{"id":224,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=224"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-60-nam-canh-duc-thu-2-at-ty-1005","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-60-nam-canh-duc-thu-2-at-ty-1005\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 60: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 2 (\u1ea4T T\u1ef4, 1005)","rendered":"QUY\u1ec2N 60: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 2 (\u1ea4T T\u1ef4, 1005)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 7 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m xem kho s\u00e1ch, h\u1ecfi T\u1ebf t\u1eedu H\u00ecnh B\u00ednh v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3n kh\u1eafc s\u00e1ch. B\u00ednh t\u00e2u: <i>\"L\u00fac \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 4.000 b\u1ea3n, nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 v\u1ea1n b\u1ea3n, kinh s\u1eed v\u00e0 ch\u00ednh ngh\u0129a \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Th\u1ea7n l\u00fac tr\u1ebb theo nghi\u1ec7p Nho, th\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 \u0111\u1ee7 kinh s\u00e1ch ch\u1ec9 m\u1ed9t hai ph\u1ea7n tr\u0103m, v\u00ec vi\u1ec7c sao ch\u00e9p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Nay b\u1ea3n kh\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7[footnote]Ch\u1eef 'b\u1ea3n' trong 'Kim b\u1ea3n b\u1ea3n \u0111\u1ea1i b\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u00e0 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may m\u1eafn c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 g\u1eb7p th\u1eddi.\"<\/i> Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c gia tuy coi tr\u1ecdng Nho thu\u1eadt, nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf.\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u00e1n c\u00e1c \u0111\u00e3 thu th\u1eadp nhi\u1ec1u s\u00e1ch, hi\u1ec7u \u0111\u00ednh c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u1eefng kinh s\u1eed ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3n in \u0111\u1ec1u cho kh\u1eafc in. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u300aTam qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b l\u00e0 s\u00e1ch ghi chuy\u1ec7n gian h\u00f9ng tranh gi\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u00ean truy\u1ec1n b\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a Vua t\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, s\u00e1ch \u300aXu\u00e2n Thu\u300b c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u0169ng l\u00e0 s\u00e1ch ghi chuy\u1ec7n tranh \u0111\u1ea5u gi\u1eefa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc sao?\"<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1ea5y th\u1eeba t\u1eeb vi\u1ec7c in s\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u00e1n \u0111i \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng cho Gi\u00e1m. B\u00ednh xin giao s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 v\u1ec1 Tam ty \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u1ed1c k\u1ebf. T\u1eeb \u0111\u00f3, kinh ph\u00ed cho h\u1ecdc gi\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c gi\u1ea3ng quan c\u00e0ng ch\u00e1n n\u1ea3n v\u00ec s\u1ef1 th\u01b0a th\u1edbt.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o l\u00fac B\u00ednh qua \u0111\u1eddi.)<\/i><\/p>\n\n<p>[2] Tuy\u00ean Huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00f4i H\u1eefu Chung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng kho\u00e1ng, t\u1ef1 tin, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ti\u1ec3u ti\u1ebft, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, bi\u1ebft c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n s\u0129, th\u01b0\u1eddng t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. Khi qu\u1ef9 c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, \u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng l\u1ea5y ti\u1ec1n ri\u00eang b\u00f9 v\u00e0o. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 li\u00eam khi\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng s\u1ed1ng r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. Ng\u00f4i nh\u00e0 \u1edf ph\u01b0\u1eddng S\u00f9ng Nh\u00e2n, kinh th\u00e0nh v\u1ed1n do cha \u00f4ng l\u00e0 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng x\u00e2y d\u1ef1ng. Khi \u1edf Th\u1ee5c, H\u1eefu Chung t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n t\u1eeb kho, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin n\u1ed9p l\u1ea1i nh\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u00e2n x\u00e1 mi\u1ec5n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng t\u1eeb T\u1ecbnh ch\u00e2u v\u1ec1 kinh nh\u1eadm ch\u1ee9c Tuy\u00ean Huy s\u1ee9. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf bi\u1ebft nh\u00e0 H\u1eefu Chung kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, n\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho \u00f4ng 2000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng \u1edf tr\u1ea5n Li\u00eam. V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n Khu m\u1eadt, r\u1ea5t ghen gh\u00e9t vi\u1ec7c H\u1eefu Chung \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e8m pha r\u1eb1ng khi \u1edf Th\u1ee5c v\u00e0 tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 ti\u00eau pha nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129. Nh\u01b0ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1eabn b\u1ea3o v\u1ec7 \u00f4ng. V\u00e0i th\u00e1ng sau, H\u1eefu Chung qua \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u00f3n n\u1ee3 c\u0169 kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c H\u1eefu Chung tham nh\u0169ng, c\u1ea7n tham kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Tri H\u00f9ng ch\u00e2u H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u00f4 gi\u00e1m T\u00e2n Th\u00e0nh, Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 L\u01b0u Nh\u1eadt T\u00e2n g\u1eedi th\u01b0 c\u00f9ng t\u1eb7ng chi\u00ean, d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Th\u1eeba C\u1ee7 nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ec5 b\u1eb1ng thu\u1ed1c men.<\/p>\n\n<p>[4] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd K\u1ebf Long trong di bi\u1ec3u c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn 30 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 nha hi\u1ec7u. H\u1eefu ty xin \u00e1p d\u1ee5ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 Phan M\u1ef9. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"K\u1ebf Long l\u00e0 anh c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Ti\u1ebfn l\u00e0m chu\u1ea9n.\"<\/i> B\u00e8n cho tra c\u1ee9u h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Do \u0111\u00f3, con ch\u00e1u c\u1ee7a K\u1ebf Long \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c xa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Em trai \u00f4ng l\u00e0 L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5 khi nh\u1eadn \u00e2n th\u01b0\u1edfng n\u00ean kh\u00f4ng li\u1ec7t k\u00ea trong di bi\u1ec3u. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong \u00f4ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[5] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd, v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean l\u00ednh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf, t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n tr\u0103m \u0111\u1ec7 t\u1eed, \u0111\u1ebfn Tr\u1ea7n L\u01b0u, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, quan qu\u00e2n b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u0103ng th\u00eam binh l\u1ef1c, truy \u0111u\u1ed5i \u1edf v\u00f9ng Thi\u1ec1n, B\u1ed9c. G\u1eb7p l\u00fac Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng nam, d\u00e2n ch\u00fang hai b\u00ean s\u00f4ng ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3. Th\u1ee9 s\u1eed T\u1eeb Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a Qu\u00e2n t\u1eeb V\u0129nh H\u01b0ng d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, \u0111\u1ebfn T\u1ed9 Th\u00e0nh, Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd c\u00f9ng h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ec7 t\u1eed v\u00e0o huy\u1ec7n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, qu\u00e2n c\u1ee7a H\u1ee9a Qu\u00e2n c\u1edfi tr\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd, ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn \u00e1c \u0111\u1ea3ng. Vua cho r\u1eb1ng \u0111ang ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c ngo\u00e0i, ch\u01b0a mu\u1ed1n v\u00ec vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng H\u1ee9a Qu\u00e2n, ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng binh s\u0129 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, t\u1eb7ng l\u1ee5a v\u00e0 th\u0103ng c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3, nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>B\u00e1 Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>\"Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u0129nh Thanh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc, d\u00e2n trong v\u00f9ng l\u00e0 L\u00fd Gia H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng hai m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n ti\u1ec1n chu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef A \u0110\u1ed7 b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam l\u00e0m v\u1ee3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f9ng \u0111\u1ebfn B\u00e1 Ch\u00e2u b\u00e1n chi\u1ebfu, b\u1ecb ch\u1ed3ng c\u0169 l\u00e0 T\u1ec1 Loan b\u1eaft \u0111i, xin truy b\u1eaft tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Gia H\u01b0ng. B\u1ea3n ch\u00e2u cho r\u1eb1ng \u0110\u1ed7 v\u1ed1n l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a Loan, kh\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u00f2i l\u1ea1i, \u0111\u00e3 g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n b\u00e1o c\u00e1o.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c tr\u01b0\u1edbc khi h\u00f2a hi\u1ebfu, n\u1ebfu c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u th\u00eam, n\u00ean d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Gia H\u01b0ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 hai vi\u00ean \u0110\u00f4 gi\u00e1m v\u00e0 Gi\u00e1m \u00e1p th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt m\u1ed9t vi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, n\u1ebfu b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n n\u1ed9p ph\u1ea1t ho\u1eb7c d\u00e2ng t\u1eb7ng d\u00ea ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, ho\u1eb7c khi quan l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng gia s\u00fac l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u00e0o tay quan l\u1edbn, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb g\u00e2y chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng y\u00ean. Vua bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y, mu\u1ed1n ch\u1ea5m d\u1ee9t ngay, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo ng\u01b0\u1eddi Nhung vi ph\u1ea1m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec r\u0103n \u0111e, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[8] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, Ninh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng trung d\u0169ng, th\u00edch c\u00f4ng danh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc, gi\u1ecfi hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, s\u1eeda sang v\u0169 kh\u00ed, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 ch\u00ed h\u0103ng h\u00e1i b\u00e1o \u0111\u00e1p. Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u01b0ng \u00f4ng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 khao qu\u00e2n, nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, \u1edf kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf. Vua t\u1eebng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ecdn d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n th\u1eadt kh\u00f3, n\u1ebfu ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd. Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i l\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t xa \u0111\u1ed3ng li\u00eau, m\u1edbi bi\u1ebft ti\u00ean \u0111\u1ebf s\u00e1ng su\u1ed1t trong vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Cao D\u01b0\u01a1ng Quan ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, qua \u0111\u1eddi, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban t\u1eb7ng th\u00eam, sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1 qu\u00ea an t\u00e1ng.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn, kh\u00f4ng r\u00f5. V\u01b0\u01a1ng B\u00e2n c\u00f3 truy\u1ec7n, v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean, ng\u01b0\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[9] T\u1eeb khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf hai bi\u00ean gi\u1edbi, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ed1 g\u1eafng n\u00e2ng gi\u00e1 h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ec3 thu h\u00fat nh\u1eadp kh\u1ea9u. \u1ede H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng th\u1ee7y, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba l\u00fd g\u1ea7n h\u01a1n th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb kinh th\u00e0nh ch\u1edf \u0111\u1ebfn. Gi\u00e1 nh\u1eadp kh\u1ea9u, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u0103ng th\u00eam 65 \u0111\u1ed3ng, th\u1ee9c \u0103n cho ng\u1ef1a t\u0103ng th\u00eam 45 \u0111\u1ed3ng. V\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y xa x\u00f4i v\u00e0 qua v\u00f9ng sa m\u1ea1c, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, gi\u00e1 nh\u1eadp kh\u1ea9u \u1edf Linh Ch\u00e2u c\u00f3 khi l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ea5u th\u00f3c, c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng[footnote] 'T\u1ef1 d\u01b0 ch\u00e2u su\u1ea5t b\u1ea5t h\u1ea1 s\u1ed1 b\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'b\u00e1ch', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. Ngo\u00e0i gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f2n t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 nh\u1eadp kh\u1ea9u, gi\u00e1 c\u1ea3 kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u do chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xem t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ea5p b\u00e1ch l\u00fac \u0111\u00f3 m\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 gi\u00e1 th\u00f3c \u0111\u00e1ng l\u1ebd l\u00e0 750 \u0111\u1ed3ng, th\u00ec giao d\u1eabn l\u1ea1i cho 1000 \u0111\u1ed3ng, l\u1ea1i t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u00e0nh 2000 \u0111\u1ed3ng, v\u00ec nhu c\u1ea7u c\u1ea5p thi\u1ebft n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfc h\u00e0ng h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng Nam. Ban \u0111\u1ea7u, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n coi mu\u1ed1i l\u00e0 m\u1eb7t h\u00e0ng quan tr\u1ecdng, \u0111\u1ec1u tranh nhau mua, \u0111\u1ebfn khi c\u1ea5m mu\u1ed1i \u1edf Giang, Ho\u00e0i, l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam vi\u1ec7c d\u00f9ng tr\u00e0, gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00e1ng l\u1ebd l\u00e0 15-20 ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng, th\u00ec l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam 100 ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 hao h\u1ee5t c\u1ee7a quan, t\u00f9y theo l\u1ee3i \u00edch m\u00e0 t\u0103ng th\u00eam.<\/p>\n\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Sau khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch, h\u1ecd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7 tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u00e1n, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi mua \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt khi \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>\u1ede kinh s\u01b0 c\u00f3 c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ng\u1ed3i b\u00e1n, l\u1eadp c\u1eeda h\u00e0ng, \u0111\u0103ng k\u00fd t\u00ean t\u1ea1i c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u1ea5y giao d\u1ecbch t\u1eadp trung l\u1ea1i \u0111\u00e2y. N\u1ebfu l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, th\u00ec c\u1eeda h\u00e0ng s\u1ebd b\u1ea3o l\u00e3nh, \u0111\u1ebfn c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ti\u1ec1n, r\u1ed3i chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tr\u00e0. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, th\u00ec c\u1eeda h\u00e0ng t\u1ef1 b\u00e1n, chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng cho c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n tr\u00e0.<\/p>\n<p>Khi h\u00f2a b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u1ea1i, vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea1m th\u1eddi l\u1eafng xu\u1ed1ng, gi\u00e1 c\u1ea3 gi\u1ea3m nh\u1eb9, nh\u01b0ng danh ngh\u0129a ti\u1ec1n h\u01b0 \u1ea3o do quan ph\u00e1t h\u00e0nh gi\u1ea5y giao d\u1ecbch v\u1eabn ch\u01b0a thay \u0111\u1ed5i. Khi d\u00f9ng tr\u00e0 thay th\u1ebf mu\u1ed1i, nh\u01b0ng doanh thu t\u1eeb vi\u1ec7c mua tr\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3, gi\u1ea5y giao d\u1ecbch t\u00edch t\u1ee5 l\u1ea1i, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn v\u00e0i n\u0103m sau. Gi\u1ea5y giao d\u1ecbch \u1edf kinh s\u01b0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 khi ch\u1ec9 b\u1eb1ng gi\u00e1 th\u1ef1c c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1eadn chuy\u1ec3n, c\u1ea3 quan l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, Vua sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00e2m \u0110\u1eb7c c\u00f9ng Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea, S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn Tam ty xem x\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ra quy ch\u1ebf m\u1edbi. L\u00e2m \u0110\u1eb7c tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1edbn \u0111\u1ec3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn, r\u1ed3i so\u1ea1n th\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh m\u1edbi. Theo \u0111\u00f3, \u1edf kinh th\u00e0nh, ai n\u1ed9p v\u00e0ng, b\u1ea1c, l\u1ee5a, v\u1ea3i tr\u1ecb gi\u00e1 50 ngh\u00ecn ti\u1ec1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 100 ngh\u00ecn ti\u1ec1n th\u1ef1c tr\u00e0. \u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, ai n\u1ed9p v\u00e0ng, v\u1ea3i, c\u1ecf kh\u00f4, th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec c\u0169ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 kinh th\u00e0nh, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam 10 ngh\u00ecn ti\u1ec1n tr\u00e0, c\u00f2n v\u00f9ng k\u1ebf c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec th\u00eam 5 ngh\u00ecn. \u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 k\u1ebf c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u0169ng v\u1eady, nh\u01b0ng m\u1ee9c t\u0103ng c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch 8 ngh\u00ecn v\u00e0 6 ngh\u00ecn.<\/p>\n<p>\u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam 15 ngh\u00ecn, c\u00f2n v\u00f9ng k\u1ebf c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec m\u1ee9c t\u0103ng nh\u01b0 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc. \u1ede ba v\u00f9ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, m\u1ee9c thu v\u00e0 c\u1ea5p \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 kinh th\u00e0nh. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u1edf c\u00e1c s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn trong vi\u1ec7c thu chi. Sau khi b\u00e0n b\u1ea1c, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan Tam ty xem x\u00e9t xem c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, ai c\u0169ng cho l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i. Vua ban chi\u1ebfu theo nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong L\u00fd Ph\u1ed5 l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf ki\u00eam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ef1, giao cho \u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tam ty xin cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t, v\u00e0ng b\u1ea1c theo l\u1ec7 \u1edf kinh th\u00e0nh, c\u1ee9 55 quan ti\u1ec1n th\u1ef1c th\u00ec c\u1ea5p 100 quan tr\u00e0 H\u1ea3i Ch\u00e2u, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Nay theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b, ch\u00e9p c\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p l\u00e0 ki\u00eam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ef1, c\u00f2n \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0 Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9. X\u00e9t v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, L\u00fd Ph\u1ed5 t\u1eeb Ph\u00e1t v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, n\u00ean l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ee9, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. L\u1ea1i n\u1eefa, v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean s\u1ee9 t\u1eeb \u0111\u00e2y, Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m s\u1ee9, L\u00fd Ph\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n\n<p>[10] Nghi Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ea1i ch\u1ee7 Ch\u1ebf Th\u1eafng Quan l\u00e0 L\u1eadn Hu\u00e2n th\u00f4ng qua bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0 v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a c\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c, c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p mua c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m ban th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. C\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 tranh ch\u1ea5p v\u1edbi d\u00e2n trong b\u1ed9, sau khi x\u1eed \u00e1n xong, l\u1ea1i b\u1eaft h\u1ecd \u0111eo g\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1ecb ch\u00fang h\u01a1n 270 ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn nay, b\u1ecb d\u00e2n trong b\u1ed9 ki\u1ec7n. Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebft. Hu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ph\u00e1p c\u1ee7a quan l\u1ea1i, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khen l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng v\u00ec c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Nay d\u00e1m tham lam t\u00e0n b\u1ea1o nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t c\u1eed, l\u00e0 sao? N\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9, x\u00e9t t\u1ed9i Hu\u00e2n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, sai Tuy Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Khang Ti\u1ebfn, Qu\u1eafc Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 M\u1ed9 H\u01b0ng, B\u1ed9c Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u00e1ch T\u1ef1 Minh, Duy Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u1ea5u \u0110\u1ea1t, Can Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Th\u1ee5 Si\u00eau \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ee9c c\u0169, v\u00ec t\u1eebng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1ch T\u1ef1 Minh, Kh\u1ea5u \u0110\u1ea1t, Th\u1ee5 Si\u00eau, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[12] L\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec3m l\u00e0m Tri Ch\u00e2u Tri\u1ec7u, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n l\u00e0m Tri Ch\u00e2u L\u1ea1c. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1eadn \u1edf H\u00e0 B\u1eafc v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n n\u00ean l\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb, n\u00ean ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e1c quan gi\u1eef ch\u1ee9c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, ban m\u1eadt chi\u1ebfu cho Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec3m r\u1eb1ng, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ph\u00f2ng th\u1ee7 nh\u01b0 th\u00e0nh l\u0169y, h\u00e0o r\u00e3nh, ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tu s\u1eeda.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec3m, Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a d\u1eb9p xong, \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho qu\u00e2n d\u00e2n, ai b\u00e1o tin b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a, v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Nha hi\u1ec7u, Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng[footnote]Ch\u1eef 't\u01b0\u1edbng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'qu\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1. \u0110\u01b0a t\u1edd t\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh n\u00f3i: <i>\"Trong l\u00e0ng x\u00e3 c\u00f3 ch\u00fat tr\u1ed9m c\u1eafp nh\u1ecf, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf th\u01b0\u1edfng, l\u00e0m theo s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu v\u1eady th\u00ec l\u1ec7nh c\u1ee7a X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n tr\u1edf th\u00e0nh l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng, khi\u1ebfn quan tr\u00ean m\u1ea5t l\u00f2ng tin v\u1edbi d\u00e2n[footnote]Ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'thi\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ecf.[\/footnote], ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u00e1o h\u00f3a sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c? C\u00f3 th\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00f3i 's\u1ebd t\u00e2u l\u00ean xin ban th\u01b0\u1edfng' l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Tri ch\u00e2u Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u: <i>\"N\u01a1i \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng r\u1ed9ng r\u00e3i, thu\u1eadn ti\u1ec7n cho k\u1ef5 binh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho qu\u00e2n tri\u1ec1u. Xin t\u1eeb n\u00fai L\u0169ng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, d\u1ecdc theo t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u1ed5 \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m ranh gi\u1edbi.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u1ee9ng m\u1ed9 l\u00e0m cung ti\u1ec5n th\u1ee7 \u0111\u1ec1u quen thu\u1ed9c \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, hi\u1ec3u ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c gian kh\u1ed5, khi c\u00f3 bi\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 tham gia c\u00f9ng ch\u00ednh qu\u00e2n l\u00e0m ti\u00ean phong, nh\u01b0ng quan ph\u1ee7 ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, kh\u00f3 b\u1eaft h\u1ecd li\u1ec1u ch\u1ebft. Xin c\u1ea5p ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang trong v\u00f9ng, mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n, m\u00f9a xu\u00e2n thu c\u00e0y c\u1ea5y, xu\u1ea5t qu\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ecd l\u00e0m ru\u1ed9ng.\"<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p hai kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng, xu\u1ea5t m\u1ed9t l\u00ednh m\u1eb7c gi\u00e1p, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ba kho\u1ea3nh th\u00ec xu\u1ea5t m\u1ed9t con ng\u1ef1a chi\u1ebfn. \u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u1ed9i ng\u0169, b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u1eeb ch\u1ee9c Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Phu, Di\u00ean, Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Kinh, Nguy\u00ean c\u00f9ng H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1eb7t ra.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ea5p ru\u1ed9ng mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, nay g\u1ed9p ch\u00e9p. Truy\u1ec7n T\u1ea7n H\u00e1n ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0ng r\u00e0o ki\u00ean c\u1ed1, H\u00e1n l\u00e0m Kinh, Nguy\u00ean Nghi, V\u0169 Ki\u1ec1m h\u1ea1t, quy ho\u1ea1ch n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00e0o h\u00e0o l\u1edbn, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh m\u1ea5y n\u0103m m\u1edbi xong, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, c\u00f3 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1eb3n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u0129, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7, V\u0129 \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi d\u00e0i 51 d\u1eb7m, xem k\u1ef9 l\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 ch\u00e9p th\u00eam quy c\u00e1ch h\u00e0o v\u00e0 ph\u00e9p c\u1ea5p ru\u1ed9ng mua ng\u1ef1a.)