{"id":218,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=218"},"modified":"2026-01-17T09:07:21","modified_gmt":"2026-01-17T02:07:21","slug":"quyen-57-nam-canh-duc-thu-nhat-giap-thin-1004","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-57-nam-canh-duc-thu-nhat-giap-thin-1004\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 57: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 NH\u1ea4T (GI\u00c1P TH\u00ccN, 1004)","rendered":"QUY\u1ec2N 57: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 NH\u1ea4T (GI\u00c1P TH\u00ccN, 1004)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn c\u00f9ng n\u0103m.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Kinh Nguy\u00ean b\u1ed1 tr\u00ed Tr\u1ea7n H\u01b0ng t\u00e2u: <i>\"D\u1eabn qu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed9c th\u1ee5c h\u1ed9 Chi\u1ebft M\u1eadt Tang \u0111\u1ed9t k\u00edch tr\u1ea1i t\u1ed9c c\u1ee7a t\u00ean gi\u1ea3 x\u01b0ng l\u00e0 V\u1ea1n T\u1eed qu\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i V\u0169 Di\u00ean H\u00e0m B\u1ea1c Xuy\u00ean, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 253 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u, ng\u1ef1a, kh\u00ed gi\u1edbi h\u01a1n 31.000. B\u1ecdn gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch l\u1ec1u tr\u1ea1i. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 r\u00fat qu\u00e2n, l\u1ea1i g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 gia s\u00fac.\"<\/i> Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00f9 binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u c\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng. Ban th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ea7n H\u01b0ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch Tr\u1ea7n H\u01b0ng B\u1ea3n truy\u1ec1n ch\u00e9p: C\u00f9ng T\u00e0o V\u0129, T\u1ea7n H\u00e0n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n t\u1ea1i V\u0169 Di\u00ean H\u00e0m B\u1ea1c Xuy\u00ean, \u0111\u1ed9t k\u00edch tr\u1ea1i t\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c Phi\u00ean l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng Mai, ch\u00e9m h\u01a1n 200 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng 300 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1o gi\u00e1p, tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ea1c \u0111\u00e0, ng\u1ef1a h\u01a1n 30.000. Chi\u1ebfu th\u01b0 khen th\u01b0\u1edfng. X\u00e9t s\u1ed1 li\u1ec7u b\u1eaft s\u1ed1ng, ch\u00e9m gi\u1ebft n\u00e0y kh\u00e1 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c, nh\u01b0ng t\u00ean t\u1ed9c Phi\u00ean l\u1ea1i kh\u00e1c. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u00e0o V\u0129 truy\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 c\u00f9ng xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u1edbi Tr\u1ea7n H\u01b0ng, e r\u1eb1ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, B\u1ea3n truy\u1ec1n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi ph\u00e1 t\u1ed9c Khang N\u00f4, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 sai th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[2] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u1eadn th\u1ebf cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, l\u1ea5y Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u1ea5t S\u0129 An, Tam ty s\u1ee9 Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5, phong l\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[4] L\u00fac n\u00e0y, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u1eddng th\u1ea3 k\u1ef5 binh \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00f9ng Th\u00e2m, K\u1ef3, g\u1eb7p ch\u00fat b\u1ea5t l\u1ee3i li\u1ec1n r\u00fat lui, d\u1ea1o ch\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh giao chi\u1ebfn. Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u00fang \u0111ang th\u0103m d\u00f2 ta. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh luy\u1ec7n t\u1eadp t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ch\u1ecdn l\u1ef1a qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.\"<\/i>\r\n\r\n[5] Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u1ec1u l\u00e0m Thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho Ch\u1eedng, Nghi\u00eau T\u1ea9u b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n l\u1ec7 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. K\u1ebf Anh c\u1ea9n th\u1eadn, t\u0129nh m\u1ecbch, \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng, nh\u1ea1y b\u00e9n, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau qu\u00fd. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a Khu m\u1eadt ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m Qu\u1eadn th\u00e1i phu nh\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u gia phong l\u00e0m Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n.\r\n\r\nKhu m\u1eadt Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u S\u01b0 \u0110\u1ea1o t\u1ea1m quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 c\u00f4ng s\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tam ty s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y.\r\n\r\n[6] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Tri Th\u1ecd ch\u00e2u Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00f3i kh\u1ed5 c\u01b0\u1edbp kho ch\u1ee9a l\u00faa m\u1ea1ch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, theo lu\u1eadt c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n th\u00ec \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft.\"<\/i> Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u x\u1eed \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y \u0111i lao th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0y ra ngo\u00e0i 500 d\u1eb7m, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e0y t\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u. Nghi\u00eau T\u00e1 \u1edf ch\u00e2u, t\u1ef1 b\u1ecf g\u1ea1o ra n\u1ea5u ch\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i \u0103n, l\u1ea1i c\u00f3 quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u tranh nhau b\u1ecf g\u1ea1o, c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Nghi\u00eau T\u00e1 n\u00f3i: <i>\"Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m \u01a1n ri\u00eang, ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd vui v\u1ebb l\u00e0m theo.\"<\/i>\r\n\r\n[7] Vua ban chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, C\u00e0n Ninh qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c th\u00fac ch\u1ee7 l\u1ea1i c\u1ee7a h\u00e0o tr\u1ea1i c\u1ea9n th\u1eadn coi gi\u1eef c\u1eeda \u0111\u1eadp, c\u1eeda n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00ean, \u0111\u01b0a n\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u00ea \u0111\u1eadp ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng Ng\u1ef1, \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng vi\u1ec7c t\u01b0\u1edbi ti\u00eau. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri H\u00f9ng ch\u00e2u H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7.\r\n\r\n[8] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng s\u1eafc th\u01b0 \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f3 khi d\u00f9ng nh\u1eefng t\u1eeb nh\u01b0 <i>\"ph\u1ea3i x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh\"<\/i>, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd s\u00e2u xa, li\u1ec1n x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh. L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng t\u1eeb nh\u01b0 <i>\"x\u1eed n\u1eb7ng, x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh, x\u1eed tr\u1ea3m, \u0111\u00e0y \u0111i\"<\/i> \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1ee5 \u00e1n l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[9] L\u1ed7 qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa t\u00e2u xin cho H\u00e0n l\u00e2m Y quan Tri\u1ec7u T\u1ef1 H\u00f3a l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c s\u1ee9 ki\u00eam Y quan vi\u1ec7n s\u1ef1. Vua n\u00f3i v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh r\u1eb1ng: <i>\"Ung v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ph\u1ea7n c\u0169ng t\u1eebng nh\u1edd thu\u1ed1c thang c\u1ee7a T\u1ef1 H\u00f3a m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng, xin cho l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed qu\u1eadn xa, nh\u01b0ng ta \u0111\u00e3 b\u1ea3o r\u1eb1ng y quan l\u0129nh qu\u1eadn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi T\u1ef1 H\u00f3a nay \u0111\u00e3 l\u00e0 Vi\u1ec7n s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n vi\u1ec7n, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u y quan, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i xin th\u00eam? N\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y.\"<\/i>\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, \u0111\u1ecbnh ra th\u1eddi h\u1ea1n x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n t\u1ea1i Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n: vi\u1ec7c l\u1edbn 10 ng\u00e0y, vi\u1ec7c v\u1eeba 7 ng\u00e0y, vi\u1ec7c nh\u1ecf 5 ng\u00e0y.\r\n\r\n[11] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, sau khi x\u00e9t x\u1eed xong, c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1ed9i danh l\u00ean Th\u1ea9m quan v\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n. C\u00e1c quan l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c t\u01b0 l\u1ee3i b\u1ecb \u0111i\u1ec1u tra, quan kh\u00e1m s\u1ef1 ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o xem h\u1ecd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hay kh\u00f4ng.\r\n\r\n[12] Ph\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf B\u1ea1ch Ch\u00e2u, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.\r\n\r\n[13] L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u1ea1c ch\u1ee9c quan \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n, th\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u00edt ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1eed m\u1ed9t quan ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m m\u1ea1c ch\u1ee9c. Vua xem x\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n \u00e1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n, th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u00fang, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1eeb nay khi Thuy\u00ean ty d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, ph\u1ea3i mang theo b\u1ea3n th\u1eed nghi\u1ec7m ch\u1eef vi\u1ebft v\u00e0 b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean Vua, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u00f3ng t\u1ea1i Tr\u1ea5n Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n g\u1ea7n ph\u00eda nam \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u.\r\n\r\n[15] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u1ea7n Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, b\u1ecb t\u1ed9c D\u01b0\u1ee3c L\u1ec7nh h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m \u0111\u1ea7u.\r\n\r\n[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o B\u00ecnh, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t xin ki\u00eam ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng \u1ea5n, Vua h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn L\u00fd H\u00e3ng, H\u00e3ng n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. B\u1ea3o C\u00e1t nh\u1edd th\u00e2n th\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao chi\u1ebfn tr\u1eadn, n\u1ebfu \u0111\u1ed9t nhi\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 cao, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn ch\u1ec9 tr\u00edch.\"<\/i> Vua h\u1ecfi l\u1ea1i sau \u0111\u00f3, H\u00e3ng v\u1eabn gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n b\u1ecf qua. Khi H\u00e3ng m\u1ea5t, B\u1ea3o C\u00e1t v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng xin, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0m V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay S\u00e0i V\u0169 T\u00edch m\u1ea5t.\r\n\r\n[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 B\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Khang Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1ee7 T\u1ed1 t\u1eeb Uy L\u1ed7 qu\u00e2n chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn K\u00fd Ch\u00e2u, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee7 T\u1ed1 c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 d\u0169ng, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u00ednh th\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"T\u01b0\u1edbng s\u00fay c\u00f3 c\u00f4ng, li\u1ec7t k\u00ea th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 phong ch\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, T\u1ed1ng can d\u1ef1 l\u00e0m g\u00ec?\"<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(L\u1eddi Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u1eadn th\u1ea7n, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n t\u1ea5u c\u1ee7a Do\u00e3n Chu ph\u00fac t\u1ea5u L\u00fd Kinh xin tr\u00e1ch ph\u1ea1t Chu, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[19] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Ho\u00e0i Nam t\u00e2u r\u1eb1ng, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf S\u1edf Ch\u00e2u li\u1ec7t k\u00ea th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n k\u1ec3 v\u1ec1 ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a Tri ch\u00e2u, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00e0 L\u00e2m, xin cho \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i th\u00eam ba n\u0103m. Vua ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m.\r\n\r\n<i>(H\u00e0 L\u00e2m, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[20] C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, T\u00e2n, L\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e2u b\u1ecd ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.\r\n\r\n[21] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Khang T\u00f4ng Nguy\u00ean <i>(ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef[footnote]Sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng... \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef. Ch\u1eef 'H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 5\/20 b\u1ecf; ch\u1eef 'V\u00e3ng' nguy\u00ean thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote].\r\n\r\n[22] Ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1, n\u1ebfu c\u00f3 tranh ch\u1ea5p ki\u1ec7n t\u1ee5ng, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 tu\u00e2n th\u1ee7 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng b\u1eb1ng, ho\u1eb7c g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, d\u1eabn \u0111\u1ebfn xung \u0111\u1ed9t bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1eeb nay, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c tr\u00e1ch, ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[23] Ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c D\u00e3 K\u00ea x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Vua ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e0m ph\u00e1n h\u00f2a gi\u1ea3i, n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng nghe th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i uy hi\u1ebfp.\r\n\r\n[24] Ban chi\u1ebfu cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c s\u1eafc th\u01b0 ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n th\u1ea7n trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u00eau r\u00f5 th\u00e0nh t\u00edch, qu\u00e1 tr\u00ecnh v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc th\u01b0 khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 khi thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 k\u1ec3 c\u00f4ng, hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00eau r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, ho\u1eb7c ch\u1ec9 n\u00f3i <i>\"m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi\"<\/i> m\u00e0 kh\u00f4ng ghi t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u1eadp c\u00f4ng, khi\u1ebfn vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.\r\n\r\n[25] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 T\u00e2y Xuy\u00ean, binh s\u0129 tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf c\u00e1c n\u01a1i, ch\u00e2u qu\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda, doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u1edf. Ban \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda, doanh tr\u1ea1i, n\u00ean binh s\u0129 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai trung s\u1ee9 mang ki\u1ebfm Vua \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n l\u1ec7nh. Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, \u0111\u1ec1u tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, giao ki\u1ebfm cho B\u1ed9 th\u1ef1 ty, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec x\u1eed xong, t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng, Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u00fa Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c Ph\u1eadt s\u1ef1 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[27] Sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p trai tr\u00e1ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u01b0\u1ee3n v\u0169 kh\u00ed trong kho, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec chia phi\u00ean thay nhau t\u1eadp luy\u1ec7n, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec v\u00e0o th\u00e0nh gi\u1eef, khi gi\u1eb7c r\u00fat lui th\u00ec v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i l\u00e0m ru\u1ed9ng.\r\n\r\n<i>(Theo \u300aL\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u binh ch\u00ed\u300b, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i>\r\n\r\n[28] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i thu\u1ed9c quy\u1ec1n, chia l\u00e0m ba lo\u1ea1i: C\u00f4ng c\u1ea7n, li\u00eam ch\u00ednh, c\u00f3 \u01a1n v\u1edbi d\u00e2n l\u00e0 lo\u1ea1i tr\u00ean; l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ecfi nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng li\u00eam khi\u1ebft, thanh b\u1ea1ch nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng tr\u1ecb d\u00e2n l\u00e0 lo\u1ea1i th\u1ee9 hai; nh\u00fat nh\u00e1t v\u00e0 tham lam l\u00e0 lo\u1ea1i d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a H\u1eefu ty gi\u00e1n l\u00e0 Cao Th\u00e2n.\r\n\r\n<i>(Th\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, d\u1eddi Tri L\u01b0 Ch\u00e2u, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u1ed1ng Th\u00e1i S\u01a1 l\u00e0m Tri Nh\u1eef Ch\u00e2u, v\u00ec chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh hay qu\u00ean.\r\n\r\n[30] H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng, h\u00e0ng n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o g\u1ea5m, ch\u1ec9 c\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u00e0u \u0111en c\u00f3 hoa v\u0103n, khi nh\u1eadn ban, r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 ba l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u00e1o g\u1ea5m c\u00f3 hoa v\u0103n chim luy\u1ec7n th\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[31] Chi\u1ebfu c\u1ea5p cho B\u1eafc di\u1ec7n tam l\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n quan, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u0103ng c\u1ea5p theo th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\n[32] D\u1eddi qu\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n ph\u00eda nam H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i khi c\u1ea7n th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ra bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cung c\u1ea5p c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n.\r\n\r\n[33] Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ph\u1ea3n b\u1ed9i l\u00e0 Gia La, Ng\u1ed9t Tang, Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0110\u1ed5 Di d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 quy thu\u1eadn, xin d\u00e2ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1eb7c chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, c\u1ea5p ti\u1ec1n mua ng\u1ef1a cho h\u1ecd.\r\n\r\n<i>(Theo Th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 hai vi\u1ec7c, nay theo \u300aTh\u1ed5 Ph\u1ed3n truy\u1ec1n\u300b vi\u1ebft li\u1ec1n m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n.)<\/i>\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng 70 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'd\u0129 h\u1ea1' trong c\u00e2u 't\u1eeb quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 27, m\u1ee5c 8 b\u1ed5 sung.[\/footnote], ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c tri ch\u00e2u \u1edf c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n l\u1edbn v\u00e0 c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.\r\n\r\n[35] Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh B\u1ed3 \u00c2m, th\u00e2n chinh d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n phu, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng r\u1eddi n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, y\u1ebfn ti\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. G\u1eb7p l\u00fac s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn, t\u00e2u l\u00ean Vua, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7 l\u00e0 Canh Dinh nh\u1eadm ch\u1ee9c B\u1ed1 tr\u00ed H\u00ecnh, Minh ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac n\u00e0o d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 thay th\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng, Ng\u01b0ng l\u1ea1i d\u1eddi \u0111\u1ebfn B\u1ea3o ch\u00e2u, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi r\u00f5.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ed1 tr\u00ed \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 gi\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi th\u00e0nh m\u1ed9t hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, Vua lo ng\u1ea1i h\u1ecd b\u1ea5t ng\u1edd b\u1ecb x\u00e2m ph\u1ea1m, n\u00ean quy \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.\r\n\r\n[37] Vua th\u1ea5y l\u1ea1i vi\u00ean c\u1ee7a Tam ty c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi k\u1ebb k\u00e9m l\u1eabn l\u1ed9n, b\u00e8n sai Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n ty c\u00f9ng kh\u1ea3o s\u00e1t, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i. Ba b\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c ty quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u01b0u l\u1ea1i 890 ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf to\u00e1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi ho\u1eb7c t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ee5c v\u1ee5 l\u00e2u n\u0103m, x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 Tr\u1ea5n ch\u1ee9c[footnote]C\u00e2u '\u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 Tr\u1ea5n ch\u1ee9c' trong \u300aCh\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7\u300b quy\u1ec3n 13, m\u1ee5c 'Tam b\u1ed9 ch\u01b0 ty thu\u1ed9c l\u1ea1i' vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 T\u00e1 ch\u1ee9c', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.[\/footnote].\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, K\u1ef3 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0u D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed H\u00ecnh, Minh ch\u00e2u.\r\n\r\n[39] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng n\u0103m ch\u1ec9 huy qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Ti\u1ec7p \u0111\u1ebfn H\u00e3n Ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho Tri qu\u00e2n Ho\u1ea3 S\u01a1n l\u00e0 L\u00fd D\u01b0 \u00fd <i>(L\u00fd D\u01b0 \u00fd, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n c\u00e1c tr\u1ea1i H\u00e3n, \u0110\u1ea1i v\u00e0 chia qu\u00e2n gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ecbch.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>\"Li\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean b\u00e1o, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng Nam. Tr\u1ecdng binh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n chinh \u0111\u1ec3 quy\u1ebft th\u1eafng, c\u00e1c khanh h\u00e3y c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c xem n\u00ean xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o?\"<\/i> T\u1ea5t S\u0129 An v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 ph\u00e1i t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t qu\u00e2n, giao ph\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. N\u1ebfu ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00e2n chinh, n\u00ean t\u1ea1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean. Tuy nhi\u00ean, th\u00e0nh Thi\u1ec1n Uy\u00ean kh\u00f4ng r\u1ed9ng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n. H\u01a1n n\u1eefa, m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f2n xa, vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n n\u00ean t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh to\u00e1n.\"<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00e3 ra ngo\u00e0i, xin th\u00e1nh gi\u00e1 t\u1ea1m \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Uy\u00ean, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"C\u1ea5m v\u1ec7 tr\u1ecdng binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u00ean xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam uy th\u1ebf, l\u1ea1i \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c l\u1ed9 ti\u1ebfn qu\u00e2n, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi h\u1ee3p c\u01a1 nghi, kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng. Vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n n\u00ean t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh to\u00e1n. N\u1ebfu v\u1ed9i \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u d\u00e0i.