{"id":228,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=228"},"modified":"2026-01-11T11:27:54","modified_gmt":"2026-01-11T04:27:54","slug":"quyen-62-nam-canh-duc-thu-3-nam-binh-ngo-1006","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-62-nam-canh-duc-thu-3-nam-binh-ngo-1006\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 62: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 3 (B\u00cdNH NG\u1ecc, 1006)","rendered":"QUY\u1ec2N 62: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 3 (B\u00cdNH NG\u1ecc, 1006)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] Th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua kh\u00f4ng nh\u1eadn tri\u1ec1u, c\u00e1c quan T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ea7u v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan, n\u1ed9i ch\u1ee9c, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng[footnote]C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'l\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u01b0\u01a1ng Nghi ch\u1ebf 7 ph\u1ea7n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u. N\u0103m nay, v\u00ec s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 m\u1eb7t trong h\u00e0ng ng\u0169, n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u theo h\u00e0ng ng\u0169 v\u0103n v\u00f5.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua c\u1ecf kh\u00f4 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, v\u00ec s\u1eafp \u0111\u1ebfn m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.\r\n\r\n[3] T\u1ea1m ng\u1eebng thu thu\u1ebf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y v\u00e0 Ho\u00e0i Nam.\r\n\r\n[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p d\u00e2n l\u01b0u vong t\u1eeb H\u00e0 Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c xin c\u00e0y c\u1ea5y ru\u1ed9ng hoang.\r\n\r\n[5] \u0110\u1ecba h\u00ecnh c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m th\u1ea5p tr\u0169ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c tu s\u1eeda v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Th\u1eafng, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u00f4 Nguy\u00ean \u1ef7 l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 gi\u00e1m tu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00e1c l\u0103ng, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ea3 ban Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n l\u00e0m ph\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 \u0111i b\u00e1o c\u00e1o. Sau \u0111\u00f3, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ng\u00f4 Nguy\u00ean \u1ef7, c\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o b\u1edbi \u0111\u1ea5t g\u1ea7n l\u0103ng, l\u1ec7nh cho b\u1ea3n tr\u1ea5n tr\u1ed3ng th\u00eam c\u00e2y t\u1ed1t, nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng s\u1edf trong khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc ph\u1ea3i d\u1eddi ra ngo\u00e0i 300 b\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c n\u00e0y ho\u00e0n th\u00e0nh trong ba th\u00e1ng. L\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi ba l\u0103ng v\u00e0 n\u00fai Tung Nh\u1ea1c.\r\n\r\n[6] Vi\u1ec7n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 n\u00f3i: <i>\"Theo chi\u1ebfu, l\u1ec5 t\u1ebf l\u1edbn \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, nh\u01b0ng h\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y di quan c\u1ee7a V\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c t\u1ed1t v\u00e0 vi\u1ec7c x\u1ea5u kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xen l\u1eabn, xin \u0111\u1ed5i ng\u00e0y.\"<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu.\r\n\r\n[7] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, v\u00ec Khi\u1ebft \u0110an nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng h\u00f2a, sai c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i c\u00e1o b\u1ea1ch v\u1edbi c\u00e1c l\u0103ng.\r\n\r\n[8] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n g\u1ea7n kinh th\u00e0nh m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u d\u00e2n ngh\u00e8o, thu nh\u1eb7t v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng thi h\u00e0i b\u1ecf ngo\u00e0i b\u1ed1n c\u1eeda th\u00e0nh, th\u00e2n h\u00e0nh tha cho h\u01a1n 60 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam v\u00ec n\u1ee3 thu\u1ebf. \u0110\u00e2y l\u00e0 do \u00e2n x\u00e1 sau l\u1ec5 t\u1ebf Giao. Vua lo ng\u1ea1i c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n x\u1eed l\u00fd ngay, nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.\r\n\r\n[9] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh T\u00e2y m\u1edf kho ph\u00e1t th\u00f3c c\u1ee9u d\u00e2n ngh\u00e8o, l\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Nh\u1eef Ch\u00e2u ph\u00e1t ch\u1ea9n.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, sai s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra, x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00e1c qu\u00e2n, Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 H\u00e0n S\u00f9ng Hu\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn chia nhau \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y.\r\n\r\n[11] Ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf ba n\u0103m.\r\n\r\n[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi C\u1eebu T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, c\u00e1c quan ph\u00e1p quan \u1edf Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i h\u1ecd. Sau \u0111\u00f3, T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng V\u0103n vi\u1ec7n k\u00eau oan. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Tu\u1ea5n, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng, C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf[footnote]Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, ch\u1eef 'S\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'S\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 1-7-36, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 304 b\u1ea3n truy\u1ec7n, v\u00e0 quy\u1ec3n 61 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 th\u00e1ng 12 ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] xem x\u00e9t l\u1ea1i. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tuy c\u00f3 sai s\u00f3t, nh\u01b0ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i truy t\u01b0\u1edbc quan ch\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169, v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1c quan thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7.\r\n\r\n[13] D\u00e2n ch\u00fang \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Thanh, T\u1ec1, Truy, Duy, \u0110\u0103ng, Lai b\u1ecb \u0111\u00f3i. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1ee9u t\u1ebf. L\u1ea1i sai \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, T\u00e2n, \u0110\u1ee9c, L\u1ec7, B\u00e1c.\r\n\r\n[14] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u00f4n S\u00f9ng Gi\u00e1n quy\u1ec1n ph\u00e1n Ty N\u00f4ng t\u1ef1, S\u00f9ng Gi\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c theo ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ti\u1ec1n tr\u1ee3 c\u1ea5p 7.000 quan. B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t, n\u00ean c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p d\u1ef1 ph\u00f2ng, x\u01b0a c\u00f3 kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, nay n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. Xin \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u \u00edt[footnote]Xin \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u \u00edt, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 53-6, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 21 Th\u1ecb \u0111\u1ecbch kh\u1ea3o, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 176 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u1edf tr\u00ean ch\u1eef 'H\u00e0 \u0110\u00f4ng' \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'H\u00e0 B\u1eafc'.[\/footnote], l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng cung \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, t\u1eeb 1.000 quan \u0111\u1ebfn 20.000 quan, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 m\u1ed7i ch\u00e2u ch\u1ecdn quan thanh li\u00eam ph\u1ee5 tr\u00e1ch, giao Ty N\u00f4ng t\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd, Tam ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n s\u1eed d\u1ee5ng. H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 m\u00f9a thu, c\u0103n c\u1ee9 gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 thu mua, khi gi\u00e1 cao th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra, \u0111\u1ee3i sau 10 n\u0103m c\u00f3 l\u00e3i th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ed1n cho Tam ty. Chi\u1ebfu cho Tam ty h\u1ecdp b\u00e0n, xin l\u00e0m theo l\u1eddi t\u00e2u, nh\u01b0ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam. Do \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i Ty N\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1ee5 s\u1edf, l\u01b0u tr\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0110\u1ed9 chi thi\u1ebft l\u1eadp ri\u00eang \u00e1n Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n\u0110\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i v\u1ea1n h\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m d\u01b0 ra m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch[footnote]\u0110\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i v\u1ea1n h\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m d\u01b0 ra m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Xem \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b, 'Tu\u1ebf d\u01b0 v\u1ea1n th\u1ea1ch' \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Tu\u1ebf \u0111\u1ecbch v\u1ea1n th\u1ea1ch'. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng vi\u1ebft: '<i>(N\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2 th\u00e1ng gi\u00eang)<\/i>, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng h\u1ed9c <i>(\u0111\u1ea5u)<\/i>, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, cho ph\u00e9p mua m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch,\u2026\u2026 b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean mua n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch.'[\/footnote], t\u1ed1i \u0111a l\u00e0 n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch. Ho\u1eb7c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1n ra[footnote]Ho\u1eb7c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1n ra, ch\u1eef 'thi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ecbch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], th\u00ec chuy\u1ec3n l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef, d\u00f9ng th\u00f3c m\u1edbi b\u1ed5 sung v\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai b\u00e1n th\u00f3c, m\u1ed7i \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng qu\u00e1 100 ti\u1ec1n.\r\n\r\n[15] Chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Thi\u1ec3m T\u00e2y xem x\u00e9t nh\u1eefng n\u01a1i trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch <i>\"Qu\u00e2n th\u1ea7n s\u1ef1 t\u00edch\"<\/i> l\u00e0 Th\u00e1i b\u1ed9c thi\u1ebfu khanh, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e2y thung dung. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt ch\u1ec9 d\u00e0nh cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn nay, v\u00ec \u01b0u \u0111\u00e3i ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7 n\u00e0y.\r\n\r\n[17] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu phong cho H\u1ee3p C\u00f9ng Ba c\u1ee7a t\u1ed9c Gi\u1ea3 Long v\u00e0 Nghi\u1ec7p La c\u1ee7a t\u1ed9c \u0110\u1ea3ng T\u00f4ng l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3n t\u1ed9c, ki\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i t\u1eed T\u00e2n kh\u00e1ch, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ngo\u1ea1i th\u00edch c\u1ee7a T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c.\r\n\r\n[18] Ng\u0169 Kh\u00ea \u0111\u00f4 ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin truy t\u1eb7ng cha m\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[19] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, Th\u01b0\u1ee3ng Kh\u00ea ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed B\u00e0nh V\u0103n Kh\u00e1nh d\u1eabn 62 ng\u01b0\u1eddi man \u1edf \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt. Vua nh\u00ecn B\u00e0nh V\u0103n Kh\u00e1nh n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u01a1i kh\u00e9o cai tr\u1ecb, n\u00ean c\u00e0ng g\u1eafng h\u1ebft l\u00f2ng.\"<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi man r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay \u0111\u1eebng ph\u1ea1m l\u1ed7i n\u1eefa, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i s\u1ebd kh\u00f4ng tha.\"<\/i> M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[20] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c Lang trung, Th\u1ee9 s\u1eed, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0o ng\u00e0y k\u1ef5 ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9, sau \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch lu\u1eadt b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n t\u1eeb nay v\u00e0o ng\u00e0y k\u1ef5 ri\u00eang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y k\u1ef5 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang.\r\n\r\n[21] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, H\u00e0 B\u1eafc c\u1ee9u t\u1ebf nh\u1eefng h\u1ed9 kh\u00e1ch thi\u1ebfu \u0103n.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 V\u0103n Dung \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng ph\u00e1n quan \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra h\u1ed9 kh\u1ea9u, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t gian l\u1eadn, nay mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ri\u00eang, s\u1ee3 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. C\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng quan v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch khuy\u1ebfn n\u00f4ng, xin cho c\u00e1c ch\u1ee9c Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, Th\u1ee9 s\u1eed, C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c Qu\u1ea3n n\u1ed9i Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9, c\u00f2n l\u1ea1i v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ef1, c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c B\u1ea3n l\u1ed9 Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9.\"<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y. Ch\u1ee9c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.\r\n\r\n[23] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Quan s\u00e1t s\u1ee9, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed cai qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u1eadn \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Xuy\u00ean H\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang.\r\n\r\n[24] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1ea1i \u0110\u1ea1i Th\u1ea1ch nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a ph\u1ee7 Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Y Th\u1ef1c n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, mu\u1ed1n t\u1eeb thung l\u0169ng \u0110\u1ea1i Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00fai s\u00e2u tr\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eafn, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho tr\u1ea1i n\u00e0y v\u00e0 c\u00e1c tu\u1ea7n ki\u1ec3m bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e1o c\u00e1o c\u00f4ng v\u0103n c\u1ea5m ch\u1ec9. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u00e2u n\u00e0y g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 khuy\u00ean r\u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, v\u00ec lo ng\u1ea1i s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t.\r\n\r\n[25] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf Trung th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c ty ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd \u1edf c\u00e1c ty, th\u00ec v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i.\r\n\r\n[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn l\u0103ng Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, theo nghi l\u1ec5 nh\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 hai.\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan h\u00e0nh th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, h\u1ecdc s\u0129 V\u0103n Minh \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng; h\u1ecdc s\u0129, th\u1eeba lang s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi; c\u1ea5p gi\u00e1n, x\u00e1 nh\u00e2n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi; c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, do Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Kim Ng\u00f4 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, m\u1ed7i qu\u00fd thay \u0111\u1ed5i. Trung th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u00f9y t\u00f9ng t\u1eeb Kim Ng\u00f4, t\u1eeb nay c\u0169ng cho ph\u00e9p s\u1eed d\u1ee5ng th\u00eam t\u00e1n t\u00f2ng quan c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7.