{"id":214,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=214"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-55-nam-ham-binh-thu-6-quy-mao-1003","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-55-nam-ham-binh-thu-6-quy-mao-1003\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 55: N\u0102M H\u00c0M B\u00ccNH TH\u1ee8 6 (QU\u00dd M\u00c3O, 1003)","rendered":"QUY\u1ec2N 55: N\u0102M H\u00c0M B\u00ccNH TH\u1ee8 6 (QU\u00dd M\u00c3O, 1003)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, h\u1ee3p ba ban n\u1ed9i vi\u00ean li\u00eau th\u00e0nh m\u1ed9t.<\/p>\n\n<p>[2] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ed7: n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, g\u00e2y m\u00e2u thu\u1eabn kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p, c\u1ed1 \u00fd b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, t\u1eeb nay ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ebd b\u1ecb tra x\u00e9t, khi\u1ec3n tr\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e th\u00f3i h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 11, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, gi\u1ed1ng v\u1edbi chi\u1ebfu th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd.)<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y: v\u00ec h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111i tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, t\u00ednh to\u00e1n qu\u00e2n ph\u00ed, v\u1ea5t v\u1ea3 h\u01a1n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, n\u00ean cho h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, thu th\u1eadp v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p d\u01b0 th\u1eeba chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[5] Huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu \u1edf qu\u00e2n Thu\u1eadn An \u0111\u00e0o h\u00e0o \u1edf tr\u1ea1i B\u1eafc B\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[6] L\u1ea1i v\u00ec huy\u1ec7n B\u1ed3 \u00c2m, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i qu\u00e2n c\u1ee7a c\u1eeda \u1ea3i Cao D\u01b0\u01a1ng, n\u00ean xu\u1ed1ng chi\u1ebfu s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec. Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y. M\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn cung xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"D\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 d\u1eaft d\u00edu nhau v\u00e0o th\u00e0nh tr\u00fa \u1ea9n. N\u0103m ngo\u00e1i, qu\u00e2n Hung N\u00f4 x\u00e2m ph\u1ea1m, Ph\u00f3 Ti\u1ec1m \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t doanh tr\u1ea1i t\u1ef1 th\u1ee7, Khang B\u1ea3o Du\u1ec7 b\u1ecb b\u1eaft, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0o. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u0103m nay gi\u1eb7c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd x\u00e2m nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u1ecba. Nay qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi t\u1eadp trung m\u1ed9t ch\u1ed7, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n, mong b\u1ec7 h\u1ea1 nhanh ch\u00f3ng chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ba n\u01a1i: Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Cao D\u01b0\u01a1ng. Th\u00e0nh Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e1 r\u1ed9ng, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu kh\u1ea9n c\u1ea5p thu h\u1eb9p l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u Thi\u1ec1n, \u0111\u00e0o h\u00e0o \u1edf qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Thanh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.\"<\/i> Vua bi\u1ebfn s\u1eafc n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean n\u00f3i.\"<\/i> \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n sai khi\u1ebfn, li\u1ec1u ch\u1ebft xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m. Th\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 lo r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf B\u1ed3 \u00c2m ch\u01b0a xong, gi\u1eb7c s\u1ebd \u1eadp \u0111\u1ebfn.\"<\/i> Vua an \u1ee7i r\u1ed3i cho lui. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch qu\u1ea3 nhi\u00ean v\u00e2y h\u00e3m B\u1ed3 \u00c2m.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n \u0111ang b\u1ecb giam gi\u1eef.<\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u01b0u T\u1ed5ng l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u00f3, hai b\u00ean s\u00f4ng \u0111ang d\u00f9ng binh, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p r\u00fat, nhi\u1ec7m v\u1ee5 chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng. T\u1ed5ng k\u1ebf nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y, n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tinh th\u00f4ng v\u00e0 gi\u00e0u kinh nghi\u1ec7m. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf r\u1ea5t tin t\u01b0\u1edfng, trong nh\u1eefng l\u00fac kh\u1ea9n c\u1ea5p, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd T\u1ed5ng t\u00e2u b\u00e0y m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[9] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y \u1edf \u0110am ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ed3ng Tr\u1ea1m qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i tr\u1ea1m \u0110i\u1ec1u M\u00e3 c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y. Tr\u1ea1m c\u00f3 m\u1ed9t con trai \u0111i theo, c\u00f2n r\u1ea5t nh\u1ecf, ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi Tr\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u0169ng t\u1ef1 c\u1ea3m th\u1ea5y \u00e1y n\u00e1y, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p hai v\u1ea1n ti\u1ec1n, cho quan lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5 v\u00e0 \u0111\u01b0a linh c\u1eefu v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng quan l\u1ea1i b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y v\u00e0 ch\u1ebft \u1edf L\u0129nh Nam, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0a v\u1ec1 an t\u00e1ng, th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd do ch\u00e2u c\u1eed l\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[10] C\u00e1c t\u1ed9c Ng\u00f5a S\u1eb1n, M\u1ed9t T\u1ec1, Gia La, Mu\u1ed9i Kh\u1eafc \u1edf Phong ch\u00e2u v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea5y M\u1ea1c ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean L\u00e3ng l\u00e0m B\u1ea3o ch\u00e2u, Uy L\u1ed7 T\u0129nh Nhung qu\u00e2n duy\u00ean bi\u00ean \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, thay th\u1ebf L\u00fd K\u1ebf Tuy\u00ean. Sau tr\u1eadn thua \u1edf V\u1ecdng \u0110\u00f4, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, K\u1ebf Tuy\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u1eeb H\u00e0, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ed9i \u00e1p s\u00e1t Uy L\u1ed7[footnote] Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ed9i \u00e1p s\u00e1t Uy L\u1ed7, ch\u1eef 'th\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 4 'Ch\u00e2n T\u00f4ng kinh ch\u1ebf Khi\u1ebft \u0110an' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 308 'L\u00fd K\u1ebf Tuy\u00ean truy\u1ec1n' s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Uy L\u1ed7 l\u00e0 Ng\u1ee5y N\u0103ng ra \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea9y lui qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, nh\u01b0ng m\u00e3i sau K\u1ebf Tuy\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 T\u0129nh Nhung, Ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110inh xin chia qu\u00e2n t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eadp k\u00edch gi\u1eb7c, nh\u01b0ng K\u1ebf Tuy\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, d\u00f9 h\u00e0ng ng\u00e0y v\u1eabn cho k\u1ef5 binh \u0111i do th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eddi doanh tr\u1ea1i nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t qu\u00e2n, b\u1ecb Ng\u1ee5y N\u0103ng v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110inh t\u1ed1 c\u00e1o. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tra h\u1ecfi, K\u1ebf Tuy\u00ean t\u1eeb ch\u1ee9c T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Khang ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Nh\u01b0 kinh ph\u00f3 s\u1ee9. V\u01b0\u01a1ng \u0110inh tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u1ee9c C\u00e1c m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu, c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ee7a K\u1ebf Tuy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c x\u1ea3y ra sau, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Quy\u1ec1n tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ph\u1ee7, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m Ninh Bi\u00ean qu\u00e2n b\u1ed9 th\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Tri ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 \u1edf V\u1ecb ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Di\u00ean Gia \u1edf ph\u00eda t\u00e2y n\u00fai L\u0169ng S\u01a1n l\u00e0 Th\u1ed1c B\u1ed3 c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 n\u1ed9p ng\u1ef1a v\u00e0 l\u1eadp th\u1ec7, xin theo qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, v\u00e0 khen ng\u1ee3i h\u1ecd trung th\u1ef1c, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu phong cho Th\u1ed1c B\u1ed3 l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c m\u00ecnh, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh.<\/p>\n\n<p>T\u00e0o V\u0129 l\u00e0 con th\u1ee9 c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ea5t qu\u00e2n nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Th\u00e1i T\u00f4ng h\u1ecfi T\u00e0o B\u00e2n ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u00e0y, T\u00e0o B\u00e2n ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e0o V\u0129. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, Th\u00e1i T\u00f4ng tri\u1ec7u ki\u1ebfn, mu\u1ed1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Ch\u01b0 ty s\u1ee9 v\u00e0 Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u, nh\u01b0ng T\u00e0o B\u00e2n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00ean ch\u1ec9 cho \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u[footnote] ch\u1eef '\u0110\u1ed3ng' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 258, truy\u1ec7n T\u00e0o V\u0129 b\u1ed5 sung[\/footnote]. Sau v\u00e0i n\u0103m, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, v\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n[footnote] ch\u1eef 'lu\u1ef9' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'l\u0169', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 truy\u1ec7n T\u00e0o V\u0129 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].<\/p>\n<p><i>(\u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b: T\u00e0o V\u0129 n\u0103m 19 tu\u1ed5i, T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e0o V\u0129. X\u00e9t T\u00e0o V\u0129 sinh n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 5 Nh\u00e2m T\u00fd, m\u1ea5t n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 7 K\u1ef7 T\u1ef5. N\u0103m 19 tu\u1ed5i, t\u1ee9c n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 1 Canh D\u1ea7n. T\u00e0o B\u00e2n t\u1eeb n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 8 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0111\u1ebfn khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c. \u0110\u1ea7u n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, T\u00e0o B\u00e2n \u0111ang \u1edf T\u1eeb ch\u00e2u. Truy\u1ec7n ch\u00e9p vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng. Nay t\u1ea1m ghi l\u1ea1i, s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, th\u0103ng qu\u00e2n S\u1ea3nh T\u1eed \u1edf Th\u1ea1ch ch\u00e2u th\u00e0nh C\u1ea5m qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1ed9 th\u1ef1 ty sai qu\u00e2n n\u00e0y \u0111i tu\u1ea7n tra \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p gi\u1eb7c, h\u1ecd h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean, ch\u00e9m gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u0103ng c\u1ea5p qu\u00e2n ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[15] Ban \u0111\u1ea7u, qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m. L\u01b0u Khi\u00eam, C\u1ea7n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ki\u00eam quy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1nh s\u1edbm, xin chuy\u1ec3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n sang th\u00e1ng s\u00e1u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u00fac \u0111\u00f3, m\u1ed9t binh s\u0129 Thi\u00ean V\u0169 v\u00ec n\u1ee3 n\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, sau nhi\u1ec1u ng\u00e0y, thi th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong doanh tr\u1ea1i c\u1ee7a T\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao H\u00e0n. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn v\u00ec Cao H\u00e0n kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t t\u1ed1t, b\u1eaft \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1ea9m v\u1ea5n. L\u01b0u Khi\u00eam li\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"Cao H\u00e0n c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 tu\u1ea7n tra v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1edf doanh tr\u1ea1i, vi\u1ec7c trong doanh tr\u1ea1i n\u00ean tr\u00e1ch nhi\u1ec7m thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u.\"<\/i> Vua b\u00e8n tha t\u1ed9i cho Cao H\u00e0n. L\u01b0u Khi\u00eam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Cao H\u00e0n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ec7nh c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Qu\u00e1n d\u1ecbch s\u1ee9[footnote]Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 10-13, ghi l\u00e0 'c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Qu\u00e1n d\u1ecbch s\u1ee9', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'qu\u1ea3n' l\u00e0 th\u1eeba.[\/footnote], c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u1ee5y N\u0103ng, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Uy L\u1ed7, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng binh s\u0129 \u0111\u00e0o ng\u0169 sang \u0111\u1ecbch, xin t\u1ecbch thu v\u1ee3 con l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec.\"<\/i> Vua lo ng\u1ea1i h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ea3i t\u1ea1o, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, cho h\u1ea1n 100 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu h\u1ebft h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 sang \u0111\u1ecbch, th\u00ec v\u1ee3 con s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[18] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ec7nh 10 ch\u1ec9 huy Uy H\u1ed5 thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ed5 D\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, H\u1ed5 D\u1ef1c th\u01b0\u1eddng th\u1eafng tr\u1eadn nh\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng n\u1ecf m\u1ea1nh. L\u00fac n\u00e0y m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp Uy H\u1ed5, to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, n\u00ean b\u1ed5 sung th\u00eam.<\/p>\n\n<p>[19] D\u1eddi m\u1ed9t vi\u00ean Thi\u00eam s\u00e1t \u1edf T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Kh\u1ea3 Lam qu\u00e2n. Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Lam Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n B\u1eafc v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t T\u00e2y H\u00e0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ecba th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 y\u1ebfu huy\u1ec7t, kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kh\u1ea3 Lam, ph\u00eda B\u1eafc ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c Th\u1ea3o Th\u00e0nh Xuy\u00ean, ph\u00eda T\u00e2y h\u1ed7 tr\u1ee3 Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"Lu\u1eadt l\u1ec7nh \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1c quan t\u00f2a kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd chi ti\u1ebft, th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng nh\u1eb9 c\u1ee7a v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9 th\u1ecb, ho\u1eb7c l\u1ea1i y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i. Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, sao c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 v\u1eady? T\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, d\u1eddi Ph\u00f3 B\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 K\u00fd Ch\u00e2u Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 l\u00e0m B\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 M\u1ea1c Ch\u00e2u. Ph\u1ed5 d\u00e2ng s\u01a1 \u0111\u1ed3 ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, \u0111\u00e0o h\u1ed1 b\u1eaby ng\u1ef1a \u0111\u1ecbch. L\u1ea1i d\u00e2ng c\u00e1c lo\u1ea1i v\u0169 kh\u00ed, nh\u01b0 m\u0169i nh\u1ecdn, g\u1eady l\u1edbn, nhi\u1ec1u lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 Ph\u1ed5 t\u1eebng d\u00f9ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1eafng l\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Vua cho r\u1eb1ng Ph\u1ed5 t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean d\u1eddi t\u1eeb V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u. X\u00e9t th\u00e1ng 6 n\u0103m \u0111\u00f3, Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu, mu\u1ed1n cho Ph\u1ed5 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf M\u1ea1c Ch\u00e2u v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 d\u1eddi qu\u00e2n. Nay kh\u00f4ng theo thuy\u1ebft n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[22] N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, thay cho H\u00e0n Th\u1ee7 Anh.<\/p>\n\n<p>[23] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ba ty <i>(Di\u00eam thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi, H\u1ed9 b\u1ed9)<\/i> \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan ri\u00eang, kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u1ed7i ty t\u1ef1 lo vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u00fa tr\u1ecdng ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng, c\u00f2n vi\u1ec7c thu chi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, c\u00e2n \u0111\u1ed1i t\u00e0i ch\u00ednh th\u00ec gi\u1eef k\u00edn, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u00e2u thu\u1eabn, ho\u1eb7c d\u00f2 x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00f4ng th\u0103ng ti\u1ebfn. L\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn tai Vua, khi\u1ebfn Vua ph\u1ea3i t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, v\u0103n th\u01b0 ch\u1ed3ng ch\u00e9o, kh\u00f4ng bi\u1ebft theo ai. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t ty, l\u1ea5y H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, sung ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ba ty <i>(theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b: Khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, c\u00e1c Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00e1c, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t n\u1eefa. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u1ea1i)<\/i>, l\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 H\u00ecnh Bi\u1ec7n C\u1ed5n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam thi\u1ebft, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 C\u00f4ng Tra \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1ed9 chi, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 T\u1eeb L\u00e2m \u0110\u1eb7c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9. Ph\u00e1n s\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u vi\u1ec7c ho\u1eb7c c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i g\u00ec th\u00ec ch\u1ec9 k\u00fd duy\u1ec7t, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u do Ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00e1n quan c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u00f3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb \u0111\u00e2y, Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tri\u1ec1u n\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c d\u1ef1 tri\u1ec1u n\u1ed9i, theo truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00e2m \u0110\u1eb7c ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[24] L\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, tri ph\u1ee7 Khai Phong. Th\u1ee9 \u1edf Tam ty, tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i s\u00e1ng t\u1ea1o. Khi \u00f4ng chuy\u1ec3n sang ch\u1ee9c kh\u00e1c, t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn Tam ty, li\u1ec1n ki\u1ec3m tra nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i s\u00e1ng t\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a \u00f4ng, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch, nh\u1eefng b\u1ea3ng hi\u1ec3u d\u1ee5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u1ea3n m\u1edbi vi\u1ebft ri\u00eang, mang \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Th\u1ee9 xin k\u00fd, Th\u1ee9 \u0111\u1ec1u k\u00fd c\u1ea3, kh\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i, Chu\u1ea9n b\u00e1i t\u1ea1 r\u1ed3i \u0111i. V\u00ec v\u1eady, Tam ty ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a Th\u1ee9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Chu\u1ea9n v\u1eady.<\/p>\n<p><i>(Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng k\u1ec3 v\u1ec1 l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ee9, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea3o l\u1ed9n m\u1ea5t th\u1ee9 t\u1ef1. Khi Chu\u1ea9n l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, Th\u1ee9 \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n sang ch\u1ee9c kh\u00e1c h\u01a1n hai n\u0103m r\u1ed3i. Th\u1ea9m Qu\u00e1t n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi khen Tr\u1ea7n Th\u1ee9 l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e9p tr\u00e0, m\u1ed7i n\u0103m t\u00ednh ra t\u0103ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Khi t\u00f4i l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, xem x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch, th\u00ec t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c gi\u1eefa, sau khi gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, ph\u00e9p mua l\u01b0\u01a1ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u1ebft, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau[footnote] T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 't\u1ef7 h\u1eadu', theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 11 s\u1eeda.[\/footnote] l\u1ee3i t\u1eeb tr\u00e0 m\u1ea5t \u0111i ch\u00edn ph\u1ea7n. Th\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c, g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc gi\u1ea3ng h\u00f2a, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n d\u1ea7n ph\u1ee5c h\u1ed3i, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m li\u1ec1n t\u0103ng, tuy n\u00f3i l\u00e0 g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, nh\u01b0ng x\u00e9t ra v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ee9c c\u0169. \u0110\u1ebfn nay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfng khen kh\u00f4ng ng\u1edd v\u1eady. X\u00e9t Th\u1ee9 l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4 th\u00ec \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c kh\u00e1c. Qu\u00e1t n\u00f3i Th\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc gi\u1ea3ng h\u00f2a, l\u1ea1i c\u00e0ng sai v\u1eady.)<\/i><\/p>\n\n<p>[25] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadm ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, th\u00ec l\u1ec7nh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf b\u1ea3n l\u1ed9, t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng v\u00e0o Xuy\u00ean H\u1ea1p, Qu\u1ea3ng Nam, th\u00ec li\u1ec1n trao cho ch\u1ee9c \u1edf bi\u00ean ch\u00e2u.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ed9c Nguy\u00ean Xuy\u00ean D\u00e3 Li[footnote]Nguy\u00ean Xuy\u00ean D\u00e3 Li t\u1ed9c 'Nguy\u00ean Xuy\u00ean', trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 491, ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng ghi l\u00e0 'Nguy\u00ean Ch\u00e2u'.[\/footnote][footnote]B\u1ea3y[\/footnote]Ng\u1ee5y th\u1ef1 Ph\u1ee5 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay <i>\"th\u1ef1\"<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft <i>\"Phong\"<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di I.26 ghi l\u00e0 <i>\"Ng\u1ee5y Ph\u1ee5 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay\"<\/i>.[\/footnote]l\u00e0 A Nghi l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n Tr\u1ea5n V\u0169 \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua chi\u1ebfn m\u00e3. Qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 v\u1ed1n l\u00e0 binh l\u00ednh c\u1ee7a ch\u00e2u, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p v\u00e0ng \u0111\u1ec3 b\u00f9 gi\u00e1 ng\u1ef1a, c\u00f2n binh l\u00ednh c\u00f9ng nhau l\u1eadp x\u00e3, ng\u1ef1a ch\u1ebft th\u00ec c\u00f9ng nhau mua b\u00f9, c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. Qu\u00e2n Tr\u1ea5n V\u0169 xin theo quy ch\u1ebf n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn ph\u00eda B\u1eafc, n\u1ebfu c\u00f3 ai v\u00ec vi\u1ec7c ri\u00eang m\u00e0 b\u1ecf \u00e1o gi\u00e1p, v\u0169 kh\u00ed r\u1ed3i c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u00f9 l\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 b\u00e1o l\u00ean quan, s\u1ebd x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e1o th\u00ec b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[29] Vua cho r\u1eb1ng qu\u00e2n B\u1eafc Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m, n\u00ean \u0111\u1ecbnh th\u00e2n chinh. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, sai T\u01b0 phong lang trung Loan S\u00f9ng C\u00e1t t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra h\u00e0nh cung v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i d\u1eebng ch\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ea1i h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty Di\u00eam Thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 Chi, H\u1ed9 B\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t, sai Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u01b0.