9t ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 k\u1ebft \u00e1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 10 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd \u0111i\u1ec1u tra, th\u00e1ng 2 n\u0103m sau ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t k\u1ebft \u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[67] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ee9 Li\u00eau m\u1edbi \u0111i qua, t\u1ea1m th\u1eddi cho ph\u00e9p n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 g\u1ea1o.\"<\/i>\r\n\r\n[68] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Phu Di\u00ean l\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i B\u1ea1ch Th\u1ea3o \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ea3o An qu\u00e2n c\u00f9ng 22 n\u01a1i kh\u00e1c, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, xin ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay \u1ee9ng ph\u00f3.\"<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>\"Ghi l\u1ea1i c\u00e1c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u00f2ng th\u1ee7 kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u1ee9 c\u1ea5p v\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi c\u1ee7a L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 v\u1eadt d\u1ee5ng ph\u00f2ng th\u00e0nh theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u1ea9n c\u1ea5p, g\u1eedi cho Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay.\"<\/i>\r\n\r\n[69] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb \u0110\u1ecbch ti\u1ec7n ty cho H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, L\u00fd S\u00e1t, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc khi chia l\u1ed9, \u0111\u1ec1u do m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m ty ph\u1ee5 tr\u00e1ch ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m. Nay c\u00e1c n\u01a1i \u0111ang thi\u1ebfu qu\u00e2n kh\u00ed, \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3. Xin cho Hoa Ch\u00e2u \u1ee9ng ph\u00f3 Phu Di\u00ean l\u1ed9, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 \u1ee9ng ph\u00f3 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9, T\u1ea7n Ch\u00e2u \u1ee9ng ph\u00f3 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9, V\u1ecb Ch\u00e2u \u1ee9ng ph\u00f3 Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9, V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n \u1ee9ng ph\u00f3 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u do gi\u00e1m ty \u0111\u1ec1 c\u1eed. Ri\u00eang \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, xin giao cho m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ee5 tr\u00e1ch.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 12, sai quan.)<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111\u1eb7c phong con g\u00e1i l\u1edbn c\u1ee7a Ung v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u00e0m Kinh Tri\u1ec7u qu\u1eadn ch\u1ee7.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ph\u00ea d\u1ee5 cho Mi\u00eau Th\u1ee5: <i>\"Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Di\u00eam Nh\u00e2n V\u0169, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u00e1ng 10, c\u00f3 h\u01a1n 50 t\u00ean gi\u1eb7c T\u00e2y \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Lan Ch\u00e2u, b\u00ean kia s\u00f4ng h\u00f4 r\u1eb1ng: 'N\u01b0\u1edbc H\u1ea1 ta \u0111\u00e3 th\u1eafng qu\u00e2n Phu Di\u00ean l\u1ed9, \u0111\u1ee3i s\u00f4ng \u0111\u00f3ng b\u0103ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn Lan Ch\u00e2u.' Khanh n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u d\u1ee5ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7, ki\u1ec3m tra c\u1ea9n th\u1eadn. Nghe t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tinh \u0110a L\u00ed \u0110\u1ec9nh d\u00f9ng binh r\u1ea5t hung \u00e1c. <i>(Tinh \u0110a L\u00ed \u0110\u1ec9nh \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/i> Trong tr\u1eadn V\u0129nh L\u1ea1c, ban \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng M\u1eb7c Ninh L\u0103ng, do d\u1ef1 h\u01a1n 10 ng\u00e0y, m\u1ed7i ng\u00e0y chia h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m cu\u1ed1c x\u1ebbng \u0111\u00e0o th\u00e0nh, b\u1ecb qu\u00e2n tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u00e1nh ch\u1ebft li\u1ec1n k\u00e9o \u0111i, ho\u1eb7c l\u1ea5y chi\u1ebfu che l\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n qu\u00e2n ta th\u1ea5y. Sau \u0111\u00f3 L\u00ed \u0110\u1ec9nh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, th\u00fac gi\u1ee5c qu\u00e2n l\u00ednh leo l\u00ean nh\u01b0 ki\u1ebfn, x\u00e1c ch\u1ebft ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n th\u00e0nh, kh\u00f4ng ch\u00f4n c\u1ea5t, ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u00f4ng ph\u00e1, n\u00ean th\u00e0nh m\u1edbi x\u00e2y kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh n\u00ean bi\u1ebft r\u00f5, v\u00e0 b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ea3o t\u01b0\u1edbng gi\u1eef Lan Ch\u00e2u chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 d\u1ee5ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7.\"<\/i>\r\n\r\n[73] Quan \u0111\u1ec1 c\u1eed Thi\u1ec3m T\u00e2y mua ng\u1ef1a t\u00e2u: <i>\"B\u1ea3n ty nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u00f9 \u0111\u1eafp s\u1ed1 ng\u1ef1a thi\u1ebfu h\u1ee5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u00edt c\u00f3 ng\u1ef1a cao \u0111\u1ebfn 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5n \u0111\u1ec3 b\u00e1n cho quan. Xin t\u1ea1m mua ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c cao 4 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5n, 1 t\u1ea5n, v\u00e0 ng\u1ef1a tr\u00ean 11 tu\u1ed5i, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o h\u1ea1n ng\u1ea1ch.\r\n\r\n[74] Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang, Tri ch\u00e2u Di\u00eam Th\u00e0nh huy\u1ec7n l\u00e0 H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"V\u1ecb Gi\u00e1m \u0111\u00f4 di\u00eam th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a huy\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0 Th\u00f4ng tr\u1ef1c lang V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Kinh, khi t\u1ea1i nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 cho vay ti\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf ch\u1ea5p, \u0111\u00e3 chu\u1ed9c l\u1ea1i nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu ti\u1ec1n l\u00e3i m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n. Tr\u1ecdng Kinh l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, n\u00ean kh\u00f4ng ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. Xin ch\u1ecdn quan \u0111i\u1ec1u tra.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Ho\u00e0i Nam l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[75] Chi\u1ebfu gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi ch\u01b0 huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1[footnote] \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi ch\u01b0 huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, ch\u1eef '\u0110i\u1ec3m' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'C\u1eed', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 66.20 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Th\u1eeba ngh\u1ecb lang D\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh L\u01b0\u1ee3c gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc, Qu\u1ea3n c\u00e2u quan \u00c2u D\u01b0\u01a1ng X\u00e1n v\u00e0 Nh\u1eadm Nguy\u00ean \u00c1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t hai m\u01b0\u01a1i c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c d\u1eddi tr\u1ee5 s\u1edf c\u1ee7a c\u01a1 quan, v\u00e0 C\u1ea3nh L\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c b\u1eaft ch\u00e2u ch\u1ea5u, tuy \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.\r\n\r\n[76] Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf An H\u00f3a ch\u00e2u l\u00e0 M\u00f4ng Quang Tr\u1ecdng, Quang Tri\u1ec7u c\u00f9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin quy ph\u1ee5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5.)<\/i>\r\n\r\n[77] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 d\u00f9ng th\u01b0 bu\u1ed9c v\u00e0o t\u00ean, b\u1eafn v\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng T\u1ed9 b\u00e1o l\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 L\u00f4 B\u1ec9nh, B\u1ec9nh ra l\u1ec7nh h\u1ee7y b\u1ecf. Ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 l\u1ea1i sai t\u00f9 binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn cho B\u1ec9nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, B\u1ec9nh kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho B\u1ec9nh d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 theo l\u1ec7 c\u0169 t\u1ef1 th\u00f4ng hi\u1ebfu \u1edf Phu Di\u00ean. Th\u01b0 g\u1eedi B\u1ec9nh x\u01b0ng l\u00e0 <i>\"H\u1ea1 qu\u1ed1c Nam \u0111\u00f4 th\u1ed1ng[footnote]H\u1ea1 qu\u1ed1c Nam \u0111\u00f4 th\u1ed1ng 'Nam', T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 486 H\u1ea1 qu\u1ed1c truy\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u00e2y Nam'.[\/footnote], M\u00e3o Tinh Ng\u00f4i Danh T\u1ebf\"<\/i>, th\u01b0 vi\u1ebft: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong l\u00fac chi\u1ebfn tranh, c\u1ea7m gi\u00e1o \u0111\u00e1nh nhau, nay d\u00f9ng th\u01b0 h\u1ecfi th\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1c nhau, m\u00e0 v\u00ec m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u trung th\u00e0nh v\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady. Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 n\u01a1i l\u1ec5 ngh\u0129a t\u1ed3n t\u1ea1i, m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch. N\u1ebfu nghe l\u1eddi gi\u00e8m pha, d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf g\u00e2y chi\u1ebfn, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t \u0111ai[footnote]X\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t \u0111ai 'C\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u01b0\u01a1ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 th\u01b0 s\u1ef1 quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u00e0n h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u00e1i v\u1edbi th\u1ec3 ch\u1ebf Trung Qu\u1ed1c, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c c\u1ee7a ngo\u1ea1i di sao?<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, ti\u1ebfn h\u00e0nh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, v\u00ec thi\u00ean t\u1eed v\u00e0 bi\u00ean th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng H\u1ea1 qu\u1ed1c \u0111ang gi\u1eef l\u1eddi th\u1ec1 c\u0169, n\u00ean b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng, n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n, m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 tr\u1eadn Linh Ch\u00e2u n\u0103m ngo\u00e1i. Tr\u1eadn V\u0129nh L\u1ea1c m\u00f9a thu n\u00e0y, so s\u00e1nh th\u1eafng b\u1ea1i, v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ebf n\u00e0o? V\u1ea3 l\u1ea1i, Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng t\u00ednh to\u00e1n, k\u1ebf s\u00e1ch n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ef1c hi\u1ec7n, m\u01b0u k\u1ebf qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng t\u1eebng d\u00f9ng, bi\u1ebft r\u1eb1ng may m\u1eafn kh\u00f4ng th\u00e0nh, n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng quay v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00fd nh\u1ecf nh\u1eb7t vui v\u1edbi tr\u1eddi. H\u01a1n n\u1eefa, H\u1ea1 qu\u1ed1c c\u00f3 l\u00e3nh th\u1ed5 m\u1ed9t v\u1ea1n d\u1eb7m, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n, ph\u00eda t\u00e2y li\u1ec1n v\u1edbi Vu \u0110i\u1ec1n, l\u00e0m b\u1ea1n t\u1ed1t v\u1edbi ta, ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Y\u1ebfn l\u1edbn, l\u00e0m vi\u1ec7n binh m\u1ea1nh. Nay c\u00f9ng Trung Qu\u1ed1c tranh th\u1ee7 th\u1eddi c\u01a1, \u0111\u1ea5u s\u1ee9c c\u1ea1nh tranh, d\u00f9 m\u01b0\u1eddi n\u0103m c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc k\u1ebft th\u00fac. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 t\u1ed9i, ch\u1ecbu kh\u1ed5 c\u1ef1c n\u00e0y, nh\u01b0 M\u1ea1nh T\u1eed n\u00f3i \"<\/i>ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1<i>\".<\/i>\r\n\r\n<i>Hu\u1ed1ng chi, H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u1eeb khi b\u1ecb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh, ng\u00e0y \u0111\u00eam suy ngh\u0129, cho r\u1eb1ng t\u1eeb t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, th\u1ea7n ph\u1ee5c Trung tri\u1ec1u, \u00e2n l\u1ec5 kh\u00f4ng thi\u1ebfu, c\u1ed1ng n\u1ea1p kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi, sao thi\u00ean t\u1eed m\u1ed9t s\u1edbm n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn m\u00e1u d\u00e2n ch\u1ea3y, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb gi\u1ebft, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng h\u00f2a kh\u00ed, g\u00e2y ra n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, nguy\u00ean nh\u00e2n di\u1ec7t vong, x\u1ea3y ra ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e1 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t sao? Ch\u1ec9 v\u00ec bi\u00ean th\u1ea7n tham c\u00f4ng, thi\u00ean t\u1eed nghe l\u1eddi sai l\u1ea1c, khi\u1ebfn l\u1eddi th\u1ec1 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, quan h\u1ec7 Vua t\u00f4i kh\u00f4ng th\u00f4ng, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nguy\u00ean do, bu\u1ed3n b\u00e3 bi\u1ebft bao[footnote]Bu\u1ed3n b\u00e3 bi\u1ebft bao 'Tr\u01b0\u1edbng' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'H\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 th\u01b0 s\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. T\u1ebf b\u00e8n d\u00f2 x\u00e9t \u00fd ch\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u01b0, k\u00ednh mong Kinh l\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng t\u00e0i n\u0103ng l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c Vua bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, d\u00f9ng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u s\u1eafc lo vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y, n\u00ean l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, an nguy c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 m\u00e0 n\u00f3i.<\/i>\r\n\r\n<i>Lo l\u1eafng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf n\u01b0\u1edbc Chuy\u00ean Du; m\u00e0 bi\u1ebfn lo\u1ea1n c\u1ee7a nh\u00e0 T\u00f9y, sinh ra t\u1eeb Huy\u1ec1n C\u1ea3m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00f5 trong l\u00f2ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i m\u00e0 hi\u1ec3u. Nay mu\u1ed1n c\u1ee9u thi\u00ean h\u1ea1 kh\u1ecfi c\u1ea3nh nguy nan, ph\u1ea3i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c l\u1edbn. Kinh l\u01b0\u1ee3c sao kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn, b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn sai l\u1ea7m, khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 H\u1ea1 qu\u1ed1c h\u00f2a hi\u1ebfu nh\u01b0 x\u01b0a, d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea1i th\u1ea5y th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd t\u1ed1t sao? N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc t\u00f4i may m\u1eafn, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 \u00e2n hu\u1ec7 l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\n[78] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, th\u0103ng ch\u1ee9c cho quan phi\u00ean l\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Trung H\u00f2a l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban C\u00e1i Ng\u1ea1c l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ph\u00eda t\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n.\r\n\r\n[79] Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ec1m t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1eed \u00d4n C\u1ea3o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kh\u00e2m, nghe n\u00f3i gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 c\u0103m th\u00f9, mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt C\u1ea3o, e r\u1eb1ng s\u1ebd nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 g\u00e2y h\u1ecda.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"C\u1ea3o t\u00ednh t\u00ecnh nhu nh\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i c\u1eed Ki\u1ec1m h\u1ea1t b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Hi ki\u00eam ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Kh\u00e2m.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(C\u00f9ng ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 8.)<\/i>\r\n\r\n[80] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh: <i>\"Ph\u00e0m c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1ea7n ph\u00fac b\u00e1c, n\u1ebfu vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngay trong t\u1edd chi\u1ebfu r\u1ed3i ban h\u00e0nh. N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u1edbn, tuy kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng t\u00e2u, nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft ph\u1ee9c t\u1ea1p kh\u00f3 s\u1eeda trong t\u1edd chi\u1ebfu, th\u00ec l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u tr\u00ecnh, \u0111\u01b0a vi\u1ec7c c\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>\"Chi\u1ebfu cho M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh ph\u00fac b\u00e1c vi\u1ec7c, l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ec3, th\u00ec thi h\u00e0nh xong r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> v\u00e0 ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i.)<\/i>\r\n\r\n[81] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed Th\u1ecb tr\u01b0\u1edfng T\u1ea1 Nguy\u00ean Khanh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f4ng minh, kh\u00f4ng tri\u1ec7t \u0111\u1ec3, chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[82] Chi\u1ebfu cho s\u1ee9 gi\u1ea3 mang s\u1eafc phong cho \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ngh\u1ecb gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o kh\u00f3a 4 n\u0103m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m n\u0103m v\u00e0 ban ti\u1ec1n, l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[83] Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 nh\u1eadn ch\u1ec9 x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 H\u00e0n Ch\u1ea9n \u0111em v\u1eadt d\u1ee5ng c\u00f4ng v\u1ec1 nh\u00e0, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn con trai l\u00e0 T\u00f4ng Th\u1ee9, nh\u01b0ng \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh ti\u1ebft, v\u1ed9i d\u00f9ng \u00e2n x\u00e1, kh\u00f4ng k\u1ebft \u00e1n. Xin giao cho c\u01a1 quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 T\u00f4ng Th\u1ee9 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Ch\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c tha.\r\n\r\n<i>(C\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00e9t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 6.)<\/i>\r\n\r\n[84] C\u00f4ng s\u1ef1 C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ee9 S\u00e1t ph\u1ecfng th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Kinh H\u1ed3 l\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o kh\u00f3a 3 n\u0103m, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 4.100 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.\r\n\r\n[85] Tri\u1ec1u t\u00e1n lang, Ph\u00e1t v\u1eadn ty thi\u1ebfu \u0111\u1ecbch h\u1ed9c \u0111\u1ea9u Tr\u1ecbnh C\u00e1t gi\u1ea3m ma kh\u00e1m ba n\u0103m, ti\u1ec1n T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, b\u1ecb tr\u1eeb danh l\u1eb7c \u0111\u00ecnh, bi\u00ean qu\u1ea3n t\u1ea1i Ho\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Hu\u1ec7 gi\u1ea3m m\u1ed9t l\u1ea7n x\u00e1 t\u1ed9i. \u0110\u1ec1u v\u00ec t\u1eebng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ph\u00e2n m\u1ec7nh c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft.\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung C\u1ea3nh Linh, k\u00fd ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, Kh\u00e1nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u0103ng Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9 ty t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n B\u1ea1ch M\u00e3, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh c\u00f3 cung th\u1ee7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i huy\u1ec7n 20 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh. X\u00e9t th\u1ea5y huy\u1ec7n \u00fay kh\u00f4ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u1edf th\u00f4n qu\u00ea, cung th\u1ee7 gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i, n\u00ean ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng chi tr\u1ea3, n\u00ean theo nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ed9 cung th\u1ee7, \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m 30 quan ti\u1ec1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng gi\u1ea3m 3.620 quan. Xin h\u00e3y d\u1ef1 to\u00e1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, gom l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[89] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i kinh ch\u1ebf Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i l\u1ed9 bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng L\u00fd Hi\u1ebfn t\u00e2u: <i>\"Theo c\u00e1c t\u01b0\u1edbng trong l\u1ed9, d\u1ef1a v\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n ch\u00ednh binh v\u00e0 phi\u00ean h\u00e1n cung ti\u1ec5n th\u1ee7 hi\u1ec7n c\u00f3, t\u1eadp h\u1ee3p th\u00e0nh n\u0103m qu\u00e2n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i l\u1ed9. M\u1ed7i qu\u00e2n c\u1eed hai vi\u00ean \u0111\u00f4 ty t\u1ed5ng l\u0129nh phi\u00ean binh t\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu m\u1ed9t ch\u00e2u c\u00f3 h\u01a1n 1.000 phi\u00ean binh, c\u1ea5p c\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n t\u1eeb 1.000 \u0111\u1ebfn 3.000 quan, cho ph\u00e9p t\u01b0\u1edbng quan t\u00f9y nghi chi ti\u00eau.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n Chu ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng 7 n\u0103m sau, nay theo b\u1ea3n m\u1edbi.)<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u00e2n m\u00f9a xu\u00e2n t\u1edbi, gi\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eadp trung, n\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1o \u0111\u00e0i Nh\u1eef Gi\u00e0, l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1eb7c[footnote]X\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1o \u0111\u00e0i Nh\u1eef Gi\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u1eef 'ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch b\u1ed5 sung[\/footnote]. Th\u00e0nh tr\u00ec c\u1ea7n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn b\u01b0\u1edbc, n\u1ed1i li\u1ec1n v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i Th\u1eafng Nh\u01b0, \u1edf gi\u1eefa x\u00e2y m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i nh\u1ecf th\u00f4ng qua. Sau \u0111\u00f3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, n\u01a1i c\u0169 c\u1ee7a ch\u00e2u Lan, r\u1ed3i m\u1edbi x\u00e2y c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i C\u1ee7ng T\u00e2m. Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n n\u1eb1m \u1edf n\u01a1i giao th\u00f4ng quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Hi H\u00e0 v\u00e0 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u00e2u V\u1ecb c\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng. Xin \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00e2u, l\u1ea5y th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y l\u00e0m qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n, l\u1ea5y Nh\u1eef Gi\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec h\u00ecnh th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1eafng s\u1ebd h\u00ecnh th\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u V\u1ecb c\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n, th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf ch\u00e2u Lan, v\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh Hi H\u00e0 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u th\u00e0nh m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn. H\u01a1n n\u1eefa, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00e0y c\u1ea5y, m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ngh\u00ecn cung th\u1ee7, \u0111\u1ea5t \u0111ai ph\u00ec nhi\u00eau ch\u01b0a khai ph\u00e1 h\u1ebft, c\u1ea7n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh l\u0169y, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u1ecbnh c\u01b0, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 c\u00f2n ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a \u0111\u1ecbch mu\u1ed1n chi\u1ebfm l\u1ea1i \u0111\u1ea5t c\u0169.<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Hi, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7, nay t\u1ea1m kh\u1edfi c\u00f4ng \u1edf ba n\u01a1i Nh\u1eef Gi\u00e0, L\u1ea1c Thi, Di\u1ec7t L\u1ea1c T\u00f4ng. Nh\u1eef Gi\u00e0 Xuy\u00ean ph\u00eda t\u00e2y ti\u1ebfp gi\u00e1p th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, ph\u00eda b\u1eafc th\u00f4ng v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i Th\u1eafng Nh\u01b0, \u0111\u00f4ng b\u1eafc ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1a gi\u1eb7c t\u1eeb Th\u1ea1ch Gi\u00e1p. C\u00f2n hai ph\u00e1o \u0111\u00e0i L\u1ea1c Thi v\u00e0 Di\u1ec7t L\u1ea1c T\u00f4ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p ch\u00e2u Lan, ph\u00eda b\u1eafc gi\u00e1p Ho\u00e0ng H\u00e0, m\u1ed7i n\u0103m s\u00f4ng \u0111\u00f3ng b\u0103ng, c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o L\u1ea1c Thi \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c. Sang n\u0103m, n\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc khu v\u1ef1c Nh\u1eef Gi\u00e0, r\u1ed3i ho\u00e0n thi\u1ec7n khu v\u1ef1c thu\u1ed9c ch\u00e2u Lan, e r\u1eb1ng m\u00f9a h\u00e8 thu gi\u1eb7c l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u00e2y.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 t\u00e2u xin d\u1eddi ph\u00e1o \u0111\u00e0i Tam S\u00e1, m\u1edf r\u1ed9ng th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t Tam S\u00e1 n\u1eb1m trong t\u1ea7m ki\u1ec3m so\u00e1t, tuy t\u1ed1n k\u00e9m nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng, c\u00f2n \u0110\u1ecbnh T\u00e2y c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u00ecnh ch\u01b0\u1edbng Nh\u1eef Gi\u00e0 x\u00e2y xong m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edf r\u1ed9ng. Mong ban ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t hai tr\u0103m v\u1ea1n quan ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea1n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng, nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3n l\u1ed9.