<\/i><\/p>\n\n<p>[15] Quang l\u1ed9c khanh, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh xin ngh\u1ec9 h\u01b0u[footnote] Quang l\u1ed9c khanh ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, 'Quang l\u1ed9c khanh' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Quang l\u1ed9c t\u1ef1', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 46-2 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 b\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: '\u0110\u1ed5i l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh.' [\/footnote], Trung th\u01b0 d\u00e2ng danh s\u00e1ch, Vua n\u00f3i: <i>\"X\u01b0\u01a1ng Linh v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Th\u1eeba lang.\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, th\u1ee5 ch\u1ee9c B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m cho ngh\u1ec9 h\u01b0u.<\/p>\n\n<p>[16] Chi\u1ebfu s\u1eeda ch\u1eefa cung \u0111i\u1ec7n l\u1edbn v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf \u1edf T\u00e2y Kinh, v\u00ec s\u1eafp \u0111i t\u1ebf l\u0103ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c s\u1eafp \u0111i t\u1ebf l\u0103ng, theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[17] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n, tu\u1ed5i gi\u00e0 tr\u00ed gi\u1ea3m, vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o chi\u1ebfu th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. T\u1ed1ng B\u1ea1ch gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, ki\u00eam ph\u00e1n vi\u1ec7n s\u1ef1; L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ki\u00eam ph\u00e1n Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n s\u1ef1.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u h\u1ed3i H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u Hu\u00fdnh, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c, c\u00f9ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>T\u00f4ng Ng\u1ea1c khi \u1edf X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n, t\u1eebng g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, Trung th\u1eeba L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 ch\u1ea5t v\u1ea5n. T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u00e1p r\u1eb1ng hai t\u1ec9nh <i>(Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1)<\/i> v\u1edbi Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. V\u0103n Tr\u1ecdng b\u1ea5t b\u00ecnh, t\u00e2u l\u00ean Vua. Vua ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5. T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u1eabn ra t\u00e1m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh hai b\u00ean kh\u00f4ng th\u1ed1ng thu\u1ed9c, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Hai t\u1ec9nh Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1, t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u00f4n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan th\u1ecb t\u00f2ng c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, khi \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u th\u00ec x\u1ebfp h\u00e0ng ri\u00eang, kh\u00f4ng so s\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00ean ngo\u00e0i. V\u00ec v\u1eady, \u1edf ch\u00ednh nha th\u00ec \u0111\u1ee9ng c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111i ri\u00eang v\u1edbi Trung th\u1eeba, khi tham tri\u1ec1u th\u00ec s\u01b0 ph\u00f3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc hai t\u1ec9nh, khi tri\u1ec1u h\u1ed9i th\u00ec quan \u0111\u00e0i \u0111\u1ee9ng sau hai t\u1ec9nh. \u0110\u1ecba v\u1ecb \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cao qu\u00fd, ch\u1ee9c nghi\u1ec7p kh\u00e1c bi\u1ec7t, gi\u1eefa c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn b\u1ea3n t\u1ec9nh c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, n\u00ean b\u1ea3n t\u1ec9nh g\u1eedi b\u00e1o c\u00e1o c\u0169ng theo nghi th\u1ee9c \u0111\u00f3. V\u0103n Tr\u1ecdng ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi c\u1ee7a l\u1ea1i vi\u00ean, v\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t gian t\u00e0, bi\u1ec7n minh oan khu\u1ea5t, n\u1ebfu \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ea5t ph\u00e1p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi oan \u1ee9c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed. C\u00f2n vi\u1ec7c tranh c\u00e3i trong c\u00f4ng v\u0103n v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, vi\u1ec7c \u1ea5y nh\u1ecf nh\u1eb7t, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho uy phong \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi T\u00f4ng Ng\u1ea1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>[18] B\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu. Ph\u00f3ng c\u00e1o b\u1ec7nh, xin \u0111i du ngo\u1ea1n Tung S\u01a1n, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p, l\u1ea1i sai quan th\u1ee7 th\u1ea7n H\u00e0 Nam th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean quan t\u00e2m, an \u1ee7i. Tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ed1i, ban y\u1ebfn, l\u00e0m th\u01a1 ti\u1ec5n h\u00e0nh, \u00e2n l\u1ec5 r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n\n<p>[19] H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 s\u1ef1, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho V\u1ecb khi v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean c\u00e1c Tri ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin tu s\u1eeda c\u00e1c tr\u1ea5n Kim Thang, B\u1ea1ch B\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 phi\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Vua lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[21] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y c\u00e1c s\u00e1ch v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1ecba l\u00fd, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, thu\u1eadt s\u1ed1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, b\u00e8n sai T\u01b0 thi\u1ebfu gi\u00e1m S\u1eed T\u1ef1 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tinh y\u1ebfu, ph\u00e2n lo\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch \u300aC\u00e0n Kh\u00f4n B\u1ea3o \u0110i\u1ec3n\u300b g\u1ed3m 417 quy\u1ec3n. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, S\u1eed T\u1ef1 d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a v\u00e0 c\u1ea5t gi\u1eef trong b\u00ed c\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[22] Mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu cho d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh Minh, ch\u00e2u \u0110\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[23] \u1ede Giao Ch\u00e2u, L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ebft, con th\u1ee9 l\u00e0 Long Vi\u1ec7t t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m Vua. Anh c\u1ee7a Long Vi\u1ec7t l\u00e0 Long To\u00e0n c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a kho r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n. Em c\u1ee7a Long Vi\u1ec7t l\u00e0 Long \u0110\u00ecnh gi\u1ebft Long Vi\u1ec7t r\u1ed3i t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m Vua. Anh c\u1ee7a Long \u0110\u00ecnh l\u00e0 Minh H\u1ed9 \u0111em qu\u00e2n \u1edf tr\u1ea1i Ph\u00f9 Lan \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Qu\u1ed1c t\u00edn s\u1ee9 Thi\u1ec7u Di\u1ec7p \u0111ang \u1edf L\u0129nh Bi\u1ec3u, t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Vua b\u00e8n sai Thi\u1ec7u Di\u1ec7p l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u1ec3n ph\u00eda t\u00e2y l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Bi\u00ean' s\u1eeda th\u00e0nh 'H\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00fa th\u00edch trong s\u00e1ch n\u00e0y, quy\u1ec3n 63, th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, c\u00f9ng c\u00e1c truy\u1ec7n Thi\u1ec7u Di\u1ec7p v\u00e0 Giao Ch\u1ec9 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 426 v\u00e0 488.[\/footnote], cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi b\u00e0y m\u01b0u k\u1ebf. Con c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n l\u00e0 Minh \u0110\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 v\u00e0o c\u1ed1ng, \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, Vua sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i ti\u1ec5n, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u00eam \u00e2n c\u1ea7n.<\/p>\n<p><i>(\u300aQu\u1ed1c s\u1eed Giao Ch\u1ec9 truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ebft v\u00e0o n\u0103m sau l\u00e0 sai. Khi Thi\u1ec7u Di\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u1ec3n, L\u00ea Ho\u00e0n \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, \u300aQu\u1ed1c s\u1eed truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p sai s\u1ef1 th\u1ef1c[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Ti\u1ec7n' s\u1eeda th\u00e0nh 'Truy\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean.[\/footnote], nay s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m sau c\u0169ng sai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[24] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u H\u00f9ng, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an xin m\u1edf ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u01b0u \u0111\u00e3i gi\u00e1 c\u1ea3 \u0111\u1ec3 giao d\u1ecbch.<\/p>\n\n<p>[25] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t ph\u1ee7 L\u00e2n, t\u1eeb nay c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Th\u1ed5 phi\u00ean quy thu\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00e1t binh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam ty h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra s\u1ed5 thu\u1ebf trong thi\u00ean h\u1ea1, xem t\u0103ng gi\u1ea3m th\u1ebf n\u00e0o r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Ho\u00e0ng Th\u1ebf Tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[27] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 l\u00e0 Ti\u1ebft Nhan t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5, xin nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 phong cho h\u1ecd. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00f9ng Xuy\u00ean H\u1ea1p nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m t\u01b0\u1edbng, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng ki\u00eau ng\u1ea1o ph\u00f3ng t\u00fang. Nay ng\u01b0\u1eddi Man l\u1ea1i \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 n\u00ean cho h\u1ecd b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee9 b\u1eadc Nha hi\u1ec7u.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c Hi\u1ec7u \u00fay trong qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00e3 tr\u00ean 15 n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p.<\/p>\n\n<p>[29] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 thi ri\u00eang cho c\u00e1c c\u1ed1ng c\u1eed nh\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tham gia ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh, d\u00f9 Ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ghi t\u00ean. C\u00e1c khoa thi kh\u00e1c, n\u1ebfu \u0111\u00e3 qua hai \u0111\u1ebfn ba tr\u01b0\u1eddng thi, cho ph\u00e9p thi \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi n\u0103m l\u1ea7n, t\u1eebng qua thi \u0110\u00ecnh v\u00e0 tr\u00ean 50 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o danh. D\u00f9 kh\u00f4ng tham gia ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 thi b\u1ea3y l\u1ea7n, tr\u00ean 60 tu\u1ed5i ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng lao \u1edf Doanh Ch\u00e2u, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh th\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi, k\u00e9o d\u00e0i b\u1ea3y ng\u00e0y, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 51 Ti\u1ebfn s\u0129 nh\u01b0 Ph\u1ea1m Chi\u00eau, ban cho h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7, 45 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc v\u1ecb Xu\u1ea5t th\u00e2n. C\u00e1c khoa thi kh\u00e1c, ban h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7, \u0110\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u00e1c ch\u00e2u l\u00e0 698 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa thi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, ban h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7, Xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Nhi\u1ebfp tr\u1ee3 gi\u00e1o thu\u1ed9c qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n th\u1ecb l\u00e0 662 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[30] Vua cho r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i H\u00e0 B\u1eafc d\u00f9ng binh, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t hoang mang, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ean th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eb7c d\u0169ng c\u1ea3m ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 s\u0129 t\u1eed, n\u00ean mu\u1ed1n r\u1ed9ng r\u00e3i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. C\u00f3 c\u00e2u h\u1ecfi kinh ngh\u0129a c\u00f3 hai c\u00e1ch hi\u1ec3u, th\u00ed sinh d\u1eabn c\u1ea3 hai c\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, quan kh\u1ea3o thi \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, nh\u01b0ng Vua t\u1ef1 tay ph\u00ea chu\u1ea9n.<\/p>\n\n<p>[31] Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u00e0 L\u00fd Ch\u00ednh T\u1eeb b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a v\u0103n v\u0169, cho r\u1eb1ng: <i>\"V\u0103n v\u1ed1n l\u1ea5y t\u0129nh l\u00e0m g\u1ed1c, v\u0169 v\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u1ed9ng l\u00e0m g\u1ed1c, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n lo\u1ea1n m\u00e0 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u0129nh, th\u00ec th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua khen l\u00e0 g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd, \u0111\u1ecbnh cho \u0111\u1ed7 cao, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[32] Ph\u1ee7 Ch\u00e2u ti\u1ebfn s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 14 tu\u1ed5i, \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 ti\u1ebfn s\u0129 Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i[footnote]C\u00e1c b\u1ea3n Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. B\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1, c\u00f9ng \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kh\u01b0\u01a1ng \u00cdch'. \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 th\u00ec ghi c\u1ea3 hai.[\/footnote]12 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng t\u00e0i gi\u1ecfi, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tri\u1ec7u t\u1eadp thi. Y\u1ebfn Th\u00f9 thi m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa, Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i thi s\u00e1u b\u00e0i th\u01a1. Y\u1ebfn Th\u00f9 vi\u1ebft v\u0103n nhanh nh\u1eb9n, Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n cho r\u1eb1ng Y\u1ebfn Th\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang T\u1ea3, mu\u1ed1n h\u1ea1 th\u1ea5p \u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 cao Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i. Vua n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u00e0i n\u0103ng, b\u1ed1n bi\u1ec3n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0, sao l\u1ea1i ph\u00e2n bi\u1ec7t xa g\u1ea7n? Nh\u01b0 c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Linh \u0111\u00e2u c\u00f3 v\u00ec \u1edf n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh m\u00e0 b\u1ecf qua?\"<\/i> B\u00e8n ban cho Y\u1ebfn Th\u00f9 danh hi\u1ec7u ti\u1ebfn s\u0129, c\u00f2n Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u.<\/p>\n<p>Hai ng\u00e0y sau, l\u1ea1i tri\u1ec7u Y\u1ebfn Th\u00f9 thi th\u01a1, ph\u00fa v\u00e0 lu\u1eadn. Y\u1ebfn Th\u00f9 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ec1 ph\u00fa \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ecdc qua, Vua c\u00e0ng y\u00eau m\u1ebfn s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ed5i sang \u0111\u1ec1 kh\u00e1c. Sau khi l\u00e0m xong, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i. Th\u0103ng ch\u1ee9c B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh ch\u00ednh t\u1ef1, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u1edf B\u00ed c\u00e1c, l\u1ea1i sai Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean theo d\u00f5i vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng giao du.<\/p>\n\n<p>[33] Th\u1ecd Xu\u00e2n huy\u1ec7n ch\u00faa d\u00e2ng t\u00e2u: <i>\"Anh ch\u1ed3ng c\u1ee7a th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ecf kh\u00f4, v\u00ec b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecb quan tr\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o, xin tha t\u1ed9i cho \u00f4ng \u1ea5y.\"<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i. Huy\u1ec7n ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1.<\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c g\u00e2y nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, m\u00e0 mu\u1ed1i t\u00edch tr\u1eef l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u1ed5n gi\u00e1 c\u1ea3, r\u1ed3i tr\u1ea3 b\u1eb1ng mu\u1ed1i. Nay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, xin d\u00f9ng mu\u1ed1i \u0111\u1ed5i l\u1ea5y t\u01a1 l\u1ee5a.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf v\u00f9ng n\u00fai \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u n\u1ebfu minh oan c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng lao.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang T\u00e0o \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>\"Quan l\u1ea1i minh oan l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00ean t\u00ednh v\u00e0o th\u00e0nh t\u00edch.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Th\u00e1i t\u1eed chi\u00eam s\u1ef1, Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t t\u00e2u: <i>\"D\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t sai l\u1ea7m th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, c\u00f2n minh oan c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. Nh\u01b0 v\u1eady e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd trong vi\u1ec7c khuy\u00ean r\u0103n v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Mong ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn t\u00e2m.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[36] L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm gi\u1eef t\u00e0i ch\u00ednh thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh ng\u00e0y c\u00e0ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, thu h\u1ebft nh\u1eefng l\u1ee3i l\u1ed9c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c so s\u00e1nh thu\u1ebf kh\u00f3a \u0111\u1ec1u l\u1ea5y m\u1ee9c thu\u1ebf c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m chu\u1ea9n, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam. C\u00e1c c\u01a1 quan thu thu\u1ebf li\u00ean t\u1ee5c nhi\u1ec1u n\u0103m c\u00f3 s\u1ed1 d\u01b0, Tam ty li\u1ec1n l\u1ea5y s\u1ed1 thu nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0m m\u1ee9c chu\u1ea9n. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n ch\u00fang, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u0103ng m\u1ee9c thu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[37] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y c\u1ef1u Tri H\u01b0ng Nguy\u00ean ph\u1ee7 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng, c\u1ef1u Tri Th\u00f4ng ch\u00e2u \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n c\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00e1n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1 s\u1ef1. Vua cho r\u1eb1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 T\u00f4ng ch\u00ednh ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u0103ng mi\u1ebfu, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m r\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng quan vi\u00ean trong ho\u00e0ng t\u1ed9c c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 uy t\u00edn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nh\u1eb1m th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac. Nghe n\u00f3i Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ed1t, n\u00ean cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Khi h\u1ecd \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ban cho \u00e1o t\u00eda, c\u00e1 v\u00e0ng, hai tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1eafng, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n ti\u1ec1n. Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tuy\u00ean Th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[38] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e2u huy\u1ec7n quan theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c h\u00e0nh vi qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Ri\u00eang nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ph\u1ea1m t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tri H\u00f9ng ch\u00e2u H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, khi s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0o c\u00f5i, xin cho h\u1ecd t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf T\u00e2n Th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u00f3n h\u1ecd \u1edf \u0111\u1ea7u bi\u00ean gi\u1edbi. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng, vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p s\u1ee9 m\u1ec7nh m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, l\u1ec5 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 n\u00ean \u0111i\u1ec1u h\u00f2a v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec l\u00e2u d\u00e0i, b\u00e8n d\u00e2ng t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn, l\u1ea1i cho ph\u00e9p n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[40] Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan th\u01b0\u1eddng tham v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, gi\u1ea3 l\u00e0m Thi\u1ebfu khanh, Gi\u00e1m, ho\u1eb7c c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n. C\u00e1c c\u01a1 quan n\u1ed9i \u0111\u00ecnh chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec1u tr\u1ea1i, chia l\u00e0m ba phi\u00ean, do c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch. \u0110\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m B\u1ea1ch C\u00e2u th\u00ec ban y\u1ebfn ti\u1ec7c, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ed1i th\u00ec ban tr\u00e0 v\u00e0 thu\u1ed1c, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t h\u1ed9p b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh l\u1ea1i ban y\u1ebfn ti\u1ec7c. Khi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, c\u1eed Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, l\u1ea1i sai c\u00e1c quan \u0111\u00e0i t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 \u0111\u1ebfn qu\u00e1n Ban Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n, \u0111\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh th\u00ec ban hoa v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng, ch\u0103n \u0111\u1ec7m g\u1ea5m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y tri\u1ec1u ki\u1ebfn, ban cho \u0110\u1ea1i s\u1ee9 m\u0169 b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u0169 l\u00f4ng d\u00ea \u0111en, t\u00e1m b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111ai th\u1eaft l\u01b0ng m\u1ea1 v\u00e0ng, gi\u00e0y da \u0111en, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 hai tr\u0103m l\u1ea1ng, hai tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; ban cho Ph\u00f3 s\u1ee9 m\u0169 l\u1ee5a \u0111en g\u1eadp l\u00ean, b\u1ea3y b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111ai v\u00e0ng, h\u1ed1t ng\u00e0, gi\u00e0y da \u0111en, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng, hai tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng. T\u00f9y t\u00f9ng g\u1ed3m th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebft m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o g\u1ea5m luy\u1ec7n th\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ed1n b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 ba m\u01b0\u01a1i l\u1ea1ng, ba m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; trung ti\u1ebft hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o g\u1ea5m b\u1ea3o chi\u1ebfu v\u00e0 ba b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng, hai m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; h\u1ea1 ti\u1ebft t\u00e1m m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o l\u1ee5a t\u00eda v\u00e0 b\u1ed1n b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng, hai m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u0111ai b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng. Th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebft v\u00e0 trung ti\u1ebft c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam gi\u00e0y th\u00eau. Khi \u0111\u1ebfn qu\u00e1n, ban l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u01b0\u01a1i, \u0110\u1ea1i s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1ebb, m\u01b0\u1eddi h\u1ed9c k\u00ea, hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c b\u1ed9t m\u00ec, n\u0103m m\u01b0\u01a1i con d\u00ea, m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u ph\u00e1p v\u00e0 m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp; Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1ebb, b\u1ea3y h\u1ed9c k\u00ea, m\u01b0\u1eddi l\u0103m h\u1ed9c b\u1ed9t m\u00ec, ba m\u01b0\u01a1i con d\u00ea, m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u ph\u00e1p v\u00e0 m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam m\u1ed9t b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o. G\u1eb7p ng\u00e0y L\u1eadp Xu\u00e2n, ban c\u1edd ph\u01b0\u1edbn m\u1ea1 v\u00e0ng ch\u1ea1m b\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u0129a xu\u00e2n. L\u1ea1i sai Ti\u1ebft su\u00fd \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1eafn cung, ban cho s\u1ee9 gi\u1ea3 \u1ed1ng t\u00ean b\u1ea1c, m\u1ed9t c\u00e2y cung, hai m\u01b0\u01a1i m\u0169i t\u00ean, ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn tr\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban n\u0103m b\u1ed9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m[footnote] Ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn tr\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban n\u0103m b\u1ed9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m '\u00c1o ch\u1ebdn g\u1ea5m', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u00c1o ch\u1ebdn, qu\u1ea7n \u00e1o'.[\/footnote], \u0111ai th\u1eaft l\u01b0ng v\u00e0ng, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng. \u1ede qu\u00e1n g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 ti\u1ebft, th\u00ec sai quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn ban y\u1ebfn ti\u1ec7c. Ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t, \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ban n\u0103m tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, ban cho \u0110\u1ea1i s\u1ee9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m v\u00e2n c\u1ea7u v\u00e0 b\u1ea3y b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 ba tr\u0103m l\u1ea1ng, hai tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; ban cho Ph\u00f3 s\u1ee9 \u00e1o ch\u1ebdn l\u1ee5a hoa t\u00eda v\u00e0 s\u00e1u b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 hai tr\u0103m l\u1ea1ng, m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u0111ai th\u1eaft l\u01b0ng v\u00e0ng, l\u1ee5a, g\u1ea5m, l\u0129nh, l\u1ee5a tr\u1eafng m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m. T\u00f9y t\u00f9ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u00e1o g\u1ea5m l\u1ee5a t\u00eda hoa v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c, l\u1ee5a m\u00e0u.<\/p>\n<p>Khi s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i ban b\u00ecnh b\u1ea1c, ch\u1eadu b\u1ea1c, l\u1ee5a sa, b\u00e1t \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i sai quan c\u1eadn th\u1ea7n ti\u1ec5n \u1edf qu\u00e1n Ban Kinh, Suy quan ph\u1ee7 Khai Phong ti\u1ec5n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, Ph\u00f3 s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ee9 ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban y\u1ebfn ti\u1ec7c[footnote] D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban y\u1ebfn ti\u1ec7c 'Ban' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'T\u00f2ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua sai N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ec5 v\u1eadt. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n n\u00ean ban y ph\u1ee5c H\u00e1n cho s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an, Th\u1eeba H\u00e0n n\u00f3i: <i>\"Nam B\u1eafc kh\u00e1c nhau, n\u00ean theo phong t\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua nghe theo \u00fd Th\u1eeba H\u00e0n.<\/p>\n<p>Th\u1eeba H\u00e0n l\u1ea1i xin d\u1eddi c\u00e1c doanh tr\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i, Khi\u1ebft \u0110an \u1edf kinh th\u00e0nh ra ngo\u00e0i, Vua n\u00f3i: <i>\"Nam B\u1eafc th\u00f4ng hi\u1ebfu, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m phi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi ta, n\u1ebfu g\u1ea5p g\u00e1p g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd ta.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7nh Th\u1eeba H\u00e0n s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ec5 v\u1eadt, s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 5, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi, nay ch\u00e9p chung v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[41] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, c\u00e1c khoa c\u00f9ng xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ed l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i tuy\u1ec3n d\u1ee5ng. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n ch\u1edd tuy\u1ec3n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00f4i ph\u1ee5c thi \u0110\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban xu\u1ea5t th\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edd tuy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn nay, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u c\u1ea5p b\u1eadc \u0111\u1ec3 th\u0103ng ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, d\u00f9 t\u00e0i ngh\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ra l\u00e0m quan, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u00e1p d\u1ee5ng th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu khuy\u1ebfn h\u1ecdc, t\u1ea1m ng\u1eebng thi H\u01b0\u01a1ng 2 n\u0103m. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua sai hai ch\u1ebf so\u1ea1n chi\u1ebfu khuy\u1ebfn h\u1ecdc, b\u00e0i c\u1ee7a Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n n\u00f3i \u0111\u00fang nh\u1ea5t v\u1ec1 t\u1ec7 n\u1ea1n khoa c\u1eed, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u00f9ng b\u00e0i \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[42] C\u1ea5m c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Ch\u00e2u H\u00e3n, Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc mang v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i, v\u00e0 c\u1ea5p v\u1eadt ph\u1ea9m theo quy \u0111\u1ecbnh. V\u00ec c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd h\u1ed3i b\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c quan Ph\u00e1p tr\u1ef1c \u1edf H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, Tam ty, l\u1ec7nh cho L\u1ea1i b\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng quan vi\u00ean l\u01b0u n\u1ed9i \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 ba kh\u1ea3o tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1ecfi giang, kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, gi\u1ecfi vi\u1ebft v\u0103n \u00e1n, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, th\u00ed x\u1eed n\u0103m v\u1ee5 \u00e1n, ai \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m. \u1ede Tam ty, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 m\u1ed9t n\u0103m, H\u00ecnh b\u1ed9 ba n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i ri\u00eang, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u do L\u1ec7nh s\u1eed th\u0103ng b\u1ed5. N\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ph\u1ee5 tr\u00e1ch tuy\u1ec3n d\u1ee5ng, t\u00e2u xin d\u00f9ng s\u0129 nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea1i thi h\u00e0nh chi\u1ebfu c\u0169.<\/p>\n\n<p>[45] \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda \u0111\u00f4ng kinh th\u00e0nh c\u00f3 s\u00e2u non sinh s\u00f4i, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai s\u1ee9 \u0111i b\u1eaft, v\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[46] Tri ph\u1ee7 qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng ki\u00eam \u0110\u1ec1 c\u1eed binh gi\u00e1p c\u00e1c ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung xin d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Ho\u00e0n, V\u1ecb \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh, Kh\u00e1nh ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u00e1c c\u01a1 quan t\u00e2u r\u1eb1ng 18 qu\u00e2n s\u0129 th\u1eb7ng d\u01b0 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an \u1edf Thanh S\u00f3c, C\u1ea7m Nhung \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, n\u00ean cho gi\u1ea3i ng\u0169. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty xem x\u00e9t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00ec cho ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ee5c v\u1ee5, ai mu\u1ed1n gi\u1ea3i ng\u0169 th\u00ec t\u00f9y \u00fd. Vua cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb n\u01a1i xa v\u1ec1 quy thu\u1eadn, gi\u00e0 c\u1ea3 b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a.<\/p>\n\n<p>[48] Ty Thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 \u0111i\u1ec1m tai h\u1ecda, \u1ee9ng v\u00e0o \u0111\u1ea5t Ng\u00f4, Vi\u1ec7t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu t\u0103ng qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf \u00cdch, Th\u0103ng, H\u1ed3ng, H\u00e0ng, Ph\u00fac ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Khang K\u1ebf Anh v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c chia nhau l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c, \u0110\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra binh m\u00e3 c\u00e1c ch\u00e2u trong l\u1ed9.<\/p>\n\n<p>[49] Qu\u00e2n An T\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 d\u00e2n trong b\u1ed9 t\u01b0 \u00fd sang \u0111\u1ea5t B\u1eafc \u1edf D\u1ecbch ch\u00e2u, t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u b\u1eaft g\u1eedi tr\u1ea3 l\u1ea1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft g\u1eedi tr\u1ea3.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi L\u00e2m Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i Hi\u1ebfn t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Tri qu\u00e2n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, th\u1ea5y c\u00f3 mi\u1ebfu T\u1eeb S\u01a1n, v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng linh \u1ee9ng, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1eafp n\u01a1i th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng tr\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u00e0y. T\u1eeb th\u1eddi ng\u1ee5y m\u1ec7nh \u0111\u1ebfn nay, cho ph\u00e9p d\u00e2n l\u00e0ng thu\u00ea tr\u00e2u, m\u1ed7i con m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed cho mi\u1ebfu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u1ee5a \u0111\u1ec1u n\u1ed9p v\u00e0o quan, xin c\u1ea5p 400 t\u1ea5m \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda mi\u1ebfu.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, c\u00f3 \u00edch cho d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean do quan ph\u1ee5ng s\u1ef1, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i thu l\u1ee5a.\"<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh cho qu\u00e2n \u1ea5y tu s\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p h\u00e0ng n\u0103m t\u1eeb 30.000 quan tr\u1edf l\u00ean, l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n ch\u1ecdn quan th\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t, v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng cho Th\u00f4ng ph\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, v\u00ec n\u1eafng n\u00f3ng, gi\u1ea3m thu\u1ebf d\u1ecbch \u1edf kinh th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[53] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u1edf H\u1ea1 ch\u00e2u sai nha t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng M\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy ph\u1ee5, ban cho M\u00e2n \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c, sai Th\u1ecb c\u1ea5m H\u1ea1 C\u01b0 H\u1eadu mang chi\u1ebfu \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[54] D\u00e2n T\u00e0o Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u Gi\u00e1n c\u00f9ng em l\u00e0 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb hung \u00e1c x\u1ea3o quy\u1ec7t, v\u00f4 l\u1ea1i, d\u1ecda n\u1ea1t \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp ti\u1ec1n, k\u1ebft giao v\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf, c\u00e1c quan l\u1edbn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ngang h\u00e0ng, th\u01b0\u1eddng can thi\u1ec7p v\u00e0o ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn.<\/p>\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh l\u00e0 L\u00fd C\u1eadp nh\u1eadn chi\u1ebfu l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1[footnote]Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh l\u00e0 L\u00fd C\u1eadp nh\u1eadn chi\u1ebfu l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, hai ch\u1eef 'ch\u00e2u s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-13 b\u1ed5 sung.[\/footnote], Tri\u1ec7u Gi\u00e1n v\u1eeba \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, d\u00e2ng danh thi\u1ebfp xin g\u1eb7p, L\u00fd C\u1eadp t\u1eeb ch\u1ed1i, Tri\u1ec7u Gi\u00e1n n\u1ed5i gi\u1eadn, m\u1eafng ch\u1eedi r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. Sau \u0111\u00f3 d\u00e1n b\u1ea3ng c\u00e1o bu\u1ed9c L\u00fd C\u1eadp ph\u1ec9 b\u00e1ng tri\u1ec1u ch\u00ednh, L\u00fd C\u1eadp bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec l\u00e0 vi\u1ec7c n\u1eb7c danh n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m ph\u00e1t gi\u00e1c. G\u1eb7p l\u00fac \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Nh\u1eadm Trung H\u00e0nh v\u1ed1n c\u00f9ng qu\u00ea v\u1edbi Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, bi\u1ebft r\u00f5 h\u00e0nh vi gian \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, b\u00e8n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra, Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi H\u1ed9, Tri T\u00e0o Ch\u00e2u T\u1ea1 \u0110\u00e0o c\u00f9ng L\u00fd C\u1eadp \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a anh em Tri\u1ec7u Gi\u00e1n[footnote]\u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a anh em Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, ch\u1eef 'Gi\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote], b\u00e8n b\u1eaft giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed. L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho quan d\u00e2n Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 T\u00e0o Ch\u00e2u, nh\u1eefng ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, Tri\u1ec7u Ng\u1ea1c d\u1ecda n\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Sai l\u1ee5c so\u00e1t nh\u00e0 h\u1ecd, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u01b0 t\u1eeb c\u1ee7a c\u00e1c quan tri\u1ec1u, ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111\u00ecnh v\u00e0 ho\u1ea1n quan, t\u00ednh ra tang v\u1eadt tr\u1ecb gi\u00e1 r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u1edf T\u00e2y th\u1ecb, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y ra L\u0129nh ngo\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay nh\u1eefng k\u1ebb ki\u1ec7n c\u00e1o vi\u1ec7c kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111eo g\u00f4ng v\u00e0 b\u00eau r\u00f4ng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9c \u00e1c[footnote]t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9c \u00e1c, ch\u1eef '\u0111\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'thi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-12 s\u1eeda.[\/footnote], nhi\u1ec1u l\u1ea7n ki\u1ec7n c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00ec ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n x\u1eed l\u00fd tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi giao du v\u1edbi Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, \u0111\u01b0a ra danh s\u00e1ch h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi giao cho ng\u1ee5c, Trung th\u1eeba L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng xin \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u[footnote]n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u1eef 'n\u00f3i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'vi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 296 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng truy\u1ec1n, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 s\u1eeda.[\/footnote], c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1eadn, n\u1ebfu b\u1eaft h\u1ebft, e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u00e2y x\u00f4n xao. Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh gi\u1eef ch\u1ee9c Hi\u1ebfn, n\u00ean gh\u00e9t \u00e1c nh\u01b0 k\u1ebb th\u00f9, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f4ng khai bao che b\u00e8 \u0111\u1ea3ng sao?\"<\/i> L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 Trung ty kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m l\u1ed7i, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i c\u1ee5c qu\u1ed1c gia. Nay d\u00f9 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng v\u1edbi l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng gi\u1ebft h\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ec9 c\u1ea7n ghi t\u00ean h\u1ecd, x\u00e9t l\u1ea1i h\u00e0nh vi, cho l\u00e0m ch\u1ee9c nh\u00e0n t\u1ea3n, ho\u1eb7c khi thi c\u1eed, \u1ee9ng \u0111\u1ed1i th\u00ec lo\u1ea1i b\u1ecf, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.\"<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Thi H\u1ed9, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u00e0o ng\u00e0y gi\u1ed7 t\u00f4ng mi\u1ebfu, T\u00e2y Kinh v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ebft tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 10.000 ti\u1ec1n, ph\u00f2ng \u0111o\u00e0n ch\u00e2u 7.000, qu\u00e2n s\u1ef1 ch\u00e2u 5.000 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 trai, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd thu gom.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd, Ki\u1ec1m h\u1ea1t Phu Di\u00ean l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy ph\u1ee5, xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 T\u00e2y gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1ebfu c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00f4ng b\u1ecb \u0110\u1ee9c Minh x\u00e2m ph\u1ea1m, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111em qu\u00e2n ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n\n<p>[57] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri ch\u00e2u Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110o\u00e0n Di\u1ec7p \u1edf Qu\u1ea3n Th\u00e0nh[footnote]Qu\u1ea3n Th\u00e0nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1ea3n Th\u00e0nh', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0o tri\u1ec1u, ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m r\u1ed3i cho v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Di\u1ec7p l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n V\u1eadn Ch\u00e2u, g\u1eb7p l\u00fac Tri ch\u00e2u \u0110inh V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o l\u00e0m Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9, li\u1ec1n l\u1ea5y Di\u1ec7p l\u00e0m Tri ch\u00e2u s\u1ef1. V\u1ecb l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a Di\u1ec7p, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd t\u1eeb Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0o t\u00e2u, chi\u1ebfu d\u1ee5 r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o gian tr\u00e1, nay n\u00ean b\u1eaft \u0110\u1ee9c Minh t\u1ef1 l\u1eadp th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, d\u00e2ng \u0111\u1ea5t Linh Ch\u00e2u, ch\u1ec9 \u1edf B\u00ecnh H\u1ea1, cho con em v\u00e0o l\u00e0m t\u00fac v\u1ec7, tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft, gi\u1ea3i t\u00e1n h\u1ebft qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean c\u00f9ng con tin, n\u1ebfu c\u00f3 x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u; th\u00ec s\u1ebd phong cho \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng, ban cho 40.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0ng b\u1ea1c, 20.000 c\u00e2n tr\u00e0, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 trong n\u01b0\u1edbc, cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n qua l\u1ea1i[footnote]'\u0110\u1ed3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m mu\u1ed1i xanh[footnote]'Ph\u00f3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u01af', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng kinh ch\u1ebf T\u00e2y H\u1ea1\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 466 \u300aTr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd truy\u1ec1n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1ea5t c\u1ea3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u. L\u1ea1i sai C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n Ti\u00eau Th\u1ee7 Ti\u1ebft c\u00f9ng \u0111i, g\u1ecdi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng n\u1ebfu thu\u1eadn m\u1ec7nh th\u00ec s\u1ebd ban \u00e2n chi\u1ebfu. Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ee9c Minh sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p S\u00f9ng Qu\u00fd \u0111\u1ec3 b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 g\u1eedi th\u01b0, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 l\u1eadp th\u1ec7 \u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Qu\u1ef3nh b\u1ea3n kinh s\u1eed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng. Vua t\u00f4n s\u00f9ng v\u0103n nho, ch\u00fa tr\u1ecdng h\u1ecdc thu\u1eadt, n\u00ean c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u00f5 ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u t\u1ef1 nhi\u00ean h\u00f3a theo.<\/p>\n\n<p>[60] Cao ph\u1ea9m Tr\u1ea7n Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c tu s\u1eeda hai cung Th\u00e1i Thanh v\u00e0 \u0110\u1ed9ng Ti\u00eau \u1edf ch\u00e2u B\u1ea1c \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, c\u1ea5p binh l\u00ednh qu\u00e9t d\u1ecdn.<\/p>\n\n<p>[61] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 Khai Phong ki\u1ec3m tra c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thu thu\u1ebf h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n\n<p>[62] N\u01b0\u1edbc l\u0169 \u1edf ch\u00e2u Ninh tr\u00e0n ng\u1eadp, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Sai trung s\u1ee9 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c quan ph\u1ee7 ch\u00f4n c\u1ea5t, s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[63] Tr\u1ea1i Qu\u00e2n Th\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 Phi H\u1ed3 thu\u1ed9c m\u1eb7t T\u00e2y Nam n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, xin r\u0103n d\u00e2n ch\u1eb7t g\u1ed7 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi. L\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00f9ng ch\u00e2u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o n\u01a1i d\u00e2n l\u1ea5y g\u1ed7, tri\u1ec7u t\u1eadp quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f9ng l\u1eadp m\u1ed1c gi\u1edbi \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Anh. To\u00e0n Chi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p b\u00e9, tinh nhanh hi\u1ec3u binh ph\u00e1p, d\u00f9ng nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u01b0ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c d\u1ec5 n\u1ed5i n\u00f3ng, chuy\u00ean d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t. Trung th\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Nghi\u00eam, Vua n\u00f3i: <i>\"To\u00e0n Chi\u1ebfu s\u00e2u s\u1eafc kh\u1eafc nghi\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng lo ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng s\u1ef1 nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 ch\u00ea bai m\u00ecnh, nay cho ch\u1ee9c n\u00e0y, e c\u00f3 \u00fd ch\u1ebf gi\u1ec5u.\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>[65] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e0ng n\u0103m theo l\u1ec7 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf M\u00e3 T\u1ed5, Ti\u00ean M\u1ee5c, M\u00e3 X\u00e3, M\u00e3 B\u1ed9. Khi \u1ea5y, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m trong ngo\u00e0i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t x\u00e2y mi\u1ebfu, d\u1ef1ng t\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1n v\u1ecb th\u1ea7n, h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o c\u00e1c th\u00e1ng Tr\u1ecdng giao cho vi\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. Chi\u1ebfu cho S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n xem x\u00e9t k\u1ef9 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, Ki\u1ec3m th\u1ea3o quan \u0110\u1ed7 H\u1ea1o t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"B\u1ed1n v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00e0n ri\u00eang, th\u1edd ph\u1ee5ng theo th\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay m\u1ed7i l\u1ec5 t\u1ebf d\u00f9ng m\u1ed9t con d\u00ea, vi\u1ec7c x\u00e2y mi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho Ty Thi\u00ean gi\u00e1m b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1m sinh, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi l\u1ecbch to\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n\n<p>[67] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay n\u1ebfu \u0111\u1ea7y t\u1edb tr\u1ed9m c\u1ee7a ch\u1ee7 n\u0103m quan ti\u1ec1n th\u00ec ph\u1ea1t l\u00e0m lao d\u1ecbch \u1edf lao th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e2u, m\u01b0\u1eddi quan th\u00ec ph\u1ea1t l\u00e0m lao d\u1ecbch ngo\u00e0i n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, hai m\u01b0\u01a1i quan tr\u1edf l\u00ean th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed. S\u1eeda \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 s\u00e1u, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[68] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u00e2n c\u1ea5m binh c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty[footnote] 'Th\u1ecb v\u1ec7 ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ecb v\u1ec7 s\u1ee9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 194, Binh ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu nhi\u1ec1u, v\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y theo vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c luy\u1ec7n t\u1eadp. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 kinh s\u01b0, tuy c\u00f3 xem x\u00e9t th\u00eam, c\u0169ng ch\u1ec9 lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 k\u00e9m. Nay ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 tri\u1ec7u h\u1ed3i, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ecdc k\u1ef9 c\u00e0ng, d\u00f9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi lo s\u1ee3 s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng qu\u00e2n, c\u0169ng ph\u1ea3i quy\u1ebft t\u00e2m th\u1ef1c hi\u1ec7n. X\u01b0a Th\u00e1i T\u1ed5 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng lo ng\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn to\u00e0n b\u1ed9[footnote] 'Gi\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ea1ch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t lo s\u1ee3, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 nhi\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh tinh nhu\u1ec7.\"<\/i><\/p>\n<p>Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n c\u1ea5m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, n\u1ebfu nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y ng\u1eebng chi\u1ebfn tranh, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu k\u00e9m, th\u1eadt l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady. Nh\u01b0ng v\u00ec ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc xin k\u1ebft minh, ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y n\u1ed9p kho\u1ea3n, n\u1ebfu l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh s\u1ebd cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n b\u1ecf binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed, chi b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u1eeb qu\u00e2n h\u1ea1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m kh\u1ecfe m\u1ea1nh b\u1ed5 sung l\u00ean qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng[footnote] Ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p l\u1eddi \u0111\u1ed3n, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hoang mang. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng s\u1ebd ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n, l\u1ec7nh cho h\u1ecd lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ebft.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[69] \u0110\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf T\u00e2n ch\u00e2u, v\u00ec Th\u1ee9 s\u1eed Chu T\u1ef1 v\u1ec1 nh\u1eadm ch\u1ee9c. Vua cho r\u1eb1ng v\u00f5 quan ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00ednh s\u1ef1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 Th\u00f4ng ph\u00e1n li\u00eam ch\u00ednh t\u00e0i gi\u1ecfi, th\u00ec d\u00e2n s\u1ebd b\u1ecb h\u1ea1i. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f2ng, \u0110o\u00e0n, Th\u1ee9 s\u1eed \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u \u0111ang c\u00f3 Th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea1i nhi\u1ec7m, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[70] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf tr\u00ed qu\u1ea7n m\u1ee5c ty s\u1ef1 th\u00e0nh Qu\u1ea7n m\u1ee5c ph\u00f3 s\u1ee9, l\u1ea5y N\u1ed9i th\u1ecb T\u1ea3 ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y. Ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 b\u1ecf ch\u1eef <i>\"Ch\u1ebf tr\u00ed\"<\/i>, ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1a c\u00f3 hai gi\u00e1m t\u1ea3 h\u1eefu, m\u1ed7i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1eb7t t\u00ean.\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i c\u00e1c ch\u00e2u M\u1ee5c Long ph\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u th\u00e0nh gi\u00e1m, ban t\u00ean v\u00e0 \u0111\u00fac \u1ea5n c\u1ea5p cho.<\/p>\n\n<p>[72] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i: <i>\"H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i ngo\u1ea1i ch\u00e2u x\u1eed \u00e1n sai d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, theo lu\u1eadt x\u1eed \u00e1n, n\u1ebfu do s\u01a1 su\u1ea5t m\u00e0 x\u1eed sai \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec gi\u1ea3m ba b\u1eadc, ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i. T\u1ed9i c\u00f4ng chia l\u00e0m b\u1ed1n b\u1eadc, quan x\u1eed \u00e1n b\u1ecb gi\u1ea3m ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e0y ba n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ecb tru\u1ea5t quan, ba b\u1eadc c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 ph\u1ea1t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt n\u1eb7ng nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eed h\u00ecnh, \u0111i\u1ec1u con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n b\u1ea3o v\u1ec7 l\u00e0 sinh m\u1ea1ng. N\u1ebfu quan l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng, th\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t s\u1ebd c\u00f3 sai s\u00f3t, l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng kh\u00ed h\u00f2a b\u00ecnh, tr\u00e1i v\u1edbi l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a b\u1ec1 tr\u00ean. C\u00f3 l\u1ebd do c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u1edbi v\u00e0o ngh\u1ec1, ch\u01b0a th\u00f4ng th\u1ea1o c\u00f4ng vi\u1ec7c, quan tr\u00ean bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ed9i nh\u1eb9 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c tru\u1ea5t quan, ch\u1ec9 c\u1ed1t gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu th\u00e1ng 7 n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 3, quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb xin r\u1eb1ng n\u1ebfu x\u1eed sai \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ch\u1ee9c quan \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi bi\u00ean so\u1ea1n chi\u1ebfu l\u1ec7nh n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, khi\u1ebfn quan tr\u00ean d\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i, t\u00f9y ti\u1ec7n d\u00f9ng \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u1ebfu theo lu\u1eadt c\u0169 th\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 thi\u1ebfu s\u1ef1 r\u0103n \u0111e, n\u1ebfu theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p th\u00edch \u0111\u00e1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u1eed sai \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c tru\u1ea5t quan th\u00ec x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n li\u00ean \u0111\u1edbi k\u00fd t\u00ean th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf n\u01a1i nh\u1ecf, Kinh tri\u1ec1u quan l\u00e0m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri l\u1ec7nh l\u1ee5c, M\u1ea1c ch\u1ee9c nh\u1eadn ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u01a1i xa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 cao c\u00f9ng v\u00f5 quan, n\u1ed9i ch\u1ee9c th\u00ec t\u00e2u xin ch\u1ec9 th\u1ecb.