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1ebfu binh s\u0129 v\u00ec b\u1ecb t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u tr\u00e1ch ph\u1ea1t m\u00e0 \u00f4m h\u1eadn ki\u1ec7n t\u1ee5ng, khi tra x\u00e9t th\u1ea5y l\u00e0 vu c\u00e1o th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb giam c\u1ea7m ch\u1edd t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"\u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng binh s\u0129 kh\u00f4ng s\u1ee3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 do nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t h\u1ea3o t\u1ef1 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u, khi b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t li\u1ec1n ki\u1ec7n c\u00e1o, xin x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 k\u1ef9, n\u1ebfu x\u1eed l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady e r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u1ed5n. V\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, tra h\u1ecfi th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 do t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u ph\u1ea1m ph\u00e1p. N\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc m\u00e0 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9, sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ea7m h\u1ecda, khi\u1ebfn kh\u00f4ng ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o, th\u00ec h\u1eadu qu\u1ea3 s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u thu ti\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129, h\u1ed1i l\u1ed9 l\u1ea1i vi\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u00e1c vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn khi l\u1ec7nh tra x\u00e9t th\u1ef1c t\u00ecnh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n m\u01b0\u1ee3n danh \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n, khi\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129 t\u1ed1n k\u00e9m v\u00f4 \u00edch, r\u1ed3i tr\u1edf n\u00ean ngh\u00e8o kh\u00f3, v\u00ec v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 gi\u1edbi h\u1ea1n m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i. Tuy \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh c\u1ea5m, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 th\u1ec3 ban chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c qu\u00e2n r\u1eb1ng, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o s\u1ed5 binh tr\u01b0\u1edbc, Tr\u1eabm t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ecbnh. N\u01a1i \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng th\u1ec3 xin x\u1ecf, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, kh\u00f4ng ph\u1ea1m v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Khi\u1ebft \u0110an Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd T\u00edn \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5. T\u00edn k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c trong n\u01b0\u1edbc h\u1ecd r\u1eb1ng: <i>\"Cha c\u1ee7a Nhung ch\u1ee7 t\u00ean l\u00e0 Minh K\u00fd, hi\u1ec7u l\u00e0 C\u1ea3nh T\u00f4ng, ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb, con g\u00e1i c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Hi\u1ec7p L\u1ef1c, c\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con: con tr\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u00e0 Long T\u1ef1, ch\u00ednh l\u00e0 Nhung ch\u1ee7; con th\u1ee9 t\u00ean l\u00e0 T\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng, n\u0103m nay 31 tu\u1ed5i; con th\u1ee9 ba t\u00ean l\u00e0 Cao Th\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 l\u00e0 Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng, n\u0103m nay 25 tu\u1ed5i; con th\u1ee9 t\u01b0 t\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ca, ch\u1ebft y\u1ec3u khi m\u1edbi 8 th\u00e1ng tu\u1ed5i. C\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i: con g\u00e1i l\u1edbn t\u00ean l\u00e0 Y\u1ebfn Ca, n\u0103m nay 34 tu\u1ed5i, g\u1ea3 cho em trai c\u1ee7a Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0 B\u1eafc t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u01b0u Tr\u00fa Ca, \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 l\u00e0 Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay[footnote]7[\/footnote]; con g\u00e1i th\u1ee9 hai t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd N\u00f4, n\u0103m nay 29 tu\u1ed5i, g\u1ea3 cho ch\u00e1u trai c\u1ee7a Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh l\u01b0u th\u1ee7 B\u1ed9i D\u00e3; con g\u00e1i th\u1ee9 ba t\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Th\u1ecd N\u00f4[footnote]ch\u1eef 'th\u1ee9' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'h\u1ef1u', theo c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u1eabn th\u00ec b\u1ecf.[\/footnote], n\u0103m nay 27 tu\u1ed5i, g\u1ea3 cho em trai c\u00f9ng m\u1eb9 c\u1ee7a B\u1ed9i D\u00e3 l\u00e0 Kh\u1eb3ng \u0110\u1ea7u. Di\u00ean Th\u1ecd N\u00f4 \u0111i s\u0103n, b\u1ecb h\u01b0\u01a1u h\u00fac ch\u1ebft, Ti\u00eau th\u1ecb li\u1ec1n treo c\u1ed5 Kh\u1eb3ng \u0110\u1ea7u \u0111\u1ec3 ch\u00f4n theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u00eau th\u1ecb c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb: ch\u1ecb c\u1ea3 g\u1ea3 cho T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng, sau khi T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ec1 phi, c\u1ea7m qu\u00e2n ba v\u1ea1n \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng L\u01b0 C\u00e2u Nhi thu\u1ed9c v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y. M\u1ed9t l\u1ea7n xem ng\u1ef1a, th\u1ea5y t\u00ean n\u00f4 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1t l\u00e0 \u0110\u1ea1t L\u00e3m A Th\u0103ng dung m\u1ea1o \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, b\u00e8n g\u1ecdi v\u00e0o h\u1ea7u trong tr\u01b0\u1edbng. Ti\u00eau th\u1ecb bi\u1ebft chuy\u1ec7n, b\u1eaft tr\u00f3i \u0110\u1ea1t L\u00e3m A Th\u0103ng, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng bao c\u00e1t b\u1ed1n tr\u0103m roi r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i \u0111i. M\u1ed9t n\u0103m sau, T\u1ec1 phi xin Ti\u00eau th\u1ecb cho l\u1ea5y \u0110\u1ea1t L\u00e3m A Th\u0103ng l\u00e0m ch\u1ed3ng, Ti\u00eau th\u1ecb \u0111\u1ed3ng \u00fd, sai \u00f4ng ta \u0111i tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1t, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u01b0u t\u00ednh d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc C\u1ed1t L\u1ecbch Tr\u00e1t, k\u1ebft binh \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i Ti\u00eau th\u1ecb. Ti\u00eau th\u1ecb bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n t\u01b0\u1edbc binh quy\u1ec1n, sai \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ee7 U Ch\u00e2u. Ch\u1ecb th\u1ee9 hai g\u1ea3 cho Tri\u1ec7u v\u01b0\u01a1ng, sau khi Tri\u1ec7u v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, Tri\u1ec7u phi nh\u00e2n ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c h\u1ea1i Ti\u00eau th\u1ecb, nh\u01b0ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ph\u00e1t gi\u00e1c, Ti\u00eau th\u1ecb b\u00e8n b\u1eaft u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ch\u1ebft. Ti\u00eau th\u1ecb n\u0103m nay 50 tu\u1ed5i, t\u1eeb khi C\u1ea3nh T\u00f4ng ch\u1ebft, n\u1eafm quy\u1ec1n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu.<\/i><\/p>\n<p><i>Trong n\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n H\u00e1n \u1edf U Ch\u00e2u, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ea7n V\u0169, Kh\u1ed1ng H\u1ea1c, V\u0169 L\u00e2m, Ki\u00eau V\u0169 v.v., kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn k\u1ef5 binh; c\u00e1c t\u01b0\u1edbng so\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 g\u1ed3m Khi\u1ebft \u0110an, C\u1eedu N\u1eef H\u1ec1, Nam B\u1eafc B\u00ec Th\u1ea5t \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c X\u00e1 L\u1ee3i c\u00f9ng X\u00e1 L\u1ee3i c\u1ee7a t\u00e1m b\u1ed9 l\u1ea1c, qu\u00e2n c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n H\u1eadu T\u1ee9 Tr\u1ea5n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn k\u1ef5 binh, trong \u0111\u00f3 n\u0103m ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ea3o v\u1ec7 Nhung ch\u1ee7, c\u00f2n l\u1ea1i ch\u00edn v\u1ea1n ba ngh\u00ecn ch\u00edn tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u00e0 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp. L\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd t\u1eeb U Ch\u00e2u \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ch\u00e2u, l\u1ea1i \u0111i n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Li\u00eau D\u01b0\u01a1ng, t\u1ee9c l\u00e0 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh. L\u1ea1i \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc s\u00e1u tr\u0103m d\u1eb7m \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u00d4 Nh\u1ea1, n\u01b0\u1edbc n\u00e0y d\u00f9ng ph\u00e1p ch\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, \u1ea5n t\u00edn h\u00ecnh b\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 tr\u00f2n[footnote]ch\u1eef 'vi\u00ean' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'chi', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb th\u1ea5t th\u00ec b\u1ecf.[\/footnote]. L\u1ea1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam gi\u00e1p Cao Ly. L\u1ea1i ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn N\u1eef Ch\u00e2n, ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u00c1p[footnote]nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u00c1p L\u1ee5c Giang', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu d\u1eabn tr\u00ean, T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 24 th\u00ec b\u1ecf ch\u1eef 'l\u1ee5c'.[\/footnote], t\u1ee9c l\u00e0 T\u00e2n La v\u1eady.\"<\/i> Phong L\u00fd T\u00edn l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan, ban cho kh\u00ed t\u1ec7, m\u0169 \u00e1o.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec7n v\u1ec1 Khi\u1ebft \u0110an ch\u00e9p Long T\u1ef1 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi t\u00ean n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u1ee7a c\u00e1c em trai, ch\u00ednh truy\u1ec7n th\u00ec ch\u00e9p Long T\u1ef1 l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 b\u00ean n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Ho\u1eb7c ch\u1eef <i>\"th\u01b0\u1eddng\"<\/i> l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[33] Tri To\u00e0n ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n R\u00e1ng xin chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf khe \u0111\u1ed9ng. Vua n\u00f3i: <i>\"V\u00f9ng T\u00e2y Nam ch\u1ec9 c\u00f3 To\u00e0n ch\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec h\u01b0 danh m\u00e0 sinh s\u1ef1.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Ti\u1ec1n R\u00e1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, V\u0169 Ninh Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i b\u1ea3o ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Duy\u1ec5n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ki\u1ec7t m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m An v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hu\u1ec7. Nguy\u00ean Ki\u1ec7t th\u00f4ng minh, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau qu\u00fd. D\u1ef1c thi\u1ec7n, Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung l\u00e0 Di\u00eau Th\u1ea3n, t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, th\u00edch can gi\u00e1n th\u1eb3ng th\u1eafn, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng khen ng\u1ee3i. Khi v\u01b0\u01a1ng h\u01a1i bu\u00f4ng th\u1ea3, Th\u1ea3n li\u1ec1n d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd x\u1ea5u xa \u0111\u1ec3 c\u00f4ng k\u00edch, v\u01b0\u01a1ng khinh th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, Th\u1ea3n t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e0ng c\u00f4ng khai ph\u01a1i b\u00e0y nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng. Vua t\u1eebng r\u0103n Th\u1ea3n r\u1eb1ng: <i>\"Nguy\u00ean Ki\u1ec7t bi\u1ebft ch\u1eef, ham h\u1ecdc, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0 b\u1eadc hi\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t, c\u0169ng n\u00ean d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd \u00f4n h\u00f2a \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n, hu\u1ed1ng chi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1edbn m\u00e0 c\u00f4ng k\u00edch, \u0111\u00f3 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u00fap \u0111\u1ee1?\"<\/i> M\u1ed9t h\u00f4m, Th\u1ea3n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay thi\u1ebfu khanh, ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169, tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n n\u00f3i chuy\u1ec7n, Th\u1ea3n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u0169, \u00fd ch\u00ea tr\u00e1ch c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khoe khoang m\u00ecnh d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng. Th\u1ea3n lui ra, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Th\u1ea3n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o, vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t th\u00ec \u0111em ra ph\u01a1i b\u00e0y, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 b\u00e1n th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u danh m\u00e0 th\u00f4i!\"<\/i><\/p>\n\n<p>[35] Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1[footnote]Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1: ch\u1eef 'ki\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'hi\u1ec7u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 2-42, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0 kh\u1eafc, vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, h\u00e0 hi\u1ebfp d\u00e2n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9, b\u1ecdn th\u1ea7n l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ef1 b\u00e1c, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o khuy\u00ean r\u0103n. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu nghe tin \u0111\u1ed3n v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ea1m quy\u1ec1n, cho ph\u00e9p b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan l\u1ea5y gia tr\u1ea1ng, x\u00e9t l\u1ea1i l\u00fd l\u1ecbch, n\u1ebfu \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[36] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n \u0110i\u1ec1n T\u00edch t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>\"Qu\u1ed1c gia t\u1eeb sau khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n, \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00f9 v\u1edbi k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u1ea1nh. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng c\u0169 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi. C\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u1ea1nh chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, uy th\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng ch\u1ea5n ch\u1ec9nh, b\u00e0n lu\u1eadn th\u1eddi s\u1ef1 cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng. Kh\u00f4ng bi\u1ebft hi\u1ec7n nay trong h\u00e0ng ng\u0169 c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i phu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 ai nh\u01b0 H\u00e0n C\u1ea7m H\u1ed5 v\u00e0 L\u00fd T\u0129nh b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p kh\u00f4ng? C\u00f3 ai nh\u01b0 Ng\u01b0u Ho\u1eb1ng bi\u1ebft L\u00fd T\u0129nh c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng? N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 bi\u1ebft kh\u00f4ng? C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m th\u00ednh, l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i th\u00e1m th\u00ednh Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, ng\u01b0\u1eddi th\u00e1m th\u00ednh nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c d\u00e2n gian trong kinh th\u00e0nh, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u b\u00e1o l\u00ean Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i sai tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ee9, v\u00e0 sai tri\u1ec1u th\u1ea7n v\u1edbi danh ngh\u0129a \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m t\u1eedu thu\u1ebf ra ngo\u00e0i th\u0103m d\u00f2. Vi\u1ec7c th\u0103m d\u00f2 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u01b0a t\u1eebng nghe n\u00f3i giao cho c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i phu \u0111i th\u0103m d\u00f2 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p, t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng. Do \u0111\u00f3, th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7u t\u00ecm th\u00ec nh\u1ecf nh\u1eb7t, c\u00f2n nh\u1eefng g\u00ec b\u1ecf qua th\u00ec l\u1ea1i l\u1edbn lao.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 n\u1ebfu lo l\u1eafng cho t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn sinh d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u1edbn lao l\u00e0m tr\u1ecdng, t\u00ecm ki\u1ebfm t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u00edch t\u1ef1 ch\u00fa r\u1eb1ng: Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 8 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 6 d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e0o X\u00e1n, Ph\u1ee5ng nh\u1eadt Thi\u00ean v\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u Khi\u00eam ph\u00e2n \u0111i c\u00e1c doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u0111\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 \u1edf, th\u00ec ph\u00e2n ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c quan x\u00e1 g\u1ea7n v\u01b0\u1eddn hoa.<\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu th\u01b0 v\u00e0 tr\u00e0 thu\u1ed1c cho b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 Chi\u1ebft Duy Ch\u00ednh l\u00e0 L\u1ed9 th\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3 Duy Ch\u00ednh xin ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Ch\u00e2u th\u0103m b\u00e0, Vua nghe n\u00f3i L\u1ed9 th\u1ecb th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y con ch\u00e1u v\u1ec1 trung hi\u1ebfu, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u1eeb th\u00e1ng 5 \u0111\u00e3 xin b\u1ecf b\u1ed5ng l\u1ed9c, chi\u1ebfu cho Tam ty ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[40] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, b\u00e0n v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0o m\u00f9a thu, ch\u1ecdn \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n. Sau \u0111\u00f3 lo ng\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1[footnote]\u00c2m m\u01b0u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1, ch\u1eef 'k\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'y\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau ph\u00e1i ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00f4ng T\u1eeb, T\u00e0o, B\u00e0o ch\u1ecdn n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i, d\u1ef1ng bia l\u00e0m d\u1ea5u, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3, nh\u1eb1m g\u00e2y nghi ng\u1edd cho Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch tu s\u1eeda c\u1eeda T\u00e2y Hoa, t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u0111\u1ed5 s\u1eadp, \u0111\u00e8 ch\u1ebft h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u1eeda trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 thi\u1ec7t m\u1ea1ng. Ra l\u1ec7nh \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh.<\/p>\n\n<p>[42] Th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ed9c Gi\u1ea3 Long \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ed1ng ng\u1ef1a qu\u00fd. Vua cho r\u1eb1ng h\u1ecd t\u1eebng h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi Phan La Chi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, n\u00ean ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i \u01b0u \u00e1i.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, c\u00e1c ch\u00e2u Nguy\u00ean, V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng t\u00e1m b\u1ed9, hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Nhung trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u01b0a quy ph\u1ee5, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u1ed9p con tin.<\/p>\n\n<p>[44] Ch\u00e2u L\u00ea t\u00e2u r\u1eb1ng Vua man t\u1ed9c N\u00f9ng B\u1ed9 Xuy\u00ean l\u00e0 N\u1eb7c Khu \u0111\u00e3 m\u1ea5t, con l\u00e0 A T\u00f9 k\u1ebf v\u1ecb.<\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n \u0111i T\u00e2y Thi\u00ean th\u1ec9nh kinh, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc phi\u00ean th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ebfn t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c, \u1eaft s\u1ebd k\u00ednh tr\u1ecdng. Th\u1ea7n t\u1eebng tri\u1ec7u h\u1ecfi, th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u00edt th\u00f4ng kinh \u0111i\u1ec3n, dung m\u1ea1o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu c\u1eed \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i e r\u1eb1ng sinh ra khinh m\u1ea1n. Mong t\u1eeb nay tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft giao cho T\u0103ng L\u1ee5c Ty kh\u1ea3o h\u1ea1ch kinh \u0111i\u1ec3n, xem x\u00e9t nh\u00e2n t\u00e0i, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng r\u1ed3i giao cho ph\u1ee7, c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng v\u0103n.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf. Vua n\u00f3i: <i>\"Hi\u1ec7n nay \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1edbn, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ch\u01b0a c\u00f3 k\u1ebd h\u1edf, m\u00e0 vi\u1ec7c t\u1eadp trung qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ec9 t\u1ed1n k\u00e9m v\u00f4 \u00edch, v\u1eady th\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p? Tr\u1eabm ngh\u0129 k\u1ef9, chi b\u1eb1ng d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3[footnote]chi b\u1eb1ng d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3, 'kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00e1ng c\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. Qu\u00e2n T\u0129nh Nhung v\u00e0 Thu\u1eadn An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 khai th\u00f4ng k\u00eanh \u0111\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u1eeda H\u1eafc L\u00f4, Tam \u0110\u00e0i, Ti\u1ec3u L\u00fd, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn t\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi. N\u00ean l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o v\u00e9t[footnote]n\u00ean l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o v\u00e9t, 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], \u0111\u1ec3 k\u00eanh \u0111\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh qu\u00e2n. N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ta, th\u00ec h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh gi\u1ebft.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"X\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00f2ng tuy\u1ebfn hi\u1ec3m y\u1ebfu v\u00e0 kh\u1edfi c\u00f4ng, l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c quan tr\u1ea5n th\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu d\u1ea7n d\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u00e0o k\u00eanh ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u00e1c t\u01b0\u1edbng so\u00e1i ng\u0103n c\u1ea3n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00f9ng m\u1ea1nh, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ecf ra y\u1ebfu th\u1ebf. H\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, m\u1edbi l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ed1t nh\u1ea5t. Hu\u1ed1ng chi qu\u1ed1c gia hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 c\u00e0ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd H\u00e3ng n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh c\u00f4ng, l\u00e0 v\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ed1 ch\u1ea5p \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh[footnote]'l\u00e0 v\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ec1u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. N\u1ebfu tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn r\u1ed3i th\u1ef1c hi\u1ec7n, th\u1ef1c s\u1ef1 r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho n\u1ed9i th\u1ecb Di\u00eam V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u1edf T\u0129nh Nhung, M\u00e3 T\u1ebf \u1edf Thu\u1eadn An c\u00f9ng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y[footnote]Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho n\u1ed9i th\u1ecb Di\u00eam V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u1edf T\u0129nh Nhung, M\u00e3 T\u1ebf \u1edf Thu\u1eadn An c\u00f9ng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y, 'c\u00f9ng v\u1edbi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u01b0ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], d\u1eddi Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1eddng M\u1ea1c Ch\u00e2u, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y Thu\u1eadn An, c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ee5y N\u0103ng \u1edf Uy L\u1ed7 qu\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean L\u00e3ng \u1edf B\u1ea3o Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, t\u1ea1o th\u00e0nh th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[47] Ch\u00e2u Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 T\u00f4 Th\u01b0\u1ee3ng N\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Nghi\u1ec7t N\u01b0\u01a1ng k\u1ebf t\u1eadp ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u L\u00e2m.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a hai \u00e1n \u0110\u1ed9 chi v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, n\u00ean l\u1ec7nh cho Tam ty s\u1ee9 xem x\u00e9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u1eed s\u00e1u vi\u00ean ph\u00e1n quan ph\u00e2n chia qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[49] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng m\u00f9a thu \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u00e0y x\u00e9o h\u01b0 h\u1ea1i, m\u1ed7i kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng 15 h\u1ed9c th\u00f3c, d\u00e2n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng 1 h\u1ed9c g\u1ea1o. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n gi\u1ea3m 3\/10 thu\u1ebf cho d\u00e2n \u1edf L\u1ec7 Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c tri ch\u00e2u v\u00e0 th\u00f4ng ph\u00e1n d\u1ecdc theo s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 Bi\u1ec7n H\u00e0 m\u1ed7i hai th\u00e1ng thay phi\u00ean tu\u1ea7n tra c\u00e1c b\u1ebfn s\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ea5y Binh m\u00e3 s\u1ee9 T\u0129nh Nhung qu\u00e2n l\u00e0 Chu T\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a qu\u00e2n n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng x\u00e2m ph\u1ea1m T\u0129nh Nhung, chi\u1ebfm gi\u1eef c\u1ea7u C\u00f4ng T\u00f4n, Chu T\u0129nh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda H\u1eafc L\u00f4, l\u1ea1i giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb b\u1eaft, sau \u0111\u00f3 tr\u1ed1n tho\u00e1t v\u1ec1, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 M\u1ec5 Nhu\u1ec7 v\u00e0 Ki\u1ec1m h\u1ea1t Uy L\u1ed7 qu\u00e2n l\u00e0 Cao T\u1ed1 \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 cho nhau, v\u00ec Uy L\u1ed7 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 Cao T\u1ed1 b\u1ecb b\u1ec7nh m\u1eaft, M\u1ec5 Nhu\u1ec7 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, r\u1ea5t quen thu\u1ed9c qu\u00e2n s\u1ef1, \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 cho nhau.<\/p>\n<p><i>(M\u1ec5 Nhu\u1ec7, Cao T\u1ed1, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua Cao Ly l\u00e0 T\u1ee5ng sai H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u00fd Tuy\u00ean C\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 T\u1ea5n c\u1eaft \u0111\u1ea5t U K\u00ea cho Khi\u1ebft \u0110an, t\u1eeb \u0111\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Huy\u1ec1n Th\u1ed1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1, \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00f4ng ng\u1eebng, xin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf. Chi\u1ebfu th\u01b0 ban l\u1eddi \u0111\u00e1p \u01b0u \u00e1i. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>\"T\u1ea5n T\u1ed5 sao kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u1ee3i l\u1edbn \u0111\u1ec3 t\u1ea1 gi\u1eb7c, v\u1ed9i v\u00e0ng giao \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang cho ch\u00fang[footnote] C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'u\u1ef7 chi' c\u00f3 hai ch\u1eef 'x\u00e0 th\u1ec9', c\u00f3 l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi Thanh ki\u00eang k\u1ef5 n\u00ean x\u00f3a \u0111i.[\/footnote]! \u0110\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ecda \u0111\u1ebfn nay. \u0110\u00f3 l\u00e0 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ea5y thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[54] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, v\u00ec tang c\u1ee7a An V\u0103n Hu\u1ec7 V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 y\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m nay kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c.<\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y x\u00e2y ch\u00f9a \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, xin ban t\u00ean v\u00e0 chu\u00f4ng. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd t\u1ed1t, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 <i>\"Th\u1eeba Thi\u00ean V\u1ea1n Th\u1ecd\"<\/i>, v\u00e0 \u0111\u00fac chu\u00f4ng ban cho, s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c, Quy H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, An Y\u1ebfn, gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u H\u1ea1 c\u00f9ng con trai l\u00e0 An Th\u1ee7 Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5, t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c kh\u1ed1n kh\u00f3, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1ch c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n \u0111inh tr\u00e1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u H\u1ea1, Ng\u00e2n, H\u1ef1u d\u1eddi ra ngo\u00e0i s\u00f4ng, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e0ng o\u00e1n h\u1eadn, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng y\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ed5 An Y\u1ebfn l\u00e0m \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[57] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 chim anh v\u0169 \u0111\u1ecf. N\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u1edf tr\u00ean bi\u1ec3n, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Chi\u00eam Th\u00e0nh, t\u1eeb \u0111\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u00f4ng hi\u1ebfu.<\/p>\n\n<p>[58] \u1ede ph\u01b0\u1eddng M\u1ee5c Long thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, m\u1ecdc l\u00ean m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ecf l\u1ea1, m\u00e0u v\u00e0ng t\u00edm, d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc, chia l\u00e0m b\u1ea3y nh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u0103m ng\u00f3n tay, nh\u00e1nh tr\u00ean c\u00f9ng gi\u1ed1ng \u0111\u1ea7u chim ph\u01b0\u1ee3ng. Tri ch\u00e2u, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m d\u00e2ng bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o vi\u1ec7c binh \u0111ao \u1edf H\u00e0 S\u00f3c ch\u1ea5m d\u1ee9t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nhung quy ph\u1ee5. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[59] Vua nghe tin H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ea5t l\u1ee5a l\u00e0 g\u1ea5m v\u00f3c t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, tr\u1ecb gi\u00e1 180 v\u1ea1n, sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9 c\u00f9ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 b\u00e1n ra, mua th\u00f3c \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u1edf l\u1ed9 n\u00e0y ch\u01b0a xong, l\u1ea1i sai B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00ed Th\u00edch Lu\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.<\/p>\n\n<p>[60] H\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay ph\u1ea9m quan ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u00ec t\u01b0\u1edbc v\u1ecb v\u00e0 hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean.<\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y t\u00e2u: <i>\"Ho\u00e0ng Th\u00e0nh Nh\u00e3, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1eafc phong c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n, ph\u1ee5 t\u1ea5u r\u1eb1ng t\u1eeb nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u00e2n, mong sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Vua, l\u00e0m r\u1ea1ng r\u1ee1 v\u00f9ng bi\u00ean.\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng L\u00ea Ho\u00e0n b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n, d\u00e2n ch\u1ecbu tai h\u1ecda, n\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[62] S\u00f4ng B\u1ea1ch C\u00e2u tr\u00e0n, l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh D\u1ee5ng Chi \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng d\u00f2ng ch\u1ea3y. D\u1ee5ng Chi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7 ng\u0103n c\u1ea3n n\u00ean b\u1ecf d\u1edf, nay cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Ki\u1ebfn ngh\u1ecb ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a D\u1ee5ng Chi v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[63] B\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 M\u1ea1c Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o xong s\u00f4ng \u0111\u1ea1o ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e2n T\u0129nh Nhung v\u00e0 Thu\u1eadn An. Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ban th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1ee5a v\u1ea3i c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng, gi\u1eb7c ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, do th\u00e1m vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u1ea7n \u1edf n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed tr\u1eadn \u0111\u1ecba quan, b\u1ed1n ph\u00eda \u0111\u00e0o h\u00e0o, m\u1ed7i l\u1ea7n d\u1ef1ng doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c. Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y th\u00f4n M\u00e3, \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u1ea5t r\u1ed9ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng th\u1ebf qu\u00e2n l\u1edbn. N\u1ebfu c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi h\u1ea1 tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ef5 binh \u0111\u1ecbch, v\u00ec trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng b\u1ea5t ng\u1edd kh\u00f3 m\u00e0 x\u00f4ng pha, nh\u01b0ng d\u1ec5 d\u00e0ng truy \u0111u\u1ed5i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[64] T\u01b0 kh\u00f4ng, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u1ea3y l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, b\u00e3i ch\u1ee9c l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, phong l\u00e0m Lai Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u00e2n Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i \u1edf n\u00fai T\u00e2y Tr\u1ea1i thu\u1ed9c Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, nay \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Chi\u1ebfu ban t\u00ean l\u00e0 Ninh Vi\u1ec5n.<\/p>\n\n<p>[66] Chi\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c ban h\u00e0nh s\u1eafc l\u1ec7nh, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 ch\u00e9p b\u1ea3n, Phong B\u00e1c Ty xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n\n<p>[67] M\u00f9a thu n\u00e0y, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh g\u1ea7n kinh th\u00e0nh b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u1ea5m v\u1ec7, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Qu\u1ef3nh duy\u1ec7t t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ebf, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem. G\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd, t\u1ea3 h\u1eefu d\u00e2ng l\u1ecdng, Vua l\u1ec7nh b\u1ecf \u0111i, th\u1ea5y h\u00e0ng ng\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, r\u1ea5t vui, n\u00f3i v\u1edbi Cao Qu\u1ef3nh: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0nh ng\u00e0y h\u00f4m qua, nay \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh tinh nhu\u1ec7 r\u1ed3i.\"<\/i> Th\u0103ng ch\u1ee9c cho ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi d\u0169ng c\u1ea3m l\u00e0m Ti\u1ec3u hi\u1ec7u, ch\u1ec9 c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Ng\u1ef1 Long Tr\u1ef1c, ban th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u ti\u1ec1n. T\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u00f5 ngh\u1ec7 r\u1ea5t gi\u1ecfi, Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1edbi thu\u1ed9c c\u1ea5m v\u1ec7, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean ch\u1ec9 huy qu\u00e2n c\u0169, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i> Cao Qu\u1ef3nh n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u00e1t ng\u00f4n l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 suy ngh\u0129 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 theo k\u1ecbp.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[68] Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u00fa tr\u1ecdng ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng v\u00f9ng xa x\u00f4i phong t\u1ee5c kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 xem nh\u1eb9, nh\u01b0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, Kinh H\u1ed3, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[69] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hoa l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00f4 Ch\u00e2u, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh d\u00e2ng t\u1ea5u khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c tr\u1ecb nh\u1eadm c\u1ee7a \u00f4ng, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, T\u1ea1 B\u00ed l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, t\u1ea5u h\u1eb7c vi\u1ec7c Tr\u1ecdng Hoa khi d\u1eddi ch\u1ee9c \u0111\u00e3 m\u1ea1o xin th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u1ea1t ti\u1ec1n. Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[70] Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u00fai Chung Nam th\u0103m h\u1ecfi Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, v\u1ebd l\u1ea1i c\u1ea3nh r\u1eebng su\u1ed1i n\u01a1i \u00f4ng \u1edf \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem. H\u00f4m sau, l\u1ea1i sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu \u00e2n c\u1ea7n th\u00fac gi\u1ee5c \u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u. Ph\u00f3ng xin v\u00ec b\u1ec7nh ch\u01b0a kh\u1ecfi, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[71] L\u1ec7nh cho T\u1ecbnh Ch\u00e2u c\u1ea5p \u00e1o da cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf Uy L\u1ed7 v\u00e0 T\u0129nh Nhung.<\/p>\n\n<p>[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c l\u01b0u ngo\u1ea1i l\u1eb7c l\u01b0u xu\u1ea5t quan v\u00e0 h\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u01a1 quan g\u1ea7n Vua, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 m\u1edbi hai ba n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i. Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f9ng hai ch\u1ebf v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, T\u1ed1ng B\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Vua theo \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u1eddi qu\u00e2n B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0111\u00f3ng \u1edf Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00ecnh, Minh; qu\u00e2n Uy L\u1ed7 \u0111\u00f3ng \u1edf Thu\u1eadn An qu\u00e2n v\u00e0 ch\u00e2u M\u1ea1c; qu\u00e2n B\u1eafc B\u00ecnh tr\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh; qu\u00e2n Ninh Bi\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh L\u1ed7 v\u00e0 ch\u00e2u Th\u00e2m; qu\u00e2n hai l\u1ed9 Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u H\u00ecnh, Minh, T\u1eeb, T\u01b0\u01a1ng; n\u1ebfu gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec h\u1ee3p qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau, \u0111o\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng nghi, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady.)<\/i><\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 cho qu\u00e2n Ninh Bi\u00ean, v\u00ec h\u1ecd v\u1eeba tr\u1ea3i qua gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[75] Qu\u00e2n T\u0129nh Nhung l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng m\u1edbi ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh qu\u00e2n, khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, chi\u1ec1u d\u00e0i r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u kho\u1ea3ng n\u0103m th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 d\u00e2y x\u00edch, t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u1ef1a gi\u1eb7c, d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00f2ng th\u1ee7[footnote]H\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 d\u00e2y x\u00edch t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u1ef1a gi\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00f2ng th\u1ee7. 'H\u00ecnh d\u1ea1ng' \u0111\u1ebfn 'ph\u00f2ng th\u1ee7' gi\u1eefa 24 ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 24 b\u1ed5 sung.[\/footnote], l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3. Vua tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn xem, H\u00e3ng v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1c quan \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng kh\u00f3 thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00f2ng th\u1ee7, s\u1ee3 c\u00f3 s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp b\u1ea5t ng\u1edd, n\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn. Nay giao ph\u00f3 cho quan bi\u00ean gi\u1edbi, d\u1ea7n d\u1ea7n thi\u1ebft l\u1eadp quy ch\u1ebf, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin cho c\u1ea3 qu\u00e2n Uy L\u1ed7 v\u00e0 Thu\u1eadn An \u0111\u1ec1u th\u1ef1c hi\u1ec7n theo c\u00e1ch n\u00e0y. V\u00e0 lo r\u1eb1ng trong l\u00fac thi c\u00f4ng, \u0111\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n, n\u00ean ch\u1ecdn n\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n chia nhau chi\u1ebfm gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn h\u00e0nh.\"<\/i> Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho qu\u00e2n T\u0129nh Nhung, Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng[footnote]Chi\u1ebfu cho qu\u00e2n T\u0129nh Nhung, Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng. 'T\u0129nh Nhung' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n C\u00e1c b\u1ea3n m\u00e0 x\u00f3a.[\/footnote], \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ef5 binh \u0111\u1ecbch.<\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ngh\u0129a qu\u00e2n Cao Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n C\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[77] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, trong v\u00f2ng m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0y ph\u1ea3i t\u1ef1 th\u00fa, l\u00e0m l\u00ednh hay l\u00e0m n\u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u00f9y \u00fd, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng th\u00eam. N\u1ebfu h\u1ebft h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, s\u1ebd chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Khu ch\u00e2u l\u1ed9 l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Thi ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u00e0m Tr\u1ecdng Th\u00f4ng c\u00f9ng h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau h\u00e0ng, xin ban th\u00eam ch\u1ee9c v\u1ee5. Vua n\u00f3i: <i>\"B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man n\u00e0y m\u01a1 t\u01b0\u1edfng \u00e2n hu\u1ec7, n\u1ebfu chi\u1ec1u chu\u1ed9ng qu\u00e1 m\u1ee9c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng tr\u1ea1i. L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi Man n\u00e0o gi\u1ebft gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, ai h\u1ee3p l\u1ec7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u00e0m Tr\u1ecdng Th\u00f4ng v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5, l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, \u1eaft l\u00e0 nh\u1ea7m. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo B\u1ea3n truy\u1ec1n, b\u1ecf \u0111i ph\u1ea7n ch\u00e9p th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, c\u1ea5p t\u00edn b\u00e0i truy\u1ec1n l\u1ec7nh trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 t\u00e2u: <i>\"Khi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, trong h\u00e0ng tr\u1eadn c\u00f3 hi\u1ec7u l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i sai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y b\u00e1o, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i lo c\u00f3 k\u1ebb gian tr\u00e1. Xin cho t\u01b0\u1edbng s\u00fay b\u1ebb \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n l\u00e0m \u0111\u00f4i \u0111\u1ec3 gi\u1eef, khi truy\u1ec1n l\u1ec7nh th\u00ec gh\u00e9p l\u1ea1i l\u00e0m tin.\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng binh ph\u00f9 th\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, b\u00e8n sai l\u00e0m b\u00e0i b\u1eb1ng g\u1ed7 s\u01a1n, d\u00e0i s\u00e1u t\u1ea5c, r\u1ed9ng ba t\u1ea5c, kh\u1eafc ch\u1eef \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau r\u1ed3i b\u1ebb \u0111\u00f4i, l\u00e0m m\u1ed9ng kh\u1edbp \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 gh\u00e9p l\u1ea1i, l\u1ea1i kho\u00e9t hai l\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng b\u00fat m\u1ef1c, b\u00ean tr\u00ean d\u00e1n gi\u1ea5y. M\u1ed7i khi ra tr\u1eadn th\u00ec chia ra gi\u1eef, khi truy\u1ec1n l\u1ec7nh th\u00ec ghi l\u1eddi l\u1ec7nh r\u1ed3i bu\u1ed9c v\u00e0o c\u1ed5 qu\u00e2n l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec gh\u00e9p b\u00e0i l\u1ea1i, ghi l\u1ec7nh r\u1ed3i v\u1ec1 b\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Qu\u1ef3nh d\u00e2ng s\u01a1 \u0111\u1ed3 tr\u1eadn ti\u1ec5n ti\u00ean.<\/p>\n\n<p>[81] Quan s\u00e1t s\u1ee9 \u0110\u1eb7ng ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y m\u1ea5t. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y gi\u1ecfi quy\u1ebft \u0111o\u00e1n vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u1ed5i ti\u1ebfng hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi m\u1eb9 k\u1ebf. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y l\u00e0 Tuy\u00ean T\u0129nh, ban th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi m\u1eb9 \u00f4ng, ban n\u0103m tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ee5y c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, B\u1ea3n truy\u1ec1n kh\u00f4ng ch\u00e9p, \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00e1ch quan bi\u1ec3u\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u B\u00e2n t\u00e2u xin khai th\u00f4ng su\u1ed1i K\u00ea C\u1ef1, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y ch\u00e2u \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n M\u00e3n Th\u00e0nh, l\u1ea1i chia n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng T\u1eeb H\u00e0 ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5 v\u00e0o k\u00eanh v\u1eadn t\u1ea3i, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u1ee7y l\u1ee5c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau T\u1ed1n c\u00f9ng Tri\u1ec7u B\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y. Su\u1ed1i K\u00ea C\u1ef1 \u1edf ph\u00eda nam ch\u00e2u, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0o h\u1ed3 Bi\u00ean Ng\u00f4, h\u00e0ng n\u0103m ch\u1edf th\u00f3c \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t d\u1ed1c n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, d\u00e2n phu r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c. Sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Phu Di\u00ean l\u00e0 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea1i Di\u00eam Ch\u00e2u, m\u01b0u l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1c \u0110\u00e0, Xa S\u01b0\u01a1ng H\u1ea1p \u0111\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp Ho\u00e0n Kh\u00e1nh. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm T\u00e2y Phi\u00ean m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Kinh Nguy\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i Th\u1ea1ch M\u00f4n, L\u1ee5c B\u00e0n Quan thu\u1ed9c qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ee3i ch\u00fang \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00e1nh \u00fap.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Nha hi\u1ec7u Ng\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1eddi Ngh\u1ec7 d\u1eabn gia quy\u1ebfn v\u1ec1 h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n<p>[85] Tr\u01b0\u1edfng L\u1ea1c qu\u1eadn ch\u00faa Cao th\u1ecb v\u00ec em l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Cao X\u1eed \u01af\u1edbc xin l\u00e0m ch\u1ee9c Binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p H\u00e0o Ch\u00e2u. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 coi gi\u1eef qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, th\u1ef1c s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n l\u1eef, X\u1eed \u01af\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 10 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 6, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[86] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, chia S\u1ea3o uy\u1ec3n gi\u00e1m \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u l\u00e0m hai, m\u1ed7i gi\u00e1m nu\u00f4i 4.500 con ng\u1ef1a.<\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c Gi\u00e1m ty l\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t, nghe n\u00f3i nhi\u1ec1u quan l\u1ea1i b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c, l\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n tra, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfi han d\u00e2n ch\u00fang v\u1ec1 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n, xem x\u00e9t quan l\u1ea1i t\u1ed1t x\u1ea5u? T\u1eeb nay c\u00e1c L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[88] L\u1ec7nh cho qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u chia v\u1ec1 Nghi Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n\n<p>[89] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1eaft d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft mua l\u1ee5a.<\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, v\u00ec V\u1ea1n An th\u00e1i h\u1eadu b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n\n<p>[91] Ch\u00e2u Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u1ed9t tr\u1eadn ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u U\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u00ec K\u1ebf Thi\u00ean t\u00e0n \u00e1c, b\u1ed9 l\u1ea1c g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, n\u00ean d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u1ec1 h\u00e0ng.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, v\u00ec tr\u1eddi l\u1ea1nh kh\u1ed5 c\u1ef1c, l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 cho qu\u00e2n l\u00ednh ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua xem duy\u1ec7t ba tr\u1eadn li\u00ean ch\u00e2u t\u1ea5t th\u1eafng c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129 Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, nhanh nh\u1eb9n \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[94] Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba L\u00fd V\u0129nh T\u00edch v\u00e0 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang V\u01b0\u01a1ng Gia H\u1ef1u v\u00ec k\u1ebft giao v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1m thu thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u. V\u0129nh T\u00edch b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u00f2a Ch\u00e2u, Gia H\u1ef1u \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>Gia H\u1ef1u l\u00e0 con c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng. Gia H\u1ef1u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1ebb ng\u1edd ngh\u1ec7ch, ch\u1ec9 c\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng. Khi Chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Khai Phong, m\u1ed9t h\u00f4m h\u1ecfi Gia H\u1ef1u: <i>\"B\u00ean ngo\u00e0i b\u00e0n t\u00e1n v\u1ec1 ta th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> Gia H\u1ef1u \u0111\u00e1p: <i>\"M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i ng\u00e0i s\u1eafp l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.\"<\/i> Chu\u1ea9n h\u1ecfi: <i>\"Theo \u00fd con th\u00ec sao?\"<\/i> Gia H\u1ef1u n\u00f3i: <i>\"Theo con th\u1ea5y, ng\u00e0i ch\u01b0a n\u00ean l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, v\u00ec l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u1ebd t\u1ed5n h\u1ea1i danh ti\u1ebfng.\"<\/i> Chu\u1ea9n h\u1ecfi: <i>\"T\u1ea1i sao?\"<\/i> Gia H\u1ef1u \u0111\u00e1p: <i>\"T\u1eeb x\u01b0a, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng nghi\u1ec7p, ban \u01a1n cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u nh\u1edd Vua t\u00f4i h\u00f2a h\u1ee3p nh\u01b0 c\u00e1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, n\u00ean l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c theo, c\u00f4ng danh \u0111\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Nay ng\u00e0i mang tr\u1ecdng v\u1ecdng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, trong ngo\u00e0i s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi ng\u00e0i \u0111em l\u1ea1i th\u00e1i b\u00ecnh. Li\u1ec7u ng\u00e0i v\u1edbi minh ch\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f2a h\u1ee3p nh\u01b0 c\u00e1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng? \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do con lo ng\u1ea1i danh ti\u1ebfng c\u1ee7a ng\u00e0i s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i.\"<\/i> Chu\u1ea9n vui m\u1eebng, \u0111\u1ee9ng d\u1eady n\u1eafm tay Gia H\u1ef1u n\u00f3i: <i>\"Nguy\u00ean Chi tuy v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng v\u1ec1 nh\u1eadn th\u1ee9c s\u00e2u xa, lo xa, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng b\u1eb1ng con.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u1eddi Gia H\u1ef1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi Chu\u1ea9n, theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b. Vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[95] Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, ch\u00ednh s\u1ef1 bu\u00f4ng l\u1ecfng. Vua th\u1ea5y n\u01a1i \u0111\u00e2y t\u1eadp trung binh l\u1ef1c m\u1ea1nh, mu\u1ed1n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 uy danh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7, n\u00ean ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111i\u1ec1u M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u1eeb Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu th\u01b0 khuy\u00ean b\u1ea3o, b\u1ea3o \u00f4ng nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadm ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: Tri Ti\u1ebft \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, d\u00f2 bi\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ecbch s\u1eafp x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u1eafp \u0111\u00e8n, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh nhi\u1ec1u \u0111\u00eam, khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, b\u00e8n r\u00fat lui. X\u00e9t Tri Ti\u1ebft t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m nay, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, t\u1eeb \u00cdch Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u, m\u1edbi n\u1eeda n\u0103m l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0o d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[96] L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Ki\u1ec1m h\u1ea1t, s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, mu\u1ed1n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i ki\u1ec3m tra c\u00e1c \u0111\u1ed3n l\u0169y bi\u00ean gi\u1edbi. Vua n\u00f3i: <i>\"H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf, binh l\u00ednh v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu gi\u1eb7c v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, ch\u1ec9 c\u1ea7n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u00fat lui c\u1ee7a ch\u00fang th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i xa.