\"<\/i>\r\n\r\nChi\u1ebfu sai hai vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p v\u1ea1n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng, trong th\u00e1ng hai \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i, ti\u1ec1n b\u1ea1c t\u1eeb kho\u1ea3n ti\u1ec1n l\u01b0u tr\u1eef \u1edf l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean, m\u1ed7i kho\u1ea3n c\u1ea5p n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan[footnote]L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ti\u1ec1n T\u00e2y Xuy\u00ean, 'T\u00e2y Xuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u1ee9 Ch\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ch\u00e2u' th\u00e0nh 'Xuy\u00ean', theo \u0111i\u1ec1u th\u00e1ng M\u1eadu Th\u00ecn quy\u1ec3n 12: H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 kinh l\u00fd bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ti\u1ec1n v\u1eadt T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, v\u1eady 'T\u1ee9 Ch\u00e2u' l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u00e2y Xuy\u00ean'.[\/footnote].\r\n\r\n[90] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Chu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m \u0110\u1ee9c phi, K\u1ef5 qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ng\u1ee5y qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>\"L\u1ea5y Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Chu l\u00e0m \u0110\u1ee9c phi.\"<\/i> S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[91] Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1eed v\u0103n, hi\u1ec7n nay ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec. Quan ch\u1ebf s\u1edf d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tu s\u1eeda s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9[footnote]Quan ch\u1ebf s\u1edf d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tu s\u1eeda s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9, ch\u1eef 'ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 80 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u0103n t\u1ef1 nhi\u1ec1u v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, c\u00e1c quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 An \u0110\u00e0o v\u00e0 Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 chuy\u00ean t\u00e2m, n\u00ean c\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n c\u00f9ng tham gia T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh.\"<\/i>\r\n\r\n[92] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ebfn ba t\u1ec9nh ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u0103n th\u01b0 c\u00e1c ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can thi\u1ec7p v\u00e0o vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u00e0 g\u1eb7p c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p[footnote]Ch\u1eef 'k\u1ef7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00fd', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]: <i>\"Chi\u1ebfu r\u1eb1ng Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 c\u1ee7a ba t\u1ec9nh.\"<\/i> S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[93] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n, d\u00f9ng nh\u1ea1c m\u1edbi khi ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>\"Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nh\u1ea1c m\u1edbi l\u00e0m xong.\"<\/i> S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>\"Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nh\u1ea1c m\u1edbi ho\u00e0n th\u00e0nh.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[94] H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 ph\u00f3 s\u1ee9, Tri L\u00f4 ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Minh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"L\u00f4 ch\u00e2u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1ed9ng ngh\u00ecn d\u1eb7m, ng\u01b0\u1eddi Di v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa s\u1ed1ng l\u1eabn l\u1ed9n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c sinh s\u1ed1ng \u1edf B\u1ea1ch Nhai \u0110\u1ed9n, L\u1ea1c B\u00e0 Vi\u1ec5n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ea7n d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111\u00f4i khi x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau, ch\u01b0a c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu c\u1ee9 d\u00f9ng lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, e r\u1eb1ng s\u1ebd sinh s\u1ef1. Th\u1ea7n xin \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb r\u1eb1ng n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00f4 ch\u00e2u ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Hoa, th\u00ec d\u00f9ng lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f2n n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Di ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi nhau, th\u00ec \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt n\u0103m c\u1ea5p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ki\u1ec1m ch\u00e2u.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 4 n\u0103m Canh Ng\u1ecd, \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 l\u00e0m Tri L\u00f4 ch\u00e2u. Nay ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 12 n\u0103m \u0110inh T\u1ef5, Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Minh v\u1edbi ch\u1ee9c Tri L\u00f4 ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c. Ng\u00e0y 19 c\u00f9ng th\u00e1ng l\u00e0 Canh Th\u00e2n, l\u1ea1i ch\u00e9p V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 l\u00e0m Tri L\u00f4 ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do. Nay b\u1ecf \u0111i ph\u1ea7n ch\u00e9p ng\u00e0y Canh Th\u00e2n.)<\/i>\r\n\r\n[95] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c b\u1ee9c v\u1ebd th\u1ea7n linh \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, n\u1ebfu trong chi nh\u00e1nh c\u1ee7a th\u1ea7n li\u00eau c\u00f3 hai ph\u00f2ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c. N\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, ho\u1eb7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ec1u, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u00edt h\u01a1n th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u1ea5y con ch\u00e1u l\u00e0m th\u1ee9 t\u1ef1. N\u1ebfu con ch\u00e1u c\u0169ng thu\u1ed9c chi nh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd, th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng kh\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n n\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp ho\u1eb7c ph\u00f2ng kh\u00e1c th\u00ec t\u00f9y \u00fd.\"<\/i>\r\n\r\n[96] Chi\u1ebfu cho Long M\u00e3nh \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u1ea1 H\u1eefu \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty x\u00e9t th\u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 v\u00f5 ngh\u1ec7 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm nh\u1edb c\u00f3 bi\u00ean th\u1ea7n n\u00f3i \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i d\u0169ng, n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.\"<\/i> L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xem x\u00e9t, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng tuy \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n tinh l\u1ef1c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.\r\n\r\n[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, d\u1eabn hai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u00fd Ch\u1ea5n v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00e1t t\u1eeb s\u1edf t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a m\u00e3 qu\u00e2n, thi \u0111\u1ed7 v\u00e0 b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9.\r\n\r\n[98] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u00f5 ngh\u1ec7 xu\u1ea5t ch\u00fang trong vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n d\u00e2n binh \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, d\u00f9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n t\u1eadp trung, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1ea3i ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 thi th\u1eed.\r\n\r\n[99] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, th\u00ed L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Thanh Th\u1ea7n, th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, th\u1ee7 Th\u1ecb lang T\u00f4 T\u1ee5ng[footnote]Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u1ee7 Th\u1ecb lang T\u00f4 T\u1ee5ng, ch\u1eef 'Th\u00f4ng' nguy\u00ean l\u00e0 'Tri\u1ec1u', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 80, c\u1ea3i quan ch\u1ebf s\u1eeda.[\/footnote], ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang, th\u00ed Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Th\u00e1i Bi\u1ec7n, th\u00f4ng tr\u1ef1c lang, th\u00ed Kh\u1edfi c\u01b0 lang Th\u00e1i Kinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c; Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Th\u01b0 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t l\u0129nh ch\u1ee9c T\u00fa ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9; c\u1ed1 Kh\u1edfi c\u01b0 lang T\u1ea5t Tr\u1ecdng Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a; c\u00e1c quan ki\u1ec3m th\u1ea3o, t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec gi\u1ea3m ba n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a, d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec gi\u1ea3m hai n\u0103m, n\u1ebfu r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc.\"<\/i> T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh quan ch\u1ebf m\u00e0 ban \u01a1n.\r\n\r\n[100] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Trong bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i ch\u00ednh m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u00e1c qu\u00e2n m\u1eb7c y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed9i m\u0169, S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu l\u0129nh \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea1ng n\u0103m, Qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea1ng s\u00e1u, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ph\u00f3 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea1ng b\u1ea3y, \u0111\u1ec1u x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf s\u00e2n. Ph\u00f3 \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u00ean m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n.\"<\/i>\r\n\r\n[101] N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 Qu\u00e1ch Trung t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xin cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u00e0ng qu\u00e2n ho\u1eb7c con ch\u00e1u quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thay phi\u00ean nhau.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[102] Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>\"Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c lang T\u1eeb Hu\u00e2n, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Ch\u1ee7ng Ph\u00e1c mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Khi ti\u1ebfn v\u00e0o v\u00f9ng n\u00fai, Ng\u1ea1c \u0111\u00e3 tham gia b\u00e0n b\u1ea1c, khi V\u0129nh L\u1ea1c th\u1ea5t th\u1ee7, l\u1ea1i l\u0129nh ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed9t l\u1ed9, t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1ed9i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khoan dung, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 sau, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e1m v\u00ec con ch\u00e1u xin \u00e2n hu\u1ec7, kh\u00f4ng ch\u00fat ki\u00eang s\u1ee3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ph\u1ea1t 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.\"<\/i>\r\n\r\n[103] Ch\u00e2u T\u1eed t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu thu mua 2000 c\u00e2n m\u00e0u xanh l\u1ee5c, \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111ang thu mua.\"<\/i> Vua ph\u00ea r\u1eb1ng nhanh ch\u00f3ng h\u1ea1 l\u1ec7nh ng\u1eebng mua, v\u00ec s\u1ee3 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u00e1p l\u1ec7nh c\u1ea5m mang gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean H\u1ea1p, nay b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd: <i>\"Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Quan \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang gia quy\u1ebfn, nay xa g\u1ea7n nh\u01b0 nhau, b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p. Nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng d\u00e1m mang cha \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o s\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng trai k\u00fd s\u1ef1\u300b c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n.)<\/i>\r\n\r\n[105] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>\"Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc[footnote]Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1eef 'b\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nam', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 51-3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] d\u00f2 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00e1nh \u0111\u00e1n l\u00e0 Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ee5c d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, lo r\u1eb1ng \u0111\u1ecbch nh\u00e2n th\u00f4ng qua ng\u00f4n ng\u1eef d\u00f2 x\u00e9t h\u01b0 th\u1ef1c, nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ea7n thi\u1ebft, Tam t\u1ec9nh v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, vi\u1ebft th\u00e0nh tr\u00e1t g\u1eedi cho quan ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3.\"<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0u Ch\u00ed \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbch, ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00eda t\u00e2y, tr\u1ef1c ti\u1ebfp ban cho h\u01a1n m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u quy \u0111\u1ecbnh, chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y do trong cung t\u1ef1 so\u1ea1n, l\u1ea1i qua b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.\"<\/i> V\u00e0 n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ecbch nh\u00e2n nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecb h\u1ecd l\u1ea5n \u00e1t.\"<\/i> Ch\u00ed \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn l\u00e0m g\u1ed1c, d\u1ef1a v\u00e0o uy linh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u1ecbch d\u00f9 nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o, sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n? Th\u1ea7n nghe n\u00f3i: 'L\u1eddi n\u00f3i trung t\u00edn, d\u00f9 \u1edf n\u01b0\u1edbc man di c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.' Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, kh\u00f4ng c\u1ea7n qu\u00e1 nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9.\"<\/i> Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady.\"<\/i> H\u00f4m sau, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i th\u00e0nh ban cho 60 c\u00e2n tr\u00e0, d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Ch\u00ed c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aCh\u00ed h\u00e0nh th\u1ef1c\u300b, ho\u1eb7c ghi v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i th\u00e1ng 8 khi m\u1edbi \u0111i s\u1ee9, nh\u01b0ng ghi v\u00e0o \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.)<\/i>\r\n\r\n[106] Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed \u0111\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n kh\u1edfi c\u00f4ng tu b\u1ed5 t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 3, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 10 n\u0103m nay ho\u00e0n th\u00e0nh.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho quan \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o.\r\n\r\n[107] \u0110\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 b\u1ecb v\u1ee1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n<i>(C\u1ea3 \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ghi: <i>\"Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ch\u1ed7 s\u00f4ng Nguy\u00ean V\u0169 b\u1ecb v\u1ee1.\"<\/i> So v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00eanh l\u1ec7ch m\u1ed9t ng\u00e0y. L\u1ea1i n\u1eefa, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o th\u00e1ng 11, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u00e3 ghi vi\u1ec7c s\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp, sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[108] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua l\u1ea1i ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 c\u1ee7a Tam t\u1ec9nh v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n C\u1ea3nh Ph\u00fac, xem l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.\r\n\r\n[109] Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n c\u1ee7a n\u1eeda cu\u1ed1i n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 5, chi\u1ebfu theo vi\u1ec7c k\u00fd duy\u1ec7t v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i r\u1ed3i ban h\u00e0nh. M\u1ed7i khi ti\u1ebfn tr\u00ecnh c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh, Vua \u0111\u1ec1u k\u00fd duy\u1ec7t v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i r\u1ed3i m\u1edbi ban ra, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh s\u1eeda \u0111\u1ec1u l\u00e0 do c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 li\u00ean quan m\u00e2u thu\u1eabn.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 9, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 10.)<\/i>\r\n\r\n[110] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n c\u0169 c\u1ee7a Ty \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u Lam, Th\u1ea1ch, Th\u1ea5p l\u00e0 1500 quan, nay chuy\u1ec3n ban cho \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c tr\u1ea1i Gi\u00e1 L\u00f4, Ng\u00f4 B\u1ea3o \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi. Ty \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u0169 c\u1ee7a ch\u00e2u Th\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ki\u00eam nhi\u1ec7m ba ch\u00e2u, nay ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u Lam, Th\u1ea1ch ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a ch\u00e2u m\u00ecnh, khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u1ee9ng c\u1ee9u, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1ea5p ri\u00eang 100 quan c\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n.\"<\/i>\r\n\r\n[111] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Gi\u00e1m ty ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed \u0110\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n: H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ea5y \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u H\u00e0m, L\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ea5y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ti\u00ean, c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c L\u1eef \u00d4n Khanh, L\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ea5y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan L\u1eef Hi\u1ebfu Li\u00eam, L\u1ed9 Ho\u00e0i Nam T\u00e2y l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng Du, L\u1ed9 Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c Cao Ph\u1ee5c, L\u1ed9 Giang Nam T\u00e2y l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n[footnote]Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n, ch\u1eef 'Th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 329, truy\u1ec7n Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n, Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed Giang T\u00e2y Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 11, L\u00fd S\u00e1t n\u00f3i th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[112] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan ch\u1ee9c thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7, quan T\u1ea3 H\u1eefu qu\u00e2n tu\u1ea7n hai s\u01b0\u01a1ng, Th\u1eeba huy\u1ec7n X\u00edch, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia thi\u1ebft tri\u1ec1u. C\u00e1c ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Ch\u00ednh t\u1ef1 c\u1ee7a B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh, Hi\u1ec7p lu\u1eadt, Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, Th\u00e1i ch\u00fac, Giao x\u00e3 l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, B\u00e1c s\u0129 c\u1ee7a Tam h\u1ecdc, Ch\u1ee7 b\u1ea1 c\u1ee7a Ng\u0169 gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c s\u1ef1 quan, th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169ng cao h\u01a1n Th\u1eeba huy\u1ec7n X\u00edch, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia. Xin t\u1eeb nay cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia thi\u1ebft tri\u1ec1u.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[113] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, s\u1ee9 nh\u00e0 Li\u00eau \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, v\u00ec \u0111ang trong k\u1ef3 trai gi\u1edbi l\u1ec5 t\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m, kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c, tuy c\u00f3 l\u1ec7 c\u0169, nh\u01b0ng s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc v\u1ed1n coi vi\u1ec7c d\u00f9ng nh\u1ea1c trong y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u00e0 tr\u1ecdng l\u1ec5. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf Tam t\u1ec9nh, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n h\u00e3y xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, C\u00e1p m\u00f4n t\u00e2u: <i>\"Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 t\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng \u0111i ch\u01a1i, kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c. Vi\u1ec7c ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi m\u00e0 b\u1ecf nh\u1ea1c, theo l\u1ec7 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 2 v\u00e0 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t.\"<\/i> \u0110\u00e3 theo l\u1ec7 \u1ea5y, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn d\u00f9ng l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[114] Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 Gi\u00e1m ty nh\u1eadn chi\u1ebfu th\u01b0 x\u00e9t vi\u1ec7c, c\u00f3 khi sai quan \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, c\u00f3 khi kh\u00e1m x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u sai quan nh\u01b0 nhau. V\u00ec chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u1ed1n c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t, xin r\u00f5 r\u00e0ng: n\u1ebfu c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00e1m x\u00e9t, th\u00ec Gi\u00e1m ty t\u1ef1 kh\u00e1m, giao cho n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t ho\u1eb7c th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e2n c\u1eadn x\u00e9t h\u1ecfi v\u00e0 k\u1ebft \u00e1n; n\u1ebfu li\u00ean quan nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u1eadp ty ri\u00eang, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sai quan.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[115] Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng quan c\u1ee7a ty l\u00e0 L\u1eef T\u00f4ng Nh\u1ea1c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7 tr\u1ea1i Ho\u00e0i Ninh, Ph\u00f9 \u0110\u1ed3 \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, nh\u01b0ng y \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh r\u1ed3i l\u1ea1i vi\u1ec7n c\u1edb kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m vi\u1ec7c. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1ch ch\u1ee9c.\"<\/i> Vua ph\u00ea: <i>\"C\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u m\u00e0 x\u1eed l\u00fd ngay, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng quan l\u1ea1i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, khi\u1ebfn h\u1ecd chuy\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i>\r\n\r\n[116] Ti\u1ebfp b\u1ea1n s\u1ee9 Ng\u00f4 An Tr\u00ec t\u00e2u: <i>\"S\u1ee9 nh\u00e0 Li\u00eau tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng m\u1ed9t con ng\u1ef1a l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ee3i h\u1ecd n\u00f3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o An Tr\u00ec \u0111\u1eebng h\u1ecfi n\u1eefa.\r\n\r\n[117] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"\u1ede b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh m\u1edbi kinh \u0111\u00f4, \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u1ed9ng 50 b\u01b0\u1edbc, thu nh\u1ecf d\u01b0\u1edbi 40 b\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec \u0111\u00e0o \u0111\u1ebfn m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n ch\u00ed l\u1ea1i th\u00eam: <i>\"T\u1eeb \u0111\u00f3 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u1ea3y, m\u00e0 kinh th\u00e0nh v\u1eefng ch\u1eafc.\"<\/i> Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i>\r\n\r\n[118] H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, Tri\u1ec1u ph\u1ee5ng \u0111\u1ea1i phu, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea3o v\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf.\r\n\r\n[119] T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u0169 V\u0103n X\u01b0\u01a1ng Linh t\u1eeb Phu Ch\u00e2u \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf. X\u01b0\u01a1ng Linh t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169 \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin t\u0103ng th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng m\u1ed7i khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ea5m qu\u00e2n, th\u01b0\u1edfng n\u0103m ngh\u00ecn ti\u1ec1n.\r\n\r\n<i>(Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n m\u00f9ng 3 th\u00e1ng 4, X\u01b0\u01a1ng Linh nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i Phu Ch\u00e2u v\u1edbi ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed; ng\u00e0y 25, \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd th\u00e1ng 12, tr\u1edf v\u1ec1; ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, b\u1ecb b\u1eaft giam x\u00e9t x\u1eed.)<\/i>\r\n\r\n[120] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, cho d\u1eabn Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang[footnote]Ch\u1eef 'lang' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b nghi ch\u1ebf 6-17 b\u1ed5 sung.[\/footnote], quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n ph\u1ee7 gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0o ch\u1ea7u. H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y ngh\u1ec9, c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf ti\u1ebfp ki\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u01b0a m\u1edbi xong. Khi \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 qu\u1ed1c t\u00edn, Th\u1eeba ngh\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef D\u1ef1c, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 Giang Di\u1ec5n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf.\r\n\r\n<i>(Hai b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: <i>\"Ng\u00e0y ngh\u1ec9, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, cho d\u1eabn m\u01b0\u1eddi quan v\u00e0o ch\u1ea7u.