\r\n\r\n[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi khoa c\u1eed b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t v\u00ec vi ph\u1ea1m quy \u0111\u1ecbnh ho\u1eb7c b\u1ecb c\u1ea5m thi v\u0129nh vi\u1ec5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi l\u1ea1i.\r\n\r\n[29] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, l\u1ea5y nh\u1eadt l\u1ecbch, th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd, kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a hai tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eeb S\u1eed qu\u00e1n, bi\u00ean so\u1ea1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i l\u1ec7nh \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. Chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Tam ty ki\u1ec3m tra c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tuy\u00ean s\u1eafc, th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u1ee7a hai tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i cung[footnote] Chi\u1ebfu Trung th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tam ty ki\u1ec3m tra c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tuy\u00ean s\u1eafc, th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u1ee7a hai tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i cung. 'Tuy\u00ean s\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tuy\u00ean gi\u00e1o', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], v\u00ec chu\u1ea9n b\u1ecb bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed.\r\n\r\n[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ty thu\u1ed9c L\u01b0u th\u1ee7 ty T\u00e2y Kinh, n\u1ebfu kh\u00f4ng qua thi c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u00ednh th\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 ra l\u00e0m quan. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u00fd Th\u1ee7 Ch\u00ednh, quan Khu s\u1eed Th\u1ee7 khuy\u1ebft c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, l\u00e0m ch\u00ednh th\u1ee9c, n\u00ean ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.\r\n\r\n[31] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0169 X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u0103n Nh\u00e2n Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft sai ch\u00e1u l\u00e0 H\u00e0n Ninh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng l\u00e0 L\u00fd Uy\u1ec3n k\u1ebft \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u01b0u gi\u1ebft quan l\u1ea1i, chi\u1ebfm th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac \u0111i\u1ec1u tra, b\u1ecdn \u0111\u1ea3ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. L\u1eddi khai c\u1ee7a Uy\u1ec3n li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 Uy\u1ec3n kh\u00f4ng \u01b0a, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, H\u00fac t\u1eebng l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng T\u00e2y b\u00e0i ng\u1ea1n ty, c\u00f9ng T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n coi s\u00f3c kho th\u00f3c v\u00e0 b\u00e3i c\u1ecf \u1edf kinh th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 tr\u00ean \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng c\u1ee7a kho, b\u1ecb \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u1ed1 c\u00e1o. Vua h\u1ecfi \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n: <i>\"Tr\u00e2u b\u00f2 c\u00f3 \u0103n th\u00f3c trong kho kh\u00f4ng?\"<\/i> H\u00fac nghe tin, t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i, Vua tha th\u1ee9 v\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o[footnote] 'mi\u1ec5n' nguy\u00ean l\u00e0 'mi\u1ec5n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 326, \u300aTh\u1ecb K\u00ec Th\u1ef1 truy\u1ec7n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua h\u1ecfi H\u00fac: <i>\"T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i so v\u1edbi \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n ai h\u01a1n?\"<\/i> H\u00fac \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea9n th\u1eadn[footnote] 'ph\u00e1p' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], c\u00f2n th\u1ea7n d\u00e1m ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 \u1edf quan th\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eb1ng v\u1eady.\"<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i \u00f4ng.\r\n\r\n<i>(H\u00fac l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ch\u1ea9n, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i>\r\n\r\n[32] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i T\u1ed1ng Ch\u00e2u l\u00e0m \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7.\r\n\r\n[33] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, phong cho ch\u00e1u ch\u00edn \u0111\u1eddi c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Linh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u00ean C\u00e1t l\u00e0m ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc \u1edf Thi\u1ec1u Ch\u00e2u. Nguy\u00ean C\u00e1t \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng b\u00fat t\u00edch c\u1ee7a Minh Ho\u00e0ng v\u00e0 b\u1ee9c ch\u00e2n dung c\u00f9ng t\u1edd c\u00e1o th\u00e2n c\u1ee7a C\u1eedu Linh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i ph\u00f3 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh m\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng kh\u00f3c l\u00e2u, ban 5000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"K\u1ebf Anh \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e2u ng\u00e0y, c\u1ea9n th\u1eadn, nay \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Truy t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay, Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 Cung \u00dd. Sai n\u1ed9i th\u1ecb lo vi\u1ec7c tang, v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t \u00f4ng n\u1ed9i, cha c\u1ee7a K\u1ebf Anh. L\u1ea1i truy t\u1eb7ng v\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 Gi\u1ea3 Th\u1ecb l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng L\u1ea1c qu\u1eadn phu nh\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai, c\u00e1c con r\u1ec3, m\u00f4n kh\u00e1ch v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, K\u1ebf Anh m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng ngo\u1ea1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, c\u00e1c c\u1eadu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft xa qu\u00ea, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang t\u00e2u xin cho con v\u1ec1 lo vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t, g\u1eb7p l\u00fac K\u1ebf Anh m\u1ea5t, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan lo li\u1ec7u.\r\n\r\n[35] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay Khi\u1ebft \u0110an m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf th\u1eddi gian theo quy \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u1ea1i.\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y \u0111\u00f3ng t\u1ea1i Ph\u1ee7 ch\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ea5p ph\u00e1t, t\u1eeb nay t\u0103ng th\u00eam thuy\u1ec1n v\u1eadn chuy\u1ec3n, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc l\u00ean ho\u1eb7c b\u0103ng \u0111\u00f3ng, th\u00ec t\u00f9y n\u01a1i m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t, ho\u1eb7c cho ph\u00e9p ch\u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn n\u01a1i, giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n H\u00e0 \u0110\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o mua theo gi\u00e1 h\u00f2a \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 ch\u00e2u, qua s\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t n\u00fai, r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3. Sau \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00e1c doanh tr\u1ea1i \u1edf Ph\u1ee7 ch\u00e2u, cho ph\u00e9p gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n, c\u00f2n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec1u c\u1ea5p t\u1eeb B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n. T\u1eeb khi c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nay, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i[footnote]'Phong' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110\u1ed1i', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 46-3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]: <i>\"Lo r\u1eb1ng khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean ho\u1eb7c b\u0103ng \u0111\u00f3ng, qu\u00e2n s\u0129 qua s\u00f4ng s\u1ebd g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n.\"<\/i> Vua c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1eafc l\u1ea1i chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\n[37] Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf Ho\u00e0i Nam, Giang Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3. Ch\u1ee9c \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eeb cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi ch\u1ebf khoa n\u1ed9p \u0111\u01a1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i theo l\u1ec5 kh\u00e1ch.\r\n\r\n[39] T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng s\u1edb xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ec5 t\u1ebf Ti\u00ean T\u00e0m. Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ec5 c\u0169 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Theo ngh\u1ecb c\u1ee7a quan L\u1ec5 b\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m khi t\u1eb1m sinh v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, c\u1eed quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng ngo\u1ea1i th\u00e0nh, theo l\u1ec7 nh\u01b0 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng.\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, N\u1ed9i th\u1ecb ban vi\u1ec7n ph\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n, lo vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, danh m\u1ee5c chi ti\u1ebft v\u00e0 r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3, nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt. Ty Th\u1ee7 s\u00e1ch N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Ty N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eadp v\u00e0o \u0110\u00f4 tri ty; Ty \u0110\u00f4 tri N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n v\u00e0 N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh N\u1ed9i th\u1ecb ban vi\u1ec7n h\u1ee3p th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, c\u00e1c vi\u1ec7c c\u0169 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u00f3.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i N\u1ed9i th\u1ecb ban vi\u1ec7n th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh.\r\n\r\n[41] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf kinh tri\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 n\u00ean th\u0103ng chuy\u1ec3n ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t, th\u00ec L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.\r\n\r\n[42] Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng h\u00f2a, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n vi\u1ec7c g\u00ec, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1ecf ra t\u1ef1 m\u00e3n v\u1edbi c\u00f4ng lao c\u1ee7a m\u00ecnh, d\u00f9 ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi Chu\u1ea9n r\u1ea5t h\u1eadu. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t ghen gh\u00e9t \u00f4ng.\r\n\r\nM\u1ed9t h\u00f4m v\u00e0o ch\u1ea7u, Chu\u1ea9n lui ra tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nh\u00ecn theo, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh n\u1ec3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi x\u00e3 t\u1eafc kh\u00f4ng?\"<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady.\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1eadn chi\u1ebfn Thi\u1ec1n Uy\u00ean, b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng cho l\u00e0 nh\u1ee5c, l\u1ea1i b\u1ea3o Chu\u1ea9n c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi x\u00e3 t\u1eafc, l\u00e0 sao?\"<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1c nhi\u00ean h\u1ecfi: <i>\"V\u00ec sao?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>\"H\u00f2a \u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, d\u00f9 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1eddi Xu\u00e2n Thu c\u00f2n cho l\u00e0 nh\u1ee5c, nay b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0 b\u1eadc v\u1ea1n th\u1eb7ng t\u00f4n qu\u00fd m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c Thi\u1ec1n Uy\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 h\u00f2a \u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, c\u00f2n g\u00ec nh\u1ee5c h\u01a1n th\u1ebf!\"<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng bu\u1ed3n b\u00e3 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh ch\u01b0a quy\u1ebft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi Chu\u1ea9n, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>\"Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 m\u00e1u n\u00f3ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, k\u1ebb gi\u00e8m pha n\u00f3i Chu\u1ea9n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau Vua, l\u1ea1i b\u1ea3o: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u00e1nh b\u1ea1c kh\u00f4ng? K\u1ebb \u0111\u00e1nh b\u1ea1c khi s\u1eafp h\u1ebft ti\u1ec1n, li\u1ec1n \u0111em h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i ra \u0111\u1eb7t, g\u1ecdi l\u00e0 'c\u00f4 ch\u00fa'. B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u00ednh l\u00e0 'c\u00f4 ch\u00fa' c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, th\u1eadt nguy hi\u1ec3m thay!\"<\/i> <i>(Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u00b7Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n truy\u1ec7n\u300b, \u0111o\u1ea1n n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c.)<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Chu\u1ea9n d\u1ea7n l\u1ea1nh nh\u1ea1t.\r\n\r\nKh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u1edf Trung th\u01b0, th\u00edch d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, m\u1ed7i khi ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed khuy\u1ebft, th\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1eed d\u1ee5ng kh\u00e1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau \u0111\u1ec1u ghen gh\u00e9t. M\u1ed9t l\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra hi\u1ec7u cho l\u1ea1i vi\u00ean \u0111em s\u1ed5 ghi l\u1ec7 \u0111\u1ebfn, Chu\u1ea9n n\u00f3i: <i>\"T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu c\u1ee9 theo l\u1ec7, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i.\"<\/i> B\u00e8n g\u1ea1t \u0111i kh\u00f4ng xem.\r\n\r\nNg\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, ng\u1ed3i \u1edf ch\u1ed7 th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i, Vua n\u00f3i: <i>\"Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia \u0111\u1ec3 c\u1ea7u h\u01b0 danh, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u1ecdng quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1eafn, mong gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n t\u1ed1t l\u00e0nh.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec3m Ch\u00e2u, s\u1eafp \u0111i, l\u1ea1i sai c\u1eadn th\u1ea7n truy\u1ec1n ch\u1ec9 d\u1eb7n d\u00f2.\r\n\r\n<i>(Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec3m Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 3 ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, nay ghi chung l\u1ea1i. T\u1eeb khi T\u1ea5t S\u0129 An ch\u1ebft, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u01a1n 5 th\u00e1ng, b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i \u0111\u1ed3ng li\u00eau, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng ch\u0103ng? V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00e1ch th\u1eddi \u0111i\u1ec3m T\u1ea5t S\u0129 An ch\u1ebft \u0111\u00e3 6 th\u00e1ng. V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u th\u1ef1c s\u1ef1 \u1edf Xu ph\u1ee7. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Thi\u00eam Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, c\u00f9ng l\u00e0m Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9 H\u00e0n S\u00f9ng Hu\u1ea5n, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft c\u00f9ng l\u00e0m Thi\u00eam th\u1ef1 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1, S\u00f9ng Hu\u1ea5n l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i ph\u00f3, Tri Ti\u1ebft l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o. Chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 t\u1ef1 x\u1ebfp h\u00e0ng l\u00e0 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, Ch\u1eedng, Nghi\u00eau T\u1ea9u, An Nh\u00e2n, S\u00f9ng Hu\u1ea5n, Tri Ti\u1ebft, l\u1ec7nh ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 nh\u1eadn vi\u1ec7c.\r\n\r\n[44] Vua nghe tin B\u1ed1i Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u d\u00e2n s\u1eeda th\u00e0nh, lo ng\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n nhi\u1ec5u d\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e3i b\u1ecf, ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n thay th\u1ebf.