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aQu\u1ea7n m\u1ee5c c\u1ed1 s\u1ef1\u300b g\u1ed3m 6 quy\u1ec3n, chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf b\u1ea3n ty.<\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 11 s\u1ebd l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao.<\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, duy\u1ec7t binh s\u0129 Th\u1ea7n D\u0169ng qu\u00e2n t\u1eadp tr\u1eadn \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c, ph\u1ea3i do ch\u00e2u huy\u1ec7n x\u1eed \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00f3 ghi r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, th\u00ec C\u1ed5 ty, \u0110\u0103ng v\u0103n vi\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0111\u00fac l\u1ea1i 54 con d\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u00ean v\u0103n b\u1ea3n con d\u1ea5u \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1eef <i>\"t\u00e2n ch\u00fa\"<\/i> <i>(\u0111\u00fac m\u1edbi)<\/i>, do Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t[footnote]Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110i\u1ec1n T\u00f2ng C\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ghi ch\u00e9p ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00e1ng 5 trong s\u00e1ch n\u00e0y m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u00e1c khoa thi: Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh n\u0103ng tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n, B\u00e1c th\u00f4ng ph\u1ea7n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u01b0 gi\u00e1o h\u00f3a[footnote]'B\u00e1c th\u00f4ng ph\u1ea7n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u01b0 gi\u00e1o h\u00f3a', ch\u1eef 'ph\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u0103n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 10\/10, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], T\u00e0i th\u1ee9c ki\u00eam m\u1eadu minh \u01b0 th\u1ec3 d\u1ee5ng, V\u0169 t\u00fac an bi\u00ean \u0111\u1ed9ng minh thao l\u01b0\u1ee3c, V\u1eadn tr\u00f9 quy\u1ebft th\u1eafng qu\u00e2n m\u01b0u ho\u00e0nh vi\u1ec5n, T\u00e0i nhi\u1ec7m bi\u00ean k\u00fd, l\u1ec7nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 truy\u1ec1n c\u00e1o c\u00e1c l\u1ed9, cho ph\u00e9p c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 k\u1ebb s\u0129 \u1ea9n d\u1eadt trong d\u00e2n gian \u0111\u1ebfn \u1ee9ng th\u00ed, giao cho Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean kh\u1ea3o th\u00ed, n\u1ebfu t\u00e0i n\u0103ng kh\u1ea3 quan th\u00ec t\u00e2u l\u00ean t\u00ean tu\u1ed5i. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n r\u1eb1ng: <i>\"Hi\u1ec7n nay v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb s\u0129 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn sao? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u01b0\u1edbng s\u00fay, l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ch\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u1eed t\u00e0i, xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c, c\u1ea7u l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u01b0a ra danh m\u1ee5c c\u00e1c khoa thi ch\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1ecdn l\u1ea5y 6 khoa \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c 6 khoa thi n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9, chi ti\u1ebft xem \u1edf ph\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c 6 khoa thi n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 7, \u0110i\u1ec1n T\u00edch c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[79] An Qu\u1ed1c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan L\u00fd Ho\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 m\u1ed7i khi m\u1edf vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, n\u1ebfu g\u1eb7p th\u00e1ng h\u00e8, xin l\u1ec7nh cho 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n r\u1eeda g\u00f4ng c\u00f9m, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u1ee5c ch\u00e2u.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Ho\u00e0nh, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[80] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c v\u00e0 ch\u00f9a Can Minh \u1edf L\u01b0 S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3\/10 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tu s\u1eeda ch\u00f9a chi\u1ec1n, kinh t\u01b0\u1ee3ng, l\u1ec7nh cho Giang Ch\u00e2u l\u1eadp s\u1ed5 s\u00e1ch ki\u1ec3m tra, ch\u1ecdn c\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n c\u00f3 danh ti\u1ebfng v\u00e0 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd. Do Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n trong ch\u00f9a kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 8 tr\u1edf \u0111i, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 trong l\u1ec5 Nam Giao, s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 mi\u1ec5n.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"L\u1ec5 giao g\u1ea7n \u0111\u1ebfn, c\u00e1c ch\u00e2u t\u1ea5u \u00e1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tinh t\u01b0\u1eddng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian, ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 khoan h\u1ed3ng. Xin t\u1eeb nay, nh\u1eefng v\u1ee5 x\u00e2m ph\u1ea1m t\u00e0i s\u1ea3n, t\u00ecnh ti\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f4ng khai ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, c\u1ea7n b\u00e1c b\u1ecf, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1n, nh\u1eb1m d\u1ee9t b\u1ecf s\u1ef1 may r\u1ee7i.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y. L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb m\u01b0u gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch ho\u1eb7c ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft hung \u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u1ed3 s\u01a1 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng ba bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nh\u1ea1c. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng l\u1ec5 giao mi\u1ebfu d\u00f9ng nh\u1ea1c theo \u0111\u00fang l\u1ec5, vi\u1ec7c xong th\u00ec ng\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[84] Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty d\u1eabn 29 vi\u00ean li\u00eau tr\u1ef1c v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean, Vua th\u1ea5y h\u1ecd t\u1eebng tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tr\u1eadn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 500 ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[85] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, chi\u1ebfu gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u00e1c quan thay th\u1ebf \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n c\u1ed1 xin d\u00f9ng nh\u1ea1c trong ng\u00e0y l\u1ec5 sinh th\u1ea7n, Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu v\u00ec s\u1ee9 B\u1eafc, th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng nh\u1ea1c \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i.\"<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai 8 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Ng\u1ef1 ti\u1ec1n trung t\u00e1 chia nhau \u0111i c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u00e0 duy\u1ec7t binh c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n c\u00f9ng L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi[footnote]N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 ghi l\u00e0 'N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 gi\u1ea3i, mi\u1ec5n gi\u1ea3i ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi', x\u00e9t theo \u00fd v\u0103n d\u01b0\u1edbi, b\u1ed1n ch\u1eef 'th\u1ee7 gi\u1ea3i mi\u1ec5n gi\u1ea3i' c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf.[\/footnote], c\u00e1c khoa kh\u00e1c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd l\u1ed9n x\u1ed9n, kinh ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai ch\u00edn ph\u1ea7n[footnote]Kinh ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai ch\u00edn ph\u1ea7n, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'th\u1eadp ph\u1ee7', 'c\u1eedu ph\u1ee7' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 \u0111\u00e3 x\u00f3a.[\/footnote]. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00e0ng l\u00e0m t\u0103ng th\u00f3i quen c\u1ea9u th\u1ea3. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng quan l\u1ea1i v\u00ec s\u1ee3 b\u1ecb ph\u1ea1t n\u00ean tr\u00e1nh vi\u1ec7c, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed ai.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i n\u00ean c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i, nay xin c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 th\u1ee7 gi\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed ho\u1eb7c mua ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u1eadp h\u1ed9 kh\u1ea9u. C\u00e1c ch\u00e2u th\u1ee7 gi\u1ea3i, ph\u00e1t ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed[footnote]C\u00e1c ch\u00e2u th\u1ee7 gi\u1ea3i, ph\u00e1t ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed, ch\u1eef 'gi\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed b\u1ed5 sung. X\u00e9t v\u0103n tr\u00ean c\u00f3 n\u00f3i 'Nay xin c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 th\u1ee7 gi\u1ea3i', v\u0103n d\u01b0\u1edbi c\u0169ng c\u00f3 'T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee7 gi\u1ea3i c\u1eed nh\u00e2n', ch\u1eef 'gi\u1ea3i' kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf.[\/footnote], t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng xin theo l\u1ec7 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 gi\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai[footnote]T\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng xin theo l\u1ec7 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 gi\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'th\u1eadp ph\u1ee7' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 \u0111\u00e3 x\u00f3a.[\/footnote]. Khai Phong ph\u1ee7 giao cho quan l\u1ea1i gi\u00e1m s\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u0169ng b\u1ecb ph\u1ea1t nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 l\u00e2u \u1edf kinh th\u00e0nh, cho ph\u00e9p th\u1ee7 gi\u1ea3i t\u1ea1i Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, nh\u01b0ng ph\u1ea3i c\u00f3 quan ch\u1ee9c b\u1ea3n qu\u00e1n b\u1ea3o l\u00e3nh, ph\u00e1n gi\u00e1m d\u1eabn nghi\u1ec7m, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 h\u1ecdc, ng\u00e0y ph\u00e1t gi\u1ea3i t\u00e2u xin c\u1eed quan kh\u1ea3o th\u00ed. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ti\u1ebfn s\u0129 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u chu\u1ed9ng h\u01b0 danh, kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng th\u1ef1c h\u1ecdc, ch\u1ec9 sao ch\u00e9p v\u0103n ph\u00fa c\u1ed5 kim, mang v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng thi.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u1ef3 thi \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng ch\u00ednh kinh ra \u0111\u1ec1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft xu\u1ea5t x\u1ee9. L\u1ec7 c\u0169 ch\u1ec9 cho ph\u00e9p mang \u300aThi\u00ean v\u1eadn\u300b v\u00e0o thi, nay xin ngo\u00e0i \u300aQuan v\u1eadn l\u01b0\u1ee3c\u300b ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang s\u00e1ch v\u1edf, l\u1ec7nh cho quan gi\u00e1m m\u00f4n, tu\u1ea7n ph\u1ed1 \u00e2m th\u1ea7m gi\u00e1m s\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111u\u1ed5i ra, v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t m\u1ed9t k\u1ef3 thi. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba quy \u0111\u1ecbnh, ti\u1ebfn s\u0129 d\u1ef1 thi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafp n\u1ebfn, h\u00e0ng n\u0103m C\u1ed1ng vi\u1ec7n tuy c\u00f3 treo b\u1ea3ng th\u00f4ng b\u00e1o, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn s\u00e1ng v\u1eabn ch\u01b0a xong. Nay xin ngo\u00e0i b\u00e0n vi\u1ebft ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang tr\u00e0, b\u1ebfp, n\u1ebfn v\u00e0o, n\u1ebfu sau gi\u1edd D\u1eadu ch\u01b0a xong, th\u00ec b\u1ecb lo\u1ea1i, v\u00e0 xin khuy\u00ean r\u0103n chuy\u00ean t\u00e2m h\u1ecdc kinh s\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb nay, Khai Phong ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, c\u00e1c l\u1ed9 ch\u00e2u ph\u1ee7, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 c\u1eed nh\u00e2n n\u1ed9p \u0111\u01a1n thi thu, gi\u1ea3i b\u1ed1n ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu t\u00e0i ngh\u1ec7 xu\u1ea5t s\u1eafc, ho\u1eb7c qu\u00e1 k\u00e9m, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 nhi\u1ec1u \u00edt. \u300aKhai B\u1ea3o th\u00f4ng l\u1ec5 ngh\u0129a to\u1ea3n\u300b xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ngh\u0129a s\u01a1, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng thi \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b h\u1ecfi b\u1ed1n c\u00e2u kinh b\u1ea3n, s\u00e1u c\u00e2u ngh\u0129a s\u01a1, \u0111\u00fang s\u00e1u c\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ed7, kinh b\u1ea3n \u0111\u00fang hai c\u00e2u, ngh\u0129a s\u01a1 \u0111\u00fang ba c\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ef3 thi thu n\u0103m nay[footnote]K\u1ef3 thi thu n\u0103m nay, ch\u1eef 'ph\u00fa' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00ed', theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t v\u0103n tr\u00ean c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'thu ph\u00fa', 'ph\u00fa' l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed.[\/footnote], ch\u1ec9 gi\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi c\u0169, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi h\u00e3y cho h\u1ecdc t\u1eadp. T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee7 gi\u1ea3i c\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3i.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Tam s\u1eed, Th\u00f4ng l\u1ec5, Tam l\u1ec5, Tam truy\u1ec1n, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, so v\u1edbi h\u1ecdc c\u1ee9u, minh ph\u00e1p, mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o n\u01a1i c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng cao, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.\"<\/i><\/p>\n\n<p>Vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn qu\u00e1 \u00edt, quy \u0111\u1ecbnh qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, s\u1ee3 c\u1ea3n tr\u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf v\u00e0 quan tri c\u1ed1ng c\u1eed c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>\"Xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, n\u1ebfu ch\u00e2u n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 hai ba ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi th\u00ec cho ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed to\u00e0n b\u1ed9, ho\u1eb7c n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang th\u00ec b\u00e1o ri\u00eang t\u00ean l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi thi t\u1ea1i Nam t\u1ec9nh, ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 ng\u1ed3i, ni\u00eam y\u1ebft danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed9 t\u1ecbch th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ebfn kinh ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn gi\u1ea3i. Con ch\u00e1u c\u1ee7a quan v\u0103n v\u00f5 \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p theo h\u1ecdc t\u1ea1i Qu\u1ed1c h\u1ecdc. Ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ghi danh nh\u01b0ng ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u1ef3 thi tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 c\u00e1c m\u00f4n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Chu D\u1ecbch, H\u1ecdc c\u1ee9u, Minh ph\u00e1p, ki\u1ebfn th\u1ee9c ch\u01b0a r\u1ed9ng, n\u00ean h\u1ecfi s\u00e1u c\u00e2u v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd v\u00e0 b\u1ed1n c\u00e2u v\u1ec1 ch\u00fa gi\u1ea3i, \u0111\u1ea1t s\u00e1u c\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ed7. C\u00e1c m\u00f4n Tam l\u1ec5, Tam truy\u1ec1n n\u1ed9i dung r\u1ed9ng l\u1edbn, tinh th\u00f4ng r\u1ea5t kh\u00f3, xin h\u1ecfi b\u1ed1n c\u00e2u v\u1ec1 ch\u00fa gi\u1ea3i v\u00e0 s\u00e1u c\u00e2u v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd, \u0111\u1ea1t ba c\u00e2u tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed7.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c xin theo nh\u01b0 t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u00edch Lu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed v\u1eeba ch\u00e9p ngh\u1ecb s\u1ef1 c\u1ee7a Hu\u00fdnh \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea1i ch\u00e9p l\u1ea1i v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 4, n\u1ed9i dung gi\u1ed1ng nhau, c\u00f3 l\u1ebd do Th\u1ef1c l\u1ee5c nh\u1ea7m l\u1eabn. X\u00e9t th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 4, c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u01b0a \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi \u0111\u1ebfn kinh, Hu\u00fdnh l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, h\u01a1n n\u1eefa s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i tr\u00f9ng kh\u1edbp v\u1edbi n\u0103m nay, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 nh\u1ea7m l\u1eabn, nay x\u00f3a b\u1ecf.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 7 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn <i>(m\u00f9ng m\u1ed9t)<\/i>, Vua ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m xem kho s\u00e1ch, h\u1ecfi T\u1ebf t\u1eedu H\u00ecnh B\u00ednh v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3n kh\u1eafc s\u00e1ch. B\u00ednh t\u00e2u: <i>&#8220;L\u00fac \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 4.000 b\u1ea3n, nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 v\u1ea1n b\u1ea3n, kinh s\u1eed v\u00e0 ch\u00ednh ngh\u0129a \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Th\u1ea7n l\u00fac tr\u1ebb theo nghi\u1ec7p Nho, th\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 \u0111\u1ee7 kinh s\u00e1ch ch\u1ec9 m\u1ed9t hai ph\u1ea7n tr\u0103m, v\u00ec vi\u1ec7c sao ch\u00e9p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Nay b\u1ea3n kh\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'b\u1ea3n' trong 'Kim b\u1ea3n b\u1ea3n \u0111\u1ea1i b\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-224-1\" href=\"#footnote-224-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, nh\u00e0 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u may m\u1eafn c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 g\u1eb7p th\u1eddi.&#8221;<\/i> Vua vui m\u1eebng n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia tuy coi tr\u1ecdng Nho thu\u1eadt, nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u00e1n c\u00e1c \u0111\u00e3 thu th\u1eadp nhi\u1ec1u s\u00e1ch, hi\u1ec7u \u0111\u00ednh c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u1eefng kinh s\u1eed ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3n in \u0111\u1ec1u cho kh\u1eafc in. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u300aTam qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b l\u00e0 s\u00e1ch ghi chuy\u1ec7n gian h\u00f9ng tranh gi\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u00ean truy\u1ec1n b\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c thi\u1ec7n \u00e1c c\u1ee7a Vua t\u00f4i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, s\u00e1ch \u300aXu\u00e2n Thu\u300b c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u0169ng l\u00e0 s\u00e1ch ghi chuy\u1ec7n tranh \u0111\u1ea5u gi\u1eefa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc sao?&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1ea5y th\u1eeba t\u1eeb vi\u1ec7c in s\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u00e1n \u0111i \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng cho Gi\u00e1m. B\u00ednh xin giao s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 v\u1ec1 Tam ty \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u1ed1c k\u1ebf. T\u1eeb \u0111\u00f3, kinh ph\u00ed cho h\u1ecdc gi\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00e1c gi\u1ea3ng quan c\u00e0ng ch\u00e1n n\u1ea3n v\u00ec s\u1ef1 th\u01b0a th\u1edbt.<\/p>\n<p><i>(C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o l\u00fac B\u00ednh qua \u0111\u1eddi.)<\/i><\/p>\n<p>[2] Tuy\u00ean Huy B\u1eafc vi\u1ec7n s\u1ee9 L\u00f4i H\u1eefu Chung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3ng kho\u00e1ng, t\u1ef1 tin, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ti\u1ec3u ti\u1ebft, t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, bi\u1ebft c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n s\u0129, th\u01b0\u1eddng t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129nh. Khi qu\u1ef9 c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, \u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng l\u1ea5y ti\u1ec1n ri\u00eang b\u00f9 v\u00e0o. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 li\u00eam khi\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng s\u1ed1ng r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. Ng\u00f4i nh\u00e0 \u1edf ph\u01b0\u1eddng S\u00f9ng Nh\u00e2n, kinh th\u00e0nh v\u1ed1n do cha \u00f4ng l\u00e0 L\u00f4i \u0110\u1ee9c T\u01b0\u01a1ng x\u00e2y d\u1ef1ng. Khi \u1edf Th\u1ee5c, H\u1eefu Chung t\u1eebng m\u01b0\u1ee3n v\u00e0i tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n t\u1eeb kho, sau \u0111\u00f3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin n\u1ed9p l\u1ea1i nh\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u00e2n x\u00e1 mi\u1ec5n. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng t\u1eeb T\u1ecbnh ch\u00e2u v\u1ec1 kinh nh\u1eadm ch\u1ee9c Tuy\u00ean Huy s\u1ee9. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf bi\u1ebft nh\u00e0 H\u1eefu Chung kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, n\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho \u00f4ng 2000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng \u1edf tr\u1ea5n Li\u00eam. V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n Khu m\u1eadt, r\u1ea5t ghen gh\u00e9t vi\u1ec7c H\u1eefu Chung \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e8m pha r\u1eb1ng khi \u1edf Th\u1ee5c v\u00e0 tr\u1ea5n gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng \u0111\u00e3 ti\u00eau pha nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129. Nh\u01b0ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1eabn b\u1ea3o v\u1ec7 \u00f4ng. V\u00e0i th\u00e1ng sau, H\u1eefu Chung qua \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u00f3n n\u1ee3 c\u0169 kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u00f3 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 vi\u1ec7c H\u1eefu Chung tham nh\u0169ng, c\u1ea7n tham kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[3] Tri H\u00f9ng ch\u00e2u H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0110\u00f4 gi\u00e1m T\u00e2n Th\u00e0nh, Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 L\u01b0u Nh\u1eadt T\u00e2n g\u1eedi th\u01b0 c\u00f9ng t\u1eb7ng chi\u00ean, d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Th\u1eeba C\u1ee7 nh\u1eadn v\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ec5 b\u1eb1ng thu\u1ed1c men.<\/p>\n<p>[4] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u00fd K\u1ebf Long trong di bi\u1ec3u c\u00f3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn 30 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 nha hi\u1ec7u. H\u1eefu ty xin \u00e1p d\u1ee5ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a T\u00e0o B\u00e2n v\u00e0 Phan M\u1ef9. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;K\u1ebf Long l\u00e0 anh c\u1ee7a Th\u00e1i h\u1eadu, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a \u0110\u1ed7 Th\u1ea9m Ti\u1ebfn l\u00e0m chu\u1ea9n.&#8221;<\/i> B\u00e8n cho tra c\u1ee9u h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Do \u0111\u00f3, con ch\u00e1u c\u1ee7a K\u1ebf Long \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c xa v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Em trai \u00f4ng l\u00e0 L\u1ea1c Uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a c\u1ea3m th\u1ea5y x\u1ea5u h\u1ed5 khi nh\u1eadn \u00e2n th\u01b0\u1edfng n\u00ean kh\u00f4ng li\u1ec7t k\u00ea trong di bi\u1ec3u. Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong \u00f4ng l\u00e0m T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9.<\/p>\n<p>[5] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd, v\u1ed1n l\u00e0 t\u00ean l\u00ednh tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf, t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n tr\u0103m \u0111\u1ec7 t\u1eed, \u0111\u1ebfn Tr\u1ea7n L\u01b0u, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 c\u00e1c qu\u1eadn huy\u1ec7n, quan qu\u00e2n b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u0103ng th\u00eam binh l\u1ef1c, truy \u0111u\u1ed5i \u1edf v\u00f9ng Thi\u1ec1n, B\u1ed9c. G\u1eb7p l\u00fac Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u01a1ng nam, d\u00e2n ch\u00fang hai b\u00ean s\u00f4ng ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3. Th\u1ee9 s\u1eed T\u1eeb Ch\u00e2u l\u00e0 H\u1ee9a Qu\u00e2n t\u1eeb V\u0129nh H\u01b0ng d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, \u0111\u1ebfn T\u1ed9 Th\u00e0nh, Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd c\u00f9ng h\u01a1n n\u0103m ngh\u00ecn \u0111\u1ec7 t\u1eed v\u00e0o huy\u1ec7n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, qu\u00e2n c\u1ee7a H\u1ee9a Qu\u00e2n c\u1edfi tr\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ecd, ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft b\u1ecdn \u00e1c \u0111\u1ea3ng. Vua cho r\u1eb1ng \u0111ang ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c ngo\u00e0i, ch\u01b0a mu\u1ed1n v\u00ec vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng H\u1ee9a Qu\u00e2n, ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng binh s\u0129 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, t\u1eb7ng l\u1ee5a v\u00e0 th\u0103ng c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3, nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 b\u1ea3n ch\u00e2u.<\/p>\n<p>B\u00e1 Ch\u00e2u t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a \u0110\u00f4 gi\u00e1m V\u0129nh Thanh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc, d\u00e2n trong v\u00f9ng l\u00e0 L\u00fd Gia H\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng hai m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n ti\u1ec1n chu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef A \u0110\u1ed7 b\u1ecb b\u1eaft t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda nam l\u00e0m v\u1ee3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f9ng \u0111\u1ebfn B\u00e1 Ch\u00e2u b\u00e1n chi\u1ebfu, b\u1ecb ch\u1ed3ng c\u0169 l\u00e0 T\u1ec1 Loan b\u1eaft \u0111i, xin truy b\u1eaft tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Gia H\u01b0ng. B\u1ea3n ch\u00e2u cho r\u1eb1ng \u0110\u1ed7 v\u1ed1n l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a Loan, kh\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u00f2i l\u1ea1i, \u0111\u00e3 g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n b\u00e1o c\u00e1o.