\"<\/i>)<\/i>\r\n\r\n[121] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed ty \u0111\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng c\u1eeda c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1eadp Nguy\u00ean V\u0169[footnote]Ch\u1eef 'Nguy\u00ean V\u0169' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-16 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], hi\u1ec7n \u0111ang t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea \u0111\u1eadp, xin cho ty th\u1ea7n t\u1ea1m \u0111\u00f3ng c\u00e1c c\u1eeda c\u1ed1ng Ng\u1ee5y Th\u00ea, Kh\u1ed5ng C\u1ed1, Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch trong n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ng\u00e0y. T\u1eeb khi \u0111\u00f3ng ba c\u1eeda c\u1ed1ng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao, nay t\u1eeb c\u1ea7u phao c\u1eeda Khai Vi\u1ec5n tr\u1edf l\u00ean, b\u00e8 g\u1ed7 b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn, n\u01b0\u1edbc s\u1eafp tr\u00e0n b\u1edd, mong ban ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u1edf c\u00e1c c\u1eeda c\u1ed1ng d\u1ecdc s\u00f4ng Bi\u1ec7n; v\u00e0 xin \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, d\u1ecdc hai b\u1edd s\u00f4ng Bi\u1ec7n, xem x\u00e9t ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3 l\u0169 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1 \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 nguy c\u1ea5p th\u00ec l\u00e0m theo l\u1eddi t\u00e2u.\r\n\r\n[122] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ec1m t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea5t L\u00f4i, Ho\u00e1 l\u00e0 n\u01a1i ph\u00e1t thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u, nay l\u1ec7nh xu\u1ed1ng Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u kho\u1ea3ng n\u0103m ng\u00e0n d\u1eb7m \u0111\u1ec3 xin d\u1eabn, kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ven bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng T\u00e2y, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c kh\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf g\u1ea1o, tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u, c\u00e1 ho\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00f4ng thu\u1ed9c di\u1ec7n tr\u1eebng gi\u1ea3i c\u1ee7a Ty Th\u1ecb b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng c\u1ea7n xu\u1ed1ng Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u xin d\u1eabn.\"<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4n Hu\u1ef3nh xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 tr\u00e1i v\u1edbi ph\u00e1p Ty Th\u1ecb b\u1ea1c hay kh\u00f4ng. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Chu b\u1ea3n ch\u00fa th\u00edch: Sau khi ti\u1ebfn tr\u00ecnh xong, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, \u0111\u00e3 xo\u00e1. Nay v\u1eabn gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[123] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu t\u1eeb kho ti\u1ec1n phong trang c\u1ee7a Thi\u1ec3m T\u00e2y chi ra ba tr\u0103m v\u1ea1n quan, chia cho c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Kinh Nguy\u00ean, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e2n th\u1eddi c\u01a1 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.\r\n\r\n[124] H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 kinh l\u00fd vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn ti\u1ec1n v\u1eadt t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ed9, nay k\u00ea khai s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn: v\u00e0ng b\u1ea1c, v\u1eadt ph\u1ea9m, l\u1ee5a l\u00e0 t\u00e1m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi s\u00e1u v\u1ea1n m\u1ed9t ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m, l\u01b0\u1ee3ng; ti\u1ec1n ba tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ea1n hai ngh\u00ecn quan.\"<\/i>\r\n\r\n[125] Chi\u1ebfu cho M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh: Ph\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n t\u1ec9nh, do b\u1ea3n ty xin ch\u1ec9.\r\n\r\n[126] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t vi\u1ec7c Lang trung T\u1eeb b\u1ed9 l\u00e0 Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc, v\u00ec tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ch\u00fa l\u00e0 T\u00f4ng Th\u1ecbnh m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng. Sau \u0111\u00f3 L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.\r\n\r\n[127] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>\"Xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u00e0o d\u1eabn s\u00f4ng l\u1edbn \u1edf \u0111\u1eadp V\u01b0\u01a1ng C\u1ed1ng, ch\u00e2u V\u1ec7, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, l\u1ee3i h\u1ea1i ra sao, xin th\u00eam m\u1ed9t v\u1ea1n phu d\u1ecbch, \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t con s\u00f4ng \u1edf d\u01b0\u1edbi xo\u00e1y X\u1ea3o Ph\u1ee5.\"<\/i> V\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c v\u1ebd \u0111\u1ed3 \u00e1n \u0111\u00e0o \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp V\u01b0\u01a1ng C\u1ed1ng. Chi\u1ebfu sai Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd Th\u1eeba Chi v\u00e0 N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan l\u00e0 Ph\u00f9ng T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111i xem x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\n[128] Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u: <i>\"Nghi th\u1ee9c h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y k\u1ef5 t\u1ea1i ch\u00f9a Kh\u1ea3i Th\u00e1nh v\u00e0 ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, c\u00e1c quan T\u1ea3 H\u1eefu Tu\u1ea7n s\u1ee9 v\u00e0 l\u1ec7nh hai huy\u1ec7n X\u00edch \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n nhau \u1edf c\u1eeda gi\u1eefa, \u0111\u1ee3i T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc v\u1ecb tr\u00ed, quan Tr\u1ef1c t\u1ec9nh th\u1ed1ng qu\u1ea3n. X\u00e9t ra nghi th\u1ee9c n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, \u0111\u1ea1i \u00fd l\u00e0 t\u00f4n s\u00f9ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u00f3n ch\u1edd. Ng\u00e0y nay, vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ed5 ti\u00ean t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ec5 nghi \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u1ec1, nh\u1eefng sai s\u00f3t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda ch\u1eefa. Khi tr\u0103m quan \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng l\u1ec5 b\u00e1i t\u1ed5 ti\u00ean, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fac c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f9ng nhau t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng, xin b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[129] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>\"Ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n tri\u1ec1u h\u1ed9i, c\u00e1c quan d\u1eabn gi\u00e1 \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n t\u1ea3 h\u1eefu ban v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean, khi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n c\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ee9ng chia hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c quan Hi\u1ec7p h\u00e0nh m\u00f4n \u0111\u1ee9ng trong lan can \u0111\u00f4ng t\u00e2y long tr\u00ec, c\u00e1c quan Kh\u1edfi c\u01b0 lang, X\u00e1 nh\u00e2n, T\u1ea3 H\u1eefu Tu\u1ea7n s\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng t\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea1y. C\u00e1c quan Kh\u1edfi c\u01b0 lang, X\u00e1 nh\u00e2n ng\u00e0y s\u00f3c tri\u1ec1u b\u00e1i c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n[130] Quan T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Thi\u1ec1u \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, v\u00ec ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp l\u1ea1i.\r\n\r\n[131] L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Thanh Th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t vi\u1ec7c \u1ee9ng ph\u1ee5ng tri\u1ec1u h\u1ed9i, xin cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p s\u1ef1 t\u1eeb cao ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o gi\u1edbi tr\u00e1ch, \u00e1o t\u00eda, \u0111ai l\u1edbn, \u0111ai da, t\u1ea5t, gi\u00e0y, v\u00e0 \u0111eo ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00fac l\u0129nh.\"<\/i> Vua nghe theo.\r\n\r\n[132] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua ph\u00ea: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u00e1c ng\u1ee5c t\u00f9, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t xa g\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, n\u00ean x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u. Ch\u00e2u Th\u00e0nh t\u00e2u v\u1ec1 v\u1ee5 t\u1ea1o y\u00eau \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u00fac, b\u1eaft giam h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, \u00e1n \u0111\u00e3 k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed1c th\u00fac.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, c\u00e1c quan Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng 20 ng\u01b0\u1eddi, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba tr\u1edf xu\u1ed1ng 10 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t.\r\n\r\n[133] Ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb Th\u00e1i trung \u0111\u1ea1i phu, quan v\u00f5 t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, L\u1ea1i b\u1ed9 so\u1ea1n t\u1ea5u, giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0 t\u1ec9nh l\u1ea5y ch\u1ec9; c\u00e1c quan c\u00f2n l\u1ea1i t\u1ea5u sao l\u00ean M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng d\u00f9ng t\u1eeb ng\u1eef. V\u1eabn cho ph\u00e9p d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc Tam c\u00f4ng, Tam s\u01b0 v\u00e0 \u0110\u00f4ng cung Tam s\u01b0, Tam thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 phong t\u1eb7ng.\"<\/i>\r\n\r\n[134] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, ng\u00e0y s\u1ee9 Li\u00eau v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u1ef1 kh\u1edfi c\u01b0, trong ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau \u0111\u00f3 t\u1ea1m ng\u1eebng kh\u1edfi c\u01b0. Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, s\u1ee9 Li\u00eau v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, n\u1ebfu m\u1ed7i n\u01a1i d\u00f9ng ban c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n \u0111\u00f3, th\u00ec ng\u00e0y y\u1ebft ki\u1ebfn d\u00f9ng ban v\u1ecdng tham, ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t d\u00f9ng ban l\u1ee5c tham.\"<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ban v\u1ecdng tham.\r\n\r\n[135] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, th\u1ee7 l\u0129nh Long Phi\u1ec1n \u1edf t\u00e2y nam l\u00e0 \u00c1t H\u1ea1t s\u1ee9 Long D\u0129 \u0110\u1ea1t c\u00f9ng b\u1ed9 l\u1ea1c Li\u00eau C\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 376 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng[footnote]Li\u00eau C\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 376 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Ch\u1eef 'tam' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 7-37 b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[136] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00ea Nguy\u00ean V\u0169, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[137] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ch\u00faa Li\u00eau sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u1eddng Ninh qu\u00e2n l\u00e0 Gia Lu\u1eadt Nghi, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, \u0110\u00e3i ch\u1ebf C\u00e1c V\u0103n c\u00e1c l\u00e0 Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ee5c \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.\r\n\r\n[138] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 sang Li\u00eau, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, g\u1eb7p l\u00fac khuy\u00ean r\u01b0\u1ee3u, ph\u1ea3i u\u1ed1ng c\u1ea1n.\r\n\r\n[139] Chi\u1ebfu cho H\u00e0 B\u1eafc l\u1eadp ng\u1ea1ch b\u1ed9 qu\u00e2n, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy ngo\u00e0i ng\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n th\u00eam 100 ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[140] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Qu\u00e1ch Hi\u1ebfn Khanh l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Khai.\r\n\r\n[141] T\u1eb7ng ch\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Kh\u1ea5u V\u0129 l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Qu\u00e2n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9; ch\u1ee9c Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 \u00d4n Ph\u1ed5 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed; ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd S\u0129 Ng\u00f4n l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9; ch\u1ee9c T\u00e2y Kinh t\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Chu Ph\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng, M\u00f4n \u0110\u00f4 c\u00f9ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; T\u00f4n Kh\u00e1nh, L\u00fd Th\u1ebf Trung c\u00f9ng l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf L\u00fd T\u00edn, La C\u1eeb, Cam S\u01b0 \u0110\u1ea1o c\u00f9ng l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9; M\u00e3 Kh\u1eafc M\u1eadt Ng\u1ea1c \u0110\u1eb7c Tang, L\u00fd S\u0129 An, Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng M\u00f4 c\u00f9ng l\u00e0m T\u00e2y Kinh t\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo qu\u00e2n v\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c. L\u1ea1i ghi ch\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn l\u00e0 \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 C\u1ea3nh T\u01b0 Ngh\u1ecb c\u00f9ng 90 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, cha, con, em, ch\u00e1u, ch\u1eaft v\u00e0 con r\u1ec3, anh v\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c g\u1ed3m 14 ng\u01b0\u1eddi; phong ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u1ea3, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c 24 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, T\u00e1 ch\u1ee9c 156 ng\u01b0\u1eddi, Sai s\u1ee9 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi; c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u, ban ti\u1ec1n cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[142] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1eeba v\u1ee5 lang tr\u1edf l\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'v\u1ee5' trong 'Th\u1eeba v\u1ee5 lang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 13, t\u1edd 21 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a nh\u1eadp quan, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0 ho\u1eb7c t\u1ed9i \u0111\u1ed3, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 hay x\u1eed \u00e1n oan sai d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1eed h\u00ecnh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, sau khi b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, cho ph\u00e9p thi v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u00e1p. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn L\u1ea1i b\u1ed9 ho\u1eb7c c\u01a1 quan t\u1ea1i ch\u1ed7 n\u1ed9p \u0111\u01a1n xin thi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n \u0111ang khuy\u1ebft \u1edf khu v\u1ef1c s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed thi v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u00e1p, c\u00e1c quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00f3 m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed 10 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1ecb t\u00f2ng, Tam t\u1ec9nh, L\u1ee5c t\u00e0o, Ng\u1ef1 s\u1eed, Khai Phong ph\u1ee7 suy ph\u00e1n quan v\u00e0 Gi\u00e1m ty m\u1ed7i ch\u1ee9c ti\u1ebfn c\u1eed 7 ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i>\r\n\r\n[143] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u1edf Ch\u00e2u Giang l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0110\u1ea1t gi\u01b0\u01a1ng d\u00f9 \u0111\u1ecf v\u00e0o c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Ho\u00e0ng Li\u00eam \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft. Th\u00e1ng 12, b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn ch\u00fang.\r\n\r\n<i>(H\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Li\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u00f3 ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i>\r\n\r\n[144] N\u0103m \u0111\u00f3, kh\u00f4i ph\u1ee5c huy\u1ec7n Tr\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh Ch\u00e2u Mai. <i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1eb7t Ch\u00e2u Mai. S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i> \u0110\u1eb7t th\u00e0nh L\u1ea1c C\u1ed9ng \u1edf Ch\u00e2u L\u00f4. B\u00e3i b\u1ecf hai b\u1ea3o Th\u1eafng Nh\u01b0 v\u00e0 Ch\u1ea5t C\u00f4 \u1edf Ch\u00e2u Lan.\r\n\r\n[145] Con ch\u00e1u ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan c\u00f3 35 ng\u01b0\u1eddi, x\u1eed t\u1eed 2085 ng\u01b0\u1eddi.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 5 \u0111\u1eddi Th\u1ea7n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>&#8220;Ng\u1ef1 s\u1eed v\u1ed1n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ph\u00e2n c\u00f4ng gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c quan \u1edf kinh \u0111\u00f4, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, nay l\u1ea1i l\u1ec7nh cho h\u1ecd gi\u00e1m s\u00e1t v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed kh\u1eafp n\u01a1i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi hi\u1ec7u qu\u1ea3 tr\u1ecb l\u00fd? H\u01a1n n\u1eefa, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ed1ng. C\u00f3 th\u1ec3 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c l\u1ed9. N\u1ebfu c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 quan l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch, th\u00ec l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y, v\u00e0 ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t c\u00e1c l\u1ed9.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Thi\u1ec3m T\u00e2y L\u00fd S\u00e1t xin r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 Phu Di\u00ean, Kinh Nguy\u00ean, Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Hi H\u00e0 m\u1ed7i l\u1ed9 c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Gi\u00e1m ty quan, chuy\u00ean lo vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng ph\u00f3 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u00e0nh c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng qu\u00e2n kh\u00ed. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i c\u1eed, c\u00e1c quan Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u00e3 ph\u00e2n c\u00f4ng theo t\u1eebng l\u1ed9, nay l\u1ea1i c\u00f3 t\u1ea5u xin n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ed5ng Chi\u00ean, A L\u00fd C\u1ed1t, Qu\u1ef7 Ch\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u1eadn \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Ch\u01b0\u1edbc Long v\u00e0 X\u00fac {Kh\u1ea9u Di} c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc H\u1ea1.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho Kinh ch\u1ebf ty b\u1ea3o A L\u00fd C\u1ed1t li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ee5a cho h\u1ecd theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[4] \u0110\u00f4 T\u1ed5ng qu\u1ea3n ty l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng hi\u1ec7n thi\u1ebfu qu\u00e2n b\u1ed9, xin kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 chi\u00eau m\u1ed9 b\u1ed5 sung. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, v\u00e0 l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0m theo.<\/p>\n<p>[5] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng ch\u1ec9 c\u1ee9u h\u1ed9 \u0111\u00ea s\u00f4ng l\u1edbn \u1edf Qu\u1ea3ng V\u0169 T\u1ea3o b\u1ecb s\u1ea1t l\u1edf, nh\u1edd c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1ea1y v\u1ea1y kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng, th\u1ee9c \u0111\u00eam d\u1ea7m m\u01b0a, ra s\u1ee9c c\u1ee9u ch\u1eefa, n\u00ean \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. N\u00ean ban \u00e2n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00f4ng lao sau n\u00e0y.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o T\u1eed Uy\u00ean li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng \u0110\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m tu\u1ed5i, th\u0103ng ch\u1ee9c, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u1ea1 L\u00e2n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfp nh\u1eadn ng\u01b0\u1eddi Man quy thu\u1eadn \u1edf ch\u00e2u An H\u00f3a, n\u00eau r\u00f5 l\u1ee3i h\u1ea1i. Vua ph\u00ea: <i>&#8220;T\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf xa, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5 th\u1ef1c t\u1ebf l\u1ee3i h\u1ea1i, giao cho T\u1ea1 L\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c g\u00ec.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 4, b\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u00e1ch t\u1ec9nh ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea1 L\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh. B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: <i>&#8220;Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5 th\u00e1ng 7 n\u0103m nay, T\u1ea1 L\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 nh\u1eadn vi\u1ec7c kinh ch\u1ebf \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea ch\u00e2u Nghi, v\u1eady l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean ghi l\u00e0 Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh. Nay th\u1ef1c l\u1ee5c ghi l\u00e0 <i>&#8220;Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh&#8221;<\/i>, e l\u00e0 sai, n\u00ean b\u1ecf ch\u1eef <i>&#8220;Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh&#8221;<\/i>. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng 9 s\u1ebd xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n.)<\/i><\/p>\n<p>[7] Chi\u1ebfu cho Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c tr\u00ecnh b\u00e0y chi ti\u1ebft vi\u1ec7c Th\u1ea9m Qu\u00e1t d\u1eabn theo bao nhi\u00eau t\u01b0\u1edbng quan, s\u1ee9 th\u1ea7n, qu\u00e2n binh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn v\u00e0 m\u1ea5t t\u00edch tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c an \u1ee7i, t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf c\u00e1c n\u01a1i v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo Th\u1ea9m Qu\u00e1t, ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n th\u00eam b\u1edbt.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Chu ch\u00e9p: &#8220;L\u00fac \u0111\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u b\u00e1o c\u00e1o<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'nh\u1ea5t' trong 'nh\u1ea5t th\u1eddi th\u1ee7 s\u00e1ch' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-2047-1\" href=\"#footnote-2047-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e3 x\u00f3a. Nay kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5t t\u00edch th\u1ef1c t\u1ebf.)<\/i><\/p>\n<p>[8] Vi\u1ec7n T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u1ec5 v\u0103n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo Chu l\u1ec5, Ti\u1ec3u t\u00f4ng b\u00e1 l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, s\u1eafp \u0111\u1eb7t nghi th\u1ee9c v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed. \u0110\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u01b0 \u0110\u1ed3, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m \u1edf n\u01a1i t\u1ebf t\u1ef1, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 khinh m\u1ea1n v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u1ef1 b\u1ea5t k\u00ednh. Tri\u1ec1u ta khi t\u1ebf Nam Giao, t\u1eadp nghi th\u1ee9c \u1edf \u0111\u00e0n t\u1ebf, khi t\u1ebf Minh \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1eadp nghi th\u1ee9c \u1edf \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i Kh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u1ea7n v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea5t k\u00ednh. Xin cho t\u1eadp nghi th\u1ee9c Nam Giao \u1edf Thanh Th\u00e0nh, t\u1eadp nghi th\u1ee9c Minh \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh th\u1ea7n linh.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[9] L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, khi l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5ng an ba v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n Huy \u0110\u1ee9c v\u00e0 ba v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u1ec5n Kh\u00e1nh t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh, xin m\u1ed7i \u0111i\u1ec7n ba v\u1ecb c\u00f9ng d\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m ch\u00fac b\u1ea3n, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea1y ri\u00eang.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ed7i ho\u00e0ng h\u1eadu d\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ea5m ch\u00fac b\u1ea3n, v\u1eabn l\u1ea1y ri\u00eang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n M\u1ef1c ch\u00e9p: <i>&#8220;Ng\u00e0y mai, l\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5ng an ba v\u1ecb ho\u00e0ng h\u1eadu \u1edf \u0111i\u1ec7n Huy \u0110\u1ee9c.&#8221;<\/i> B\u1ea3n Chu b\u1ecf b\u1ed1n ch\u1eef <i>&#8220;Minh nh\u1eadt ph\u1ee5ng an&#8221;<\/i>. B\u1ea3n m\u1edbi cho r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00e0m l\u1ec5 ph\u1ee5ng an ng\u00e0y mai l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf.&#8221;<\/i> Nay theo b\u1ea3n Chu.)<\/i><\/p>\n<p>[10] \u0110\u1ea1i T\u00f4ng Ch\u00ednh Ty t\u00e2u: <i>&#8220;H\u01b0ng Ch\u00e2u Ph\u00f2ng Ng\u1ef1 S\u1ee9 Tr\u1ecdng Phi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec d\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng m\u1ed9t qu\u00fd, k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t m\u1ed9t n\u0103m, sau l\u1ea1i \u0111\u1ed1t m\u1eb7t n\u1eef n\u00f4. Trong m\u1ed9t n\u0103m, ba l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u00e0n b\u1ea1o phi l\u1ec5, xin tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng v\u00e0 gi\u00e1ng ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t th\u00eam n\u0103m n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 2, Tr\u1ecdng Phi b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng.)<\/i><\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu: <i>&#8220;Chuy\u1ec3n V\u1eadn Ph\u00e1n Quan T\u1eed Ch\u00e2u L\u1ed9, Th\u1eeba Ngh\u1ecb Lang Tr\u00ecnh Chi T\u00e0i, v\u00e0 Tri T\u1eeb Ch\u00e2u, Tri\u1ec1u T\u00e1n \u0110\u1ea1i Phu Tri\u1ec7u \u0110\u1ec9nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb thay th\u1ebf.&#8221;<\/i> Chi T\u00e0i v\u00ec ki\u1ec7n t\u1ee5ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Tri L\u00f4 Ch\u00e2u Nh\u1eadm C\u1ea5p, b\u00e1o c\u00e1o kh\u00f4ng trung th\u1ef1c; \u0110\u1ec9nh v\u00ec d\u00f9ng thuy\u1ec1n quan ch\u1edf v\u1eadt t\u01b0.<\/p>\n<p>[12] Nguy\u00ean V\u0169 quy\u1ebft \u0111\u00ea b\u1ecb v\u1ee1, chi\u1ebfu L\u1ec5 B\u1ed9 Vi\u00ean Ngo\u1ea1i Lang V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Thi\u1ec1u \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ea1 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[13] S\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc B\u1ed9t N\u00ea t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u \u0111i thuy\u1ec1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(Cu\u1ed1i th\u00e1ng 8 n\u0103m ngo\u00e1i, v\u00e0o c\u1ed1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ho\u00e3n thu n\u1ee3 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 H\u00e1n v\u00e0 Phi\u00ean \u1edf b\u1ed1n ch\u00e2u qu\u00e2n Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i L\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1i th\u00e0nh d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi Phu Di\u00ean L\u1ed9.