\r\n\r\n[45] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"K\u00ednh v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng. Ch\u00fang th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, hi\u1ec7n c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, nh\u01b0ng c\u01a1 quan tuy\u1ec3n d\u1ee5ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh hai k\u1ef3 kh\u1ea3o s\u00e1t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u01b0a th\u1eadt h\u1ee3p l\u00fd. Nay xin quy \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u1ed9p \u0111\u01a1n xin tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u0111\u1ee3i khi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf. N\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, s\u1ebd th\u00f4ng b\u00e1o cho h\u1ecd ch\u1edd \u0111\u1ee3i, v\u00e0 cho ph\u00e9p t\u1ed5 ch\u1ee9c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o b\u1ed1n m\u00f9a xu\u00e2n, h\u1ea1, thu, \u0111\u00f4ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u1ed7 khuy\u1ebft k\u00e9o d\u00e0i qua m\u00f9a. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf hai x\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Ch\u01b0\u01a1ng Tuy\u1ec1n, c\u0169ng cho ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf khi h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m k\u1ef3.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[46] C\u01a1 quan Phong b\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd ho\u1eb7c gi\u1edd M\u00f9i m\u1edbi g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn. Vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp c\u01a1 quan n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, h\u01a1n n\u1eefa v\u0103n th\u01b0 t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 khi ph\u1ea3i b\u00e0n b\u1ea1c trong m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y ho\u1eb7c m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi thi h\u00e0nh. N\u1ebfu c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 v\u1ed9i g\u1eedi \u0111i, th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan ph\u00e1t h\u00e0nh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a Phong b\u00e1c. Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u1ea9n c\u1ea5p, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u00e1c n\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u, ch\u01b0a k\u1ecbp xem x\u00e9t, xin cho ph\u00e9p g\u1eedi \u0111i v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m sau. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4ng qua c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n[footnote] g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u1eb3ng, kh\u00f4ng th\u00f4ng qua c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 2-43, 'g\u1eedi th\u1eb3ng' c\u00f3 ngh\u0129a t\u1ed1t h\u01a1n.[\/footnote], mong r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 m\u1eadt, \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[47] Qu\u00e2n Giao Ch\u1ec9 n\u1ed5i lo\u1ea1n, L\u00ea Minh \u0110\u1ec1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb l\u01b0u l\u1ea1i Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu c\u1ea5p th\u00eam 15 v\u1ea1n ti\u1ec1n, 100 h\u1ed9c g\u1ea1o, v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, sai Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n m\u1eb9 Vua n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u T\u01b0\u1edfng L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi c\u1eed s\u1ee9 \u0111i, \u0111\u1ec1u ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, kh\u00ed gi\u1edbi, tr\u00e0 thu\u1ed1c. K\u1ebf Trung m\u1ed7i khi g\u1eb7p s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ec1u kh\u00f3c. Khi H\u00e0n Qu\u1ed1c Hoa v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, K\u1ebf Trung l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u01b0 cho qu\u1ed1c ch\u1ee7, tri\u1ec7u m\u00ecnh v\u1ec1. Vua cho r\u1eb1ng theo l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, hai b\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi g\u00ec nhau, nh\u00e2n d\u1ecbp Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh \u0111i s\u1ee9, ban chi\u1ebfu d\u1ee5 cho K\u1ebf Trung, n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu qu\u1ed1c ch\u1ee7 cho ph\u00e9p khanh v\u1ec1, th\u00ec s\u1ebd \u0111em nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n. Nh\u01b0ng Vua Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i K\u1ebf Trung r\u1ea5t h\u1eadu, n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[49] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Tu\u1ea5n quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, L\u01b0u T\u1ed1ng c\u00f9ng coi vi\u1ec7c Tam ban vi\u1ec7n. Tu\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n m\u1eabn, gi\u1ecfi ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1eefng vi\u1ec7c k\u00edn \u0111\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kinh s\u01b0 khen ng\u1ee3i. T\u1ed1ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb: <i>\"S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 s\u1eed \u1edf ba vi\u1ec7n qu\u00e1 \u00edt, m\u1ed7i khi d\u1ef1 tri\u1ec1u, x\u00e9t \u00e1n, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i nh\u1edd quan kh\u00e1c thay th\u1ebf, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9. Xin chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1eeb ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng l\u00e0m ng\u1ef1 s\u1eed. Ba vi\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu \u0111i s\u1ee9 x\u00e9t \u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn \u0111i qua, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, \u00e1n oan sai tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t c\u1eed l\u00ean.\"<\/i>\r\n\r\n[50] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, mi\u1ec5n cho d\u00e2n huy\u1ec7n Quang H\u00f3a, ch\u00e2u T\u00f9y hai ng\u00e0n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 vay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i.\r\n\r\n[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ng\u00e0y gi\u1ed7 Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u: <i>\"Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, v\u00e0o ng\u00e0y gi\u1ed7 l\u1edbn, Khu m\u1eadt s\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u00e1c ty trong cung, ch\u1ec9 ti\u1ebfn t\u00ean ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111i h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 thi\u1ebfu cung k\u00ednh. T\u1eeb nay xin c\u00f9ng v\u1edbi Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m, Khu m\u1eadt, Long \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec1u \u0111i h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Nh\u00e2m T\u00f9y d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>(Nh\u00e2m T\u00f9y, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> <i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c l\u1eadp n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, m\u00e0 c\u00e1i then ch\u1ed1t c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf, Kh\u1ed5ng T\u1eed cho r\u1eb1ng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 sinh ra \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eddi th\u1ebf th\u1ecbnh suy, vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, mu\u00f4n vi\u1ec7c bi\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng ai s\u00e1ng su\u1ed1t b\u1eb1ng b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap th\u00e1nh nh\u00e2n ho\u00e0n thi\u1ec7n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o c\u00e1c b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5.<\/i>\r\n\r\n<i>V\u00ec th\u1ebf, s\u00e1ch \u300aH\u00e1n th\u01b0\u300b c\u00f3 vi\u1ebft: 'B\u1eadc minh ch\u1ee7 kh\u00f4ng gh\u00e9t l\u1eddi can gi\u00e1n th\u1eb3ng th\u1eafn \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ea7m nh\u00ecn, b\u1eadc trung th\u1ea7n kh\u00f4ng tr\u00e1nh n\u00e9 h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u00f4ng su\u1ed1t t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi m\u00e0 c\u1ea7u tr\u1ecb, \u0111\u01b0a \u0111\u1ea1o l\u00e0m Vua \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 v\u00f4 c\u00f9ng.' L\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 danh l\u00e0 'n\u0103m l\u1ea7n can gi\u00e1n', \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ghi b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u00e0ng \u1ea5y.<\/i>\r\n\r\n<i>B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i b\u00e1u, n\u1eafm gi\u1eef kim gi\u00e1m, phong t\u1ee5c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh, gi\u00e1o h\u00f3a v\u00f4 bi\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn nghe n\u00f3i B\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng tr\u0103m vi\u1ec7c, s\u1edbm t\u1ed1i lo vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111\u1ecdc kh\u1eafp s\u00e1ch v\u1edf, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam khuya v\u1eabn qu\u00ean ng\u1ee7, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu c\u1ea7u hi\u1ec1n, t\u00ecm ki\u1ebfm b\u1ec1 t\u00f4i trung tr\u1ef1c. L\u00f2ng th\u00e1nh nh\u00e2n noi theo c\u1ed5 nh\u00e2n, v\u01b0\u1ee3t qua \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi Vua tr\u01b0\u1edbc, tuy \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ea7u can gi\u00e1n \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a nghe n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00f4ng khai ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c can gi\u00e1n.<\/i>\r\n\r\n<i>Hi\u1ec7n nay, ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u01b0 gi\u00e1n, Ch\u00e1nh ng\u00f4n tuy c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ecb h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec th\u1ebf, tr\u1ed1ng Nghi\u00eau tuy \u0111\u1eb7t ra, nh\u01b0ng v\u1eafng l\u1eb7ng kh\u00f4ng ti\u1ebfng, ch\u00e9n \u0110\u1ed7 d\u00f9 b\u00e0y ra, nh\u01b0ng l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00e0o c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3. H\u00f2m s\u00e1ch ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y gi\u1ea5y can gi\u00e1n, quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1eddi ngay th\u1eb3ng, \u00edt nghe theo phong kh\u00ed th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00f4ng th\u1ea5y ai d\u00e1m k\u00e9o \u00e1o can ng\u0103n.<\/i>\r\n\r\n<i>Xin B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, b\u00e3i b\u1ecf k\u1ebb v\u00f4 d\u1ee5ng, treo r\u00f5 v\u0103n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, l\u1eadp ra \u0111\u1ea1o l\u00fd r\u0103n d\u1ea1y. C\u00e1c ch\u1ee9c gi\u00e1n quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi gian th\u0103ng ch\u1ee9c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/i>\r\n\r\n<i>N\u1ebfu ai t\u1eadn t\u00e2m hi\u1ebfn k\u1ebf, b\u1ed5 khuy\u1ebft khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 \u00edch cho th\u1eddi ch\u00ednh, d\u00e2ng s\u1edb kh\u00f4ng s\u1ee3 tr\u1eddi tr\u1eebng ph\u1ea1t, ti\u1ebfn l\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm l\u1ed7i l\u1ea7m, th\u00ec xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ai ch\u1ec9 lo h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda sai, ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng n\u1ecbnh h\u00f3t m\u1eb7t d\u00e0y[footnote] 'Th\u01b0\u1eddng n\u1ecbnh h\u00f3t m\u1eb7t d\u00e0y' ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng m\u1edf l\u00f2ng d\u1ea1y b\u1ea3o, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i l\u1eddi ngay th\u1eb3ng, th\u00ec xin b\u00e3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng s\u1ebd b\u1ecb k\u00edch th\u00edch, k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng s\u1ebd b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t s\u1ebd \u0111\u1ee9ng l\u00ean, khi\u1ebfn cho quan l\u1ea1i trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p qu\u1ed1c gia.\"<\/i>\r\n\r\nVua xem xong khen ng\u1ee3i, b\u00e8n ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ed1c gia \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan can gi\u00e1n, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i t\u00ecm ki\u1ebfm \u00fd ki\u1ebfn, l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 khuy\u1ebft thi\u1ebfu s\u00f3t, khai s\u00e1ng tr\u00ed tu\u1ec7. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u1ec9 lo l\u00e0m theo l\u1ed1i c\u0169, \u00edt nghe l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn, nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c, sao x\u1ee9ng v\u1edbi l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a Tr\u1eabm. T\u1eeb nay, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng khuy\u00ean r\u0103n, t\u1eadn t\u00e2m hi\u1ebfn k\u1ebf, ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t[footnote] 'Ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t' ch\u1eef 'th\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u01b0\u1eddng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n nghi\u00eam minh.\"<\/i>\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, mi\u1ec5n thu\u1ebf ti\u1ec1n v\u1eadt 28 v\u1ea1n m\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Giang Ninh, ch\u00e2u Th\u0103ng c\u00f2n n\u1ee3 t\u1eeb n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ea1i s\u1edf S\u00e0i \u0110\u1ecbch.\r\n\r\n[54] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t c\u00e1c quan theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, chi ph\u00ed c\u00f4ng t\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee5 th\u1ec3. Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Ph\u00e1n H\u1ed3ng L\u01b0 t\u1ef1 Th\u00edch Lu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea v\u00e0 Th\u00edch Lu\u00e2n xem x\u00e9t s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt, \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.\r\n\r\n[55] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Gi\u00e1m \u00e1p x\u00e9t t\u00f9. Khi \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u Ho\u00e0n l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Tu\u1ea5n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1eb1m \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, g\u1ea7n k\u1ec1 \u0111\u1ea5t phi\u00ean, m\u00e0 Vi\u1ec7n Suy kh\u00e1m g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t l\u1ea1i \u00e1n ng\u1ee5c, lo r\u1eb1ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, b\u1ea3n ch\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu v\u1eafng, n\u00ean quy \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.\r\n\r\n[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, mi\u1ec5n thu\u1ebf ti\u1ec1n 430 quan m\u1ed7i n\u0103m m\u00e0 d\u00e2n ch\u00e2u Gi\u1ea3n ph\u1ea3i n\u1ed9p khi l\u00e0m nh\u00e0 b\u1eb1ng tre g\u1ed7.\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Trong \u0111\u00e0n Th\u1ea7n ch\u00e2u c\u00f3 h\u1ed1 r\u00e3nh v\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft xe ng\u1ef1a, l\u1ea1i hai b\u00ean \u0111\u00e0n b\u01b0\u1edbc \u0111i ch\u1eadt h\u1eb9p, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 v\u0103n. Xin cho ch\u1ecdn l\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00e0n, v\u00e0 theo l\u1ec7nh th\u1ee9c phong ti\u00eau, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ed1n c\u1ee7i, ch\u0103n th\u00fa \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e0n.\"<\/i> T\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n d\u1eddi \u0111\u00e0n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u.\r\n\r\n[58] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean, l\u1ea5y C\u00e1p m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1ea7u sung v\u00e0o.\r\n\r\n<i>(L\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ph\u1ee7 gi\u1edbi, s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p v\u00e0o n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, th\u00eam vi\u00ean n\u1eefa v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 4, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p, \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b c\u0169ng r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay t\u1ea1m ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i sau kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 2 c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c sai Cao K\u1ebf Trung l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, ti\u1ec1n b\u1ea1ch ph\u1ee7 gi\u1edbi, nghi r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c quan, n\u00ean kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[59] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u01a1i n\u00e0o thu\u1ebf ch\u1ee3, thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, th\u00ec \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia h\u1ea1n th\u00eam 3 th\u00e1ng.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 cha m\u1eb9 m\u1ea5t, th\u00ec tr\u1eeb Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u1ea3i t\u00e2u xin, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p gi\u1ea3i ch\u1ee9c.