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c tr\u01b0\u1edbc khi h\u00f2a hi\u1ebfu, n\u1ebfu c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u th\u00eam, n\u00ean d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c tr\u1ea3 l\u1ea1i cho Gia H\u01b0ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[6] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 hai vi\u00ean \u0110\u00f4 gi\u00e1m v\u00e0 Gi\u00e1m \u00e1p th\u00ec b\u1ecf b\u1edbt m\u1ed9t vi\u00ean.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y, n\u1ebfu b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n n\u1ed9p ph\u1ea1t ho\u1eb7c d\u00e2ng t\u1eb7ng d\u00ea ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u1ec1n ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u01b0\u1eddng n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, ho\u1eb7c khi quan l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c v\u1ee5, th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng gia s\u00fac l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u00e0o tay quan l\u1edbn, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb g\u00e2y chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, khi\u1ebfn d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng y\u00ean. Vua bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ec7 n\u1ea1n n\u00e0y, mu\u1ed1n ch\u1ea5m d\u1ee9t ngay, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo ng\u01b0\u1eddi Nhung vi ph\u1ea1m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec r\u0103n \u0111e, n\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[8] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, Ninh Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng trung d\u0169ng, th\u00edch c\u00f4ng danh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc, gi\u1ecfi hu\u1ea5n luy\u1ec7n binh s\u0129, s\u1eeda sang v\u0169 kh\u00ed, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 ch\u00ed h\u0103ng h\u00e1i b\u00e1o \u0111\u00e1p. Tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu, nh\u01b0ng \u00f4ng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 khao qu\u00e2n, nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee7a c\u1ea3i d\u01b0 th\u1eeba, \u1edf kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf. Vua t\u1eebng b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng so\u00e1i, n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ecdn d\u00f9ng v\u00f5 th\u1ea7n th\u1eadt kh\u00f3, n\u1ebfu ch\u01b0a t\u1eebng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd. Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng B\u00e2n, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u1ed7i l\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t xa \u0111\u1ed3ng li\u00eau, m\u1edbi bi\u1ebft ti\u00ean \u0111\u1ebf s\u00e1ng su\u1ed1t trong vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0ng \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c Cao D\u01b0\u01a1ng Quan ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1, qua \u0111\u1eddi, Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, ban t\u1eb7ng th\u00eam, sai trung s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng tang l\u1ec5 v\u1ec1 qu\u00ea an t\u00e1ng.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn, kh\u00f4ng r\u00f5. V\u01b0\u01a1ng B\u00e2n c\u00f3 truy\u1ec7n, v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m Thi\u00ean Hi nguy\u00ean ni\u00ean, ng\u01b0\u1eddi D\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[9] T\u1eeb khi c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf hai bi\u00ean gi\u1edbi, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ed1 g\u1eafng n\u00e2ng gi\u00e1 h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ec3 thu h\u00fat nh\u1eadp kh\u1ea9u. \u1ede H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng th\u1ee7y, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba l\u00fd g\u1ea7n h\u01a1n th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb kinh th\u00e0nh ch\u1edf \u0111\u1ebfn. Gi\u00e1 nh\u1eadp kh\u1ea9u, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u0103ng th\u00eam 65 \u0111\u1ed3ng, th\u1ee9c \u0103n cho ng\u1ef1a t\u0103ng th\u00eam 45 \u0111\u1ed3ng. V\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda T\u00e2y xa x\u00f4i v\u00e0 qua v\u00f9ng sa m\u1ea1c, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, gi\u00e1 nh\u1eadp kh\u1ea9u \u1edf Linh Ch\u00e2u c\u00f3 khi l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ea5u th\u00f3c, c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ed3ng<a class=\"footnote\" title=\"'T\u1ef1 d\u01b0 ch\u00e2u su\u1ea5t b\u1ea5t h\u1ea1 s\u1ed1 b\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'b\u00e1ch', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-2\" href=\"#footnote-224-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>. Ngo\u00e0i gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f2n t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 nh\u1eadp kh\u1ea9u, gi\u00e1 c\u1ea3 kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u do chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xem t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ea5p b\u00e1ch l\u00fac \u0111\u00f3 m\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 gi\u00e1 th\u00f3c \u0111\u00e1ng l\u1ebd l\u00e0 750 \u0111\u1ed3ng, th\u00ec giao d\u1eabn l\u1ea1i cho 1000 \u0111\u1ed3ng, l\u1ea1i t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i th\u00e0nh 2000 \u0111\u1ed3ng, v\u00ec nhu c\u1ea7u c\u1ea5p thi\u1ebft n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfc h\u00e0ng h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng Nam. Ban \u0111\u1ea7u, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n coi mu\u1ed1i l\u00e0 m\u1eb7t h\u00e0ng quan tr\u1ecdng, \u0111\u1ec1u tranh nhau mua, \u0111\u1ebfn khi c\u1ea5m mu\u1ed1i \u1edf Giang, Ho\u00e0i, l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam vi\u1ec7c d\u00f9ng tr\u00e0, gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00e1ng l\u1ebd l\u00e0 15-20 ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng, th\u00ec l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam 100 ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 hao h\u1ee5t c\u1ee7a quan, t\u00f9y theo l\u1ee3i \u00edch m\u00e0 t\u0103ng th\u00eam.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Sau khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y giao d\u1ecbch, h\u1ecd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7 tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u00e1n, nh\u01b0ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi mua \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt khi \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0.<\/p>\n<p>\u1ede kinh s\u01b0 c\u00f3 c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ng\u1ed3i b\u00e1n, l\u1eadp c\u1eeda h\u00e0ng, \u0111\u0103ng k\u00fd t\u00ean t\u1ea1i c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u1ea5y giao d\u1ecbch t\u1eadp trung l\u1ea1i \u0111\u00e2y. N\u1ebfu l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, th\u00ec c\u1eeda h\u00e0ng s\u1ebd b\u1ea3o l\u00e3nh, \u0111\u1ebfn c\u01a1 quan qu\u1ea3n l\u00fd th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ti\u1ec1n, r\u1ed3i chuy\u1ec3n v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 nh\u1eadn tr\u00e0. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, th\u00ec c\u1eeda h\u00e0ng t\u1ef1 b\u00e1n, chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng cho c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n tr\u00e0.<\/p>\n<p>Khi h\u00f2a b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u1ea1i, vi\u1ec7c d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ea1m th\u1eddi l\u1eafng xu\u1ed1ng, gi\u00e1 c\u1ea3 gi\u1ea3m nh\u1eb9, nh\u01b0ng danh ngh\u0129a ti\u1ec1n h\u01b0 \u1ea3o do quan ph\u00e1t h\u00e0nh gi\u1ea5y giao d\u1ecbch v\u1eabn ch\u01b0a thay \u0111\u1ed5i. Khi d\u00f9ng tr\u00e0 thay th\u1ebf mu\u1ed1i, nh\u01b0ng doanh thu t\u1eeb vi\u1ec7c mua tr\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi tr\u1ea3, gi\u1ea5y giao d\u1ecbch t\u00edch t\u1ee5 l\u1ea1i, n\u00ean th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn v\u00e0i n\u0103m sau. Gi\u1ea5y giao d\u1ecbch \u1edf kinh s\u01b0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ebb, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 khi ch\u1ec9 b\u1eb1ng gi\u00e1 th\u1ef1c c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1eadn chuy\u1ec3n, c\u1ea3 quan l\u1eabn t\u01b0 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i.<\/p>\n<p>B\u1ea5y gi\u1edd, Vua sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00e2m \u0110\u1eb7c c\u00f9ng Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea, S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn Tam ty xem x\u00e9t c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ra quy ch\u1ebf m\u1edbi. L\u00e2m \u0110\u1eb7c tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n l\u1edbn \u0111\u1ec3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn, r\u1ed3i so\u1ea1n th\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh m\u1edbi. Theo \u0111\u00f3, \u1edf kinh th\u00e0nh, ai n\u1ed9p v\u00e0ng, b\u1ea1c, l\u1ee5a, v\u1ea3i tr\u1ecb gi\u00e1 50 ngh\u00ecn ti\u1ec1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 100 ngh\u00ecn ti\u1ec1n th\u1ef1c tr\u00e0. \u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, ai n\u1ed9p v\u00e0ng, v\u1ea3i, c\u1ecf kh\u00f4, th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec c\u0169ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 kinh th\u00e0nh, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam 10 ngh\u00ecn ti\u1ec1n tr\u00e0, c\u00f2n v\u00f9ng k\u1ebf c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec th\u00eam 5 ngh\u00ecn. \u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 k\u1ebf c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u0169ng v\u1eady, nh\u01b0ng m\u1ee9c t\u0103ng c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch 8 ngh\u00ecn v\u00e0 6 ngh\u00ecn.<\/p>\n<p>\u1ede v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam 15 ngh\u00ecn, c\u00f2n v\u00f9ng k\u1ebf c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec m\u1ee9c t\u0103ng nh\u01b0 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc. \u1ede ba v\u00f9ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, m\u1ee9c thu v\u00e0 c\u1ea5p \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 kinh th\u00e0nh. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ed9 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u1edf c\u00e1c s\u01a1n tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn trong vi\u1ec7c thu chi. Sau khi b\u00e0n b\u1ea1c, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan Tam ty xem x\u00e9t xem c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, ai c\u0169ng cho l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i. Vua ban chi\u1ebfu theo nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, phong L\u00fd Ph\u1ed5 l\u00e0m Ch\u1ebf tr\u00ed Ho\u00e0i Nam, Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3 tr\u00e0 di\u00eam ph\u00e0n thu\u1ebf ki\u00eam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ef1, giao cho \u00f4ng ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 9 ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, Tam ty xin cho ph\u00e9p th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p ti\u1ec1n m\u1eb7t, v\u00e0ng b\u1ea1c theo l\u1ec7 \u1edf kinh th\u00e0nh, c\u1ee9 55 quan ti\u1ec1n th\u1ef1c th\u00ec c\u1ea5p 100 quan tr\u00e0 H\u1ea3i Ch\u00e2u, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Nay theo \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b, ch\u00e9p c\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u00e2y. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u1ec9 ch\u00e9p l\u00e0 ki\u00eam \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ef1, c\u00f2n \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b th\u00ec ch\u00e9p l\u00e0 Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9. X\u00e9t v\u00e0o th\u00e1ng 8 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, L\u00fd Ph\u1ed5 t\u1eeb Ph\u00e1t v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, n\u00ean l\u00fac \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ee9, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. L\u1ea1i n\u1eefa, v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p r\u1eb1ng n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean s\u1ee9 t\u1eeb \u0111\u00e2y, Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m s\u1ee9, L\u00fd Ph\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[10] Nghi Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ea1i ch\u1ee7 Ch\u1ebf Th\u1eafng Quan l\u00e0 L\u1eadn Hu\u00e2n th\u00f4ng qua bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0 v\u01a1 v\u00e9t c\u1ee7a c\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c, c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p mua c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m ban th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. C\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 tranh ch\u1ea5p v\u1edbi d\u00e2n trong b\u1ed9, sau khi x\u1eed \u00e1n xong, l\u1ea1i b\u1eaft h\u1ecd \u0111eo g\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1ecb ch\u00fang h\u01a1n 270 ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn nay, b\u1ecb d\u00e2n trong b\u1ed9 ki\u1ec7n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebft. Hu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ph\u00e1p c\u1ee7a quan l\u1ea1i, v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khen l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng v\u00ec c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng. Nay d\u00e1m tham lam t\u00e0n b\u1ea1o nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t c\u1eed, l\u00e0 sao? N\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y kh\u1eafp c\u00e1c l\u1ed9, x\u00e9t t\u1ed9i Hu\u00e2n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, sai Tuy Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 Khang Ti\u1ebfn, Qu\u1eafc Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 M\u1ed9 H\u01b0ng, B\u1ed9c Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Qu\u00e1ch T\u1ef1 Minh, Duy Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Kh\u1ea5u \u0110\u1ea1t, Can Ch\u00e2u Th\u1ee9 s\u1eed Th\u1ee5 Si\u00eau \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 ch\u1ee9c c\u0169, v\u00ec t\u1eebng gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch g\u00ec, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1ch T\u1ef1 Minh, Kh\u1ea5u \u0110\u1ea1t, Th\u1ee5 Si\u00eau, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[12] L\u1ea5y Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec3m l\u00e0m Tri Ch\u00e2u Tri\u1ec7u, Qu\u1ed1c t\u1eed b\u00e1c s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n l\u00e0m Tri Ch\u00e2u L\u1ea1c. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1eadn \u1edf H\u00e0 B\u1eafc v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n n\u00ean l\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb, n\u00ean ch\u1ecdn k\u1ef9 c\u00e1c quan gi\u1eef ch\u1ee9c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, ban m\u1eadt chi\u1ebfu cho Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec3m r\u1eb1ng, ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ph\u00f2ng th\u1ee7 nh\u01b0 th\u00e0nh l\u0169y, h\u00e0o r\u00e3nh, ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tu s\u1eeda.<\/p>\n<p><i>(Tr\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec3m, Tr\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Tri ph\u1ee7 Thi\u00ean H\u00f9ng qu\u00e2n Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n t\u00e2u r\u1eb1ng trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n h\u1ea1t v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a d\u1eb9p xong, \u0111\u00e3 h\u1ea1 l\u1ec7nh cho qu\u00e2n d\u00e2n, ai b\u00e1o tin b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng v\u00e0ng l\u1ee5a, v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m Nha hi\u1ec7u, Tr\u1ea5n t\u01b0\u1edbng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u01b0\u1edbng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'qu\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-3\" href=\"#footnote-224-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, th\u0103ng b\u1ed5 ch\u1ee9c v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1. \u0110\u01b0a t\u1edd t\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh n\u00f3i: <i>&#8220;Trong l\u00e0ng x\u00e3 c\u00f3 ch\u00fat tr\u1ed9m c\u1eafp nh\u1ecf, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 \u00fd \u0111\u1eb7t ra quy ch\u1ebf th\u01b0\u1edfng, l\u00e0m theo s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu v\u1eady th\u00ec l\u1ec7nh c\u1ee7a X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n tr\u1edf th\u00e0nh l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng, khi\u1ebfn quan tr\u00ean m\u1ea5t l\u00f2ng tin v\u1edbi d\u00e2n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'thi\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-224-4\" href=\"#footnote-224-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, ch\u00ednh s\u00e1ch gi\u00e1o h\u00f3a sao c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c? C\u00f3 th\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i v\u0103n b\u1ea3n, ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00f3i &#8216;s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean xin ban th\u01b0\u1edfng&#8217; l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[14] Tri ch\u00e2u Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n T\u00e0o V\u0129 t\u00e2u: <i>&#8220;N\u01a1i \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng r\u1ed9ng r\u00e3i, thu\u1eadn ti\u1ec7n cho k\u1ef5 binh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho qu\u00e2n tri\u1ec1u. Xin t\u1eeb n\u00fai L\u0169ng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, d\u1ecdc theo t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u1ed5 \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00e0m ranh gi\u1edbi.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u1ee9ng m\u1ed9 l\u00e0m cung ti\u1ec5n th\u1ee7 \u0111\u1ec1u quen thu\u1ed9c \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf, hi\u1ec3u ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi Kh\u01b0\u01a1ng, ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c gian kh\u1ed5, khi c\u00f3 bi\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 tham gia c\u00f9ng ch\u00ednh qu\u00e2n l\u00e0m ti\u00ean phong, nh\u01b0ng quan ph\u1ee7 ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o, kh\u00f3 b\u1eaft h\u1ecd li\u1ec1u ch\u1ebft. Xin c\u1ea5p ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang trong v\u00f9ng, mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u0129nh vi\u1ec5n, m\u00f9a xu\u00e2n thu c\u00e0y c\u1ea5y, xu\u1ea5t qu\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ecd l\u00e0m ru\u1ed9ng.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5p hai kho\u1ea3nh ru\u1ed9ng, xu\u1ea5t m\u1ed9t l\u00ednh m\u1eb7c gi\u00e1p, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ba kho\u1ea3nh th\u00ec xu\u1ea5t m\u1ed9t con ng\u1ef1a chi\u1ebfn. \u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u1ed9i ng\u0169, b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u1eeb ch\u1ee9c Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u00e2n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng l\u0129nh.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n Phu, Di\u00ean, Ho\u00e0n, Kh\u00e1nh, Kinh, Nguy\u00ean c\u00f9ng H\u00e0 \u0110\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1eb7t ra.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c c\u1ea5p ru\u1ed9ng mi\u1ec5n thu\u1ebf v\u00e0o ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, nay g\u1ed9p ch\u00e9p. Truy\u1ec7n T\u1ea7n H\u00e1n ch\u00e9p: Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda t\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00e0ng r\u00e0o ki\u00ean c\u1ed1, H\u00e1n l\u00e0m Kinh, Nguy\u00ean Nghi, V\u0169 Ki\u1ec1m h\u1ea1t, quy ho\u1ea1ch n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00e0o h\u00e0o l\u1edbn, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c ba m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh m\u1ea5y n\u0103m m\u1edbi xong, kh\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n, c\u00f3 chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng. Vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1eb3n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u1ee7a V\u0129, n\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee9u. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7, V\u0129 \u0111\u00e0o h\u00e0o d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi d\u00e0i 51 d\u1eb7m, xem k\u1ef9 l\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 ch\u00e9p th\u00eam quy c\u00e1ch h\u00e0o v\u00e0 ph\u00e9p c\u1ea5p ru\u1ed9ng mua ng\u1ef1a.)<\/i><\/p>\n<p>[15] Quang l\u1ed9c khanh, ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh xin ngh\u1ec9 h\u01b0u<a class=\"footnote\" title=\"Quang l\u1ed9c khanh ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, 'Quang l\u1ed9c khanh' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Quang l\u1ed9c t\u1ef1', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 46-2 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 b\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: '\u0110\u1ed5i l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh.'\" id=\"return-footnote-224-5\" href=\"#footnote-224-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, Trung th\u01b0 d\u00e2ng danh s\u00e1ch, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;X\u01b0\u01a1ng Linh v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng t\u1ed1t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c Th\u1eeba lang.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, th\u1ee5 ch\u1ee9c B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m cho ngh\u1ec9 h\u01b0u.<\/p>\n<p>[16] Chi\u1ebfu s\u1eeda ch\u1eefa cung \u0111i\u1ec7n l\u1edbn v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf \u1edf T\u00e2y Kinh, v\u00ec s\u1eafp \u0111i t\u1ebf l\u0103ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c s\u1eafp \u0111i t\u1ebf l\u0103ng, theo \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[17] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n, tu\u1ed5i gi\u00e0 tr\u00ed gi\u1ea3m, vi\u1ec7c so\u1ea1n th\u1ea3o chi\u1ebfu th\u01b0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Vua. Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. T\u1ed1ng B\u1ea1ch gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, H\u1ecdc s\u0129 T\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, ki\u00eam ph\u00e1n vi\u1ec7n s\u1ef1; L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n gi\u00e1ng l\u00e0m C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ki\u00eam ph\u00e1n Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n s\u1ef1.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u h\u1ed3i H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u Hu\u00fdnh, Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c, c\u00f9ng l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129.<\/p>\n<p>T\u00f4ng Ng\u1ea1c khi \u1edf X\u00e1 nh\u00e2n vi\u1ec7n, t\u1eebng g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, Trung th\u1eeba L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 ch\u1ea5t v\u1ea5n. T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u00e1p r\u1eb1ng hai t\u1ec9nh <i>(Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1)<\/i> v\u1edbi Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. V\u0103n Tr\u1ecdng b\u1ea5t b\u00ecnh, t\u00e2u l\u00ean Vua. Vua ban chi\u1ebfu y\u00eau c\u1ea7u gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5. T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u1eabn ra t\u00e1m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh hai b\u00ean kh\u00f4ng th\u1ed1ng thu\u1ed9c, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Hai t\u1ec9nh Trung th\u01b0, M\u00f4n h\u1ea1, t\u1eeb Ch\u00e1nh ng\u00f4n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan th\u1ecb t\u00f2ng c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, khi \u0111\u1ee9ng ch\u1ea7u th\u00ec x\u1ebfp h\u00e0ng ri\u00eang, kh\u00f4ng so s\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c c\u01a1 quan b\u00ean ngo\u00e0i. V\u00ec v\u1eady, \u1edf ch\u00ednh nha th\u00ec \u0111\u1ee9ng c\u00f9ng h\u00e0ng v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111i ri\u00eang v\u1edbi Trung th\u1eeba, khi tham tri\u1ec1u th\u00ec s\u01b0 ph\u00f3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc hai t\u1ec9nh, khi tri\u1ec1u h\u1ed9i th\u00ec quan \u0111\u00e0i \u0111\u1ee9ng sau hai t\u1ec9nh. \u0110\u1ecba v\u1ecb \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t cao qu\u00fd, ch\u1ee9c nghi\u1ec7p kh\u00e1c bi\u1ec7t, gi\u1eefa c\u00e1c c\u01a1 quan kh\u00f4ng c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn b\u1ea3n t\u1ec9nh c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, n\u00ean b\u1ea3n t\u1ec9nh g\u1eedi b\u00e1o c\u00e1o c\u0169ng theo nghi th\u1ee9c \u0111\u00f3. V\u0103n Tr\u1ecdng ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi c\u1ee7a l\u1ea1i vi\u00ean, v\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t gian t\u00e0, bi\u1ec7n minh oan khu\u1ea5t, n\u1ebfu \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ea5t ph\u00e1p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean, d\u00e2n ch\u00fang c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi oan \u1ee9c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t x\u1eed. C\u00f2n vi\u1ec7c tranh c\u00e3i trong c\u00f4ng v\u0103n v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ea7u d\u00f2ng, vi\u1ec7c \u1ea5y nh\u1ecf nh\u1eb7t, sao c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho uy phong \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi T\u00f4ng Ng\u1ea1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[18] B\u1ed5 nhi\u1ec7m Kh\u1edfi c\u01b0 x\u00e1 nh\u00e2n, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu. Ph\u00f3ng c\u00e1o b\u1ec7nh, xin \u0111i du ngo\u1ea1n Tung S\u01a1n, Vua ban chi\u1ebfu cho ph\u00e9p, l\u1ea1i sai quan th\u1ee7 th\u1ea7n H\u00e0 Nam th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean quan t\u00e2m, an \u1ee7i. Tri\u1ec7u v\u00e0o \u0111\u1ed1i, ban y\u1ebfn, l\u00e0m th\u01a1 ti\u1ec5n h\u00e0nh, \u00e2n l\u1ec5 r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p>[19] H\u00ecnh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 s\u1ef1, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho V\u1ecb khi v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean c\u00e1c Tri ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 xin tu s\u1eeda c\u00e1c tr\u1ea5n Kim Thang, B\u1ea1ch B\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 phi\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Vua lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[21] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua th\u1ea5y c\u00e1c s\u00e1ch v\u1ec1 thi\u00ean v\u0103n, \u0111\u1ecba l\u00fd, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, thu\u1eadt s\u1ed1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u sai l\u1ea7m, b\u00e8n sai T\u01b0 thi\u1ebfu gi\u00e1m S\u1eed T\u1ef1 c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ea1i, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tinh y\u1ebfu, ph\u00e2n lo\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch \u300aC\u00e0n Kh\u00f4n B\u1ea3o \u0110i\u1ec3n\u300b g\u1ed3m 417 quy\u1ec3n. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, S\u1eed T\u1ef1 d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, Vua vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a v\u00e0 c\u1ea5t gi\u1eef trong b\u00ed c\u00e1c.