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Ty An Ph\u1ee7 Duy\u00ean Bi\u00ean L\u00f4 Nam t\u00e2u: <i>&#8220;Xin l\u1ea5y ng\u1ef1a mua t\u1eeb Nhung Ch\u00e2u c\u1ea5p cho qu\u00e2n b\u1ea3n l\u1ed9, ngo\u00e0i ra c\u1ea5p cho c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean ngh\u0129a qu\u00e2n 19 h\u1ecd v\u00e0 7 h\u1ecd, \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1eadp chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u tr\u00ean ng\u1ef1a.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[16] C\u1ea5p S\u1ef1 Trung L\u1ee5c \u0110i\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ecdc b\u1ea3n sao c\u1ee7a L\u1ea1i B\u1ed9, Tri\u1ec1u Th\u1ec9nh Lang, \u0110\u1ec1 C\u1eed Ng\u1ecdc Long Quan Ng\u00f4 Th\u1ea9m L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u0103ng l\u00ean Tri\u1ec1u Ph\u1ee5ng \u0110\u1ea1i Phu. V\u00ec Th\u1ea9m L\u1ec5 xin v\u1ec1 l\u00e0m quan cung do tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt, theo ph\u00e1p kh\u00f4ng n\u00ean th\u0103ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[17] Ho\u00e0ng Th\u00e0nh S\u1ee9, Hu\u1ec7 Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n Luy\u1ec7n S\u1ee9 L\u00fd Thu\u1ea5n Th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m \u0110\u1ec1 C\u1eed Ph\u1ee7 Gi\u1edbi \u0110\u1ea1o T\u1eb7c Tu\u1ea7n Ki\u1ec3m C\u00f4ng S\u1ef1, coi s\u00f3c c\u00e1c l\u1ed9 Ki\u1ec1m H\u1ea1t.<\/p>\n<p>[18] Chi\u1ebfu Ki\u1ec1m H\u1ea1t T\u1eed Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, Cung B\u1ecb Kh\u1ed1 S\u1ee9 Cao Tu\u00e2n Tr\u1ecb, v\u00e0 \u0110\u00f4 Tu\u1ea7n Ki\u1ec3m Nhung L\u00f4 \u0110\u1eb3ng Ch\u00e2u, T\u00e2y Kinh T\u1ea3 T\u00e0ng Kh\u1ed1 Ph\u00f3 S\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. V\u00ec gi\u1ebft gi\u1eb7c Di \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf cung \u0111ao, t\u1ef1 m\u00ecnh b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Du Th\u1ee7y \u0111\u1ec3 m\u1ea1o nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u1ec5 nghi l\u00e0 T\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, Th\u00e1i X\u00e1c, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n T\u00f4n C\u1ed1, M\u00f4n h\u1ea1 Th\u1ecb lang Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4n, Trung th\u01b0 Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea3o, \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n H\u00e0n Ch\u1ea9n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh c\u00f9ng c\u00e1c quan vi\u00ean kh\u00e1c, t\u1eadp trung tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec7n Gi\u00e1m Ch\u00e2u, Ng\u01b0ng Hoa \u0111\u1ec3 h\u00e0nh l\u1ec5 c\u00e1o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n t\u1ed5 ti\u00ean, khi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1ee3ng T\u1eeb Th\u00e1nh Quang Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu v\u00e0 Anh T\u00f4ng Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, Vua kh\u00f3c l\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft r\u1ea5t l\u00e2u, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ea9ng m\u1eb7t nh\u00ecn.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c \u0111\u01b0a t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n l\u00ean ki\u1ec7u hoa \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh. C\u00e1c quan xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tr\u1edf v\u1ec1 cung, nh\u01b0ng ng\u00e0i kh\u00f4ng nghe, c\u1ee9 \u0111i b\u1ed9 theo sau m\u1ed7i t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n ra kh\u1ecfi \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ee3i khi r\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 cung. L\u00fac n\u00e0y, t\u01b0\u1ee3ng th\u1ea7n s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 th\u1edd t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh, n\u00ean khi t\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1c xong, m\u1edbi d\u1eddi v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n T\u1eadp Anh.<\/p>\n<p>[20] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Mi\u1ec5n, Nh\u01b0 kinh ph\u00f3 s\u1ee9 Th\u1ea1ch \u00d4n K\u1ef3, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban Tri\u1ec7u Ti\u1ec1m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t n\u0103m ch\u1ee9c; V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9 Cao Ch\u00ednh, V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u1ea1c Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t b\u1ed1n ch\u1ee9c; Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Phan \u0110\u1ecbnh, L\u01b0u Thanh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t ba ch\u1ee9c; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 Tang Th\u1ee5c, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Nh\u00e2m \u0110oan<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Cung' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'B\u1ecb', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-2047-2\" href=\"#footnote-2047-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu T\u1ed1ng C\u1ea7u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t hai ch\u1ee9c; Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Nghi Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u00fd T\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 K\u1ef3 k\u1ef5 s\u1ee9, C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n T\u00f4n H\u00e0m Ninh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1eb7t sau 'C\u00e1p m\u00f4n', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-2047-3\" href=\"#footnote-2047-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ebfn, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n Chi h\u1eadu T\u00f4n V\u0103n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tru\u1ea5t m\u1ed9t ch\u1ee9c; \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 \u0110\u1ecbch V\u1ecbnh, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 \u01af\u1edbc, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, X\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi L\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1t, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t ch\u1ee9c. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t v\u00ec l\u00e0m t\u01b0\u1edbng ra bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1ea5t qu\u00e2n, \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p &#8220;<\/i>th\u1eadp ph\u00e2n<i>&#8221; \u0111\u1ec3 tru\u1ea5t \u0111o\u1ea1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, tr\u1eddi v\u1eeba s\u00e1ng, c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 b\u00e1ch quan t\u1eadp trung \u1edf \u0111i\u1ec7n Anh, Vua ng\u1ef1 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n, l\u00ean \u0111i\u1ec7n d\u00e2ng l\u1ec5 theo nghi th\u1ee9c. L\u1ec5 nghi s\u1ee9 d\u1eabn \u0111o\u00e0n xe r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n v\u1ecb, quan h\u1eefu ty t\u00e2u xin Vua tr\u1edf v\u00e0o cung, Vua kh\u00f4ng nghe, b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi m\u00e0n, m\u1ed7i khi th\u1ea7n v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c r\u01b0\u1edbc ra \u0111\u1ebfn c\u1eeda Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m l\u1ec5 t\u1eeb bi\u1ec7t xong r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 cung, an v\u1ecb \u1edf cung C\u1ea3nh Linh.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua \u0111\u1ebfn cung C\u1ea3nh Linh l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 b\u00e1ch quan \u0111i theo d\u01b0\u1edbi \u0111i\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean H\u01b0ng, sau \u0111\u00f3 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n K\u1ebf Nh\u00e2n, Vua \u0111au bu\u1ed3n kh\u00f3c l\u00f3c r\u1ea5t l\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111i\u1ec7n th\u1edd th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng r\u1ea3i r\u00e1c \u1edf c\u00e1c ch\u00f9a qu\u00e1n, Vua cho r\u1eb1ng nh\u01b0 v\u1eady ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh, b\u00e8n tham kh\u1ea3o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng, x\u00e2y d\u1ef1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1ec5 nghi c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, cung \u0111\u00e3 x\u00e2y xong, l\u1ec5 an v\u1ecb ho\u00e0n t\u1ea5t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng. Vua ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 ph\u1ee5 tr\u00e1ch cung C\u1ea3nh Linh c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, cung C\u1ea3nh Linh ho\u00e0n th\u00e0nh, l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o thi\u00ean di d\u1eddi th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u. Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, phong ch\u1ee9c cho con ch\u00e1u c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, m\u1edf ti\u1ec7c chi\u00eau \u0111\u00e3i c\u00e1c quan tham gia t\u1ebf l\u1ec5.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u K\u1ef7\u300b so v\u1edbi \u300aT\u00e2n K\u1ef7\u300b ghi ch\u00e9p chi ti\u1ebft h\u01a1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c. Sau khi an v\u1ecb th\u1ea7n v\u1ecb c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Anh T\u00f4ng \u1edf cung C\u1ea3nh Linh xong, ng\u00e0y h\u00f4m sau, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u00e0i ch\u00fac v\u0103n trong \u300aTr\u1ecbnh V\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b<a class=\"footnote\" title=\"\u300aTr\u1ecbnh V\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b theo ghi ch\u00e9p: \u300aV\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b do Tr\u1ecbnh Gi\u1ea3i \u0111\u1eddi T\u1ed1ng so\u1ea1n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, nghi ng\u1edd r\u1eb1ng ch\u1eef 'Tr\u1ecbnh' \u1edf \u0111\u00e2y thi\u1ebfu ch\u1eef 'Gi\u1ea3i'.\" id=\"return-footnote-2047-4\" href=\"#footnote-2047-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2n th\u1ea7n \u1edf n\u01a1i b\u00ed \u1ea9n, m\u1edf r\u1ed9ng th\u1ea7n cung b\u00ean ph\u1ea3i, tr\u1eddi m\u1edf ch\u00edn t\u1ea7ng, xe m\u00e2y xu\u1ed1ng \u0111\u00f3n, v\u1ebb uy nghi r\u1ef1c r\u1ee1, ngai v\u00e0ng v\u1eeba y\u00ean, ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh th\u00e0nh k\u00ednh, th\u00e2n tu s\u1eeda l\u1ec5 v\u1eadt, d\u00e2ng l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u01b0\u1edfng \u0111\u00fang th\u1eddi, m\u00e3i m\u00e3i ph\u1ee5ng th\u1edd ho\u00e0ng linh.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t: C\u00e2u <i>&#8220;xe m\u00e2y&#8221;<\/i> n\u00ean \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00e2u <i>&#8220;tr\u1eddi m\u1edf&#8221;<\/i>, c\u00e2u <i>&#8220;th\u00e2n tu s\u1eeda&#8221;<\/i> n\u00ean \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00e2u <i>&#8220;ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh&#8221;<\/i>, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi h\u1ee3p v\u1ea7n, c\u00f3 l\u1ebd \u1edf \u0111\u00e2y vi\u1ebft \u0111\u1ea3o l\u1ed9n.)<\/i><\/p>\n<p>[23] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9 l\u00e0 T\u1eeb C\u1eedu T\u01b0 t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai \u0110i\u1ec3u g\u1ecdi l\u00e0 H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, c\u00f3 5.838 h\u1ed9 d\u00e2n ng\u1ee5 c\u01b0, g\u1ed3m ch\u1ee7 v\u00e0 kh\u00e1ch, ph\u00e2n thu\u1ed9c ba huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Qu\u1ea3n, Nam H\u1ea3i, T\u00e2n H\u1ed9i. M\u1ed7i khi c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 huy\u1ec7n m\u00ecnh thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 th\u00ec h\u01a1n th\u00e1ng kh\u00f4ng th\u00f4ng. Xin l\u1eadp m\u1ed9t huy\u1ec7n, l\u1ea5y t\u00ean H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n.&#8221;<\/i> C\u00e1c quan gi\u00e1m s\u00e1t trong l\u1ed9 b\u00e0n b\u1ea1c, mu\u1ed1n ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t tr\u1ea5n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m quan ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u00f2ng ch\u00e1y v\u00e0 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, v\u00ec l\u1ec5 \u0111\u01b0a th\u1ea7n v\u1ecb v\u00e0o th\u1edd \u1edf cung C\u1ea3nh Linh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, \u0111\u1ea1i x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1. Con ch\u00e1u c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u0103n v\u00f5 c\u0169 c\u00f3 h\u00ecnh v\u1ebd \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u1ea7n Ng\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c quan s\u01a1 ph\u1ea9m, con ch\u00e1u th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1eadp t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p><i>(N\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n trong chi\u1ebfu x\u00e1 \u0111\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[25] Phong ng\u1ef1 th\u1ecb h\u1ecd Tr\u1ea7n l\u00e0m T\u00e0i nh\u00e2n.<\/p>\n<p>[26] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c tri ch\u00e2u Tuy\u00ean Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ed3ng, kh\u00f4ng cho t\u00e1i nhi\u1ec7m, sai l\u00e0m ph\u00e1n vi\u1ec7n \u0110\u0103ng V\u0103n Ki\u1ec3m. V\u00ec ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng ta kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i m\u00e0 xin t\u00e1i nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[27] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 L\u00fd L\u1eadp Chi t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u00e3 b\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda s\u00f4ng b\u1ecb v\u1ee1 \u1edf \u0111\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 T\u1ea3o. \u0110\u1ebfn canh n\u0103m, hai \u0111\u1ea7u ng\u1ef1a \u0111\u00e3 ch\u00ecm xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng 25 b\u01b0\u1edbc. Tuy \u0111\u00e3 gia c\u1ed1 v\u00e0 tu s\u1eeda, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u00f4ng s\u00e2u tr\u1eddi l\u1ea1nh, kh\u00f3 thi c\u00f4ng, xin \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang m\u1edbi ti\u1ebfn h\u00e0nh.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. C\u00e1c quan l\u1ea1i ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c b\u1ecbt c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[28] Ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan phi\u00ean b\u1ecb \u00e9p h\u00e0ng l\u00e0 \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c B\u1ea3o T\u1ebf {Kh\u1ea9u L\u0103ng}, \u0111i\u1ec7n th\u1ecb L\u00fd {Kh\u1ea9u L\u0103ng} K\u1ef7, Di H\u01b0\u01a1ng ba ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng d\u00e1m x\u1eed ph\u1ea1t nh\u01b0 nhau.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Giang T\u00e2y \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac, c\u1ea5p kho\u00e1n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, n\u01a1i \u0111\u00f3 c\u1ea5p th\u00e2n ph\u1eadn v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>[29] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, qu\u00e2n H\u1ecfa S\u01a1n b\u00e1o: Trong s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 c\u00f3 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc gi\u1edbi tr\u00f4i d\u1ea1t \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng, \u0111\u1ed3n canh \u0111\u00e3 thu c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu g\u1eedi tr\u1ea3 v\u1ec1 B\u1eafc gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u00fd Hi\u1ebfn: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i Tri ch\u00e2u Lan Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ed1 ch\u1ea5p, sai khi\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129 qu\u00e1 m\u1ee9c, khi\u1ebfn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n than. H\u00e3y k\u00edn \u0111\u00e1o xem x\u00e9t, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u1edf \u0111\u00f3, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Sau v\u00e0i th\u00e1ng, l\u1ec7nh cho V\u0103n U\u1ea5t thay L\u00fd H\u1ea1o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Lan Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(V\u0103n U\u1ea5t l\u00e0m Tri ch\u00e2u Lan Ch\u00e2u v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, ch\u1eef 'Th\u00ecn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'D\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 333 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 6 th\u00e1ng 2 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-5\" href=\"#footnote-2047-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[31] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u00e0nh T\u1eafc M\u00f4n S\u01a1n d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb \u0111\u1ecbch t\u1ea5n c\u00f4ng, c\u00f3 n\u1ec1n th\u00e0nh c\u1ed5 v\u00e0 h\u00e0o c\u1ed5 l\u00e0m ranh gi\u1edbi, t\u1ea1m giao cho T\u01b0\u1edbng th\u1ee9 ba c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 M\u1ec5 U\u00e2n chi\u00eau m\u1ed9 c\u1ea5m binh x\u00e2y d\u1ef1ng, ch\u1ec9 trong b\u1ea3y ng\u00e0y l\u00e0 ho\u00e0n th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t c\u1ee7a M\u1ec5 U\u00e2n ba n\u0103m.<\/p>\n<p>[32] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb \u0110\u1ea1i Danh \u0111\u1ebfn C\u00e1t Ninh, qua m\u01b0\u1eddi l\u0103m ch\u00e2u, s\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u00f2ng l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ea5t kho\u1ea3ng b\u1ea3y ngh\u00ecn kho\u1ea3nh, xin chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y thu t\u00f4.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ed9 Phu Di\u00ean hy sinh v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh hi\u1ec7n \u1edf b\u1ea3n l\u1ed9, mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, ngo\u00e0i vi\u1ec7c c\u1ea5p ti\u1ec1n ph\u00fang vi\u1ebfng, th\u00ec \u0110\u1ea1i s\u1ee9 th\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd m\u1ed9t tr\u0103m ngh\u00ecn, Ti\u1ec3u s\u1ee9 th\u1ea7n n\u0103m m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, Sai s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ba m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn<a class=\"footnote\" title=\"Sai s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ba m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, ch\u1eef 'm\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 44-27 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-2047-6\" href=\"#footnote-2047-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 theo lo\u1ea1i m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[34] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u1ed1 Th\u1ee5c phi \u0110\u1ed5ng th\u1ecb t\u1eebng h\u1ea7u h\u1ea1 Nh\u00e2n T\u00f4ng, sinh ra L\u1ed7 Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa, ban cho \u00e2n tr\u1ea1ch b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, l\u1ec7nh cho gia \u0111\u00ecnh k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[35] Quy\u1ec1n Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Ng\u00f4 C\u01b0 H\u1eadu t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 th\u1eb7ng vi\u00ean, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e1 m\u1ee9c. Xin theo Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c xem x\u00e9t c\u00e1c ch\u1ed7 c\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i, c\u1eaft b\u1ecf ch\u1ed7 chi\u1ebfm d\u1ee5ng qu\u00e1 m\u1ee9c, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, th\u00ec l\u1eadp th\u00eam m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0m h\u1ea1n m\u1ee9c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n k\u00edp, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt, bi\u00ean v\u00e0o s\u00e1ch t\u1ea5u.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[36] Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n Ho\u00e0n Kh\u00e1nh kinh l\u01b0\u1ee3c ty Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay t\u1ea5u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u00e2n m\u00e3 h\u00e0nh dinh c\u1ee7a l\u1ed9 Phu Di\u00ean, v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh l\u1edbn, V\u0129nh L\u1ea1c b\u1ecb v\u00e2y, T\u1eeb Hi tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb v\u00e2y, t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea5t l\u1ee3i, c\u1ea7n nh\u1edd vi\u1ec7n binh l\u00e2n \u0111\u1ea1o. Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh v.v. \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3. L\u00fac \u0111\u00f3, th\u1ea7n \u0111ang \u1edf Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, tr\u1ef1c ti\u1ebfp nghe T\u0103ng B\u1ed1 b\u00e0n lu\u1eadn, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ee5ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu, qu\u1ea3 nhi\u00ean l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, nh\u01b0ng ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u th\u00ec th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, s\u1ee9 gi\u1ea3 b\u1ecb gi\u1ebft, t\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u1eed tr\u1eadn, tr\u00ean khi\u1ebfn Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng lo l\u1eafng, d\u01b0\u1edbi hao t\u1ed5n s\u1ee9c d\u00e2n, c\u01a1 h\u1ed9i b\u1ecb b\u1ecf l\u1ee1, h\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn th\u1ebf!<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n tra c\u1ee9u c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ec1 chi\u1ebfn th\u1ee7, c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n ch\u1ee7 binh quan t\u01b0\u1edbng, chu\u1ea9n b\u1ecb \u1ee9ng c\u1ee9u l\u1eabn nhau, ho\u1eb7c n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh l\u1edbn v\u00e0o m\u1ed9t l\u1ed9, ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u binh t\u01b0\u1edbng, c\u00f2n cho ph\u00e9p c\u00e1c l\u1ed9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u1ee9ng c\u1ee9u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do T\u1eeb Hi b\u00e0n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft ph\u00e9p \u1ee9ng c\u1ee9u. L\u00fac \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ai n\u00f3i g\u00ec, nh\u01b0ng l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng ng\u00e0y nay. H\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 qu\u00e2n b\u1ecb v\u00e2y kh\u1ed1n, xin vi\u1ec7n binh l\u00e2n \u0111\u1ea1o, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd x\u00e9t duy\u1ec7t r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Nay bi\u00ean ho\u1ea1n ch\u01b0a ti\u00eau, t\u00ecnh \u0111\u1ecbch kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, mong B\u1ec7 h\u1ea1 s\u00e2u s\u1eafc xem x\u00e9t vi\u1ec7c g\u1ea7n \u0111\u00e2y, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n t\u1eeb Th\u00e1nh t\u00e2m, s\u1eeda \u0111\u1ed5i ph\u00e9p l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba h\u1ecda b\u1ea5t ng\u1edd. Th\u1ea7n kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng r\u00f5 ki\u00eang k\u1ef5, ch\u1ec9 l\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec kh\u00f4ng n\u1ee1 im l\u1eb7ng, ph\u1ee5 l\u00f2ng lo n\u01b0\u1edbc ch\u00e2n th\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh binh m\u00e3 l\u1ed9 kh\u00e1c \u1ee9ng c\u1ee9u, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i lo ph\u00f2ng b\u1ecb r\u1ed9ng kh\u1eafp b\u1ea3n l\u1ed9, t\u1ef1 lo ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Thu\u1ea7n T\u00fay, ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 v\u00e2ng chi\u1ebfu quy\u1ec1n l\u0129nh kinh l\u01b0\u1ee3c ty l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 t\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y 29 th\u00e1ng 12, c\u00f3 ch\u1ec9 h\u1ea1 c\u00e1c l\u1ed9, l\u00fac \u0111\u00f3 Thu\u1ea7n T\u00fay \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u1ee9c, kh\u00f4ng b\u00e0n t\u1ea5u th\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u \u1edf quy\u1ec3n 10 \u300aT\u1ea5u ngh\u1ecb\u300b. Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 2 nhu\u1eadn n\u0103m Nguy\u00ean H\u1ef1u th\u1ee9 nh\u1ea5t, Thu\u1ea7n T\u00fay l\u1ea1i t\u1ea5u; ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 4, l\u1ea1i t\u1ea5u; ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 2, h\u1ea1 ch\u1ec9 huy.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Ho\u00e0ng L\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed ch\u1ee9c L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, h\u00e0m Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu.<\/p>\n<p>[38] L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u1ea1 C\u1ea3nh \u00d4n gi\u1eef ch\u1ee9c b\u1ea3n quan l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng Ch\u00e2u. C\u1ea3nh \u00d4n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng n\u00f3i ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do Vua v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh b\u00e0n b\u1ea1c k\u00edn, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai bi\u1ebft. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng An L\u1ec5 l\u00e0 em r\u1ec3 c\u1ee7a C\u1ea3nh \u00d4n. Vua nghi ng\u1edd An L\u1ec5 ti\u1ebft l\u1ed9 chuy\u1ec7n n\u00e0y, gh\u00e9t C\u1ea3nh \u00d4n k\u1ebft giao v\u00e0 xu n\u1ecbnh, n\u00ean b\u1eaft \u00f4ng ra ngo\u00e0i gi\u1eef ch\u1ee9c. <i>(Theo \u300aL\u01b0u An Th\u1ebf t\u1eadp\u300b)<\/i>.<\/p>\n<p>[39] Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 Chu S\u0129 Long t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng Giang, \u0110a Tinh, \u0110\u1ed3ng C\u1ed5, \u0110\u00e0m Kh\u00ea, Th\u01b0\u1ee3ng H\u00f2a, K\u00ea C\u00f4ng thu\u1ed9c hai l\u1ed9 Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng. C\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 H\u1ed3 Nh\u0129, T\u1eafc Kh\u00ea thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o T\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ecba gi\u1edbi xen k\u1ebd, s\u1ee3 r\u1eb1ng vi\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn k\u1ecbp ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra s\u1ef1 c\u1ed1, xin giao cho T\u1ea1 L\u00e2n x\u1eed l\u00fd, ho\u1eb7c cho ph\u00e9p b\u1ea3n ch\u00e2u chi\u00eau d\u1ee5.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu giao cho Tri\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t. Sau \u0111\u00f3 l\u1ec7nh y theo t\u1ea5u c\u1ee7a \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t ty Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9, m\u1ed9t m\u1eb7t chi\u00eau d\u1ee5, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i Tri\u1ec7u D\u01b0\u01a1ng xem x\u00e9t.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c <i>&#8220;kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i xem x\u00e9t&#8221;<\/i> ghi ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, nay ghi chung. T\u1ea1 L\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean Ch\u00e2u, th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 4 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh Ch\u00e2u, ch\u01b0a bao l\u00e2u l\u1ea1i l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean Ch\u00e2u. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 Chu S\u0129 Long l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u00e0nh Ch\u00e2u t\u1eeb khi n\u00e0o, c\u00f3 l\u1ebd thay th\u1ebf L\u00e2n. Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 5 n\u0103m th\u1ee9 7, T\u00f4n L\u00e3m c\u00f3 n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tra c\u1ee9u)<\/i>.<\/p>\n<p>[40] Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n h\u1ed9 b\u1ed1n \u0111o\u00e0n Kh\u00ea Thi\u1ec7u Ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u00ean Th\u00f4ng Hi\u1ec3u xin quy thu\u1eadn, chi\u1ebfu cho ph\u00e9p chi\u00eau d\u1ee5.<\/p>\n<p>[41] Kinh ch\u1ebf Nghi Ch\u00e2u Kh\u00ea \u0110\u1ed9ng l\u00e0 T\u1ea1 L\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Man \u0110\u1ea3n \u1edf Trung Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u thu\u1ed9c An H\u00f3a ch\u01b0a ch\u1ecbu quy thu\u1eadn, xin \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ecdn 3000 qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Giang T\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00f3, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u hai ch\u1ec9 huy Ki\u00eau K\u1ecb \u0111\u00f3ng \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ki\u00eau' trong 'Ki\u00eau K\u1ecb hai ch\u1ec9 huy' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-2047-7\" href=\"#footnote-2047-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[42] Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c lang ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u00day \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed, do Trung th\u1eeba Th\u01b0 Thi\u1ec7n ti\u1ebfn c\u1eed.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, y\u1ebfn ti\u1ec7c \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, v\u00ec l\u1ec5 an v\u1ecb c\u00e1c v\u1ecb th\u00e1nh \u1edf cung C\u1ea3nh Linh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, g\u1ed3m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng S\u01a1n Ph\u1ee7, v\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan nh\u1eadp n\u1ed9i, C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng Ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n L\u01b0u Duy Gi\u1ea3n, xem x\u00e9t vi\u1ec7c t\u1eadp luy\u1ec7n b\u1ea3o gi\u00e1p \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, theo quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng khi ki\u1ec3m tra, c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u trong b\u1eafn cung v\u00e0 b\u1eafn n\u1ecf: h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1t b\u1ea1c b\u1ea3y l\u1ea1ng, l\u1ee5a n\u0103m t\u1ea5m; h\u1ea1ng nh\u1ea5t b\u1eafn n\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1t b\u1ea1c n\u0103m l\u1ea1ng, l\u1ee5a n\u0103m t\u1ea5m; h\u1ea1ng nh\u00ec v\u00e0 h\u1ea1ng ba m\u1ed7i h\u1ea1ng gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba. C\u00e1c \u0110\u00f4 ph\u00f3 b\u1ea3o ch\u00ednh, \u0110\u1ea1i b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m d\u1ea1y v\u00f5 ngh\u1ec7 cho ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ea1t h\u1ea1ng nh\u1ea5t, \u0110\u00f4 ph\u00f3 b\u1ea3o ch\u00ednh t\u00ednh theo to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ea3o \u0111\u1ea1t m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, Tam ban sai s\u1ee9 \u0111\u1ea1t ch\u00edn ph\u1ea7n, Tam ban t\u00e1 sai \u0111\u1ea1t t\u00e1m ph\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"ch\u00edn ph\u1ea7n Tam ban sai s\u1ee9, t\u00e1m ph\u1ea7n Tam ban t\u00e1 sai, b\u1ed1n ch\u1eef 'ch\u00edn ph\u1ea7n Tam ban' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Binh nh\u1ecb chi nh\u1ecb t\u1ee9 b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-2047-8\" href=\"#footnote-2047-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, \u0110\u1ea1i b\u1ea3o tr\u01b0\u1edfng t\u00ednh theo to\u00e0n b\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ea3o \u0111\u1ea1t m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, Tam ban t\u00e1 sai \u0111\u1ea1t ch\u00edn ph\u1ea7n, H\u1ea1 ban \u0111i\u1ec7n th\u1ecb \u0111\u1ea1t t\u00e1m ph\u1ea7n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u00e1t b\u1ea1c m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng, l\u1ee5a n\u0103m t\u1ea5m; kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n, gi\u1ea3m th\u01b0\u1edfng theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf Lan Ch\u00e2u gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1eaft \u0111\u1ecf, qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 hi\u1ec7n c\u00f3 b\u1ea3y ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u1ec3 l\u1ea1i b\u1ed1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, c\u00f2n l\u1ea1i cho v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] T\u00e2n tri H\u1ed3 Ch\u00e2u L\u01b0 Kh\u00e2u Hi\u1ebfu Tr\u1ef1c t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n th\u1ea5y \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1eb7t b\u1ed1n s\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c c\u1ea7m c\u1ed1 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n m\u1eb7t, l\u00e3i su\u1ea5t m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1ed7i th\u00e1ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 ch\u00e2u huy\u1ec7n; n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 quan th\u1ecb d\u1ecbch, giao cho quan tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5 ki\u00eam gi\u00e1m, l\u1ea5y s\u1ed1 l\u00e3i cu\u1ed1i n\u0103m nhi\u1ec1u \u00edt l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf \u0111i, n\u00f3i <i>&#8220;kh\u00f4ng thi h\u00e0nh&#8221;<\/i>.)<\/i><\/p>\n<p>[47] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u00e0m c\u00e1c v\u0103n t\u1ef1 do vi\u1ec7n n\u00e0y ph\u00ea duy\u1ec7t g\u1eedi cho Th\u1eeba ch\u1ec9 ty, v\u00ec ch\u01b0a ban h\u00e0nh ra kh\u1ecfi vi\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1eedi sang M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo \u300aNg\u1ef1 t\u1eadp\u300b ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 11.)<\/i><\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, B\u1ed9 qu\u00e2n ty t\u00e2u: <i>&#8220;Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Hi\u1ec7u trung L\u00e2m Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ba l\u1ea7n c\u00f4ng lao, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c. Ki\u1ec3m tra quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng, ch\u1ec9 n\u00f3i ch\u1ec9 huy s\u1ee9 hai l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu, nh\u01b0ng qu\u00e2n hi\u1ec7u trung kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c danh \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho L\u00e2m Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu.<\/p>\n<p>[49] C\u01a1 quan Kinh ch\u1ebf \u0111\u00f4 \u0111\u1ea1i Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i qu\u00e2n xu\u1ea5t chinh, sai Ch\u1ee7 b\u1ea1 L\u00fd T\u00f4ng Ki\u1ec7t theo qu\u00e2n ch\u1ec9 d\u1eabn d\u00e2n phu b\u1ea3o gi\u00e1p m\u1edf kho l\u01b0\u01a1ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, g\u1eb7p gi\u1eb7c Th\u1ed5 Ph\u1ed3n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, b\u1ecb t\u1eed tr\u1eadn, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4ng Ki\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 c\u1ee7a Qu\u00e2n Ch\u1ee7 b\u1ea1 Tr\u1ea7n Ng\u1ea1n Tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea5y ch\u1ee9c quan c\u1ee7a cha \u0111\u1ec3 phong cho con, v\u00e0 ban cho v\u1eadt ph\u00fang vi\u1ebfng.<\/p>\n<p>[50] Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u: <i>&#8220;Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u l\u00e0 U\u00f4ng Ph\u1ee5 Chi d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n, l\u1eddi l\u1ebd ng\u1ea1o m\u1ea1n, xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tr\u1eebng tr\u1ecb.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu b\u00e3i ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u c\u1ee7a Ph\u1ee5 Chi, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e2n ty nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u1ee5 Chi l\u00e0m Suy quan ph\u1ee7 Khai Phong, xin v\u1ec1 Ph\u00e2n ty, m\u00e3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u. Trong bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n c\u00f3 c\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n v\u1ecb \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea7u b\u1ea1c r\u1ed3i m\u00e0 ch\u01b0a l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c g\u00ec.&#8221;<\/i> L\u1ea1i vi\u1ebft: <i>&#8220;C\u1eafm b\u00fat c\u00f3 gi\u00f3, ng\u1ee5c tr\u1ed1ng kh\u00f4ng ng\u00e0y.&#8221;<\/i> Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n cho r\u1eb1ng c\u00e2u <i>&#8220;Th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n v\u1ecb \u0111\u1eddi&#8221;<\/i> l\u00e0 th\u01a1 c\u1ee7a \u0110\u1ed7 M\u1ee5c, c\u00e2u cu\u1ed1i l\u00e0 <i>&#8220;Tr\u00ean \u0111\u1ea5t L\u1ea1c Du ng\u1eafm Chi\u00eau L\u0103ng&#8221;<\/i>, \u00fd Ph\u1ee5 Chi ng\u1ea7m o\u00e1n h\u1eadn, n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u01b0 M\u00e3 K\u00fd V\u0103n\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;Ph\u1ee5 Chi l\u00e0m Gi\u00e1m ty H\u00e0 B\u1eafc, v\u00ec t\u00ednh khinh su\u1ea5t m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb l\u1ec7nh v\u1ec1 Ph\u00e2n ty.&#8221;<\/i> X\u00e9t: Ph\u1ee5 Chi v\u1ec1 Ph\u00e2n ty kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u00ednh khinh su\u1ea5t, vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng 9 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, c\u00f3 l\u1ebd \u300aT\u01b0 M\u00e3 K\u00fd V\u0103n\u300b ch\u00e9p nh\u1ea7m. Nay l\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Di\u00ean An qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Dung t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1edd \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong, xin cho c\u00e1c quan trong b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t l\u1ec7 ban \u00e2n.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ed9i \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan Ph\u00f9ng Th\u1ebf Ninh gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o kh\u00f3a 2 n\u0103m, N\u1ed9i T\u00e2y \u0111\u1ea7u Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Tr\u00e1c, Lam T\u00f2ng Hi \u0111\u1ec1u th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[52] Tri ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u, Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu L\u1eef C\u00f4ng Nh\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u00fd Hi\u1ebfn theo chi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, C\u00f4ng Nh\u1ee5 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1i qu\u00e2n, hai b\u00ean tranh lu\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ty M\u00f4n Lang trung L\u00fd V\u0103n Khanh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea5n Ch\u00e2u, v\u00ec Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a V\u0103n Khanh th\u1ea5p k\u00e9m, kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o ch\u1ee9c Lang quan.<\/p>\n<p>[54] Chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf 'M\u00e3 qu\u00e2n' hai ch\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ea3o, c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-9\" href=\"#footnote-2047-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a> hi\u1ec7n \u0111ang d\u1ea1y c\u00e1c con em quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang, ng\u1ef1a b\u1eafn cung r\u1ed9ng v\u00e0 nhanh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea1t l\u1ef1c m\u1ed9t th\u1ea1ch n\u0103m \u0111\u1ea5u, tay ch\u00e2n h\u1ee3p ph\u00e1p, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, m\u00f9a thu, chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1 c\u1eed. Chi\u1ebfu n\u00e0y tr\u00f9ng v\u1edbi t\u1edd tay ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 6 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, s\u1ee3 th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 sai, n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u1ef1u l\u1ee5c truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Trung Ch\u00ednh ch\u00e9p: <i>&#8220;Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1 c\u1eed d\u1ea1y duy\u1ec7t ng\u1ef1a qu\u00e2n \u1edf kinh, Trung Ch\u00ednh \u0111em c\u00e1c lo\u1ea1i cung n\u1ecf v\u00e0 binh kh\u00ed do m\u00ecnh ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00f9ng ph\u00e9p \u0111\u00e1nh v\u00e0 b\u1eafn cung ng\u1ef1a b\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean, sau khi th\u1eed, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng, chi\u1ebfu ban h\u00e0nh.&#8221;<\/i> L\u1ea1i ch\u00e9p: <i>&#8220;Chi\u1ebfu ch\u1ecdn d\u1ea1y n\u1ed9i th\u1ea7n v\u00e0 v\u00f5 ngh\u1ec7 ng\u1ef1a qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 d\u1ea1y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf d\u1ea1y c\u00e1c con em quan l\u1ea1i v\u00e0 h\u1ecdc sinh v\u00f5 h\u1ecdc, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ea5y tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, sau khi th\u00e0nh th\u1ee5c, d\u1eabn ra y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u0103ng b\u1ed5 c\u00f3 kh\u00e1c nhau.&#8221;<\/i><\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e2n l\u1ee5c \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i, nay ph\u1ee5 v\u00e0o \u0111\u00e2y, n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i. T\u1eeb th\u00e1ng 9 n\u0103m Hi Ninh th\u1ee9 10, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 3, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, th\u00e1ng 5 ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, th\u00e1ng 6 ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, th\u00e1ng 2 n\u0103m th\u1ee9 6 ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i n\u00ean x\u00e9t chung.)<\/i><\/p>\n<p>[55] H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb khi thi h\u00e0nh quan ch\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u1ee5c l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i l\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, m\u1ed9t h\u1ea1ng l\u1ea1i nh\u00e2n ch\u1ee9c v\u1ee5 gi\u1ed1ng nhau, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u0169ng \u0111\u1ec1u, m\u00e0 ri\u00eang v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng l\u1ea1i c\u00f3 h\u1eadu b\u1ea1c kh\u00e1c nhau, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0a \u1ed5n. Xin c\u00e1c ty, t\u1ec9nh, \u0111\u00e0i, t\u1ef1, gi\u00e1m thu\u1ed9c Tam t\u1ec9nh, L\u1ee5c t\u00e0o hi\u1ec7n \u0111ang sung ch\u00ednh ng\u1ea1ch, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u01b0\u01a1ng c\u0169 nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u theo quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi c\u1ea5p ph\u00e1t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee7 khuy\u1ebft ho\u1eb7c mang ch\u1eef &#8216;Quy\u1ec1n&#8217;, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p b\u1ea3y ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh ng\u1ea1ch. C\u00e1c ch\u1ec9 huy tr\u01b0\u1edbc sau cho ph\u00e9p mang l\u01b0\u01a1ng c\u0169 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng thi h\u00e0nh n\u1eefa.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu tr\u1eeb Tam t\u1ec9nh, c\u00f2n l\u1ea1i theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, S\u00e1i Di\u1ec7p, chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9, th\u00f4ng tr\u1ef1c lang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tr\u1ef1c Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, tri ch\u00e2u T\u1ea7n.<\/p>\n<p>[57] Chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i T\u00f4ng Ch\u00ednh ty kh\u00f4ng thu\u1ed9c L\u1ee5c t\u00e0o, c\u00e1c ch\u1ee9c th\u1eeba thu\u1ed9c nghe theo ch\u1ec9 c\u1ee7a Trung th\u01b0 t\u1ec9nh b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1ee9c \u0111\u00f4 tri, \u00e1p ban do Khu m\u1eadt vi\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 3 ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, th\u00e1ng 7 ng\u00e0y Canh T\u00fd n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[58] C\u1ea3nh Ph\u00fac \u0111i\u1ec7n s\u1ee9, V\u0169 T\u00edn qu\u00e2n l\u01b0u h\u1eadu L\u00fd Hi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 c\u1ee7a Hi H\u00e0, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9, vi\u1ec7c kinh l\u00fd bi\u00ean ph\u00f2ng v\u00e0 t\u00e0i d\u1ee5ng v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. Ban \u0111\u1ea7u, Vua mu\u1ed1n d\u00f9ng Hi\u1ebfn l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, tri Hi Ch\u00e2u, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 h\u1eefu th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng An L\u1ec5 t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u ta, n\u1ed9i th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef ch\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, s\u1ef1 s\u1ee7ng \u00e1i t\u1ed9t b\u1eadc c\u0169ng ch\u1ec9 ban cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng, L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau qu\u00fd v\u00ec s\u1ef1 trung c\u1ea9n, Vua mu\u1ed1n phong l\u00e0m Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft cho l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ebfn nay ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn L\u01b0u h\u1eadu. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c d\u00e2n x\u00e3, h\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng giao ph\u00f3?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Hi\u1ebfn t\u1eeb b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 trong cung ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 vui.&#8221;<\/i> An L\u1ec5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;B\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 x\u00e9t l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 vui hay kh\u00f4ng. X\u01b0a H\u00e1n Quang V\u0169 d\u00f9ng ngo\u1ea1i th\u00edch \u00c2m Th\u1ee9c l\u00e0m H\u1ea7u, m\u1ed7i khi tu\u1ea7n du th\u01b0\u1eddng giao cho cai qu\u1ea3n c\u1ea5m binh, l\u01b0u l\u1ea1i tr\u1ea5n gi\u1eef kinh s\u01b0. V\u1edbi t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Th\u1ee9c, vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u00e1ng l\u00e0m, nh\u01b0ng \u0111\u1eddi sau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t hi\u1ec1n t\u00e0i, khi\u1ebfn c\u00e1c c\u00f4ng khanh l\u0169 l\u01b0\u1ee3t n\u1eafm quy\u1ec1n, cu\u1ed1i c\u00f9ng g\u00e2y h\u1ecda cho \u0110\u00f4ng H\u00e1n. Nay Hi\u1ebfn tuy c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean m\u1edf \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c n\u00e0y, hu\u1ed1ng chi \u00f4ng ta c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba B\u1ed3 T\u00f4ng M\u1ea1nh ti\u1ebfn l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> An L\u1ec5 n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4ng M\u1ea1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng n\u00f3i, nay l\u1ea1i n\u00f3i th\u1ebf, th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd g\u00ec.&#8221;<\/i> Khi lui ra, An L\u1ec5 nghi\u00eam ngh\u1ecb b\u1ea3o T\u00f4ng M\u1ea1nh: <i>&#8220;Ai b\u1ea3o ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i? Su\u00fdt n\u1eefa l\u00e0m lo\u1ea1n vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh!&#8221;<\/i> T\u00f4ng M\u1ea1nh gi\u1eadn d\u1eef n\u00f3i: <i>&#8220;Vua sai ta tham gia ch\u00ednh s\u1ef1, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i? Ng\u00e0y mai s\u1ebd tranh lu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> An L\u1ec5 \u0111\u00e1p: <i>&#8220;C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ee7 t\u00e0i tr\u1ecb qu\u1ed1c sao? Ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng, ch\u1ec9 l\u00e0 n\u1ecbnh h\u00f3t m\u00e0 th\u00f4i!&#8221;<\/i> T\u00f4ng M\u1ea1nh x\u1ea5u h\u1ed5, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng d\u00e1m tranh c\u00e3i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a An L\u1ec5 ghi ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam ng\u00e0y th\u00e1ng, ho\u1eb7c b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[59] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00f4ng th\u1ea5t Th\u00fac Ngao ki\u1ec7n L\u1ec5 vi\u1ec7n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c Kh\u1eafc Du t\u1eadp phong kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u1ea1t 20 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[60] Binh b\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u00e3 chi c\u1ea5p 110 v\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi cho Thi\u1ec3m T\u00e2y, nay b\u1ea3n l\u1ed9 l\u1ea1i xin c\u1ea5p th\u00eam kh\u00ed gi\u1edbi.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 theo s\u1ed1 thi\u1ebfu, c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u1ea7n ba.<\/p>\n<p>[61] Qu\u1ea3n c\u00e2u h\u1eadu uy\u1ec3n ph\u00f2ng lang v\u1eadt h\u00f3a s\u1edf t\u00e2u: <i>&#8220;T\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 4 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 n\u0103m nay, t\u1ed5ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c 67.000 quan ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Chu b\u1ecf \u0111i.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh t\u1ea5u: <i>&#8220;Khu m\u1eadt vi\u1ec7n sai Nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd T\u00f4ng L\u1eadp qu\u1ea3n l\u00fd V\u1ea1n Th\u1ecd Quan, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i th\u00e0nh Qu\u1ea3n c\u00e2u.<\/p>\n<p>[63] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu: <i>&#8220;Quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n khi thay th\u1ebf, t\u00ednh theo qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng, n\u1ebfu gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1eddi ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 tang, d\u00f9 qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, c\u0169ng kh\u00f4ng thu l\u1ea1i ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1ecdn Tri \u0111\u0103ng ch\u00e2u m\u1edbi, Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu Th\u1ea1ch V\u0169 C\u1ea7n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 ch\u00e2u, n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ed1t vi\u1ec7c thi h\u00e0nh ph\u00e1p mu\u1ed1i, s\u1ebd b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[65] Th\u1eeba ngh\u1ecb lang, Kh\u1ea3o c\u00f4ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ph\u1ea1m Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(<i>&#8220;T\u0103ng sai&#8221;<\/i> c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba Th\u01b0 Thi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1u tra vi\u1ec7c tr\u00ec tr\u1ec7 \u1edf T\u01b0 ch\u00e2u l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty xin sai quan c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 sai Chu H\u1ef1u, Th\u00f4i T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 vi\u1ec7c tr\u00ec tr\u1ec7, th\u1ef1c ra l\u00e0 do quan l\u1ea1i c\u1ea9u th\u1ea3 t\u1ea1o ra gian l\u1eadn, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean k\u1ebft \u00e1n, mong xem x\u00e9t ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9 k\u1ebft \u00e1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 10 ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd \u0111i\u1ec1u tra, th\u00e1ng 2 n\u0103m sau ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t k\u1ebft \u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[67] L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ee9 Li\u00eau m\u1edbi \u0111i qua, t\u1ea1m th\u1eddi cho ph\u00e9p n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 g\u1ea1o.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[68] Kinh l\u01b0\u1ee3c ty Phu Di\u00ean l\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c th\u00e0nh tr\u1ea1i B\u1ea1ch Th\u1ea3o \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0 B\u1ea3o An qu\u00e2n c\u00f9ng 22 n\u01a1i kh\u00e1c, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, xin ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay \u1ee9ng ph\u00f3.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ch\u1ec9: <i>&#8220;Ghi l\u1ea1i c\u00e1c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u00f2ng th\u1ee7 kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u1ee9 c\u1ea5p v\u00e0 t\u1ea1m th\u1eddi c\u1ee7a L\u1eef Hu\u1ec7 Khanh \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 v\u1eadt d\u1ee5ng ph\u00f2ng th\u00e0nh theo m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u1ea9n c\u1ea5p, g\u1eedi cho Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[69] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea5p 20 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb \u0110\u1ecbch ti\u1ec7n ty cho H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, L\u00fd S\u00e1t, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc khi chia l\u1ed9, \u0111\u1ec1u do m\u1ed9t vi\u00ean gi\u00e1m ty ph\u1ee5 tr\u00e1ch ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m. Nay c\u00e1c n\u01a1i \u0111ang thi\u1ebfu qu\u00e2n kh\u00ed, \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3. Xin cho Hoa Ch\u00e2u \u1ee9ng ph\u00f3 Phu Di\u00ean l\u1ed9, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 \u1ee9ng ph\u00f3 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9, T\u1ea7n Ch\u00e2u \u1ee9ng ph\u00f3 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9, V\u1ecb Ch\u00e2u \u1ee9ng ph\u00f3 Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9, V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n \u1ee9ng ph\u00f3 V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n l\u1ed9, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u do gi\u00e1m ty \u0111\u1ec1 c\u1eed. Ri\u00eang \u0111\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng qu\u00e2n, xin giao cho m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ee5 tr\u00e1ch.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 12, sai quan.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, \u0111\u1eb7c phong con g\u00e1i l\u1edbn c\u1ee7a Ung v\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o l\u00e0m Kinh Tri\u1ec7u qu\u1eadn ch\u1ee7.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua ph\u00ea d\u1ee5 cho Mi\u00eau Th\u1ee5: <i>&#8220;Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Di\u00eam Nh\u00e2n V\u0169, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u00e1ng 10, c\u00f3 h\u01a1n 50 t\u00ean gi\u1eb7c T\u00e2y \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Lan Ch\u00e2u, b\u00ean kia s\u00f4ng h\u00f4 r\u1eb1ng: &#8216;N\u01b0\u1edbc H\u1ea1 ta \u0111\u00e3 th\u1eafng qu\u00e2n Phu Di\u00ean l\u1ed9, \u0111\u1ee3i s\u00f4ng \u0111\u00f3ng b\u0103ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn Lan Ch\u00e2u.&#8217; Khanh n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb nhi\u1ec1u d\u1ee5ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7, ki\u1ec3m tra c\u1ea9n th\u1eadn. Nghe t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tinh \u0110a L\u00ed \u0110\u1ec9nh d\u00f9ng binh r\u1ea5t hung \u00e1c. <i>(Tinh \u0110a L\u00ed \u0110\u1ec9nh \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng 11 n\u0103m th\u1ee9 4.)