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a K\u1ebf H\u00f2a quy\u1ebft t\u00e2m l\u1eadp c\u00f4ng, l\u1ea1i lo t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng qu\u00e1 c\u1ee9ng r\u1eafn v\u00e0 n\u00f3ng n\u1ea3y, n\u00ean l\u1ea1i c\u0103n d\u1eb7n: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u00e0nh Tr\u1ea5n Nhung kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ng\u01b0\u01a1i th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ta bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ch\u1ec9 mong ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng th\u00eam c\u1ed1 g\u1eafng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng, khi th\u1ed1ng l\u0129nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u0169ng ph\u1ea3i bi\u1ebft k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa uy nghi\u00eam v\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> K\u1ebf H\u00f2a n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n, th\u1ea7n s\u1ebd ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng trong l\u00fac gi\u1eef v\u1eefng c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ec1m m\u1ecfng kh\u00e9o l\u00e9o, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1edbi h\u00f2a thu\u1eadn, kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(K\u1ebf H\u00f2a l\u00e0m T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Ki\u1ec1m h\u1ea1t, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n th\u00ec v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng. X\u00e9t L\u00fd Do\u00e3n Ch\u00ednh t\u1eeb T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Phu Di\u00ean l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, K\u1ebf H\u00f2a ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Do\u00e3n Ch\u00ednh, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u00ea sinh s\u1ea3n \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn t\u00e2u xin l\u1eadp ra v\u00e0 mua d\u00ea t\u1eeb d\u00e2n, n\u1ebfu d\u00ea ch\u1ebft th\u00ec b\u1eaft d\u00e2n b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Vua nghe th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, c\u00f3 sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ch\u00f2m sao T\u1ec9nh v\u00e0 Qu\u1ef7, l\u1edbn nh\u01b0 c\u00e1i ch\u00e9n, m\u00e0u xanh tr\u1eafng, \u00e1nh s\u00e1ng d\u00e0i h\u01a1n b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc, x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o ch\u00f2m Ng\u0169 Ch\u01b0 H\u1ea7u, \u0111i qua ch\u00f2m Ng\u0169 Xa r\u1ed3i v\u00e0o ch\u00f2m S\u00e2m, t\u1ed3n t\u1ea1i h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y th\u00ec bi\u1ebfn m\u1ea5t. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ed7i l\u1ea7m \u1edf \u0111\u00e2u?\"<\/i> L\u00fd H\u00e3ng n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 tu \u0111\u1ee9c ban ch\u00ednh, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t, ch\u1ec9 e r\u1eb1ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb \u0111\u00f3 c\u00f3 tai h\u1ecda th\u00f4i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u1ee9c m\u1ecfng, khi\u1ebfn xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1m tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u00e0y, r\u1ea5t lo s\u1ee3 tai h\u1ecda s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang. S\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y sinh th\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf y\u1ebfn ti\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i s\u1ef1 tr\u00e1ch ph\u1ea1t c\u1ee7a tr\u1eddi.\"<\/i> H\u00e3ng n\u00f3i: <i>\"Tinh v\u0103n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo l\u1eddi r\u0103n c\u1ee7a tr\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn v\u1eady. Nh\u01b0ng l\u1ed7i l\u1ea7m thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ec1 t\u00f4i ch\u00fang th\u1ea7n, c\u00f2n vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u trong ngo\u00e0i, l\u1ec5 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. H\u01a1n n\u1eefa bi\u00ean c\u1ea3nh ch\u01b0a y\u00ean, \u0111\u1ea1i binh \u0111ang \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, lo r\u1eb1ng t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1eadt gi\u00e1 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng.\"<\/i> C\u1ed1 xin m\u00e3i, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[99] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n ch\u1ee7 l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a con r\u1ec3 xin b\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi th\u0103ng chuy\u1ec3n.<\/p>\n\n<p>[100] L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Long, con c\u1ee7a Th\u1eeba Di\u1ec5n, t\u00ednh ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i tr\u00ean c\u00e1c ch\u00fa, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, T\u1ea7n qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa xin cho Th\u1ebf Long \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c M\u1ee5c th\u1ee7 l\u00e0 quan g\u1ea7n d\u00e2n, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\"<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc ban th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n\n<p>[102] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, l\u1ea1i l\u1ec7nh Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ty b\u1ed1 c\u00e1o kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb d\u00e2n, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, mong nghe \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u1ef1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, nh\u01b0ng qu\u1ea7n th\u1ea7n t\u00e2u \u0111\u1ed1i, hi\u1ebfm c\u00f3 ai th\u1eb3ng th\u1eafn tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 do h\u1ecfi han ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, sao l\u1ea1i im l\u1eb7ng t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh! H\u00e3y l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i khuy\u00ean c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1eebng e ng\u1ea1i n\u00e9 tr\u00e1nh.\"<\/i>)<\/i><\/p>\n\n<p>[103] T\u00e2y di\u1ec7n b\u1ed9 th\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u00f3c T\u00e2y Phi\u00ean, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i d\u00e2n c\u01b0 ra kh\u1ecfi \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0110inh Duy Thanh b\u1ecb ch\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[104] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00f9ng Li\u1ec5n t\u00e2u r\u1eb1ng ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Li\u00eam, Ho\u00e0nh, T\u00e2n, B\u1ea1ch t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn canh t\u00e1c, ch\u01b0a t\u1eebng n\u1ed9p thu\u1ebf, \u0111\u00e3 sai quan ki\u1ec3m tra, thu \u0111\u1ee7 thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng. Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng xa x\u00f4i n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt lao d\u1ecbch.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[105] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u00fd K\u1ebf Long nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 t\u1eadn m\u1eb7t tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 m\u00ecnh ra s\u1ee9c. C\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1, khi \u0111\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, K\u1ebf Long n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y xa gi\u00e1 s\u1eafp tu\u1ea7n du H\u00e0 S\u00f3c, b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1eafp \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, ph\u00e2n nhi\u1ec7m t\u01b0\u1edbng su\u00fd, \u0111\u1ec1u h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 y\u1ebfu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ch\u00fat x\u00e1o \u0111\u1ed9ng, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh. Nh\u01b0 th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, th\u00e0nh tr\u00ec th\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u00e3m, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec. Xin h\u00e3y giao ph\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho t\u01b0\u1edbng su\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n xa gi\u00e1 th\u00e2n chinh.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean \u0111\u1ebf thi\u00ean t\u01b0 th\u00e1nh v\u0169, th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, Tr\u1eabm sao d\u00e1m so s\u00e1nh! Nay ngo\u1ea1i \u0111\u1ecbch h\u00e0ng n\u0103m g\u00e2y h\u1ecda cho d\u00e2n, Tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c ph\u1ee5c, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y uy ch\u1ebf, khi\u1ebfn d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i, x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt l\u00eca tan, l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n, l\u00f2ng Tr\u1eabm sao y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c! \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do Tr\u1eabm nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111i.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 Vua c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh K\u1ebf Long l\u00e0m S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, r\u1ed3i ra l\u00e0m Ph\u00e1n H\u1ee9a Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Long v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd 23 th\u00e1ng 7 v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Canh T\u00fd 15 th\u00e1ng 12 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n, \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 g\u1ea7n n\u1eeda n\u0103m. Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c K\u1ebf Long v\u00e0o ch\u1ea7u ngay ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n. Vi\u1ec7c l\u00e0m Ph\u00e1n H\u1ee9a Ch\u00e2u c\u0169ng v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, nay theo B\u1ea3n truy\u1ec1n ch\u00e9p chung.)<\/i><\/p>\n\n<p>[106] L\u00fac \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb, n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1eafp th\u00e2n chinh, th\u1ea7n th\u1ea7m nghi ng\u1edd vi\u1ec7c n\u00e0y, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u1ea9n tr\u1ecdng. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thua nh\u1ecf \u1edf V\u1ecdng \u0110\u00f4, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u1ea3o ph\u1ea1t. Nh\u01b0ng hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0 ti\u1ebft tr\u1eddi l\u1ea1nh gi\u00e1, ch\u01b0a nghe tin gi\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i v\u00e0ng kh\u1edfi binh, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i. N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i s\u1ebd hao m\u00f2n tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfn k\u1ebf, xin kh\u00f4i ph\u1ee5c U Ch\u00e2u, Y\u00ean Ch\u00e2u, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ch\u01b0a di\u1ec7t, bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y ch\u01b0a y\u00ean, n\u1ebfu gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc k\u1ebft li\u00ean minh v\u1edbi h\u1eafn, c\u00f9ng nhau x\u00e2m l\u1ea5n, th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda l\u1edbn cho Trung Qu\u1ed1c. Ph\u00e0m b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1edbn, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i phu cho \u0111\u1ebfn th\u1ee9 d\u00e2n, v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 n\u00ean sai t\u01b0\u1edbng so\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh, hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh l\u0169y \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u1ecbch, gi\u1eef v\u1eefng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1edd th\u1eddi. N\u1ebfu mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea5t c\u0169 Y\u00ean K\u1ebf, th\u00ec n\u00ean tu d\u01b0\u1ee1ng v\u0103n \u0111\u1ee9c, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng tinh binh, ch\u1edd th\u1eddi c\u01a1 thu\u1eadn l\u1ee3i, r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh thi\u00ean ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111i \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1eb3ng th\u1eafng!\"<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u1edd s\u1edb n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p ph\u1ee5 sau khi L\u00fd K\u1ebf Long can ng\u0103n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[107] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n \u0110i\u1ec1n T\u00edch qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, \u00edt h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nghi\u00eam trang v\u00e0 coi tr\u1ecdng l\u1ec5 nghi. Khi \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u00f4ng lu\u00f4n ng\u1ed3i ngay ng\u1eafn su\u1ed1t ng\u00e0y, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u1ebb l\u01a1 l\u00e0. \u00d4ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 c\u00e1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng v\u00e0 L\u00fd Gi\u00e1ng. Khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Gi\u00e1n vi\u1ec7n, \u00f4ng li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2ng t\u00e1m b\u1ea3n t\u1ea5u, \u0111\u1ec1u th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb khi ta \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u, \u0111\u00e3 d\u00e2ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i hai b\u1ea3n t\u1ea5u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i gi\u00e1n quan. N\u1ebfu l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo, ta \u0111\u00e3 may m\u1eafn l\u1eafm r\u1ed3i, h\u00e1 l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3n ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 khoe v\u1edbi \u0111\u1eddi sau, ph\u1ec9 b\u00e1ng th\u1eddi th\u1ebf \u0111\u1ec3 mua danh trung tr\u1ef1c sao!\"<\/i> \u00d4ng li\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ed1t h\u1ebft.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00fac l\u00e2m chung, \u00f4ng t\u1ef1 vi\u1ebft di bi\u1ec3u, v\u1eabn khuy\u00ean Vua l\u1ea5y l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 gi\u1eef ng\u00f4i, l\u1ea5y s\u1ef1 thanh t\u0129nh \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang, \u1edf y\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nguy nan, \u1edf th\u1eddi th\u1ecbnh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn lo\u1ea1n l\u1ea1c. Vua xem xong c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u00e3ng: <i>\"\u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung tr\u1ef1c, tr\u1eddi sao l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp \u0111i nhanh th\u1ebf! T\u1eeb khi \u00f4ng \u1ed1m n\u1eb7ng, Tr\u1eabm ng\u00e0y ng\u00e0y sai th\u00e1i y \u0111\u1ebfn ch\u1ea9n tr\u1ecb, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00d4ng h\u1ebft l\u00f2ng kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi, tr\u01b0\u1edbc sau nh\u01b0 m\u1ed9t, b\u1ec1 t\u00f4i gi\u00e1n quan nh\u01b0 th\u1ebf th\u1eadt kh\u00f3 t\u00ecm. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t, c\u00f2n \u0111ang suy ngh\u0129, t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a T\u00edch \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn r\u1ed3i. Kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u00e2n m\u00ecnh, ch\u1ec9 lo cho qu\u1ed1c gia, ai ch\u1ecbu l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf? Tr\u1eabm m\u1ed7i l\u1ea7n xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7. T\u00edch t\u1eebng lo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n nhanh, n\u00ean ra l\u1ec7nh m\u1ed7i qu\u00fd ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u00e3 d\u00e2ng v\u00e0 ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean. Nh\u01b0ng hai cu\u1ed1n s\u00e1ch \u00f4ng \u0111ang bi\u00ean so\u1ea1n, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng!\"<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, t\u0103ng th\u00eam l\u1ec5 v\u1eadt ph\u00fang vi\u1ebfng. Cho hai con trai c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Kh\u00e1nh Vi\u1ec5n v\u00e0 Kh\u00e1nh D\u01b0, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, c\u1ea5p b\u1ed5ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft tang. Sai h\u1eefu ty ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1ed1 c\u00e1o thi\u00ean h\u1ea1. Sau \u0111\u00f3, v\u1ee3 c\u1ee7a T\u00edch qua \u0111\u1eddi, c\u0169ng ban chi\u1ebfu cho hai con trai ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, nay ghi chung l\u1ea1i. T\u00edch gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, l\u00e0 th\u00e1ng 4 n\u0103m \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, v\u00ec V\u1ea1n An th\u00e1i h\u1eadu b\u1ec7nh n\u1eb7ng ch\u01b0a kh\u1ecfi, ban chi\u1ebfu cho thi\u00ean h\u1ea1 t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[109] Th\u01b0\u1ee3ng ban chi\u1ebfu h\u1ecfi \u0110inh V\u1ecb, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 kh\u00f4ng tranh c\u00f4ng, kh\u00f4ng g\u00e2y chuy\u1ec7n, l\u1ea5y s\u1ef1 y\u00ean t\u0129nh l\u00e0m th\u1eafng l\u1ee3i. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eafp \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban \u0111\u1ee9c \u00e2n x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, t\u1ed9i ch\u1ebft gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha; mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 n\u0103m n\u0103m. V\u00ec Th\u00e1i h\u1eadu V\u1ea1n An u\u1ed1ng thu\u1ed1c n\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n xem danh s\u00e1ch n\u1ee3 thu\u1ebf, tha t\u00f9 nh\u00e2n 4.606 ng\u01b0\u1eddi, mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u1eadt h\u1ea1ng 83.000. Khi \u1ea5y s\u1eafp ban \u0111\u1ea1i x\u00e1 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3, gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf kho\u00e1, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u[footnote]S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, ch\u1eef 'kh\u00e1' nguy\u00ean l\u00e0 'phi\u1ec1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Tam t\u1ea5t s\u1ebd l\u1ea5y c\u1edb \u00e2n tr\u1ea1ch qu\u00e1 l\u1ea1m, t\u1ed5n h\u1ea1i qu\u1ed1c k\u1ebf m\u00e0 can gi\u00e1n. Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng vi\u1ec7c phi l\u00fd h\u1ea1i d\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m. Ti\u1ebfc c\u1ee7a, v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a quan l\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n tr\u00ean.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[112] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, gi\u1edd Ng\u1ecd[footnote]Gi\u1edd Ng\u1ecd, nguy\u00ean l\u00e0 's\u1eafp Ng\u1ecd', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Th\u1ee5y d\u1ecb 2-18 ch\u00e9p l\u00e0 'gi\u1edd Ng\u1ecd'.[\/footnote], s\u1ea5m s\u00e9t n\u1ed5i l\u00ean d\u1eef d\u1ed9i. Ty Thi\u00ean n\u00f3i, \u0111i\u1ec1m b\u00e1o ch\u1ee7 v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u1ed1c gia ban b\u1ed1 \u0111\u1ee9c \u00e2n, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang. Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfu x\u00e1, \u01a1n nh\u1ecf ch\u01b0a kh\u1eafp, n\u00ean tr\u1eddi l\u1ea5y s\u1ea5m c\u1ea3nh c\u00e1o Tr\u1eabm ch\u0103ng? Nay H\u00e0 B\u1eafc, Quan T\u00e2y, binh l\u00ednh ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u01b0a ngh\u1ec9, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c, m\u00e0 Tam ty, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 thu thu\u1ebf c\u00e0ng nhi\u1ec1u. C\u00e1c khanh n\u00ean thu th\u1eadp h\u1ebft nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c mi\u1ec5n tr\u1eeb. L\u1ea1i c\u00e1c t\u1ed9i nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, t\u1ed9i \u00e1c n\u1eb7ng n\u1ec1, tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ec7nh cho c\u1ea3 gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, b\u1ecf r\u01a1i t\u00e0i s\u1ea3n, l\u01b0u l\u1ea1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, t\u1eeb nay ch\u1ec9 \u0111\u01b0a ch\u00ednh th\u00e2n. C\u00e1c quan l\u1ea1i m\u1eafc t\u1ed9i t\u01b0, t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, c\u1ea3 \u0111\u1eddi b\u1ecb v\u1ea1 l\u00e2y, giao cho H\u00ecnh b\u1ed9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xo\u00e1 b\u1ecf. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c, c\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm hi\u1ec3u.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[113] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty t\u00e2u r\u1eb1ng binh s\u0129 \u1edf ph\u01b0\u1eddng M\u1ee5c Long xin c\u1ea5p \u00e1o l\u00f4ng da \u0111\u1ec3 m\u1eb7c khi ch\u0103n th\u1ea3. Vua n\u00f3i: <i>\"N\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i l\u1ea1nh l\u1ebdo, ban cho c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng m\u1eb7c \u00e1o l\u00f4ng ra ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ch\u0103n ng\u1ef1a, gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o h\u1ecd d\u00f9ng l\u1ee5a \u0111en b\u1ecdc b\u00ean ngo\u00e0i.\"<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 6 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, h\u1ee3p ba ban n\u1ed9i vi\u00ean li\u00eau th\u00e0nh m\u1ed9t.<\/p>\n<p>[2] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ed7: n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, g\u00e2y m\u00e2u thu\u1eabn kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p, c\u1ed1 \u00fd b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, t\u1eeb nay ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ebd b\u1ecb tra x\u00e9t, khi\u1ec3n tr\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e th\u00f3i h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTuy\u1ec3n c\u1eed ch\u00ed\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 11, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, gi\u1ed1ng v\u1edbi chi\u1ebfu th\u00e1ng 9 n\u0103m ngo\u00e1i ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y: v\u00ec h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111i tu\u1ea7n tra bi\u00ean gi\u1edbi, t\u00ednh to\u00e1n qu\u00e2n ph\u00ed, v\u1ea5t v\u1ea3 h\u01a1n c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, n\u00ean cho h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u1eadt.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u1eadn g\u1ea7n H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, thu th\u1eadp v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p d\u01b0 th\u1eeba chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[5] Huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu \u1edf qu\u00e2n Thu\u1eadn An \u0111\u00e0o h\u00e0o \u1edf tr\u1ea1i B\u1eafc B\u00ecnh.<\/p>\n<p>[6] L\u1ea1i v\u00ec huy\u1ec7n B\u1ed3 \u00c2m, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i qu\u00e2n c\u1ee7a c\u1eeda \u1ea3i Cao D\u01b0\u01a1ng, n\u00ean xu\u1ed1ng chi\u1ebfu s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec. Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n ki\u00eam qu\u1ea3n vi\u1ec7c n\u00e0y. M\u1ed9t h\u00f4m, \u00f4ng c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn cung xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00fang v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 d\u1eaft d\u00edu nhau v\u00e0o th\u00e0nh tr\u00fa \u1ea9n. N\u0103m ngo\u00e1i, qu\u00e2n Hung N\u00f4 x\u00e2m ph\u1ea1m, Ph\u00f3 Ti\u1ec1m \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t doanh tr\u1ea1i t\u1ef1 th\u1ee7, Khang B\u1ea3o Du\u1ec7 b\u1ecb b\u1eaft, qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0o. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u0103m nay gi\u1eb7c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd x\u00e2m nh\u1eadp n\u1ed9i \u0111\u1ecba. Nay qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi t\u1eadp trung m\u1ed9t ch\u1ed7, r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n, mong b\u1ec7 h\u1ea1 nhanh ch\u00f3ng chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ba n\u01a1i: Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Cao D\u01b0\u01a1ng. Th\u00e0nh Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e1 r\u1ed9ng, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu kh\u1ea9n c\u1ea5p thu h\u1eb9p l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc ch\u00e2u Thi\u1ec1n, \u0111\u00e0o h\u00e0o \u1edf qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Thanh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.&#8221;<\/i> Vua bi\u1ebfn s\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean n\u00f3i.&#8221;<\/i> \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n sai khi\u1ebfn, li\u1ec1u ch\u1ebft xin \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft ki\u1ebfn, mong b\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m. Th\u1ea7n th\u1ef1c s\u1ef1 lo r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf B\u1ed3 \u00c2m ch\u01b0a xong, gi\u1eb7c s\u1ebd \u1eadp \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i> Vua an \u1ee7i r\u1ed3i cho lui. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch qu\u1ea3 nhi\u00ean v\u00e2y h\u00e3m B\u1ed3 \u00c2m.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y x\u00e9t l\u1ea1i c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n \u0111ang b\u1ecb giam gi\u1eef.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 L\u01b0u T\u1ed5ng l\u00e0m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. L\u00fac \u0111\u00f3, hai b\u00ean s\u00f4ng \u0111ang d\u00f9ng binh, vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p r\u00fat, nhi\u1ec7m v\u1ee5 chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi tr\u1ecdng. T\u1ed5ng k\u1ebf nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y, n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tinh th\u00f4ng v\u00e0 gi\u00e0u kinh nghi\u1ec7m. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf r\u1ea5t tin t\u01b0\u1edfng, trong nh\u1eefng l\u00fac kh\u1ea9n c\u1ea5p, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd T\u1ed5ng t\u00e2u b\u00e0y m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[9] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y \u1edf \u0110am ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ed3ng Tr\u1ea1m qua \u0111\u1eddi t\u1ea1i tr\u1ea1m \u0110i\u1ec1u M\u00e3 c\u1ee7a ch\u00e2u n\u00e0y. Tr\u1ea1m c\u00f3 m\u1ed9t con trai \u0111i theo, c\u00f2n r\u1ea5t nh\u1ecf, ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u00e1o l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Khi Tr\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u0169ng t\u1ef1 c\u1ea3m th\u1ea5y \u00e1y n\u00e1y, b\u00e8n t\u00e2u l\u00ean Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea5p hai v\u1ea1n ti\u1ec1n, cho quan lo vi\u1ec7c tang l\u1ec5 v\u00e0 \u0111\u01b0a linh c\u1eefu v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng quan l\u1ea1i b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y v\u00e0 ch\u1ebft \u1edf L\u0129nh Nam, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0a v\u1ec1 an t\u00e1ng, th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd do ch\u00e2u c\u1eed l\u1ea1i b\u1ed9 \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n<p>[10] C\u00e1c t\u1ed9c Ng\u00f5a S\u1eb1n, M\u1ed9t T\u1ec1, Gia La, Mu\u1ed9i Kh\u1eafc \u1edf Phong ch\u00e2u v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean. Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng h\u1ecd.<\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, l\u1ea5y M\u1ea1c ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean L\u00e3ng l\u00e0m B\u1ea3o ch\u00e2u, Uy L\u1ed7 T\u0129nh Nhung qu\u00e2n duy\u00ean bi\u00ean \u0111\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9, thay th\u1ebf L\u00fd K\u1ebf Tuy\u00ean. Sau tr\u1eadn thua \u1edf V\u1ecdng \u0110\u00f4, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, K\u1ebf Tuy\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u1eeb H\u00e0, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ed9i \u00e1p s\u00e1t Uy L\u1ed7<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ed9i \u00e1p s\u00e1t Uy L\u1ed7, ch\u1eef 'th\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 4 'Ch\u00e2n T\u00f4ng kinh ch\u1ebf Khi\u1ebft \u0110an' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 308 'L\u00fd K\u1ebf Tuy\u00ean truy\u1ec1n' s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-214-1\" href=\"#footnote-214-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, Uy L\u1ed7 l\u00e0 Ng\u1ee5y N\u0103ng ra \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea9y lui qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, nh\u01b0ng m\u00e3i sau K\u1ebf Tuy\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 T\u0129nh Nhung, Ph\u00f3 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng \u0110inh xin chia qu\u00e2n t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1eabn qu\u00e2n t\u1eadp k\u00edch gi\u1eb7c, nh\u01b0ng K\u1ebf Tuy\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, d\u00f9 h\u00e0ng ng\u00e0y v\u1eabn cho k\u1ef5 binh \u0111i do th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1eddi doanh tr\u1ea1i nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t qu\u00e2n, b\u1ecb Ng\u1ee5y N\u0103ng v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng \u0110inh t\u1ed1 c\u00e1o. Vua b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tra h\u1ecfi, K\u1ebf Tuy\u00ean t\u1eeb ch\u1ee9c T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Khang ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Nh\u01b0 kinh ph\u00f3 s\u1ee9. V\u01b0\u01a1ng \u0110inh tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef ch\u1ee9c C\u00e1c m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu, c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ee7a K\u1ebf Tuy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c x\u1ea3y ra sau, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, \u0111i\u1ec1u Quy\u1ec1n tri Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ph\u1ee7, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m Ninh Bi\u00ean qu\u00e2n b\u1ed9 th\u1ef1.