<\/p>\n<p>[22] Mi\u1ec5n thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu cho d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh Minh, ch\u00e2u \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p>[23] \u1ede Giao Ch\u00e2u, L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ebft, con th\u1ee9 l\u00e0 Long Vi\u1ec7t t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m Vua. Anh c\u1ee7a Long Vi\u1ec7t l\u00e0 Long To\u00e0n c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a kho r\u1ed3i b\u1ecf tr\u1ed1n. Em c\u1ee7a Long Vi\u1ec7t l\u00e0 Long \u0110\u00ecnh gi\u1ebft Long Vi\u1ec7t r\u1ed3i t\u1ef1 l\u1eadp l\u00e0m Vua. Anh c\u1ee7a Long \u0110\u00ecnh l\u00e0 Minh H\u1ed9 \u0111em qu\u00e2n \u1edf tr\u1ea1i Ph\u00f9 Lan \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Qu\u1ed1c t\u00edn s\u1ee9 Thi\u1ec7u Di\u1ec7p \u0111ang \u1edf L\u0129nh Bi\u1ec3u, t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean. Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Vua b\u00e8n sai Thi\u1ec7u Di\u1ec7p l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u1ec3n ph\u00eda t\u00e2y l\u1ed9 Qu\u1ea3ng Nam<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Bi\u00ean' s\u1eeda th\u00e0nh 'H\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00fa th\u00edch trong s\u00e1ch n\u00e0y, quy\u1ec3n 63, th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, c\u00f9ng c\u00e1c truy\u1ec7n Thi\u1ec7u Di\u1ec7p v\u00e0 Giao Ch\u1ec9 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 426 v\u00e0 488.\" id=\"return-footnote-224-6\" href=\"#footnote-224-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, cho ph\u00e9p t\u00f9y nghi b\u00e0y m\u01b0u k\u1ebf. Con c\u1ee7a L\u00ea Ho\u00e0n l\u00e0 Minh \u0110\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 v\u00e0o c\u1ed1ng, \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, Vua sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i ti\u1ec5n, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i th\u00eam \u00e2n c\u1ea7n.<\/p>\n<p><i>(\u300aQu\u1ed1c s\u1eed Giao Ch\u1ec9 truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ebft v\u00e0o n\u0103m sau l\u00e0 sai. Khi Thi\u1ec7u Di\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u1ec3n, L\u00ea Ho\u00e0n \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, \u300aQu\u1ed1c s\u1eed truy\u1ec7n\u300b ch\u00e9p sai s\u1ef1 th\u1ef1c<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Ti\u1ec7n' s\u1eeda th\u00e0nh 'Truy\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean.\" id=\"return-footnote-224-7\" href=\"#footnote-224-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, nay s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c L\u00ea Ho\u00e0n ch\u1ebft v\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m sau c\u0169ng sai.)<\/i><\/p>\n<p>[24] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u H\u00f9ng, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an xin m\u1edf ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec \u01b0u \u0111\u00e3i gi\u00e1 c\u1ea3 \u0111\u1ec3 giao d\u1ecbch.<\/p>\n<p>[25] Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t ph\u1ee7 L\u00e2n, t\u1eeb nay c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Th\u1ed5 phi\u00ean quy thu\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00e1t binh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Tam ty h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra s\u1ed5 thu\u1ebf trong thi\u00ean h\u1ea1, xem t\u0103ng gi\u1ea3m th\u1ebf n\u00e0o r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan Ho\u00e0ng Th\u1ebf Tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[27] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u l\u1ed9 l\u00e0 Ti\u1ebft Nhan t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c v\u1ee5, xin nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 phong cho h\u1ecd. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00f9ng Xuy\u00ean H\u1ea1p nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 do t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ki\u1ec3m t\u01b0\u1edbng, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng ki\u00eau ng\u1ea1o ph\u00f3ng t\u00fang. Nay ng\u01b0\u1eddi Man l\u1ea1i \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 n\u00ean cho h\u1ecd b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u1ee9 b\u1eadc Nha hi\u1ec7u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c Hi\u1ec7u \u00fay trong qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00e3 tr\u00ean 15 n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, ph\u1ea3i li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p.<\/p>\n<p>[29] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 thi ri\u00eang cho c\u00e1c c\u1ed1ng c\u1eed nh\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tham gia ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh, d\u00f9 Ti\u1ebfn s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ghi t\u00ean. C\u00e1c khoa thi kh\u00e1c, n\u1ebfu \u0111\u00e3 qua hai \u0111\u1ebfn ba tr\u01b0\u1eddng thi, cho ph\u00e9p thi \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 thi n\u0103m l\u1ea7n, t\u1eebng qua thi \u0110\u00ecnh v\u00e0 tr\u00ean 50 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o danh. D\u00f9 kh\u00f4ng tham gia ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 thi b\u1ea3y l\u1ea7n, tr\u00ean 60 tu\u1ed5i ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng lao \u1edf Doanh Ch\u00e2u, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh th\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi, k\u00e9o d\u00e0i b\u1ea3y ng\u00e0y, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 51 Ti\u1ebfn s\u0129 nh\u01b0 Ph\u1ea1m Chi\u00eau, ban cho h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7, 45 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc v\u1ecb Xu\u1ea5t th\u00e2n. C\u00e1c khoa thi kh\u00e1c, ban h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7, \u0110\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u00e1c ch\u00e2u l\u00e0 698 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng Ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa thi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, ban h\u1ecdc v\u1ecb C\u1eadp \u0111\u1ec7, Xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Nhi\u1ebfp tr\u1ee3 gi\u00e1o thu\u1ed9c qu\u00e2n \u0110i\u1ec7n th\u1ecb l\u00e0 662 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[30] Vua cho r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i H\u00e0 B\u1eafc d\u00f9ng binh, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t hoang mang, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ean th\u00e0nh ch\u1ed1ng gi\u1eb7c d\u0169ng c\u1ea3m ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 s\u0129 t\u1eed, n\u00ean mu\u1ed1n r\u1ed9ng r\u00e3i tuy\u1ec3n ch\u1ecdn. C\u00f3 c\u00e2u h\u1ecfi kinh ngh\u0129a c\u00f3 hai c\u00e1ch hi\u1ec3u, th\u00ed sinh d\u1eabn c\u1ea3 hai c\u00e1ch \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, quan kh\u1ea3o thi \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, nh\u01b0ng Vua t\u1ef1 tay ph\u00ea chu\u1ea9n.<\/p>\n<p>[31] Ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u00e0 L\u00fd Ch\u00ednh T\u1eeb b\u00e0n v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a v\u0103n v\u0169, cho r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u0103n v\u1ed1n l\u1ea5y t\u0129nh l\u00e0m g\u1ed1c, v\u0169 v\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u1ed9ng l\u00e0m g\u1ed1c, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n lo\u1ea1n m\u00e0 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u0129nh, th\u00ec th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua khen l\u00e0 g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u1ea1o l\u00fd, \u0111\u1ecbnh cho \u0111\u1ed7 cao, nh\u01b0ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i \u00f4ng t\u1eebng ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[32] Ph\u1ee7 Ch\u00e2u ti\u1ebfn s\u0129 Y\u1ebfn Th\u00f9 14 tu\u1ed5i, \u0110\u1ea1i Danh ph\u1ee7 ti\u1ebfn s\u0129 Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c b\u1ea3n Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. B\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1, c\u00f9ng \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kh\u01b0\u01a1ng \u00cdch'. \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 th\u00ec ghi c\u1ea3 hai.\" id=\"return-footnote-224-8\" href=\"#footnote-224-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>12 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec1u n\u1ed5i ti\u1ebfng t\u00e0i gi\u1ecfi, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tri\u1ec7u t\u1eadp thi. Y\u1ebfn Th\u00f9 thi m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa, Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i thi s\u00e1u b\u00e0i th\u01a1. Y\u1ebfn Th\u00f9 vi\u1ebft v\u0103n nhanh nh\u1eb9n, Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n cho r\u1eb1ng Y\u1ebfn Th\u00f9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Giang T\u1ea3, mu\u1ed1n h\u1ea1 th\u1ea5p \u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 cao Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i, ch\u1ec9 c\u1ea7n t\u00e0i n\u0103ng, b\u1ed1n bi\u1ec3n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0, sao l\u1ea1i ph\u00e2n bi\u1ec7t xa g\u1ea7n? Nh\u01b0 c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Linh \u0111\u00e2u c\u00f3 v\u00ec \u1edf n\u01a1i h\u1ebbo l\u00e1nh m\u00e0 b\u1ecf qua?&#8221;<\/i> B\u00e8n ban cho Y\u1ebfn Th\u00f9 danh hi\u1ec7u ti\u1ebfn s\u0129, c\u00f2n Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u.<\/p>\n<p>Hai ng\u00e0y sau, l\u1ea1i tri\u1ec7u Y\u1ebfn Th\u00f9 thi th\u01a1, ph\u00fa v\u00e0 lu\u1eadn. Y\u1ebfn Th\u00f9 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ec1 ph\u00fa \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ecdc qua, Vua c\u00e0ng y\u00eau m\u1ebfn s\u1ef1 ngay th\u1eb3ng c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ed5i sang \u0111\u1ec1 kh\u00e1c. Sau khi l\u00e0m xong, Vua nhi\u1ec1u l\u1ea7n khen ng\u1ee3i. Th\u0103ng ch\u1ee9c B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh ch\u00ednh t\u1ef1, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u1edf B\u00ed c\u00e1c, l\u1ea1i sai Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean theo d\u00f5i vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 ki\u1ec3m tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng giao du.<\/p>\n<p>[33] Th\u1ecd Xu\u00e2n huy\u1ec7n ch\u00faa d\u00e2ng t\u00e2u: <i>&#8220;Anh ch\u1ed3ng c\u1ee7a th\u1ea7n gi\u1eef ch\u1ee9c qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ecf kh\u00f4, v\u00ec b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ecb quan tr\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o, xin tha t\u1ed9i cho \u00f4ng \u1ea5y.&#8221;<\/i> Vua kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd, b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i. Huy\u1ec7n ch\u00faa l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c g\u00e2y nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, m\u00e0 mu\u1ed1i t\u00edch tr\u1eef l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Xin chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam n\u1ed9p th\u00f3c \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u1ed5n gi\u00e1 c\u1ea3, r\u1ed3i tr\u1ea3 b\u1eb1ng mu\u1ed1i. Nay l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, xin d\u00f9ng mu\u1ed1i \u0111\u1ed5i l\u1ea5y t\u01a1 l\u1ee5a.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 hai n\u0103m, c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf v\u00f9ng n\u00fai \u0111\u1ee7 ba n\u0103m, theo l\u1eddi xin c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u n\u1ebfu minh oan c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 c\u00f4ng lao.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang T\u00e0o \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: <i>&#8220;Quan l\u1ea1i minh oan l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00ean t\u00ednh v\u00e0o th\u00e0nh t\u00edch.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Th\u00e1i t\u1eed chi\u00eam s\u1ef1, Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t sai l\u1ea7m th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, c\u00f2n minh oan c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n. Nh\u01b0 v\u1eady e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd trong vi\u1ec7c khuy\u00ean r\u0103n v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Mong ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1eadn t\u00e2m.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[36] L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm gi\u1eef t\u00e0i ch\u00ednh thi h\u00e0nh ph\u00e1p l\u1ec7nh ng\u00e0y c\u00e0ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, thu h\u1ebft nh\u1eefng l\u1ee3i l\u1ed9c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c so s\u00e1nh thu\u1ebf kh\u00f3a \u0111\u1ec1u l\u1ea5y m\u1ee9c thu\u1ebf c\u1ee7a n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m chu\u1ea9n, m\u1ed7i n\u0103m t\u0103ng th\u00eam. C\u00e1c c\u01a1 quan thu thu\u1ebf li\u00ean t\u1ee5c nhi\u1ec1u n\u0103m c\u00f3 s\u1ed1 d\u01b0, Tam ty li\u1ec1n l\u1ea5y s\u1ed1 thu nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0m m\u1ee9c chu\u1ea9n. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1edd ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u00f3c l\u1ed9t d\u00e2n ch\u00fang, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u0103ng m\u1ee9c thu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u xin quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, l\u1ea5y c\u1ef1u Tri H\u01b0ng Nguy\u00ean ph\u1ee7 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng, c\u1ef1u Tri Th\u00f4ng ch\u00e2u \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n c\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00e1n T\u00f4ng ch\u00ednh t\u1ef1 s\u1ef1. Vua cho r\u1eb1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 T\u00f4ng ch\u00ednh ph\u1ee5ng s\u1ef1 l\u0103ng mi\u1ebfu, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m r\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ef1a nh\u1eefng quan vi\u00ean trong ho\u00e0ng t\u1ed9c c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 uy t\u00edn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nh\u1eb1m th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh nghi\u00eam t\u00fac. Nghe n\u00f3i Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ed1t, n\u00ean cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Khi h\u1ecd \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ban cho \u00e1o t\u00eda, c\u00e1 v\u00e0ng, hai tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c tr\u1eafng, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ti\u1ec1n m\u1eb7t, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n ti\u1ec1n. Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tuy\u00ean Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[38] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u1ea1c li\u00eau, ch\u00e2u huy\u1ec7n quan theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i tham nh\u0169ng ho\u1eb7c h\u00e0nh vi qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m. Ri\u00eang nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ph\u1ea1m t\u1ed9i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi n\u00e0y.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, Tri H\u00f9ng ch\u00e2u H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, khi s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an v\u00e0o c\u00f5i, xin cho h\u1ecd t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf T\u00e2n Th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i \u0111\u00f3n h\u1ecd \u1edf \u0111\u1ea7u bi\u00ean gi\u1edbi. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7 l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng, vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p s\u1ee9 m\u1ec7nh m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, l\u1ec5 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 n\u00ean \u0111i\u1ec1u h\u00f2a v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec l\u00e2u d\u00e0i, b\u00e8n d\u00e2ng t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn, l\u1ea1i cho ph\u00e9p n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n<p>[40] Khi s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean quan th\u01b0\u1eddng tham v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, gi\u1ea3 l\u00e0m Thi\u1ebfu khanh, Gi\u00e1m, ho\u1eb7c c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n. C\u00e1c c\u01a1 quan n\u1ed9i \u0111\u00ecnh chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec1u tr\u1ea1i, chia l\u00e0m ba phi\u00ean, do c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch. \u0110\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m B\u1ea1ch C\u00e2u th\u00ec ban y\u1ebfn ti\u1ec7c, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ed1i th\u00ec ban tr\u00e0 v\u00e0 thu\u1ed1c, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t h\u1ed9p b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 \u0110\u1ea1i Danh l\u1ea1i ban y\u1ebfn ti\u1ec7c. Khi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, c\u1eed Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, l\u1ea1i sai c\u00e1c quan \u0111\u00e0i t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1ee9 \u0111\u1ebfn qu\u00e1n Ban Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n, \u0111\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh th\u00ec ban hoa v\u00e0ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng, ch\u0103n \u0111\u1ec7m g\u1ea5m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y tri\u1ec1u ki\u1ebfn, ban cho \u0110\u1ea1i s\u1ee9 m\u0169 b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u0169 l\u00f4ng d\u00ea \u0111en, t\u00e1m b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111ai th\u1eaft l\u01b0ng m\u1ea1 v\u00e0ng, gi\u00e0y da \u0111en, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 hai tr\u0103m l\u1ea1ng, hai tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; ban cho Ph\u00f3 s\u1ee9 m\u0169 l\u1ee5a \u0111en g\u1eadp l\u00ean, b\u1ea3y b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111ai v\u00e0ng, h\u1ed1t ng\u00e0, gi\u00e0y da \u0111en, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 m\u1ed9t tr\u0103m l\u1ea1ng, hai tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t con ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng. T\u00f9y t\u00f9ng g\u1ed3m th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebft m\u01b0\u1eddi t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o g\u1ea5m luy\u1ec7n th\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ed1n b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 ba m\u01b0\u01a1i l\u1ea1ng, ba m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; trung ti\u1ebft hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o g\u1ea5m b\u1ea3o chi\u1ebfu v\u00e0 ba b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng, hai m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; h\u1ea1 ti\u1ebft t\u00e1m m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e1o l\u1ee5a t\u00eda v\u00e0 b\u1ed1n b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 m\u01b0\u1eddi l\u1ea1ng, hai m\u01b0\u01a1i t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u0111ai b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng. Th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebft v\u00e0 trung ti\u1ebft c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam gi\u00e0y th\u00eau. Khi \u0111\u1ebfn qu\u00e1n, ban l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u01b0\u01a1i, \u0110\u1ea1i s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1ebb, m\u01b0\u1eddi h\u1ed9c k\u00ea, hai m\u01b0\u01a1i h\u1ed9c b\u1ed9t m\u00ec, n\u0103m m\u01b0\u01a1i con d\u00ea, m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u ph\u00e1p v\u00e0 m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp; Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y h\u1ed9c g\u1ea1o t\u1ebb, b\u1ea3y h\u1ed9c k\u00ea, m\u01b0\u1eddi l\u0103m h\u1ed9c b\u1ed9t m\u00ec, ba m\u01b0\u01a1i con d\u00ea, m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u ph\u00e1p v\u00e0 m\u01b0\u1eddi b\u00ecnh r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam m\u1ed9t b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o. G\u1eb7p ng\u00e0y L\u1eadp Xu\u00e2n, ban c\u1edd ph\u01b0\u1edbn m\u1ea1 v\u00e0ng ch\u1ea1m b\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u0129a xu\u00e2n. L\u1ea1i sai Ti\u1ebft su\u00fd \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn Ng\u1ecdc T\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1eafn cung, ban cho s\u1ee9 gi\u1ea3 \u1ed1ng t\u00ean b\u1ea1c, m\u1ed9t c\u00e2y cung, hai m\u01b0\u01a1i m\u0169i t\u00ean, ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn tr\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban n\u0103m b\u1ed9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn tr\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban n\u0103m b\u1ed9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m '\u00c1o ch\u1ebdn g\u1ea5m', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u00c1o ch\u1ebdn, qu\u1ea7n \u00e1o'.\" id=\"return-footnote-224-9\" href=\"#footnote-224-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, \u0111ai th\u1eaft l\u01b0ng v\u00e0ng, ng\u1ef1a c\u00f3 y\u00ean c\u01b0\u01a1ng. \u1ede qu\u00e1n g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 ti\u1ebft, th\u00ec sai quan c\u1eadn th\u1ea7n \u0111\u1ebfn ban y\u1ebfn ti\u1ec7c. Ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t, \u1edf \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n ban n\u0103m tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, ban cho \u0110\u1ea1i s\u1ee9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m v\u00e2n c\u1ea7u v\u00e0 b\u1ea3y b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 ba tr\u0103m l\u1ea1ng, hai tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u; ban cho Ph\u00f3 s\u1ee9 \u00e1o ch\u1ebdn l\u1ee5a hoa t\u00eda v\u00e0 s\u00e1u b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c tr\u1ecb gi\u00e1 hai tr\u0103m l\u1ea1ng, m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m l\u1ee5a m\u00e0u, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u0111ai th\u1eaft l\u01b0ng v\u00e0ng, l\u1ee5a, g\u1ea5m, l\u0129nh, l\u1ee5a tr\u1eafng m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m. T\u00f9y t\u00f9ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u00e1o g\u1ea5m l\u1ee5a t\u00eda hoa v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1ea1c, l\u1ee5a m\u00e0u.<\/p>\n<p>Khi s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i ban b\u00ecnh b\u1ea1c, ch\u1eadu b\u1ea1c, l\u1ee5a sa, b\u00e1t \u0111\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i sai quan c\u1eadn th\u1ea7n ti\u1ec5n \u1edf qu\u00e1n Ban Kinh, Suy quan ph\u1ee7 Khai Phong ti\u1ec5n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, Ph\u00f3 s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n l\u1ea1i l\u00e0m s\u1ee9 ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban y\u1ebfn ti\u1ec7c<a class=\"footnote\" title=\"D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban y\u1ebfn ti\u1ec7c 'Ban' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'T\u00f2ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-10\" href=\"#footnote-224-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua sai N\u1ed9i th\u1ecb H\u1eefu ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ec5 v\u1eadt. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n n\u00ean ban y ph\u1ee5c H\u00e1n cho s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an, Th\u1eeba H\u00e0n n\u00f3i: <i>&#8220;Nam B\u1eafc kh\u00e1c nhau, n\u00ean theo phong t\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua nghe theo \u00fd Th\u1eeba H\u00e0n.<\/p>\n<p>Th\u1eeba H\u00e0n l\u1ea1i xin d\u1eddi c\u00e1c doanh tr\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi B\u1ed9t H\u1ea3i, Khi\u1ebft \u0110an \u1edf kinh th\u00e0nh ra ngo\u00e0i, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nam B\u1eafc th\u00f4ng hi\u1ebfu, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m phi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi ta, n\u1ebfu g\u1ea5p g\u00e1p g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd ta.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(L\u1ec7nh Th\u1eeba H\u00e0n s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ec5 v\u1eadt, s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 5, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ghi, nay ch\u00e9p chung v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[41] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129, c\u00e1c khoa c\u00f9ng xu\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ed l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u1ea1 T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i tuy\u1ec3n d\u1ee5ng. Theo l\u1ec7 c\u0169, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n ch\u1edd tuy\u1ec3n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan. N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u00f4i ph\u1ee5c thi \u0110\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban xu\u1ea5t th\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edd tuy\u1ec3n. \u0110\u1ebfn nay, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u c\u1ea5p b\u1eadc \u0111\u1ec3 th\u0103ng ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, d\u00f9 t\u00e0i ngh\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ra l\u00e0m quan, n\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan \u00e1p d\u1ee5ng th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu khuy\u1ebfn h\u1ecdc, t\u1ea1m ng\u1eebng thi H\u01b0\u01a1ng 2 n\u0103m. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua sai hai ch\u1ebf so\u1ea1n chi\u1ebfu khuy\u1ebfn h\u1ecdc, b\u00e0i c\u1ee7a Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n n\u00f3i \u0111\u00fang nh\u1ea5t v\u1ec1 t\u1ec7 n\u1ea1n khoa c\u1eed, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u00f9ng b\u00e0i \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[42] C\u1ea5m c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Ch\u00e2u H\u00e3n, Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc mang v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i, v\u00e0 c\u1ea5p v\u1eadt ph\u1ea9m theo quy \u0111\u1ecbnh. V\u00ec c\u00e1ch x\u1eed l\u00fd h\u1ed3i b\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c quan Ph\u00e1p tr\u1ef1c \u1edf H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, Tam ty, l\u1ec7nh cho L\u1ea1i b\u1ed9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng quan vi\u00ean l\u01b0u n\u1ed9i \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t nhi\u1ec7m k\u1ef3 ba kh\u1ea3o tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1ecfi giang, kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i, gi\u1ecfi vi\u1ebft v\u0103n \u00e1n, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, th\u00ed x\u1eed n\u0103m v\u1ee5 \u00e1n, ai \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n th\u00ec b\u1ed5 nhi\u1ec7m. \u1ede Tam ty, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 m\u1ed9t n\u0103m, H\u00ecnh b\u1ed9 ba n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea1m t\u1ed9i ri\u00eang, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u do L\u1ec7nh s\u1eed th\u0103ng b\u1ed5. N\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ph\u1ee5 tr\u00e1ch tuy\u1ec3n d\u1ee5ng, t\u00e2u xin d\u00f9ng s\u0129 nh\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea1i thi h\u00e0nh chi\u1ebfu c\u0169.