\"<\/i> Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u1ea5t S\u0129 An v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, vi\u1ebft th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.\r\n\r\nM\u1ed7i khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi, Vua \u0111\u1ec1u g\u1eedi ngay \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1edbi B\u1eadt S\u0129 An v\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 tuy thu\u1ed9c v\u1ec1 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 n\u1eafm t\u1ed5ng qu\u00e1t ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn v\u1ec1 v\u0103n v\u00f5, l\u00e0 n\u01a1i ban ra hi\u1ec7u l\u1ec7nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd H\u00e3ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng ki\u1ebfn gi\u1ea3i ri\u00eang, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng c\u01a1 m\u01b0u th\u00edch h\u1ee3p. C\u00e1c khanh n\u00ean xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1eebng v\u00ec vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm.\"<\/i> Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u01a1i Khu m\u1eadt c\u00e0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea9n m\u1eadt, vi\u1ec7c l\u1ed9 l\u1eddi n\u00f3i trong cung c\u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a r\u1ea5t c\u1ea3nh gi\u00e1c. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u1ed9 s\u1ef1 b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau ho\u1eb7c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, th\u00ec trong ngo\u00e0i s\u1ebd l\u1ee3i d\u1ee5ng k\u1ebd h\u1edf, th\u1eadt kh\u00f4ng ti\u1ec7n. C\u00e1c khanh h\u00e3y ghi nh\u1edb \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.\"<\/i>\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc r\u1ea5t c\u1ea9n tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u00e1p, \u0111\u1eb7t ra c\u01a1 quan chuy\u00ean tr\u00e1ch, giao cho nhi\u1ec7m v\u1ee5 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1eb7t trong khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u1ea5m cung, \u0111\u1ec3 ng\u1ee5c t\u00f9 kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng, vi\u1ec7c ngh\u1ecb \u00e1n ph\u1ea3i \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 tay tr\u00ecnh b\u00e0y \u00e1n \u0111\u00e3 xong, qu\u1ef3 t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n c\u1ea5m, sau khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5, m\u1edbi ni\u00eam phong g\u1eedi Trung th\u01b0. Nh\u01b0ng c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u00e2u m\u00e0 ban h\u00e0nh ngay, trong \u0111\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, c\u00f3 khi theo t\u1ef7 ph\u1ee5, kh\u00f4ng tham kh\u1ea3o th\u00eam, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ea9n tr\u1ecdng. Ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, v\u00f4 t\u00ecnh d\u00ednh v\u00e0o s\u00e1ch h\u00ecnh danh, d\u00f9 c\u1ed1 g\u1eafng x\u1eed nh\u1eb9, c\u0169ng kh\u00f3 t\u1ef1 bi\u1ec7n minh. T\u1eeb nay, c\u00e1c \u00e1n t\u1eeb Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n tr\u00ecnh l\u00ean, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, ph\u00ea ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1eedi Trung th\u01b0 xem x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu h\u00ecnh danh th\u00edch \u0111\u00e1ng, th\u00ec d\u00f9ng s\u1eafc v\u0103n x\u1eed l\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 do Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5; n\u1ebfu ch\u01b0a th\u00edch \u0111\u00e1ng, th\u00ec l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, c\u1ed1t sao cho c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i>\r\n\r\n[42] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng quan chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u00fac, n\u1ee3 thu\u1ebf th\u1ee7y ng\u00e2n h\u01a1n ba tr\u0103m c\u00e2n, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng ta v\u00e0 quan gi\u00e1m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ef1u Chi, truy thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n. Vua ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf, tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[43] Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng, c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Hoa, Di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i gi\u1ea3i, l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n mua mu\u1ed1i theo h\u1ed9 kh\u1ea9u ph\u00e2n ph\u1ed1i cho d\u00e2n, thu c\u00f9ng thu\u1ebf h\u1ea1, m\u1ed7i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2n mu\u1ed1i, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9.\r\n\r\n[44] \u0110\u00f4 gi\u00e1m Ban T\u1ebf kh\u1ed1 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Gia Lu\u1eadt Ng\u00f4 D\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y n\u0103m nay thu\u1ebf thu \u0111\u1ed5i l\u1ea5y c\u1ecf kh\u00f4 1.102 v\u1ea1n b\u00f3, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n 400 v\u1ea1n b\u00f3. C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n B\u00e2n, Ninh, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng 19 ch\u00e2u, thu\u1ebf thu m\u1ed7i \u0111\u1ea5u t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 b\u00e1n c\u1ee7a quan, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 65 v\u1ea1n th\u1ea1ch, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Thu\u1ebf c\u1ecf kh\u00f4 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u C\u00e0n, Ninh, Hoa, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng 13 ch\u00e2u, mu\u1ed1n chi tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n n\u1ed9p \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, th\u00ec quan mua b\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n[46] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m v\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9 c\u00f9ng l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. \u0110\u00e0i Ph\u00f9 th\u00f4ng minh, gi\u1ecfi m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. \u0110\u00e0m ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, n\u00ean sinh ra hi\u1ec1m kh\u00edch, c\u00f9ng nhau d\u00e2ng t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thanh Ch\u00e2u, \u0110\u00e0i Ph\u00f9 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Chu\u1ea9n l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0110\u00e0m cho r\u1eb1ng \u0110\u00e0i Ph\u00f9 d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u0169, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean. Vua sai Ng\u1ef1 s\u1eed xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0110\u00e0m v\u00e0 \u0110\u00e0i Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u00e1i l\u1ec7nh, b\u00e3i ch\u1ee9c. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, \u0110\u00e0m b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00f9y Ch\u00e2u, \u0110\u00e0i Ph\u00f9 l\u00e0m Tri ch\u00e2u D\u0129nh Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec1u chuy\u1ec3n Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed C\u00e2u Kh\u1eafc Ki\u1ec7m thay th\u1ebf \u0110\u00e0m v\u00e0 \u0110\u00e0i Ph\u00f9, l\u1ea1i l\u1ec7nh Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e1y \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y truy\u1ec1n c\u00e1o c\u00e1c l\u1ed9, th\u00eam r\u0103n d\u1ea1y.\r\n\r\n[47] Ch\u00e2u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea, ph\u00e1 h\u1ee7y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda. Sai N\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Chi\u00eau \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong vi\u1ec7c.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tam l\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau t\u00e2u: <i>\"H\u00e0ng ng\u00e0y c\u00f9ng Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, qu\u00e2n ch\u1ee9c h\u1ed9i h\u1ecdp \u0103n u\u1ed1ng, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, e ng\u1ea1i c\u1ea3n tr\u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c. Xin c\u00e1ch ng\u00e0y h\u1ecdp m\u1ed9t l\u1ea7n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n trung theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i, s\u1ee3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\"<\/i> L\u1ec7nh cho Si\u00eau l\u00e0m theo l\u1ec7 c\u0169.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, s\u1ee9 L\u00e2m nha Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Nhi\u1ebfp suy quan L\u01b0u Th\u1ee7 \u00cdch c\u00f9ng anh l\u00e0 Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1eb7t ch\u00e2u K\u1ef3 \u1edf huy\u1ec7n B\u1ed3 \u00c2m.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, L\u1ed7 Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa t\u00e2u, sai ng\u01b0\u1eddi mua g\u1ed7 \u1edf ch\u00e2u Hoa, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf. Vua n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean tri\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m th\u00e2n th\u00edch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua g\u1ed7 \u1edf T\u00e2y l\u1ed9, v\u00ec lo ng\u1ea1i l\u1ee3i d\u1ee5ng bu\u00f4n b\u00e1n, x\u00e2m ph\u1ea1m ph\u00e1 ho\u1ea1i ph\u00e1p ch\u1ebf. L\u1ed7 Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa xin, nay t\u1ea1m \u0111\u1ed3ng \u00fd.\"<\/i> R\u1ed3i tri\u1ec7u Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua ban chi\u1ebfu ban t\u1eb7ng ng\u1ef1a t\u1ed1t, \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, \u0110\u00e0i t\u1ec9nh r\u1eb1ng, n\u1ebfu c\u00f3 ai nh\u1eadn th\u01b0 t\u1eeb xin x\u00e9t duy\u1ec7t c\u1eed nh\u00e2n, th\u00ec ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng b\u00e1o s\u1ebd b\u1ecb lu\u1eadn t\u1ed9i.\r\n\r\n[54] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf \u0111\u1eadp Ho\u00e0nh Ng\u00f4, ch\u00e2u Thi\u1ec1n. Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, quan l\u1ea1i chu\u1ea9n b\u1ecb thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee9u d\u00e2n, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0103n.\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u0129nh Thanh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Chu O\u00e1nh l\u00e0m Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, coi vi\u1ec7c qu\u00e2n ph\u1ee7, thay th\u1ebf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng tam th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n. Vua sai Hi\u1ec3n tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n c\u0169. Hi\u1ec3n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y ba k\u1ebf s\u00e1ch, cho r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i qu\u00e2n hi\u1ec7n \u0111ang \u1edf Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ecbch ch\u1eafc ch\u01b0a d\u00e1m d\u1eabn qu\u00e2n nam ti\u1ebfn. N\u1ebfu xa gi\u00e1 th\u00e2n chinh, xin h\u00e3y t\u1ea1m d\u1eebng \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean, ban chi\u1ebfu cho Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh xu\u1ea5t qu\u00e2n h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n H\u00e0 Nam h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng. Ho\u1eb7c n\u1ebfu ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an c\u00f9ng m\u1eb9 gi\u1ea3 v\u1edd uy hi\u1ebfp, ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n ta, b\u00ed m\u1eadt ph\u00e1i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 nam h\u1ea1, \u00e1p s\u00e1t s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ec1n phong, th\u00ec xin l\u1ec7nh cho qu\u00e2n Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch, t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang, nh\u01b0 v\u1eady qu\u00e2n \u0111\u1ecbch d\u1ecdc s\u00f4ng s\u1ebd t\u1ef1 r\u00fat lui, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Ho\u1eb7c chia qu\u00e2n k\u1ef5 binh m\u1ed9t ngh\u00ecn, b\u1ed9 binh ba ngh\u00ecn v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u B\u1ed9c[footnote] ch\u1eef 'binh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 15, m\u1ee5c Th\u00e2n chinh Khi\u1ebft \u0110an b\u1ed5 sung.[\/footnote], \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm ch\u00e2u Thi\u1ec1n[footnote] nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thi\u1ec1n Uy\u00ean', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 268, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i qu\u00e2n truy k\u00edch ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ecbch, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd.\"<\/i>\r\n\r\n[56] Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean, e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u00e2y nhi\u1ec1u h\u1ec7 l\u1ee5y, n\u00ean t\u1eeb nay cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e2u, s\u1ebd tr\u1eebng ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n li\u00ean \u0111\u1edbi t\u1ed9i.\r\n\r\n[57] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u1ea1c uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111i tu\u1ea7n tra c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng trong ch\u00e2u, \u0111\u00e0o s\u00f4ng Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng, s\u1eeda ch\u1eefa doanh tr\u1ea1i v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda quan l\u1ea1i, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng trong th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u ch\u00e1n n\u1ea3n v\u00ec phi\u1ec1n ph\u1ee9c. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng n\u00e0y, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1. Khi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u v\u00e0o th\u00e0nh ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thi\u1ebfu, l\u1ea1i l\u1ea5y b\u0103ng thay \u0111\u00e1 b\u1eafn \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch b\u00e8n r\u00fat lui. Vua b\u1ea3o Do\u00e3n T\u1eafc r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i khanh \u0111\u00e0o gi\u1ebfng s\u1eeda nh\u00e0 l\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, nay m\u1edbi bi\u1ebft khanh gi\u1ecfi vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7.\"<\/i> \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh Cao D\u01b0\u01a1ng tam l\u1ed9 h\u00e0nh dinh binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, ch\u1ec9 huy m\u1eb7t \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea1i tr\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c tam l\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, ch\u1ec9 huy m\u1eb7t \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea1i tr\u1eadn, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i> \u00d4ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, t\u1ef1 nh\u1eadn v\u00f5 ngh\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 kh\u0103n. Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm m\u01b0u t\u00ednh k\u1ebf s\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u00e1.\"<\/i> Ban cho 2000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. M\u1ecdi chi\u1ebfu ch\u1ec9 xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u giao cho Do\u00e3n T\u1eafc xem x\u00e9t r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.\r\n\r\nDo\u00e3n T\u1eafc t\u1eebng xin ch\u1ecdn v\u00f5 t\u01b0\u1edbng l\u00e0m Tri ch\u00e2u K\u1ef3 Ch\u00e2u, thay cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao Do\u00e3n[footnote]Ch\u1eef 't\u1ef1' trong '\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao Do\u00e3n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote]. Vua n\u00f3i: <i>\"Do\u00e3n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i, Tr\u1eabm th\u1ea5y K\u1ef3 Ch\u00e2u m\u1edbi l\u1eadp, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi an d\u00e2n, n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Sau n\u00e0y nghe n\u00f3i th\u00e0nh tr\u00ec d\u1ea7n ho\u00e0n thi\u1ec7n, vi\u1ec7c ch\u00e2u c\u0169ng t\u1ea1m \u1ed5n. Bi\u00ean qu\u1eadn c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fd lu\u1eadn chung.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c Cao Do\u00e3n theo B\u1ea3o hu\u1ea5n ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i>\r\n\r\n[58] Th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, sai s\u1ee9 \u0111i khao th\u01b0\u1edfng c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf m\u1eb7t b\u1eafc, ban ti\u1ec1n c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[59] Minh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u ki\u00eam B\u1ed9 th\u1ef1.\r\n\r\n[60] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu chia qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn Ninh Ch\u00e2u v\u00e0 Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.\r\n\r\n[61] Ch\u00e2u T\u1ed1ng b\u00e1o vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng \u0111\u00e3 xong, n\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u1ea1i d\u00f2ng c\u0169.\r\n\r\n[62] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u00ean Tr\u1eebng, khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda nam, l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 T\u1ecbnh Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00f4i H\u1eefu Chung \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 d\u1eabn qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ed5 M\u00f4n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh qu\u00e2n.\r\n\r\n[63] Chi\u1ebfu cho quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u1ebfu c\u00f3 ai t\u1eadp h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kh\u1ecfe gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an, th\u00ec n\u01a1i \u0111\u00f3 ph\u1ea3i h\u1ed7 tr\u1ee3, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban th\u01b0\u1edfng theo quy \u0111\u1ecbnh.\r\n\r\n[64] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00f4 \u00fay Khai Phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m t\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n Tu\u1ea7n T\u1ea3, k\u1ebft \u00e1n l\u01b0u \u0111\u00e0y. Sau khi thi h\u00e0nh \u00e1n, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tr\u1ed9m th\u1eadt. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh s\u1ef1 vi\u1ec7c. Tri ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o \u0111\u00e3 m\u1ea5t, Ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Th\u1ecbnh Huy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf H\u1ed3ng Ch\u00e2u, Suy quan, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu L\u00fd T\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf V\u0129nh Phong.\r\n\r\n<i>(L\u00fd T\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, trong cung xu\u1ea5t ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c giao cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Tr\u1ea7n C\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd L\u01b0u Qu\u00e2n c\u00f9ng lo vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. Tr\u1ea7n C\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u.)<\/i>\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t \u1edf Cam Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu c\u1ea5m c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ngo\u1ea1i bi\u00ean mua b\u00e1n c\u00e1c lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u c\u1ea5m. Ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t c\u00f3 k\u1ebb vi ph\u1ea1m, Tam ty xin x\u1eed t\u1eed ngay. Vua n\u00f3i: <i>\"H\u1ecd t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a bi\u1ebft lu\u1eadt n\u01b0\u1edbc ta, n\u1ebfu v\u1ed9i \u00e1p d\u1ee5ng h\u00ecnh ph\u1ea1t, e r\u1eb1ng s\u1ebd l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ea1o ngh\u0129a chi\u00eau an.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u1ed9i tr\u1ea1ng.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho B\u1eafc di\u1ec7n duy\u00ean gi\u1edbi h\u00e0 B\u1ed9 th\u1ef1 Khang Ti\u1ebfn v\u00e0 L\u1ed9 H\u00ecnh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u D\u1ee5ng \u0111\u1ec1u d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 H\u00ecnh Ch\u00e2u, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh ngay.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00eda b\u1eafc c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, L\u1ec7, \u0110\u1ee9c, B\u00e1c c\u1ea3nh gi\u00e1c trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb nh\u00e2n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch x\u00e2m ph\u1ea1m m\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n, g\u00e2y h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 tang v\u1eadt hay kh\u00f4ng, c\u1ea3 ch\u1ee7 m\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u x\u1eed ch\u00e9m r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec giam gi\u1eef ch\u1edd x\u00e9t x\u1eed.\r\n\r\n[69] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ebft Nhan t\u00e2u r\u1eb1ng, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp luy\u1ec7n, trong \u0111\u00f3 Qu\u1ef3, Thi l\u00e0 g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi man di nh\u1ea5t, xin c\u1ea5p v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean luy\u1ec7n t\u1eadp. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea5y M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 C\u1ea3m \u0110\u1ee9c l\u00e0 C\u00e1t B\u00e1 l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 tu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, S\u00f9ng nghi s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Thi\u1ec7p, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Chi\u00eau l\u00e0m ph\u00f3.\r\n\r\n<i>(C\u00e1t B\u00e1, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Thi\u1ec7p, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[71] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, sai N\u1ed9i th\u1ecb T\u1ea3 ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n c\u00f9ng lo vi\u1ec7c ch\u1ebf tr\u00ed \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, sai Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c Phan C\u1ea9n Tu \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf ti\u1ebfu, c\u1ea7u ph\u00fac cho d\u00e2n, v\u00ec vi\u1ec7c s\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh.\r\n\r\n[73] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan, C\u00f4ng b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Ph\u00f2ng, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, v.v., ph\u00e2n \u0111i c\u00e1c l\u1ed9 Giang Nam \u0110\u00f4ng, Giang Nam T\u00e2y x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, th\u0103m h\u1ecfi d\u00e2n t\u00ecnh kh\u1ed5 c\u1ef1c, t\u1ebf l\u1ec5 c\u00e1c n\u00fai s\u00f4ng trong v\u00f9ng, do h\u1ea1n h\u00e1n.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, l\u1ec7nh cho c\u00e1c binh s\u0129 c\u00e1c ch\u00e2u \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n m\u1ed7i hai th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n.\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, B\u1eafc di\u1ec7n \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau d\u1eabn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng, d\u1ef1ng doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.\r\n\r\n<i>(T\u00e2n M\u00f9i l\u00e0 ng\u00e0y 19. Ng\u00e0y 23 t\u1ea5u \u0111\u1ebfn.)<\/i>\r\n\r\n[76] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n H\u00e0 c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u1edf S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n ki\u1ec3m th\u1ea3o v\u00e0 t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c Ty thi\u00ean t\u00e2u v\u1ec1 ng\u00e0y th\u00e1ng x\u00e2y l\u0103ng cho Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu. Ch\u00fang th\u1ea7n cho r\u1eb1ng, nghi l\u1ec5 t\u00f4ng mi\u1ebfu, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 l\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, n\u1ebfu ba n\u0103m kh\u00f4ng t\u1ebf, th\u00ec s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t c\u00f2n g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n. Nay Ty thi\u00ean n\u00f3i n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd m\u1edbi thu\u1eadn l\u1ee3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1i tang, n\u0103m nay ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m qu\u00e0n \u1edf \u0111\u1ea5t Nh\u00e2m, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng th\u1ed5. Ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ecfi k\u1ef9, l\u1ea1i c\u00f3 b\u00e0n lu\u1eadn, sao d\u00e1m l\u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a quan l\u1ec5 v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Ph\u00f9ng t\u01b0\u1edbng v\u00e0 B\u1ea3o ch\u01b0\u01a1ng? Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ea9m, l\u00fd l\u1ebd c\u1ea7n ph\u1ea3i thu\u1eadn ti\u1ec7n.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay tham kh\u1ea3o \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a tang t\u00e1ng, x\u01b0a c\u00f3 bi\u1ebfn l\u1ec5, h\u1ee3p t\u00e1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Chu C\u00f4ng \u0110\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng m\u00e0u \u0111en t\u1eeb T\u1ea5n T\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, ch\u00e9p trong s\u00e1ch v\u1edf, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. Theo l\u1ec5 n\u00f3i: 'T\u00e1ng l\u00e0 ch\u00f4n gi\u1ea5u, mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.' \u0110\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u1ed9ng th\u1ed5, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng theo \u0111\u1ea5t Ty thi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ecdn, theo l\u1ec5 tang ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e0n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng h\u1eadu, \u0111\u1eb7t quan t\u00e0i tr\u00ean long xa, d\u00f9ng g\u1ed7 x\u1ebfp ch\u1ed3ng l\u00ean nhau, l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng c\u1edd b\u1ed1n ph\u00eda, nh\u01b0 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 che, ph\u1ee7 k\u00edn b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, h\u1ee3p v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u00f4n gi\u1ea5u. N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u00f4n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1t \u0111i. Nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0 d\u00f9ng l\u1ec5 qu\u00e0n m\u00e0 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 t\u00e1ng, hy v\u1ecdng h\u01a1i h\u1ee3p v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 ngu, \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 l\u00ean t\u00f4ng mi\u1ebfu, d\u00e2ng h\u01b0\u1edfng t\u1ebf t\u1ef1.