<\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Tri ch\u00e2u T\u00e0o V\u0129 \u1edf V\u1ecb ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Di\u00ean Gia \u1edf ph\u00eda t\u00e2y n\u00fai L\u0169ng S\u01a1n l\u00e0 Th\u1ed1c B\u1ed3 c\u00f9ng c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 n\u1ed9p ng\u1ef1a v\u00e0 l\u1eadp th\u1ec7, xin theo qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi xin d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, v\u00e0 khen ng\u1ee3i h\u1ecd trung th\u1ef1c, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu phong cho Th\u1ed1c B\u1ed3 l\u00e0m Qu\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c m\u00ecnh, v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh.<\/p>\n<p>T\u00e0o V\u0129 l\u00e0 con th\u1ee9 c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ea5t qu\u00e2n nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Th\u00e1i T\u00f4ng h\u1ecfi T\u00e0o B\u00e2n ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c n\u00e0y, T\u00e0o B\u00e2n ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e0o V\u0129. L\u00fac \u0111\u00f3, T\u00e0o V\u0129 \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, Th\u00e1i T\u00f4ng tri\u1ec7u ki\u1ebfn, mu\u1ed1n b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng l\u00e0m Ch\u01b0 ty s\u1ee9 v\u00e0 Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u, nh\u01b0ng T\u00e0o B\u00e2n c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00ean ch\u1ec9 cho \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ed3ng Tri ch\u00e2u V\u1ecb ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef '\u0110\u1ed3ng' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 258, truy\u1ec7n T\u00e0o V\u0129 b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-214-2\" href=\"#footnote-214-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Sau v\u00e0i n\u0103m, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, v\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n Th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'lu\u1ef9' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'l\u0169', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 truy\u1ec7n T\u00e0o V\u0129 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-214-3\" href=\"#footnote-214-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(\u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b: T\u00e0o V\u0129 n\u0103m 19 tu\u1ed5i, T\u00e0o B\u00e2n l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, ti\u1ebfn c\u1eed T\u00e0o V\u0129. X\u00e9t T\u00e0o V\u0129 sinh n\u0103m Khai B\u1ea3o th\u1ee9 5 Nh\u00e2m T\u00fd, m\u1ea5t n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 7 K\u1ef7 T\u1ef5. N\u0103m 19 tu\u1ed5i, t\u1ee9c n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 1 Canh D\u1ea7n. T\u00e0o B\u00e2n t\u1eeb n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 8 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0111\u1ebfn khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ee9c. \u0110\u1ea7u n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a, T\u00e0o B\u00e2n \u0111ang \u1edf T\u1eeb ch\u00e2u. Truy\u1ec7n ch\u00e9p vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u00e0o V\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng. Nay t\u1ea1m ghi l\u1ea1i, s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, th\u0103ng qu\u00e2n S\u1ea3nh T\u1eed \u1edf Th\u1ea1ch ch\u00e2u th\u00e0nh C\u1ea5m qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1ed9 th\u1ef1 ty sai qu\u00e2n n\u00e0y \u0111i tu\u1ea7n tra \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p gi\u1eb7c, h\u1ecd h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean, ch\u00e9m gi\u1ebft v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u0103ng c\u1ea5p qu\u00e2n ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[15] Ban \u0111\u1ea7u, qu\u1ea7n \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u00e0o th\u00e1ng t\u00e1m. L\u01b0u Khi\u00eam, C\u1ea7n Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 ki\u00eam quy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu, t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi l\u1ea1nh s\u1edbm, xin chuy\u1ec3n vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n sang th\u00e1ng s\u00e1u, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u00fac \u0111\u00f3, m\u1ed9t binh s\u0129 Thi\u00ean V\u0169 v\u00ec n\u1ee3 n\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, sau nhi\u1ec1u ng\u00e0y, thi th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong doanh tr\u1ea1i c\u1ee7a T\u1ea3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao H\u00e0n. Vua n\u1ed5i gi\u1eadn v\u00ec Cao H\u00e0n kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t t\u1ed1t, b\u1eaft \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1ea9m v\u1ea5n. L\u01b0u Khi\u00eam li\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;Cao H\u00e0n c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 tu\u1ea7n tra v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1edf doanh tr\u1ea1i, vi\u1ec7c trong doanh tr\u1ea1i n\u00ean tr\u00e1ch nhi\u1ec7m thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n \u0111\u1ea7u.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n tha t\u1ed9i cho Cao H\u00e0n. L\u01b0u Khi\u00eam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1c Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(Cao H\u00e0n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, l\u1ec7nh c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam ki\u00eam nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Qu\u00e1n d\u1ecbch s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 10-13, ghi l\u00e0 'c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Qu\u00e1n d\u1ecbch s\u1ee9', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'qu\u1ea3n' l\u00e0 th\u1eeba.\" id=\"return-footnote-214-4\" href=\"#footnote-214-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[17] Ng\u1ee5y N\u0103ng, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Uy L\u1ed7, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng binh s\u0129 \u0111\u00e0o ng\u0169 sang \u0111\u1ecbch, xin t\u1ecbch thu v\u1ee3 con l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec.&#8221;<\/i> Vua lo ng\u1ea1i h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ea3i t\u1ea1o, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd, cho h\u1ea1n 100 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu h\u1ebft h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 sang \u0111\u1ecbch, th\u00ec v\u1ee3 con s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ec7nh 10 ch\u1ec9 huy Uy H\u1ed5 thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ed5 D\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, H\u1ed5 D\u1ef1c th\u01b0\u1eddng th\u1eafng tr\u1eadn nh\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng n\u1ecf m\u1ea1nh. L\u00fac n\u00e0y m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp Uy H\u1ed5, to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi v\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, n\u00ean b\u1ed5 sung th\u00eam.<\/p>\n<p>[19] D\u1eddi m\u1ed9t vi\u00ean Thi\u00eam s\u00e1t \u1edf T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf Kh\u1ea3 Lam qu\u00e2n. Ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Lam Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n B\u1eafc v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t T\u00e2y H\u00e0. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ecba th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 y\u1ebfu huy\u1ec7t, kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kh\u1ea3 Lam, ph\u00eda B\u1eafc ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c Th\u1ea3o Th\u00e0nh Xuy\u00ean, ph\u00eda T\u00e2y h\u1ed7 tr\u1ee3 Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;Lu\u1eadt l\u1ec7nh \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1c quan t\u00f2a kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd chi ti\u1ebft, th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a v\u00e0o t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng nh\u1eb9 c\u1ee7a v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9 th\u1ecb, ho\u1eb7c l\u1ea1i y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t l\u1ea1i, r\u1ed3i l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i. Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, sao c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 v\u1eady? T\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a v\u00e0o t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, d\u1eddi Ph\u00f3 B\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 V\u0129nh H\u01b0ng, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 K\u00fd Ch\u00e2u Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 l\u00e0m B\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 M\u1ea1c Ch\u00e2u. Ph\u1ed5 d\u00e2ng s\u01a1 \u0111\u1ed3 ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, \u0111\u00e0o h\u1ed1 b\u1eaby ng\u1ef1a \u0111\u1ecbch. L\u1ea1i d\u00e2ng c\u00e1c lo\u1ea1i v\u0169 kh\u00ed, nh\u01b0 m\u0169i nh\u1ecdn, g\u1eady l\u1edbn, nhi\u1ec1u lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ee9 Ph\u1ed5 t\u1eebng d\u00f9ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1eafng l\u1ee3i.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0 b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1u ch\u00e9p: Vua cho r\u1eb1ng Ph\u1ed5 t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean d\u1eddi t\u1eeb V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u. X\u00e9t th\u00e1ng 6 n\u0103m \u0111\u00f3, Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu, mu\u1ed1n cho Ph\u1ed5 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf M\u1ea1c Ch\u00e2u v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n, \u0111\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec kh\u00f4ng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 d\u1eddi qu\u00e2n. Nay kh\u00f4ng theo thuy\u1ebft n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[22] N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, thay cho H\u00e0n Th\u1ee7 Anh.<\/p>\n<p>[23] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ba ty <i>(Di\u00eam thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi, H\u1ed9 b\u1ed9)<\/i> \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t c\u01a1 quan ri\u00eang, kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u1ed7i ty t\u1ef1 lo vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u00fa tr\u1ecdng ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng, c\u00f2n vi\u1ec7c thu chi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, c\u00e2n \u0111\u1ed1i t\u00e0i ch\u00ednh th\u00ec gi\u1eef k\u00edn, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean m\u00e2u thu\u1eabn, ho\u1eb7c d\u00f2 x\u00e9t l\u1ee3i h\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00f4ng th\u0103ng ti\u1ebfn. L\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn tai Vua, khi\u1ebfn Vua ph\u1ea3i t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, v\u0103n th\u01b0 ch\u1ed3ng ch\u00e9o, kh\u00f4ng bi\u1ebft theo ai. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty Di\u00eam thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t ty, l\u1ea5y H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, sung ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 ba ty <i>(theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b: Khi Ch\u00e2n T\u00f4ng l\u00ean ng\u00f4i, c\u00e1c Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c kh\u00e1c, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t n\u1eefa. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u1ea1i)<\/i>, l\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 H\u00ecnh Bi\u1ec7n C\u1ed5n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Di\u00eam thi\u1ebft, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 C\u00f4ng Tra \u0110\u1ea1o l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0110\u1ed9 chi, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang B\u1ed9 T\u1eeb L\u00e2m \u0110\u1eb7c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 H\u1ed9 b\u1ed9. Ph\u00e1n s\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00e2u vi\u1ec7c ho\u1eb7c c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i g\u00ec th\u00ec ch\u1ec9 k\u00fd duy\u1ec7t, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u do Ph\u00f3 s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00e1n quan c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u00f3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch. T\u1eeb \u0111\u00e2y, Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 tri\u1ec1u n\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c d\u1ef1 tri\u1ec1u n\u1ed9i, theo truy\u1ec7n c\u1ee7a L\u00e2m \u0110\u1eb7c ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[24] L\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba, tri ph\u1ee7 Khai Phong. Th\u1ee9 \u1edf Tam ty, tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i s\u00e1ng t\u1ea1o. Khi \u00f4ng chuy\u1ec3n sang ch\u1ee9c kh\u00e1c, t\u1eebng ti\u1ebfn c\u1eed Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi Chu\u1ea9n \u0111\u1ebfn Tam ty, li\u1ec1n ki\u1ec3m tra nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i s\u00e1ng t\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a \u00f4ng, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch, nh\u1eefng b\u1ea3ng hi\u1ec3u d\u1ee5 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u1ea3n m\u1edbi vi\u1ebft ri\u00eang, mang \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Th\u1ee9 xin k\u00fd, Th\u1ee9 \u0111\u1ec1u k\u00fd c\u1ea3, kh\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i, Chu\u1ea9n b\u00e1i t\u1ea1 r\u1ed3i \u0111i. V\u00ec v\u1eady, Tam ty ph\u1ea7n nhi\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a Th\u1ee9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Chu\u1ea9n v\u1eady.<\/p>\n<p><i>(Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng k\u1ec3 v\u1ec1 l\u00fd l\u1ecbch c\u1ee7a Tr\u1ea7n Th\u1ee9, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea3o l\u1ed9n m\u1ea5t th\u1ee9 t\u1ef1. Khi Chu\u1ea9n l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, Th\u1ee9 \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n sang ch\u1ee9c kh\u00e1c h\u01a1n hai n\u0103m r\u1ed3i. Th\u1ea9m Qu\u00e1t n\u00f3i: Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi khen Tr\u1ea7n Th\u1ee9 l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, c\u1ea3i c\u00e1ch ph\u00e9p tr\u00e0, m\u1ed7i n\u0103m t\u00ednh ra t\u0103ng g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Khi t\u00f4i l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, xem x\u00e9t s\u1ed5 s\u00e1ch, th\u00ec t\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c gi\u1eefa, sau khi gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, ph\u00e9p mua l\u01b0\u01a1ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u1ebft, t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 't\u1ef7 h\u1eadu', theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 11 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-214-5\" href=\"#footnote-214-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a> l\u1ee3i t\u1eeb tr\u00e0 m\u1ea5t \u0111i ch\u00edn ph\u1ea7n. Th\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c, g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc gi\u1ea3ng h\u00f2a, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n d\u1ea7n ph\u1ee5c h\u1ed3i, thu\u1ebf h\u00e0ng n\u0103m li\u1ec1n t\u0103ng, tuy n\u00f3i l\u00e0 g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n, nh\u01b0ng x\u00e9t ra v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ee9c c\u0169. \u0110\u1ebfn nay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfng khen kh\u00f4ng ng\u1edd v\u1eady. X\u00e9t Th\u1ee9 l\u00e0m s\u1ee9 Tam ty, tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4 th\u00ec \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c kh\u00e1c. Qu\u00e1t n\u00f3i Th\u1ee9 t\u1ea1i ch\u1ee9c g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc gi\u1ea3ng h\u00f2a, l\u1ea1i c\u00e0ng sai v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[25] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadm ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng mu\u1ed1i v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c M\u1ea1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, th\u00ec l\u1ec7nh ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf b\u1ea3n l\u1ed9, t\u1eebng nh\u1eadm ch\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng v\u00e0o Xuy\u00ean H\u1ea1p, Qu\u1ea3ng Nam, th\u00ec li\u1ec1n trao cho ch\u1ee9c \u1edf bi\u00ean ch\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ed9c Nguy\u00ean Xuy\u00ean D\u00e3 Li<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean Xuy\u00ean D\u00e3 Li t\u1ed9c 'Nguy\u00ean Xuy\u00ean', trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 491, ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng ghi l\u00e0 'Nguy\u00ean Ch\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-214-6\" href=\"#footnote-214-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a><a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3y\" id=\"return-footnote-214-7\" href=\"#footnote-214-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>Ng\u1ee5y th\u1ef1 Ph\u1ee5 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay <i>&#8220;th\u1ef1&#8221;<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft <i>&#8220;Phong&#8221;<\/i>, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di I.26 ghi l\u00e0 <i>&#8220;Ng\u1ee5y Ph\u1ee5 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay&#8221;<\/i>.[\/footnote]l\u00e0 A Nghi l\u00e0m Ho\u00e0i H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n Tr\u1ea5n V\u0169 \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua chi\u1ebfn m\u00e3. Qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 v\u1ed1n l\u00e0 binh l\u00ednh c\u1ee7a ch\u00e2u, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p v\u00e0ng \u0111\u1ec3 b\u00f9 gi\u00e1 ng\u1ef1a, c\u00f2n binh l\u00ednh c\u00f9ng nhau l\u1eadp x\u00e3, ng\u1ef1a ch\u1ebft th\u00ec c\u00f9ng nhau mua b\u00f9, c\u1ea3 c\u00f4ng l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. Qu\u00e2n Tr\u1ea5n V\u0169 xin theo quy ch\u1ebf n\u00e0y, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn ph\u00eda B\u1eafc, n\u1ebfu c\u00f3 ai v\u00ec vi\u1ec7c ri\u00eang m\u00e0 b\u1ecf \u00e1o gi\u00e1p, v\u0169 kh\u00ed r\u1ed3i c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u00f9 l\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 b\u00e1o l\u00ean quan, s\u1ebd x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u00e1o th\u00ec b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[29] Vua cho r\u1eb1ng qu\u00e2n B\u1eafc Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m, n\u00ean \u0111\u1ecbnh th\u00e2n chinh. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, sai T\u01b0 phong lang trung Loan S\u00f9ng C\u00e1t t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra h\u00e0nh cung v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i d\u1eebng ch\u00e2n.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, l\u1ea1i h\u1ee3p nh\u1ea5t ba ty Di\u00eam Thi\u1ebft, \u0110\u1ed9 Chi, H\u1ed9 B\u1ed9 th\u00e0nh m\u1ed9t, sai Tr\u1ee9 t\u00e1c lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u01b0 ki\u00eam nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u01b0.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1ebfu binh s\u0129 v\u00ec b\u1ecb t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u tr\u00e1ch ph\u1ea1t m\u00e0 \u00f4m h\u1eadn ki\u1ec7n t\u1ee5ng, khi tra x\u00e9t th\u1ea5y l\u00e0 vu c\u00e1o th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb giam c\u1ea7m ch\u1edd t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;\u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng binh s\u0129 kh\u00f4ng s\u1ee3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 do nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t h\u1ea3o t\u1ef1 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u, khi b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t li\u1ec1n ki\u1ec7n c\u00e1o, xin x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 k\u1ef9, n\u1ebfu x\u1eed l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady e r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u1ed5n. V\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y li\u00ean ti\u1ebfp c\u00f3 ki\u1ec7n t\u1ee5ng, tra h\u1ecfi th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 do t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u ph\u1ea1m ph\u00e1p. N\u1ebfu v\u1ed9i v\u00e0ng x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc m\u00e0 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9, sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ea7m h\u1ecda, khi\u1ebfn kh\u00f4ng ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o, th\u00ec h\u1eadu qu\u1ea3 s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u thu ti\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129, h\u1ed1i l\u1ed9 l\u1ea1i vi\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, xin \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u00e1c vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn khi l\u1ec7nh tra x\u00e9t th\u1ef1c t\u00ecnh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n m\u01b0\u1ee3n danh \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n, khi\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129 t\u1ed1n k\u00e9m v\u00f4 \u00edch, r\u1ed3i tr\u1edf n\u00ean ngh\u00e8o kh\u00f3, v\u00ec v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 gi\u1edbi h\u1ea1n m\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i. Tuy \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh c\u1ea5m, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 th\u1ec3 ban chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c qu\u00e2n r\u1eb1ng, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o s\u1ed5 binh tr\u01b0\u1edbc, Tr\u1eabm t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ecbnh. N\u01a1i \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng th\u1ec3 xin x\u1ecf, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 tu\u00e2n theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, kh\u00f4ng ph\u1ea1m v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Khi\u1ebft \u0110an Cung ph\u1ee5ng quan L\u00fd T\u00edn \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5. T\u00edn k\u1ec3 l\u1ea1i vi\u1ec7c trong n\u01b0\u1edbc h\u1ecd r\u1eb1ng: <i>&#8220;Cha c\u1ee7a Nhung ch\u1ee7 t\u00ean l\u00e0 Minh K\u00fd, hi\u1ec7u l\u00e0 C\u1ea3nh T\u00f4ng, ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 Ti\u00eau th\u1ecb, con g\u00e1i c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Hi\u1ec7p L\u1ef1c, c\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con: con tr\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u00e0 Long T\u1ef1, ch\u00ednh l\u00e0 Nhung ch\u1ee7; con th\u1ee9 t\u00ean l\u00e0 T\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng, n\u0103m nay 31 tu\u1ed5i; con th\u1ee9 ba t\u00ean l\u00e0 Cao Th\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 l\u00e0 Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng, n\u0103m nay 25 tu\u1ed5i; con th\u1ee9 t\u01b0 t\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ca, ch\u1ebft y\u1ec3u khi m\u1edbi 8 th\u00e1ng tu\u1ed5i. C\u00f3 ba ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i: con g\u00e1i l\u1edbn t\u00ean l\u00e0 Y\u1ebfn Ca, n\u0103m nay 34 tu\u1ed5i, g\u1ea3 cho em trai c\u1ee7a Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0 B\u1eafc t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u01b0u Tr\u00fa Ca, \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 l\u00e0 Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay<a class=\"footnote\" title=\"7\" id=\"return-footnote-214-8\" href=\"#footnote-214-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>; con g\u00e1i th\u1ee9 hai t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd N\u00f4, n\u0103m nay 29 tu\u1ed5i, g\u1ea3 cho ch\u00e1u trai c\u1ee7a Ti\u00eau th\u1ecb l\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh l\u01b0u th\u1ee7 B\u1ed9i D\u00e3; con g\u00e1i th\u1ee9 ba t\u00ean l\u00e0 Di\u00ean Th\u1ecd N\u00f4<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'th\u1ee9' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'h\u1ef1u', theo c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u1eabn th\u00ec b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-214-9\" href=\"#footnote-214-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, n\u0103m nay 27 tu\u1ed5i, g\u1ea3 cho em trai c\u00f9ng m\u1eb9 c\u1ee7a B\u1ed9i D\u00e3 l\u00e0 Kh\u1eb3ng \u0110\u1ea7u. Di\u00ean Th\u1ecd N\u00f4 \u0111i s\u0103n, b\u1ecb h\u01b0\u01a1u h\u00fac ch\u1ebft, Ti\u00eau th\u1ecb li\u1ec1n treo c\u1ed5 Kh\u1eb3ng \u0110\u1ea7u \u0111\u1ec3 ch\u00f4n theo.<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u00eau th\u1ecb c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb: ch\u1ecb c\u1ea3 g\u1ea3 cho T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng, sau khi T\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ec1 phi, c\u1ea7m qu\u00e2n ba v\u1ea1n \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng L\u01b0 C\u00e2u Nhi thu\u1ed9c v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y. M\u1ed9t l\u1ea7n xem ng\u1ef1a, th\u1ea5y t\u00ean n\u00f4 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1t l\u00e0 \u0110\u1ea1t L\u00e3m A Th\u0103ng dung m\u1ea1o \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, b\u00e8n g\u1ecdi v\u00e0o h\u1ea7u trong tr\u01b0\u1edbng. Ti\u00eau th\u1ecb bi\u1ebft chuy\u1ec7n, b\u1eaft tr\u00f3i \u0110\u1ea1t L\u00e3m A Th\u0103ng, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng bao c\u00e1t b\u1ed1n tr\u0103m roi r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i \u0111i. M\u1ed9t n\u0103m sau, T\u1ec1 phi xin Ti\u00eau th\u1ecb cho l\u1ea5y \u0110\u1ea1t L\u00e3m A Th\u0103ng l\u00e0m ch\u1ed3ng, Ti\u00eau th\u1ecb \u0111\u1ed3ng \u00fd, sai \u00f4ng ta \u0111i tr\u1ea5n gi\u1eef ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi Th\u00e1t, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u01b0u t\u00ednh d\u1eabn qu\u00e2n ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc C\u1ed1t L\u1ecbch Tr\u00e1t, k\u1ebft binh \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i Ti\u00eau th\u1ecb. Ti\u00eau th\u1ecb bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n t\u01b0\u1edbc binh quy\u1ec1n, sai \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn tr\u1ea5n th\u1ee7 U Ch\u00e2u. Ch\u1ecb th\u1ee9 hai g\u1ea3 cho Tri\u1ec7u v\u01b0\u01a1ng, sau khi Tri\u1ec7u v\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, Tri\u1ec7u phi nh\u00e2n ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c h\u1ea1i Ti\u00eau th\u1ecb, nh\u01b0ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ph\u00e1t gi\u00e1c, Ti\u00eau th\u1ecb b\u00e8n b\u1eaft u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ch\u1ebft. Ti\u00eau th\u1ecb n\u0103m nay 50 tu\u1ed5i, t\u1eeb khi C\u1ea3nh T\u00f4ng ch\u1ebft, n\u1eafm quy\u1ec1n tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Th\u00e1i h\u1eadu.