<\/i> Trong tr\u1eadn V\u0129nh L\u1ea1c, ban \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng ch\u1ec9 huy l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng M\u1eb7c Ninh L\u0103ng, do d\u1ef1 h\u01a1n 10 ng\u00e0y, m\u1ed7i ng\u00e0y chia h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m cu\u1ed1c x\u1ebbng \u0111\u00e0o th\u00e0nh, b\u1ecb qu\u00e2n tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u00e1nh ch\u1ebft li\u1ec1n k\u00e9o \u0111i, ho\u1eb7c l\u1ea5y chi\u1ebfu che l\u1ea1i, kh\u00f4ng mu\u1ed1n qu\u00e2n ta th\u1ea5y. Sau \u0111\u00f3 L\u00ed \u0110\u1ec9nh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, th\u00fac gi\u1ee5c qu\u00e2n l\u00ednh leo l\u00ean nh\u01b0 ki\u1ebfn, x\u00e1c ch\u1ebft ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n th\u00e0nh, kh\u00f4ng ch\u00f4n c\u1ea5t, ng\u00e0y \u0111\u00eam c\u00f4ng ph\u00e1, n\u00ean th\u00e0nh m\u1edbi x\u00e2y kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh n\u00ean bi\u1ebft r\u00f5, v\u00e0 b\u00ed m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ea3o t\u01b0\u1edbng gi\u1eef Lan Ch\u00e2u chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 d\u1ee5ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[73] Quan \u0111\u1ec1 c\u1eed Thi\u1ec3m T\u00e2y mua ng\u1ef1a t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ea3n ty nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u00f9 \u0111\u1eafp s\u1ed1 ng\u1ef1a thi\u1ebfu h\u1ee5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u00edt c\u00f3 ng\u1ef1a cao \u0111\u1ebfn 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5n \u0111\u1ec3 b\u00e1n cho quan. Xin t\u1ea1m mua ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c cao 4 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5n, 1 t\u1ea5n, v\u00e0 ng\u1ef1a tr\u00ean 11 tu\u1ed5i, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u00ednh v\u00e0o h\u1ea1n ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[74] Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang, Tri ch\u00e2u Di\u00eam Th\u00e0nh huy\u1ec7n l\u00e0 H\u01b0\u1edbng T\u00f4ng Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;V\u1ecb Gi\u00e1m \u0111\u00f4 di\u00eam th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a huy\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0 Th\u00f4ng tr\u1ef1c lang V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Kinh, khi t\u1ea1i nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 cho vay ti\u1ec1n g\u1ea5p \u0111\u00f4i gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf ch\u1ea5p, \u0111\u00e3 chu\u1ed9c l\u1ea1i nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu ti\u1ec1n l\u00e3i m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n. Tr\u1ecdng Kinh l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng Khu\u00ea, n\u00ean kh\u00f4ng ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o. Xin ch\u1ecdn quan \u0111i\u1ec1u tra.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Ho\u00e0i Nam l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn ty x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[75] Chi\u1ebfu gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi ch\u01b0 huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi ch\u01b0 huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, ch\u1eef '\u0110i\u1ec3m' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'C\u1eed', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 66.20 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-10\" href=\"#footnote-2047-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, Th\u1eeba ngh\u1ecb lang D\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh L\u01b0\u1ee3c gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc, Qu\u1ea3n c\u00e2u quan \u00c2u D\u01b0\u01a1ng X\u00e1n v\u00e0 Nh\u1eadm Nguy\u00ean \u00c1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t hai m\u01b0\u01a1i c\u00e2n \u0111\u1ed3ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c d\u1eddi tr\u1ee5 s\u1edf c\u1ee7a c\u01a1 quan, v\u00e0 C\u1ea3nh L\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c b\u1eaft ch\u00e2u ch\u1ea5u, tuy \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>[76] Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf An H\u00f3a ch\u00e2u l\u00e0 M\u00f4ng Quang Tr\u1ecdng, Quang Tri\u1ec7u c\u00f9ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c xin quy ph\u1ee5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 7, ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5.)<\/i><\/p>\n<p>[77] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 d\u00f9ng th\u01b0 bu\u1ed9c v\u00e0o t\u00ean, b\u1eafn v\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, L\u01b0u X\u01b0\u01a1ng T\u1ed9 b\u00e1o l\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 L\u00f4 B\u1ec9nh, B\u1ec9nh ra l\u1ec7nh h\u1ee7y b\u1ecf. Ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 l\u1ea1i sai t\u00f9 binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn cho B\u1ec9nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, B\u1ec9nh kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho B\u1ec9nh d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea1 theo l\u1ec7 c\u0169 t\u1ef1 th\u00f4ng hi\u1ebfu \u1edf Phu Di\u00ean. Th\u01b0 g\u1eedi B\u1ec9nh x\u01b0ng l\u00e0 <i>&#8220;H\u1ea1 qu\u1ed1c Nam \u0111\u00f4 th\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"H\u1ea1 qu\u1ed1c Nam \u0111\u00f4 th\u1ed1ng 'Nam', T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 486 H\u1ea1 qu\u1ed1c truy\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u00e2y Nam'.\" id=\"return-footnote-2047-11\" href=\"#footnote-2047-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, M\u00e3o Tinh Ng\u00f4i Danh T\u1ebf&#8221;<\/i>, th\u01b0 vi\u1ebft: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y trong l\u00fac chi\u1ebfn tranh, c\u1ea7m gi\u00e1o \u0111\u00e1nh nhau, nay d\u00f9ng th\u01b0 h\u1ecfi th\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf thay \u0111\u1ed5i kh\u00e1c nhau, m\u00e0 v\u00ec m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u trung th\u00e0nh v\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady. Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 n\u01a1i l\u1ec5 ngh\u0129a t\u1ed3n t\u1ea1i, m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch. N\u1ebfu nghe l\u1eddi gi\u00e8m pha, d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf g\u00e2y chi\u1ebfn, x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t \u0111ai<a class=\"footnote\" title=\"X\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t \u0111ai 'C\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u01b0\u01a1ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 th\u01b0 s\u1ef1 quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-12\" href=\"#footnote-2047-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, t\u00e0n h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, vi\u1ec7c l\u00e0m tr\u00e1i v\u1edbi th\u1ec3 ch\u1ebf Trung Qu\u1ed1c, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ed7i nh\u1ee5c c\u1ee7a ngo\u1ea1i di sao?<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, ti\u1ebfn h\u00e0nh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, v\u00ec thi\u00ean t\u1eed v\u00e0 bi\u00ean th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng H\u1ea1 qu\u1ed1c \u0111ang gi\u1eef l\u1eddi th\u1ec1 c\u0169, n\u00ean b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng, n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n, m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 tr\u1eadn Linh Ch\u00e2u n\u0103m ngo\u00e1i. Tr\u1eadn V\u0129nh L\u1ea1c m\u00f9a thu n\u00e0y, so s\u00e1nh th\u1eafng b\u1ea1i, v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ebf n\u00e0o? V\u1ea3 l\u1ea1i, Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng t\u00ednh to\u00e1n, k\u1ebf s\u00e1ch n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ef1c hi\u1ec7n, m\u01b0u k\u1ebf qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng t\u1eebng d\u00f9ng, bi\u1ebft r\u1eb1ng may m\u1eafn kh\u00f4ng th\u00e0nh, n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng quay v\u1ec1 \u0111\u1ea1o l\u00fd nh\u1ecf nh\u1eb7t vui v\u1edbi tr\u1eddi. H\u01a1n n\u1eefa, H\u1ea1 qu\u1ed1c c\u00f3 l\u00e3nh th\u1ed5 m\u1ed9t v\u1ea1n d\u1eb7m, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u1ea5y ch\u1ee5c v\u1ea1n, ph\u00eda t\u00e2y li\u1ec1n v\u1edbi Vu \u0110i\u1ec1n, l\u00e0m b\u1ea1n t\u1ed1t v\u1edbi ta, ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Y\u1ebfn l\u1edbn, l\u00e0m vi\u1ec7n binh m\u1ea1nh. Nay c\u00f9ng Trung Qu\u1ed1c tranh th\u1ee7 th\u1eddi c\u01a1, \u0111\u1ea5u s\u1ee9c c\u1ea1nh tranh, d\u00f9 m\u01b0\u1eddi n\u0103m c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc k\u1ebft th\u00fac. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang v\u00f4 t\u1ed9i, ch\u1ecbu kh\u1ed5 c\u1ef1c n\u00e0y, nh\u01b0 M\u1ea1nh T\u1eed n\u00f3i &#8220;<\/i>ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean h\u1ea1<i>&#8220;.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi, H\u1ea1 qu\u1ed1c ch\u1ee7 t\u1eeb khi b\u1ecb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh, ng\u00e0y \u0111\u00eam suy ngh\u0129, cho r\u1eb1ng t\u1eeb t\u1ed5 ti\u00ean \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n t\u00e1m m\u01b0\u01a1i n\u0103m, th\u1ea7n ph\u1ee5c Trung tri\u1ec1u, \u00e2n l\u1ec5 kh\u00f4ng thi\u1ebfu, c\u1ed1ng n\u1ea1p kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi, sao thi\u00ean t\u1eed m\u1ed9t s\u1edbm n\u1ed5i gi\u1eadn, c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn m\u00e1u d\u00e2n ch\u1ea3y, qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb gi\u1ebft, t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng h\u00f2a kh\u00ed, g\u00e2y ra n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m, nguy\u00ean nh\u00e2n di\u1ec7t vong, x\u1ea3y ra ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e1 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t sao? Ch\u1ec9 v\u00ec bi\u00ean th\u1ea7n tham c\u00f4ng, thi\u00ean t\u1eed nghe l\u1eddi sai l\u1ea1c, khi\u1ebfn l\u1eddi th\u1ec1 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, quan h\u1ec7 Vua t\u00f4i kh\u00f4ng th\u00f4ng, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nguy\u00ean do, bu\u1ed3n b\u00e3 bi\u1ebft bao<a class=\"footnote\" title=\"Bu\u1ed3n b\u00e3 bi\u1ebft bao 'Tr\u01b0\u1edbng' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'H\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 th\u01b0 s\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-13\" href=\"#footnote-2047-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. T\u1ebf b\u00e8n d\u00f2 x\u00e9t \u00fd ch\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u01b0, k\u00ednh mong Kinh l\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng t\u00e0i n\u0103ng l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c Vua bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, d\u00f9ng m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c s\u00e2u s\u1eafc lo vi\u1ec7c ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y, n\u00ean l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, an nguy c\u1ee7a x\u00e3 t\u1eafc, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 m\u00e0 n\u00f3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Lo l\u1eafng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf n\u01b0\u1edbc Chuy\u00ean Du; m\u00e0 bi\u1ebfn lo\u1ea1n c\u1ee7a nh\u00e0 T\u00f9y, sinh ra t\u1eeb Huy\u1ec1n C\u1ea3m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00f5 trong l\u00f2ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i m\u00e0 hi\u1ec3u. Nay mu\u1ed1n c\u1ee9u thi\u00ean h\u1ea1 kh\u1ecfi c\u1ea3nh nguy nan, ph\u1ea3i nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c l\u1edbn. Kinh l\u01b0\u1ee3c sao kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn, b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn sai l\u1ea7m, khi\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 H\u1ea1 qu\u1ed1c h\u00f2a hi\u1ebfu nh\u01b0 x\u01b0a, d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea1i th\u1ea5y th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd t\u1ed1t sao? N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc t\u00f4i may m\u1eafn, m\u00e0 th\u1ef1c l\u00e0 \u00e2n hu\u1ec7 l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[78] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, th\u0103ng ch\u1ee9c cho quan phi\u00ean l\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd Trung H\u00f2a l\u00e0m T\u00e2y Kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban C\u00e1i Ng\u1ea1c l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ph\u00eda t\u00e2y, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 binh \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[79] Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ec1m t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1eed \u00d4n C\u1ea3o l\u00e0m Tri ch\u00e2u Kh\u00e2m, nghe n\u00f3i gi\u1eb7c Giao Ch\u1ec9 c\u0103m th\u00f9, mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt C\u1ea3o, e r\u1eb1ng s\u1ebd nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 g\u00e2y h\u1ecda.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u1ea3o t\u00ednh t\u00ecnh nhu nh\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i c\u1eed Ki\u1ec1m h\u1ea1t b\u1ea3n l\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Hi ki\u00eam ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u Kh\u00e2m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(C\u00f9ng ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 8.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh: <i>&#8220;Ph\u00e0m c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1ea7n ph\u00fac b\u00e1c, n\u1ebfu vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec s\u1eeda \u0111\u1ed5i ngay trong t\u1edd chi\u1ebfu r\u1ed3i ban h\u00e0nh. N\u1ebfu vi\u1ec7c kh\u00f4ng l\u1edbn, tuy kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng t\u00e2u, nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft ph\u1ee9c t\u1ea1p kh\u00f3 s\u1eeda trong t\u1edd chi\u1ebfu, th\u00ec l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u tr\u00ecnh, \u0111\u01b0a vi\u1ec7c c\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0 t\u1ec9nh, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xin ch\u1ec9 d\u1ee5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;Chi\u1ebfu cho M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh ph\u00fac b\u00e1c vi\u1ec7c, l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ec3, th\u00ec thi h\u00e0nh xong r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> v\u00e0 ghi v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i.)<\/i><\/p>\n<p>[81] \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t x\u1eed Th\u1ecb tr\u01b0\u1edfng T\u1ea1 Nguy\u00ean Khanh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f4ng minh, kh\u00f4ng tri\u1ec7t \u0111\u1ec3, chi\u1ebfu cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i h\u1eb7c t\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[82] Chi\u1ebfu cho s\u1ee9 gi\u1ea3 mang s\u1eafc phong cho \u0110\u1ed5ng Chi\u00ean l\u00e0 Ch\u1ee7ng Ngh\u1ecb gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o kh\u00f3a 4 n\u0103m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m n\u0103m v\u00e0 ban ti\u1ec1n, l\u1ee5a theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[83] Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 nh\u1eadn ch\u1ec9 x\u00e9t l\u1ea1i vi\u1ec7c Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 H\u00e0n Ch\u1ea9n \u0111em v\u1eadt d\u1ee5ng c\u00f4ng v\u1ec1 nh\u00e0, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn con trai l\u00e0 T\u00f4ng Th\u1ee9, nh\u01b0ng \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 kh\u00f4ng x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh ti\u1ebft, v\u1ed9i d\u00f9ng \u00e2n x\u00e1, kh\u00f4ng k\u1ebft \u00e1n. Xin giao cho c\u01a1 quan kh\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 T\u00f4ng Th\u1ee9 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, Ch\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p><i>(C\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00e9t l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 6.)<\/i><\/p>\n<p>[84] C\u00f4ng s\u1ef1 C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ee9 S\u00e1t ph\u1ecfng th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Kinh H\u1ed3 l\u1ed9 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m th\u1eddi gian kh\u1ea3o kh\u00f3a 3 n\u0103m, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 4.100 kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>[85] Tri\u1ec1u t\u00e1n lang, Ph\u00e1t v\u1eadn ty thi\u1ebfu \u0111\u1ecbch h\u1ed9c \u0111\u1ea9u Tr\u1ecbnh C\u00e1t gi\u1ea3m ma kh\u00e1m ba n\u0103m, ti\u1ec1n T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan, b\u1ecb tr\u1eeb danh l\u1eb7c \u0111\u00ecnh, bi\u00ean qu\u1ea3n t\u1ea1i Ho\u00e0ng Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng Hu\u1ec7 gi\u1ea3m m\u1ed9t l\u1ea7n x\u00e1 t\u1ed9i. \u0110\u1ec1u v\u00ec t\u1eebng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t d\u1eabn n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u1ea1c v\u00e0o s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ph\u00e2n m\u1ec7nh c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n c\u1ea7u tuy\u1ebft.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, \u0111\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c tu s\u1eeda cung C\u1ea3nh Linh, k\u00fd ch\u1ee9c N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9, Kh\u00e1nh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ed1ng D\u1ee5ng Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, \u0110\u0103ng Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9 ty t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong c\u00f9ng c\u00e1c huy\u1ec7n B\u1ea1ch M\u00e3, T\u1ed9 Th\u00e0nh, Vi Th\u00e0nh c\u00f3 cung th\u1ee7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i huy\u1ec7n 20 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh. X\u00e9t th\u1ea5y huy\u1ec7n \u00fay kh\u00f4ng qu\u1ea3n vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u1edf th\u00f4n qu\u00ea, cung th\u1ee7 gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i, n\u00ean ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng chi tr\u1ea3, n\u00ean theo nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ed9 cung th\u1ee7, \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c m\u1ed9t n\u0103m 30 quan ti\u1ec1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng gi\u1ea3m 3.620 quan. Xin h\u00e3y d\u1ef1 to\u00e1n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, gom l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[89] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i kinh ch\u1ebf Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i l\u1ed9 bi\u00ean ph\u00f2ng t\u00e0i d\u1ee5ng L\u00fd Hi\u1ebfn t\u00e2u: <i>&#8220;Theo c\u00e1c t\u01b0\u1edbng trong l\u1ed9, d\u1ef1a v\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n ch\u00ednh binh v\u00e0 phi\u00ean h\u00e1n cung ti\u1ec5n th\u1ee7 hi\u1ec7n c\u00f3, t\u1eadp h\u1ee3p th\u00e0nh n\u0103m qu\u00e2n t\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i l\u1ed9. M\u1ed7i qu\u00e2n c\u1eed hai vi\u00ean \u0111\u00f4 ty t\u1ed5ng l\u0129nh phi\u00ean binh t\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu m\u1ed9t ch\u00e2u c\u00f3 h\u01a1n 1.000 phi\u00ean binh, c\u1ea5p c\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n t\u1eeb 1.000 \u0111\u1ebfn 3.000 quan, cho ph\u00e9p t\u01b0\u1edbng quan t\u00f9y nghi chi ti\u00eau.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n Chu ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng 7 n\u0103m sau, nay theo b\u1ea3n m\u1edbi.)<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u00e2n m\u00f9a xu\u00e2n t\u1edbi, gi\u1eb7c ch\u01b0a t\u1eadp trung, n\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1o \u0111\u00e0i Nh\u1eef Gi\u00e0, l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1eb7c<a class=\"footnote\" title=\"X\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1o \u0111\u00e0i Nh\u1eef Gi\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u1eef 'ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-2047-14\" href=\"#footnote-2047-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. Th\u00e0nh tr\u00ec c\u1ea7n \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn b\u01b0\u1edbc, n\u1ed1i li\u1ec1n v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i Th\u1eafng Nh\u01b0, \u1edf gi\u1eefa x\u00e2y m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i nh\u1ecf th\u00f4ng qua. Sau \u0111\u00f3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, n\u01a1i c\u0169 c\u1ee7a ch\u00e2u Lan, r\u1ed3i m\u1edbi x\u00e2y c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i C\u1ee7ng T\u00e2m. Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n n\u1eb1m \u1edf n\u01a1i giao th\u00f4ng quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Hi H\u00e0 v\u00e0 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u00e2u V\u1ecb c\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng. Xin \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00e2u, l\u1ea5y th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y l\u00e0m qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n, l\u1ea5y Nh\u1eef Gi\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec h\u00ecnh th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1eafng s\u1ebd h\u00ecnh th\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u00e2u V\u1ecb c\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 qu\u00e2n Th\u00f4ng Vi\u1ec5n, th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, b\u1ed1 tr\u00ed c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf ch\u00e2u Lan, v\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh Hi H\u00e0 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c ch\u00e2u th\u00e0nh m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u00e1 ch\u1eafn. H\u01a1n n\u1eefa, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng r\u1ed9ng r\u00e3i, \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1, h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00e0y c\u1ea5y, m\u1edbi chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m ngh\u00ecn cung th\u1ee7, \u0111\u1ea5t \u0111ai ph\u00ec nhi\u00eau ch\u01b0a khai ph\u00e1 h\u1ebft, c\u1ea7n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh l\u0169y, khi\u1ebfn d\u00e2n c\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u1ecbnh c\u01b0, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 c\u00f2n ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a \u0111\u1ecbch mu\u1ed1n chi\u1ebfm l\u1ea1i \u0111\u1ea5t c\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Hi, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7, nay t\u1ea1m kh\u1edfi c\u00f4ng \u1edf ba n\u01a1i Nh\u1eef Gi\u00e0, L\u1ea1c Thi, Di\u1ec7t L\u1ea1c T\u00f4ng. Nh\u1eef Gi\u00e0 Xuy\u00ean ph\u00eda t\u00e2y ti\u1ebfp gi\u00e1p th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y, ph\u00eda b\u1eafc th\u00f4ng v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i Th\u1eafng Nh\u01b0, \u0111\u00f4ng b\u1eafc ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1a gi\u1eb7c t\u1eeb Th\u1ea1ch Gi\u00e1p. C\u00f2n hai ph\u00e1o \u0111\u00e0i L\u1ea1c Thi v\u00e0 Di\u1ec7t L\u1ea1c T\u00f4ng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p ch\u00e2u Lan, ph\u00eda b\u1eafc gi\u00e1p Ho\u00e0ng H\u00e0, m\u1ed7i n\u0103m s\u00f4ng \u0111\u00f3ng b\u0103ng, c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o L\u1ea1c Thi \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c. Sang n\u0103m, n\u1ebfu kh\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc khu v\u1ef1c Nh\u1eef Gi\u00e0, r\u1ed3i ho\u00e0n thi\u1ec7n khu v\u1ef1c thu\u1ed9c ch\u00e2u Lan, e r\u1eb1ng m\u00f9a h\u00e8 thu gi\u1eb7c l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n \u0110\u1ecbnh T\u00e2y.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kinh l\u01b0\u1ee3c ty c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 t\u00e2u xin d\u1eddi ph\u00e1o \u0111\u00e0i Tam S\u00e1, m\u1edf r\u1ed9ng th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u00e2y. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t Tam S\u00e1 n\u1eb1m trong t\u1ea7m ki\u1ec3m so\u00e1t, tuy t\u1ed1n k\u00e9m nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng, c\u00f2n \u0110\u1ecbnh T\u00e2y c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i \u0111\u00ecnh ch\u01b0\u1edbng Nh\u1eef Gi\u00e0 x\u00e2y xong m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edf r\u1ed9ng. Mong ban ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t hai tr\u0103m v\u1ea1n quan ti\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea1n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng, nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3n l\u1ed9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Chi\u1ebfu sai hai vi\u00ean n\u1ed9i th\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p v\u1ea1n qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng, trong th\u00e1ng hai \u0111\u1ebfn l\u1ed9 Hi H\u00e0 Lan H\u1ed9i, ti\u1ec1n b\u1ea1c t\u1eeb kho\u1ea3n ti\u1ec1n l\u01b0u tr\u1eef \u1edf l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean, m\u1ed7i kho\u1ea3n c\u1ea5p n\u0103m m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n quan<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ti\u1ec1n T\u00e2y Xuy\u00ean, 'T\u00e2y Xuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u1ee9 Ch\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ch\u00e2u' th\u00e0nh 'Xuy\u00ean', theo \u0111i\u1ec1u th\u00e1ng M\u1eadu Th\u00ecn quy\u1ec3n 12: H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 kinh l\u00fd bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ti\u1ec1n v\u1eadt T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, v\u1eady 'T\u1ee9 Ch\u00e2u' l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u00e2y Xuy\u00ean'.\" id=\"return-footnote-2047-15\" href=\"#footnote-2047-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Chu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m \u0110\u1ee9c phi, K\u1ef5 qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn phong l\u00e0m Ng\u1ee5y qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;L\u1ea5y Hi\u1ec1n phi h\u1ecd Chu l\u00e0m \u0110\u1ee9c phi.