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c \u00e2m d\u01b0\u01a1ng ki\u00eang k\u1ef5, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng theo. Nay ch\u1ec9 theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u00e3ng c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ho\u00e0ng t\u1ed9c li\u00ean ti\u1ebfp c\u00f3 chuy\u1ec7n bu\u1ed3n th\u1ea3m. L\u1ea1i th\u00eam m\u1eb9 ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, l\u00f2ng th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 \u0111au bu\u1ed3n. L\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng nghi, e r\u1eb1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ki\u00eang k\u1ef5. N\u1ebfu nh\u01b0 l\u1eddi xin c\u1ee7a quan l\u1ec5, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 qu\u1ed1c gia, \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 t\u00f4ng mi\u1ebfu, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecf tr\u1ed1ng.\"<\/i>\r\n\r\nSau khi b\u00e0n b\u1ea1c xong, T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u An D\u1ecbch t\u00e2u: <i>\"S\u00e1ch L\u1ec5 c\u00f3 n\u00f3i: 'Sau khi l\u00e0m l\u1ec5 Ngu th\u00ec l\u1eadp ch\u1ee7'. Ngu l\u00e0 l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1t sau khi \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u01b0a ch\u00f4n th\u00ec ch\u01b0a l\u1eadp ch\u1ee7 Ngu v\u00e0 th\u1ea7n ch\u1ee7, n\u00ean theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Chu ch\u1ec9 \u0111\u1ee5c g\u1ed7 l\u00e0m huy\u1ec1n tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n linh. V\u01b0\u01a1ng h\u1eadu b\u1ea3y th\u00e1ng sau m\u1edbi ch\u00f4n, th\u00ec ch\u00f4n huy\u1ec1n tr\u1ecdng, \u0111\u00f3ng c\u1eeda nguy\u00ean cung, \u0111\u1ed1t c\u00e1c \u0111\u1ed3 hung tr\u01b0\u1ee3ng, xe u\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, long xu\u00e2n \u1edf B\u00e1ch Th\u00e0nh xong, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp ch\u1ee7 Ngu. C\u00e1t tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf v\u1ec1 kinh, chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u00edn l\u1ec5 t\u1ebf, l\u1ea1i ch\u00f4n ch\u1ee7 Ngu, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7, \u0111\u01b0a l\u00ean mi\u1ebfu th\u1ea5t. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean \u1edf l\u0103ng mi\u1ebfu, tu\u00e2n theo l\u1ec5 n\u00e0y, sao h\u00f4m nay l\u1ea1i tr\u00e1i \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng, v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u01b0a l\u00ean ph\u1ed1i th\u1edd. Nay t\u1ea1m th\u1eddi l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7, ch\u01b0a \u0111\u1ea1i t\u00e1ng \u0111\u00e3 ch\u00f4n huy\u1ec1n tr\u1ecdng, trong khi quan t\u00e0i ch\u01b0a v\u1ec1 vi\u00ean l\u0103ng, th\u00ec th\u1ea7n linh l\u00e0m sao v\u00e0o th\u00e1i mi\u1ebfu, hung tr\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a \u0111\u1ed1t \u1edf B\u00e1ch Th\u00e0nh, th\u00ec hung u\u1ebf x\u00fac ph\u1ea1m t\u1ed5 ti\u00ean. Mong noi theo l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng, t\u1ea1m th\u1eddi ch\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea5t Nh\u00e2m[footnote] 'K\u00ednh' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u1ed5', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 37-51 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ch\u01b0a l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7, nghi l\u1ec5 ph\u1ed1i th\u1edd hung nghi, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u t\u1ea1m th\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1edd, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd, linh gi\u00e1 \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn vi\u00ean l\u0103ng, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u1ed1i th\u1edd v\u00e0o mi\u1ebfu. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia.\"<\/i>\r\n\r\nAn D\u1ecbch l\u1ea1i xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u00e0i, t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p tr\u0103m quan ph\u00e2n t\u00edch, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty xem x\u00e9t l\u1ea1i.\r\n\r\nT\u00f4n H\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"X\u00e9t s\u00e1ch \u300aT\u1ea5n th\u01b0\u300b ch\u00e9p: Khi D\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 m\u1ed9t th\u1eddi, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 minh \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecf nh\u1ea1c, kh\u00f4ng d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt. L\u1ea1i x\u00e9t l\u1ec5 ch\u00e9p: Khi V\u01b0\u01a1ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, vi\u1ec7c t\u1ebf ng\u0169 t\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh, ch\u1ec9 t\u1ebf sau khi \u0111\u00e3 nh\u1eadp quan. Nh\u01b0ng n\u00f3i ng\u0169 t\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh, th\u00ec vi\u1ec7c t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. V\u00ec th\u1ebf b\u00e0n r\u1eb1ng do th\u1eddi gian x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, c\u1ea7n ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi cho ph\u00f9 h\u1ee3p. L\u1ea1i v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 theo l\u1ec5 v\u0103n, \u0111\u1ee3i th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ph\u1ee5 xong m\u1edbi ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ebf t\u1ef1, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd th\u00ec ba n\u0103m kh\u00f4ng t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf t\u00f4ng mi\u1ebfu, l\u1ec5 v\u0103n c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t. Hu\u1ed1ng chi Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u1ee9c h\u1ee3p v\u1edbi ti\u00ean tri\u1ec1u, l\u1ec5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ph\u1ee5. B\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u1edf S\u1eed qu\u00e1n ki\u1ec3m th\u1ea3o c\u00f9ng nhau tham kh\u1ea3o, cho r\u1eb1ng mi\u1ebfu ch\u01b0a th\u0103ng ph\u1ee5 th\u00ec th\u1ea7n linh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, e r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f3 ti\u1ebfn h\u00e0nh; c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ea1m qu\u00e0n \u0111\u00e3 xong, linh c\u1eefu \u1edf ngo\u00e0i giao, c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi l\u1ec5 an t\u00e1ng.<\/i>\r\n\r\n<i>An D\u1ecbch v\u1ed1n kh\u00f4ng hi\u1ec3u s\u00e1ch v\u1edf, ch\u1ec9 cho r\u1eb1ng trong th\u1eddi gian ch\u01b0a th\u0103ng ph\u1ee5, c\u00e1c mi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng b\u1ea3y th\u00ec n\u00ean theo th\u1eddi m\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ebf t\u1ef1, n\u00ean m\u1edbi d\u00e1m n\u00f3i l\u1eddi m\u00f9 qu\u00e1ng, coi nghi tr\u01b0\u1ee3ng tang l\u1ec5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u, xem c\u00e1c quan l\u00e0 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, ch\u1ec9 tr\u00edch linh c\u1eefu g\u1ecdi th\u1eb3ng l\u00e0 quan t\u00e0i, khi\u1ebfn tr\u0103m quan ph\u00e2n t\u00edch vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng, l\u00e0m nh\u01a1 b\u1ea9n th\u00e1nh th\u00f4ng, l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec1 t\u00f4i.<\/i>\r\n\r\n<i>An D\u1ecbch l\u1ea1i n\u00f3i: 'X\u01b0a th\u1ea5y c\u00e1c quan h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 hai Vua v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu. Nay th\u1ea5y c\u00e1c quan \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, ph\u1ee5ng s\u1ef1 Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, l\u1ea1i th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m.' Nay x\u00e9t th\u1eddi x\u01b0a l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu, l\u00e0 v\u00ec th\u1eddi gian thu\u1eadn ti\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ki\u00eang k\u1ef5 v\u1ec1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng; c\u00f2n nay th\u1eddi gian kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, n\u00ean theo l\u1ebd m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. Ch\u01b0a ch\u00f4n c\u1ea5t th\u00ec l\u1ec5 v\u0103n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, ch\u01b0a th\u0103ng ph\u1ee5 th\u00ec t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi th\u00e1nh \u00fd. L\u1ea1i n\u1eefa, Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m qu\u00e0n, m\u00e0 An D\u1ecbch n\u00f3i 'B\u00e1ch th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u1ed1t nghi tr\u01b0\u1ee3ng tang l\u1ec5, th\u00ec \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u x\u00fac ph\u1ea1m t\u1ed5 t\u00f4ng.'<\/i>\r\n\r\n<i>X\u00e9t s\u00e1ch \u300a\u0110\u00e0n cung\u300b ch\u00e9p: 'Vi\u1ec7c tri\u1ec1u ki\u1ebfn trong tang l\u1ec5 l\u00e0 thu\u1eadn theo t\u1ea5m l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.' Tr\u1ecbnh Huy\u1ec1n ch\u00fa r\u1eb1ng: 'L\u00e0 \u0111\u01b0a linh c\u1eefu v\u00e0o mi\u1ebfu.' L\u1ea1i ch\u00e9p: 'V\u00ec l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi nh\u00e0, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu t\u1ed5 ti\u00ean r\u1ed3i m\u1edbi ti\u1ebfn h\u00e0nh. Nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u ki\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi nh\u1eadp quan, nh\u00e0 Chu tri\u1ec1u ki\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00f4n c\u1ea5t.' Nay c\u0169ng t\u1eeb xa c\u00e1o t\u1eeb t\u00f4ng mi\u1ebfu, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 coi vi\u1ec7c xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u1ec5 kinh l\u00e0 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nghi th\u1ee9c c\u00e1t hung l\u00e0 x\u00fac ph\u1ea1m?<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i n\u00f3i: 'Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, c\u0169ng v\u00ec c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u00eang k\u1ef5, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ea9m, khi xu\u1ea5t kinh t\u1ea1m qu\u00e0n, kh\u00f4ng l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o mi\u1ebfu, m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 ba, sau khi l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m ph\u00eda t\u00e2y xong, m\u1edbi r\u01b0\u1edbc ngu ch\u1ee7 v\u1ec1 kinh, \u0111\u1ed5i th\u1ea7n ch\u1ee7 th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n.'<\/i>\r\n\r\n<i>Nay x\u00e9t v\u0103n t\u1ecbch th\u1eddi \u0111\u00f3, v\u00ec Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ch\u1ecb d\u00e2u c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, khi b\u0103ng h\u00e0, ch\u1ec9 ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh n\u0103m ng\u00e0y, tr\u0103m quan kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, kh\u00e1c v\u1edbi nay, t\u1eeb \u0111\u1ea7u c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u1eebng t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu. Nay Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfu th\u1ea3o nh\u01b0 T\u0103ng S\u00e2m, Nhan H\u1ed3i, hu\u1ed1ng chi khi b\u0103ng h\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 di m\u1ec7nh t\u1ea1m ng\u1eebng t\u1ebf t\u1ef1.<\/i>\r\n\r\n<i>Nay x\u00e9t l\u1ec5 v\u0103n, v\u1ed1n n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. An D\u1ecbch hoang \u0111\u01b0\u1eddng ngu mu\u1ed9i, d\u00e1m vi\u1ec7n d\u1eabn b\u1eady b\u1ea1, l\u1ea5y th\u00e2n \u0111\u1ea1i c\u00f4ng so s\u00e1nh v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ba n\u0103m, l\u1eeba d\u1ed1i qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf. Hu\u1ed1ng chi An D\u1ecbch v\u1ed1n thi\u1ebfu t\u00e0i n\u0103ng, th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 th\u1eb3ng th\u1eafn, ch\u00ea bai to\u00e0n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 thanh cao, chu\u1ed9ng to\u00e0n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Ch\u00ed l\u00e0m quan, c\u00e0ng gi\u00e0 c\u00e0ng ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u300aThi\u300b, \u300aTh\u01b0\u300b th\u00ec m\u00f9 t\u1ecbt. Vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea3n vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u d\u1eabn r\u00f5 \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, x\u00e9t k\u1ef9 th\u1eddi nghi, tuy l\u00e0 t\u00f9y th\u1eddi, nh\u01b0ng c\u0169ng d\u1ef1a v\u00e0o c\u1ed5 l\u1ec5, xin theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh c\u0169 m\u00e0 thi h\u00e0nh.\"<\/i>\r\n\r\nVua nghe theo.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, linh gi\u00e1 c\u1ee7a Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn to\u00e0n cung \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda An T\u00fac, t\u1ea1i x\u00e3 Tinh Hi\u1ebfu, huy\u1ec7n Sa \u0110\u00e0i. C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"Sau khi l\u1ec5 t\u1eeb bi\u1ec7t ho\u00e0n t\u1ea5t, xin m\u1eb7c \u00e1o l\u00e0nh tr\u1edf v\u1ec1 trong cung. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng l\u1ee5c cung m\u1eb7c \u00e1o tang, \u0111eo d\u00e2y \u0111i\u1ec7t, c\u1ea7m g\u1eady tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t \u0111i. \u0110\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd s\u1ebd c\u1ea3i t\u00e1ng, theo l\u1ec7 l\u1ec5 s\u1ebd m\u1eb7c \u00e1o ti.\"<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00fac \u0111\u1ea7u xem t\u1ea5u, th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, nh\u01b0ng t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u1ed1 xin, b\u00e8n ban chi\u1ebfu cho ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng \u0111\u1ee7 ba n\u0103m theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9.\r\n\r\n[78] Ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an c\u00f9ng m\u1eb9 \u0111em c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc sang x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Th\u1ed1ng qu\u00e2n Thu\u1eadn Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Th\u00e1t L\u00e3m d\u1eabn qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 qu\u00e2n Uy L\u1ed7 v\u00e0 Thu\u1eadn An. Ng\u1ee5y N\u0103ng, Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ng\u1ee5y N\u0103ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n t\u00edn, c\u1edd tr\u1ed1ng v\u00e0 qu\u00e2n nhu. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh tr\u1ea1i B\u1eafc B\u00ecnh, \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn B\u1ea3o Ch\u00e2u. Ti\u1ec3u hi\u1ec7u Ch\u1ea5n V\u0169 l\u00e0 T\u00f4n M\u1eadt d\u1eabn m\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111i do th\u00e1m, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. T\u00f4n M\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng c\u00e2y gi\u01b0\u01a1ng cung n\u1ecf ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch xu\u1ed1ng ng\u1ef1a d\u00f9ng v\u0169 kh\u00ed ng\u1eafn \u0111\u00e1nh nhau. T\u00f4n M\u1eadt b\u1eafn ch\u1ebft m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u \u00fay \u0111\u1ecbch, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n c\u1ee7a H\u1eefu V\u0169 L\u00e2m qu\u00e2n s\u1ee9 m\u00e0 h\u1ecd \u0111eo. Ti\u1ebfn c\u00f4ng th\u00e0nh ch\u00e2u, kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc.\r\n\r\n[79] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 <i>(t\u1ee9c ng\u00e0y 22)<\/i>, Th\u00e1t L\u00e3m c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a \u00f4ng ta h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng, c\u1ea7m chi\u1ebfu th\u01b0 gi\u1eef qu\u00e2n kh\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh, th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng m\u1ea1nh. K\u1ef5 binh nh\u1eb9 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch b\u1ecb t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n [Si\u00eau] ra \u0111\u00e1nh, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u00f3ng \u1edf D\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n[footnote]'Tr\u00fa' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu ph\u1ea7n Phi\u00ean Di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb b\u00e1t, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 15 ph\u1ea7n Th\u00e2n Chinh Khi\u1ebft \u0110an, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n<i>(Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0o ng\u00e0y 22 th\u00e1ng nhu\u1eadn, g\u1eb7p \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 t\u1ea5u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau m\u1edbi t\u1edbi. Th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung c\u0169ng n\u00f3i ng\u00e0y 22 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1ea5u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau n\u00f3i ng\u00e0y 24 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng th\u01b0 c\u1ee7a K\u1ebf Trung kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd K\u1ebf Trung kh\u00f4ng n\u00f3i h\u1ebft s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u0103ng?<\/i>\r\n\r\n<i>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng nhu\u1eadn ch\u00e9p <i>\"B\u1eafc di\u1ec7n t\u1ea5u K\u1ebf Trung g\u1eedi th\u01b0 cho Th\u1ea1ch Ph\u1ed5\"<\/i>, ch\u1eef <i>\"B\u1eafc di\u1ec7n\"<\/i> \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau. Nh\u01b0ng t\u1ea5u c\u1ee7a Si\u00eau \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n h\u01a1n h\u01a1n 10 ng\u00e0y, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5u c\u1ee7a Si\u00eau. H\u01a1n n\u1eefa, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 22, hai ng\u00e0y sau tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a K\u1ebf Trung, c\u00f3 v\u1ebb qu\u00e1 s\u1edbm, nghi r\u1eb1ng Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u00e0 ghi ch\u00e9p sau s\u1ef1 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o t\u1ea5u c\u1ee7a B\u1eafc di\u1ec7n. T\u1eeb Uy L\u1ed7 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh 21 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, Thu\u1eadn An 19 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, B\u1eafc B\u00ecnh 19 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u 18 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ef1c l\u1ee5c, b\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 truy\u1ec7n Khi\u1ebft \u0110an ch\u00e9p c\u00e1c chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf Uy L\u1ed7, Thu\u1eadn An, B\u1eafc B\u00ecnh \u0111\u1ec1u tr\u00f9ng l\u1eb7p, k\u1ef3 th\u1ef1c ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 vi\u1ec7c. Do B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 \u0111\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u, m\u00e0 t\u1ea5u l\u1ea1i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00fac, n\u00ean s\u1eed quan ch\u00e9p nh\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.<\/i>\r\n\r\n<i>L\u1ea1i x\u00e9t truy\u1ec7n Ng\u1ee5y N\u0103ng ch\u00e9p: Vua th\u1ea5y N\u0103ng d\u0169ng c\u1ea3m, l\u1ea1i cho gi\u1eef ch\u1ee9c Uy L\u1ed7, c\u1ea5p qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, theo d\u00f5i \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n, l\u1eadp m\u1ed9t t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. N\u0103ng c\u00f9ng \u0110i\u1ec1n M\u1eabn, D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n h\u1ee3p binh, \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u00e1p s\u00e1t th\u00e0nh, N\u0103ng c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng xu\u1ea5t qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n ta h\u01a1i thua, N\u0103ng li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh, Ng\u01b0ng \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c. Truy\u1ec7n \u0110i\u1ec1n M\u1eabn ch\u00e9p: <i>\"M\u1eabn l\u00e0m B\u1eafc B\u00ecnh b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ki\u1ebfm ng\u1ef1, cho t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1. Gi\u1eb7c l\u1ea1i x\u00e2m ph\u1ea1m, M\u1eabn \u0111\u00e1nh nhau \u1edf D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4n, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang. M\u1eabn do th\u00e1m bi\u1ebft ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an c\u00e1ch B\u1eafc B\u00ecnh 10 d\u1eb7m \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf B\u1ed3 \u00c2m, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y mai \u0111\u00e1nh B\u1eafc B\u00ecnh, M\u1eabn \u0111\u00eam \u0111em qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 t\u1eadp k\u00edch ph\u00e1 tr\u1ea1i, ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an kinh h\u00e3i, h\u1ecfi Th\u00e1t L\u00e3m: \"<\/i>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh ta l\u00e0 ai?<i>\" Th\u00e1t L\u00e3m \u0111\u00e1p: \"<\/i>L\u00e0 \u0110i\u1ec1n S\u01b0\u01a1ng s\u1ee9.<i>\" Ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an n\u00f3i: \"<\/i>H\u1eafn m\u1ea1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i.\" B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n r\u00fat.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u1eadn D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4n, c\u00e1c truy\u1ec7n kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c. N\u0103ng do d\u1ef1 kh\u00f4ng l\u1eadp c\u00f4ng, xem truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng, nay theo ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00e1ng 10 v\u00e0 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 2 sau ch\u00e9p ri\u00eang. Chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf Thu\u1eadn An, b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, nh\u01b0ng truy\u1ec7n Ph\u1ed5 l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5. Th\u1ef1c l\u1ee5c ng\u00e0y 22 th\u00e1ng nhu\u1eadn Qu\u00fd D\u1eadu ch\u00e9p chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, c\u0169ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec1n M\u1eabn, D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac \u0111\u00f3 D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 \u1edf B\u1ea3o Ch\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ean. \u0110\u1ec1u c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i>\r\n\r\n[80] Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>\"Bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea5u r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng s\u00e2u, ph\u00eda \u0111\u00f4ng K\u1ef3 Ch\u00e2u, do ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n l\u1edbn \u0111ang \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, Ng\u1ee5y N\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng, D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean L\u00e3ng, \u0110i\u1ec1n M\u1eabn l\u1ea1i \u0111ang \u1edf Uy L\u1ed7 Qu\u00e2n, ph\u00eda \u0111\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 c\u1ee7a Thi\u00ean H\u00f9ng Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1ed1i Ch\u00e2u, giao cho Chu O\u00e1nh, \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Qu\u00e2n, T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu ph\u00e2n b\u1ed1, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, giao ri\u00eang cho T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu. N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf g\u1ea7n, xin cho t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u00fap, l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft h\u1eb9n v\u1edbi Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n c\u00f9ng \u1ee9ng ph\u00f3 ti\u00eau di\u1ec7t, r\u1ed3i chi\u00eau m\u1ed9 tr\u00e1ng s\u0129 v\u00e0o \u0111\u1ecbch c\u1ea3nh, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch, ti\u00eau di\u1ec7t sinh l\u1ef1c, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m, b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u00e1o cho Thi\u00ean H\u00f9ng Qu\u00e2n. M\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 an l\u00f2ng d\u00e2n, hai l\u00e0 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch nghi ng\u1edd, ba l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng uy th\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n, b\u1ed1n l\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi H\u00ecnh Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c[footnote] \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c '\u0111\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ecbnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n s\u0129 h\u1ed9 gi\u00e1 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 quy\u1ebft th\u1eafng b\u1ea1i. Nay Thi\u00ean H\u00f9ng Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn B\u1ed1i Ch\u00e2u, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa kh\u00f4ng qu\u00e1 ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i ph\u00eda nam B\u1ed1i Ch\u00e2u, th\u00ec t\u1eeb \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u h\u01a1n ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, sai Tang T\u00e1n k\u1ebft tr\u1eadn ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, v\u00e0 l\u1ec7nh cho qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00f4i H\u1eefu Chung \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eeb Th\u1ed5 M\u00f4n h\u1ed9i qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u. Xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, d\u1eddi \u0111\u1ebfn gi\u1eefa H\u00ecnh Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u, xa gi\u00e1 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. L\u1ea1i sai V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf D\u1ef1c Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi Ng\u1ee5y N\u0103ng, t\u1ea1o th\u1ebf h\u1ed9i qu\u00e2n, \u0111\u1ee3i khi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, m\u1edbi n\u00ean \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Danh.