<\/i><\/p>\n<p><i>Trong n\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n H\u00e1n \u1edf U Ch\u00e2u, g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1ea7n V\u0169, Kh\u1ed1ng H\u1ea1c, V\u0169 L\u00e2m, Ki\u00eau V\u0169 v.v., kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn k\u1ef5 binh; c\u00e1c t\u01b0\u1edbng so\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c phong gi\u1ea3 g\u1ed3m Khi\u1ebft \u0110an, C\u1eedu N\u1eef H\u1ec1, Nam B\u1eafc B\u00ec Th\u1ea5t \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c X\u00e1 L\u1ee3i c\u00f9ng X\u00e1 L\u1ee3i c\u1ee7a t\u00e1m b\u1ed9 l\u1ea1c, qu\u00e2n c\u00e1c tr\u1ea5n S\u01a1n H\u1eadu T\u1ee9 Tr\u1ea5n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng kho\u1ea3ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n t\u00e1m ngh\u00ecn k\u1ef5 binh, trong \u0111\u00f3 n\u0103m ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ea3o v\u1ec7 Nhung ch\u1ee7, c\u00f2n l\u1ea1i ch\u00edn v\u1ea1n ba ngh\u00ecn ch\u00edn tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i l\u00e0 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp. L\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd t\u1eeb U Ch\u00e2u \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Ch\u00e2u, l\u1ea1i \u0111i n\u0103m tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Li\u00eau D\u01b0\u01a1ng, t\u1ee9c l\u00e0 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh. L\u1ea1i \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc s\u00e1u tr\u0103m d\u1eb7m \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u00d4 Nh\u1ea1, n\u01b0\u1edbc n\u00e0y d\u00f9ng ph\u00e1p ch\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n, \u1ea5n t\u00edn h\u00ecnh b\u00e1t gi\u00e1c m\u00e0 tr\u00f2n<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'vi\u00ean' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'chi', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb th\u1ea5t th\u00ec b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-214-10\" href=\"#footnote-214-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. L\u1ea1i ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam gi\u00e1p Cao Ly. L\u1ea1i ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn N\u1eef Ch\u00e2n, ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u00c1p<a class=\"footnote\" title=\"nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u00c1p L\u1ee5c Giang', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu d\u1eabn tr\u00ean, T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 24 th\u00ec b\u1ecf ch\u1eef 'l\u1ee5c'.\" id=\"return-footnote-214-11\" href=\"#footnote-214-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, t\u1ee9c l\u00e0 T\u00e2n La v\u1eady.&#8221;<\/i> Phong L\u00fd T\u00edn l\u00e0m Cung ph\u1ee5ng quan, ban cho kh\u00ed t\u1ec7, m\u0169 \u00e1o.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ph\u1ea7n ph\u1ee5 truy\u1ec7n v\u1ec1 Khi\u1ebft \u0110an ch\u00e9p Long T\u1ef1 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi t\u00ean n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u1ee7a c\u00e1c em trai, ch\u00ednh truy\u1ec7n th\u00ec ch\u00e9p Long T\u1ef1 l\u00e0 Th\u01b0\u1eddng v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 b\u00ean n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Ho\u1eb7c ch\u1eef <i>&#8220;th\u01b0\u1eddng&#8221;<\/i> l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[33] Tri To\u00e0n ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n R\u00e1ng xin chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf khe \u0111\u1ed9ng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u00f9ng T\u00e2y Nam ch\u1ec9 c\u00f3 To\u00e0n ch\u00e2u l\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e2u y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng n\u00ean v\u00ec h\u01b0 danh m\u00e0 sinh s\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Ti\u1ec1n R\u00e1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, V\u0169 Ninh Th\u00e1i Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Th\u00e1i b\u1ea3o ki\u00eam Trung th\u01b0 l\u1ec7nh, Duy\u1ec5n v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ki\u1ec7t m\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m An v\u01b0\u01a1ng, th\u1ee5y l\u00e0 V\u0103n Hu\u1ec7. Nguy\u00ean Ki\u1ec7t th\u00f4ng minh, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau qu\u00fd. D\u1ef1c thi\u1ec7n, Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang trung l\u00e0 Di\u00eau Th\u1ea3n, t\u00ednh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, th\u00edch can gi\u00e1n th\u1eb3ng th\u1eafn, Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng khen ng\u1ee3i. Khi v\u01b0\u01a1ng h\u01a1i bu\u00f4ng th\u1ea3, Th\u1ea3n li\u1ec1n d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd x\u1ea5u xa \u0111\u1ec3 c\u00f4ng k\u00edch, v\u01b0\u01a1ng khinh th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, Th\u1ea3n t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e0ng c\u00f4ng khai ph\u01a1i b\u00e0y nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea5u c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng. Vua t\u1eebng r\u0103n Th\u1ea3n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nguy\u00ean Ki\u1ec7t bi\u1ebft ch\u1eef, ham h\u1ecdc, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0 b\u1eadc hi\u1ec1n v\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t, c\u0169ng n\u00ean d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd \u00f4n h\u00f2a \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n, hu\u1ed1ng chi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1edbn m\u00e0 c\u00f4ng k\u00edch, \u0111\u00f3 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o gi\u00fap \u0111\u1ee1?&#8221;<\/i> M\u1ed9t h\u00f4m, Th\u1ea3n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay thi\u1ebfu khanh, ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 Nam t\u00e0o, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, Vua cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169, tri\u1ec7u l\u00ean \u0111i\u1ec7n n\u00f3i chuy\u1ec7n, Th\u1ea3n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u0169, \u00fd ch\u00ea tr\u00e1ch c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 khoe khoang m\u00ecnh d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng. Th\u1ea3n lui ra, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Th\u1ea3n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng l\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o, vi\u1ec7c c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t th\u00ec \u0111em ra ph\u01a1i b\u00e0y, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 b\u00e1n th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u danh m\u00e0 th\u00f4i!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[35] Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1: ch\u1eef 'ki\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'hi\u1ec7u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 2-42, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-214-12\" href=\"#footnote-214-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a> V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0 kh\u1eafc, vi ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, h\u00e0 hi\u1ebfp d\u00e2n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9, b\u1ecdn th\u1ea7n l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ef1 b\u00e1c, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o khuy\u00ean r\u0103n. Xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu nghe tin \u0111\u1ed3n v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ea1m quy\u1ec1n, cho ph\u00e9p b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan l\u1ea5y gia tr\u1ea1ng, x\u00e9t l\u1ea1i l\u00fd l\u1ecbch, n\u1ebfu \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[36] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n \u0110i\u1ec1n T\u00edch t\u00e2u:<\/p>\n<p><i>&#8220;Qu\u1ed1c gia t\u1eeb sau khi Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n, \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00f9 v\u1edbi k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u1ea1nh. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng c\u0169 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi. C\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u1ea1nh chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, uy th\u1ebf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng ch\u1ea5n ch\u1ec9nh, b\u00e0n lu\u1eadn th\u1eddi s\u1ef1 cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi l\u00e0m t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng. Kh\u00f4ng bi\u1ebft hi\u1ec7n nay trong h\u00e0ng ng\u0169 c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i phu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 ai nh\u01b0 H\u00e0n C\u1ea7m H\u1ed5 v\u00e0 L\u00fd T\u0129nh b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p kh\u00f4ng? C\u00f3 ai nh\u01b0 Ng\u01b0u Ho\u1eb1ng bi\u1ebft L\u00fd T\u0129nh c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng? N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 bi\u1ebft kh\u00f4ng? C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m th\u00ednh, l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i th\u00e1m th\u00ednh Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty, ng\u01b0\u1eddi th\u00e1m th\u00ednh nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t vi\u1ec7c d\u00e2n gian trong kinh th\u00e0nh, vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u b\u00e1o l\u00ean Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i sai tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 s\u1ee9, v\u00e0 sai tri\u1ec1u th\u1ea7n v\u1edbi danh ngh\u0129a \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m t\u1eedu thu\u1ebf ra ngo\u00e0i th\u0103m d\u00f2. Vi\u1ec7c th\u0103m d\u00f2 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u01b0a t\u1eebng nghe n\u00f3i giao cho c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i phu \u0111i th\u0103m d\u00f2 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi b\u00e0n v\u1ec1 binh ph\u00e1p, t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ph\u00f2 v\u01b0\u01a1ng. Do \u0111\u00f3, th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7u t\u00ecm th\u00ec nh\u1ecf nh\u1eb7t, c\u00f2n nh\u1eefng g\u00ec b\u1ecf qua th\u00ec l\u1ea1i l\u1edbn lao.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 n\u1ebfu lo l\u1eafng cho t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn sinh d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c l\u1edbn lao l\u00e0m tr\u1ecdng, t\u00ecm ki\u1ebfm t\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u00edch t\u1ef1 ch\u00fa r\u1eb1ng: Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 8 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 6 d\u00e2ng t\u1ea5u n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9 T\u00e0o X\u00e1n, Ph\u1ee5ng nh\u1eadt Thi\u00ean v\u0169 t\u1ee9 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u Khi\u00eam ph\u00e2n \u0111i c\u00e1c doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc \u1ee9 \u0111\u1ecdng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 \u1edf, th\u00ec ph\u00e2n ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c quan x\u00e1 g\u1ea7n v\u01b0\u1eddn hoa.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu th\u01b0 v\u00e0 tr\u00e0 thu\u1ed1c cho b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 Chi\u1ebft Duy Ch\u00ednh l\u00e0 L\u1ed9 th\u1ecb. L\u00fac \u0111\u00f3 Duy Ch\u00ednh xin ngh\u1ec9, \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 Ch\u00e2u th\u0103m b\u00e0, Vua nghe n\u00f3i L\u1ed9 th\u1ecb th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y con ch\u00e1u v\u1ec1 trung hi\u1ebfu, n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh t\u1eeb th\u00e1ng 5 \u0111\u00e3 xin b\u1ecf b\u1ed5ng l\u1ed9c, chi\u1ebfu cho Tam ty ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[40] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, b\u00e0n v\u1ec1 k\u1ebf s\u00e1ch ph\u00f2ng th\u1ee7 ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0o m\u00f9a thu, ch\u1ecdn \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n. Sau \u0111\u00f3 lo ng\u1ea1i Khi\u1ebft \u0110an bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1<a class=\"footnote\" title=\"\u00c2m m\u01b0u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1, ch\u1eef 'k\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'y\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-214-13\" href=\"#footnote-214-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau ph\u00e1i ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn c\u00e1c s\u00f4ng T\u1eeb, T\u00e0o, B\u00e0o ch\u1ecdn n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i, d\u1ef1ng bia l\u00e0m d\u1ea5u, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3, nh\u1eb1m g\u00e2y nghi ng\u1edd cho Khi\u1ebft \u0110an.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch tu s\u1eeda c\u1eeda T\u00e2y Hoa, t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u0111\u1ed5 s\u1eadp, \u0111\u00e8 ch\u1ebft h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u1eeda trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 thi\u1ec7t m\u1ea1ng. Ra l\u1ec7nh \u01b0u \u0111\u00e3i gia \u0111\u00ecnh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh.<\/p>\n<p>[42] Th\u1ee7 l\u0129nh t\u1ed9c Gi\u1ea3 Long \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ed1ng ng\u1ef1a qu\u00fd. Vua cho r\u1eb1ng h\u1ecd t\u1eebng h\u1ee3p l\u1ef1c v\u1edbi Phan La Chi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, n\u00ean ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i \u01b0u \u00e1i.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, c\u00e1c ch\u00e2u Nguy\u00ean, V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng t\u00e1m b\u1ed9, hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Nhung trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u01b0a quy ph\u1ee5, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u1ed9p con tin.<\/p>\n<p>[44] Ch\u00e2u L\u00ea t\u00e2u r\u1eb1ng Vua man t\u1ed9c N\u00f9ng B\u1ed9 Xuy\u00ean l\u00e0 N\u1eb7c Khu \u0111\u00e3 m\u1ea5t, con l\u00e0 A T\u00f9 k\u1ebf v\u1ecb.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Tri Khai Phong ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Th\u1ee9 t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n \u0111i T\u00e2y Thi\u00ean th\u1ec9nh kinh, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc phi\u00ean th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ebfn t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c, \u1eaft s\u1ebd k\u00ednh tr\u1ecdng. Th\u1ea7n t\u1eebng tri\u1ec7u h\u1ecfi, th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u00edt th\u00f4ng kinh \u0111i\u1ec3n, dung m\u1ea1o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu c\u1eed \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i e r\u1eb1ng sinh ra khinh m\u1ea1n. Mong t\u1eeb nay tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft giao cho T\u0103ng L\u1ee5c Ty kh\u1ea3o h\u1ea1ch kinh \u0111i\u1ec3n, xem x\u00e9t nh\u00e2n t\u00e0i, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng r\u1ed3i giao cho ph\u1ee7, c\u1ea5p gi\u1ea5y c\u00f4ng v\u0103n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay \u1edf H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1edbn, nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ch\u01b0a c\u00f3 k\u1ebd h\u1edf, m\u00e0 vi\u1ec7c t\u1eadp trung qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ec9 t\u1ed1n k\u00e9m v\u00f4 \u00edch, v\u1eady th\u00ec s\u1ee9c d\u00e2n l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p? Tr\u1eabm ngh\u0129 k\u1ef9, chi b\u1eb1ng d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3<a class=\"footnote\" title=\"chi b\u1eb1ng d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3, 'kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00e1ng c\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-214-14\" href=\"#footnote-214-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>. Qu\u00e2n T\u0129nh Nhung v\u00e0 Thu\u1eadn An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 khai th\u00f4ng k\u00eanh \u0111\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u1eeda H\u1eafc L\u00f4, Tam \u0110\u00e0i, Ti\u1ec3u L\u00fd, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn t\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi. N\u00ean l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o v\u00e9t<a class=\"footnote\" title=\"n\u00ean l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o v\u00e9t, 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-214-15\" href=\"#footnote-214-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 k\u00eanh \u0111\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh qu\u00e2n. N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ta, th\u00ec h\u1ee3p binh \u0111\u00e1nh gi\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;X\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00f2ng tuy\u1ebfn hi\u1ec3m y\u1ebfu v\u00e0 kh\u1edfi c\u00f4ng, l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c quan tr\u1ea5n th\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu d\u1ea7n d\u1ea7n th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u00e0o k\u00eanh ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u00e1c t\u01b0\u1edbng so\u00e1i ng\u0103n c\u1ea3n, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00f9ng m\u1ea1nh, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ecf ra y\u1ebfu th\u1ebf. H\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, m\u1edbi l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u1ed1t nh\u1ea5t. Hu\u1ed1ng chi qu\u1ed1c gia hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 c\u00e0ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m y\u1ebfu n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u00fd H\u00e3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c kh\u00f3 th\u00e0nh c\u00f4ng, l\u00e0 v\u00ec m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ed1 ch\u1ea5p \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"'l\u00e0 v\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ec1u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-214-16\" href=\"#footnote-214-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn r\u1ed3i th\u1ef1c hi\u1ec7n, th\u1ef1c s\u1ef1 r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho n\u1ed9i th\u1ecb Di\u00eam V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u1edf T\u0129nh Nhung, M\u00e3 T\u1ebf \u1edf Thu\u1eadn An c\u00f9ng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho n\u1ed9i th\u1ecb Di\u00eam V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u1edf T\u0129nh Nhung, M\u00e3 T\u1ebf \u1edf Thu\u1eadn An c\u00f9ng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y, 'c\u00f9ng v\u1edbi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u01b0ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-214-17\" href=\"#footnote-214-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, d\u1eddi Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u01b0\u1eddng M\u1ea1c Ch\u00e2u, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y Thu\u1eadn An, c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ee5y N\u0103ng \u1edf Uy L\u1ed7 qu\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean L\u00e3ng \u1edf B\u1ea3o Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, t\u1ea1o th\u00e0nh th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n<p>[47] Ch\u00e2u Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng quan ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 T\u00f4 Th\u01b0\u1ee3ng N\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho con trai \u00f4ng l\u00e0 Nghi\u1ec7t N\u01b0\u01a1ng k\u1ebf t\u1eadp ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u L\u00e2m.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a hai \u00e1n \u0110\u1ed9 chi v\u00e0 H\u1ed9 b\u1ed9 c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, n\u00ean l\u1ec7nh cho Tam ty s\u1ee9 xem x\u00e9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u1ea9n c\u1ea5p, c\u1eed s\u00e1u vi\u00ean ph\u00e1n quan ph\u00e2n chia qu\u1ea3n l\u00fd.<\/p>\n<p>[49] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng ru\u1ed9ng m\u00f9a thu \u1edf Ho\u00e0n Ch\u00e2u b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp gi\u00e0y x\u00e9o h\u01b0 h\u1ea1i, m\u1ed7i kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng 15 h\u1ed9c th\u00f3c, d\u00e2n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng 1 h\u1ed9c g\u1ea1o. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n gi\u1ea3m 3\/10 thu\u1ebf cho d\u00e2n \u1edf L\u1ec7 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c tri ch\u00e2u v\u00e0 th\u00f4ng ph\u00e1n d\u1ecdc theo s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u00e0 Bi\u1ec7n H\u00e0 m\u1ed7i hai th\u00e1ng thay phi\u00ean tu\u1ea7n tra c\u00e1c b\u1ebfn s\u00f4ng.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ea5y Binh m\u00e3 s\u1ee9 T\u0129nh Nhung qu\u00e2n l\u00e0 Chu T\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 c\u1ee7a qu\u00e2n n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng x\u00e2m ph\u1ea1m T\u0129nh Nhung, chi\u1ebfm gi\u1eef c\u1ea7u C\u00f4ng T\u00f4n, Chu T\u0129nh d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang. N\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf c\u1eeda H\u1eafc L\u00f4, l\u1ea1i giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb b\u1eaft, sau \u0111\u00f3 tr\u1ed1n tho\u00e1t v\u1ec1, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ec7nh cho Ki\u1ec1m h\u1ea1t H\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 M\u1ec5 Nhu\u1ec7 v\u00e0 Ki\u1ec1m h\u1ea1t Uy L\u1ed7 qu\u00e2n l\u00e0 Cao T\u1ed1 \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 cho nhau, v\u00ec Uy L\u1ed7 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 Cao T\u1ed1 b\u1ecb b\u1ec7nh m\u1eaft, M\u1ec5 Nhu\u1ec7 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb h\u00e0ng ng\u0169, r\u1ea5t quen thu\u1ed9c qu\u00e2n s\u1ef1, \u1edf H\u00f9ng Ch\u00e2u n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng, n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 cho nhau.<\/p>\n<p><i>(M\u1ec5 Nhu\u1ec7, Cao T\u1ed1, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Vua Cao Ly l\u00e0 T\u1ee5ng sai H\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ecb lang L\u00fd Tuy\u00ean C\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e0 T\u1ea5n c\u1eaft \u0111\u1ea5t U K\u00ea cho Khi\u1ebft \u0110an, t\u1eeb \u0111\u00f3 Khi\u1ebft \u0110an ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Huy\u1ec1n Th\u1ed1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1, \u0111\u00f2i h\u1ecfi kh\u00f4ng ng\u1eebng, xin qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf. Chi\u1ebfu th\u01b0 ban l\u1eddi \u0111\u00e1p \u01b0u \u00e1i. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>&#8220;T\u1ea5n T\u1ed5 sao kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u1ee3i l\u1edbn \u0111\u1ec3 t\u1ea1 gi\u1eb7c, v\u1ed9i v\u00e0ng giao \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang cho ch\u00fang<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'u\u1ef7 chi' c\u00f3 hai ch\u1eef 'x\u00e0 th\u1ec9', c\u00f3 l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi Thanh ki\u00eang k\u1ef5 n\u00ean x\u00f3a \u0111i.\" id=\"return-footnote-214-18\" href=\"#footnote-214-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>! \u0110\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ecda \u0111\u1ebfn nay. \u0110\u00f3 l\u00e0 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ea5y thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[54] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, v\u00ec tang c\u1ee7a An V\u0103n Hu\u1ec7 V\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 y\u1ebfn m\u00f9a thu n\u0103m nay kh\u00f4ng c\u1eed nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua n\u01b0\u1edbc Tam Ph\u1eadt T\u1ec1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y x\u00e2y ch\u00f9a \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, xin ban t\u00ean v\u00e0 chu\u00f4ng. Vua khen ng\u1ee3i \u00fd t\u1ed1t, ban chi\u1ebfu l\u1ea5y t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 <i>&#8220;Th\u1eeba Thi\u00ean V\u1ea1n Th\u1ecd&#8221;<\/i>, v\u00e0 \u0111\u00fac chu\u00f4ng ban cho, s\u1ee9 v\u00e0 ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Quy \u0110\u1ee9c, Quy H\u00f3a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, An Y\u1ebfn, gi\u00e1o luy\u1ec7n s\u1ee9 ch\u00e2u H\u1ea1 c\u00f9ng con trai l\u00e0 An Th\u1ee7 Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn quy ph\u1ee5, t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c kh\u1ed1n kh\u00f3, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00e1ch c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n \u0111inh tr\u00e1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u H\u1ea1, Ng\u00e2n, H\u1ef1u d\u1eddi ra ngo\u00e0i s\u00f4ng, d\u00e2n ch\u00fang c\u00e0ng o\u00e1n h\u1eadn, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng y\u00ean. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ed5 An Y\u1ebfn l\u00e0m \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[57] N\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 chim anh v\u0169 \u0111\u1ecf. N\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u1edf tr\u00ean bi\u1ec3n, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Chi\u00eam Th\u00e0nh, t\u1eeb \u0111\u00e2y b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u00f4ng hi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[58] \u1ede ph\u01b0\u1eddng M\u1ee5c Long thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u01b0\u01a1ng, m\u1ecdc l\u00ean m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ecf l\u1ea1, m\u00e0u v\u00e0ng t\u00edm, d\u00e0i h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc, chia l\u00e0m b\u1ea3y nh\u00e1nh, \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u0103m ng\u00f3n tay, nh\u00e1nh tr\u00ean c\u00f9ng gi\u1ed1ng \u0111\u1ea7u chim ph\u01b0\u1ee3ng. Tri ch\u00e2u, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1m d\u00e2ng bi\u1ec3u d\u00e2ng l\u00ean, cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o vi\u1ec7c binh \u0111ao \u1edf H\u00e0 S\u00f3c ch\u1ea5m d\u1ee9t v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nhung quy ph\u1ee5. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[59] Vua nghe tin H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ea5t l\u1ee5a l\u00e0 g\u1ea5m v\u00f3c t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, tr\u1ecb gi\u00e1 180 v\u1ea1n, sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9 c\u00f9ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 b\u00e1n ra, mua th\u00f3c \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ph\u1ea9m \u1edf l\u1ed9 n\u00e0y ch\u01b0a xong, l\u1ea1i sai B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00ed Th\u00edch Lu\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>[60] H\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay ph\u1ea9m quan ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c th\u00ec t\u01b0\u1edbc v\u1ecb v\u00e0 hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y t\u00e2u: <i>&#8220;Ho\u00e0ng Th\u00e0nh Nh\u00e3, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1eafc phong c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n, ph\u1ee5 t\u1ea5u r\u1eb1ng t\u1eeb nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u00e2n, mong sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u1ea3n \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Vua, l\u00e0m r\u1ea1ng r\u1ee1 v\u00f9ng bi\u00ean.