&#8221;<\/i> S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[91] Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1eed v\u0103n, hi\u1ec7n nay ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec. Quan ch\u1ebf s\u1edf d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tu s\u1eeda s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"Quan ch\u1ebf s\u1edf d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tu s\u1eeda s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9, ch\u1eef 'ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 80 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-16\" href=\"#footnote-2047-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, v\u0103n t\u1ef1 nhi\u1ec1u v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, c\u00e1c quan T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh l\u00e0 An \u0110\u00e0o v\u00e0 Th\u00f4i \u0110\u00e0i Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 chuy\u00ean t\u00e2m, n\u00ean c\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n c\u00f9ng tham gia T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[92] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ebfn ba t\u1ec9nh ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u0103n th\u01b0 c\u00e1c ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can thi\u1ec7p v\u00e0o vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u00e0 g\u1eb7p c\u00e1c quan ch\u1ea5p ch\u00ednh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'k\u1ef7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00fd', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-17\" href=\"#footnote-2047-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;Chi\u1ebfu r\u1eb1ng Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 c\u1ee7a ba t\u1ec9nh.&#8221;<\/i> S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[93] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m th\u1ee9 s\u00e1u, ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n, d\u00f9ng nh\u1ea1c m\u1edbi khi ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nh\u1ea1c m\u1edbi l\u00e0m xong.&#8221;<\/i> S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: <i>&#8220;Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nh\u1ea1c m\u1edbi ho\u00e0n th\u00e0nh.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[94] H\u1eefu K\u1ef3 K\u1ef5 ph\u00f3 s\u1ee9, Tri L\u00f4 ch\u00e2u Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Minh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u00f4 ch\u00e2u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1ed9ng ngh\u00ecn d\u1eb7m, ng\u01b0\u1eddi Di v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa s\u1ed1ng l\u1eabn l\u1ed9n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c sinh s\u1ed1ng \u1edf B\u1ea1ch Nhai \u0110\u1ed9n, L\u1ea1c B\u00e0 Vi\u1ec5n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ea7n d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf, nh\u01b0ng \u0111\u00f4i khi x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau, ch\u01b0a c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu c\u1ee9 d\u00f9ng lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd, e r\u1eb1ng s\u1ebd sinh s\u1ef1. Th\u1ea7n xin \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb r\u1eb1ng n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00f4 ch\u00e2u ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Hoa, th\u00ec d\u00f9ng lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f2n n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Di ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi nhau, th\u00ec \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt n\u0103m c\u1ea5p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ki\u1ec1m ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 4 n\u0103m Canh Ng\u1ecd, \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 l\u00e0m Tri L\u00f4 ch\u00e2u. Nay ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 12 n\u0103m \u0110inh T\u1ef5, Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1eafc Minh v\u1edbi ch\u1ee9c Tri L\u00f4 ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c. Ng\u00e0y 19 c\u00f9ng th\u00e1ng l\u00e0 Canh Th\u00e2n, l\u1ea1i ch\u00e9p V\u01b0\u01a1ng Quang T\u1ed5 l\u00e0m Tri L\u00f4 ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fd do. Nay b\u1ecf \u0111i ph\u1ea7n ch\u00e9p ng\u00e0y Canh Th\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[95] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c b\u1ee9c v\u1ebd th\u1ea7n linh \u1edf cung C\u1ea3nh Linh, n\u1ebfu trong chi nh\u00e1nh c\u1ee7a th\u1ea7n li\u00eau c\u00f3 hai ph\u00f2ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c. N\u1ebfu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, ho\u1eb7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ec1u, t\u1ee9c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u00edt h\u01a1n th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u1ea5y con ch\u00e1u l\u00e0m th\u1ee9 t\u1ef1. N\u1ebfu con ch\u00e1u c\u0169ng thu\u1ed9c chi nh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebd, th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ai h\u01b0\u1edfng b\u1ed5ng l\u1ed9c, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u1ecfi \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng kh\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n n\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp ho\u1eb7c ph\u00f2ng kh\u00e1c th\u00ec t\u00f9y \u00fd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[96] Chi\u1ebfu cho Long M\u00e3nh \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u1ea1 H\u1eefu \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty x\u00e9t th\u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 v\u00f5 ngh\u1ec7 nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm nh\u1edb c\u00f3 bi\u00ean th\u1ea7n n\u00f3i \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i d\u0169ng, n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i.&#8221;<\/i> L\u1ea1i chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n xem x\u00e9t, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng tuy \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n tinh l\u1ef1c, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, d\u1eabn hai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u00fd Ch\u1ea5n v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00e1t t\u1eeb s\u1edf t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a m\u00e3 qu\u00e2n, thi \u0111\u1ed7 v\u00e0 b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban sai s\u1ee9.<\/p>\n<p>[98] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u00f5 ngh\u1ec7 xu\u1ea5t ch\u00fang trong vi\u1ec7c hu\u1ea5n luy\u1ec7n d\u00e2n binh \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, d\u00f9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n t\u1eadp trung, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1ea3i ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 thi th\u1eed.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u t\u00e1n \u0111\u1ea1i phu, th\u00ed L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Thanh Th\u1ea7n, th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, th\u1ee7 Th\u1ecb lang T\u00f4 T\u1ee5ng<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u1ee7 Th\u1ecb lang T\u00f4 T\u1ee5ng, ch\u1eef 'Th\u00f4ng' nguy\u00ean l\u00e0 'Tri\u1ec1u', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 80, c\u1ea3i quan ch\u1ebf s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-2047-18\" href=\"#footnote-2047-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang, th\u00ed Trung th\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Th\u00e1i Bi\u1ec7n, th\u00f4ng tr\u1ef1c lang, th\u00ed Kh\u1edfi c\u01b0 lang Th\u00e1i Kinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t ch\u1ee9c; Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9, Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9, Th\u01b0 ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh Nh\u1ea5t l\u0129nh ch\u1ee9c T\u00fa ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9; c\u1ed1 Kh\u1edfi c\u01b0 lang T\u1ea5t Tr\u1ecdng Di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c ban tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a; c\u00e1c quan ki\u1ec3m th\u1ea3o, t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec gi\u1ea3m ba n\u0103m kh\u1ea3o kh\u00f3a, d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t n\u0103m th\u00ec gi\u1ea3m hai n\u0103m, n\u1ebfu r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc.&#8221;<\/i> T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh quan ch\u1ebf m\u00e0 ban \u01a1n.<\/p>\n<p>[100] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trong bu\u1ed5i tri\u1ec1u h\u1ed9i ch\u00ednh m\u00f9a \u0111\u00f4ng, c\u00e1c qu\u00e2n m\u1eb7c y ph\u1ee5c, \u0111\u1ed9i m\u0169, S\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu l\u0129nh \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea1ng n\u0103m, Qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea1ng s\u00e1u, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ph\u00f3 Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 m\u1eb7c \u00e1o h\u1ea1ng b\u1ea3y, \u0111\u1ec1u x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf s\u00e2n. Ph\u00f3 \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u00ean m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, x\u1ebfp h\u00e0ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111i\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[101] N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 Qu\u00e1ch Trung t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xin cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u00e0ng qu\u00e2n ho\u1eb7c con ch\u00e1u quan l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thay phi\u00ean nhau.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[102] Ch\u1ee7ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>&#8220;Tuy\u00ean \u0111\u1ee9c lang T\u1eeb Hu\u00e2n, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Ch\u1ee7ng Ph\u00e1c mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khen th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi ti\u1ebfn v\u00e0o v\u00f9ng n\u00fai, Ng\u1ea1c \u0111\u00e3 tham gia b\u00e0n b\u1ea1c, khi V\u0129nh L\u1ea1c th\u1ea5t th\u1ee7, l\u1ea1i l\u0129nh ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c an ph\u1ee7 ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed9t l\u1ed9, t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1ed9i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khoan dung, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 sau, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e1m v\u00ec con ch\u00e1u xin \u00e2n hu\u1ec7, kh\u00f4ng ch\u00fat ki\u00eang s\u1ee3, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ph\u1ea1t 30 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[103] Ch\u00e2u T\u1eed t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu thu mua 2000 c\u00e2n m\u00e0u xanh l\u1ee5c, \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111ang thu mua.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea r\u1eb1ng nhanh ch\u00f3ng h\u1ea1 l\u1ec7nh ng\u1eebng mua, v\u00ec s\u1ee3 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u00e1p l\u1ec7nh c\u1ea5m mang gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf \u1edf b\u1ed1n l\u1ed9 Xuy\u00ean H\u1ea1p, nay b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b ch\u00e9p ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd: <i>&#8220;Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Quan \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang gia quy\u1ebfn, nay xa g\u1ea7n nh\u01b0 nhau, b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p. Nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh kh\u00f4ng d\u00e1m mang cha \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7m s\u1edf, c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam v\u00e0o s\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng trai k\u00fd s\u1ef1\u300b c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ea5n.)<\/i><\/p>\n<p>[105] Th\u01b0\u1ee3ng ph\u00ea: <i>&#8220;Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1eef 'b\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nam', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 51-3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-19\" href=\"#footnote-2047-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a> d\u00f2 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Li\u00eau l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Ch\u00e1nh \u0111\u00e1n l\u00e0 Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ee5c d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, lo r\u1eb1ng \u0111\u1ecbch nh\u00e2n th\u00f4ng qua ng\u00f4n ng\u1eef d\u00f2 x\u00e9t h\u01b0 th\u1ef1c, nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p c\u1ea7n thi\u1ebft, Tam t\u1ec9nh v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, vi\u1ebft th\u00e0nh tr\u00e1t g\u1eedi cho quan ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u01b0u Ch\u00ed \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbch, ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c \u0111\u00e3 th\u1ea5t th\u1ee7, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00eda t\u00e2y, tr\u1ef1c ti\u1ebfp ban cho h\u01a1n m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u quy \u0111\u1ecbnh, chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n l\u1eddi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y do trong cung t\u1ef1 so\u1ea1n, l\u1ea1i qua b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.&#8221;<\/i> V\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ecbch nh\u00e2n nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecb h\u1ecd l\u1ea5n \u00e1t.&#8221;<\/i> Ch\u00ed \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edn l\u00e0m g\u1ed1c, d\u1ef1a v\u00e0o uy linh c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u1ecbch d\u00f9 nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o, sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n? Th\u1ea7n nghe n\u00f3i: &#8216;L\u1eddi n\u00f3i trung t\u00edn, d\u00f9 \u1edf n\u01b0\u1edbc man di c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8217; Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng khi \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, kh\u00f4ng c\u1ea7n qu\u00e1 nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9.&#8221;<\/i> Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady.&#8221;<\/i> H\u00f4m sau, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i th\u00e0nh ban cho 60 c\u00e2n tr\u00e0, d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ee7a Ch\u00ed c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aCh\u00ed h\u00e0nh th\u1ef1c\u300b, ho\u1eb7c ghi v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i th\u00e1ng 8 khi m\u1edbi \u0111i s\u1ee9, nh\u01b0ng ghi v\u00e0o \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.)<\/i><\/p>\n<p>[106] Ty \u0110\u1ec1 c\u1eed \u0111\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n kh\u1edfi c\u00f4ng tu b\u1ed5 t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m th\u1ee9 3, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 10 n\u0103m nay ho\u00e0n th\u00e0nh.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho quan \u0110\u00f4 th\u1ee7y gi\u00e1m xem x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>[107] \u0110\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 b\u1ecb v\u1ee1, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p><i>(C\u1ea3 \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b v\u00e0 \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b \u0111\u1ec1u ghi: <i>&#8220;Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ch\u1ed7 s\u00f4ng Nguy\u00ean V\u0169 b\u1ecb v\u1ee1.&#8221;<\/i> So v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00eanh l\u1ec7ch m\u1ed9t ng\u00e0y. L\u1ea1i n\u1eefa, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o th\u00e1ng 11, \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b \u0111\u00e3 ghi vi\u1ec7c s\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp, sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf, c\u1ea7n xem x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua l\u1ea1i ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 c\u1ee7a Tam t\u1ec9nh v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n C\u1ea3nh Ph\u00fac, xem l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi c\u1ee7a Ng\u1ee5y Qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa.<\/p>\n<p>[109] Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ec9nh d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n c\u1ee7a n\u1eeda cu\u1ed1i n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 5, chi\u1ebfu theo vi\u1ec7c k\u00fd duy\u1ec7t v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i r\u1ed3i ban h\u00e0nh. M\u1ed7i khi ti\u1ebfn tr\u00ecnh c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh, Vua \u0111\u1ec1u k\u00fd duy\u1ec7t v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i r\u1ed3i m\u1edbi ban ra, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh s\u1eeda \u0111\u1ec1u l\u00e0 do c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 li\u00ean quan m\u00e2u thu\u1eabn.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 9, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 10.)<\/i><\/p>\n<p>[110] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n c\u0169 c\u1ee7a Ty \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u Lam, Th\u1ea1ch, Th\u1ea5p l\u00e0 1500 quan, nay chuy\u1ec3n ban cho \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 c\u00e1c tr\u1ea1i Gi\u00e1 L\u00f4, Ng\u00f4 B\u1ea3o \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi. Ty \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u0169 c\u1ee7a ch\u00e2u Th\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ki\u00eam nhi\u1ec7m ba ch\u00e2u, nay ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u Lam, Th\u1ea1ch ki\u00eam nhi\u1ec7m \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a ch\u00e2u m\u00ecnh, khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u1ee9ng c\u1ee9u, m\u1ed7i n\u01a1i c\u1ea5p ri\u00eang 100 quan c\u00f4ng s\u1ee9 ti\u1ec1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Gi\u00e1m ty ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed \u0110\u00f4 t\u00e1c vi\u1ec7n: H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ea5y \u0110\u1ec1 c\u1eed Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Tri\u1ec7u H\u00e0m, L\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u1ea5y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan H\u1ee9a Ng\u1ea1n Ti\u00ean, c\u00e1c l\u1ed9 T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c L\u1eef \u00d4n Khanh, L\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng T\u00e2y l\u1ea5y Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan L\u1eef Hi\u1ebfu Li\u00eam, L\u1ed9 Ho\u00e0i Nam T\u00e2y l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng Du, L\u1ed9 Giang Nam \u0110\u00f4ng l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m H\u00ecnh ng\u1ee5c Cao Ph\u1ee5c, L\u1ed9 Giang Nam T\u00e2y l\u1ea5y \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n, ch\u1eef 'Th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 329, truy\u1ec7n Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n, Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed Giang T\u00e2y Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh.\" id=\"return-footnote-2047-20\" href=\"#footnote-2047-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 11, L\u00fd S\u00e1t n\u00f3i th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan ch\u1ee9c thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7, quan T\u1ea3 H\u1eefu qu\u00e2n tu\u1ea7n hai s\u01b0\u01a1ng, Th\u1eeba huy\u1ec7n X\u00edch, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia thi\u1ebft tri\u1ec1u. C\u00e1c ch\u1ee9c Hi\u1ec7u th\u01b0 lang, Ch\u00ednh t\u1ef1 c\u1ee7a B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh, Hi\u1ec7p lu\u1eadt, Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, Th\u00e1i ch\u00fac, Giao x\u00e3 l\u1ec7nh c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, B\u00e1c s\u0129 c\u1ee7a Tam h\u1ecdc, Ch\u1ee7 b\u1ea1 c\u1ee7a Ng\u0169 gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c s\u1ef1 quan, th\u1ee9 b\u1eadc c\u0169ng cao h\u01a1n Th\u1eeba huy\u1ec7n X\u00edch, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia. Xin t\u1eeb nay cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia thi\u1ebft tri\u1ec1u.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, s\u1ee9 nh\u00e0 Li\u00eau \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn, v\u00ec \u0111ang trong k\u1ef3 trai gi\u1edbi l\u1ec5 t\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m, kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c, tuy c\u00f3 l\u1ec7 c\u0169, nh\u01b0ng s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc v\u1ed1n coi vi\u1ec7c d\u00f9ng nh\u1ea1c trong y\u1ebfn ti\u1ec7c l\u00e0 tr\u1ecdng l\u1ec5. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf Tam t\u1ec9nh, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n h\u00e3y xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u xin ch\u1ec9 d\u1ee5.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, C\u00e1p m\u00f4n t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 t\u1ebf cu\u1ed1i n\u0103m, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng \u0111i ch\u01a1i, kh\u00f4ng d\u00f9ng nh\u1ea1c. Vi\u1ec7c ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi m\u00e0 b\u1ecf nh\u1ea1c, theo l\u1ec7 n\u0103m Ch\u00ed H\u00f2a th\u1ee9 2 v\u00e0 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> \u0110\u00e3 theo l\u1ec7 \u1ea5y, nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn d\u00f9ng l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[114] Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 Gi\u00e1m ty nh\u1eadn chi\u1ebfu th\u01b0 x\u00e9t vi\u1ec7c, c\u00f3 khi sai quan \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, c\u00f3 khi kh\u00e1m x\u00e9t r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u sai quan nh\u01b0 nhau. V\u00ec chi\u1ebfu ch\u1ec9 v\u1ed1n c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t, xin r\u00f5 r\u00e0ng: n\u1ebfu c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00e1m x\u00e9t, th\u00ec Gi\u00e1m ty t\u1ef1 kh\u00e1m, giao cho n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t ho\u1eb7c th\u00f4ng ph\u00e1n l\u00e2n c\u1eadn x\u00e9t h\u1ecfi v\u00e0 k\u1ebft \u00e1n; n\u1ebfu li\u00ean quan nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u1eadp ty ri\u00eang, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sai quan.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[115] Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00e1n quan Ph\u1ea1m Thu\u1ea7n T\u00fay t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai c\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng quan c\u1ee7a ty l\u00e0 L\u1eef T\u00f4ng Nh\u1ea1c \u0111\u1ea3m nh\u1eadn vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7 tr\u1ea1i Ho\u00e0i Ninh, Ph\u00f9 \u0110\u1ed3 \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, nh\u01b0ng y \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ec7nh r\u1ed3i l\u1ea1i vi\u1ec7n c\u1edb kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m vi\u1ec7c. Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1ch ch\u1ee9c.&#8221;<\/i> Vua ph\u00ea: <i>&#8220;C\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u m\u00e0 x\u1eed l\u00fd ngay, \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng quan l\u1ea1i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, khi\u1ebfn h\u1ecd chuy\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng d\u00e1m coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[116] Ti\u1ebfp b\u1ea1n s\u1ee9 Ng\u00f4 An Tr\u00ec t\u00e2u: <i>&#8220;S\u1ee9 nh\u00e0 Li\u00eau tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1c c\u00f4ng m\u1ed9t con ng\u1ef1a l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ee3i h\u1ecd n\u00f3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o An Tr\u00ec \u0111\u1eebng h\u1ecfi n\u1eefa.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;\u1ede b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh m\u1edbi kinh \u0111\u00f4, \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u1ed9ng 50 b\u01b0\u1edbc, thu nh\u1ecf d\u01b0\u1edbi 40 b\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec \u0111\u00e0o \u0111\u1ebfn m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed l\u1ea1i th\u00eam: <i>&#8220;T\u1eeb \u0111\u00f3 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u1ea3y, m\u00e0 kinh th\u00e0nh v\u1eefng ch\u1eafc.&#8221;<\/i> Nay kh\u00f4ng l\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[118] H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00f4 chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, Tri\u1ec1u ph\u1ee5ng \u0111\u1ea1i phu, T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n tu so\u1ea1n Ki\u1ec3n Chu Ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m B\u1ea3o v\u0103n c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf.<\/p>\n<p>[119] T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u0169 V\u0103n X\u01b0\u01a1ng Linh t\u1eeb Phu Ch\u00e2u \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf. X\u01b0\u01a1ng Linh t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u00e0o ng\u0169 \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, xin t\u0103ng th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng m\u1ed7i khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u1ea5m qu\u00e2n, th\u01b0\u1edfng n\u0103m ngh\u00ecn ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n m\u00f9ng 3 th\u00e1ng 4, X\u01b0\u01a1ng Linh nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111i Phu Ch\u00e2u v\u1edbi ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed; ng\u00e0y 25, \u0111\u1ed5i l\u00e0m T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang; ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd th\u00e1ng 12, tr\u1edf v\u1ec1; ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, b\u1ecb b\u1eaft giam x\u00e9t x\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, cho d\u1eabn Ph\u1ee5ng ngh\u1ecb lang<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'lang' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b nghi ch\u1ebf 6-17 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-2047-21\" href=\"#footnote-2047-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n ph\u1ee7 gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0o ch\u1ea7u. H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y ngh\u1ec9, c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf ti\u1ebfp ki\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u01b0a m\u1edbi xong. Khi \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 qu\u1ed1c t\u00edn, Th\u1eeba ngh\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef D\u1ef1c, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quy\u1ec1n ph\u00e1t khi\u1ec3n \u0111\u1ec1 c\u1eed th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ef1 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 Giang Di\u1ec5n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u0169 m\u00e0u \u0111\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(Hai b\u1ed9 s\u1eed \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: <i>&#8220;Ng\u00e0y ngh\u1ec9, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Di\u00ean H\u00f2a, cho d\u1eabn m\u01b0\u1eddi quan v\u00e0o ch\u1ea7u.