\"<\/i>\r\n\r\nL\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, qu\u00e2n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn, ph\u00eda b\u1eafc H\u00ecnh Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u d\u1ea7n b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n chia ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, sai t\u01b0\u1edbng so\u00e1i h\u1ed9i qu\u00e2n, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Ng\u1ee5y N\u0103ng ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, k\u00ecm ch\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, \u0111\u1ecbch \u1eaft lo ng\u1ea1i ph\u00eda sau, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn s\u00e2u. N\u1ebfu xa gi\u00e1 kh\u00f4ng \u0111i, c\u00e0ng s\u1ee3 gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc h\u1ea1i d\u00e2n, ho\u1eb7c n\u1ebfu ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00e2n chinh, c\u0169ng ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng l\u1edbn, t\u1ea1m \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Uy\u00ean, d\u1ec5 b\u1ec1 ch\u1ebf ng\u1ef1, h\u1ed9i qu\u00e2n kh\u1ed1ng ch\u1ebf.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Th\u1ea7n trong \u300aTr\u1ea7n s\u1eed\u300b ch\u00e9p s\u1edb n\u00e0y, n\u00f3i l\u00e0 th\u00e1ng nhu\u1eadn ch\u00edn, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u00e2n chinh. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u v\u1edbi Vua, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng. Thi\u00eam th\u01b0 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4. Vua l\u1ea1i h\u1ecfi \u00fd Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. L\u00fac \u0111\u00f3, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111ang \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh. Chu\u1ea9n bi\u1ebft Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Nam n\u00ean xin d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam, c\u00f2n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c n\u00ean xin d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, b\u00e8n gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f4ng bi\u1ebft, n\u00f3i: <i>\"Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ea1ch k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y cho b\u1ec7 h\u1ea1? T\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u00e9m. Nay thi\u00ean t\u1eed th\u1ea7n v\u0169, t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u00f2a h\u1ee3p, n\u1ebfu xa gi\u00e1 th\u00e2n chinh, gi\u1eb7c t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd r\u00fat lui. N\u1ebfu kh\u00f4ng, ta s\u1ebd d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 m\u01b0u gi\u1eb7c, ki\u00ean c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy y\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Th\u1ebf l\u1ef1c lao nh\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i, ta \u0111\u00e3 n\u1eafm ch\u1eafc ph\u1ea7n th\u1eafng. Sao l\u1ea1i mu\u1ed1n b\u1ecf x\u00e3 t\u1eafc m\u00e0 ch\u1ea1y xa \u0111\u1ebfn S\u1edf, Th\u1ee5c?\"<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i, hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb \u0111\u00f3 o\u00e1n Chu\u1ea9n.\r\n\r\nKh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u m\u01b0u tr\u00ed, Chu\u1ea9n s\u1ee3 \u00f4ng ta t\u00f9y ti\u1ec7n can gi\u00e1n, ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch lo\u1ea1i b\u1ecf. Khi Vua mu\u1ed1n ch\u1ecdn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, Chu\u1ea9n b\u00e8n n\u00f3i Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u0169ng t\u1ef1 xin \u0111i. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua l\u1ea5y Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ph\u00e1n Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ph\u1ee7 ki\u00eam \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, \u0111\u1ec1 c\u1eed H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, c\u00f9ng Chu O\u00e1nh b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7.\r\n\r\n<i>(S\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng xa gi\u00e1 l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean. X\u00e9t Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m tri \u0110\u1ea1i Danh v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 10 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 11 m\u1edbi th\u00e2n chinh, s\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u00f3 l\u1ebd nh\u1ea7m. S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu\u1ea9n tri\u1ec7u Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh ph\u1ee7 d\u1eb7n d\u00f2, r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ti\u1ec5n, b\u1ea3o Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00ean ng\u1ef1a \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng sai l\u1ea7m. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, truy\u1ec7n c\u1ee7a Chu\u1ea9n v\u00e0 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa. Th\u1ef1c ra Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch Thi\u1ec1n Uy\u00ean, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Nghi\u00eau T\u1ea9u \u00e2m th\u1ea7m ng\u0103n tr\u1edf, Chu\u1ea9n b\u00e8n ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a h\u1ecd, tuy ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ec9 tr\u00edch Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c[footnote] ch\u1eef 'Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb3ng' ba ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], v\u1ed1n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng Chu\u1ea9n ch\u1ec9 tr\u00edch Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, e r\u1eb1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh vi\u1ebft truy\u1ec7n c\u1ee7a Chu\u1ea9n, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u ng\u01b0\u1eddi Giang Nam khuy\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c khuy\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, n\u1ebfu n\u00f3i Chu\u1ea9n ri\u00eang t\u01b0 cho l\u00e0 \u0111\u00fang th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ch\u1ec9 tr\u00edch tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua. H\u01a1n n\u1eefa, \u0110\u01b0\u1eddng Anh k\u1ec3 chuy\u1ec7n Chu\u1ea9n, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf Chu\u1ea9n, b\u00e8n xin tr\u1ea5n th\u1ee7 Ng\u1ee5y \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ee9u, k\u1ebb gian t\u00e0 v\u00ec m\u00ecnh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00ean ghi nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. L\u01b0u Ban vi\u1ebft truy\u1ec7n Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Lai c\u00f4ng, c\u0169ng n\u00f3i Vua tu\u1ea7n th\u00fa ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng[footnote] ch\u1eef 'H\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 15 b\u1ed5 sung.[\/footnote], Chu\u1ea9n m\u1edbi xin ch\u00e9m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng v\u00e0 Th\u1ee5c, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang \u0111\u1ec1u sai, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i>\r\n\r\n[81] Ban \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, V\u00e2n Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung b\u1ecb thua tr\u1eadn, b\u1ecb \u0111\u1ecbch b\u1eaft gi\u1eef, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c quan, d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng. K\u1ebf Trung nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u00f2a h\u1ea3o. L\u00fac \u0111\u00f3, m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u00e3 gi\u00e0, c\u00f3 \u00fd ch\u00e1n gh\u00e9t chi\u1ebfn tranh, tuy \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, nh\u01b0ng c\u0169ng nghe theo l\u1eddi K\u1ebf Trung, b\u00e8n sai ti\u1ec3u hi\u1ec7u L\u00fd H\u01b0ng c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ea7m t\u00edn ti\u1ec5n v\u00e0 th\u01b0 c\u1ee7a K\u1ebf Trung \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u b\u1ed9 th\u1ef1 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi m\u1ed9t b\u1ea3n m\u1eadt t\u1ea5u, mong s\u1edbm \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft. H\u01b0ng n\u00f3i r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 v\u00e0 m\u1eb9 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc xe tr\u01b0\u1edbng, trao th\u01b0 n\u00e0y, d\u1eb7n ph\u1ea3i nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u giao cho Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i \u00e2m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1edf v\u1ec1.\r\n\r\nNg\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Ph\u1ed5 sai s\u1ee9 mang b\u1ea3n t\u1ea5u \u0111\u1ebfn. Vua m\u1edf xem, ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh c\u1ee7a K\u1ebf Trung, n\u00f3i r\u00f5: <i>\"Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, trong tr\u1eadn V\u1ecdng \u0110\u00f4, t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u, doanh tr\u1ea1i ch\u01b0a k\u1ecbp d\u1ef1ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng c\u1edfi gi\u00e1p, ng\u1ef1a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n u\u1ed1ng su\u1ed1t hai ng\u00e0y, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 binh s\u0129 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, li\u1ec1u m\u1ea1ng tranh nhau l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc. H\u00f4m sau, th\u1ea7n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh c\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, tuy th\u1eafng b\u1ea1i ngang nhau, nh\u01b0ng vi\u1ec7n binh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, n\u00ean b\u1ecb B\u1eafc tri\u1ec1u b\u1eaft gi\u1eef. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 do V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau khinh \u0111\u1ecbch thi\u1ebfu m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ea7n. B\u1eafc tri\u1ec1u v\u00ec th\u1ea7n t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 trong cung, t\u1eebng g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ban cho \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng c\u00e1c quan. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng nh\u1edb l\u1ea1i n\u0103m x\u01b0a t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, ch\u1ec9 mong d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, chi\u1ebfn tranh ch\u1ea5m d\u1ee9t. Hu\u1ed1ng chi B\u1eafc tri\u1ec1u k\u00ednh ng\u01b0\u1ee1ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c, mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c quan h\u1ec7 h\u00f2a h\u1ea3o c\u0169, mong b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1ee7 l\u00f2ng nghe theo l\u1eddi th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i.\"<\/i>\r\n\r\n[82] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 to\u00e0n th\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u0169ng l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u00f2a ho\u00e3n v\u1edbi r\u1ee3 l\u00e0m l\u1ee3i. Khi Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, L\u1eef \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb nh\u00e2n vi\u1ec7c Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, sai s\u1ee9 \u0111i b\u00e1o tang. Sau \u0111\u00f3, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 xin nh\u00e2n sau khi chuy\u1ec3n chi\u1ebfn, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm cho r\u1eb1ng ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 giao thi\u1ec7p ch\u00e2n th\u00e0nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00e9p bu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ngh\u0129 t\u1eeb x\u01b0a, gi\u1eb7c Hung N\u00f4 l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 m\u1ea1nh c\u1ee7a Trung Nguy\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ec3 c\u1ea3m h\u00f3a, d\u00f9ng binh l\u1ef1c h\u00f9ng m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp, th\u00ec t\u00ednh hung h\u00e3n c\u1ee7a ch\u00fang sao c\u00f3 th\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 ch\u01b0a th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nB\u1eadt S\u0129 An v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an quy thu\u1eadn \u0111\u1ec1u n\u00f3i trong n\u01b0\u1edbc h\u1ecd s\u1ee3 uy th\u1ea7n v\u0169 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, n\u01b0\u1edbc ta h\u00f9ng m\u1ea1nh gi\u00e0u c\u00f3, th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee3 m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u1eed binh \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm l\u1ea1i U Ch\u00e2u, n\u00ean m\u1edbi d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m s\u00e2u v\u00e0o. Nay qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00fang c\u0169ng x\u1ea5u h\u1ed5 kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 r\u00fat lui, n\u00ean m\u1edbi nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung \u0111\u1ec3 xin h\u00f2a, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c khanh n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft hai. Ch\u00fang v\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng n\u00ean xin k\u1ebft minh, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean. Nh\u01b0ng sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng y\u00eau c\u1ea7u. N\u1ebfu ta ch\u1ecbu nh\u00fan m\u00ecnh \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai s\u1ee9 \u0111i, t\u1eb7ng ch\u00fang c\u1ee7a c\u1ea3i, nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 \u0111\u1ea5t Quan Nam t\u1eebng thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00fang, n\u1ebfu ch\u00fang l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u1edb, th\u00ec ta ph\u1ea3i ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, Tr\u1eabm s\u1ebd ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, th\u1ec1 v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129, th\u00e2n chinh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.\"<\/i>\r\n\r\nR\u1ed3i sai Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111em chi\u1ebfu th\u01b0 ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i b\u00e1u, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n d\u00e2n, th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u1eebng chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, \u0111\u00e2u mu\u1ed1n d\u00f9ng binh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng v\u0169 l\u1ef1c. Nay xem t\u1edd t\u1ea5u, r\u1ea5t khen ng\u1ee3i l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n. Tr\u1eabm gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ed1n b\u1ec3, l\u00e0 cha m\u1eb9 d\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1eebng chi\u1ebfn, c\u0169ng h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1eabm. Khi chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn, khanh h\u00e3y b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd n\u00e0y, c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0o x\u00e1c th\u1ef1c, h\u00e3y nh\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung mu\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng Vua ch\u01b0a cho ph\u00e9p.\r\n\r\n<i>(Qu\u1ed1c s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n \u0111\u1ed5i ch\u1eef <i>\"b\u1eafc tri\u1ec1u\"<\/i> th\u00e0nh <i>\"b\u1ec9 trung\"<\/i>, v\u00e0 b\u1ecf \u0111i c\u00e2u <i>\"V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khinh \u0111\u1ecbch \u00edt m\u01b0u\"<\/i> c\u00f9ng \u0111o\u1ea1n Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 th\u1ea7n <i>\"ch\u01b0a bi\u1ebft hai\"<\/i> tr\u1edf xu\u1ed1ng, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ea5t s\u1ef1 th\u1eadt.)<\/i>\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea5y Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Chu O\u00e1nh l\u00e0m Gi\u00e1 ti\u1ec1n \u0110\u00f4ng di\u1ec7n B\u1ed1i K\u00fd l\u1ed9 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, D\u0129nh ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn <i>(Ch\u00ednh M\u1eabn, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t; M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 C\u00e1t B\u00e1 l\u00e0m Gi\u00e1 ti\u1ec1n T\u00e2y di\u1ec7n H\u00ecnh Minh l\u1ed9 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Trung M\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u1ea8n l\u00e0m ph\u00f3, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t. Vua tri\u1ec7u To\u00e0n Chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, l\u1ec7nh ki\u00eam ch\u1ee9c Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n v\u00e0 B\u1ed1i, K\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u Ki\u1ec1m h\u1ea1t, l\u1ea1i sai xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt ph\u00eda b\u1eafc. To\u00e0n Chi\u1ebfu t\u00e2u r\u1eb1ng, n\u1ebfu gi\u1eb7c ti\u1ebfn s\u00e1t th\u00e0nh Ng\u1ee5y, ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh, \u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 th\u1eafng. Vua khen ng\u1ee3i l\u00f2ng trung d\u0169ng c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy v\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Chu O\u00e1nh n\u1ebfu To\u00e0n Chi\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chia qu\u00e2n cho \u00f4ng[footnote]Ch\u1eef 'c\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\r\n\r\n[84] C\u00f9ng ng\u00e0y, l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u00eda nam H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0o tr\u00fa trong th\u00e0nh tr\u1ea1i, v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ti\u1ebfn s\u00e1t.\r\n\r\n[85] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, l\u1ec7nh cho Ph\u1ee7 ch\u00e2u t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd ph\u00e1t binh v\u00e0o khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Long tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf \u0111\u00f3 c\u1ea7n truy c\u1ee9u th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd ban chi\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u1ec1.\r\n\r\n[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Kh\u1ea3 Lam qu\u00e2n s\u1ee9 Khai Phong C\u1ed5 T\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng k\u1ef5 binh gi\u1eb7c m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m ph\u1ea1m Th\u1ea3o Th\u00e0nh Xuy\u00ean, \u00f4ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ng\u00e0y h\u00f4m sau ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang l\u1ea7n n\u1eefa, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i ch\u00fang ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. C\u00f3 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, l\u1ec7nh cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 Ty b\u1ed9 th\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. B\u00ednh \u0110\u1ea1i Ki\u1ec1m h\u1ea1t Cao K\u1ebf Hu\u00e2n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, l\u00ean cao nh\u00ecn v\u1ec1 Th\u1ea3o Th\u00e0nh Xuy\u00ean, n\u00f3i v\u1edbi T\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00f4ng nh\u01b0ng tr\u1eadn th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ec9nh t\u1ec1, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh b\u1ea5t t\u00e0i. Qu\u00e2n ta tuy \u00edt, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 th\u1eafng. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh d\u01b0\u1edbi n\u00fai, khi giao chi\u1ebfn, ch\u00fang \u1eaft s\u1ebd r\u00fat v\u1ec1 ph\u00eda nam, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1i ph\u00e1.\"<\/i> Khi giao chi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn H\u00e0n Quang L\u0129nh th\u00ec ph\u1ee5c binh xu\u1ea5t hi\u1ec7n, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch qu\u1ea3 nhi\u00ean thua to, t\u1ef1 gi\u00e0y x\u00e9o l\u00ean nhau h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u1ef1a, tr\u00e2u v\u00e0 l\u1ea1c \u0111\u00e0. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Nghi loan ph\u00f3 s\u1ee9, K\u1ebf Hu\u00e2n t\u1eeb ch\u1ee9c L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 11 ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng v\u00e0o th\u00e1ng 11 ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Kinh Nguy\u00ean b\u1ed1 tr\u00ed Tr\u1ea7n H\u01b0ng t\u00e2u: <i>&#8220;D\u1eabn qu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed9c th\u1ee5c h\u1ed9 Chi\u1ebft M\u1eadt Tang \u0111\u1ed9t k\u00edch tr\u1ea1i t\u1ed9c c\u1ee7a t\u00ean gi\u1ea3 x\u01b0ng l\u00e0 V\u1ea1n T\u1eed qu\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i V\u0169 Di\u00ean H\u00e0m B\u1ea1c Xuy\u00ean, b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 253 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2u, ng\u1ef1a, kh\u00ed gi\u1edbi h\u01a1n 31.000. B\u1ecdn gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch l\u1ec1u tr\u1ea1i. Ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 r\u00fat qu\u00e2n, l\u1ea1i g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 gia s\u00fac.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu ban r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00f9 binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u c\u1ea5p \u0111\u1ea5t \u0111ai, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e2m v\u00e0o c\u1ea3nh kh\u1ed1n c\u00f9ng. Ban th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ea7n H\u01b0ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch Tr\u1ea7n H\u01b0ng B\u1ea3n truy\u1ec1n ch\u00e9p: C\u00f9ng T\u00e0o V\u0129, T\u1ea7n H\u00e0n d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n t\u1ea1i V\u0169 Di\u00ean H\u00e0m B\u1ea1c Xuy\u00ean, \u0111\u1ed9t k\u00edch tr\u1ea1i t\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c Phi\u00ean l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng Mai, ch\u00e9m h\u01a1n 200 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng 300 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1o gi\u00e1p, tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ea1c \u0111\u00e0, ng\u1ef1a h\u01a1n 30.000. Chi\u1ebfu th\u01b0 khen th\u01b0\u1edfng. X\u00e9t s\u1ed1 li\u1ec7u b\u1eaft s\u1ed1ng, ch\u00e9m gi\u1ebft n\u00e0y kh\u00e1 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1ef1c l\u1ee5c, nh\u01b0ng t\u00ean t\u1ed9c Phi\u00ean l\u1ea1i kh\u00e1c. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u00e0o V\u0129 truy\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 c\u00f9ng xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u1edbi Tr\u1ea7n H\u01b0ng, e r\u1eb1ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00e1c. Tuy nhi\u00ean, B\u1ea3n truy\u1ec1n ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi ph\u00e1 t\u1ed9c Khang N\u00f4, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 sai th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[2] C\u00f9ng ng\u00e0y, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u1eadn th\u1ebf cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, l\u1ea5y Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u1ecb lang T\u1ea5t S\u0129 An, Tam ty s\u1ee9 Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5, phong l\u00e0m \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[4] L\u00fac n\u00e0y, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an th\u01b0\u1eddng th\u1ea3 k\u1ef5 binh \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00f9ng Th\u00e2m, K\u1ef3, g\u1eb7p ch\u00fat b\u1ea5t l\u1ee3i li\u1ec1n r\u00fat lui, d\u1ea1o ch\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh giao chi\u1ebfn. Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u00fang \u0111ang th\u0103m d\u00f2 ta. Mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh luy\u1ec7n t\u1eadp t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, ch\u1ecdn l\u1ef1a qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[5] Tuy\u00ean huy Nam vi\u1ec7n s\u1ee9, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh l\u00e0m Khu m\u1eadt s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u1ec1u l\u00e0m Thi\u00eam th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho Ch\u1eedng, Nghi\u00eau T\u1ea9u b\u1ed5ng l\u1ed9c v\u00e0 \u00e2n l\u1ec7 \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nh\u01b0 Khu m\u1eadt ph\u00f3 s\u1ee9. K\u1ebf Anh c\u1ea9n th\u1eadn, t\u0129nh m\u1ecbch, \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng, nh\u1ea1y b\u00e9n, \u0111\u01b0\u1ee3c Vua y\u00eau qu\u00fd. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, b\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a Khu m\u1eadt ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c truy phong l\u00e0m Qu\u1eadn th\u00e1i phu nh\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u gia phong l\u00e0m Qu\u1ed1c phu nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Khu m\u1eadt Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung L\u01b0u S\u01b0 \u0110\u1ea1o t\u1ea1m quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 c\u00f4ng s\u1ef1. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m Tam ty s\u1ee9, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Tri Th\u1ecd ch\u00e2u Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u00e1 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00f3i kh\u1ed5 c\u01b0\u1edbp kho ch\u1ee9a l\u00faa m\u1ea1ch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, theo lu\u1eadt c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n th\u00ec \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ch\u1ebft.