<\/p>\n<p>[45] \u1ede c\u00e1c ch\u00e2u ph\u00eda \u0111\u00f4ng kinh th\u00e0nh c\u00f3 s\u00e2u non sinh s\u00f4i, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai s\u1ee9 \u0111i b\u1eaft, v\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p>[46] Tri ph\u1ee7 qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng ki\u00eam \u0110\u1ec1 c\u1eed binh gi\u00e1p c\u00e1c ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung xin d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf Ho\u00e0n, V\u1ecb \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Kinh, Kh\u00e1nh ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u00e1c c\u01a1 quan t\u00e2u r\u1eb1ng 18 qu\u00e2n s\u0129 th\u1eb7ng d\u01b0 c\u1ee7a Khi\u1ebft \u0110an \u1edf Thanh S\u00f3c, C\u1ea7m Nhung \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, n\u00ean cho gi\u1ea3i ng\u0169. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty xem x\u00e9t, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n thu\u1ed9c th\u00ec cho ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ee5c v\u1ee5, ai mu\u1ed1n gi\u1ea3i ng\u0169 th\u00ec t\u00f9y \u00fd. Vua cho r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb n\u01a1i xa v\u1ec1 quy thu\u1eadn, gi\u00e0 c\u1ea3 b\u1ecb b\u1ecf r\u01a1i, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a.<\/p>\n<p>[48] Ty Thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 \u0111i\u1ec1m tai h\u1ecda, \u1ee9ng v\u00e0o \u0111\u1ea5t Ng\u00f4, Vi\u1ec7t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu t\u0103ng qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf \u00cdch, Th\u0103ng, H\u1ed3ng, H\u00e0ng, Ph\u00fac ch\u00e2u, l\u1ec7nh cho L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9 Khang K\u1ebf Anh v\u00e0 ba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c chia nhau l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m tr\u00fa b\u1ea1c, \u0110\u1ec1 c\u1eed vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra binh m\u00e3 c\u00e1c ch\u00e2u trong l\u1ed9.<\/p>\n<p>[49] Qu\u00e2n An T\u00fac t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 d\u00e2n trong b\u1ed9 t\u01b0 \u00fd sang \u0111\u1ea5t B\u1eafc \u1edf D\u1ecbch ch\u00e2u, t\u01b0\u1edbng ch\u00e2u b\u1eaft g\u1eedi tr\u1ea3 l\u1ea1i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc t\u1ef1 \u00fd v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft g\u1eedi tr\u1ea3.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed ng\u01b0\u1eddi L\u00e2m Xuy\u00ean l\u00e0 Th\u00f4i Hi\u1ebfn t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi l\u00e0m Tri qu\u00e2n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c, th\u1ea5y c\u00f3 mi\u1ebfu T\u1eeb S\u01a1n, v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng linh \u1ee9ng, d\u00e2n ch\u00fang kh\u1eafp n\u01a1i th\u01b0\u1eddng d\u00e2ng tr\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u00e0y. T\u1eeb th\u1eddi ng\u1ee5y m\u1ec7nh \u0111\u1ebfn nay, cho ph\u00e9p d\u00e2n l\u00e0ng thu\u00ea tr\u00e2u, m\u1ed7i con m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p m\u1ed9t t\u1ea5m l\u1ee5a \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed cho mi\u1ebfu. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u1ee5a \u0111\u1ec1u n\u1ed9p v\u00e0o quan, xin c\u1ea5p 400 t\u1ea5m \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda mi\u1ebfu.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, c\u00f3 \u00edch cho d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean do quan ph\u1ee5ng s\u1ef1, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i thu l\u1ee5a.&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ec7nh cho qu\u00e2n \u1ea5y tu s\u1eeda.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p h\u00e0ng n\u0103m t\u1eeb 30.000 quan tr\u1edf l\u00ean, l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n ch\u1ecdn quan th\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u00e1m s\u00e1t, v\u00e0 c\u1ea5p th\u00eam l\u01b0\u01a1ng cho Th\u00f4ng ph\u00e1n.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, v\u00ec n\u1eafng n\u00f3ng, gi\u1ea3m thu\u1ebf d\u1ecbch \u1edf kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[53] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u1edf H\u1ea1 ch\u00e2u sai nha t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng M\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy ph\u1ee5, ban cho M\u00e2n \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c, sai Th\u1ecb c\u1ea5m H\u1ea1 C\u01b0 H\u1eadu mang chi\u1ebfu \u0111\u00e1p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[54] D\u00e2n T\u00e0o Ch\u00e2u l\u00e0 Tri\u1ec7u Gi\u00e1n c\u00f9ng em l\u00e0 Tri\u1ec7u Ng\u1ea1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb hung \u00e1c x\u1ea3o quy\u1ec7t, v\u00f4 l\u1ea1i, d\u1ecda n\u1ea1t \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp ti\u1ec1n, k\u1ebft giao v\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf, c\u00e1c quan l\u1edbn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ngang h\u00e0ng, th\u01b0\u1eddng can thi\u1ec7p v\u00e0o ch\u00ednh s\u1ef1 qu\u1eadn.<\/p>\n<p>Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh l\u00e0 L\u00fd C\u1eadp nh\u1eadn chi\u1ebfu l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh l\u00e0 L\u00fd C\u1eadp nh\u1eadn chi\u1ebfu l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, hai ch\u1eef 'ch\u00e2u s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-13 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-224-11\" href=\"#footnote-224-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, Tri\u1ec7u Gi\u00e1n v\u1eeba \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, d\u00e2ng danh thi\u1ebfp xin g\u1eb7p, L\u00fd C\u1eadp t\u1eeb ch\u1ed1i, Tri\u1ec7u Gi\u00e1n n\u1ed5i gi\u1eadn, m\u1eafng ch\u1eedi r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. Sau \u0111\u00f3 d\u00e1n b\u1ea3ng c\u00e1o bu\u1ed9c L\u00fd C\u1eadp ph\u1ec9 b\u00e1ng tri\u1ec1u ch\u00ednh, L\u00fd C\u1eadp bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec l\u00e0 vi\u1ec7c n\u1eb7c danh n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m ph\u00e1t gi\u00e1c. G\u1eb7p l\u00fac \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba Nh\u1eadm Trung H\u00e0nh v\u1ed1n c\u00f9ng qu\u00ea v\u1edbi Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, bi\u1ebft r\u00f5 h\u00e0nh vi gian \u00e1c c\u1ee7a h\u1eafn, b\u00e8n d\u00e2ng bi\u1ec3u m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra, Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi H\u1ed9, Tri T\u00e0o Ch\u00e2u T\u1ea1 \u0110\u00e0o c\u00f9ng L\u00fd C\u1eadp \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a anh em Tri\u1ec7u Gi\u00e1n<a class=\"footnote\" title=\"\u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a anh em Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, ch\u1eef 'Gi\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-224-12\" href=\"#footnote-224-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, b\u00e8n b\u1eaft giam v\u00e0o ng\u1ee5c Ng\u1ef1 s\u1eed. L\u1ea1i h\u1ea1 chi\u1ebfu cho quan d\u00e2n Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 T\u00e0o Ch\u00e2u, nh\u1eefng ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, Tri\u1ec7u Ng\u1ea1c d\u1ecda n\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1ef1 th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. Sai l\u1ee5c so\u00e1t nh\u00e0 h\u1ecd, thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u01b0 t\u1eeb c\u1ee7a c\u00e1c quan tri\u1ec1u, ch\u1ee9c n\u1ed9i \u0111\u00ecnh v\u00e0 ho\u1ea1n quan, t\u00ednh ra tang v\u1eadt tr\u1ecb gi\u00e1 r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u1edf T\u00e2y th\u1ecb, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i l\u01b0u \u0111\u00e0y ra L\u0129nh ngo\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi h\u1ecd \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 h\u1ea1 chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay nh\u1eefng k\u1ebb ki\u1ec7n c\u00e1o vi\u1ec7c kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111eo g\u00f4ng v\u00e0 b\u00eau r\u00f4ng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9c \u00e1c<a class=\"footnote\" title=\"t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9c \u00e1c, ch\u1eef '\u0111\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'thi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-12 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-224-13\" href=\"#footnote-224-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ki\u1ec7n c\u00e1o ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00ec ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u00e0y \u0111i n\u01a1i xa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n x\u1eed l\u00fd tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi giao du v\u1edbi Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, \u0111\u01b0a ra danh s\u00e1ch h\u01a1n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi giao cho ng\u1ee5c, Trung th\u1eeba L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng xin \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u<a class=\"footnote\" title=\"n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u1eef 'n\u00f3i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'vi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 296 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng truy\u1ec1n, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-224-14\" href=\"#footnote-224-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u1ea1i qu\u1eadn, n\u1ebfu b\u1eaft h\u1ebft, e r\u1eb1ng s\u1ebd g\u00e2y x\u00f4n xao. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh gi\u1eef ch\u1ee9c Hi\u1ebfn, n\u00ean gh\u00e9t \u00e1c nh\u01b0 k\u1ebb th\u00f9, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f4ng khai bao che b\u00e8 \u0111\u1ea3ng sao?&#8221;<\/i> L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng c\u00fai \u0111\u1ea7u n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 Trung ty kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 r\u0103n \u0111e nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m l\u1ed7i, m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ea3i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i c\u1ee5c qu\u1ed1c gia. Nay d\u00f9 b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i, nh\u01b0ng v\u1edbi l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng gi\u1ebft h\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ec9 c\u1ea7n ghi t\u00ean h\u1ecd, x\u00e9t l\u1ea1i h\u00e0nh vi, cho l\u00e0m ch\u1ee9c nh\u00e0n t\u1ea3n, ho\u1eb7c khi thi c\u1eed, \u1ee9ng \u0111\u1ed1i th\u00ec lo\u1ea1i b\u1ecf, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo l\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(Thi H\u1ed9, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u00e0o ng\u00e0y gi\u1ed7 t\u00f4ng mi\u1ebfu, T\u00e2y Kinh v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ebft tr\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 10.000 ti\u1ec1n, ph\u00f2ng \u0111o\u00e0n ch\u00e2u 7.000, qu\u00e2n s\u1ef1 ch\u00e2u 5.000 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 trai, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd thu gom.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd, Ki\u1ec1m h\u1ea1t Phu Di\u00ean l\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u00e3 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin quy ph\u1ee5, xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 T\u00e2y gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng n\u1ebfu c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00f4ng b\u1ecb \u0110\u1ee9c Minh x\u00e2m ph\u1ea1m, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111em qu\u00e2n ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri ch\u00e2u Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110o\u00e0n Di\u1ec7p \u1edf Qu\u1ea3n Th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"Qu\u1ea3n Th\u00e0nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1ea3n Th\u00e0nh', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-15\" href=\"#footnote-224-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> v\u00e0o tri\u1ec1u, ban cho \u00e1o m\u0169 ng\u0169 ph\u1ea9m r\u1ed3i cho v\u1ec1 nhi\u1ec7m s\u1edf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Di\u1ec7p l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n V\u1eadn Ch\u00e2u, g\u1eb7p l\u00fac Tri ch\u00e2u \u0110inh V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o l\u00e0m Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9, li\u1ec1n l\u1ea5y Di\u1ec7p l\u00e0m Tri ch\u00e2u s\u1ef1. V\u1ecb l\u1ea1i ti\u1ebfn c\u1eed t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a Di\u1ec7p, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd t\u1eeb Di\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0o t\u00e2u, chi\u1ebfu d\u1ee5 r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u01b0u m\u1eb9o gian tr\u00e1, nay n\u00ean b\u1eaft \u0110\u1ee9c Minh t\u1ef1 l\u1eadp th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, d\u00e2ng \u0111\u1ea5t Linh Ch\u00e2u, ch\u1ec9 \u1edf B\u00ecnh H\u1ea1, cho con em v\u00e0o l\u00e0m t\u00fac v\u1ec7, tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ecb b\u1eaft, gi\u1ea3i t\u00e1n h\u1ebft qu\u00e2n H\u00e1n v\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean c\u00f9ng con tin, n\u1ebfu c\u00f3 x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea9m b\u00e1o tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u; th\u00ec s\u1ebd phong cho \u0110\u1ee9c Minh l\u00e0m \u0110\u1ecbnh Nam Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, T\u00e2y B\u00ecnh V\u01b0\u01a1ng, ban cho 40.000 quan ti\u1ec1n v\u00e0ng b\u1ea1c, 20.000 c\u00e2n tr\u00e0, c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c nh\u01b0 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 trong n\u01b0\u1edbc, cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n qua l\u1ea1i<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ed3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-16\" href=\"#footnote-224-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m mu\u1ed1i xanh<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u00f3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u01af', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng kinh ch\u1ebf T\u00e2y H\u1ea1\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 466 \u300aTr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd truy\u1ec1n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-17\" href=\"#footnote-224-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, t\u1ea5t c\u1ea3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u. L\u1ea1i sai C\u00e1p m\u00f4n th\u00f4ng s\u1ef1 x\u00e1 nh\u00e2n Ti\u00eau Th\u1ee7 Ti\u1ebft c\u00f9ng \u0111i, g\u1ecdi th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o r\u1eb1ng n\u1ebfu thu\u1eadn m\u1ec7nh th\u00ec s\u1ebd ban \u00e2n chi\u1ebfu. Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ee9c Minh sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn g\u1eb7p S\u00f9ng Qu\u00fd \u0111\u1ec3 b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 g\u1eedi th\u01b0, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 l\u1eadp th\u1ec7 \u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ban cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Cao Qu\u1ef3nh b\u1ea3n kinh s\u1eed, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng. Vua t\u00f4n s\u00f9ng v\u0103n nho, ch\u00fa tr\u1ecdng h\u1ecdc thu\u1eadt, n\u00ean c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i v\u00f5 ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u t\u1ef1 nhi\u00ean h\u00f3a theo.<\/p>\n<p>[60] Cao ph\u1ea9m Tr\u1ea7n Di\u00ean Kh\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c tu s\u1eeda hai cung Th\u00e1i Thanh v\u00e0 \u0110\u1ed9ng Ti\u00eau \u1edf ch\u00e2u B\u1ea1c \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, t\u0103ng th\u00eam \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, c\u1ea5p binh l\u00ednh qu\u00e9t d\u1ecdn.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 Khai Phong ki\u1ec3m tra c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thu thu\u1ebf h\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5.<\/p>\n<p>[62] N\u01b0\u1edbc l\u0169 \u1edf ch\u00e2u Ninh tr\u00e0n ng\u1eadp, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Sai trung s\u1ee9 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c quan ph\u1ee7 ch\u00f4n c\u1ea5t, s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n<p>[63] Tr\u1ea1i Qu\u00e2n Th\u00e0nh \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 Phi H\u1ed3 thu\u1ed9c m\u1eb7t T\u00e2y Nam n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, xin r\u0103n d\u00e2n ch\u1eb7t g\u1ed7 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi. L\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00f9ng ch\u00e2u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o n\u01a1i d\u00e2n l\u1ea5y g\u1ed7, tri\u1ec7u t\u1eadp quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f9ng l\u1eadp m\u1ed1c gi\u1edbi \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho d\u00e2n ch\u00fang bi\u1ebft.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ea5y T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Anh. To\u00e0n Chi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p b\u00e9, tinh nhanh hi\u1ec3u binh ph\u00e1p, d\u00f9ng nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u01b0ng t\u00ednh t\u00ecnh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c d\u1ec5 n\u1ed5i n\u00f3ng, chuy\u00ean d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t. Trung th\u01b0 l\u00fac \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Nghi\u00eam, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;To\u00e0n Chi\u1ebfu s\u00e2u s\u1eafc kh\u1eafc nghi\u1ec7t, th\u01b0\u1eddng lo ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng s\u1ef1 nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 ch\u00ea bai m\u00ecnh, nay cho ch\u1ee9c n\u00e0y, e c\u00f3 \u00fd ch\u1ebf gi\u1ec5u.&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i m\u1ec7nh l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[65] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e0ng n\u0103m theo l\u1ec7 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf M\u00e3 T\u1ed5, Ti\u00ean M\u1ee5c, M\u00e3 X\u00e3, M\u00e3 B\u1ed9. Khi \u1ea5y, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m trong ngo\u00e0i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t x\u00e2y mi\u1ebfu, d\u1ef1ng t\u01b0\u1ee3ng b\u1ed1n v\u1ecb th\u1ea7n, h\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o c\u00e1c th\u00e1ng Tr\u1ecdng giao cho vi\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. Chi\u1ebfu cho S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n xem x\u00e9t k\u1ef9 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, Ki\u1ec3m th\u1ea3o quan \u0110\u1ed7 H\u1ea1o t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;B\u1ed1n v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u00e0n ri\u00eang, th\u1edd ph\u1ee5ng theo th\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed3 t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay m\u1ed7i l\u1ec5 t\u1ebf d\u00f9ng m\u1ed9t con d\u00ea, vi\u1ec7c x\u00e2y mi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho Ty Thi\u00ean gi\u00e1m b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1m sinh, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi l\u1ecbch to\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>[67] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay n\u1ebfu \u0111\u1ea7y t\u1edb tr\u1ed9m c\u1ee7a ch\u1ee7 n\u0103m quan ti\u1ec1n th\u00ec ph\u1ea1t l\u00e0m lao d\u1ecbch \u1edf lao th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e2u, m\u01b0\u1eddi quan th\u00ec ph\u1ea1t l\u00e0m lao d\u1ecbch ngo\u00e0i n\u0103m tr\u0103m d\u1eb7m, hai m\u01b0\u01a1i quan tr\u1edf l\u00ean th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u00e9t x\u1eed. S\u1eeda \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 s\u00e1u, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c giam gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[68] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u00e2n c\u1ea5m binh c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u1ecb v\u1ec7 ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ecb v\u1ec7 s\u1ee9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 194, Binh ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-18\" href=\"#footnote-224-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu nhi\u1ec1u, v\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y theo vi\u1ec7c chinh chi\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c luy\u1ec7n t\u1eadp. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 kinh s\u01b0, tuy c\u00f3 xem x\u00e9t th\u00eam, c\u0169ng ch\u1ec9 lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 k\u00e9m. Nay ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 tri\u1ec7u h\u1ed3i, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ecdc k\u1ef9 c\u00e0ng, d\u00f9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi lo s\u1ee3 s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng qu\u00e2n, c\u0169ng ph\u1ea3i quy\u1ebft t\u00e2m th\u1ef1c hi\u1ec7n. X\u01b0a Th\u00e1i T\u1ed5 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng lo ng\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady, n\u00ean \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn to\u00e0n b\u1ed9<a class=\"footnote\" title=\"'Gi\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ea1ch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-19\" href=\"#footnote-224-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t lo s\u1ee3, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 qu\u1ea3 nhi\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh tinh nhu\u1ec7.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Khu m\u1eadt s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n c\u1ea5m so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i, n\u1ebfu nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y ng\u1eebng chi\u1ebfn tranh, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu k\u00e9m, th\u1eadt l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady. Nh\u01b0ng v\u00ec ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc xin k\u1ebft minh, ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y n\u1ed9p kho\u1ea3n, n\u1ebfu l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh s\u1ebd cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n b\u1ecf binh l\u00ednh \u0111\u1ec3 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed, chi b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u1eeb qu\u00e2n h\u1ea1 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m kh\u1ecfe m\u1ea1nh b\u1ed5 sung l\u00ean qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-20\" href=\"#footnote-224-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p l\u1eddi \u0111\u1ed3n, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hoang mang. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng s\u1ebd ch\u1ecdn t\u01b0\u1edbng th\u1ea7n, l\u1ec7nh cho h\u1ecd lo\u1ea1i b\u1ecf h\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[69] \u0110\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9c Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf T\u00e2n ch\u00e2u, v\u00ec Th\u1ee9 s\u1eed Chu T\u1ef1 v\u1ec1 nh\u1eadm ch\u1ee9c. Vua cho r\u1eb1ng v\u00f5 quan ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng hi\u1ec3u ch\u00ednh s\u1ef1, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 Th\u00f4ng ph\u00e1n li\u00eam ch\u00ednh t\u00e0i gi\u1ecfi, th\u00ec d\u00e2n s\u1ebd b\u1ecb h\u1ea1i. B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f2ng, \u0110o\u00e0n, Th\u1ee9 s\u1eed \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u \u0111ang c\u00f3 Th\u00f4ng ph\u00e1n t\u1ea1i nhi\u1ec7m, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>[70] Th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c C\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf tr\u00ed qu\u1ea7n m\u1ee5c ty s\u1ef1 th\u00e0nh Qu\u1ea7n m\u1ee5c ph\u00f3 s\u1ee9, l\u1ea5y N\u1ed9i th\u1ecb T\u1ea3 ban Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y. Ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 b\u1ecf ch\u1eef <i>&#8220;Ch\u1ebf tr\u00ed&#8221;<\/i>, ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u1ef1a c\u00f3 hai gi\u00e1m t\u1ea3 h\u1eefu, m\u1ed7i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111ai \u0111\u1eb7t t\u00ean.&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ed5i c\u00e1c ch\u00e2u M\u1ee5c Long ph\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u th\u00e0nh gi\u00e1m, ban t\u00ean v\u00e0 \u0111\u00fac \u1ea5n c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 l\u00ean n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00ecnh b\u1ed9 x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i ngo\u1ea1i ch\u00e2u x\u1eed \u00e1n sai d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, theo lu\u1eadt x\u1eed \u00e1n, n\u1ebfu do s\u01a1 su\u1ea5t m\u00e0 x\u1eed sai \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec gi\u1ea3m ba b\u1eadc, ph\u1ea1t \u0111i \u0111\u00e0y hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i. T\u1ed9i c\u00f4ng chia l\u00e0m b\u1ed1n b\u1eadc, quan x\u1eed \u00e1n b\u1ecb gi\u1ea3m ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e0y ba n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ecb tru\u1ea5t quan, ba b\u1eadc c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ec9 ph\u1ea1t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng ph\u00e1p lu\u1eadt n\u1eb7ng nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eed h\u00ecnh, \u0111i\u1ec1u con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n b\u1ea3o v\u1ec7 l\u00e0 sinh m\u1ea1ng. N\u1ebfu quan l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng, th\u00ec h\u00ecnh ph\u1ea1t s\u1ebd c\u00f3 sai s\u00f3t, l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng kh\u00ed h\u00f2a b\u00ecnh, tr\u00e1i v\u1edbi l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a b\u1ec1 tr\u00ean. C\u00f3 l\u1ebd do c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n m\u1edbi v\u00e0o ngh\u1ec1, ch\u01b0a th\u00f4ng th\u1ea1o c\u00f4ng vi\u1ec7c, quan tr\u00ean bi\u1ebft r\u00f5 t\u1ed9i nh\u1eb9 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c tru\u1ea5t quan, ch\u1ec9 c\u1ed1t gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169, kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu th\u00e1ng 7 n\u0103m Ung Hi th\u1ee9 3, quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t d\u00e2ng s\u1edb xin r\u1eb1ng n\u1ebfu x\u1eed sai \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ch\u1ee9c quan \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn khi bi\u00ean so\u1ea1n chi\u1ebfu l\u1ec7nh n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, khi\u1ebfn quan tr\u00ean d\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ee3 h\u00e3i, t\u00f9y ti\u1ec7n d\u00f9ng \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng n\u1ebfu theo lu\u1eadt c\u0169 th\u00ec d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 thi\u1ebfu s\u1ef1 r\u0103n \u0111e, n\u1ebfu theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5t th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p th\u00edch \u0111\u00e1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u1eed sai \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c tru\u1ea5t quan th\u00ec x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, Ch\u00e2u huy\u1ec7n li\u00ean \u0111\u1edbi k\u00fd t\u00ean th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf n\u01a1i nh\u1ecf, Kinh tri\u1ec1u quan l\u00e0m Tri ch\u00e2u, Th\u00f4ng ph\u00e1n, Tri l\u1ec7nh l\u1ee5c, M\u1ea1c ch\u1ee9c nh\u1eadn ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u01a1i xa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 cao c\u00f9ng v\u00f5 quan, n\u1ed9i ch\u1ee9c th\u00ec t\u00e2u xin ch\u1ec9 th\u1ecb.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ph\u00e1n quan V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 d\u00e2ng s\u00e1ch \u300aQu\u1ea7n m\u1ee5c c\u1ed1 s\u1ef1\u300b g\u1ed3m 6 quy\u1ec3n, chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf b\u1ea3n ty.