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[121] \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eed ty \u0111\u00ea ng\u1ea1n s\u00f4ng Bi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng c\u1eeda c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1eadp Nguy\u00ean V\u0169<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Nguy\u00ean V\u0169' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-16 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-22\" href=\"#footnote-2047-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, hi\u1ec7n \u0111ang t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea \u0111\u1eadp, xin cho ty th\u1ea7n t\u1ea1m \u0111\u00f3ng c\u00e1c c\u1eeda c\u1ed1ng Ng\u1ee5y Th\u00ea, Kh\u1ed5ng C\u1ed1, Hu\u1ef3nh Tr\u1ea1ch trong n\u0103m \u0111\u1ebfn b\u1ea3y ng\u00e0y. T\u1eeb khi \u0111\u00f3ng ba c\u1eeda c\u1ed1ng, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao, nay t\u1eeb c\u1ea7u phao c\u1eeda Khai Vi\u1ec5n tr\u1edf l\u00ean, b\u00e8 g\u1ed7 b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn, n\u01b0\u1edbc s\u1eafp tr\u00e0n b\u1edd, mong ban ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u1edf c\u00e1c c\u1eeda c\u1ed1ng d\u1ecdc s\u00f4ng Bi\u1ec7n; v\u00e0 xin \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh, d\u1ecdc hai b\u1edd s\u00f4ng Bi\u1ec7n, xem x\u00e9t ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3 l\u0169 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1 \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 nguy c\u1ea5p th\u00ec l\u00e0m theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Ph\u00f3 s\u1ee9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u00e0 Ng\u00f4 Ti\u1ec1m t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t L\u00f4i, Ho\u00e1 l\u00e0 n\u01a1i ph\u00e1t thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u, nay l\u1ec7nh xu\u1ed1ng Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u kho\u1ea3ng n\u0103m ng\u00e0n d\u1eb7m \u0111\u1ec3 xin d\u1eabn, kh\u00f4ng ti\u1ec7n. Xin cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ven bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng T\u00e2y, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c kh\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf g\u1ea1o, tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u, c\u00e1 ho\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt kh\u00f4ng thu\u1ed9c di\u1ec7n tr\u1eebng gi\u1ea3i c\u1ee7a Ty Th\u1ecb b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng c\u1ea7n xu\u1ed1ng Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u xin d\u1eabn.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu cho T\u00f4n Hu\u1ef3nh xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 tr\u00e1i v\u1edbi ph\u00e1p Ty Th\u1ecb b\u1ea1c hay kh\u00f4ng. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Chu b\u1ea3n ch\u00fa th\u00edch: Sau khi ti\u1ebfn tr\u00ecnh xong, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh, \u0111\u00e3 xo\u00e1. Nay v\u1eabn gi\u1eef l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu t\u1eeb kho ti\u1ec1n phong trang c\u1ee7a Thi\u1ec3m T\u00e2y chi ra ba tr\u0103m v\u1ea1n quan, chia cho c\u00e1c l\u1ed9 Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Kinh Nguy\u00ean, T\u1ea7n Ph\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e2n th\u1eddi c\u01a1 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o.<\/p>\n<p>[124] H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 kinh l\u00fd vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn ti\u1ec1n v\u1eadt t\u1eeb T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ed9, nay k\u00ea khai s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn: v\u00e0ng b\u1ea1c, v\u1eadt ph\u1ea9m, l\u1ee5a l\u00e0 t\u00e1m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi s\u00e1u v\u1ea1n m\u1ed9t ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m, l\u01b0\u1ee3ng; ti\u1ec1n ba tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ea1n hai ngh\u00ecn quan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[125] Chi\u1ebfu cho M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh: Ph\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ea3n t\u1ec9nh, do b\u1ea3n ty xin ch\u1ec9.<\/p>\n<p>[126] L\u1ea1i chi\u1ebfu cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 x\u00e9t vi\u1ec7c Lang trung T\u1eeb b\u1ed9 l\u00e0 Tri\u1ec7u L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc, v\u00ec tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ch\u00fa l\u00e0 T\u00f4ng Th\u1ecbnh m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng. Sau \u0111\u00f3 L\u1ec7nh Th\u01b0\u1edbc b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed1n c\u00e2n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[127] \u0110\u00f4 th\u1ee7y s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 Ph\u1ea1m T\u1eed Uy\u00ean t\u00e2u: <i>&#8220;Xem x\u00e9t vi\u1ec7c \u0111\u00e0o d\u1eabn s\u00f4ng l\u1edbn \u1edf \u0111\u1eadp V\u01b0\u01a1ng C\u1ed1ng, ch\u00e2u V\u1ec7, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, l\u1ee3i h\u1ea1i ra sao, xin th\u00eam m\u1ed9t v\u1ea1n phu d\u1ecbch, \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t con s\u00f4ng \u1edf d\u01b0\u1edbi xo\u00e1y X\u1ea3o Ph\u1ee5.&#8221;<\/i> V\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c v\u1ebd \u0111\u1ed3 \u00e1n \u0111\u00e0o \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp V\u01b0\u01a1ng C\u1ed1ng. Chi\u1ebfu sai Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd Th\u1eeba Chi v\u00e0 N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng quan l\u00e0 Ph\u00f9ng T\u00f4ng \u0110\u1ea1o \u0111i xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[128] Ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n t\u00e2u: <i>&#8220;Nghi th\u1ee9c h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y k\u1ef5 t\u1ea1i ch\u00f9a Kh\u1ea3i Th\u00e1nh v\u00e0 ch\u00f9a T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, c\u00e1c quan T\u1ea3 H\u1eefu Tu\u1ea7n s\u1ee9 v\u00e0 l\u1ec7nh hai huy\u1ec7n X\u00edch \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n nhau \u1edf c\u1eeda gi\u1eefa, \u0111\u1ee3i T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc v\u1ecb tr\u00ed, quan Tr\u1ef1c t\u1ec9nh th\u1ed1ng qu\u1ea3n. X\u00e9t ra nghi th\u1ee9c n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u00e2u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, \u0111\u1ea1i \u00fd l\u00e0 t\u00f4n s\u00f9ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, n\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u00f3n ch\u1edd. Ng\u00e0y nay, vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 t\u1ed5 ti\u00ean t\u1ea1i cung C\u1ea3nh Linh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, l\u1ec5 nghi \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u1ec1, nh\u1eefng sai s\u00f3t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda ch\u1eefa. Khi tr\u0103m quan \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng l\u1ec5 b\u00e1i t\u1ed5 ti\u00ean, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fac c\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f9ng nhau t\u1ecf l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng, xin b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[129] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n tri\u1ec1u h\u1ed9i, c\u00e1c quan d\u1eabn gi\u00e1 \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n t\u1ea3 h\u1eefu ban v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean, khi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n c\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ee9ng chia hai b\u00ean \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c quan Hi\u1ec7p h\u00e0nh m\u00f4n \u0111\u1ee9ng trong lan can \u0111\u00f4ng t\u00e2y long tr\u00ec, c\u00e1c quan Kh\u1edfi c\u01b0 lang, X\u00e1 nh\u00e2n, T\u1ea3 H\u1eefu Tu\u1ea7n s\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng t\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea1y. C\u00e1c quan Kh\u1edfi c\u01b0 lang, X\u00e1 nh\u00e2n ng\u00e0y s\u00f3c tri\u1ec1u b\u00e1i c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[130] Quan T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u01b0\u01a1ng T\u1eed Thi\u1ec1u \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00ea Nguy\u00ean V\u0169 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, v\u00ec ch\u1ed7 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[131] L\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00fd Thanh Th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t vi\u1ec7c \u1ee9ng ph\u1ee5ng tri\u1ec1u h\u1ed9i, xin cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p s\u1ef1 t\u1eeb cao ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o gi\u1edbi tr\u00e1ch, \u00e1o t\u00eda, \u0111ai l\u1edbn, \u0111ai da, t\u1ea5t, gi\u00e0y, v\u00e0 \u0111eo ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00fac l\u0129nh.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua ph\u00ea: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u00e1c ng\u1ee5c t\u00f9, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t xa g\u1ea7n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, n\u00ean x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u. Ch\u00e2u Th\u00e0nh t\u00e2u v\u1ec1 v\u1ee5 t\u1ea1o y\u00eau \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tri\u1ec7u Ph\u00fac, b\u1eaft giam h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi, \u00e1n \u0111\u00e3 k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, nh\u01b0ng ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed1c th\u00fac.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, c\u00e1c quan Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd khanh tr\u1edf xu\u1ed1ng 20 ng\u01b0\u1eddi, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba tr\u1edf xu\u1ed1ng 10 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u1ea1t ti\u1ec1n v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian kh\u1ea3o x\u00e9t.<\/p>\n<p>[133] Ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb Th\u00e1i trung \u0111\u1ea1i phu, quan v\u00f5 t\u1eeb Quan s\u00e1t s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean, L\u1ea1i b\u1ed9 so\u1ea1n t\u1ea5u, giao xu\u1ed1ng Trung th\u01b0 t\u1ec9nh l\u1ea5y ch\u1ec9; c\u00e1c quan c\u00f2n l\u1ea1i t\u1ea5u sao l\u00ean M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh, kh\u00f4ng d\u00f9ng t\u1eeb ng\u1eef. V\u1eabn cho ph\u00e9p d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc Tam c\u00f4ng, Tam s\u01b0 v\u00e0 \u0110\u00f4ng cung Tam s\u01b0, Tam thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 phong t\u1eb7ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[134] Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, ng\u00e0y s\u1ee9 Li\u00eau v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0 t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u1ef1 kh\u1edfi c\u01b0, trong ba ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau \u0111\u00f3 t\u1ea1m ng\u1eebng kh\u1edfi c\u01b0. Th\u00e1ng n\u00e0y ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, s\u1ee9 Li\u00eau v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u1eed Th\u1ea7n, ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t \u1edf \u0111i\u1ec7n Th\u00f9y C\u1ee7ng, n\u1ebfu m\u1ed7i n\u01a1i d\u00f9ng ban c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n \u0111\u00f3, th\u00ec ng\u00e0y y\u1ebft ki\u1ebfn d\u00f9ng ban v\u1ecdng tham, ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t d\u00f9ng ban l\u1ee5c tham.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ban v\u1ecdng tham.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, th\u1ee7 l\u0129nh Long Phi\u1ec1n \u1edf t\u00e2y nam l\u00e0 \u00c1t H\u1ea1t s\u1ee9 Long D\u0129 \u0110\u1ea1t c\u00f9ng b\u1ed9 l\u1ea1c Li\u00eau C\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 376 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"Li\u00eau C\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 376 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Ch\u1eef 'tam' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 7-37 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-2047-23\" href=\"#footnote-2047-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[136] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00ea Nguy\u00ean V\u0169, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[137] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ch\u00faa Li\u00eau sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Tr\u01b0\u1eddng Ninh qu\u00e2n l\u00e0 Gia Lu\u1eadt Nghi, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh, \u0110\u00e3i ch\u1ebf C\u00e1c V\u0103n c\u00e1c l\u00e0 Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh M\u1ee5c \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi.<\/p>\n<p>[138] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 sang Li\u00eau, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi d\u1ef1 y\u1ebfn ti\u1ec7c, g\u1eb7p l\u00fac khuy\u00ean r\u01b0\u1ee3u, ph\u1ea3i u\u1ed1ng c\u1ea1n.<\/p>\n<p>[139] Chi\u1ebfu cho H\u00e0 B\u1eafc l\u1eadp ng\u1ea1ch b\u1ed9 qu\u00e2n, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy ngo\u00e0i ng\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n th\u00eam 100 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, l\u1ea5y T\u1ea3 l\u0129nh qu\u00e2n v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Qu\u00e1ch Hi\u1ebfn Khanh l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u Khai.<\/p>\n<p>[141] T\u1eb7ng ch\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Kh\u1ea5u V\u0129 l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Qu\u00e2n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9; ch\u1ee9c Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 \u00d4n Ph\u1ed5 l\u00e0m Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed; ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd S\u0129 Ng\u00f4n l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 s\u1ee9; ch\u1ee9c T\u00e2y Kinh t\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9 Chu Ph\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng, M\u00f4n \u0110\u00f4 c\u00f9ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; T\u00f4n Kh\u00e1nh, L\u00fd Th\u1ebf Trung c\u00f9ng l\u00e0m T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 ph\u00f3 s\u1ee9; ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf L\u00fd T\u00edn, La C\u1eeb, Cam S\u01b0 \u0110\u1ea1o c\u00f9ng l\u00e0m V\u0103n t\u01b0 ph\u00f3 s\u1ee9; M\u00e3 Kh\u1eafc M\u1eadt Ng\u1ea1c \u0110\u1eb7c Tang, L\u00fd S\u0129 An, Tr\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng M\u00f4 c\u00f9ng l\u00e0m T\u00e2y Kinh t\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo qu\u00e2n v\u00e0 t\u1eed tr\u1eadn \u1edf th\u00e0nh V\u0129nh L\u1ea1c. L\u1ea1i ghi ch\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eed tr\u1eadn l\u00e0 \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9 C\u1ea3nh T\u01b0 Ngh\u1ecb c\u00f9ng 90 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, cha, con, em, ch\u00e1u, ch\u1eaft v\u00e0 con r\u1ec3, anh v\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c g\u1ed3m 14 ng\u01b0\u1eddi; phong ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ecb c\u1ea5m m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi, T\u1ea3, H\u1eefu ban \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c 24 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, T\u00e1 ch\u1ee9c 156 ng\u01b0\u1eddi, Sai s\u1ee9 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi; c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u, ban ti\u1ec1n cho gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd theo th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[142] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1eeba v\u1ee5 lang tr\u1edf l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'v\u1ee5' trong 'Th\u1eeba v\u1ee5 lang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 13, t\u1edd 21 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-2047-24\" href=\"#footnote-2047-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a> c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u00e2u huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a nh\u1eadp quan, t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u01b0 ho\u1eb7c t\u1ed9i \u0111\u1ed3, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 hay x\u1eed \u00e1n oan sai d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1eed h\u00ecnh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, sau khi b\u1ecb thay th\u1ebf \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3, cho ph\u00e9p thi v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u00e1p. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn L\u1ea1i b\u1ed9 ho\u1eb7c c\u01a1 quan t\u1ea1i ch\u1ed7 n\u1ed9p \u0111\u01a1n xin thi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c ngo\u1ea1i nhi\u1ec7m ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 hi\u1ec7n \u0111ang khuy\u1ebft \u1edf khu v\u1ef1c s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p d\u1ef1 thi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed thi v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u00e1p, c\u00e1c quan Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00f3 m\u1ed7i n\u0103m ti\u1ebfn c\u1eed 10 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c ch\u1ee9c Th\u1ecb t\u00f2ng, Tam t\u1ec9nh, L\u1ee5c t\u00e0o, Ng\u1ef1 s\u1eed, Khai Phong ph\u1ee7 suy ph\u00e1n quan v\u00e0 Gi\u00e1m ty m\u1ed7i ch\u1ee9c ti\u1ebfn c\u1eed 7 ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[143] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u1edf Ch\u00e2u Giang l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ecdn d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai ho\u00e0nh h\u00e0nh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0110\u1ea1t gi\u01b0\u01a1ng d\u00f9 \u0111\u1ecf v\u00e0o c\u00e1c huy\u1ec7n, tr\u1ea5n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c Ho\u00e0ng Li\u00eam \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft. Th\u00e1ng 12, b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn ch\u00fang.<\/p>\n<p><i>(H\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a Li\u00eam c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t nh\u00e2n \u0111\u00f3 ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o.)<\/i><\/p>\n<p>[144] N\u0103m \u0111\u00f3, kh\u00f4i ph\u1ee5c huy\u1ec7n Tr\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh Ch\u00e2u Mai. <i>(S\u00e1ch \u300aT\u00e2n k\u1ef7\u300b ch\u00e9p: Kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1eb7t Ch\u00e2u Mai. S\u00e1ch \u300aC\u1ef1u k\u1ef7\u300b l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i> \u0110\u1eb7t th\u00e0nh L\u1ea1c C\u1ed9ng \u1edf Ch\u00e2u L\u00f4. B\u00e3i b\u1ecf hai b\u1ea3o Th\u1eafng Nh\u01b0 v\u00e0 Ch\u1ea5t C\u00f4 \u1edf Ch\u00e2u Lan.<\/p>\n<p>[145] Con ch\u00e1u ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u00ean v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan c\u00f3 35 ng\u01b0\u1eddi, x\u1eed t\u1eed 2085 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-2047-1\"> Ch\u1eef 'nh\u1ea5t' trong 'nh\u1ea5t th\u1eddi th\u1ee7 s\u00e1ch' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-2047-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-2\">Ch\u1eef 'Cung' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n th\u1eeba ch\u1eef 'B\u1ecb', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-2047-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-3\">Ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1eb7t sau 'C\u00e1p m\u00f4n', theo b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-2047-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-4\">\u300aTr\u1ecbnh V\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b theo ghi ch\u00e9p: \u300aV\u00e2n Kh\u00ea T\u1eadp\u300b do Tr\u1ecbnh Gi\u1ea3i \u0111\u1eddi T\u1ed1ng so\u1ea1n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n l\u1ec7 c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y, nghi ng\u1edd r\u1eb1ng ch\u1eef 'Tr\u1ecbnh' \u1edf \u0111\u00e2y thi\u1ebfu ch\u1eef 'Gi\u1ea3i'. <a href=\"#return-footnote-2047-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-5\"> Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, ch\u1eef 'Th\u00ecn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'D\u1ea7n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 quy\u1ec3n 333 n\u0103m Nguy\u00ean Phong th\u1ee9 6 th\u00e1ng 2 ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-6\"> Sai s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n th\u1ecb ba m\u01b0\u01a1i ngh\u00ecn, ch\u1eef 'm\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 44-27 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-2047-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-7\">Ch\u1eef 'Ki\u00eau' trong 'Ki\u00eau K\u1ecb hai ch\u1ec9 huy' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-2047-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-8\">ch\u00edn ph\u1ea7n Tam ban sai s\u1ee9, t\u00e1m ph\u1ea7n Tam ban t\u00e1 sai, b\u1ed1n ch\u1eef 'ch\u00edn ph\u1ea7n Tam ban' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Binh nh\u1ecb chi nh\u1ecb t\u1ee9 b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-2047-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-9\"> \u0110\u1ec1 c\u1eed gi\u00e1o t\u1eadp m\u00e3 qu\u00e2n s\u1edf 'M\u00e3 qu\u00e2n' hai ch\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ea3o, c\u0103n c\u1ee9 b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n d\u01b0\u1edbi s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-10\"> \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m Khai Phong ph\u1ee7 gi\u1edbi ch\u01b0 huy\u1ec7n tr\u1ea5n c\u00f4ng s\u1ef1, ch\u1eef '\u0110i\u1ec3m' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1eef 'C\u1eed', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 66.20 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-11\">H\u1ea1 qu\u1ed1c Nam \u0111\u00f4 th\u1ed1ng 'Nam', T\u1ed1ng s\u1eed quy\u1ec3n 486 H\u1ea1 qu\u1ed1c truy\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'T\u00e2y Nam'. <a href=\"#return-footnote-2047-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-12\">X\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t \u0111ai 'C\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'C\u01b0\u01a1ng', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 th\u01b0 s\u1ef1 quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-13\">Bu\u1ed3n b\u00e3 bi\u1ebft bao 'Tr\u01b0\u1edbng' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'H\u1eadn', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 T\u00e2y H\u1ea1 th\u01b0 s\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-14\">X\u00e2y d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1o \u0111\u00e0i Nh\u1eef Gi\u00e0 l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ee7a gi\u1eb7c, ch\u1eef 'ti\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-2047-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-15\">L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ti\u1ec1n T\u00e2y Xuy\u00ean, 'T\u00e2y Xuy\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'T\u1ee9 Ch\u00e2u', c\u00e1c b\u1ea3n vi\u1ebft 'Ch\u00e2u' th\u00e0nh 'Xuy\u00ean', theo \u0111i\u1ec1u th\u00e1ng M\u1eadu Th\u00ecn quy\u1ec3n 12: H\u1ed9 b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y sai L\u00fd Nguy\u00ean Ph\u1ee5 kinh l\u00fd bi\u1ebfn chuy\u1ec3n ti\u1ec1n v\u1eadt T\u00e2y Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y, v\u1eady 'T\u1ee9 Ch\u00e2u' l\u00e0 sai, n\u00ean s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u00e2y Xuy\u00ean'. <a href=\"#return-footnote-2047-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-16\">Quan ch\u1ebf s\u1edf d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tu s\u1eeda s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a s\u00e1u b\u1ed9, ch\u1eef 'ch\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u1ef7', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 80 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-17\">Ch\u1eef 'k\u1ef7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00fd', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-18\">Th\u00f4ng ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu th\u1ee7 Th\u1ecb lang T\u00f4 T\u1ee5ng, ch\u1eef 'Th\u00f4ng' nguy\u00ean l\u00e0 'Tri\u1ec1u', theo c\u00e1c b\u1ea3n, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 80, c\u1ea3i quan ch\u1ebf s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-2047-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-19\">Ty An ph\u1ee7 duy\u00ean bi\u00ean H\u00e0 B\u1eafc, ch\u1eef 'b\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nam', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 51-3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-20\">Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n, ch\u1eef 'Th\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u01b0\u1edfng', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 329, truy\u1ec7n Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n, Ki\u1ec3n T\u1ef1 Th\u1ea7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed Giang T\u00e2y Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh. <a href=\"#return-footnote-2047-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-21\">Ch\u1eef 'lang' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b nghi ch\u1ebf 6-17 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-2047-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-22\">Ch\u1eef 'Nguy\u00ean V\u0169' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-16 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-23\">Li\u00eau C\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 376 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Ch\u1eef 'tam' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di 7-37 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-2047-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-2047-24\">Ch\u1eef 'v\u1ee5' trong 'Th\u1eeba v\u1ee5 lang' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Ngh\u1ecb', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 13, t\u1edd 21 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-2047-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":122,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-2047","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":186,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/2047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/2047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2104,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/2047\/revisions\/2104"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/186"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/2047\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=2047"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=2047"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=2047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}