&#8221;<\/i> Vua ban chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u x\u1eed \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y \u0111i lao th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0y ra ngo\u00e0i 500 d\u1eb7m, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e0y t\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u. Nghi\u00eau T\u00e1 \u1edf ch\u00e2u, t\u1ef1 b\u1ecf g\u1ea1o ra n\u1ea5u ch\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i \u0103n, l\u1ea1i c\u00f3 quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u tranh nhau b\u1ecf g\u1ea1o, c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Nghi\u00eau T\u00e1 n\u00f3i: <i>&#8220;Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m \u01a1n ri\u00eang, ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1ea5y m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd vui v\u1ebb l\u00e0m theo.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[7] Vua ban chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, C\u00e0n Ninh qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1c th\u00fac ch\u1ee7 l\u1ea1i c\u1ee7a h\u00e0o tr\u1ea1i c\u1ea9n th\u1eadn coi gi\u1eef c\u1eeda \u0111\u1eadp, c\u1eeda n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i khi th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00ean, \u0111\u01b0a n\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u00ea \u0111\u1eadp ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng Ng\u1ef1, \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng vi\u1ec7c t\u01b0\u1edbi ti\u00eau. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Tri H\u00f9ng ch\u00e2u H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7.<\/p>\n<p>[8] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng s\u1eafc th\u01b0 \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f3 khi d\u00f9ng nh\u1eefng t\u1eeb nh\u01b0 <i>&#8220;ph\u1ea3i x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh&#8221;<\/i>, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd s\u00e2u xa, li\u1ec1n x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh. L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, Vua ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng t\u1eeb nh\u01b0 <i>&#8220;x\u1eed n\u1eb7ng, x\u1eed c\u1ef1c h\u00ecnh, x\u1eed tr\u1ea3m, \u0111\u00e0y \u0111i&#8221;<\/i> \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u1ee5 \u00e1n l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[9] L\u1ed7 qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa t\u00e2u xin cho H\u00e0n l\u00e2m Y quan Tri\u1ec7u T\u1ef1 H\u00f3a l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c s\u1ee9 ki\u00eam Y quan vi\u1ec7n s\u1ef1. Vua n\u00f3i v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ung v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean Ph\u1ea7n c\u0169ng t\u1eebng nh\u1edd thu\u1ed1c thang c\u1ee7a T\u1ef1 H\u00f3a m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng, xin cho l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed qu\u1eadn xa, nh\u01b0ng ta \u0111\u00e3 b\u1ea3o r\u1eb1ng y quan l\u0129nh qu\u1eadn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi T\u1ef1 H\u00f3a nay \u0111\u00e3 l\u00e0 Vi\u1ec7n s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n vi\u1ec7n, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u y quan, sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i xin th\u00eam? N\u00ean tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, \u0111\u1ecbnh ra th\u1eddi h\u1ea1n x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n t\u1ea1i Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n: vi\u1ec7c l\u1edbn 10 ng\u00e0y, vi\u1ec7c v\u1eeba 7 ng\u00e0y, vi\u1ec7c nh\u1ecf 5 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[11] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i, sau khi x\u00e9t x\u1eed xong, c\u00e1c c\u01a1 quan ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o t\u1ed9i danh l\u00ean Th\u1ea9m quan v\u00e0 Tam ban vi\u1ec7n. C\u00e1c quan l\u1ea1i ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c t\u01b0 l\u1ee3i b\u1ecb \u0111i\u1ec1u tra, quan kh\u00e1m s\u1ef1 ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o xem h\u1ecd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>[12] Ph\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf B\u1ea1ch Ch\u00e2u, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[13] L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u1ea1c ch\u1ee9c quan \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n, th\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u00edt ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1eed m\u1ed9t quan ch\u00e2u huy\u1ec7n l\u00e0m m\u1ea1c ch\u1ee9c. Vua xem x\u00e9t c\u00e1c b\u1ea3n \u00e1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n, th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u00fang, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1eeb nay khi Thuy\u00ean ty d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, ph\u1ea3i mang theo b\u1ea3n th\u1eed nghi\u1ec7m ch\u1eef vi\u1ebft v\u00e0 b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean Vua, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, chi\u1ebfu l\u1ec7nh cho qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Nhu\u1ec7 \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u00f3ng t\u1ea1i Tr\u1ea5n Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n g\u1ea7n ph\u00eda nam \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[15] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, T\u1ea7n Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ed9 t\u1ed9c c\u1ee7a L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean x\u00e2m ph\u1ea1m tr\u1ea1i V\u0129nh Ninh, b\u1ecb t\u1ed9c D\u01b0\u1ee3c L\u1ec7nh h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n tr\u0103m \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[16] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 B\u1ea3o B\u00ecnh, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t xin ki\u00eam ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng \u1ea5n, Vua h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn L\u00fd H\u00e3ng, H\u00e3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9. B\u1ea3o C\u00e1t nh\u1edd th\u00e2n th\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao chi\u1ebfn tr\u1eadn, n\u1ebfu \u0111\u1ed9t nhi\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 cao, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb d\u01b0 lu\u1eadn ch\u1ec9 tr\u00edch.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi l\u1ea1i sau \u0111\u00f3, H\u00e3ng v\u1eabn gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u00e8n b\u1ecf qua. Khi H\u00e3ng m\u1ea5t, B\u1ea3o C\u00e1t v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng xin, ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, phong B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0m V\u0169 Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, \u0110\u1ed3ng b\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Tr\u1ea5n Ninh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay S\u00e0i V\u0169 T\u00edch m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[18] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 B\u1ea1ch Th\u1ee7 T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ch\u1ee9c Khang Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1ee7 T\u1ed1 t\u1eeb Uy L\u1ed7 qu\u00e2n chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn K\u00fd Ch\u00e2u, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng Th\u1ee7 T\u1ed1 c\u00f3 t\u00e0i v\u00f5 d\u0169ng, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, xin b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u00ednh th\u1ee9c th\u1ee9 s\u1eed. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;T\u01b0\u1edbng s\u00fay c\u00f3 c\u00f4ng, li\u1ec7t k\u00ea th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 phong ch\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, T\u1ed1ng can d\u1ef1 l\u00e0m g\u00ec?&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(L\u1eddi Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u1eadn th\u1ea7n, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n t\u1ea5u c\u1ee7a Do\u00e3n Chu ph\u00fac t\u1ea5u L\u00fd Kinh xin tr\u00e1ch ph\u1ea1t Chu, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[19] Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Ho\u00e0i Nam t\u00e2u r\u1eb1ng, quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf S\u1edf Ch\u00e2u li\u1ec7t k\u00ea th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n k\u1ec3 v\u1ec1 ch\u00ednh t\u00edch c\u1ee7a Tri ch\u00e2u, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 H\u00e0 L\u00e2m, xin cho \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i th\u00eam ba n\u0103m. Vua ban chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(H\u00e0 L\u00e2m, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[20] C\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m, T\u00e2n, L\u1ec7 t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00e2u b\u1ecd ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng Th\u1ecb c\u1ea5m, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Khang T\u00f4ng Nguy\u00ean <i>(ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef<a class=\"footnote\" title=\"Sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng... \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef. Ch\u1eef 'H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 5\/20 b\u1ecf; ch\u1eef 'V\u00e3ng' nguy\u00ean thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-218-1\" href=\"#footnote-218-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[22] Ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1, n\u1ebfu c\u00f3 tranh ch\u1ea5p ki\u1ec7n t\u1ee5ng, quan l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 tu\u00e2n th\u1ee7 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng b\u1eb1ng, ho\u1eb7c g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, d\u1eabn \u0111\u1ebfn xung \u0111\u1ed9t bi\u00ean gi\u1edbi. T\u1eeb nay, Chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ki\u1ec3m tra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 l\u00e0m t\u1ed1t ch\u1ee9c tr\u00e1ch, ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[23] Ng\u01b0\u1eddi Nhung thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c D\u00e3 K\u00ea x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Ho\u00e0n Kh\u00e1nh, Vua ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e0m ph\u00e1n h\u00f2a gi\u1ea3i, n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng nghe th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i uy hi\u1ebfp.<\/p>\n<p>[24] Ban chi\u1ebfu cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c s\u1eafc th\u01b0 ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n th\u1ea7n trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u00eau r\u00f5 th\u00e0nh t\u00edch, qu\u00e1 tr\u00ecnh v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc th\u01b0 khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 khi thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 k\u1ec3 c\u00f4ng, hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00eau r\u00f5 s\u1ef1 vi\u1ec7c, ho\u1eb7c ch\u1ec9 n\u00f3i <i>&#8220;m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi&#8221;<\/i> m\u00e0 kh\u00f4ng ghi t\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u1eadp c\u00f4ng, khi\u1ebfn vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[25] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 T\u00e2y Xuy\u00ean, binh s\u0129 tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u1edf c\u00e1c n\u01a1i, ch\u00e2u qu\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda, doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u1edf. Ban \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 c\u1eeda, doanh tr\u1ea1i, n\u00ean binh s\u0129 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai trung s\u1ee9 mang ki\u1ebfm Vua \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n l\u1ec7nh. Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, \u0111\u1ec1u tri\u1ec7u v\u1ec1 kinh, giao ki\u1ebfm cho B\u1ed9 th\u1ef1 ty, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec x\u1eed xong, t\u00e2u l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Kinh H\u1ed3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng, Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u00fa Ch\u00e2u l\u00e0 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0m Ch\u00e2u l\u00e0m vi\u1ec7c Ph\u1eadt s\u1ef1 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[27] Sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p trai tr\u00e1ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u01b0\u1ee3n v\u0169 kh\u00ed trong kho, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec chia phi\u00ean thay nhau t\u1eadp luy\u1ec7n, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec v\u00e0o th\u00e0nh gi\u1eef, khi gi\u1eb7c r\u00fat lui th\u00ec v\u1ec1 doanh tr\u1ea1i l\u00e0m ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aL\u01b0\u1ee1ng tri\u1ec1u binh ch\u00ed\u300b, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a quan l\u1ea1i thu\u1ed9c quy\u1ec1n, chia l\u00e0m ba lo\u1ea1i: C\u00f4ng c\u1ea7n, li\u00eam ch\u00ednh, c\u00f3 \u01a1n v\u1edbi d\u00e2n l\u00e0 lo\u1ea1i tr\u00ean; l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ecfi nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng li\u00eam khi\u1ebft, thanh b\u1ea1ch nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng tr\u1ecb d\u00e2n l\u00e0 lo\u1ea1i th\u1ee9 hai; nh\u00fat nh\u00e1t v\u00e0 tham lam l\u00e0 lo\u1ea1i d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Theo l\u1eddi xin c\u1ee7a H\u1eefu ty gi\u00e1n l\u00e0 Cao Th\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e2n, ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, d\u1eddi Tri L\u01b0 Ch\u00e2u, H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu T\u1ed1ng Th\u00e1i S\u01a1 l\u00e0m Tri Nh\u1eef Ch\u00e2u, v\u00ec chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng \u00f4ng b\u1ecb b\u1ec7nh hay qu\u00ean.<\/p>\n<p>[30] H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng, h\u00e0ng n\u0103m tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o g\u1ea5m, ch\u1ec9 c\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o m\u00e0u \u0111en c\u00f3 hoa v\u0103n, khi nh\u1eadn ban, r\u1ea5t x\u1ea5u h\u1ed5. Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3 ba l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u00e1o g\u1ea5m c\u00f3 hoa v\u0103n chim luy\u1ec7n th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[31] Chi\u1ebfu c\u1ea5p cho B\u1eafc di\u1ec7n tam l\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n quan, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u0103ng c\u1ea5p theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>[32] D\u1eddi qu\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n g\u1ea7n ph\u00eda nam H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i khi c\u1ea7n th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ra bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cung c\u1ea5p c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[33] Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 Ph\u1ed3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ph\u1ea3n b\u1ed9i l\u00e0 Gia La, Ng\u1ed9t Tang, Th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n ch\u1ee7 \u0110\u1ed5 Di d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 quy thu\u1eadn, xin d\u00e2ng ng\u1ef1a \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. \u0110\u1eb7c chi\u1ebfu tha t\u1ed9i, c\u1ea5p ti\u1ec1n mua ng\u1ef1a cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Theo Th\u1ef1c l\u1ee5c th\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 hai vi\u1ec7c, nay theo \u300aTh\u1ed5 Ph\u1ed3n truy\u1ec1n\u300b vi\u1ebft li\u1ec1n m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch tr\u1edf xu\u1ed1ng 70 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'd\u0129 h\u1ea1' trong c\u00e2u 't\u1eeb quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 27, m\u1ee5c 8 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-218-2\" href=\"#footnote-218-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c tri ch\u00e2u \u1edf c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n l\u1edbn v\u00e0 c\u00e1c qu\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[35] Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e0nh B\u1ed3 \u00c2m, th\u00e2n chinh d\u1eabn d\u1eaft d\u00e2n phu, ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f4ng r\u1eddi n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, y\u1ebfn ti\u1ec7c khao th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. G\u1eb7p l\u00fac s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn, t\u00e2u l\u00ean Vua, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 7 l\u00e0 Canh Dinh nh\u1eadm ch\u1ee9c B\u1ed1 tr\u00ed H\u00ecnh, Minh ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac n\u00e0o d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0110\u1ecbnh ch\u00e2u, l\u00fac \u0111\u00f3 thay th\u1ebf Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng, Ng\u01b0ng l\u1ea1i d\u1eddi \u0111\u1ebfn B\u1ea3o ch\u00e2u, nh\u01b0ng Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng ghi r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u1ee9c B\u1ed1 tr\u00ed \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 gi\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng d\u1eabn qu\u00e2n ra kh\u1ecfi th\u00e0nh m\u1ed9t hai m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, th\u00e2n h\u00e0nh ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, Vua lo ng\u1ea1i h\u1ecd b\u1ea5t ng\u1edd b\u1ecb x\u00e2m ph\u1ea1m, n\u00ean quy \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>[37] Vua th\u1ea5y l\u1ea1i vi\u00ean c\u1ee7a Tam ty c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi k\u1ebb k\u00e9m l\u1eabn l\u1ed9n, b\u00e8n sai Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ea3n ty c\u00f9ng kh\u1ea3o s\u00e1t, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i. Ba b\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c ty quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u01b0u l\u1ea1i 890 ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf to\u00e1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi ho\u1eb7c t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Vua ngh\u0129 h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ee5c v\u1ee5 l\u00e2u n\u0103m, x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 Tr\u1ea5n ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u '\u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 Tr\u1ea5n ch\u1ee9c' trong \u300aCh\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7\u300b quy\u1ec3n 13, m\u1ee5c 'Tam b\u1ed9 ch\u01b0 ty thu\u1ed9c l\u1ea1i' vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 T\u00e1 ch\u1ee9c', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang.\" id=\"return-footnote-218-3\" href=\"#footnote-218-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, K\u1ef3 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 L\u01b0u D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed H\u00ecnh, Minh ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[39] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng n\u0103m ch\u1ec9 huy qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Ti\u1ec7p \u0111\u1ebfn H\u00e3n Ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho Tri qu\u00e2n Ho\u1ea3 S\u01a1n l\u00e0 L\u00fd D\u01b0 \u00fd <i>(L\u00fd D\u01b0 \u00fd, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n c\u00e1c tr\u1ea1i H\u00e3n, \u0110\u1ea1i v\u00e0 chia qu\u00e2n gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n: <i>&#8220;Li\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean b\u00e1o, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng Nam. Tr\u1ecdng binh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng, Tr\u1eabm s\u1ebd th\u00e2n chinh \u0111\u1ec3 quy\u1ebft th\u1eafng, c\u00e1c khanh h\u00e3y c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c xem n\u00ean xu\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o?&#8221;<\/i> T\u1ea5t S\u0129 An v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 ph\u00e1i t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t qu\u00e2n, giao ph\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. N\u1ebfu ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00e2n chinh, n\u00ean t\u1ea1m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean. Tuy nhi\u00ean, th\u00e0nh Thi\u1ec1n Uy\u00ean kh\u00f4ng r\u1ed9ng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n. H\u01a1n n\u1eefa, m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f2n xa, vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n n\u00ean t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh to\u00e1n.&#8221;<\/i> Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00e3 ra ngo\u00e0i, xin th\u00e1nh gi\u00e1 t\u1ea1m \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Uy\u00ean, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u1ea5m v\u1ec7 tr\u1ecdng binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u00ean xu\u1ea5t qu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam uy th\u1ebf, l\u1ea1i \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c l\u1ed9 ti\u1ebfn qu\u00e2n, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi h\u1ee3p c\u01a1 nghi, kh\u00f4ng thi\u1ebfu s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng. Vi\u1ec7c xu\u1ea5t qu\u00e2n n\u00ean t\u1eeb t\u1eeb t\u00ednh to\u00e1n. N\u1ebfu v\u1ed9i \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u d\u00e0i.&#8221;<\/i> Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho T\u1ea5t S\u0129 An v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ki\u1ebfn, vi\u1ebft th\u00e0nh v\u0103n b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>M\u1ed7i khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi, Vua \u0111\u1ec1u g\u1eedi ngay \u0111\u1ebfn Trung th\u01b0, r\u1ed3i b\u1ea3o v\u1edbi B\u1eadt S\u0129 An v\u00e0 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 tuy thu\u1ed9c v\u1ec1 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, nh\u01b0ng Trung th\u01b0 n\u1eafm t\u1ed5ng qu\u00e1t ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn v\u1ec1 v\u0103n v\u00f5, l\u00e0 n\u01a1i ban ra hi\u1ec7u l\u1ec7nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd H\u00e3ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng ki\u1ebfn gi\u1ea3i ri\u00eang, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng c\u01a1 m\u01b0u th\u00edch h\u1ee3p. C\u00e1c khanh n\u00ean xem x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u1eebng v\u00ec vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm.&#8221;<\/i> Vua l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u01a1i Khu m\u1eadt c\u00e0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea9n m\u1eadt, vi\u1ec7c l\u1ed9 l\u1eddi n\u00f3i trong cung c\u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a r\u1ea5t c\u1ea3nh gi\u00e1c. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u1ed9 s\u1ef1 b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau ho\u1eb7c Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, th\u00ec trong ngo\u00e0i s\u1ebd l\u1ee3i d\u1ee5ng k\u1ebd h\u1edf, th\u1eadt kh\u00f4ng ti\u1ec7n. C\u00e1c khanh h\u00e3y ghi nh\u1edb \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc r\u1ea5t c\u1ea9n tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u00e1p, \u0111\u1eb7t ra c\u01a1 quan chuy\u00ean tr\u00e1ch, giao cho nhi\u1ec7m v\u1ee5 x\u00e9t x\u1eed, \u0111\u1eb7t trong khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u1ea5m cung, \u0111\u1ec3 ng\u1ee5c t\u00f9 kh\u00f4ng oan u\u1ed5ng, vi\u1ec7c ngh\u1ecb \u00e1n ph\u1ea3i \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ef1 tay tr\u00ecnh b\u00e0y \u00e1n \u0111\u00e3 xong, qu\u1ef3 t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n c\u1ea5m, sau khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5, m\u1edbi ni\u00eam phong g\u1eedi Trung th\u01b0. Nh\u01b0ng c\u00e1c quan t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u00e2u m\u00e0 ban h\u00e0nh ngay, trong \u0111\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, c\u00f3 khi theo t\u1ef7 ph\u1ee5, kh\u00f4ng tham kh\u1ea3o th\u00eam, th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ea9n tr\u1ecdng. Ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan, v\u00f4 t\u00ecnh d\u00ednh v\u00e0o s\u00e1ch h\u00ecnh danh, d\u00f9 c\u1ed1 g\u1eafng x\u1eed nh\u1eb9, c\u0169ng kh\u00f3 t\u1ef1 bi\u1ec7n minh. T\u1eeb nay, c\u00e1c \u00e1n t\u1eeb Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n tr\u00ecnh l\u00ean, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, ph\u00ea ch\u1ec9 d\u1ee5 g\u1eedi Trung th\u01b0 xem x\u00e9t k\u1ef9, n\u1ebfu h\u00ecnh danh th\u00edch \u0111\u00e1ng, th\u00ec d\u00f9ng s\u1eafc v\u0103n x\u1eed l\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00f3i l\u00e0 do Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n nh\u1eadn ch\u1ec9 d\u1ee5; n\u1ebfu ch\u01b0a th\u00edch \u0111\u00e1ng, th\u00ec l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, c\u1ed1t sao cho c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[42] Tam ty t\u00e2u r\u1eb1ng quan chuy\u00ean tr\u00e1ch \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u00fac, n\u1ee3 thu\u1ebf th\u1ee7y ng\u00e2n h\u01a1n ba tr\u0103m c\u00e2n, t\u1ecbch thu gia s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng ta v\u00e0 quan gi\u00e1m l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1ef1u Chi, truy thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n ti\u1ec1n. Vua ban chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf, tr\u1ea3 l\u1ea1i s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[43] Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng, c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Hoa, Di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i gi\u1ea3i, l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n mua mu\u1ed1i theo h\u1ed9 kh\u1ea9u ph\u00e2n ph\u1ed1i cho d\u00e2n, thu c\u00f9ng thu\u1ebf h\u1ea1, m\u1ed7i b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2n mu\u1ed1i, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9.