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 11 s\u1ebd l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, duy\u1ec7t binh s\u0129 Th\u1ea7n D\u0169ng qu\u00e2n t\u1eadp tr\u1eadn \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, chi\u1ebfu l\u1ec7nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft t\u1ed1 c\u00e1o vi\u1ec7c, ph\u1ea3i do ch\u00e2u huy\u1ec7n x\u1eed \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u00f3 ghi r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, th\u00ec C\u1ed5 ty, \u0110\u0103ng v\u0103n vi\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, \u0111\u00fac l\u1ea1i 54 con d\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan nh\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 t\u1ec9nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u00ean v\u0103n b\u1ea3n con d\u1ea5u \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1eef <i>&#8220;t\u00e2n ch\u00fa&#8221;<\/i> <i>(\u0111\u00fac m\u1edbi)<\/i>, do Ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t<a class=\"footnote\" title=\"Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110i\u1ec1n T\u00f2ng C\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ghi ch\u00e9p ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00e1ng 5 trong s\u00e1ch n\u00e0y m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-21\" href=\"#footnote-224-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a> t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u00e1c khoa thi: Hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh n\u0103ng tr\u1ef1c ng\u00f4n c\u1ef1c gi\u00e1n, B\u00e1c th\u00f4ng ph\u1ea7n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u01b0 gi\u00e1o h\u00f3a<a class=\"footnote\" title=\"'B\u00e1c th\u00f4ng ph\u1ea7n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u01b0 gi\u00e1o h\u00f3a', ch\u1eef 'ph\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u0103n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 10\/10, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-224-22\" href=\"#footnote-224-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, T\u00e0i th\u1ee9c ki\u00eam m\u1eadu minh \u01b0 th\u1ec3 d\u1ee5ng, V\u0169 t\u00fac an bi\u00ean \u0111\u1ed9ng minh thao l\u01b0\u1ee3c, V\u1eadn tr\u00f9 quy\u1ebft th\u1eafng qu\u00e2n m\u01b0u ho\u00e0nh vi\u1ec5n, T\u00e0i nhi\u1ec7m bi\u00ean k\u00fd, l\u1ec7nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ea1i b\u1ed9 truy\u1ec1n c\u00e1o c\u00e1c l\u1ed9, cho ph\u00e9p c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 k\u1ebb s\u0129 \u1ea9n d\u1eadt trong d\u00e2n gian \u0111\u1ebfn \u1ee9ng th\u00ed, giao cho Trung th\u01b0 M\u00f4n h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean kh\u1ea3o th\u00ed, n\u1ebfu t\u00e0i n\u0103ng kh\u1ea3 quan th\u00ec t\u00e2u l\u00ean t\u00ean tu\u1ed5i. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb s\u0129 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn sao? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ee9c v\u1ee5 t\u01b0\u1edbng s\u00fay, l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng ch\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u1eed t\u00e0i, xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c, c\u1ea7u l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c t\u00e0i, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u01b0a ra danh m\u1ee5c c\u00e1c khoa thi ch\u1ebf s\u00e1ch \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1ecdn l\u1ea5y 6 khoa \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c 6 khoa thi n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c l\u00e0 theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u1ecbnh \u0110\u1ed9, chi ti\u1ebft xem \u1edf ph\u1ea7n kh\u00f4i ph\u1ee5c 6 khoa thi n\u0103m Thi\u00ean Th\u00e1nh th\u1ee9 7, \u0110i\u1ec1n T\u00edch c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[79] An Qu\u1ed1c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy quan L\u00fd Ho\u00e0nh t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 m\u1ed7i khi m\u1edf vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t t\u00f9 nh\u00e2n, n\u1ebfu g\u1eb7p th\u00e1ng h\u00e8, xin l\u1ec7nh cho 10 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n r\u1eeda g\u00f4ng c\u00f9m, theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u1ee5c ch\u00e2u.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd Ho\u00e0nh, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[80] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu cho thu\u1ebf ru\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00f9a Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c v\u00e0 ch\u00f9a Can Minh \u1edf L\u01b0 S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3\/10 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tu s\u1eeda ch\u00f9a chi\u1ec1n, kinh t\u01b0\u1ee3ng, l\u1ec7nh cho Giang Ch\u00e2u l\u1eadp s\u1ed5 s\u00e1ch ki\u1ec3m tra, ch\u1ecdn c\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n c\u00f3 danh ti\u1ebfng v\u00e0 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd. Do Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111i s\u1ee9 v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c t\u0103ng nh\u00e2n trong ch\u00f9a kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 8 tr\u1edf \u0111i, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7m v\u0169 kh\u00ed c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, n\u1ebfu g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 trong l\u1ec5 Nam Giao, s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1 mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;L\u1ec5 giao g\u1ea7n \u0111\u1ebfn, c\u00e1c ch\u00e2u t\u1ea5u \u00e1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng tinh t\u01b0\u1eddng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t l\u1ea1i \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian, ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 khoan h\u1ed3ng. Xin t\u1eeb nay, nh\u1eefng v\u1ee5 x\u00e2m ph\u1ea1m t\u00e0i s\u1ea3n, t\u00ecnh ti\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f4ng khai ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, c\u1ea7n b\u00e1c b\u1ecf, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1n, nh\u1eb1m d\u1ee9t b\u1ecf s\u1ef1 may r\u1ee7i.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y. L\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb m\u01b0u gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch ho\u1eb7c ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft hung \u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u1ed3 s\u01a1 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng ba bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nh\u1ea1c. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng l\u1ec5 giao mi\u1ebfu d\u00f9ng nh\u1ea1c theo \u0111\u00fang l\u1ec5, vi\u1ec7c xong th\u00ec ng\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[84] Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty d\u1eabn 29 vi\u00ean li\u00eau tr\u1ef1c v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean, Vua th\u1ea5y h\u1ecd t\u1eebng tr\u1ea3i qua chi\u1ebfn tr\u1eadn, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 500 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, chi\u1ebfu gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u00e1c quan thay th\u1ebf \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Qu\u1ea3ng Nam, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Tri\u1ec7u Ch\u1ea9n.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n c\u1ed1 xin d\u00f9ng nh\u1ea1c trong ng\u00e0y l\u1ec5 sinh th\u1ea7n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu v\u00ec s\u1ee9 B\u1eafc, th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng nh\u1ea1c \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i.&#8221;<\/i> C\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u00ecnh b\u00e0y, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai 8 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Ng\u1ef1 ti\u1ec1n trung t\u00e1 chia nhau \u0111i c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n v\u00e0 duy\u1ec7t binh c\u00e1c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n c\u00f9ng L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 ghi l\u00e0 'N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 gi\u1ea3i, mi\u1ec5n gi\u1ea3i ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi', x\u00e9t theo \u00fd v\u0103n d\u01b0\u1edbi, b\u1ed1n ch\u1eef 'th\u1ee7 gi\u1ea3i mi\u1ec5n gi\u1ea3i' c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-224-23\" href=\"#footnote-224-23\" aria-label=\"Footnote 23\"><sup class=\"footnote\">[23]<\/sup><\/a>, c\u00e1c khoa kh\u00e1c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u0103n l\u00fd l\u1ed9n x\u1ed9n, kinh ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai ch\u00edn ph\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"Kinh ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai ch\u00edn ph\u1ea7n, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'th\u1eadp ph\u1ee7', 'c\u1eedu ph\u1ee7' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 \u0111\u00e3 x\u00f3a.\" id=\"return-footnote-224-24\" href=\"#footnote-224-24\" aria-label=\"Footnote 24\"><sup class=\"footnote\">[24]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c, e r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00e0ng l\u00e0m t\u0103ng th\u00f3i quen c\u1ea9u th\u1ea3. L\u1ea1i lo r\u1eb1ng quan l\u1ea1i v\u00ec s\u1ee3 b\u1ecb ph\u1ea1t n\u00ean tr\u00e1nh vi\u1ec7c, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed ai.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u00e2n t\u00e0i n\u00ean c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e2u d\u00e0i, nay xin c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 th\u1ee7 gi\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed ho\u1eb7c mua ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u1eadp h\u1ed9 kh\u1ea9u. C\u00e1c ch\u00e2u th\u1ee7 gi\u1ea3i, ph\u00e1t ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c ch\u00e2u th\u1ee7 gi\u1ea3i, ph\u00e1t ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed, ch\u1eef 'gi\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed b\u1ed5 sung. X\u00e9t v\u0103n tr\u00ean c\u00f3 n\u00f3i 'Nay xin c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 th\u1ee7 gi\u1ea3i', v\u0103n d\u01b0\u1edbi c\u0169ng c\u00f3 'T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee7 gi\u1ea3i c\u1eed nh\u00e2n', ch\u1eef 'gi\u1ea3i' kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf.\" id=\"return-footnote-224-25\" href=\"#footnote-224-25\" aria-label=\"Footnote 25\"><sup class=\"footnote\">[25]<\/sup><\/a>, t\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng xin theo l\u1ec7 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 gi\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai<a class=\"footnote\" title=\"T\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng xin theo l\u1ec7 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 gi\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'th\u1eadp ph\u1ee7' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 \u0111\u00e3 x\u00f3a.\" id=\"return-footnote-224-26\" href=\"#footnote-224-26\" aria-label=\"Footnote 26\"><sup class=\"footnote\">[26]<\/sup><\/a>. Khai Phong ph\u1ee7 giao cho quan l\u1ea1i gi\u00e1m s\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u0169ng b\u1ecb ph\u1ea1t nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 l\u00e2u \u1edf kinh th\u00e0nh, cho ph\u00e9p th\u1ee7 gi\u1ea3i t\u1ea1i Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, nh\u01b0ng ph\u1ea3i c\u00f3 quan ch\u1ee9c b\u1ea3n qu\u00e1n b\u1ea3o l\u00e3nh, ph\u00e1n gi\u00e1m d\u1eabn nghi\u1ec7m, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 h\u1ecdc, ng\u00e0y ph\u00e1t gi\u1ea3i t\u00e2u xin c\u1eed quan kh\u1ea3o th\u00ed. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ti\u1ebfn s\u0129 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u chu\u1ed9ng h\u01b0 danh, kh\u00f4ng ch\u00fa tr\u1ecdng th\u1ef1c h\u1ecdc, ch\u1ec9 sao ch\u00e9p v\u0103n ph\u00fa c\u1ed5 kim, mang v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng thi.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u1ef3 thi \u0111\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u00f9ng ch\u00ednh kinh ra \u0111\u1ec1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft xu\u1ea5t x\u1ee9. L\u1ec7 c\u0169 ch\u1ec9 cho ph\u00e9p mang \u300aThi\u00ean v\u1eadn\u300b v\u00e0o thi, nay xin ngo\u00e0i \u300aQuan v\u1eadn l\u01b0\u1ee3c\u300b ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang s\u00e1ch v\u1edf, l\u1ec7nh cho quan gi\u00e1m m\u00f4n, tu\u1ea7n ph\u1ed1 \u00e2m th\u1ea7m gi\u00e1m s\u00e1t, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m l\u1ed7i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111u\u1ed5i ra, v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t m\u1ed9t k\u1ef3 thi. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba quy \u0111\u1ecbnh, ti\u1ebfn s\u0129 d\u1ef1 thi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafp n\u1ebfn, h\u00e0ng n\u0103m C\u1ed1ng vi\u1ec7n tuy c\u00f3 treo b\u1ea3ng th\u00f4ng b\u00e1o, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn s\u00e1ng v\u1eabn ch\u01b0a xong. Nay xin ngo\u00e0i b\u00e0n vi\u1ebft ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang tr\u00e0, b\u1ebfp, n\u1ebfn v\u00e0o, n\u1ebfu sau gi\u1edd D\u1eadu ch\u01b0a xong, th\u00ec b\u1ecb lo\u1ea1i, v\u00e0 xin khuy\u00ean r\u0103n chuy\u00ean t\u00e2m h\u1ecdc kinh s\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb nay, Khai Phong ph\u1ee7, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, c\u00e1c l\u1ed9 ch\u00e2u ph\u1ee7, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 c\u1eed nh\u00e2n n\u1ed9p \u0111\u01a1n thi thu, gi\u1ea3i b\u1ed1n ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu t\u00e0i ngh\u1ec7 xu\u1ea5t s\u1eafc, ho\u1eb7c qu\u00e1 k\u00e9m, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 nhi\u1ec1u \u00edt. \u300aKhai B\u1ea3o th\u00f4ng l\u1ec5 ngh\u0129a to\u1ea3n\u300b xin \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ngh\u0129a s\u01a1, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng thi \u300aTh\u00f4ng l\u1ec5\u300b h\u1ecfi b\u1ed1n c\u00e2u kinh b\u1ea3n, s\u00e1u c\u00e2u ngh\u0129a s\u01a1, \u0111\u00fang s\u00e1u c\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ed7, kinh b\u1ea3n \u0111\u00fang hai c\u00e2u, ngh\u0129a s\u01a1 \u0111\u00fang ba c\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ef3 thi thu n\u0103m nay<a class=\"footnote\" title=\"K\u1ef3 thi thu n\u0103m nay, ch\u1eef 'ph\u00fa' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00ed', theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t v\u0103n tr\u00ean c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'thu ph\u00fa', 'ph\u00fa' l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed.\" id=\"return-footnote-224-27\" href=\"#footnote-224-27\" aria-label=\"Footnote 27\"><sup class=\"footnote\">[27]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 gi\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi c\u0169, ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi h\u00e3y cho h\u1ecdc t\u1eadp. T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee7 gi\u1ea3i c\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3i.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Tam s\u1eed, Th\u00f4ng l\u1ec5, Tam l\u1ec5, Tam truy\u1ec1n, khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, so v\u1edbi h\u1ecdc c\u1ee9u, minh ph\u00e1p, mong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o n\u01a1i c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng cao, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn qu\u00e1 \u00edt, quy \u0111\u1ecbnh qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, s\u1ee3 c\u1ea3n tr\u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho hai ch\u1ebf v\u00e0 quan tri c\u1ed1ng c\u1eed c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Khi \u1ea5y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u1ea5u: <i>&#8220;Xin l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, n\u1ebfu ch\u00e2u n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 hai ba ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi th\u00ec cho ph\u00e9p ti\u1ebfn c\u1eed to\u00e0n b\u1ed9, ho\u1eb7c n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t ch\u00fang th\u00ec b\u00e1o ri\u00eang t\u00ean l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi thi t\u1ea1i Nam t\u1ec9nh, ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 ng\u1ed3i, ni\u00eam y\u1ebft danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed9 t\u1ecbch th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c b\u1ea3o l\u00e3nh \u0111\u1ebfn kinh ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 nh\u1eadn gi\u1ea3i. Con ch\u00e1u c\u1ee7a quan v\u0103n v\u00f5 \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p theo h\u1ecdc t\u1ea1i Qu\u1ed1c h\u1ecdc. Ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ghi danh nh\u01b0ng ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u1ef3 thi tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 c\u00e1c m\u00f4n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Chu D\u1ecbch, H\u1ecdc c\u1ee9u, Minh ph\u00e1p, ki\u1ebfn th\u1ee9c ch\u01b0a r\u1ed9ng, n\u00ean h\u1ecfi s\u00e1u c\u00e2u v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd v\u00e0 b\u1ed1n c\u00e2u v\u1ec1 ch\u00fa gi\u1ea3i, \u0111\u1ea1t s\u00e1u c\u00e2u l\u00e0 \u0111\u1ed7. C\u00e1c m\u00f4n Tam l\u1ec5, Tam truy\u1ec1n n\u1ed9i dung r\u1ed9ng l\u1edbn, tinh th\u00f4ng r\u1ea5t kh\u00f3, xin h\u1ecfi b\u1ed1n c\u00e2u v\u1ec1 ch\u00fa gi\u1ea3i v\u00e0 s\u00e1u c\u00e2u v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00fd, \u0111\u1ea1t ba c\u00e2u tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed7.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c xin theo nh\u01b0 t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u00edch Lu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c quan.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n ch\u00ed v\u1eeba ch\u00e9p ngh\u1ecb s\u1ef1 c\u1ee7a Hu\u00fdnh \u1edf \u0111\u00e2y, l\u1ea1i ch\u00e9p l\u1ea1i v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 4, n\u1ed9i dung gi\u1ed1ng nhau, c\u00f3 l\u1ebd do Th\u1ef1c l\u1ee5c nh\u1ea7m l\u1eabn. X\u00e9t th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 4, c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u01b0a \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi \u0111\u1ebfn kinh, Hu\u00fdnh l\u00e0m sao bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, h\u01a1n n\u1eefa s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i tr\u00f9ng kh\u1edbp v\u1edbi n\u0103m nay, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 nh\u1ea7m l\u1eabn, nay x\u00f3a b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-224-1\">Ch\u1eef 'b\u1ea3n' trong 'Kim b\u1ea3n b\u1ea3n \u0111\u1ea1i b\u1ecb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-224-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-2\"> 'T\u1ef1 d\u01b0 ch\u00e2u su\u1ea5t b\u1ea5t h\u1ea1 s\u1ed1 b\u00e1ch' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'b\u00e1ch', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-3\">Ch\u1eef 't\u01b0\u1edbng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'qu\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, C\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-4\">Ch\u1eef '\u01b0' nguy\u00ean b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef 'thi\u00ean', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-224-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-5\"> Quang l\u1ed9c khanh ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh xin ngh\u1ec9 h\u01b0u, 'Quang l\u1ed9c khanh' nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Quang l\u1ed9c t\u1ef1', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 46-2 s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 b\u1ea3n truy\u1ec7n ch\u00e9p: '\u0110\u1ed5i l\u00e0m Quang l\u1ed9c khanh, b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, l\u1ec7nh gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169 ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh.'  <a href=\"#return-footnote-224-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-6\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Bi\u00ean' s\u1eeda th\u00e0nh 'H\u1ea3i', c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u00fa th\u00edch trong s\u00e1ch n\u00e0y, quy\u1ec3n 63, th\u00e1ng 6 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, c\u00f9ng c\u00e1c truy\u1ec7n Thi\u1ec7u Di\u1ec7p v\u00e0 Giao Ch\u1ec9 trong \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 426 v\u00e0 488. <a href=\"#return-footnote-224-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-7\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'Ti\u1ec7n' s\u1eeda th\u00e0nh 'Truy\u1ec1n', c\u0103n c\u1ee9 theo v\u0103n tr\u00ean. <a href=\"#return-footnote-224-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-8\">C\u00e1c b\u1ea3n Kh\u01b0\u01a1ng C\u00e1i \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. B\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1, c\u00f9ng \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Kh\u01b0\u01a1ng \u00cdch'. \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 th\u00ec ghi c\u1ea3 hai. <a href=\"#return-footnote-224-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-9\"> Ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn tr\u00fang c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban n\u0103m b\u1ed9 \u00e1o ch\u1ebdn g\u1ea5m '\u00c1o ch\u1ebdn g\u1ea5m', b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0 '\u00c1o ch\u1ebdn, qu\u1ea7n \u00e1o'. <a href=\"#return-footnote-224-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-10\"> D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban y\u1ebfn ti\u1ec7c 'Ban' nguy\u00ean b\u1ea3n ghi l\u00e0 'T\u00f2ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-11\">Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh l\u00e0 L\u00fd C\u1eadp nh\u1eadn chi\u1ebfu l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1, hai ch\u1eef 'ch\u00e2u s\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-13 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-224-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-12\">\u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean nh\u1eefng h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a anh em Tri\u1ec7u Gi\u00e1n, ch\u1eef 'Gi\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-224-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-13\">t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ed9c \u00e1c, ch\u1eef '\u0111\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'thi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 3-12 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-224-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-14\">n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ch\u1eef 'n\u00f3i' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft 'vi\u1ebft', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 296 L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng truy\u1ec1n, \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 25 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-224-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-15\">Qu\u1ea3n Th\u00e0nh nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1ea3n Th\u00e0nh', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-16\">'\u0110\u1ed3' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Qu\u1ed1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-17\">'Ph\u00f3ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u01af', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng kinh ch\u1ebf T\u00e2y H\u1ea1\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 466 \u300aTr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd truy\u1ec1n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-18\"> 'Th\u1ecb v\u1ec7 ty' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Th\u1ecb v\u1ec7 s\u1ee9', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 194, Binh ch\u00ed s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-19\"> 'Gi\u1ea3n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tr\u1ea1ch', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-20\"> Ch\u1eef 'gi\u1ea3' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-21\">Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0110i\u1ec1n T\u00f2ng C\u00e1t', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ghi ch\u00e9p ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5 th\u00e1ng 5 trong s\u00e1ch n\u00e0y m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-22\">'B\u00e1c th\u00f4ng ph\u1ea7n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ea1t \u01b0 gi\u00e1o h\u00f3a', ch\u1eef 'ph\u1ea7n' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'v\u0103n', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 10\/10, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 5 h\u1ea1 m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-224-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-23\">N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 ghi l\u00e0 'N\u0103m nay c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1ee7 gi\u1ea3i, mi\u1ec5n gi\u1ea3i ti\u1ebfn s\u0129 ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi', x\u00e9t theo \u00fd v\u0103n d\u01b0\u1edbi, b\u1ed1n ch\u1eef 'th\u1ee7 gi\u1ea3i mi\u1ec5n gi\u1ea3i' c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-224-23\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 23\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-24\">Kinh ngh\u0129a m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai ch\u00edn ph\u1ea7n, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'th\u1eadp ph\u1ee7', 'c\u1eedu ph\u1ee7' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 \u0111\u00e3 x\u00f3a. <a href=\"#return-footnote-224-24\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 24\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-25\">C\u00e1c ch\u00e2u th\u1ee7 gi\u1ea3i, ph\u00e1t ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi \u1ee9ng th\u00ed, ch\u1eef 'gi\u1ea3i' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed b\u1ed5 sung. X\u00e9t v\u0103n tr\u00ean c\u00f3 n\u00f3i 'Nay xin c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 th\u1ee7 gi\u1ea3i', v\u0103n d\u01b0\u1edbi c\u0169ng c\u00f3 'T\u00e2y Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee7 gi\u1ea3i c\u1eed nh\u00e2n', ch\u1eef 'gi\u1ea3i' kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. <a href=\"#return-footnote-224-25\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 25\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-26\">T\u1eeb tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i tr\u1edf xu\u1ed1ng xin theo l\u1ec7 ph\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 gi\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n sai, d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 'th\u1eadp ph\u1ee7' nguy\u00ean c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'nh\u1ea5t', theo b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b tuy\u1ec3n c\u1eed 14\/19 \u0111\u00e3 x\u00f3a. <a href=\"#return-footnote-224-26\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 26\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-224-27\">K\u1ef3 thi thu n\u0103m nay, ch\u1eef 'ph\u00fa' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u00ed', theo s\u00e1ch tr\u00ean v\u00e0 \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 30, ph\u1ea7n tuy\u1ec3n c\u1eed s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t v\u0103n tr\u00ean c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 'thu ph\u00fa', 'ph\u00fa' l\u00e0 ch\u1ec9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn c\u1eed. <a href=\"#return-footnote-224-27\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 27\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":18,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-224","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224\/revisions\/225"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/224\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=224"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=224"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}