\r\n\r\n[61] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn S\u00f9ng V\u0103n Vi\u1ec7n xem s\u00e1ch v\u1edf trong t\u1ee9 kh\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Vua t\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n, xem kh\u1eafp c\u00e1c m\u00f4n lo\u1ea1i, h\u1ecfi v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi r\u00f5 r\u00e0ng[footnote]'\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110i\u1ec1u \u01b0\u1edbc', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 16 v\u1ec1 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c bi\u00ean so\u1ea1n \u300aS\u00e1ch ph\u1ee7 nguy\u00ean quy\u300b s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd, Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1eeda ch\u1eefa. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm so\u1ea1n s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 mu\u1ed1n ghi ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1eddi, l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho t\u01b0\u01a1ng lai, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi m\u1edf s\u00e1ch ra \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i.\"<\/i> Vua ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0ng l\u1ee5a kh\u00e1c nhau.\r\n\r\n[62] V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110oan C\u1ee7ng, d\u00e2n ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u01b0u Tri H\u1eefu b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi em h\u1ecd l\u00e0 Ch\u00ed Nguy\u00ean gi\u1ebft ch\u1ebft. Tri H\u1eefu c\u00f3 hai con trai l\u00e0 L\u01b0u B\u00e2n v\u00e0 T\u1ee9 Ca, \u0111\u1ec1u c\u00f2n nh\u1ecf, theo m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. M\u1eb9 th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o ch\u00fang r\u1eb1ng: <i>\"L\u1edbn l\u00ean ph\u1ea3i b\u00e1o th\u00f9 cho cha.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Ch\u00ed Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1. L\u00fac \u0111\u00f3 m\u1eb9 c\u1ee7a B\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, hai anh em mang dao \u0111\u00e2m Ch\u00ed Nguy\u00ean tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ch\u1ebft, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan t\u1ef1 th\u00fa. Ch\u00e2u l\u00e0m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ch\u00ed Nguy\u00ean b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i Nh\u1eef Ch\u00e2u, tha t\u1ed9i cho B\u00e2n v\u00e0 T\u1ee9 Ca.\r\n\r\n<i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: L\u01b0u B\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y \u0111i Lao Th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e2u, tha cho T\u1ee9 Ca. Nay theo \u300aQu\u1ed1c s\u1eed L\u01b0u B\u00e2n truy\u1ec1n\u300b.)<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u1ed5i huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u ch\u00e2u T\u1ec1 l\u00e0m qu\u00e2n Thanh B\u00ecnh, huy\u1ec7n Cao Uy\u1ec3n ch\u00e2u Truy l\u00e0m qu\u00e2n Tuy\u00ean H\u00f3a.\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc t\u1ea1i H\u00f9ng Ch\u00e2u, l\u1ea5y H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc, T\u00e1c d\u1ecbch ph\u00f3 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o D\u1ee5ng l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c \u0111\u00f3, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n T\u00e1c tr\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea5m T\u00e1c tr\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n c\u00e1c v\u1eadt l\u1ea1, nh\u01b0ng qu\u00e2n tu\u1ea7n tra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc \u0111ai v\u00e0 \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111em \u0111\u1ed5i. Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea5y v\u1eadt v\u00f4 d\u1ee5ng c\u1ee7a ta \u0111\u1ed5i v\u1eadt h\u1eefu d\u1ee5ng c\u1ee7a h\u1ecd.\"<\/i> R\u1ed3i tha cho.\r\n\r\n[65] Th\u1ee9 s\u1eed B\u1ea3o Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Thi\u1ec7u Tr\u1ecdng ch\u1ebft, Vua cho con \u00f4ng l\u00e0 B\u00e1 t\u1eadp ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u s\u1ef1.\r\n\r\n[66] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, cho con trai c\u1ee7a Khang Ti\u1ec3n, nguy\u00ean l\u00e0 Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, l\u00e0 Hi Linh l\u00e0m ch\u1ee9c Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft tang. Ti\u1ec3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1ea5y s\u1ef1 h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ec1 l\u1ec5 nghi, kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng.\r\n\r\n[67] Sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u T\u1ed1ng, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ebfn Tam ty, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u1ebfn Khai Phong ph\u1ee7, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n th\u1ecb v\u1ec7 ty, bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n. H\u00f4m sau, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t x\u1eed, k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi x\u1eed theo lu\u1eadt, c\u00e1c t\u1ed9i t\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed h\u00ecnh, l\u01b0u \u0111\u00e0y, \u0111\u1ed3 l\u00e0m gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i sai quan Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty t\u00e2u l\u00ean c\u00e1c \u00e1n \u0111\u00e3 x\u1eed, xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng n\u00f3ng, Vua \u0111\u1ec1u th\u00e2n h\u00e0nh x\u00e9t h\u1ecfi, tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i d\u1eabn \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1eadu Nh\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng An, th\u01b0\u1eddng h\u00e0 kh\u1eafc t\u00e0n b\u1ea1o, chi\u1ebfu x\u00e9t t\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng. Vua n\u00f3i: <i>\"Quan cai tr\u1ecb d\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.\"<\/i> B\u00e8n sai l\u00e0m quan Ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, tha cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 ch\u1ee7 \u0111i\u1ec3n \u1edf tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n d\u00ea, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu h\u1ee5t h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ba ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m c\u00e2n d\u00ea.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai s\u00e1u s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, L\u1ee3i, T\u1eed, Qu\u1ef3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o th\u00ec th\u0103m h\u1ecfi, khao th\u01b0\u1edfng quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, ph\u1ee5 l\u00e3o, x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u1ed9i t\u1ea1p ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u1ebft v\u00e0 quan \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ph\u1ea3i x\u1eed theo lu\u1eadt, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1eadc. L\u1ea1i x\u00e9t xem quan l\u1ea1i c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng hay kh\u00f4ng, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, t\u00e2u l\u00ean. B\u1ea5y gi\u1edd \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ea1 \u0110\u00e0o \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, L\u1ee3i, khi v\u1ec1 ti\u1ebfn c\u1eed h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 m\u00ecnh, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho l\u00e0 nhi\u1ec1u, \u0110\u00e0o b\u00e8n k\u1ec3 r\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 xin ch\u1ecbu t\u1ed9i li\u00ean \u0111\u1edbi. Vi\u1ec7c s\u1ee9 th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i li\u00ean \u0111\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0110\u00e0o.\r\n\r\n<i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u00e0o ch\u00e9p: Sao H\u1ecfa hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam, n\u00ean sai \u0110\u00e0o \u0111i s\u1ee9. Nh\u01b0ng s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Giang, Chi\u1ebft, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec sao H\u1ecfa hi\u1ec7n \u1edf t\u00e2y nam, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[70] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ngo\u1ea1i kinh tri\u1ec1u quan n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban tr\u1edf l\u00ean[footnote]ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung[\/footnote], sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, d\u00e2ng l\u00ean th\u1ef1c phong t\u1ea1i c\u1eeda C\u00e1p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn.\r\n\r\n<i>(N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba, th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u01b0a th\u1ea5y th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u00e3i mi\u1ec5n, nay l\u1ea1i ra l\u1ec7nh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i, ch\u01b0a r\u00f5 th\u1eddi gian. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o s\u1edb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n T\u00edch.)<\/i>\r\n\r\n[71] H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng c\u00f3 tang anh, \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u00e1o v\u1ec1 Chung Nam, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ea1i Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho Ph\u00f3ng, c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1 ph\u1ee5 h\u1ecda. M\u1ed7i khi Ph\u00f3ng \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00f9ng T\u1ea7n, Ung th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn xin th\u1ee5 nghi\u1ec7p, Vua khen ng\u1ee3i, Ph\u00f3ng l\u1ea1y t\u1ea1.\r\n\r\n[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, sai s\u1ee9 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi lang trung B\u00f9i Trang \u0111i s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u l\u00ean 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan l\u1ea1i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng gi\u00e1ng.\r\n\r\n[73] Ban l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c t\u01b0 t\u00e0ng s\u00e1ch thi\u00ean v\u0103n, binh ph\u00e1p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u1ec1 tinh to\u00e1n thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh.\r\n\r\n[74] Ch\u00e1u c\u1ee7a c\u1ed1 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nhi\u00eau l\u00e0 V\u0129 \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng ra g\u00ec, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 l\u1eadp, s\u1ed1ng l\u01b0u l\u1ea1c \u1edf T\u00e2y L\u1ea1c, xin \u0103n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i th\u00e2n, Vua nghe th\u1ea5y th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai V\u0129 \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u01b0 s\u0129 tham qu\u00e2n \u1edf Nh\u1eef Ch\u00e2u[footnote]'V\u0129 \u0110\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Duy \u0110\u1ee9c', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote].","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua kh\u00f4ng nh\u1eadn tri\u1ec1u, c\u00e1c quan T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u1ea7u v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan, n\u1ed9i ch\u1ee9c, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'l\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u01b0\u01a1ng Nghi ch\u1ebf 7 ph\u1ea7n 17 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-1\" href=\"#footnote-228-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u. N\u0103m nay, v\u00ec s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 m\u1eb7t trong h\u00e0ng ng\u0169, n\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u theo h\u00e0ng ng\u0169 v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua c\u1ecf kh\u00f4 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u g\u1ea7n kinh th\u00e0nh, v\u00ec s\u1eafp \u0111\u1ebfn m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, lo ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n.<\/p>\n<p>[3] T\u1ea1m ng\u1eebng thu thu\u1ebf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y v\u00e0 Ho\u00e0i Nam.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, ra chi\u1ebfu cho ph\u00e9p d\u00e2n l\u01b0u vong t\u1eeb H\u00e0 Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c xin c\u00e0y c\u1ea5y ru\u1ed9ng hoang.<\/p>\n<p>[5] \u0110\u1ecba h\u00ecnh c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m th\u1ea5p tr\u0169ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c tu s\u1eeda v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n. Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u0169 Th\u1eafng, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u00f4 Nguy\u00ean \u1ef7 l\u00e0m \u0110\u00f4 b\u1ed9 th\u1ef1 gi\u00e1m tu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00e1c l\u0103ng, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ea3 ban Di\u00eam Th\u1eeba H\u00e0n l\u00e0m ph\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1 \u0111i b\u00e1o c\u00e1o. Sau \u0111\u00f3, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a Ng\u00f4 Nguy\u00ean \u1ef7, c\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o b\u1edbi \u0111\u1ea5t g\u1ea7n l\u0103ng, l\u1ec7nh cho b\u1ea3n tr\u1ea5n tr\u1ed3ng th\u00eam c\u00e2y t\u1ed1t, nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 c\u00f4ng s\u1edf trong khu v\u1ef1c ph\u00eda b\u1eafc ph\u1ea3i d\u1eddi ra ngo\u00e0i 300 b\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c n\u00e0y ho\u00e0n th\u00e0nh trong ba th\u00e1ng. L\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi ba l\u0103ng v\u00e0 n\u00fai Tung Nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[6] Vi\u1ec7n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 n\u00f3i: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, l\u1ec5 t\u1ebf l\u1edbn \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh v\u00e0o ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, nh\u01b0ng h\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y di quan c\u1ee7a V\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7c t\u1ed1t v\u00e0 vi\u1ec7c x\u1ea5u kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng, theo l\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xen l\u1eabn, xin \u0111\u1ed5i ng\u00e0y.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i sang ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, v\u00ec Khi\u1ebft \u0110an nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng h\u00f2a, sai c\u1eadn th\u1ea7n \u0111i c\u00e1o b\u1ea1ch v\u1edbi c\u00e1c l\u0103ng.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n g\u1ea7n kinh th\u00e0nh m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n c\u1ee9u d\u00e2n ngh\u00e8o, thu nh\u1eb7t v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng thi h\u00e0i b\u1ecf ngo\u00e0i b\u1ed1n c\u1eeda th\u00e0nh, th\u00e2n h\u00e0nh tha cho h\u01a1n 60 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam v\u00ec n\u1ee3 thu\u1ebf. \u0110\u00e2y l\u00e0 do \u00e2n x\u00e1 sau l\u1ec5 t\u1ebf Giao. Vua lo ng\u1ea1i c\u00e1c quan l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, n\u00ean ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ti\u1ec7n x\u1eed l\u00fd ngay, nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Ty chuy\u1ec3n v\u1eadn Kinh T\u00e2y m\u1edf kho ph\u00e1t th\u00f3c c\u1ee9u d\u00e2n ngh\u00e8o, l\u1ea1i sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn Nh\u1eef Ch\u00e2u ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, sai s\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra, x\u00e9t duy\u1ec7t c\u00e1c qu\u00e2n, Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 H\u00e0n S\u00f9ng Hu\u1ea5n c\u00f9ng c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, \u0110\u00e1i ng\u1ef1 kh\u00ed gi\u1edbi K\u1ef3 Ch\u00ednh M\u1eabn chia nhau \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y.<\/p>\n<p>[11] Ban chi\u1ebfu cho d\u00e2n \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf ba n\u0103m.<\/p>\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi C\u1eebu T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb t\u01b0\u1edbc ch\u1ee9c, c\u00e1c quan ph\u00e1p quan \u1edf Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i h\u1ecd. Sau \u0111\u00f3, T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng V\u0103n vi\u1ec7n k\u00eau oan. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 V\u01b0\u01a1ng H\u00f3a C\u01a1, Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Tu\u1ea5n, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba L\u00e3 V\u0103n Tr\u1ecdng, C\u1ea5p s\u1ef1 trung \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, ch\u1eef 'S\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'S\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 1-7-36, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 304 b\u1ea3n truy\u1ec7n, v\u00e0 quy\u1ec3n 61 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 th\u00e1ng 12 ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-2\" href=\"#footnote-228-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a> xem x\u00e9t l\u1ea1i. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u01b0\u1ee3ng Ti\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tuy c\u00f3 sai s\u00f3t, nh\u01b0ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i truy t\u01b0\u1edbc quan ch\u1ee9c. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u0169, v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1c quan thu\u1ed9c Khai Phong ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[13] D\u00e2n ch\u00fang \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Thanh, T\u1ec1, Truy, Duy, \u0110\u0103ng, Lai b\u1ecb \u0111\u00f3i. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ban chi\u1ebfu cho Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1ee9u t\u1ebf. L\u1ea1i sai \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n lang trung D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc chuy\u1ec3n v\u1eadn ty c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n \u0111\u00f3i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Thi\u1ec1n, T\u00e2n, \u0110\u1ee9c, L\u1ec7, B\u00e1c.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, l\u1ea5y C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ki\u00eam Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed tri t\u1ea1p s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, T\u1ef7 b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u00f4n S\u00f9ng Gi\u00e1n quy\u1ec1n ph\u00e1n Ty N\u00f4ng t\u1ef1, S\u00f9ng Gi\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1ed5ng l\u1ed9c theo ch\u1ee9c v\u1ee5, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ti\u1ec1n tr\u1ee3 c\u1ea5p 7.000 quan. B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1eadp kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t, n\u00ean c\u00f3 bi\u1ec7n ph\u00e1p d\u1ef1 ph\u00f2ng, x\u01b0a c\u00f3 kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh, nay n\u00ean kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i. Xin \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u \u00edt<a class=\"footnote\" title=\"Xin \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u \u00edt, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 53-6, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 21 Th\u1ecb \u0111\u1ecbch kh\u1ea3o, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 176 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u1edf tr\u00ean ch\u1eef 'H\u00e0 \u0110\u00f4ng' \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'H\u00e0 B\u1eafc'.\" id=\"return-footnote-228-3\" href=\"#footnote-228-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng cung \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, t\u1eeb 1.000 quan \u0111\u1ebfn 20.000 quan, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 m\u1ed7i ch\u00e2u ch\u1ecdn quan thanh li\u00eam ph\u1ee5 tr\u00e1ch, giao Ty N\u00f4ng t\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd, Tam ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n s\u1eed d\u1ee5ng. H\u00e0ng n\u0103m v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 m\u00f9a thu, c\u0103n c\u1ee9 gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 thu mua, khi gi\u00e1 cao th\u00ec gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra, \u0111\u1ee3i sau 10 n\u0103m c\u00f3 l\u00e3i th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u1ed1n cho Tam ty. Chi\u1ebfu cho Tam ty h\u1ecdp b\u00e0n, xin l\u00e0m theo l\u1eddi t\u00e2u, nh\u01b0ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng t\u0103ng th\u00eam. Do \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i Ty N\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1ee5 s\u1edf, l\u01b0u tr\u1eef s\u1ed5 s\u00e1ch, \u0110\u1ed9 chi thi\u1ebft l\u1eadp ri\u00eang \u00e1n Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i v\u1ea1n h\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m d\u01b0 ra m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i v\u1ea1n h\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m d\u01b0 ra m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Xem \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b, 'Tu\u1ebf d\u01b0 v\u1ea1n th\u1ea1ch' \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Tu\u1ebf \u0111\u1ecbch v\u1ea1n th\u1ea1ch'. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng vi\u1ebft: '(N\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2 th\u00e1ng gi\u00eang), chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng h\u1ed9c (\u0111\u1ea5u), nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, cho ph\u00e9p mua m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch,\u2026\u2026 b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean mua n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch.'\" id=\"return-footnote-228-4\" href=\"#footnote-228-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, t\u1ed1i \u0111a l\u00e0 n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch. Ho\u1eb7c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1n ra<a class=\"footnote\" title=\"Ho\u1eb7c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1n ra, ch\u1eef 'thi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ecbch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-5\" href=\"#footnote-228-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, th\u00ec chuy\u1ec3n l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ef1 tr\u1eef, d\u00f9ng th\u00f3c m\u1edbi b\u1ed5 sung v\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u1ecb thi\u00ean tai b\u00e1n th\u00f3c, m\u1ed7i \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng qu\u00e1 100 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[15] Chi\u1ebfu cho Ty Chuy\u1ec3n v\u1eadn Thi\u1ec3m T\u00e2y xem x\u00e9t nh\u1eefng n\u01a1i trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch <i>&#8220;Qu\u00e2n th\u1ea7n s\u1ef1 t\u00edch&#8221;<\/i> l\u00e0 Th\u00e1i b\u1ed9c thi\u1ebfu khanh, Tr\u1ef1c b\u00ed c\u00e1c Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e2y thung dung. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt ch\u1ec9 d\u00e0nh cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn nay, v\u00ec \u01b0u \u0111\u00e3i ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[17] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, ban chi\u1ebfu phong cho H\u1ee3p C\u00f9ng Ba c\u1ee7a t\u1ed9c Gi\u1ea3 Long v\u00e0 Nghi\u1ec7p La c\u1ee7a t\u1ed9c \u0110\u1ea3ng T\u00f4ng l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3n t\u1ed9c, ki\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i t\u1eed T\u00e2n kh\u00e1ch, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ngo\u1ea1i th\u00edch c\u1ee7a T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c.<\/p>\n<p>[18] Ng\u0169 Kh\u00ea \u0111\u00f4 ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 H\u01b0\u1edbng Th\u00f4ng H\u00e1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin truy t\u1eb7ng cha m\u1eb9, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[19] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t m\u00f9ng m\u1ed9t, Th\u01b0\u1ee3ng Kh\u00ea ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed B\u00e0nh V\u0103n Kh\u00e1nh d\u1eabn 62 ng\u01b0\u1eddi man \u1edf \u0111\u1ed9ng Kh\u00ea \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng v\u00e0 d\u00e2ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt. Vua nh\u00ecn B\u00e0nh V\u0103n Kh\u00e1nh n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u01a1i kh\u00e9o cai tr\u1ecb, n\u00ean c\u00e0ng g\u1eafng h\u1ebft l\u00f2ng.&#8221;<\/i> L\u1ea1i b\u1ea3o c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi man r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay \u0111\u1eebng ph\u1ea1m l\u1ed7i n\u1eefa, k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i s\u1ebd kh\u00f4ng tha.&#8221;<\/i> M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng \u00e1o g\u1ea5m, \u0111ai b\u1ea1c kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[20] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u Khai B\u1ea3o, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c Lang trung, Th\u1ee9 s\u1eed, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0o ng\u00e0y k\u1ef5 ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9, sau \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch lu\u1eadt b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n t\u1eeb nay v\u00e0o ng\u00e0y k\u1ef5 ri\u00eang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y, \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y k\u1ef5 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 nh\u00e0 ri\u00eang.<\/p>\n<p>[21] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, Ho\u00e0i Nam, H\u00e0 B\u1eafc c\u1ee9u t\u1ebf nh\u1eefng h\u1ed9 kh\u00e1ch thi\u1ebfu \u0103n.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng V\u0169 V\u0103n Dung \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng ph\u00e1n quan \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra h\u1ed9 kh\u1ea9u, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t gian l\u1eadn, nay mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t ri\u00eang, s\u1ee3 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. C\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng quan v\u1ed1n c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch khuy\u1ebfn n\u00f4ng, xin cho c\u00e1c ch\u1ee9c Thi\u1ebfu khanh gi\u00e1m, Th\u1ee9 s\u1eed, C\u00e1p m\u00f4n s\u1ee9 tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m tri ch\u00e2u \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c Qu\u1ea3n n\u1ed9i Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9, c\u00f2n l\u1ea1i v\u00e0 Th\u00f4ng ph\u00e1n \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ef1, c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c B\u1ea3n l\u1ed9 Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu chu\u1ea9n y. Ch\u1ee9c Khuy\u1ebfn n\u00f4ng s\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>[23] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Quan s\u00e1t s\u1ee9, Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed cai qu\u1ea3n c\u00e1c qu\u1eadn \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Xuy\u00ean H\u1ea1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1ea1i \u0110\u1ea1i Th\u1ea1ch nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a ph\u1ee7 Nam \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng Y Th\u1ef1c n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, mu\u1ed1n t\u1eeb thung l\u0169ng \u0110\u1ea1i Th\u1ea1ch \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00fai s\u00e2u tr\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eafn, \u0111\u00e3 l\u1ec7nh cho tr\u1ea1i n\u00e0y v\u00e0 c\u00e1c tu\u1ea7n ki\u1ec3m bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e1o c\u00e1o c\u00f4ng v\u0103n c\u1ea5m ch\u1ec9. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay ch\u00e2u n\u00e0y g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 khuy\u00ean r\u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, v\u00ec lo ng\u1ea1i s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>[25] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf Trung th\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c ty ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd \u1edf c\u00e1c ty, th\u00ec v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan ngo\u1ea1i.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn l\u0103ng Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng h\u1eadu, theo nghi l\u1ec5 nh\u01b0 n\u0103m th\u1ee9 hai.<\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan h\u00e0nh th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, h\u1ecdc s\u0129 V\u0103n Minh \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng; h\u1ecdc s\u0129, th\u1eeba lang s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi; c\u1ea5p gi\u00e1n, x\u00e1 nh\u00e2n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi; c\u00e1c ty tam ph\u1ea9m b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi, do Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 Kim Ng\u00f4 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, m\u1ed7i qu\u00fd thay \u0111\u1ed5i. Trung th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u00f9y t\u00f9ng t\u1eeb Kim Ng\u00f4, t\u1eeb nay c\u0169ng cho ph\u00e9p s\u1eed d\u1ee5ng th\u00eam t\u00e1n t\u00f2ng quan c\u1ee7a Khai Phong ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[28] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi khoa c\u1eed b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t v\u00ec vi ph\u1ea1m quy \u0111\u1ecbnh ho\u1eb7c b\u1ecb c\u1ea5m thi v\u0129nh vi\u1ec5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p thi l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[29] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, l\u1ec7nh cho Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Khai Phong, l\u1ea5y nh\u1eadt l\u1ecbch, th\u1eddi ch\u00ednh k\u00fd, kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa, h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a hai tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5 v\u00e0 Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eeb S\u1eed qu\u00e1n, bi\u00ean so\u1ea1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i l\u1ec7nh \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 T\u01b0 Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. Chi\u1ebfu cho Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Tam ty ki\u1ec3m tra c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tuy\u00ean s\u1eafc, th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u1ee7a hai tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i cung<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu Trung th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tam ty ki\u1ec3m tra c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tuy\u00ean s\u1eafc, th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u1ee7a hai tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i cung. 'Tuy\u00ean s\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tuy\u00ean gi\u00e1o', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-228-6\" href=\"#footnote-228-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, v\u00ec chu\u1ea9n b\u1ecb bi\u00ean so\u1ea1n qu\u1ed1c s\u1eed.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ty thu\u1ed9c L\u01b0u th\u1ee7 ty T\u00e2y Kinh, n\u1ebfu kh\u00f4ng qua thi c\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u00ednh th\u1ee9c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 ra l\u00e0m quan. L\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 nhi\u1ec7m L\u00fd Th\u1ee7 Ch\u00ednh, quan Khu s\u1eed Th\u1ee7 khuy\u1ebft c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, l\u00e0m ch\u00ednh th\u1ee9c, n\u00ean ban h\u00e0nh quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0169 X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 V\u0103n Nh\u00e2n Nh\u01b0\u1ee3c Chuy\u1ebft sai ch\u00e1u l\u00e0 H\u00e0n Ninh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u1ed1 c\u00e1o d\u00e2n huy\u1ec7n V\u0129nh H\u01b0ng l\u00e0 L\u00fd Uy\u1ec3n k\u1ebft \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u01b0u gi\u1ebft quan l\u1ea1i, chi\u1ebfm th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh sai \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan L\u00fd \u1ee8ng C\u01a1 v\u00e0 C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac \u0111i\u1ec1u tra, b\u1ecdn \u0111\u1ea3ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. L\u1eddi khai c\u1ee7a Uy\u1ec3n li\u00ean l\u1ee5y \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 Uy\u1ec3n kh\u00f4ng \u01b0a, nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, H\u00fac t\u1eebng l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110\u00f4ng T\u00e2y b\u00e0i ng\u1ea1n ty, c\u00f9ng T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n coi s\u00f3c kho th\u00f3c v\u00e0 b\u00e3i c\u1ecf \u1edf kinh th\u00e0nh, th\u01b0\u1eddng ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 tr\u00ean \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng c\u1ee7a kho, b\u1ecb \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u1ed1 c\u00e1o. Vua h\u1ecfi \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n: <i>&#8220;Tr\u00e2u b\u00f2 c\u00f3 \u0103n th\u00f3c trong kho kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> H\u00fac nghe tin, t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i, Vua tha th\u1ee9 v\u00e0 khuy\u00ean b\u1ea3o<a class=\"footnote\" title=\"'mi\u1ec5n' nguy\u00ean l\u00e0 'mi\u1ec5n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 326, \u300aTh\u1ecb K\u00ec Th\u1ef1 truy\u1ec7n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-7\" href=\"#footnote-228-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua h\u1ecfi H\u00fac: <i>&#8220;T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i so v\u1edbi \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n ai h\u01a1n?&#8221;<\/i> H\u00fac \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea9n th\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"'ph\u00e1p' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-8\" href=\"#footnote-228-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, c\u00f2n th\u1ea7n d\u00e1m ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 \u1edf quan th\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 kh\u00f4ng b\u1eb1ng v\u1eady.