<\/p>\n<p>[44] \u0110\u00f4 gi\u00e1m Ban T\u1ebf kh\u1ed1 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Gia Lu\u1eadt Ng\u00f4 D\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec3m T\u00e2y n\u0103m nay thu\u1ebf thu \u0111\u1ed5i l\u1ea5y c\u1ecf kh\u00f4 1.102 v\u1ea1n b\u00f3, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n 400 v\u1ea1n b\u00f3. C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n B\u00e2n, Ninh, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng 19 ch\u00e2u, thu\u1ebf thu m\u1ed7i \u0111\u1ea5u t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 b\u00e1n c\u1ee7a quan, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 65 v\u1ea1n th\u1ea1ch, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mi\u1ec5n ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Thu\u1ebf c\u1ecf kh\u00f4 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u C\u00e0n, Ninh, Hoa, v.v., t\u1ed5ng c\u1ed9ng 13 ch\u00e2u, mu\u1ed1n chi tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n n\u1ed9p \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, th\u00ec quan mua b\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[46] \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m v\u00e0 C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9 c\u00f9ng l\u00e0m Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9. \u0110\u00e0i Ph\u00f9 th\u00f4ng minh, gi\u1ecfi m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. \u0110\u00e0m ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, n\u00ean sinh ra hi\u1ec1m kh\u00edch, c\u00f9ng nhau d\u00e2ng t\u1ea5u t\u1ed1 c\u00e1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thanh Ch\u00e2u, \u0110\u00e0i Ph\u00f9 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Chu\u1ea9n l\u00e0m T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u0110\u00e0m cho r\u1eb1ng \u0110\u00e0i Ph\u00f9 d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u0169, l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean. Vua sai Ng\u1ef1 s\u1eed xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0110\u00e0m v\u00e0 \u0110\u00e0i Ph\u00f9 \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c tr\u00e1i l\u1ec7nh, b\u00e3i ch\u1ee9c. Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, \u0110\u00e0m b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00f9y Ch\u00e2u, \u0110\u00e0i Ph\u00f9 l\u00e0m Tri ch\u00e2u D\u0129nh Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec1u chuy\u1ec3n Kinh H\u1ed3 B\u1eafc l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh v\u00e0 H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110i\u1ec7n trung Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed C\u00e2u Kh\u1eafc Ki\u1ec7m thay th\u1ebf \u0110\u00e0m v\u00e0 \u0110\u00e0i Ph\u00f9, l\u1ea1i l\u1ec7nh Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e1y \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y truy\u1ec1n c\u00e1o c\u00e1c l\u1ed9, th\u00eam r\u0103n d\u1ea1y.<\/p>\n<p>[47] Ch\u00e2u T\u1ed1ng t\u00e2u r\u1eb1ng s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u1ee1 \u0111\u00ea, ph\u00e1 h\u1ee7y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda. Sai N\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Chi\u00eau \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, Tam l\u1ed9 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau t\u00e2u: <i>&#8220;H\u00e0ng ng\u00e0y c\u00f9ng Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, qu\u00e2n ch\u1ee9c h\u1ed9i h\u1ecdp \u0103n u\u1ed1ng, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn t\u1ed1i, e ng\u1ea1i c\u1ea3n tr\u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c. Xin c\u00e1ch ng\u00e0y h\u1ecdp m\u1ed9t l\u1ea7n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n trung theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i, s\u1ee3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.&#8221;<\/i> L\u1ec7nh cho Si\u00eau l\u00e0m theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, s\u1ee9 L\u00e2m nha Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Nhi\u1ebfp suy quan L\u01b0u Th\u1ee7 \u00cdch c\u00f9ng anh l\u00e0 Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, \u0111\u1eb7t ch\u00e2u K\u1ef3 \u1edf huy\u1ec7n B\u1ed3 \u00c2m.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, L\u1ed7 Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa t\u00e2u, sai ng\u01b0\u1eddi mua g\u1ed7 \u1edf ch\u00e2u Hoa, xin mi\u1ec5n thu\u1ebf. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean tri\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea5m th\u00e2n th\u00edch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mua g\u1ed7 \u1edf T\u00e2y l\u1ed9, v\u00ec lo ng\u1ea1i l\u1ee3i d\u1ee5ng bu\u00f4n b\u00e1n, x\u00e2m ph\u1ea1m ph\u00e1 ho\u1ea1i ph\u00e1p ch\u1ebf. L\u1ed7 Qu\u1ed1c c\u00f4ng ch\u00faa xin, nay t\u1ea1m \u0111\u1ed3ng \u00fd.&#8221;<\/i> R\u1ed3i tri\u1ec7u Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y, t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady n\u1eefa.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Vua ban chi\u1ebfu ban t\u1eb7ng ng\u1ef1a t\u1ed1t, \u00e1o gi\u00e1p v\u00e0 v\u0169 kh\u00ed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua ban chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan \u1edf Qu\u00e1n c\u00e1c, \u0110\u00e0i t\u1ec9nh r\u1eb1ng, n\u1ebfu c\u00f3 ai nh\u1eadn th\u01b0 t\u1eeb xin x\u00e9t duy\u1ec7t c\u1eed nh\u00e2n, th\u00ec ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng b\u00e1o s\u1ebd b\u1ecb lu\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[54] S\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 v\u1ee1 \u0111\u00ea \u1edf \u0111\u1eadp Ho\u00e0nh Ng\u00f4, ch\u00e2u Thi\u1ec1n. Vua sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, quan l\u1ea1i chu\u1ea9n b\u1ecb thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee9u d\u00e2n, ph\u00e1t ch\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu \u0103n.<\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Vua b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u0129nh Thanh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Chu O\u00e1nh l\u00e0m Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, coi vi\u1ec7c qu\u00e2n ph\u1ee7, thay th\u1ebf H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng tam th\u00e0nh ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n. Vua sai Hi\u1ec3n tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ea5n c\u0169. Hi\u1ec3n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y ba k\u1ebf s\u00e1ch, cho r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i qu\u00e2n hi\u1ec7n \u0111ang \u1edf Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ecbch ch\u1eafc ch\u01b0a d\u00e1m d\u1eabn qu\u00e2n nam ti\u1ebfn. N\u1ebfu xa gi\u00e1 th\u00e2n chinh, xin h\u00e3y t\u1ea1m d\u1eebng \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean, ban chi\u1ebfu cho Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh xu\u1ea5t qu\u00e2n h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n H\u00e0 Nam h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng. Ho\u1eb7c n\u1ebfu ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an c\u00f9ng m\u1eb9 gi\u1ea3 v\u1edd uy hi\u1ebfp, ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e2n ta, b\u00ed m\u1eadt ph\u00e1i qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 nam h\u1ea1, \u00e1p s\u00e1t s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ec1n phong, th\u00ec xin l\u1ec7nh cho qu\u00e2n Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch, t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang, nh\u01b0 v\u1eady qu\u00e2n \u0111\u1ecbch d\u1ecdc s\u00f4ng s\u1ebd t\u1ef1 r\u00fat lui, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Ho\u1eb7c chia qu\u00e2n k\u1ef5 binh m\u1ed9t ngh\u00ecn, b\u1ed9 binh ba ngh\u00ecn v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng \u1edf ch\u00e2u B\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'binh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 15, m\u1ee5c Th\u00e2n chinh Khi\u1ebft \u0110an b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-218-4\" href=\"#footnote-218-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm ch\u00e2u Thi\u1ec1n<a class=\"footnote\" title=\"nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thi\u1ec1n Uy\u00ean', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 268, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-218-5\" href=\"#footnote-218-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i qu\u00e2n truy k\u00edch ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ecbch, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[56] Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean, e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u00e2y nhi\u1ec1u h\u1ec7 l\u1ee5y, n\u00ean t\u1eeb nay cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 t\u00e2u, s\u1ebd tr\u1eebng ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n li\u00ean \u0111\u1edbi t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[57] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, L\u1ea1c uy\u1ec3n ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u, \u0111i tu\u1ea7n tra c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng trong ch\u00e2u, \u0111\u00e0o s\u00f4ng Ph\u00f9 D\u01b0\u01a1ng, s\u1eeda ch\u1eefa doanh tr\u1ea1i v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda quan l\u1ea1i, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng trong th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u ch\u00e1n n\u1ea3n v\u00ec phi\u1ec1n ph\u1ee9c. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng n\u00e0y, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1. Khi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u v\u00e0o th\u00e0nh ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thi\u1ebfu, l\u1ea1i l\u1ea5y b\u0103ng thay \u0111\u00e1 b\u1eafn \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch b\u00e8n r\u00fat lui. Vua b\u1ea3o Do\u00e3n T\u1eafc r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i khanh \u0111\u00e0o gi\u1ebfng s\u1eeda nh\u00e0 l\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, nay m\u1edbi bi\u1ebft khanh gi\u1ecfi vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7.&#8221;<\/i> \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh Cao D\u01b0\u01a1ng tam l\u1ed9 h\u00e0nh dinh binh m\u00e3 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, ch\u1ec9 huy m\u1eb7t \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea1i tr\u1eadn. <i>(Vi\u1ec7c tam l\u1ed9 \u0111\u00f4 gi\u00e1m, ch\u1ec9 huy m\u1eb7t \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea1i tr\u1eadn, trong Th\u1ef1c l\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3, nay theo b\u1ea3n truy\u1ec7n.)<\/i> \u00d4ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, t\u1ef1 nh\u1eadn v\u00f5 ngh\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 kh\u0103n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh h\u00e3y v\u00ec Tr\u1eabm m\u01b0u t\u00ednh k\u1ebf s\u00e1ch, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u00e1.&#8221;<\/i> Ban cho 2000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f9ng c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. M\u1ecdi chi\u1ebfu ch\u1ec9 xu\u1ed1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u giao cho Do\u00e3n T\u1eafc xem x\u00e9t r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Do\u00e3n T\u1eafc t\u1eebng xin ch\u1ecdn v\u00f5 t\u01b0\u1edbng l\u00e0m Tri ch\u00e2u K\u1ef3 Ch\u00e2u, thay cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao Do\u00e3n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u1ef1' trong '\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao Do\u00e3n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-218-6\" href=\"#footnote-218-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Do\u00e3n l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i, Tr\u1eabm th\u1ea5y K\u1ef3 Ch\u00e2u m\u1edbi l\u1eadp, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi an d\u00e2n, n\u00ean \u0111i\u1ec1u \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Sau n\u00e0y nghe n\u00f3i th\u00e0nh tr\u00ec d\u1ea7n ho\u00e0n thi\u1ec7n, vi\u1ec7c ch\u00e2u c\u0169ng t\u1ea1m \u1ed5n. Bi\u00ean qu\u1eadn c\u1ea7n d\u00f9ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fd lu\u1eadn chung.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c Cao Do\u00e3n theo B\u1ea3o hu\u1ea5n ch\u00e9p th\u00eam, c\u1ea7n xem x\u00e9t.)<\/i><\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, sai s\u1ee9 \u0111i khao th\u01b0\u1edfng c\u00e1c qu\u00e2n \u1edf m\u1eb7t b\u1eafc, ban ti\u1ec1n c\u00f3 m\u1ee9c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[59] Minh Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng Quan Ch\u00ednh l\u00e0m Tri ch\u00e2u Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u ki\u00eam B\u1ed9 th\u1ef1.<\/p>\n<p>[60] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu chia qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn Ninh Ch\u00e2u v\u00e0 Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[61] Ch\u00e2u T\u1ed1ng b\u00e1o vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n s\u00f4ng \u0111\u00e3 xong, n\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u1ea1i d\u00f2ng c\u0169.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u00ean Tr\u1eebng, khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ti\u1ebfn xu\u1ed1ng ph\u00eda nam, l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m ch\u1ebf. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 T\u1ecbnh Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00f4i H\u1eefu Chung \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 d\u1eabn qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng Th\u1ed5 M\u00f4n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[63] Chi\u1ebfu cho quan l\u1ea1i v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u1ebfu c\u00f3 ai t\u1eadp h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kh\u1ecfe gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an, th\u00ec n\u01a1i \u0111\u00f3 ph\u1ea3i h\u1ed7 tr\u1ee3, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ban th\u01b0\u1edfng theo quy \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[64] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u00f4 \u00fay Khai Phong l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng D\u1ecbch b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m t\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n Tu\u1ea7n T\u1ea3, k\u1ebft \u00e1n l\u01b0u \u0111\u00e0y. Sau khi thi h\u00e0nh \u00e1n, m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tr\u1ed9m th\u1eadt. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra x\u00e1c minh s\u1ef1 vi\u1ec7c. Tri ph\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o \u0111\u00e3 m\u1ea5t, Ph\u00e1n quan, \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Th\u1ecbnh Huy\u1ec1n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf H\u1ed3ng Ch\u00e2u, Suy quan, T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu L\u00fd T\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Gi\u00e1m thu\u1ebf V\u0129nh Phong.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd T\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, trong cung xu\u1ea5t ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c giao cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u1ec3 mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n, B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba Tr\u1ea7n C\u01b0\u01a1ng, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd L\u01b0u Qu\u00e2n c\u00f9ng lo vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. Tr\u1ea7n C\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi Tuy\u1ec1n Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t \u1edf Cam Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu c\u1ea5m c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c ngo\u1ea1i bi\u00ean mua b\u00e1n c\u00e1c lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u c\u1ea5m. Ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t c\u00f3 k\u1ebb vi ph\u1ea1m, Tam ty xin x\u1eed t\u1eed ngay. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecd t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a bi\u1ebft lu\u1eadt n\u01b0\u1edbc ta, n\u1ebfu v\u1ed9i \u00e1p d\u1ee5ng h\u00ecnh ph\u1ea1t, e r\u1eb1ng s\u1ebd l\u00e0m m\u1ea5t \u0111\u1ea1o ngh\u0129a chi\u00eau an.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u1ed9i tr\u1ea1ng.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho B\u1eafc di\u1ec7n duy\u00ean gi\u1edbi h\u00e0 B\u1ed9 th\u1ef1 Khang Ti\u1ebfn v\u00e0 L\u1ed9 H\u00ecnh Ch\u00e2u l\u00e0 L\u01b0u D\u1ee5ng \u0111\u1ec1u d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Th\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 H\u00ecnh Ch\u00e2u, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch x\u00e2m ph\u1ea1m th\u00ec ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh ngay.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00eda b\u1eafc c\u00f9ng c\u00e1c ch\u00e2u T\u00e2n, L\u1ec7, \u0110\u1ee9c, B\u00e1c c\u1ea3nh gi\u00e1c trong \u0111\u1ecba ph\u1eadn, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb nh\u00e2n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch x\u00e2m ph\u1ea1m m\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a d\u00e2n, g\u00e2y h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 tang v\u1eadt hay kh\u00f4ng, c\u1ea3 ch\u1ee7 m\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u x\u1eed ch\u00e9m r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec giam gi\u1eef ch\u1edd x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>[69] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u00e0 Ti\u1ebft Nhan t\u00e2u r\u1eb1ng, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp luy\u1ec7n, trong \u0111\u00f3 Qu\u1ef3, Thi l\u00e0 g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi man di nh\u1ea5t, xin c\u1ea5p v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean luy\u1ec7n t\u1eadp. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, l\u1ea5y M\u00e3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 C\u1ea3m \u0110\u1ee9c l\u00e0 C\u00e1t B\u00e1 l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 tu s\u1eeda s\u00f4ng \u1edf Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, S\u00f9ng nghi s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Thi\u1ec7p, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Chi\u00eau l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(C\u00e1t B\u00e1, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ee3i Thi\u1ec7p, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, sai N\u1ed9i th\u1ecb T\u1ea3 ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n c\u00f9ng lo vi\u1ec7c ch\u1ebf tr\u00ed \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc T\u00e2y d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, sai Kh\u1ea3o c\u00f4ng lang, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c Phan C\u1ea9n Tu \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u00ecnh l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf ti\u1ebfu, c\u1ea7u ph\u00fac cho d\u00e2n, v\u00ec vi\u1ec7c s\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[73] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u1ed9 b\u1ed9 Ph\u00e1n quan, C\u00f4ng b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang L\u00fd Ph\u00f2ng, H\u1eefu ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch, v.v., ph\u00e2n \u0111i c\u00e1c l\u1ed9 Giang Nam \u0110\u00f4ng, Giang Nam T\u00e2y x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, th\u0103m h\u1ecfi d\u00e2n t\u00ecnh kh\u1ed5 c\u1ef1c, t\u1ebf l\u1ec5 c\u00e1c n\u00fai s\u00f4ng trong v\u00f9ng, do h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, l\u1ec7nh cho c\u00e1c binh s\u0129 c\u00e1c ch\u00e2u \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n m\u1ed7i hai th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, B\u1eafc di\u1ec7n \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau d\u1eabn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng, d\u1ef1ng doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n<p><i>(T\u00e2n M\u00f9i l\u00e0 ng\u00e0y 19. Ng\u00e0y 23 t\u1ea5u \u0111\u1ebfn.)<\/i><\/p>\n<p>[76] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u00e0 T\u00f4n H\u00e0 c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u1edf S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n ki\u1ec3m th\u1ea3o v\u00e0 t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c Ty thi\u00ean t\u00e2u v\u1ec1 ng\u00e0y th\u00e1ng x\u00e2y l\u0103ng cho Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu. Ch\u00fang th\u1ea7n cho r\u1eb1ng, nghi l\u1ec5 t\u00f4ng mi\u1ebfu, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 l\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, n\u1ebfu ba n\u0103m kh\u00f4ng t\u1ebf, th\u00ec s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t c\u00f2n g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n. Nay Ty thi\u00ean n\u00f3i n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd m\u1edbi thu\u1eadn l\u1ee3i \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ea1i tang, n\u0103m nay ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m qu\u00e0n \u1edf \u0111\u1ea5t Nh\u00e2m, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng th\u1ed5. Ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ecfi k\u1ef9, l\u1ea1i c\u00f3 b\u00e0n lu\u1eadn, sao d\u00e1m l\u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a quan l\u1ec5 v\u00e0 b\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ec3 b\u00e1c b\u1ecf l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a Ph\u00f9ng t\u01b0\u1edbng v\u00e0 B\u1ea3o ch\u01b0\u01a1ng? Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ea9m, l\u00fd l\u1ebd c\u1ea7n ph\u1ea3i thu\u1eadn ti\u1ec7n.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay tham kh\u1ea3o \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a tang t\u00e1ng, x\u01b0a c\u00f3 bi\u1ebfn l\u1ec5, h\u1ee3p t\u00e1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Chu C\u00f4ng \u0110\u00e1n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng m\u00e0u \u0111en t\u1eeb T\u1ea5n T\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, ch\u00e9p trong s\u00e1ch v\u1edf, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u00ea c\u01b0\u1eddi. Theo l\u1ec5 n\u00f3i: &#8216;T\u00e1ng l\u00e0 ch\u00f4n gi\u1ea5u, mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8217; \u0110\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u1ed9ng th\u1ed5, th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng theo \u0111\u1ea5t Ty thi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ecdn, theo l\u1ec5 tang ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e0n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng h\u1eadu, \u0111\u1eb7t quan t\u00e0i tr\u00ean long xa, d\u00f9ng g\u1ed7 x\u1ebfp ch\u1ed3ng l\u00ean nhau, l\u00e0m t\u01b0\u1ee3ng c\u1edd b\u1ed1n ph\u00eda, nh\u01b0 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 che, ph\u1ee7 k\u00edn b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, h\u1ee3p v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u00f4n gi\u1ea5u. N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u00f4n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1t \u0111i. Nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0 d\u00f9ng l\u1ec5 qu\u00e0n m\u00e0 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 t\u00e1ng, hy v\u1ecdng h\u01a1i h\u1ee3p v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 ngu, \u0111\u01b0a th\u1ea7n ch\u1ee7 l\u00ean t\u00f4ng mi\u1ebfu, d\u00e2ng h\u01b0\u1edfng t\u1ebf t\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u00e2m d\u01b0\u01a1ng ki\u00eang k\u1ef5, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng theo. Nay ch\u1ec9 theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng L\u00fd H\u00e3ng c\u00f9ng c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ho\u00e0ng t\u1ed9c li\u00ean ti\u1ebfp c\u00f3 chuy\u1ec7n bu\u1ed3n th\u1ea3m. L\u1ea1i th\u00eam m\u1eb9 ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, l\u00f2ng th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 \u0111au bu\u1ed3n. L\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng nghi, e r\u1eb1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ki\u00eang k\u1ef5. N\u1ebfu nh\u01b0 l\u1eddi xin c\u1ee7a quan l\u1ec5, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 qu\u1ed1c gia, \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n, vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 t\u00f4ng mi\u1ebfu, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1ecf tr\u1ed1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi b\u00e0n b\u1ea1c xong, T\u00f4ng ch\u00ednh khanh Tri\u1ec7u An D\u1ecbch t\u00e2u: <i>&#8220;S\u00e1ch L\u1ec5 c\u00f3 n\u00f3i: &#8216;Sau khi l\u00e0m l\u1ec5 Ngu th\u00ec l\u1eadp ch\u1ee7&#8217;. Ngu l\u00e0 l\u1ec5 t\u1ebf c\u00e1t sau khi \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u01b0a ch\u00f4n th\u00ec ch\u01b0a l\u1eadp ch\u1ee7 Ngu v\u00e0 th\u1ea7n ch\u1ee7, n\u00ean theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Chu ch\u1ec9 \u0111\u1ee5c g\u1ed7 l\u00e0m huy\u1ec1n tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n linh. V\u01b0\u01a1ng h\u1eadu b\u1ea3y th\u00e1ng sau m\u1edbi ch\u00f4n, th\u00ec ch\u00f4n huy\u1ec1n tr\u1ecdng, \u0111\u00f3ng c\u1eeda nguy\u00ean cung, \u0111\u1ed1t c\u00e1c \u0111\u1ed3 hung tr\u01b0\u1ee3ng, xe u\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, long xu\u00e2n \u1edf B\u00e1ch Th\u00e0nh xong, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp ch\u1ee7 Ngu. C\u00e1t tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf v\u1ec1 kinh, chu\u1ea9n b\u1ecb ch\u00edn l\u1ec5 t\u1ebf, l\u1ea1i ch\u00f4n ch\u1ee7 Ngu, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7, \u0111\u01b0a l\u00ean mi\u1ebfu th\u1ea5t. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean \u1edf l\u0103ng mi\u1ebfu, tu\u00e2n theo l\u1ec5 n\u00e0y, sao h\u00f4m nay l\u1ea1i tr\u00e1i \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng, v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111\u01b0a l\u00ean ph\u1ed1i th\u1edd. Nay t\u1ea1m th\u1eddi l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7, ch\u01b0a \u0111\u1ea1i t\u00e1ng \u0111\u00e3 ch\u00f4n huy\u1ec1n tr\u1ecdng, trong khi quan t\u00e0i ch\u01b0a v\u1ec1 vi\u00ean l\u0103ng, th\u00ec th\u1ea7n linh l\u00e0m sao v\u00e0o th\u00e1i mi\u1ebfu, hung tr\u01b0\u1ee3ng ch\u01b0a \u0111\u1ed1t \u1edf B\u00e1ch Th\u00e0nh, th\u00ec hung u\u1ebf x\u00fac ph\u1ea1m t\u1ed5 ti\u00ean. Mong noi theo l\u1ec7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng, t\u1ea1m th\u1eddi ch\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea5t Nh\u00e2m<a class=\"footnote\" title=\"'K\u00ednh' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u1ed5', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 37-51 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-218-7\" href=\"#footnote-218-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, ch\u01b0a l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7, nghi l\u1ec5 ph\u1ed1i th\u1edd hung nghi, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u t\u1ea1m th\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1edd, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd, linh gi\u00e1 \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn vi\u00ean l\u0103ng, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ph\u1ed1i th\u1edd v\u00e0o mi\u1ebfu. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>An D\u1ecbch l\u1ea1i xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u00e0i, t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p tr\u0103m quan ph\u00e2n t\u00edch, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu ty xem x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>T\u00f4n H\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;X\u00e9t s\u00e1ch \u300aT\u1ea5n th\u01b0\u300b ch\u00e9p: Khi D\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 m\u1ed9t th\u1eddi, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u00e0 minh \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecf nh\u1ea1c, kh\u00f4ng d\u00e2ng l\u1ec5 v\u1eadt. L\u1ea1i x\u00e9t l\u1ec5 ch\u00e9p: Khi V\u01b0\u01a1ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0, vi\u1ec7c t\u1ebf ng\u0169 t\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh, ch\u1ec9 t\u1ebf sau khi \u0111\u00e3 nh\u1eadp quan. Nh\u01b0ng n\u00f3i ng\u0169 t\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh, th\u00ec vi\u1ec7c t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf. V\u00ec th\u1ebf b\u00e0n r\u1eb1ng do th\u1eddi gian x\u00e2y d\u1ef1ng l\u0103ng t\u1ea9m kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, c\u1ea7n ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi cho ph\u00f9 h\u1ee3p. L\u1ea1i v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 theo l\u1ec5 v\u0103n, \u0111\u1ee3i th\u1ea7n ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ph\u1ee5 xong m\u1edbi ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ebf t\u1ef1, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd th\u00ec ba n\u0103m kh\u00f4ng t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf t\u00f4ng mi\u1ebfu, l\u1ec5 v\u0103n c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu s\u00f3t. Hu\u1ed1ng chi Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u1ee9c h\u1ee3p v\u1edbi ti\u00ean tri\u1ec1u, l\u1ec5 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ph\u1ee5. B\u00e8n c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u1edf S\u1eed qu\u00e1n ki\u1ec3m th\u1ea3o c\u00f9ng nhau tham kh\u1ea3o, cho r\u1eb1ng mi\u1ebfu ch\u01b0a th\u0103ng ph\u1ee5 th\u00ec th\u1ea7n linh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, e r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 kh\u00f3 ti\u1ebfn h\u00e0nh; c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ea1m qu\u00e0n \u0111\u00e3 xong, linh c\u1eefu \u1edf ngo\u00e0i giao, c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi l\u1ec5 an t\u00e1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>An D\u1ecbch v\u1ed1n kh\u00f4ng hi\u1ec3u s\u00e1ch v\u1edf, ch\u1ec9 cho r\u1eb1ng trong th\u1eddi gian ch\u01b0a th\u0103ng ph\u1ee5, c\u00e1c mi\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng b\u1ea3y th\u00ec n\u00ean theo th\u1eddi m\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ebf t\u1ef1, n\u00ean m\u1edbi d\u00e1m n\u00f3i l\u1eddi m\u00f9 qu\u00e1ng, coi nghi tr\u01b0\u1ee3ng tang l\u1ec5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u, xem c\u00e1c quan l\u00e0 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, ch\u1ec9 tr\u00edch linh c\u1eefu g\u1ecdi th\u1eb3ng l\u00e0 quan t\u00e0i, khi\u1ebfn tr\u0103m quan ph\u00e2n t\u00edch vi\u1ec7c x\u00e2y l\u0103ng, l\u00e0m nh\u01a1 b\u1ea9n th\u00e1nh th\u00f4ng, l\u1eeba d\u1ed1i b\u1ec1 t\u00f4i.<\/i><\/p>\n<p><i>An D\u1ecbch l\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;X\u01b0a th\u1ea5y c\u00e1c quan h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng s\u1ef1 hai Vua v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng h\u1eadu, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu. Nay th\u1ea5y c\u00e1c quan \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, ph\u1ee5ng s\u1ef1 Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, l\u1ea1i th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m.&#8217; Nay x\u00e9t th\u1eddi x\u01b0a l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu, l\u00e0 v\u00ec th\u1eddi gian thu\u1eadn ti\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ki\u00eang k\u1ef5 v\u1ec1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng; c\u00f2n nay th\u1eddi gian kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n, n\u00ean theo l\u1ebd m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i. Ch\u01b0a ch\u00f4n c\u1ea5t th\u00ec l\u1ec5 v\u0103n ch\u01b0a \u0111\u1ee7, ch\u01b0a th\u0103ng ph\u1ee5 th\u00ec t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu, c\u1ea7n ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u1ec5 nghi \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi th\u00e1nh \u00fd. L\u1ea1i n\u1eefa, Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1m qu\u00e0n, m\u00e0 An D\u1ecbch n\u00f3i &#8216;B\u00e1ch th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u1ed1t nghi tr\u01b0\u1ee3ng tang l\u1ec5, th\u00ec \u0111i\u1ec1m x\u1ea5u x\u00fac ph\u1ea1m t\u1ed5 t\u00f4ng.&#8217;<\/i><\/p>\n<p><i>X\u00e9t s\u00e1ch \u300a\u0110\u00e0n cung\u300b ch\u00e9p: &#8216;Vi\u1ec7c tri\u1ec1u ki\u1ebfn trong tang l\u1ec5 l\u00e0 thu\u1eadn theo t\u1ea5m l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.&#8217; Tr\u1ecbnh Huy\u1ec1n ch\u00fa r\u1eb1ng: &#8216;L\u00e0 \u0111\u01b0a linh c\u1eefu v\u00e0o mi\u1ebfu.&#8217; L\u1ea1i ch\u00e9p: &#8216;V\u00ec l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi nh\u00e0, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn mi\u1ebfu t\u1ed5 ti\u00ean r\u1ed3i m\u1edbi ti\u1ebfn h\u00e0nh. Nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u ki\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi nh\u1eadp quan, nh\u00e0 Chu tri\u1ec1u ki\u1ebfn r\u1ed3i m\u1edbi ch\u00f4n c\u1ea5t.&#8217; Nay c\u0169ng t\u1eeb xa c\u00e1o t\u1eeb t\u00f4ng mi\u1ebfu, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 coi vi\u1ec7c xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb l\u1ec5 kinh l\u00e0 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nghi th\u1ee9c c\u00e1t hung l\u00e0 x\u00fac ph\u1ea1m?<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i n\u00f3i: &#8216;Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng h\u1eadu b\u0103ng h\u00e0 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean, c\u0169ng v\u00ec c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u00eang k\u1ef5, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u0103ng t\u1ea9m, khi xu\u1ea5t kinh t\u1ea1m qu\u00e0n, kh\u00f4ng l\u1eadp th\u1ea7n ch\u1ee7 v\u00e0o mi\u1ebfu, m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 ba, sau khi l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf l\u0103ng t\u1ea9m ph\u00eda t\u00e2y xong, m\u1edbi r\u01b0\u1edbc ngu ch\u1ee7 v\u1ec1 kinh, \u0111\u1ed5i th\u1ea7n ch\u1ee7 th\u0103ng ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n.&#8217;<\/i><\/p>\n<p><i>Nay x\u00e9t v\u0103n t\u1ecbch th\u1eddi \u0111\u00f3, v\u00ec Hi\u1ebfu Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ch\u1ecb d\u00e2u c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, khi b\u0103ng h\u00e0, ch\u1ec9 ng\u1eebng tri\u1ec1u ch\u00ednh n\u0103m ng\u00e0y, tr\u0103m quan kh\u00f4ng m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, kh\u00e1c v\u1edbi nay, t\u1eeb \u0111\u1ea7u c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u1eebng t\u1ebf t\u1ef1 \u1edf mi\u1ebfu. Nay Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1, ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng hi\u1ebfu th\u1ea3o nh\u01b0 T\u0103ng S\u00e2m, Nhan H\u1ed3i, hu\u1ed1ng chi khi b\u0103ng h\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 di m\u1ec7nh t\u1ea1m ng\u1eebng t\u1ebf t\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay x\u00e9t l\u1ec5 v\u0103n, v\u1ed1n n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. An D\u1ecbch hoang \u0111\u01b0\u1eddng ngu mu\u1ed9i, d\u00e1m vi\u1ec7n d\u1eabn b\u1eady b\u1ea1, l\u1ea5y th\u00e2n \u0111\u1ea1i c\u00f4ng so s\u00e1nh v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ba n\u0103m, l\u1eeba d\u1ed1i qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf. Hu\u1ed1ng chi An D\u1ecbch v\u1ed1n thi\u1ebfu t\u00e0i n\u0103ng, th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 th\u1eb3ng th\u1eafn, ch\u00ea bai to\u00e0n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 thanh cao, chu\u1ed9ng to\u00e0n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Ch\u00ed l\u00e0m quan, c\u00e0ng gi\u00e0 c\u00e0ng ki\u00ean \u0111\u1ecbnh, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u300aThi\u300b, \u300aTh\u01b0\u300b th\u00ec m\u00f9 t\u1ecbt. Vi\u1ec7c b\u00e0n lu\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea3n vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u d\u1eabn r\u00f5 \u0111i\u1ec3n c\u1ed1, x\u00e9t k\u1ef9 th\u1eddi nghi, tuy l\u00e0 t\u00f9y th\u1eddi, nh\u01b0ng c\u0169ng d\u1ef1a v\u00e0o c\u1ed5 l\u1ec5, xin theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh c\u0169 m\u00e0 thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, linh gi\u00e1 c\u1ee7a Minh \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn to\u00e0n cung \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda An T\u00fac, t\u1ea1i x\u00e3 Tinh Hi\u1ebfu, huy\u1ec7n Sa \u0110\u00e0i. C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;Sau khi l\u1ec5 t\u1eeb bi\u1ec7t ho\u00e0n t\u1ea5t, xin m\u1eb7c \u00e1o l\u00e0nh tr\u1edf v\u1ec1 trong cung. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng l\u1ee5c cung m\u1eb7c \u00e1o tang, \u0111eo d\u00e2y \u0111i\u1ec7t, c\u1ea7m g\u1eady tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1t \u0111i. \u0110\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Ng\u1ecd s\u1ebd c\u1ea3i t\u00e1ng, theo l\u1ec7 l\u1ec5 s\u1ebd m\u1eb7c \u00e1o ti.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00fac \u0111\u1ea7u xem t\u1ea5u, th\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, nh\u01b0ng t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u1ed1 xin, b\u00e8n ban chi\u1ebfu cho ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u1ec3 tang trong l\u00f2ng \u0111\u1ee7 ba n\u0103m theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9.<\/p>\n<p>[78] Ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an c\u00f9ng m\u1eb9 \u0111em c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc sang x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Th\u1ed1ng qu\u00e2n Thu\u1eadn Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Th\u00e1t L\u00e3m d\u1eabn qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 qu\u00e2n Uy L\u1ed7 v\u00e0 Thu\u1eadn An. Ng\u1ee5y N\u0103ng, Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ng\u1ee5y N\u0103ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ecbch, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n t\u00edn, c\u1edd tr\u1ed1ng v\u00e0 qu\u00e2n nhu. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh tr\u1ea1i B\u1eafc B\u00ecnh, \u0110i\u1ec1n M\u1eabn \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn B\u1ea3o Ch\u00e2u. Ti\u1ec3u hi\u1ec7u Ch\u1ea5n V\u0169 l\u00e0 T\u00f4n M\u1eadt d\u1eabn m\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111i do th\u00e1m, gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. T\u00f4n M\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng c\u00e2y gi\u01b0\u01a1ng cung n\u1ecf ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch xu\u1ed1ng ng\u1ef1a d\u00f9ng v\u0169 kh\u00ed ng\u1eafn \u0111\u00e1nh nhau. T\u00f4n M\u1eadt b\u1eafn ch\u1ebft m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u \u00fay \u0111\u1ecbch, thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n c\u1ee7a H\u1eefu V\u0169 L\u00e2m qu\u00e2n s\u1ee9 m\u00e0 h\u1ecd \u0111eo. Ti\u1ebfn c\u00f4ng th\u00e0nh ch\u00e2u, kh\u00f4ng thu\u1eadn l\u1ee3i n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 <i>(t\u1ee9c ng\u00e0y 22)<\/i>, Th\u00e1t L\u00e3m c\u00f9ng v\u1edbi ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a \u00f4ng ta h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u. V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau b\u00e0y tr\u1eadn \u1edf s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng, c\u1ea7m chi\u1ebfu th\u01b0 gi\u1eef qu\u00e2n kh\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh, th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng m\u1ea1nh. K\u1ef5 binh nh\u1eb9 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch b\u1ecb t\u01b0\u1edbng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n [Si\u00eau] ra \u0111\u00e1nh, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u00f3ng \u1edf D\u01b0\u01a1ng Th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'Tr\u00fa' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu ph\u1ea7n Phi\u00ean Di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb b\u00e1t, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 15 ph\u1ea7n Th\u00e2n Chinh Khi\u1ebft \u0110an, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-218-8\" href=\"#footnote-218-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p><i>(Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0o ng\u00e0y 22 th\u00e1ng nhu\u1eadn, g\u1eb7p \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 6 th\u00e1ng 10 t\u1ea5u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau m\u1edbi t\u1edbi. Th\u01b0 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung c\u0169ng n\u00f3i ng\u00e0y 22 \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng, t\u1ea5u c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau n\u00f3i ng\u00e0y 24 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng th\u01b0 c\u1ee7a K\u1ebf Trung kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd K\u1ebf Trung kh\u00f4ng n\u00f3i h\u1ebft s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u0103ng?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng nhu\u1eadn ch\u00e9p <i>&#8220;B\u1eafc di\u1ec7n t\u1ea5u K\u1ebf Trung g\u1eedi th\u01b0 cho Th\u1ea1ch Ph\u1ed5&#8221;<\/i>, ch\u1eef <i>&#8220;B\u1eafc di\u1ec7n&#8221;<\/i> \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau. Nh\u01b0ng t\u1ea5u c\u1ee7a Si\u00eau \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n h\u01a1n h\u01a1n 10 ng\u00e0y, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5u c\u1ee7a Si\u00eau. H\u01a1n n\u1eefa, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 22, hai ng\u00e0y sau tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a K\u1ebf Trung, c\u00f3 v\u1ebb qu\u00e1 s\u1edbm, nghi r\u1eb1ng Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u00e0 ghi ch\u00e9p sau s\u1ef1 vi\u1ec7c, kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o t\u1ea5u c\u1ee7a B\u1eafc di\u1ec7n. T\u1eeb Uy L\u1ed7 \u0111\u1ebfn kinh th\u00e0nh 21 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, Thu\u1eadn An 19 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, B\u1eafc B\u00ecnh 19 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u 18 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ef1c l\u1ee5c, b\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 truy\u1ec7n Khi\u1ebft \u0110an ch\u00e9p c\u00e1c chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf Uy L\u1ed7, Thu\u1eadn An, B\u1eafc B\u00ecnh \u0111\u1ec1u tr\u00f9ng l\u1eb7p, k\u1ef3 th\u1ef1c ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 vi\u1ec7c. Do B\u1eafc di\u1ec7n \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 \u0111\u1ec1u d\u00e2ng t\u1ea5u, m\u00e0 t\u1ea5u l\u1ea1i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f9ng l\u00fac, n\u00ean s\u1eed quan ch\u00e9p nh\u1ea7m, nay kh\u00f4ng theo.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i x\u00e9t truy\u1ec7n Ng\u1ee5y N\u0103ng ch\u00e9p: Vua th\u1ea5y N\u0103ng d\u0169ng c\u1ea3m, l\u1ea1i cho gi\u1eef ch\u1ee9c Uy L\u1ed7, c\u1ea5p qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, theo d\u00f5i \u0111\u1ed9ng t\u0129nh c\u1ee7a gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n, l\u1eadp m\u1ed9t t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. N\u0103ng c\u00f9ng \u0110i\u1ec1n M\u1eabn, D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n h\u1ee3p binh, \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u0111\u00e1nh, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u00e1p s\u00e1t th\u00e0nh, N\u0103ng c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng xu\u1ea5t qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1, qu\u00e2n ta h\u01a1i thua, N\u0103ng li\u1ec1n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh, Ng\u01b0ng \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c. Truy\u1ec7n \u0110i\u1ec1n M\u1eabn ch\u00e9p: <i>&#8220;M\u1eabn l\u00e0m B\u1eafc B\u00ecnh b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ki\u1ebfm ng\u1ef1, cho t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1. Gi\u1eb7c l\u1ea1i x\u00e2m ph\u1ea1m, M\u1eabn \u0111\u00e1nh nhau \u1edf D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4n, \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang. M\u1eabn do th\u00e1m bi\u1ebft ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an c\u00e1ch B\u1eafc B\u00ecnh 10 d\u1eb7m \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf B\u1ed3 \u00c2m, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y mai \u0111\u00e1nh B\u1eafc B\u00ecnh, M\u1eabn \u0111\u00eam \u0111em qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 t\u1eadp k\u00edch ph\u00e1 tr\u1ea1i, ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an kinh h\u00e3i, h\u1ecfi Th\u00e1t L\u00e3m: &#8220;<\/i>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh ta l\u00e0 ai?<i>&#8221; Th\u00e1t L\u00e3m \u0111\u00e1p: &#8220;<\/i>L\u00e0 \u0110i\u1ec1n S\u01b0\u01a1ng s\u1ee9.<i>&#8221; Ch\u00faa Khi\u1ebft \u0110an n\u00f3i: &#8220;<\/i>H\u1eafn m\u1ea1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch n\u1ed5i.&#8221; B\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n r\u00fat.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1eadn D\u01b0\u01a1ng Th\u00f4n, c\u00e1c truy\u1ec7n kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c. N\u0103ng do d\u1ef1 kh\u00f4ng l\u1eadp c\u00f4ng, xem truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng, nay theo ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5 th\u00e1ng 10 v\u00e0 ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng 2 sau ch\u00e9p ri\u00eang. Chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf Thu\u1eadn An, b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, nh\u01b0ng truy\u1ec7n Ph\u1ed5 l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5. Th\u1ef1c l\u1ee5c ng\u00e0y 22 th\u00e1ng nhu\u1eadn Qu\u00fd D\u1eadu ch\u00e9p chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, c\u0169ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec1n M\u1eabn, D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00fac \u0111\u00f3 D\u01b0\u01a1ng Hu\u00e2n gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 \u1edf B\u1ea3o Ch\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00ean. \u0110\u1ec1u c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u00e2u: <i>&#8220;Bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea5u r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng s\u00e2u, ph\u00eda \u0111\u00f4ng K\u1ef3 Ch\u00e2u, do ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n l\u1edbn \u0111ang \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, Ng\u1ee5y N\u0103ng, Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng, D\u01b0\u01a1ng Di\u00ean L\u00e3ng, \u0110i\u1ec1n M\u1eabn l\u1ea1i \u0111ang \u1edf Uy L\u1ed7 Qu\u00e2n, ph\u00eda \u0111\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ed9 v\u00e0 k\u1ef5 c\u1ee7a Thi\u00ean H\u00f9ng Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1ed1i Ch\u00e2u, giao cho Chu O\u00e1nh, \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Qu\u00e2n, T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu ph\u00e2n b\u1ed1, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u n\u0103m ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, giao ri\u00eang cho T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu. N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u1edf g\u1ea7n, xin cho t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u00fap, l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft h\u1eb9n v\u1edbi Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n c\u00f9ng \u1ee9ng ph\u00f3 ti\u00eau di\u1ec7t, r\u1ed3i chi\u00eau m\u1ed9 tr\u00e1ng s\u0129 v\u00e0o \u0111\u1ecbch c\u1ea3nh, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 tr\u1ea1i \u0111\u1ecbch, ti\u00eau di\u1ec7t sinh l\u1ef1c, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1eed ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m, b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u00e1o cho Thi\u00ean H\u00f9ng Qu\u00e2n. M\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 an l\u00f2ng d\u00e2n, hai l\u00e0 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i khi\u1ebfn \u0111\u1ecbch nghi ng\u1edd, ba l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng uy th\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n, b\u1ed1n l\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi H\u00ecnh Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c<a class=\"footnote\" title=\"\u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c '\u0111\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ecbnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-218-9\" href=\"#footnote-218-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n s\u0129 h\u1ed9 gi\u00e1 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 quy\u1ebft th\u1eafng b\u1ea1i. Nay Thi\u00ean H\u00f9ng Qu\u00e2n \u0111\u1ebfn B\u1ed1i Ch\u00e2u, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa kh\u00f4ng qu\u00e1 ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i ph\u00eda nam B\u1ed1i Ch\u00e2u, th\u00ec t\u1eeb \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u h\u01a1n ba v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, sai Tang T\u00e1n k\u1ebft tr\u1eadn ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, v\u00e0 l\u1ec7nh cho qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00f4i H\u1eefu Chung \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u1eeb Th\u1ed5 M\u00f4n h\u1ed9i qu\u00e2n \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u. Xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, d\u1eddi \u0111\u1ebfn gi\u1eefa H\u00ecnh Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u, xa gi\u00e1 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. L\u1ea1i sai V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u d\u00e0n tr\u1eadn \u1edf D\u1ef1c Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi Ng\u1ee5y N\u0103ng, t\u1ea1o th\u1ebf h\u1ed9i qu\u00e2n, \u0111\u1ee3i khi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, H\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, m\u1edbi n\u00ean \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Danh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i \u1edf v\u00f9ng ngo\u1ea1i \u00f4 Tr\u1ea5n Ch\u00e2u, \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, qu\u00e2n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn, ph\u00eda b\u1eafc H\u00ecnh Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u d\u1ea7n b\u1ecb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n chia ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, sai t\u01b0\u1edbng so\u00e1i h\u1ed9i qu\u00e2n, v\u00e0 l\u1ec7nh cho Ng\u1ee5y N\u0103ng ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, k\u00ecm ch\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, \u0111\u1ecbch \u1eaft lo ng\u1ea1i ph\u00eda sau, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn s\u00e2u. N\u1ebfu xa gi\u00e1 kh\u00f4ng \u0111i, c\u00e0ng s\u1ee3 gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc h\u1ea1i d\u00e2n, ho\u1eb7c n\u1ebfu ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00e2n chinh, c\u0169ng ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng l\u1edbn, t\u1ea1m \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Uy\u00ean, d\u1ec5 b\u1ec1 ch\u1ebf ng\u1ef1, h\u1ed9i qu\u00e2n kh\u1ed1ng ch\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eafc Th\u1ea7n trong \u300aTr\u1ea7n s\u1eed\u300b ch\u00e9p s\u1edb n\u00e0y, n\u00f3i l\u00e0 th\u00e1ng nhu\u1eadn ch\u00edn, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u00e2n chinh. Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u v\u1edbi Vua, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng. Thi\u00eam th\u01b0 xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4. Vua l\u1ea1i h\u1ecfi \u00fd Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n. L\u00fac \u0111\u00f3, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111ang \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh. Chu\u1ea9n bi\u1ebft Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang Nam n\u00ean xin d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam, c\u00f2n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c n\u00ean xin d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, b\u00e8n gi\u1ea3 v\u1edd kh\u00f4ng bi\u1ebft, n\u00f3i: <i>&#8220;Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ea1ch k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y cho b\u1ec7 h\u1ea1? T\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u00e9m. Nay thi\u00ean t\u1eed th\u1ea7n v\u0169, t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u00f2a h\u1ee3p, n\u1ebfu xa gi\u00e1 th\u00e2n chinh, gi\u1eb7c t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd r\u00fat lui. N\u1ebfu kh\u00f4ng, ta s\u1ebd d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 ph\u00e1 m\u01b0u gi\u1eb7c, ki\u00ean c\u1ed1 ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m suy y\u1ebfu qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Th\u1ebf l\u1ef1c lao nh\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0n r\u1ed7i, ta \u0111\u00e3 n\u1eafm ch\u1eafc ph\u1ea7n th\u1eafng. Sao l\u1ea1i mu\u1ed1n b\u1ecf x\u00e3 t\u1eafc m\u00e0 ch\u1ea1y xa \u0111\u1ebfn S\u1edf, Th\u1ee5c?&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n th\u00f4i, hai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb \u0111\u00f3 o\u00e1n Chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u m\u01b0u tr\u00ed, Chu\u1ea9n s\u1ee3 \u00f4ng ta t\u00f9y ti\u1ec7n can gi\u00e1n, ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch lo\u1ea1i b\u1ecf. Khi Vua mu\u1ed1n ch\u1ecdn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh, Chu\u1ea9n b\u00e8n n\u00f3i Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u0169ng t\u1ef1 xin \u0111i. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Vua l\u1ea5y Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ph\u00e1n Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n ph\u1ee7 ki\u00eam \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, \u0111\u1ec1 c\u1eed H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty, c\u00f9ng Chu O\u00e1nh b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b ch\u00e9p l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng xa gi\u00e1 l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u1edf Thi\u1ec1n Uy\u00ean. X\u00e9t Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m tri \u0110\u1ea1i Danh v\u00e0o ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 9 nhu\u1eadn, ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 10 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 11 m\u1edbi th\u00e2n chinh, s\u00e1ch \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u00f3 l\u1ebd nh\u1ea7m. S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng Hi\u00ean l\u1ee5c\u300b c\u1ee7a Ng\u1ee5y Th\u00e1i ch\u00e9p r\u1eb1ng Chu\u1ea9n tri\u1ec7u Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn h\u00e0nh ph\u1ee7 d\u1eb7n d\u00f2, r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ti\u1ec5n, b\u1ea3o Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00ean ng\u1ef1a \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00e0ng sai l\u1ea7m. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, truy\u1ec7n c\u1ee7a Chu\u1ea9n v\u00e0 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa. Th\u1ef1c ra Chu\u1ea9n \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh k\u1ebf ho\u1ea1ch Thi\u1ec1n Uy\u00ean, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Nghi\u00eau T\u1ea9u \u00e2m th\u1ea7m ng\u0103n tr\u1edf, Chu\u1ea9n b\u00e8n ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a h\u1ecd, tuy ch\u1ec9 tr\u00edch l\u1ed7i l\u1ea7m, nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ec9 tr\u00edch Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb3ng' ba ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-218-10\" href=\"#footnote-218-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, v\u1ed1n c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e2ng k\u1ebf s\u00e1ch n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua, b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i r\u1eb1ng Chu\u1ea9n ch\u1ec9 tr\u00edch Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, e r\u1eb1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u01b0\u1eddng Anh vi\u1ebft truy\u1ec7n c\u1ee7a Chu\u1ea9n, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u ng\u01b0\u1eddi Giang Nam khuy\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5c khuy\u00ean d\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh \u0110\u00f4, n\u1ebfu n\u00f3i Chu\u1ea9n ri\u00eang t\u01b0 cho l\u00e0 \u0111\u00fang th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ch\u1ec9 tr\u00edch tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Vua. H\u01a1n n\u1eefa, \u0110\u01b0\u1eddng Anh k\u1ec3 chuy\u1ec7n Chu\u1ea9n, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, nay \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf Chu\u1ea9n, b\u00e8n xin tr\u1ea5n th\u1ee7 Ng\u1ee5y \u0111\u1ec3 t\u1ef1 c\u1ee9u, k\u1ebb gian t\u00e0 v\u00ec m\u00ecnh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00ean ghi nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y. L\u01b0u Ban vi\u1ebft truy\u1ec7n Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Lai c\u00f4ng, c\u0169ng n\u00f3i Vua tu\u1ea7n th\u00fa ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Ch\u00e2u, kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'H\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 15 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-218-11\" href=\"#footnote-218-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, Chu\u1ea9n m\u1edbi xin ch\u00e9m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u1eddi \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng v\u00e0 Th\u1ee5c, c\u00f9ng v\u1edbi \u300aK\u00fd v\u0103n\u300b c\u1ee7a T\u01b0 M\u00e3 Quang \u0111\u1ec1u sai, nay kh\u00f4ng d\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[81] Ban \u0111\u1ea7u, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, V\u00e2n Ch\u00e2u quan s\u00e1t s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung b\u1ecb thua tr\u1eadn, b\u1ecb \u0111\u1ecbch b\u1eaft gi\u1eef, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c quan, d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tin d\u00f9ng. K\u1ebf Trung nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u00f2a h\u1ea3o. L\u00fac \u0111\u00f3, m\u1eb9 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u0111\u00e3 gi\u00e0, c\u00f3 \u00fd ch\u00e1n gh\u00e9t chi\u1ebfn tranh, tuy \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o, nh\u01b0ng c\u0169ng nghe theo l\u1eddi K\u1ebf Trung, b\u00e8n sai ti\u1ec3u hi\u1ec7u L\u00fd H\u01b0ng c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u1ea7m t\u00edn ti\u1ec5n v\u00e0 th\u01b0 c\u1ee7a K\u1ebf Trung \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u b\u1ed9 th\u1ef1 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi m\u1ed9t b\u1ea3n m\u1eadt t\u1ea5u, mong s\u1edbm \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft. H\u01b0ng n\u00f3i r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7 v\u00e0 m\u1eb9 g\u1ecdi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc xe tr\u01b0\u1edbng, trao th\u01b0 n\u00e0y, d\u1eb7n ph\u1ea3i nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1c Ch\u00e2u giao cho Th\u1ea1ch Ph\u1ed5, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i \u00e2m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, Ph\u1ed5 sai s\u1ee9 mang b\u1ea3n t\u1ea5u \u0111\u1ebfn. Vua m\u1edf xem, ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh c\u1ee7a K\u1ebf Trung, n\u00f3i r\u00f5: <i>&#8220;Th\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 l\u1ed9 \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, trong tr\u1eadn V\u1ecdng \u0110\u00f4, t\u1eeb s\u00e1ng \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u, doanh tr\u1ea1i ch\u01b0a k\u1ecbp d\u1ef1ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n s\u0129 kh\u00f4ng c\u1edfi gi\u00e1p, ng\u1ef1a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n u\u1ed1ng su\u1ed1t hai ng\u00e0y, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 binh s\u0129 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc, li\u1ec1u m\u1ea1ng tranh nhau l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc. H\u00f4m sau, th\u1ea7n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh c\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ecbch, tuy th\u1eafng b\u1ea1i ngang nhau, nh\u01b0ng vi\u1ec7n binh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, n\u00ean b\u1ecb B\u1eafc tri\u1ec1u b\u1eaft gi\u1eef. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 do V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau khinh \u0111\u1ecbch thi\u1ebfu m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ea7n. B\u1eafc tri\u1ec1u v\u00ec th\u1ea7n t\u1eebng ph\u1ee5c v\u1ee5 trong cung, t\u1eebng g\u00e1nh v\u00e1c vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ban cho \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng c\u00e1c quan. Th\u1ea7n th\u01b0\u1eddng nh\u1edb l\u1ea1i n\u0103m x\u01b0a t\u1eeb bi\u1ec7t, \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, ch\u1ec9 mong d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, chi\u1ebfn tranh ch\u1ea5m d\u1ee9t. Hu\u1ed1ng chi B\u1eafc tri\u1ec1u k\u00ednh ng\u01b0\u1ee1ng th\u00e1nh \u0111\u1ee9c, mu\u1ed1n kh\u00f4i ph\u1ee5c quan h\u1ec7 h\u00f2a h\u1ea3o c\u0169, mong b\u1ec7 h\u1ea1 r\u1ee7 l\u00f2ng nghe theo l\u1eddi th\u1ea7n ngu mu\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[82] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 to\u00e0n th\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u0169ng l\u1ea5y vi\u1ec7c h\u00f2a ho\u00e3n v\u1edbi r\u1ee3 l\u00e0m l\u1ee3i. Khi Tr\u1eabm m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, L\u1eef \u0110oan v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb nh\u00e2n vi\u1ec7c Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng h\u00e0, sai s\u1ee9 \u0111i b\u00e1o tang. Sau \u0111\u00f3, H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 xin nh\u00e2n sau khi chuy\u1ec3n chi\u1ebfn, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Tr\u1eabm cho r\u1eb1ng ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 giao thi\u1ec7p ch\u00e2n th\u00e0nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00e9p bu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ngh\u0129 t\u1eeb x\u01b0a, gi\u1eb7c Hung N\u00f4 l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 m\u1ea1nh c\u1ee7a Trung Nguy\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ec3 c\u1ea3m h\u00f3a, d\u00f9ng binh l\u1ef1c h\u00f9ng m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp, th\u00ec t\u00ednh hung h\u00e3n c\u1ee7a ch\u00fang sao c\u00f3 th\u1ec3 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 ch\u01b0a th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>B\u1eadt S\u0129 An v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an quy thu\u1eadn \u0111\u1ec1u n\u00f3i trong n\u01b0\u1edbc h\u1ecd s\u1ee3 uy th\u1ea7n v\u0169 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, n\u01b0\u1edbc ta h\u00f9ng m\u1ea1nh gi\u00e0u c\u00f3, th\u01b0\u1eddng lo s\u1ee3 m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd c\u1eed binh \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm l\u1ea1i U Ch\u00e2u, n\u00ean m\u1edbi d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m s\u00e2u v\u00e0o. Nay qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ch\u00fang c\u0169ng x\u1ea5u h\u1ed5 kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 r\u00fat lui, n\u00ean m\u1edbi nh\u00e2n V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung \u0111\u1ec3 xin h\u00f2a, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c khanh n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t m\u00e0 ch\u01b0a bi\u1ebft hai. Ch\u00fang v\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng n\u00ean xin k\u1ebft minh, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean. Nh\u01b0ng sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng y\u00eau c\u1ea7u. N\u1ebfu ta ch\u1ecbu nh\u00fan m\u00ecnh \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sai s\u1ee9 \u0111i, t\u1eb7ng ch\u00fang c\u1ee7a c\u1ea3i, nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 \u0111\u1ea5t Quan Nam t\u1eebng thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00fang, n\u1ebfu ch\u00fang l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u1edb, th\u00ec ta ph\u1ea3i ki\u00ean quy\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed1i, Tr\u1eabm s\u1ebd ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, th\u1ec1 v\u1edbi qu\u00e2n s\u0129, th\u00e2n chinh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>R\u1ed3i sai Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111em chi\u1ebfu th\u01b0 ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i b\u00e1u, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng mu\u00f4n d\u00e2n, th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u1eebng chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, \u0111\u00e2u mu\u1ed1n d\u00f9ng binh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng v\u0169 l\u1ef1c. Nay xem t\u1edd t\u1ea5u, r\u1ea5t khen ng\u1ee3i l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n. Tr\u1eabm gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ed1n b\u1ec3, l\u00e0 cha m\u1eb9 d\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1eebng chi\u1ebfn, c\u0169ng h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1eabm. Khi chi\u1ebfu th\u01b0 \u0111\u1ebfn, khanh h\u00e3y b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd n\u00e0y, c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi n\u00e0o x\u00e1c th\u1ef1c, h\u00e3y nh\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung mu\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai s\u1ee9 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng Vua ch\u01b0a cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(Qu\u1ed1c s\u1eed Khi\u1ebft \u0110an truy\u1ec1n \u0111\u1ed5i ch\u1eef <i>&#8220;b\u1eafc tri\u1ec1u&#8221;<\/i> th\u00e0nh <i>&#8220;b\u1ec9 trung&#8221;<\/i>, v\u00e0 b\u1ecf \u0111i c\u00e2u <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khinh \u0111\u1ecbch \u00edt m\u01b0u&#8221;<\/i> c\u00f9ng \u0111o\u1ea1n Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 th\u1ea7n <i>&#8220;ch\u01b0a bi\u1ebft hai&#8221;<\/i> tr\u1edf xu\u1ed1ng, nay theo Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ea5t s\u1ef1 th\u1eadt.)<\/i><\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, l\u1ea5y Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Chu O\u00e1nh l\u00e0m Gi\u00e1 ti\u1ec1n \u0110\u00f4ng di\u1ec7n B\u1ed1i K\u00fd l\u1ed9 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, D\u0129nh ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Ng\u1ea1n Qu\u00e2n l\u00e0m ph\u00f3, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn <i>(Ch\u00ednh M\u1eabn, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch)<\/i> l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t; M\u00e3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 C\u00e1t B\u00e1 l\u00e0m Gi\u00e1 ti\u1ec1n T\u00e2y di\u1ec7n H\u00ecnh Minh l\u1ed9 \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu Trung M\u00e2u V\u01b0\u01a1ng \u1ea8n l\u00e0m ph\u00f3, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m Ki\u1ec1m h\u1ea1t. Vua tri\u1ec7u To\u00e0n Chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n, l\u1ec7nh ki\u00eam ch\u1ee9c Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n v\u00e0 B\u1ed1i, K\u00fd c\u00e1c ch\u00e2u Ki\u1ec1m h\u1ea1t, l\u1ea1i sai xem x\u00e9t vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt ph\u00eda b\u1eafc. To\u00e0n Chi\u1ebfu t\u00e2u r\u1eb1ng, n\u1ebfu gi\u1eb7c ti\u1ebfn s\u00e1t th\u00e0nh Ng\u1ee5y, ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh, \u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 th\u1eafng. Vua khen ng\u1ee3i l\u00f2ng trung d\u0169ng c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng uy v\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 Chu O\u00e1nh n\u1ebfu To\u00e0n Chi\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chia qu\u00e2n cho \u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-218-12\" href=\"#footnote-218-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[84] C\u00f9ng ng\u00e0y, l\u1ec7nh cho d\u00e2n ch\u00fang c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ph\u00eda nam H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0o tr\u00fa trong th\u00e0nh tr\u1ea1i, v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ti\u1ebfn s\u00e1t.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, l\u1ec7nh cho Ph\u1ee7 ch\u00e2u t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd ph\u00e1t binh v\u00e0o khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Long tr\u1ea5n \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf \u0111\u00f3 c\u1ea7n truy c\u1ee9u th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd ban chi\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u1ec1.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, Kh\u1ea3 Lam qu\u00e2n s\u1ee9 Khai Phong C\u1ed5 T\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng k\u1ef5 binh gi\u1eb7c m\u1ea5y v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m ph\u1ea1m Th\u1ea3o Th\u00e0nh Xuy\u00ean, \u00f4ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang, ng\u00e0y h\u00f4m sau ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ch\u00fang l\u1ea7n n\u1eefa, r\u1ed3i \u0111u\u1ed5i ch\u00fang ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc. C\u00f3 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, l\u1ec7nh cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 Ty b\u1ed9 th\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. B\u00ednh \u0110\u1ea1i Ki\u1ec1m h\u1ea1t Cao K\u1ebf Hu\u00e2n th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, l\u00ean cao nh\u00ecn v\u1ec1 Th\u1ea3o Th\u00e0nh Xuy\u00ean, n\u00f3i v\u1edbi T\u00f4ng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00f4ng nh\u01b0ng tr\u1eadn th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ec9nh t\u1ec1, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh b\u1ea5t t\u00e0i. Qu\u00e2n ta tuy \u00edt, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng k\u1ebf l\u1ea1 \u0111\u1ec3 th\u1eafng. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh d\u01b0\u1edbi n\u00fai, khi giao chi\u1ebfn, ch\u00fang \u1eaft s\u1ebd r\u00fat v\u1ec1 ph\u00eda nam, ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1ea1i ph\u00e1.&#8221;<\/i> Khi giao chi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn H\u00e0n Quang L\u0129nh th\u00ec ph\u1ee5c binh xu\u1ea5t hi\u1ec7n, qu\u00e2n \u0111\u1ecbch qu\u1ea3 nhi\u00ean thua to, t\u1ef1 gi\u00e0y x\u00e9o l\u00ean nhau h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u1ef1a, tr\u00e2u v\u00e0 l\u1ea1c \u0111\u00e0. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Nghi loan ph\u00f3 s\u1ee9, K\u1ebf Hu\u00e2n t\u1eeb ch\u1ee9c L\u1ea1c uy\u1ec3n s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Cung ti\u1ec5n kh\u1ed1 s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf Hu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0o th\u00e1ng 11 ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, T\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng v\u00e0o th\u00e1ng 11 ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, nay ghi chung l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-218-1\">Sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng... \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn hai l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef. Ch\u1eef 'H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng' d\u01b0\u1edbi nguy\u00ean c\u00f3 ch\u1eef '\u0110\u1eb3ng', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 5\/20 b\u1ecf; ch\u1eef 'V\u00e3ng' nguy\u00ean thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-218-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-2\">Ch\u1eef 'd\u0129 h\u1ea1' trong c\u00e2u 't\u1eeb quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ee9c C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 27, m\u1ee5c 8 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-218-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-3\">C\u00e2u '\u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 Tr\u1ea5n ch\u1ee9c' trong \u300aCh\u1ee9c quan ph\u00e2n k\u1ef7\u300b quy\u1ec3n 13, m\u1ee5c 'Tam b\u1ed9 ch\u01b0 ty thu\u1ed9c l\u1ea1i' vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ec1u b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c Tam ban v\u00e0 T\u00e1 ch\u1ee9c', c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang. <a href=\"#return-footnote-218-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-4\"> ch\u1eef 'binh' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 15, m\u1ee5c Th\u00e2n chinh Khi\u1ebft \u0110an b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-218-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-5\"> nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Thi\u1ec1n Uy\u00ean', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 268, truy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-218-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-6\">Ch\u1eef 't\u1ef1' trong '\u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Cao Do\u00e3n' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-218-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-7\"> 'K\u00ednh' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u1ed5', theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu l\u1ec5 37-51 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-218-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-8\">'Tr\u00fa' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Ch\u00fa', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu ph\u1ea7n Phi\u00ean Di nh\u1ea5t chi nh\u1ecb b\u00e1t, Tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t quy\u1ec3n 15 ph\u1ea7n Th\u00e2n Chinh Khi\u1ebft \u0110an, T\u1ed1ng S\u1eed To\u00e0n V\u0103n quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-218-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-9\"> \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c '\u0111\u1ee7' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0111\u1ecbnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b, \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-218-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-10\"> ch\u1eef 'Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb3ng' ba ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-218-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-11\"> ch\u1eef 'H\u00e0' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 15 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-218-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-218-12\">Ch\u1eef 'c\u1ea5p' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'k\u00edch', c\u0103n c\u1ee9 theo s\u00e1ch tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-218-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":15,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-218","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2549,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/218\/revisions\/2549"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/218\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=218"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=218"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}