&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng L\u00ea Ho\u00e0n b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n, d\u00e2n ch\u1ecbu tai h\u1ecda, n\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[62] S\u00f4ng B\u1ea1ch C\u00e2u tr\u00e0n, l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n. Ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u00ecnh D\u1ee5ng Chi \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 kh\u01a1i th\u00f4ng d\u00f2ng ch\u1ea3y. D\u1ee5ng Chi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng C\u1ee7 ng\u0103n c\u1ea3n n\u00ean b\u1ecf d\u1edf, nay cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p><i>(Ki\u1ebfn ngh\u1ecb ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a D\u1ee5ng Chi v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[63] B\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 M\u1ea1c Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o xong s\u00f4ng \u0111\u1ea1o ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e2n T\u0129nh Nhung v\u00e0 Thu\u1eadn An. Chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ban th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1ee5a v\u1ea3i c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng, gi\u1eb7c ph\u00e1i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, do th\u00e1m vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u1ea7n \u1edf n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed tr\u1eadn \u0111\u1ecba quan, b\u1ed1n ph\u00eda \u0111\u00e0o h\u00e0o, m\u1ed7i l\u1ea7n d\u1ef1ng doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y th\u00f4n M\u00e3, \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u1ea5t r\u1ed9ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng th\u1ebf qu\u00e2n l\u1edbn. N\u1ebfu c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi h\u1ea1 tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ef5 binh \u0111\u1ecbch, v\u00ec trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng b\u1ea5t ng\u1edd kh\u00f3 m\u00e0 x\u00f4ng pha, nh\u01b0ng d\u1ec5 d\u00e0ng truy \u0111u\u1ed5i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[64] T\u01b0 kh\u00f4ng, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u1eef M\u00f4ng Ch\u00ednh b\u1ea3y l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin t\u1eeb ch\u1ee9c, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, b\u00e3i ch\u1ee9c l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i s\u01b0, phong l\u00e0m Lai Qu\u1ed1c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u00e2n Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i \u1edf n\u00fai T\u00e2y Tr\u1ea1i thu\u1ed9c Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, nay \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Chi\u1ebfu ban t\u00ean l\u00e0 Ninh Vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[66] Chi\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1ee5c ban h\u00e0nh s\u1eafc l\u1ec7nh, l\u1ec7nh cho \u0110\u1ea1i L\u00fd T\u1ef1 ch\u00e9p b\u1ea3n, Phong B\u00e1c Ty xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>[67] M\u00f9a thu n\u00e0y, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh g\u1ea7n kinh th\u00e0nh b\u1ed5 sung v\u00e0o c\u1ea5m v\u1ec7, chi\u1ebfu l\u1ec7nh \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Qu\u1ef3nh duy\u1ec7t t\u1eadp tr\u1eadn th\u1ebf, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem. G\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd, t\u1ea3 h\u1eefu d\u00e2ng l\u1ecdng, Vua l\u1ec7nh b\u1ecf \u0111i, th\u1ea5y h\u00e0ng ng\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, r\u1ea5t vui, n\u00f3i v\u1edbi Cao Qu\u1ef3nh: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0nh ng\u00e0y h\u00f4m qua, nay \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh tinh nhu\u1ec7 r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Th\u0103ng ch\u1ee9c cho ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi d\u0169ng c\u1ea3m l\u00e0m Ti\u1ec3u hi\u1ec7u, ch\u1ec9 c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Ng\u1ef1 Long Tr\u1ef1c, ban th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u ti\u1ec1n. T\u1ea3 h\u1eefu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u00f5 ngh\u1ec7 r\u1ea5t gi\u1ecfi, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1edbi thu\u1ed9c c\u1ea5m v\u1ec7, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean ch\u1ec9 huy qu\u00e2n c\u0169, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> Cao Qu\u1ef3nh n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 ph\u00e1t ng\u00f4n l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u c\u00f3 suy ngh\u0129 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 theo k\u1ecbp.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[68] Vua l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u00fa tr\u1ecdng ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng v\u00f9ng xa x\u00f4i phong t\u1ee5c kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 xem nh\u1eb9, nh\u01b0 Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng, Kinh H\u1ed3, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[69] L\u00fac \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu khanh V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Hoa l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00f4 Ch\u00e2u, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u1ea3n \u0111\u1ea1o l\u00e0 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh d\u00e2ng t\u1ea5u khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c tr\u1ecb nh\u1eadm c\u1ee7a \u00f4ng, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c gia phong H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0ng Ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3, T\u1ea1 B\u00ed l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, t\u1ea5u h\u1eb7c vi\u1ec7c Tr\u1ecdng Hoa khi d\u1eddi ch\u1ee9c \u0111\u00e3 m\u1ea1o xin th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ph\u1ea1t ti\u1ec1n. Th\u00e1ng 10 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u l\u00e0m Tri ch\u00e2u Ki\u1ec1n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[70] Vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u00fai Chung Nam th\u0103m h\u1ecfi Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, v\u1ebd l\u1ea1i c\u1ea3nh r\u1eebng su\u1ed1i n\u01a1i \u00f4ng \u1edf \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem. H\u00f4m sau, l\u1ea1i sai s\u1ee9 mang chi\u1ebfu \u00e2n c\u1ea7n th\u00fac gi\u1ee5c \u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u. Ph\u00f3ng xin v\u00ec b\u1ec7nh ch\u01b0a kh\u1ecfi, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[71] L\u1ec7nh cho T\u1ecbnh Ch\u00e2u c\u1ea5p \u00e1o da cho qu\u00e2n s\u0129 \u1edf Uy L\u1ed7 v\u00e0 T\u0129nh Nhung.<\/p>\n<p>[72] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c l\u01b0u ngo\u1ea1i l\u1eb7c l\u01b0u xu\u1ea5t quan v\u00e0 h\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u01a1 quan g\u1ea7n Vua, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 m\u1edbi hai ba n\u0103m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i. Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch c\u00f9ng hai ch\u1ebf v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, T\u1ed1ng B\u1ea1ch v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, Vua theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu d\u1eddi qu\u00e2n B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0111\u00f3ng \u1edf Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u H\u00ecnh, Minh; qu\u00e2n Uy L\u1ed7 \u0111\u00f3ng \u1edf Thu\u1eadn An qu\u00e2n v\u00e0 ch\u00e2u M\u1ea1c; qu\u00e2n B\u1eafc B\u00ecnh tr\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh; qu\u00e2n Ninh Bi\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh L\u1ed7 v\u00e0 ch\u00e2u Th\u00e2m; qu\u00e2n hai l\u1ed9 Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u H\u00ecnh, Minh, T\u1eeb, T\u01b0\u01a1ng; n\u1ebfu gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec h\u1ee3p qu\u00e2n ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p><i>(B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau, \u0111o\u1ea1n n\u00e0y c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng nghi, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady.)<\/i><\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, mi\u1ec5n thu\u1ebf h\u1ea1 cho qu\u00e2n Ninh Bi\u00ean, v\u00ec h\u1ecd v\u1eeba tr\u1ea3i qua gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.<\/p>\n<p>[75] Qu\u00e2n T\u0129nh Nhung l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng m\u1edbi ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00e0nh qu\u00e2n, khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, chi\u1ec1u d\u00e0i r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u kho\u1ea3ng n\u0103m th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, h\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 d\u00e2y x\u00edch, t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7, ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u1ef1a gi\u1eb7c, d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00f2ng th\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"H\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 d\u00e2y x\u00edch t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u1ef1a gi\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00f2ng th\u1ee7. 'H\u00ecnh d\u1ea1ng' \u0111\u1ebfn 'ph\u00f2ng th\u1ee7' gi\u1eefa 24 ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 24 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-214-19\" href=\"#footnote-214-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3. Vua tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u00e3ng v\u00e0 c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ebfn xem, H\u00e3ng v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1c quan \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng kh\u00f3 thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00f2ng th\u1ee7, s\u1ee3 c\u00f3 s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp b\u1ea5t ng\u1edd, n\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn. Nay giao ph\u00f3 cho quan bi\u00ean gi\u1edbi, d\u1ea7n d\u1ea7n thi\u1ebft l\u1eadp quy ch\u1ebf, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin cho c\u1ea3 qu\u00e2n Uy L\u1ed7 v\u00e0 Thu\u1eadn An \u0111\u1ec1u th\u1ef1c hi\u1ec7n theo c\u00e1ch n\u00e0y. V\u00e0 lo r\u1eb1ng trong l\u00fac thi c\u00f4ng, \u0111\u1ecbch c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2m l\u1ea5n, n\u00ean ch\u1ecdn n\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n chia nhau chi\u1ebfm gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho qu\u00e2n T\u0129nh Nhung, Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu cho qu\u00e2n T\u0129nh Nhung, Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng. 'T\u0129nh Nhung' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n C\u00e1c b\u1ea3n m\u00e0 x\u00f3a.\" id=\"return-footnote-214-20\" href=\"#footnote-214-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n k\u1ef5 binh \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Ngh\u0129a qu\u00e2n Cao Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Ng\u1ea1n C\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[77] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng qu\u00e2n nh\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o b\u1ed9 l\u1ea1c phi\u00ean, trong v\u00f2ng m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0y ph\u1ea3i t\u1ef1 th\u00fa, l\u00e0m l\u00ednh hay l\u00e0m n\u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u00f9y \u00fd, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng th\u00eam. N\u1ebfu h\u1ebft h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, s\u1ebd chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Khu ch\u00e2u l\u1ed9 l\u00e0 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng, th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Thi ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u00e0m Tr\u1ecdng Th\u00f4ng c\u00f9ng h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau h\u00e0ng, xin ban th\u00eam ch\u1ee9c v\u1ee5. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man n\u00e0y m\u01a1 t\u01b0\u1edfng \u00e2n hu\u1ec7, n\u1ebfu chi\u1ec1u chu\u1ed9ng qu\u00e1 m\u1ee9c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0m t\u01b0\u1edbng tr\u1ea1i. L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay ng\u01b0\u1eddi Man n\u00e0o gi\u1ebft gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, ai h\u1ee3p l\u1ec7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u00e0m Tr\u1ecdng Th\u00f4ng v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5, l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 6, \u1eaft l\u00e0 nh\u1ea7m. Nay c\u0103n c\u1ee9 theo B\u1ea3n truy\u1ec1n, b\u1ecf \u0111i ph\u1ea7n ch\u00e9p th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5.)<\/i><\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, c\u1ea5p t\u00edn b\u00e0i truy\u1ec1n l\u1ec7nh trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 t\u00e2u: <i>&#8220;Khi ch\u1ed1ng gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, trong h\u00e0ng tr\u1eadn c\u00f3 hi\u1ec7u l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i sai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y b\u00e1o, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i lo c\u00f3 k\u1ebb gian tr\u00e1. Xin cho t\u01b0\u1edbng s\u00fay b\u1ebb \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n l\u00e0m \u0111\u00f4i \u0111\u1ec3 gi\u1eef, khi truy\u1ec1n l\u1ec7nh th\u00ec gh\u00e9p l\u1ea1i l\u00e0m tin.&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng binh ph\u00f9 th\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u, b\u00e8n sai l\u00e0m b\u00e0i b\u1eb1ng g\u1ed7 s\u01a1n, d\u00e0i s\u00e1u t\u1ea5c, r\u1ed9ng ba t\u1ea5c, kh\u1eafc ch\u1eef \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau r\u1ed3i b\u1ebb \u0111\u00f4i, l\u00e0m m\u1ed9ng kh\u1edbp \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 gh\u00e9p l\u1ea1i, l\u1ea1i kho\u00e9t hai l\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ef1ng b\u00fat m\u1ef1c, b\u00ean tr\u00ean d\u00e1n gi\u1ea5y. M\u1ed7i khi ra tr\u1eadn th\u00ec chia ra gi\u1eef, khi truy\u1ec1n l\u1ec7nh th\u00ec ghi l\u1eddi l\u1ec7nh r\u1ed3i bu\u1ed9c v\u00e0o c\u1ed5 qu\u00e2n l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec gh\u00e9p b\u00e0i l\u1ea1i, ghi l\u1ec7nh r\u1ed3i v\u1ec1 b\u00e1o.<\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Qu\u1ef3nh d\u00e2ng s\u01a1 \u0111\u1ed3 tr\u1eadn ti\u1ec5n ti\u00ean.<\/p>\n<p>[81] Quan s\u00e1t s\u1ee9 \u0110\u1eb7ng ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ec1n Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y m\u1ea5t. Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y gi\u1ecfi quy\u1ebft \u0111o\u00e1n vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u1ed5i ti\u1ebfng hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi m\u1eb9 k\u1ebf. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ee5y l\u00e0 Tuy\u00ean T\u0129nh, ban th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi m\u1eb9 \u00f4ng, ban n\u0103m tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ee5y c\u1ee7a Nh\u01b0\u1ee3c Th\u1ee7y, B\u1ea3n truy\u1ec1n kh\u00f4ng ch\u00e9p, \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u00e1ch quan bi\u1ec3u\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u B\u00e2n t\u00e2u xin khai th\u00f4ng su\u1ed1i K\u00ea C\u1ef1, t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y ch\u00e2u \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n M\u00e3n Th\u00e0nh, l\u1ea1i chia n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng T\u1eeb H\u00e0 ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5 v\u00e0o k\u00eanh v\u1eadn t\u1ea3i, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n th\u1ee7y l\u1ee5c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau T\u1ed1n c\u00f9ng Tri\u1ec7u B\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c n\u00e0y. Su\u1ed1i K\u00ea C\u1ef1 \u1edf ph\u00eda nam ch\u00e2u, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0o h\u1ed3 Bi\u00ean Ng\u00f4, h\u00e0ng n\u0103m ch\u1edf th\u00f3c \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t d\u1ed1c n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, d\u00e2n phu r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c. Sau khi ho\u00e0n th\u00e0nh, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Phu Di\u00ean l\u00e0 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea1i Di\u00eam Ch\u00e2u, m\u01b0u l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1c \u0110\u00e0, Xa S\u01b0\u01a1ng H\u1ea1p \u0111\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp Ho\u00e0n Kh\u00e1nh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm T\u00e2y Phi\u00ean m\u00e0 n\u00f3i l\u00e0 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Kinh Nguy\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i Th\u1ea1ch M\u00f4n, L\u1ee5c B\u00e0n Quan thu\u1ed9c qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb, \u0111\u1ee3i ch\u00fang \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00e1nh \u00fap.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Nha hi\u1ec7u Ng\u00e2n Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1eddi Ngh\u1ec7 d\u1eabn gia quy\u1ebfn v\u1ec1 h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c, ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[85] Tr\u01b0\u1edfng L\u1ea1c qu\u1eadn ch\u00faa Cao th\u1ecb v\u00ec em l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Cao X\u1eed \u01af\u1edbc xin l\u00e0m ch\u1ee9c Binh m\u00e3 gi\u00e1m \u00e1p H\u00e0o Ch\u00e2u. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 coi gi\u1eef qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, th\u1ef1c s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd qu\u00e2n l\u1eef, X\u1eed \u01af\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c trong \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00e1ng 10 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 6, nay ph\u1ee5 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng.)<\/i><\/p>\n<p>[86] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, chia S\u1ea3o uy\u1ec3n gi\u00e1m \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u l\u00e0m hai, m\u1ed7i gi\u00e1m nu\u00f4i 4.500 con ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c Gi\u00e1m ty l\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean gi\u00e1m s\u00e1t, nghe n\u00f3i nhi\u1ec1u quan l\u1ea1i b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c, l\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n tra, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecfi han d\u00e2n ch\u00fang v\u1ec1 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n, xem x\u00e9t quan l\u1ea1i t\u1ed1t x\u1ea5u? T\u1eeb nay c\u00e1c L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[88] L\u1ec7nh cho qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu \u1edf T\u1ea7n Ch\u00e2u chia v\u1ec1 Nghi Ch\u00e2u, Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1eaft d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Giang, Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft mua l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, v\u00ec V\u1ea1n An th\u00e1i h\u1eadu b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[91] Ch\u00e2u Ho\u00e0n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0110\u1ed9t tr\u1eadn ch\u1ec9 huy s\u1ee9 L\u01b0u U\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean v\u00ec K\u1ebf Thi\u00ean t\u00e0n \u00e1c, b\u1ed9 l\u1ea1c g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, n\u00ean d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u1ec1 h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, v\u00ec tr\u1eddi l\u1ea1nh kh\u1ed5 c\u1ef1c, l\u1ec7nh cho c\u00e1c l\u1ed9 cho qu\u00e2n l\u00ednh ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua xem duy\u1ec7t ba tr\u1eadn li\u00ean ch\u00e2u t\u1ea5t th\u1eafng c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129 Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, nhanh nh\u1eb9n \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[94] Quang l\u1ed9c t\u1ef1 th\u1eeba L\u00fd V\u0129nh T\u00edch v\u00e0 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang V\u01b0\u01a1ng Gia H\u1ef1u v\u00ec k\u1ebft giao v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, kh\u00f4ng tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1m thu thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u. V\u0129nh T\u00edch b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u00f2a Ch\u00e2u, Gia H\u1ef1u \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Gia H\u1ef1u l\u00e0 con c\u1ee7a V\u0169 X\u1ee9ng. Gia H\u1ef1u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1ebb ng\u1edd ngh\u1ec7ch, ch\u1ec9 c\u00f3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng. Khi Chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Khai Phong, m\u1ed9t h\u00f4m h\u1ecfi Gia H\u1ef1u: <i>&#8220;B\u00ean ngo\u00e0i b\u00e0n t\u00e1n v\u1ec1 ta th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> Gia H\u1ef1u \u0111\u00e1p: <i>&#8220;M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i ng\u00e0i s\u1eafp l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng.&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n h\u1ecfi: <i>&#8220;Theo \u00fd con th\u00ec sao?&#8221;<\/i> Gia H\u1ef1u n\u00f3i: <i>&#8220;Theo con th\u1ea5y, ng\u00e0i ch\u01b0a n\u00ean l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, v\u00ec l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u1ebd t\u1ed5n h\u1ea1i danh ti\u1ebfng.&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n h\u1ecfi: <i>&#8220;T\u1ea1i sao?&#8221;<\/i> Gia H\u1ef1u \u0111\u00e1p: <i>&#8220;T\u1eeb x\u01b0a, c\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng hi\u1ec1n t\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng nghi\u1ec7p, ban \u01a1n cho d\u00e2n, \u0111\u1ec1u nh\u1edd Vua t\u00f4i h\u00f2a h\u1ee3p nh\u01b0 c\u00e1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, n\u00ean l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, k\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c theo, c\u00f4ng danh \u0111\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Nay ng\u00e0i mang tr\u1ecdng v\u1ecdng c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, trong ngo\u00e0i s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi ng\u00e0i \u0111em l\u1ea1i th\u00e1i b\u00ecnh. Li\u1ec7u ng\u00e0i v\u1edbi minh ch\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f2a h\u1ee3p nh\u01b0 c\u00e1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng? \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do con lo ng\u1ea1i danh ti\u1ebfng c\u1ee7a ng\u00e0i s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i.&#8221;<\/i> Chu\u1ea9n vui m\u1eebng, \u0111\u1ee9ng d\u1eady n\u1eafm tay Gia H\u1ef1u n\u00f3i: <i>&#8220;Nguy\u00ean Chi tuy v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u thi\u00ean h\u1ea1, nh\u01b0ng v\u1ec1 nh\u1eadn th\u1ee9c s\u00e2u xa, lo xa, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng b\u1eb1ng con.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(L\u1eddi Gia H\u1ef1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi Chu\u1ea9n, theo \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b. Vi\u1ec7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[95] Tr\u00ecnh \u0110\u1ee9c Huy\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, ch\u00ednh s\u1ef1 bu\u00f4ng l\u1ecfng. Vua th\u1ea5y n\u01a1i \u0111\u00e2y t\u1eadp trung binh l\u1ef1c m\u1ea1nh, mu\u1ed1n t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 uy danh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee7, n\u00ean ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, \u0111i\u1ec1u M\u00e3 Tri Ti\u1ebft t\u1eeb Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu th\u01b0 khuy\u00ean b\u1ea3o, b\u1ea3o \u00f4ng nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadm ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: Tri Ti\u1ebft \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u, d\u00f2 bi\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ecbch s\u1eafp x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, nh\u00e2n d\u1ecbp t\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u1eafp \u0111\u00e8n, m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh nhi\u1ec1u \u0111\u00eam, khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, b\u00e8n r\u00fat lui. X\u00e9t Tri Ti\u1ebft t\u1eeb th\u00e1ng 4 n\u0103m nay, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, t\u1eeb \u00cdch Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Di\u00ean Ch\u00e2u, m\u1edbi n\u1eeda n\u0103m l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0o d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c? Nay kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[96] L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Ki\u1ec1m h\u1ea1t, s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, mu\u1ed1n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i ki\u1ec3m tra c\u00e1c \u0111\u1ed3n l\u0169y bi\u00ean gi\u1edbi. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf, binh l\u00ednh v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u1ebfu gi\u1eb7c v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, ch\u1ec9 c\u1ea7n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u00fat lui c\u1ee7a ch\u00fang th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1eabn qu\u00e2n \u0111i xa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a K\u1ebf H\u00f2a quy\u1ebft t\u00e2m l\u1eadp c\u00f4ng, l\u1ea1i lo t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng qu\u00e1 c\u1ee9ng r\u1eafn v\u00e0 n\u00f3ng n\u1ea3y, n\u00ean l\u1ea1i c\u0103n d\u1eb7n: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u00e0nh Tr\u1ea5n Nhung kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ng\u01b0\u01a1i th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ta bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ch\u1ec9 mong ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng th\u00eam c\u1ed1 g\u1eafng h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng, khi th\u1ed1ng l\u0129nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u0169ng ph\u1ea3i bi\u1ebft k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa uy nghi\u00eam v\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> K\u1ebf H\u00f2a n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n, th\u1ea7n s\u1ebd ki\u00ean quy\u1ebft gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i gi\u1eef v\u1eefng l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng trong l\u00fac gi\u1eef v\u1eefng c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ec1m m\u1ecfng kh\u00e9o l\u00e9o, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1edbi h\u00f2a thu\u1eadn, kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(K\u1ebf H\u00f2a l\u00e0m T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Ki\u1ec1m h\u1ea1t, theo b\u1ea3n truy\u1ec7n th\u00ec v\u00e0o n\u0103m n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng. X\u00e9t L\u00fd Do\u00e3n Ch\u00ednh t\u1eeb T\u1ecbnh \u0110\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Phu Di\u00ean l\u00e0 v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m n\u00e0y ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, K\u1ebf H\u00f2a ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf Do\u00e3n Ch\u00ednh, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u00ea sinh s\u1ea3n \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn t\u00e2u xin l\u1eadp ra v\u00e0 mua d\u00ea t\u1eeb d\u00e2n, n\u1ebfu d\u00ea ch\u1ebft th\u00ec b\u1eaft d\u00e2n b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Vua nghe th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, c\u00f3 sao ch\u1ed5i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf ch\u00f2m sao T\u1ec9nh v\u00e0 Qu\u1ef7, l\u1edbn nh\u01b0 c\u00e1i ch\u00e9n, m\u00e0u xanh tr\u1eafng, \u00e1nh s\u00e1ng d\u00e0i h\u01a1n b\u1ed1n th\u01b0\u1edbc, x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o ch\u00f2m Ng\u0169 Ch\u01b0 H\u1ea7u, \u0111i qua ch\u00f2m Ng\u0169 Xa r\u1ed3i v\u00e0o ch\u00f2m S\u00e2m, t\u1ed3n t\u1ea1i h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y th\u00ec bi\u1ebfn m\u1ea5t. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ed7i l\u1ea7m \u1edf \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> L\u00fd H\u00e3ng n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 tu \u0111\u1ee9c ban ch\u00ednh, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec thi\u1ebfu s\u00f3t, ch\u1ec9 e r\u1eb1ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb \u0111\u00f3 c\u00f3 tai h\u1ecda th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u1ee9c m\u1ecfng, khi\u1ebfn xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1m tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u00e0y, r\u1ea5t lo s\u1ee3 tai h\u1ecda s\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang. S\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y sinh th\u1ea7n c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf y\u1ebfn ti\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i s\u1ef1 tr\u00e1ch ph\u1ea1t c\u1ee7a tr\u1eddi.&#8221;<\/i> H\u00e3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Tinh v\u0103n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i, b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea9n th\u1eadn tu\u00e2n theo l\u1eddi r\u0103n c\u1ee7a tr\u1eddi, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ee9c l\u1edbn v\u1eady. Nh\u01b0ng l\u1ed7i l\u1ea7m thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ec1 t\u00f4i ch\u00fang th\u1ea7n, c\u00f2n vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u trong ngo\u00e0i, l\u1ec5 kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf. H\u01a1n n\u1eefa bi\u00ean c\u1ea3nh ch\u01b0a y\u00ean, \u0111\u1ea1i binh \u0111ang \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, lo r\u1eb1ng t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1eadt gi\u00e1 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng.&#8221;<\/i> C\u1ed1 xin m\u00e3i, Vua m\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[99] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n ch\u1ee7 l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a con r\u1ec3 xin b\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c, kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi th\u0103ng chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[100] L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf Long, con c\u1ee7a Th\u1eeba Di\u1ec5n, t\u00ednh ki\u00eau ng\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i tr\u00ean c\u00e1c ch\u00fa, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, T\u1ea7n qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa xin cho Th\u1ebf Long \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c M\u1ee5c th\u1ee7 l\u00e0 quan g\u1ea7n d\u00e2n, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lu\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc ban th\u01b0\u1edfng cho t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n<p>[102] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, l\u1ea1i l\u1ec7nh Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ty b\u1ed1 c\u00e1o kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng X\u01b0ng: M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12, ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb d\u00e2n, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, mong nghe \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh s\u1ef1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, nh\u01b0ng qu\u1ea7n th\u1ea7n t\u00e2u \u0111\u1ed1i, hi\u1ebfm c\u00f3 ai th\u1eb3ng th\u1eafn tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 do h\u1ecfi han ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, sao l\u1ea1i im l\u1eb7ng t\u1ef1 gi\u1eef m\u00ecnh! H\u00e3y l\u1ec7nh cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i khuy\u00ean c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u d\u00e2ng l\u00ean \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1eebng e ng\u1ea1i n\u00e9 tr\u00e1nh.&#8221;<\/i>)<\/i><\/p>\n<p>[103] T\u00e2y di\u1ec7n b\u1ed9 th\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u00f3c T\u00e2y Phi\u00ean, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i d\u00e2n c\u01b0 ra kh\u1ecfi \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u0110inh Duy Thanh b\u1ecb ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Ph\u00f9ng Li\u1ec5n t\u00e2u r\u1eb1ng ru\u1ed9ng d\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Li\u00eam, Ho\u00e0nh, T\u00e2n, B\u1ea1ch t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn canh t\u00e1c, ch\u01b0a t\u1eebng n\u1ed9p thu\u1ebf, \u0111\u00e3 sai quan ki\u1ec3m tra, thu \u0111\u1ee7 thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00f9ng xa x\u00f4i n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt lao d\u1ecbch.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[105] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ea5n An ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 L\u00fd K\u1ebf Long nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 t\u1eadn m\u1eb7t tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 m\u00ecnh ra s\u1ee9c. C\u00f3 chi\u1ebfu tri\u1ec7u v\u1ec1, khi \u0111\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, K\u1ebf Long n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u1ed9m th\u1ea5y xa gi\u00e1 s\u1eafp tu\u1ea7n du H\u00e0 S\u00f3c, b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1eafp \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, ph\u00e2n nhi\u1ec7m t\u01b0\u1edbng su\u00fd, \u0111\u1ec1u h\u1ee3p v\u1edbi c\u01a1 y\u1ebfu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Nhung x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ch\u00fat x\u00e1o \u0111\u1ed9ng, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh. Nh\u01b0 th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng, th\u00e0nh tr\u00ec th\u01b0\u1eddng b\u1ecb h\u00e3m, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i g\u00ec. Xin h\u00e3y giao ph\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho t\u01b0\u1edbng su\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n xa gi\u00e1 th\u00e2n chinh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean \u0111\u1ebf thi\u00ean t\u01b0 th\u00e1nh v\u0169, th\u1ed1ng nh\u1ea5t thi\u00ean h\u1ea1, Tr\u1eabm sao d\u00e1m so s\u00e1nh! Nay ngo\u1ea1i \u0111\u1ecbch h\u00e0ng n\u0103m g\u00e2y h\u1ecda cho d\u00e2n, Tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ee9c ph\u1ee5c, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y uy ch\u1ebf, khi\u1ebfn d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i, x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt l\u00eca tan, l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n, l\u00f2ng Tr\u1eabm sao y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c! \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do Tr\u1eabm nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111i.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 Vua c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111i n\u1eefa.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh K\u1ebf Long l\u00e0m S\u01a1n Nam \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea1o ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, r\u1ed3i ra l\u00e0m Ph\u00e1n H\u1ee9a Ch\u00e2u.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Long v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd 23 th\u00e1ng 7 v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Canh T\u00fd 15 th\u00e1ng 12 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n, \u1edf l\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 g\u1ea7n n\u1eeda n\u0103m. Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c K\u1ebf Long v\u00e0o ch\u1ea7u ngay ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u1ed5i tr\u1ea5n. Vi\u1ec7c l\u00e0m Ph\u00e1n H\u1ee9a Ch\u00e2u c\u0169ng v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, nay theo B\u1ea3n truy\u1ec1n ch\u00e9p chung.)<\/i><\/p>\n<p>[106] L\u00fac \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam Th\u00e0nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb, n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 s\u1eafp th\u00e2n chinh, th\u1ea7n th\u1ea7m nghi ng\u1edd vi\u1ec7c n\u00e0y, cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o c\u1ea9n tr\u1ecdng. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng b\u1ec7 h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec qu\u00e2n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thua nh\u1ecf \u1edf V\u1ecdng \u0110\u00f4, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u1ea3o ph\u1ea1t. Nh\u01b0ng hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0 ti\u1ebft tr\u1eddi l\u1ea1nh gi\u00e1, ch\u01b0a nghe tin gi\u1eb7c x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean \u1ea3i, m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i v\u00e0ng kh\u1edfi binh, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i. N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i s\u1ebd hao m\u00f2n tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfn k\u1ebf, xin kh\u00f4i ph\u1ee5c U Ch\u00e2u, Y\u00ean Ch\u00e2u, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean ch\u01b0a di\u1ec7t, bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y ch\u01b0a y\u00ean, n\u1ebfu gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc k\u1ebft li\u00ean minh v\u1edbi h\u1eafn, c\u00f9ng nhau x\u00e2m l\u1ea5n, th\u00ec s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda l\u1edbn cho Trung Qu\u1ed1c. Ph\u00e0m b\u00e0n vi\u1ec7c l\u1edbn, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay c\u00e1c c\u00f4ng khanh \u0111\u1ea1i phu cho \u0111\u1ebfn th\u1ee9 d\u00e2n, v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c nhau, sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ch\u1ec9 n\u00ean sai t\u01b0\u1edbng so\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh, hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u00e0nh l\u0169y \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u1ecbch, gi\u1eef v\u1eefng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1edd th\u1eddi. N\u1ebfu mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u1ea5t c\u0169 Y\u00ean K\u1ebf, th\u00ec n\u00ean tu d\u01b0\u1ee1ng v\u0103n \u0111\u1ee9c, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng tinh binh, ch\u1edd th\u1eddi c\u01a1 thu\u1eadn l\u1ee3i, r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh thi\u00ean ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111i \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1eb3ng th\u1eafng!&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(T\u1edd s\u1edb n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p ph\u1ee5 sau khi L\u00fd K\u1ebf Long can ng\u0103n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.)<\/i><\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n \u0110i\u1ec1n T\u00edch qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u00edch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, \u00edt h\u00f2a h\u1ee3p v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nghi\u00eam trang v\u00e0 coi tr\u1ecdng l\u1ec5 nghi. Khi \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u00f4ng lu\u00f4n ng\u1ed3i ngay ng\u1eafn su\u1ed1t ng\u00e0y, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 v\u1ebb l\u01a1 l\u00e0. \u00d4ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 c\u00e1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Ng\u1ee5y Tr\u01b0ng v\u00e0 L\u00fd Gi\u00e1ng. Khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf Gi\u00e1n vi\u1ec7n, \u00f4ng li\u00ean ti\u1ebfp d\u00e2ng t\u00e1m b\u1ea3n t\u1ea5u, \u0111\u1ec1u th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. \u00d4ng t\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb khi ta \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u, \u0111\u00e3 d\u00e2ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i hai b\u1ea3n t\u1ea5u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a b\u1ec1 t\u00f4i gi\u00e1n quan. N\u1ebfu l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo, ta \u0111\u00e3 may m\u1eafn l\u1eafm r\u1ed3i, h\u00e1 l\u1ea1i gi\u1eef l\u1ea1i b\u1ea3n ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 khoe v\u1edbi \u0111\u1eddi sau, ph\u1ec9 b\u00e1ng th\u1eddi th\u1ebf \u0111\u1ec3 mua danh trung tr\u1ef1c sao!&#8221;<\/i> \u00d4ng li\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ed1t h\u1ebft.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc l\u00fac l\u00e2m chung, \u00f4ng t\u1ef1 vi\u1ebft di bi\u1ec3u, v\u1eabn khuy\u00ean Vua l\u1ea5y l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m \u0111\u1ec3 gi\u1eef ng\u00f4i, l\u1ea5y s\u1ef1 thanh t\u0129nh \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a d\u00e2n ch\u00fang, \u1edf y\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nguy nan, \u1edf th\u1eddi th\u1ecbnh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn lo\u1ea1n l\u1ea1c. Vua xem xong c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u00e3ng: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1n T\u00edch l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i trung tr\u1ef1c, tr\u1eddi sao l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp \u0111i nhanh th\u1ebf! T\u1eeb khi \u00f4ng \u1ed1m n\u1eb7ng, Tr\u1eabm ng\u00e0y ng\u00e0y sai th\u00e1i y \u0111\u1ebfn ch\u1ea9n tr\u1ecb, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00d4ng h\u1ebft l\u00f2ng kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi, tr\u01b0\u1edbc sau nh\u01b0 m\u1ed9t, b\u1ec1 t\u00f4i gi\u00e1n quan nh\u01b0 th\u1ebf th\u1eadt kh\u00f3 t\u00ecm. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat sai s\u00f3t, c\u00f2n \u0111ang suy ngh\u0129, t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a T\u00edch \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn r\u1ed3i. Kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u00e2n m\u00ecnh, ch\u1ec9 lo cho qu\u1ed1c gia, ai ch\u1ecbu l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf? Tr\u1eabm m\u1ed7i l\u1ea7n xem t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7. T\u00edch t\u1eebng lo t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n nhanh, n\u00ean ra l\u1ec7nh m\u1ed7i qu\u00fd ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u00e3 d\u00e2ng v\u00e0 ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean. Nh\u01b0ng hai cu\u1ed1n s\u00e1ch \u00f4ng \u0111ang bi\u00ean so\u1ea1n, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng!&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu \u01b0u \u0111\u00e3i, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang, t\u0103ng th\u00eam l\u1ec5 v\u1eadt ph\u00fang vi\u1ebfng. Cho hai con trai c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Kh\u00e1nh Vi\u1ec5n v\u00e0 Kh\u00e1nh D\u01b0, \u0111\u1ec1u gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, c\u1ea5p b\u1ed5ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft tang. Sai h\u1eefu ty ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1ed1 c\u00e1o thi\u00ean h\u1ea1. Sau \u0111\u00f3, v\u1ee3 c\u1ee7a T\u00edch qua \u0111\u1eddi, c\u0169ng ban chi\u1ebfu cho hai con trai ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c th\u00e1ng 4 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, nay ghi chung l\u1ea1i. T\u00edch gi\u1eef ch\u1ee9c H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb, S\u1eed qu\u00e1n tu so\u1ea1n, l\u00e0 th\u00e1ng 4 n\u0103m \u0111\u00f3.)<\/i><\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, v\u00ec V\u1ea1n An th\u00e1i h\u1eadu b\u1ec7nh n\u1eb7ng ch\u01b0a kh\u1ecfi, ban chi\u1ebfu cho thi\u00ean h\u1ea1 t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 b\u00e1o l\u00ean.<\/p>\n<p>[109] Th\u01b0\u1ee3ng ban chi\u1ebfu h\u1ecfi \u0110inh V\u1ecb, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 kh\u00f4ng tranh c\u00f4ng, kh\u00f4ng g\u00e2y chuy\u1ec7n, l\u1ea5y s\u1ef1 y\u00ean t\u0129nh l\u00e0m th\u1eafng l\u1ee3i. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c s\u1eafp \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo c\u00e1c chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc sau, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Man t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ban \u0111\u1ee9c \u00e2n x\u00e1 thi\u00ean h\u1ea1, t\u1ed9i ch\u1ebft gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha; mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3 n\u0103m n\u0103m. V\u00ec Th\u00e1i h\u1eadu V\u1ea1n An u\u1ed1ng thu\u1ed1c n\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Th\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n xem danh s\u00e1ch n\u1ee3 thu\u1ebf, tha t\u00f9 nh\u00e2n 4.606 ng\u01b0\u1eddi, mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u1eadt h\u1ea1ng 83.000. Khi \u1ea5y s\u1eafp ban \u0111\u1ea1i x\u00e1 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ee3, gi\u1ea3m b\u1edbt thu\u1ebf kho\u00e1, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, ch\u1eef 'kh\u00e1' nguy\u00ean l\u00e0 'phi\u1ec1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-214-21\" href=\"#footnote-214-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, Tam t\u1ea5t s\u1ebd l\u1ea5y c\u1edb \u00e2n tr\u1ea1ch qu\u00e1 l\u1ea1m, t\u1ed5n h\u1ea1i qu\u1ed1c k\u1ebf m\u00e0 can gi\u00e1n. Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng vi\u1ec7c phi l\u00fd h\u1ea1i d\u00e2n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m. Ti\u1ebfc c\u1ee7a, v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a quan l\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n tr\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, gi\u1edd Ng\u1ecd<a class=\"footnote\" title=\"Gi\u1edd Ng\u1ecd, nguy\u00ean l\u00e0 's\u1eafp Ng\u1ecd', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Th\u1ee5y d\u1ecb 2-18 ch\u00e9p l\u00e0 'gi\u1edd Ng\u1ecd'.\" id=\"return-footnote-214-22\" href=\"#footnote-214-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, s\u1ea5m s\u00e9t n\u1ed5i l\u00ean d\u1eef d\u1ed9i. Ty Thi\u00ean n\u00f3i, \u0111i\u1ec1m b\u00e1o ch\u1ee7 v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u1ed1c gia ban b\u1ed1 \u0111\u1ee9c \u00e2n, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang. Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec vi\u1ec7c b\u00e0n \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfu x\u00e1, \u01a1n nh\u1ecf ch\u01b0a kh\u1eafp, n\u00ean tr\u1eddi l\u1ea5y s\u1ea5m c\u1ea3nh c\u00e1o Tr\u1eabm ch\u0103ng? Nay H\u00e0 B\u1eafc, Quan T\u00e2y, binh l\u00ednh ph\u00f2ng th\u1ee7 ch\u01b0a ngh\u1ec9, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t kh\u1ed5 c\u1ef1c, m\u00e0 Tam ty, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 thu thu\u1ebf c\u00e0ng nhi\u1ec1u. C\u00e1c khanh n\u00ean thu th\u1eadp h\u1ebft nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, vi\u1ec7c l\u1edbn th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c mi\u1ec5n tr\u1eeb. L\u1ea1i c\u00e1c t\u1ed9i nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o, t\u1ed9i \u00e1c n\u1eb7ng n\u1ec1, tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ec7nh cho c\u1ea3 gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, b\u1ecf r\u01a1i t\u00e0i s\u1ea3n, l\u01b0u l\u1ea1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, t\u1eeb nay ch\u1ec9 \u0111\u01b0a ch\u00ednh th\u00e2n. C\u00e1c quan l\u1ea1i m\u1eafc t\u1ed9i t\u01b0, t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, c\u1ea3 \u0111\u1eddi b\u1ecb v\u1ea1 l\u00e2y, giao cho H\u00ecnh b\u1ed9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xo\u00e1 b\u1ecf. Nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c, c\u00e1c khanh \u0111\u1ec1u h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c t\u00ecm hi\u1ec3u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[113] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty t\u00e2u r\u1eb1ng binh s\u0129 \u1edf ph\u01b0\u1eddng M\u1ee5c Long xin c\u1ea5p \u00e1o l\u00f4ng da \u0111\u1ec3 m\u1eb7c khi ch\u0103n th\u1ea3. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u1ed9i l\u1ea1nh l\u1ebdo, ban cho c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng m\u1eb7c \u00e1o l\u00f4ng ra ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ch\u0103n ng\u1ef1a, gi\u1ed1ng nh\u01b0 qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o h\u1ecd d\u00f9ng l\u1ee5a \u0111en b\u1ecdc b\u00ean ngo\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-214-1\"> Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ed9i \u00e1p s\u00e1t Uy L\u1ed7, ch\u1eef 'th\u1eadp' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'thi\u00ean', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 4 'Ch\u00e2n T\u00f4ng kinh ch\u1ebf Khi\u1ebft \u0110an' v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 308 'L\u00fd K\u1ebf Tuy\u00ean truy\u1ec1n' s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-214-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-2\"> ch\u1eef '\u0110\u1ed3ng' ban \u0111\u1ea7u b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 258, truy\u1ec7n T\u00e0o V\u0129 b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-214-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-3\"> ch\u1eef 'lu\u1ef9' ban \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u00e0 'l\u0169', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 truy\u1ec7n T\u00e0o V\u0129 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-214-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-4\">Theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 10-13, ghi l\u00e0 'c\u00e1c huy\u1ec7n l\u1ec7nh ki\u00eam nhi\u1ec7m Qu\u00e1n d\u1ecbch s\u1ee9', nghi ng\u1edd ch\u1eef 'qu\u1ea3n' l\u00e0 th\u1eeba. <a href=\"#return-footnote-214-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-5\"> T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 't\u1ef7 h\u1eadu', theo \u300aB\u00fat \u0111\u00e0m\u300b quy\u1ec3n 11 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-214-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-6\">Nguy\u00ean Xuy\u00ean D\u00e3 Li t\u1ed9c 'Nguy\u00ean Xuy\u00ean', trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 491, ph\u1ea7n truy\u1ec7n v\u1ec1 \u0110\u1ea3ng H\u1ea1ng ghi l\u00e0 'Nguy\u00ean Ch\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-214-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-7\">B\u1ea3y <a href=\"#return-footnote-214-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-8\">7 <a href=\"#return-footnote-214-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-9\">ch\u1eef 'th\u1ee9' tr\u00ean nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'h\u1ef1u', theo c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u1eabn th\u00ec b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-214-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-10\">ch\u1eef 'vi\u00ean' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'chi', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb th\u1ea5t th\u00ec b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-214-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-11\">nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u00c1p L\u1ee5c Giang', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu d\u1eabn tr\u00ean, T\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m quy\u1ec3n 24 th\u00ec b\u1ecf ch\u1eef 'l\u1ee5c'. <a href=\"#return-footnote-214-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-12\">Tri Th\u00f4ng ti\u1ebfn Ng\u00e2n \u0111\u00e0i ty ki\u00eam M\u00f4n h\u1ea1 phong b\u00e1c s\u1ef1: ch\u1eef 'ki\u00eam' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'hi\u1ec7u', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 2-42, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-214-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-13\">\u00c2m m\u01b0u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1, ch\u1eef 'k\u1ebf' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'y\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-214-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-14\">chi b\u1eb1ng d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3, 'kh\u1ed1ng ch\u1ebf hi\u1ec7u qu\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00e1ng c\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-214-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-15\">n\u00ean l\u1ec7nh cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o v\u00e9t, 'n\u00ean' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'th\u01b0\u1eddng', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-214-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-16\">'l\u00e0 v\u00ec' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ec1u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-214-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-17\">Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho n\u1ed9i th\u1ecb Di\u00eam V\u0103n Kh\u00e1nh c\u00f9ng v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u1edf T\u0129nh Nhung, M\u00e3 T\u1ebf \u1edf Thu\u1eadn An c\u00f9ng \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c n\u00e0y, 'c\u00f9ng v\u1edbi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'h\u01b0ng', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-214-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-18\"> C\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau; b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft c\u1ee7a T\u1ed1ng \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'u\u1ef7 chi' c\u00f3 hai ch\u1eef 'x\u00e0 th\u1ec9', c\u00f3 l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi Thanh ki\u00eang k\u1ef5 n\u00ean x\u00f3a \u0111i. <a href=\"#return-footnote-214-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-19\">H\u00ecnh d\u1ea1ng nh\u01b0 d\u00e2y x\u00edch t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u1ef1a gi\u1eb7c d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng ph\u00f2ng th\u1ee7. 'H\u00ecnh d\u1ea1ng' \u0111\u1ebfn 'ph\u00f2ng th\u1ee7' gi\u1eefa 24 ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 24 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-214-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-20\">Chi\u1ebfu cho qu\u00e2n T\u0129nh Nhung, Thu\u1eadn An v\u00e0 Uy L\u1ed7 \u0111\u1ec1u thi\u1ebft l\u1eadp ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t vu\u00f4ng. 'T\u0129nh Nhung' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'qu\u00e2n', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n C\u00e1c b\u1ea3n m\u00e0 x\u00f3a. <a href=\"#return-footnote-214-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-21\">S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, ch\u1eef 'kh\u00e1' nguy\u00ean l\u00e0 'phi\u1ec1n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-214-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-214-22\">Gi\u1edd Ng\u1ecd, nguy\u00ean l\u00e0 's\u1eafp Ng\u1ecd', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Th\u1ee5y d\u1ecb 2-18 ch\u00e9p l\u00e0 'gi\u1edd Ng\u1ecd'. <a href=\"#return-footnote-214-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":13,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-214","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/214\/revisions\/215"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/214\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=214"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=214"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}