&#8221;<\/i> M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i \u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(H\u00fac l\u00e0 con c\u1ee7a T\u1ea3 gi\u00e1m m\u00f4n v\u1ec7 th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ch\u1ea9n, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, \u0111\u1ed5i T\u1ed1ng Ch\u00e2u l\u00e0m \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, phong cho ch\u00e1u ch\u00edn \u0111\u1eddi c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng C\u1eedu Linh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u00ean C\u00e1t l\u00e0m ch\u1ee9c V\u0103n h\u1ecdc \u1edf Thi\u1ec1u Ch\u00e2u. Nguy\u00ean C\u00e1t \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng b\u00fat t\u00edch c\u1ee7a Minh Ho\u00e0ng v\u00e0 b\u1ee9c ch\u00e2n dung c\u00f9ng t\u1edd c\u00e1o th\u00e2n c\u1ee7a C\u1eedu Linh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Khu m\u1eadt s\u1ee9, Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i ph\u00f3 V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh m\u1ea5t, Vua \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng kh\u00f3c l\u00e2u, ban 5000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;K\u1ebf Anh \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e2u ng\u00e0y, c\u1ea9n th\u1eadn, nay \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t qua \u0111\u1eddi, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Truy t\u1eb7ng Th\u00e1i \u00fay, Th\u1ecb trung, th\u1ee5y l\u00e0 Cung \u00dd. Sai n\u1ed9i th\u1ecb lo vi\u1ec7c tang, v\u00e0 ch\u00f4n c\u1ea5t \u00f4ng n\u1ed9i, cha c\u1ee7a K\u1ebf Anh. L\u1ea1i truy t\u1eb7ng v\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 Gi\u1ea3 Th\u1ecb l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng L\u1ea1c qu\u1eadn phu nh\u00e2n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m con trai, c\u00e1c con r\u1ec3, m\u00f4n kh\u00e1ch v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, K\u1ebf Anh m\u1ed3 c\u00f4i t\u1eeb nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng ngo\u1ea1i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, c\u00e1c c\u1eadu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft xa qu\u00ea, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang t\u00e2u xin cho con v\u1ec1 lo vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t, g\u1eb7p l\u00fac K\u1ebf Anh m\u1ea5t, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan lo li\u1ec7u.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay Khi\u1ebft \u0110an m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a h\u1ecd, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf th\u1eddi gian theo quy \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n H\u00e0 T\u00e2y \u0111\u00f3ng t\u1ea1i Ph\u1ee7 ch\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o c\u1ea5p ph\u00e1t, t\u1eeb nay t\u0103ng th\u00eam thuy\u1ec1n v\u1eadn chuy\u1ec3n, v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc l\u00ean ho\u1eb7c b\u0103ng \u0111\u00f3ng, th\u00ec t\u00f9y n\u01a1i m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t, ho\u1eb7c cho ph\u00e9p ch\u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn n\u01a1i, giao cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n H\u00e0 \u0110\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf th\u01b0\u1eddng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o mua theo gi\u00e1 h\u00f2a \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 ch\u00e2u, qua s\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t n\u00fai, r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3. Sau \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n H\u00e0 \u0110\u00f4ng, c\u00e1c doanh tr\u1ea1i \u1edf Ph\u1ee7 ch\u00e2u, cho ph\u00e9p gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n, c\u00f2n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o \u0111\u1ec1u c\u1ea5p t\u1eeb B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n. T\u1eeb khi c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nay, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i<a class=\"footnote\" title=\"'Phong' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110\u1ed1i', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 46-3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-9\" href=\"#footnote-228-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;Lo r\u1eb1ng khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean ho\u1eb7c b\u0103ng \u0111\u00f3ng, qu\u00e2n s\u0129 qua s\u00f4ng s\u1ebd g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n.&#8221;<\/i> Vua c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1eafc l\u1ea1i chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[37] Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, Ngu b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ki\u00eam ch\u1ee9c Ch\u1ebf tr\u00ed tr\u00e0 di\u00eam v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 \u1edf Ho\u00e0i Nam, Giang Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3. Ch\u1ee9c \u0110\u00f4 \u0111\u1ea1i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 t\u1eeb cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Ch\u00ed \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Khai Phong ph\u1ee7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi ch\u1ebf khoa n\u1ed9p \u0111\u01a1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i theo l\u1ec5 kh\u00e1ch.<\/p>\n<p>[39] T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng s\u1edb xin kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ec5 t\u1ebf Ti\u00ean T\u00e0m. Chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ec5 c\u0169 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Theo ngh\u1ecb c\u1ee7a quan L\u1ec5 b\u1ed9, m\u1ed7i n\u0103m khi t\u1eb1m sinh v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n, c\u1eed quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng ngo\u1ea1i th\u00e0nh, theo l\u1ec7 nh\u01b0 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng.<\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, N\u1ed9i th\u1ecb ban vi\u1ec7n ph\u00e2n ph\u00e1i s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n, lo vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c ch\u1ee9c v\u1ee5, danh m\u1ee5c chi ti\u1ebft v\u00e0 r\u1ea5t c\u1ee5 th\u1ec3, nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf b\u1edbt. Ty Th\u1ee7 s\u00e1ch N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Ty N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u1eadp v\u00e0o \u0110\u00f4 tri ty; Ty \u0110\u00f4 tri N\u1ed9i \u0110\u00f4ng m\u00f4n v\u00e0 N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh N\u1ed9i th\u1ecb ban vi\u1ec7n h\u1ee3p th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, c\u00e1c vi\u1ec7c c\u0169 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ed5i N\u1ed9i th\u1ecb ban vi\u1ec7n th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>[41] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1eebng gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf kinh tri\u1ec1u, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 n\u00ean th\u0103ng chuy\u1ec3n ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed c\u1ea7n x\u00e9t duy\u1ec7t, th\u00ec L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[42] Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng h\u00f2a, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n vi\u1ec7c g\u00ec, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n t\u1ecf ra t\u1ef1 m\u00e3n v\u1edbi c\u00f4ng lao c\u1ee7a m\u00ecnh, d\u00f9 ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi Chu\u1ea9n r\u1ea5t h\u1eadu. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t ghen gh\u00e9t \u00f4ng.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m v\u00e0o ch\u1ea7u, Chu\u1ea9n lui ra tr\u01b0\u1edbc, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nh\u00ecn theo, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh n\u1ec3 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi x\u00e3 t\u1eafc kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady.&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n kh\u00f4ng ng\u1edd b\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea1i n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady. Tr\u1eadn chi\u1ebfn Thi\u1ec1n Uy\u00ean, b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng cho l\u00e0 nh\u1ee5c, l\u1ea1i b\u1ea3o Chu\u1ea9n c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi x\u00e3 t\u1eafc, l\u00e0 sao?&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1c nhi\u00ean h\u1ecfi: <i>&#8220;V\u00ec sao?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;H\u00f2a \u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, d\u00f9 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1eddi Xu\u00e2n Thu c\u00f2n cho l\u00e0 nh\u1ee5c, nay b\u1ec7 h\u1ea1 l\u00e0 b\u1eadc v\u1ea1n th\u1eb7ng t\u00f4n qu\u00fd m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c Thi\u1ec1n Uy\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 h\u00f2a \u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh, c\u00f2n g\u00ec nh\u1ee5c h\u01a1n th\u1ebf!&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng bu\u1ed3n b\u00e3 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi b\u00e0n vi\u1ec7c th\u00e2n chinh ch\u01b0a quy\u1ebft, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi Chu\u1ea9n, \u00f4ng \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 m\u00e1u n\u00f3ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, k\u1ebb gi\u00e8m pha n\u00f3i Chu\u1ea9n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau Vua, l\u1ea1i b\u1ea3o: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 c\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u00e1nh b\u1ea1c kh\u00f4ng? K\u1ebb \u0111\u00e1nh b\u1ea1c khi s\u1eafp h\u1ebft ti\u1ec1n, li\u1ec1n \u0111em h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i ra \u0111\u1eb7t, g\u1ecdi l\u00e0 &#8216;c\u00f4 ch\u00fa&#8217;. B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u00ednh l\u00e0 &#8216;c\u00f4 ch\u00fa&#8217; c\u1ee7a Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, th\u1eadt nguy hi\u1ec3m thay!&#8221;<\/i> <i>(Theo \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u00b7Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n truy\u1ec7n\u300b, \u0111o\u1ea1n n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c.)<\/i> T\u1eeb \u0111\u00f3, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Chu\u1ea9n d\u1ea7n l\u1ea1nh nh\u1ea1t.<\/p>\n<p>Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n \u1edf Trung th\u01b0, th\u00edch d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, m\u1ed7i khi ch\u1ee9c Ng\u1ef1 s\u1eed khuy\u1ebft, th\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1eed d\u1ee5ng kh\u00e1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau \u0111\u1ec1u ghen gh\u00e9t. M\u1ed9t l\u1ea7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c, c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra hi\u1ec7u cho l\u1ea1i vi\u00ean \u0111em s\u1ed5 ghi l\u1ec7 \u0111\u1ebfn, Chu\u1ea9n n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu c\u1ee9 theo l\u1ec7, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, lo\u1ea1i b\u1ecf k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i.&#8221;<\/i> B\u00e8n g\u1ea1t \u0111i kh\u00f4ng xem.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Trung th\u01b0 th\u1ecb lang, ki\u00eam C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c, gi\u00e1ng l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. L\u1ea5y Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0o t\u1ea1 \u01a1n, ng\u1ed3i \u1edf ch\u1ed7 th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n d\u00f9ng t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia \u0111\u1ec3 c\u1ea7u h\u01b0 danh, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, b\u00e3i ch\u1ee9c tr\u1ecdng quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1eafn, mong gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n t\u1ed1t l\u00e0nh.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n ra l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec3m Ch\u00e2u, s\u1eafp \u0111i, l\u1ea1i sai c\u1eadn th\u1ea7n truy\u1ec1n ch\u1ec9 d\u1eb7n d\u00f2.<\/p>\n<p><i>(Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n l\u00e0m Tri ch\u00e2u Thi\u1ec3m Ch\u00e2u v\u00e0o th\u00e1ng 3 ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, nay ghi chung l\u1ea1i. T\u1eeb khi T\u1ea5t S\u0129 An ch\u1ebft, Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng h\u01a1n 5 th\u00e1ng, b\u1ea3n truy\u1ec7n n\u00f3i \u0111\u1ed3ng li\u00eau, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng ch\u0103ng? V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e3i ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00e1ch th\u1eddi \u0111i\u1ec3m T\u1ea5t S\u0129 An ch\u1ebft \u0111\u00e3 6 th\u00e1ng. V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Anh, Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u th\u1ef1c s\u1ef1 \u1edf Xu ph\u1ee7. C\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, T\u01b0 ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 t\u1ea3 th\u1eeba, H\u00ecnh b\u1ed9 th\u1ecb lang, Thi\u00eam Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m Binh b\u1ed9 th\u1ecb lang, c\u00f9ng l\u00e0m Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1. H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129, C\u00f4ng b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1. Khu m\u1eadt \u0111\u00f4 th\u1eeba ch\u1ec9 T\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e1n s\u1ee9 H\u00e0n S\u00f9ng Hu\u1ea5n, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 M\u00e3 Tri Ti\u1ebft c\u00f9ng l\u00e0m Thi\u00eam th\u1ef1 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1, S\u00f9ng Hu\u1ea5n l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i ph\u00f3, Tri Ti\u1ebft l\u00e0m Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Th\u00e1i b\u1ea3o. Chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 t\u1ef1 x\u1ebfp h\u00e0ng l\u00e0 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, Ch\u1eedng, Nghi\u00eau T\u1ea9u, An Nh\u00e2n, S\u00f9ng Hu\u1ea5n, Tri Ti\u1ebft, l\u1ec7nh ngay h\u00f4m \u0111\u00f3 nh\u1eadn vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[44] Vua nghe tin B\u1ed1i Ch\u00e2u \u0111i\u1ec1u d\u00e2n s\u1eeda th\u00e0nh, lo ng\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n nhi\u1ec5u d\u00e2n, h\u1ea1 chi\u1ebfu l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e3i b\u1ecf, ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>[45] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 T\u1ea3 th\u1eeba H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;K\u00ednh v\u00e2ng chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng. Ch\u00fang th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, hi\u1ec7n c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, nh\u01b0ng c\u01a1 quan tuy\u1ec3n d\u1ee5ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh hai k\u1ef3 kh\u1ea3o s\u00e1t, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u01b0a th\u1eadt h\u1ee3p l\u00fd. Nay xin quy \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u1ed9p \u0111\u01a1n xin tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t k\u1ef3 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn, \u0111\u1ee3i khi ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf. N\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, s\u1ebd th\u00f4ng b\u00e1o cho h\u1ecd ch\u1edd \u0111\u1ee3i, v\u00e0 cho ph\u00e9p t\u1ed5 ch\u1ee9c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0o b\u1ed1n m\u00f9a xu\u00e2n, h\u1ea1, thu, \u0111\u00f4ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ed5 nhi\u1ec7m theo th\u1ee9 t\u1ef1, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u1ed7 khuy\u1ebft k\u00e9o d\u00e0i qua m\u00f9a. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c \u1edf hai x\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Xuy\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Ch\u01b0\u01a1ng Tuy\u1ec1n, c\u0169ng cho ph\u00e9p b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf khi h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh nhi\u1ec7m k\u1ef3.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[46] C\u01a1 quan Phong b\u00e1c t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trung th\u01b0 v\u00e0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn gi\u1edd Ng\u1ecd ho\u1eb7c gi\u1edd M\u00f9i m\u1edbi g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn. Vi\u1ec7c thi\u1ebft l\u1eadp c\u01a1 quan n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, h\u01a1n n\u1eefa v\u0103n th\u01b0 t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eddi h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 khi ph\u1ea3i b\u00e0n b\u1ea1c trong m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y ho\u1eb7c m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi thi h\u00e0nh. N\u1ebfu c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 v\u1ed9i g\u1eedi \u0111i, th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 c\u01a1 quan ph\u00e1t h\u00e0nh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a Phong b\u00e1c. Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u1ea9n c\u1ea5p, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u00e1c n\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nhi\u1ec1u, ch\u01b0a k\u1ecbp xem x\u00e9t, xin cho ph\u00e9p g\u1eedi \u0111i v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m sau. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4ng qua c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n<a class=\"footnote\" title=\"g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u1eb3ng, kh\u00f4ng th\u00f4ng qua c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 2-43, 'g\u1eedi th\u1eb3ng' c\u00f3 ngh\u0129a t\u1ed1t h\u01a1n.\" id=\"return-footnote-228-10\" href=\"#footnote-228-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, mong r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 m\u1eadt, \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[47] Qu\u00e2n Giao Ch\u1ec9 n\u1ed5i lo\u1ea1n, L\u00ea Minh \u0110\u1ec1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb l\u01b0u l\u1ea1i Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn th\u00e1ng 3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu c\u1ea5p th\u00eam 15 v\u1ea1n ti\u1ec1n, 100 h\u1ed9c g\u1ea1o, v\u00e0 c\u1ea5p gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, sai Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n m\u1eb9 Vua n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u T\u01b0\u1edfng L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ed7i khi c\u1eed s\u1ee9 \u0111i, \u0111\u1ec1u ban cho V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng, kh\u00ed gi\u1edbi, tr\u00e0 thu\u1ed1c. K\u1ebf Trung m\u1ed7i khi g\u1eb7p s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ec1u kh\u00f3c. Khi H\u00e0n Qu\u1ed1c Hoa v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, K\u1ebf Trung l\u1ea1i d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u01b0 cho qu\u1ed1c ch\u1ee7, tri\u1ec7u m\u00ecnh v\u1ec1. Vua cho r\u1eb1ng theo l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, hai b\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi g\u00ec nhau, nh\u00e2n d\u1ecbp Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00ednh \u0111i s\u1ee9, ban chi\u1ebfu d\u1ee5 cho K\u1ebf Trung, n\u00f3i r\u1eb1ng n\u1ebfu qu\u1ed1c ch\u1ee7 cho ph\u00e9p khanh v\u1ec1, th\u00ec s\u1ebd \u0111em nhi\u1ec1u l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n. Nh\u01b0ng Vua Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i K\u1ebf Trung r\u1ea5t h\u1eadu, n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd Tu\u1ea5n quy\u1ec1n Tri Khai Phong ph\u1ee7, L\u01b0u T\u1ed1ng c\u00f9ng coi vi\u1ec7c Tam ban vi\u1ec7n. Tu\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n m\u1eabn, gi\u1ecfi ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1eefng vi\u1ec7c k\u00edn \u0111\u00e1o, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi kinh s\u01b0 khen ng\u1ee3i. T\u1ed1ng ki\u1ebfn ngh\u1ecb: <i>&#8220;S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1 s\u1eed \u1edf ba vi\u1ec7n qu\u00e1 \u00edt, m\u1ed7i khi d\u1ef1 tri\u1ec1u, x\u00e9t \u00e1n, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i nh\u1edd quan kh\u00e1c thay th\u1ebf, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9. Xin chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan t\u1eeb ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng l\u00e0m ng\u1ef1 s\u1eed. Ba vi\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu \u0111i s\u1ee9 x\u00e9t \u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 xem x\u00e9t n\u0103ng l\u1ef1c quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn \u0111i qua, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, \u00e1n oan sai tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t c\u1eed l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, mi\u1ec5n cho d\u00e2n huy\u1ec7n Quang H\u00f3a, ch\u00e2u T\u00f9y hai ng\u00e0n th\u1ea1ch l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 vay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ng\u00e0y gi\u1ed7 Nguy\u00ean \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u: <i>&#8220;Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, v\u00e0o ng\u00e0y gi\u1ed7 l\u1edbn, Khu m\u1eadt s\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u00e1c ty trong cung, ch\u1ec9 ti\u1ebfn t\u00ean ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111i h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 thi\u1ebfu cung k\u00ednh. T\u1eeb nay xin c\u00f9ng v\u1edbi Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 gi\u1eef ch\u1ee9c Tam ty s\u1ee9 ph\u00f3, H\u00e0n l\u00e2m, Khu m\u1eadt, Long \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec1u \u0111i h\u00e0nh h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Nh\u00e2m T\u00f9y d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>(Nh\u00e2m T\u00f9y, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i> <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng c\u00e1i g\u1ed1c c\u1ee7a vi\u1ec7c l\u1eadp n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, m\u00e0 c\u00e1i then ch\u1ed1t c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. V\u00ec th\u1ebf, Kh\u1ed5ng T\u1eed cho r\u1eb1ng t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 sinh ra \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eddi th\u1ebf th\u1ecbnh suy, vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t, mu\u00f4n vi\u1ec7c bi\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec1u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1, kh\u00f4ng ai s\u00e1ng su\u1ed1t b\u1eb1ng b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap th\u00e1nh nh\u00e2n ho\u00e0n thi\u1ec7n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o c\u00e1c b\u1eadc l\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec th\u1ebf, s\u00e1ch \u300aH\u00e1n th\u01b0\u300b c\u00f3 vi\u1ebft: &#8216;B\u1eadc minh ch\u1ee7 kh\u00f4ng gh\u00e9t l\u1eddi can gi\u00e1n th\u1eb3ng th\u1eafn \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ea7m nh\u00ecn, b\u1eadc trung th\u1ea7n kh\u00f4ng tr\u00e1nh n\u00e9 h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 d\u00e1m n\u00f3i th\u1eb3ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u00f4ng su\u1ed1t t\u00ecnh h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi m\u00e0 c\u1ea7u tr\u1ecb, \u0111\u01b0a \u0111\u1ea1o l\u00e0m Vua \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 v\u00f4 c\u00f9ng.&#8217; L\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 danh l\u00e0 &#8216;n\u0103m l\u1ea7n can gi\u00e1n&#8217;, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ghi b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o h\u00e0ng \u1ea5y.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 k\u1ebf th\u1eeba ng\u00f4i b\u00e1u, n\u1eafm gi\u1eef kim gi\u00e1m, phong t\u1ee5c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh, gi\u00e1o h\u00f3a v\u00f4 bi\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn nghe n\u00f3i B\u1ec7 h\u1ea1 lo l\u1eafng tr\u0103m vi\u1ec7c, s\u1edbm t\u1ed1i lo vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, \u0111\u1ecdc kh\u1eafp s\u00e1ch v\u1edf, \u0111\u1ebfn \u0111\u00eam khuya v\u1eabn qu\u00ean ng\u1ee7, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu c\u1ea7u hi\u1ec1n, t\u00ecm ki\u1ebfm b\u1ec1 t\u00f4i trung tr\u1ef1c. L\u00f2ng th\u00e1nh nh\u00e2n noi theo c\u1ed5 nh\u00e2n, v\u01b0\u1ee3t qua \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi Vua tr\u01b0\u1edbc, tuy \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ea7u can gi\u00e1n \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a nghe n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00f4ng khai ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c can gi\u00e1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Hi\u1ec7n nay, ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, T\u01b0 gi\u00e1n, Ch\u00e1nh ng\u00f4n tuy c\u00f3 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ecb h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec th\u1ebf, tr\u1ed1ng Nghi\u00eau tuy \u0111\u1eb7t ra, nh\u01b0ng v\u1eafng l\u1eb7ng kh\u00f4ng ti\u1ebfng, ch\u00e9n \u0110\u1ed7 d\u00f9 b\u00e0y ra, nh\u01b0ng l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn n\u00e0o c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3. H\u00f2m s\u00e1ch ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y gi\u1ea5y can gi\u00e1n, quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1eddi ngay th\u1eb3ng, \u00edt nghe theo phong kh\u00ed th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00f4ng th\u1ea5y ai d\u00e1m k\u00e9o \u00e1o can ng\u0103n.<\/i><\/p>\n<p><i>Xin B\u1ec7 h\u1ea1 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, b\u00e3i b\u1ecf k\u1ebb v\u00f4 d\u1ee5ng, treo r\u00f5 v\u0103n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, l\u1eadp ra \u0111\u1ea1o l\u00fd r\u0103n d\u1ea1y. C\u00e1c ch\u1ee9c gi\u00e1n quan \u1edf L\u01b0\u1ee1ng t\u1ec9nh, n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, t\u0103ng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, quy \u0111\u1ecbnh th\u1eddi gian th\u0103ng ch\u1ee9c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u1ebfu ai t\u1eadn t\u00e2m hi\u1ebfn k\u1ebf, b\u1ed5 khuy\u1ebft khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m, l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 \u00edch cho th\u1eddi ch\u00ednh, d\u00e2ng s\u1edb kh\u00f4ng s\u1ee3 tr\u1eddi tr\u1eebng ph\u1ea1t, ti\u1ebfn l\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm l\u1ed7i l\u1ea7m, th\u00ec xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ai ch\u1ec9 lo h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu s\u1eeda sai, ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng n\u1ecbnh h\u00f3t m\u1eb7t d\u00e0y<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u01b0\u1eddng n\u1ecbnh h\u00f3t m\u1eb7t d\u00e0y' ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-11\" href=\"#footnote-228-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng m\u1edf l\u00f2ng d\u1ea1y b\u1ea3o, kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i l\u1eddi ngay th\u1eb3ng, th\u00ec xin b\u00e3i ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng s\u1ebd b\u1ecb k\u00edch th\u00edch, k\u1ebb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng s\u1ebd b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t s\u1ebd \u0111\u1ee9ng l\u00ean, khi\u1ebfn cho quan l\u1ea1i trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n h\u1ebft l\u00f2ng trung th\u00e0nh \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p qu\u1ed1c gia.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua xem xong khen ng\u1ee3i, b\u00e8n ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan can gi\u00e1n, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i t\u00ecm ki\u1ebfm \u00fd ki\u1ebfn, l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 khuy\u1ebft thi\u1ebfu s\u00f3t, khai s\u00e1ng tr\u00ed tu\u1ec7. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c ch\u1ec9 lo l\u00e0m theo l\u1ed1i c\u0169, \u00edt nghe l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn, nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1eef ch\u1ee9c h\u01b0\u1edfng l\u1ed9c, sao x\u1ee9ng v\u1edbi l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a Tr\u1eabm. T\u1eeb nay, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng khuy\u00ean r\u0103n, t\u1eadn t\u00e2m hi\u1ebfn k\u1ebf, ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t<a class=\"footnote\" title=\"'Ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t' ch\u1eef 'th\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u01b0\u1eddng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-228-12\" href=\"#footnote-228-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n nghi\u00eam minh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, mi\u1ec5n thu\u1ebf ti\u1ec1n v\u1eadt 28 v\u1ea1n m\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Giang Ninh, ch\u00e2u Th\u0103ng c\u00f2n n\u1ee3 t\u1eeb n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 4 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u1ea1i s\u1edf S\u00e0i \u0110\u1ecbch.<\/p>\n<p>[54] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ch\u00f4n c\u1ea5t c\u00e1c quan theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, chi ph\u00ed c\u00f4ng t\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee5 th\u1ec3. Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, Ph\u00e1n H\u1ed3ng L\u01b0 t\u1ef1 Th\u00edch Lu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea v\u00e0 Th\u00edch Lu\u00e2n xem x\u00e9t s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt, \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[55] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0110\u00f4 gi\u00e1m, Gi\u00e1m \u00e1p x\u00e9t t\u00f9. Khi \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u Ho\u00e0n l\u00e0 \u0110i\u1ec1n Tu\u1ea5n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1eb1m \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, g\u1ea7n k\u1ec1 \u0111\u1ea5t phi\u00ean, m\u00e0 Vi\u1ec7n Suy kh\u00e1m g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 y\u00eau c\u1ea7u x\u00e9t l\u1ea1i \u00e1n ng\u1ee5c, lo r\u1eb1ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, b\u1ea3n ch\u1ee9c s\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu v\u1eafng, n\u00ean quy \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, mi\u1ec5n thu\u1ebf ti\u1ec1n 430 quan m\u1ed7i n\u0103m m\u00e0 d\u00e2n ch\u00e2u Gi\u1ea3n ph\u1ea3i n\u1ed9p khi l\u00e0m nh\u00e0 b\u1eb1ng tre g\u1ed7.<\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Trong \u0111\u00e0n Th\u1ea7n ch\u00e2u c\u00f3 h\u1ed1 r\u00e3nh v\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft xe ng\u1ef1a, l\u1ea1i hai b\u00ean \u0111\u00e0n b\u01b0\u1edbc \u0111i ch\u1eadt h\u1eb9p, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec5 v\u0103n. Xin cho ch\u1ecdn l\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u00e0n, v\u00e0 theo l\u1ec7nh th\u1ee9c phong ti\u00eau, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y, \u0111\u1ed1n c\u1ee7i, ch\u0103n th\u00fa \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e0n.&#8221;<\/i> T\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn, b\u00e8n d\u1eddi \u0111\u00e0n v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u.<\/p>\n<p>[58] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u sai tri\u1ec1u th\u1ea7n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00f4ng s\u1ef1 c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ea5n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t vi\u00ean, l\u1ea5y C\u00e1p m\u00f4n Ch\u1ec9 h\u1ea7u sung v\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(L\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m ph\u1ee7 gi\u1edbi, s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p v\u00e0o n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 3, th\u00eam vi\u00ean n\u1eefa v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 4, nh\u01b0ng \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p, \u300aB\u1ea3n ch\u00ed\u300b c\u0169ng r\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nay t\u1ea1m ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i sau kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 2 c\u00f3 ch\u00e9p vi\u1ec7c sai Cao K\u1ebf Trung l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, ti\u1ec1n b\u1ea1ch ph\u1ee7 gi\u1edbi, nghi r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c quan, n\u00ean kh\u1ea3o th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[59] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, n\u01a1i n\u00e0o thu\u1ebf ch\u1ee3, thu\u1ebf r\u01b0\u1ee3u kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, th\u00ec \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia h\u1ea1n th\u00eam 3 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 cha m\u1eb9 m\u1ea5t, th\u00ec tr\u1eeb Tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ch\u00e2u qu\u00e2n ph\u1ea3i t\u00e2u xin, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p gi\u1ea3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[61] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn S\u00f9ng V\u0103n Vi\u1ec7n xem s\u00e1ch v\u1edf trong t\u1ee9 kh\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Vua t\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u00ean so\u1ea1n, xem kh\u1eafp c\u00e1c m\u00f4n lo\u1ea1i, h\u1ecfi v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi r\u00f5 r\u00e0ng<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110i\u1ec1u \u01b0\u1edbc', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 16 v\u1ec1 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c bi\u00ean so\u1ea1n \u300aS\u00e1ch ph\u1ee7 nguy\u00ean quy\u300b s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-228-13\" href=\"#footnote-228-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>. Nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00e0o v\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd, Vua l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1eeda ch\u1eefa. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan h\u1ea7u c\u1eadn r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm so\u1ea1n s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 mu\u1ed1n ghi ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1eddi, l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho t\u01b0\u01a1ng lai, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi m\u1edf s\u00e1ch ra \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i.&#8221;<\/i> Vua ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0ng l\u1ee5a kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[62] V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110oan C\u1ee7ng, d\u00e2n ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u01b0u Tri H\u1eefu b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi em h\u1ecd l\u00e0 Ch\u00ed Nguy\u00ean gi\u1ebft ch\u1ebft. Tri H\u1eefu c\u00f3 hai con trai l\u00e0 L\u01b0u B\u00e2n v\u00e0 T\u1ee9 Ca, \u0111\u1ec1u c\u00f2n nh\u1ecf, theo m\u1eb9 \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng kh\u00e1c. M\u1eb9 th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o ch\u00fang r\u1eb1ng: <i>&#8220;L\u1edbn l\u00ean ph\u1ea3i b\u00e1o th\u00f9 cho cha.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Ch\u00ed Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1. L\u00fac \u0111\u00f3 m\u1eb9 c\u1ee7a B\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, hai anh em mang dao \u0111\u00e2m Ch\u00ed Nguy\u00ean tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ch\u1ebft, li\u1ec1n \u0111\u1ebfn quan t\u1ef1 th\u00fa. Ch\u00e2u l\u00e0m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Ch\u00ed Nguy\u00ean b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111i Nh\u1eef Ch\u00e2u, tha t\u1ed9i cho B\u00e2n v\u00e0 T\u1ee9 Ca.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: L\u01b0u B\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n x\u0103m m\u1eb7t, \u0111\u00e0y \u0111i Lao Th\u00e0nh b\u1ea3n ch\u00e2u, tha cho T\u1ee9 Ca. Nay theo \u300aQu\u1ed1c s\u1eed L\u01b0u B\u00e2n truy\u1ec1n\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, \u0111\u1ed5i huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2u ch\u00e2u T\u1ec1 l\u00e0m qu\u00e2n Thanh B\u00ecnh, huy\u1ec7n Cao Uy\u1ec3n ch\u00e2u Truy l\u00e0m qu\u00e2n Tuy\u00ean H\u00f3a.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc t\u1ea1i H\u00f9ng Ch\u00e2u, l\u1ea5y H\u00f9ng Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 H\u00e0 Th\u1eeba C\u1ee7, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc, T\u00e1c d\u1ecbch ph\u00f3 s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o D\u1ee5ng l\u00e0m c\u00e1c ch\u1ee9c \u0111\u00f3, ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n T\u00e1c tr\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ea5m T\u00e1c tr\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n c\u00e1c v\u1eadt l\u1ea1, nh\u01b0ng qu\u00e2n tu\u1ea7n tra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc \u0111ai v\u00e0 \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111em \u0111\u1ed5i. Do\u00e3n T\u1eafc n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea5y v\u1eadt v\u00f4 d\u1ee5ng c\u1ee7a ta \u0111\u1ed5i v\u1eadt h\u1eefu d\u1ee5ng c\u1ee7a h\u1ecd.&#8221;<\/i> R\u1ed3i tha cho.<\/p>\n<p>[65] Th\u1ee9 s\u1eed B\u1ea3o Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ed5ng Thi\u1ec7u Tr\u1ecdng ch\u1ebft, Vua cho con \u00f4ng l\u00e0 B\u00e1 t\u1eadp ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, cho con trai c\u1ee7a Khang Ti\u1ec3n, nguy\u00ean l\u00e0 Kinh T\u00e2y Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, l\u00e0 Hi Linh l\u00e0m ch\u1ee9c Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft tang. Ti\u1ec3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1ea5y s\u1ef1 h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i v\u1ec1 l\u1ec5 nghi, kh\u00f4ng theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[67] Sai Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 L\u01b0u T\u1ed1ng, T\u00e2y th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc \u0111\u1ebfn Tam ty, C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang \u0110\u1ed5ng Nghi\u1ec5m, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n, Cung uy\u1ec3n s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u1ebfn Khai Phong ph\u1ee7, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n th\u1ecb v\u1ec7 ty, bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0 x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n. H\u00f4m sau, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh x\u00e9t x\u1eed, k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi x\u1eed theo lu\u1eadt, c\u00e1c t\u1ed9i t\u1ea1p ph\u1ea1m t\u1eed h\u00ecnh, l\u01b0u \u0111\u00e0y, \u0111\u1ed3 l\u00e0m gi\u1ea3m m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i sai quan Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty t\u00e2u l\u00ean c\u00e1c \u00e1n \u0111\u00e3 x\u1eed, xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i m\u1edbi thi h\u00e0nh. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o th\u00e1ng n\u00f3ng, Vua \u0111\u1ec1u th\u00e2n h\u00e0nh x\u00e9t h\u1ecfi, tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i d\u1eabn \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1eadu Nh\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng An, th\u01b0\u1eddng h\u00e0 kh\u1eafc t\u00e0n b\u1ea1o, chi\u1ebfu x\u00e9t t\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Quan cai tr\u1ecb d\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o l\u00fd, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c, n\u00ean b\u1ecf \u0111i.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai l\u00e0m quan Ph\u00e2n ty T\u00e2y Kinh.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, tha cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 ch\u1ee7 \u0111i\u1ec3n \u1edf tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n d\u00ea, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu h\u1ee5t h\u01a1n m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n ba ngh\u00ecn s\u00e1u tr\u0103m c\u00e2n d\u00ea.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, sai s\u00e1u s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, L\u1ee3i, T\u1eed, Qu\u1ef3, Ph\u00fac Ki\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o th\u00ec th\u0103m h\u1ecfi, khao th\u01b0\u1edfng quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, ph\u1ee5 l\u00e3o, x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u1ed9i t\u1ea1p ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u1ebft v\u00e0 quan \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng ph\u1ea3i x\u1eed theo lu\u1eadt, c\u00f2n c\u00e1c t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1eadc. L\u1ea1i x\u00e9t xem quan l\u1ea1i c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng hay kh\u00f4ng, l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, t\u00e2u l\u00ean. B\u1ea5y gi\u1edd \u0110\u1ed3n \u0111i\u1ec1n vi\u00ean ngo\u1ea1i lang T\u1ea1 \u0110\u00e0o \u0111i s\u1ee9 c\u00e1c l\u1ed9 \u00cdch, L\u1ee3i, khi v\u1ec1 ti\u1ebfn c\u1eed h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 m\u00ecnh, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng cho l\u00e0 nhi\u1ec1u, \u0110\u00e0o b\u00e8n k\u1ec3 r\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 xin ch\u1ecbu t\u1ed9i li\u00ean \u0111\u1edbi. Vi\u1ec7c s\u1ee9 th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed quan l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i li\u00ean \u0111\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0110\u00e0o.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u00e0o ch\u00e9p: Sao H\u1ecfa hi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam, n\u00ean sai \u0110\u00e0o \u0111i s\u1ee9. Nh\u01b0ng s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sai khi \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 Ph\u00fac Ki\u1ebfn, Giang, Chi\u1ebft, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec sao H\u1ecfa hi\u1ec7n \u1edf t\u00e2y nam, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ngo\u1ea1i kinh tri\u1ec1u quan n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban tr\u1edf l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung\" id=\"return-footnote-228-14\" href=\"#footnote-228-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng l\u1ee3i h\u1ea1i trong d\u00e2n gian, d\u00e2ng l\u00ean th\u1ef1c phong t\u1ea1i c\u1eeda C\u00e1p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba, th\u00e1ng 11, ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng tham chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i theo l\u1ec7 c\u0169, ch\u01b0a th\u1ea5y th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u00e3i mi\u1ec5n, nay l\u1ea1i ra l\u1ec7nh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i, ch\u01b0a r\u00f5 th\u1eddi gian. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 10 n\u0103m th\u1ee9 5, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o s\u1edb c\u1ee7a \u0110i\u1ec1n T\u00edch.)<\/i><\/p>\n<p>[71] H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng c\u00f3 tang anh, \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u00e1o v\u1ec1 Chung Nam, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ea1i Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho Ph\u00f3ng, c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1 ph\u1ee5 h\u1ecda. M\u1ed7i khi Ph\u00f3ng \u0111\u1ebfn kinh s\u01b0, h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00f9ng T\u1ea7n, Ung th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn xin th\u1ee5 nghi\u1ec7p, Vua khen ng\u1ee3i, Ph\u00f3ng l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p>[72] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, sai s\u1ee9 s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c l\u1ed9 Giang, Chi\u1ebft, \u0110\u1ed9 chi lang trung B\u00f9i Trang \u0111i s\u1ee9 L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u l\u00ean 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan l\u1ea1i c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 quan l\u1ea1i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng gi\u00e1ng.<\/p>\n<p>[73] Ban l\u1ec7nh nghi\u00eam c\u1ea5m vi\u1ec7c t\u01b0 t\u00e0ng s\u00e1ch thi\u00ean v\u0103n, binh ph\u00e1p, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u1ec1 tinh to\u00e1n thu\u1eadt s\u1ed1, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[74] Ch\u00e1u c\u1ee7a c\u1ed1 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Nhi\u00eau l\u00e0 V\u0129 \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng ra g\u00ec, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 l\u1eadp, s\u1ed1ng l\u01b0u l\u1ea1c \u1edf T\u00e2y L\u1ea1c, xin \u0103n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 nu\u00f4i th\u00e2n, Vua nghe th\u1ea5y th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ng\u00e0y Canh T\u00fd, sai V\u0129 \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u01b0 s\u0129 tham qu\u00e2n \u1edf Nh\u1eef Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"'V\u0129 \u0110\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Duy \u0110\u1ee9c', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-228-15\" href=\"#footnote-228-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-228-1\">C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi Khu m\u1eadt s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u1eef 's\u1ee9' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'l\u1ea1i', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u01b0\u01a1ng Nghi ch\u1ebf 7 ph\u1ea7n 17 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-2\">Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed V\u01b0\u01a1ng T\u1ebf, ch\u1eef 'S\u1eed' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'S\u1ef1', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 1-7-36, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 304 b\u1ea3n truy\u1ec7n, v\u00e0 quy\u1ec3n 61 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 th\u00e1ng 12 ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-3\">Xin \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u nhi\u1ec1u \u00edt, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 53-6, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 21 Th\u1ecb \u0111\u1ecbch kh\u1ea3o, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 176 Th\u1ef1c h\u00f3a ch\u00ed, \u1edf tr\u00ean ch\u1eef 'H\u00e0 \u0110\u00f4ng' \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam ch\u1eef 'H\u00e0 B\u1eafc'. <a href=\"#return-footnote-228-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-4\">\u0110\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ed7i v\u1ea1n h\u1ed9 m\u1ed7i n\u0103m d\u01b0 ra m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch, c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Xem \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b, 'Tu\u1ebf d\u01b0 v\u1ea1n th\u1ea1ch' \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u00e0 'Tu\u1ebf \u0111\u1ecbch v\u1ea1n th\u1ea1ch'. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b c\u0169ng vi\u1ebft: '<i>(N\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 2 th\u00e1ng gi\u00eang)<\/i>, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng h\u1ed9c <i>(\u0111\u1ea5u)<\/i>, nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, cho ph\u00e9p mua m\u1ed9t v\u1ea1n th\u1ea1ch,\u2026\u2026 b\u1ed1n v\u1ea1n h\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean mua n\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch.' <a href=\"#return-footnote-228-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-5\">Ho\u1eb7c ba n\u0103m tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng b\u00e1n ra, ch\u1eef 'thi\u1ebfu' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u1ecbch', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-6\"> Chi\u1ebfu Trung th\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tam ty ki\u1ec3m tra c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n tuy\u00ean s\u1eafc, th\u00e1nh ch\u1ec9 c\u1ee7a hai tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i cung. 'Tuy\u00ean s\u1eafc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Tuy\u00ean gi\u00e1o', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-228-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-7\"> 'mi\u1ec5n' nguy\u00ean l\u00e0 'mi\u1ec5n', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 326, \u300aTh\u1ecb K\u00ec Th\u1ef1 truy\u1ec7n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-8\"> 'ph\u00e1p' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u01b0\u1ee3ng', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-9\">'Phong' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110\u1ed1i', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b Th\u1ef1c h\u00f3a 46-3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-10\"> g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi th\u1eb3ng, kh\u00f4ng th\u00f4ng qua c\u01a1 quan ch\u00fang th\u1ea7n, theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u1ee9c quan 2-43, 'g\u1eedi th\u1eb3ng' c\u00f3 ngh\u0129a t\u1ed1t h\u01a1n. <a href=\"#return-footnote-228-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-11\"> 'Th\u01b0\u1eddng n\u1ecbnh h\u00f3t m\u1eb7t d\u00e0y' ch\u1eef 'th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u00ed', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 26 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-12\"> 'Ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t' ch\u1eef 'th\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u01b0\u1eddng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5 Ch\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-228-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-13\">'\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed1i' nguy\u00ean l\u00e0 '\u0110i\u1ec1u \u01b0\u1edbc', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 16 v\u1ec1 vi\u1ec7c V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c bi\u00ean so\u1ea1n \u300aS\u00e1ch ph\u1ee7 nguy\u00ean quy\u300b s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-228-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-14\">ch\u1eef 'quan' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ed5 sung <a href=\"#return-footnote-228-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-228-15\">'V\u0129 \u0110\u1ee9c' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'Duy \u0110\u1ee9c', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 v\u0103n tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-228-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":20,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-228","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2508,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/228\/revisions\/2508"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/228\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=228"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=228"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}