{"id":238,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=238"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-67-nam-canh-duc-thu-4-dinh-mui-1007","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-67-nam-canh-duc-thu-4-dinh-mui-1007\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 67: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 4 (\u0110INH M\u00d9I, 1007)","rendered":"QUY\u1ec2N 67: N\u0102M C\u1ea2NH \u0110\u1ee8C TH\u1ee8 4 (\u0110INH M\u00d9I, 1007)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] Th\u00e1ng 10, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, nh\u1eadt th\u1ef1c x\u1ea3y ra nh\u01b0ng tr\u1eddi nhi\u1ec1u m\u00e2y n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5.<\/p>\n\n<p>[2] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc tu b\u1ed5 th\u00eam th\u00e0nh tr\u00ec, l\u1ea7u canh, v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m chia nhau \u0111i ki\u1ec3m tra.<\/p>\n\n<p>[3] Tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng binh s\u0129 t\u00e0i gi\u1ecfi, d\u0169ng c\u1ea3m trong qu\u00e2n Long K\u1ecb thu\u1ed9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n Long M\u00e3nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 13 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a qu\u00e2n n\u00e0y \u0111\u1ec1u tuy\u1ec3n m\u1ed9 t\u1eeb b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u00edt n\u00ean b\u00e0n vi\u1ec7c s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ch\u00e2u L\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ch\u00e2u, xin cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. Vua cho r\u1eb1ng Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam, Giang Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, ki\u00eam \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00e3i ng\u1ef1 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu th\u00e1ng 8.)<\/i><\/p>\n\n<p>[6] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, Gi\u00e1m th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf ch\u00e2u H\u1ee9a, l\u00e0m Tri ch\u00e2u V\u1ec7. T\u1ef1 t\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u1ec7, khi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00f2ng th\u1ee7, nh\u01b0ng sau v\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c n\u00ean b\u1ecb Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, b\u1ecb thay ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c. Vua x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i cho tr\u1ecb qu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[7] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn S\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi qu\u00e2n vi\u00ean trong b\u1ed9 m\u00ecnh[footnote]'B\u1ed5n b\u1ed9' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ea3n qu\u1eadn', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]; Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi Qu\u00e2n s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u trong c\u00f9ng ch\u1ec9 huy; Qu\u00e2n s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f9ng ch\u1ec9 huy th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p. Ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[8] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c kho t\u00e0ng trong kinh th\u00e0nh khi thu nh\u1eadn c\u1ecf, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, l\u1ec7nh cho Tam ty v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vu \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn t\u1eeb T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra l\u1ec7nh nhanh ch\u00f3ng tr\u00ecnh b\u00e1o danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng. Vua n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh qu\u00e2n \u1edf v\u00f9ng L\u0129nh Ngo\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u. \u0110\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean r\u1ed3i, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n Quy Vi\u1ec5n c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ec5, L\u00e3ng thu\u1ed9c Kinh Nam do T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng ch\u1ec9 huy, nghe n\u00f3i r\u1ea5t tu\u00e2n l\u1ec7nh. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o t\u1eebng ph\u1ea1m l\u1ed7i. Sau khi ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m xong, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ki\u1ec7n, d\u0169ng c\u1ea3m \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, sung v\u00e0o qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng Qu\u00e2n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng t\u1eeb Chung Nam S\u01a1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, l\u00e0 do Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng[footnote]Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, t\u1eeb c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e2u 'c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khen' \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n th\u00e1ng 10. Trong quy\u1ec3n n\u00e0y, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n th\u00e1ng 10 c\u0169ng ch\u00e9p 'Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u1ea1i t\u1eeb Chung Nam S\u01a1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u'. C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 22 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng b\u1ea3n n\u00e0y l\u00e0 'Gi\u00e1p Th\u00ecn'. X\u00e9t ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n l\u00e0 ng\u00e0y 17. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y, Ph\u00f3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n Kinh. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 457, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u1ec9 ch\u00e9p 'th\u00e1ng 10, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn'. Vi\u1ec7c n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.[\/footnote]: <i>\"Ph\u00f3ng v\u1ed1n cao th\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i l\u1ea7n h\u1ecfi han \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng nghe. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u00ean d\u01b0 lu\u1eadn ch\u01b0a th\u1ecfa.\"<\/i> B\u00e8n sai Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9, v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm lo Ph\u00f3ng s\u1ebd thu m\u00ecnh l\u1ea1i, n\u1ebfu \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1eadt l\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u r\u1eb1ng Ph\u00f3ng n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb, ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec b\u00e1o \u0111\u00e1p, \u0111\u00e3 l\u00e0 may m\u1eafn l\u1eafm r\u1ed3i. Nay ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng th\u00e1nh minh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1eb7t v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ecb hi\u1ec3n h\u00e1ch, th\u00ec c\u00e0ng l\u00e0m n\u1eb7ng th\u00eam l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh.\"<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u1ea1i vi\u1ebft th\u01b0 h\u1ecfi, Ph\u00f3ng tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Vua b\u00e8n sai n\u1ed9i th\u1ecb mang chi\u1ebfu ban cho Ph\u00f3ng, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>\"Khanh n\u00ean hi\u1ec3u r\u00f5 s\u1ef1 \u01b0u \u00e1i n\u00e0y, d\u1ed1c l\u00f2ng th\u00e0nh, tr\u00ecnh b\u00e0y k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn tr\u1ecb qu\u1ed1c, n\u00eau r\u00f5 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c xa gi\u00fap Vua, vi\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ecfa l\u00f2ng Tr\u1eabm, \u0111\u00e1p \u1ee9ng s\u1ef1 tin c\u1eady c\u1ee7a \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf thanh danh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng b\u1eb1ng.\"<\/i> Ph\u00f3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u00f3ng bi\u1ebft gi\u1eef ph\u1eadn, c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khen.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Tri ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u H\u00e0 B\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[12] T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n \u0110\u1ee9c, Khai B\u1ea3o tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng binh, c\u1ee9u t\u1ebf l\u1ee5t l\u1ed9i, h\u1ea1n h\u00e1n, ban th\u01b0\u1edfng trong c\u00e1c d\u1ecbp l\u1ec5, c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u00ednh to\u00e1n, n\u1ebfu thi\u1ebfu h\u1ee5t th\u00ec ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7, \u0111\u1ee3i khi thu thu\u1ebf c\u00f3 d\u01b0 th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i. Sau ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a, trong v\u00f2ng 20 n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, c\u00f3 n\u0103m l\u00ean \u0111\u1ebfn ba tr\u0103m v\u1ea1n, nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i, b\u00e8n x\u00f3a s\u1ed5. V\u00ec th\u1ebf, Vua sai Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aN\u1ed9i T\u00e0ng Kh\u1ed1 K\u00fd\u300b ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u01b0a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan xem, n\u00f3i: <i>\"Kho n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u01a1 quan t\u00e0i ch\u00ednh chu\u1ea9n b\u1ecb kinh ph\u00ed. N\u1ebfu c\u01a1 quan t\u00e0i ch\u00ednh thi\u1ebfu h\u1ee5t, \u1eaft ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ti\u1ebft ki\u1ec7m th\u00ec l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7?\"<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i th\u00eam: <i>\"H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh ph\u00eda b\u1eafc l\u00ean \u0111\u00e0i Thi\u1ec1n Vu, ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec1n \u1edf Xa S\u01b0, l\u00e0m kh\u1ed5 trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c xa, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do khi\u1ebfn t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, b\u00e8n phong Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng l\u00e0m Ph\u00fa D\u00e2n H\u1ea7u, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn v\u00ec vi\u1ec7c d\u00f9ng binh.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>[13] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean quy ch\u1ebf m\u1edbi v\u1ec1 thi ti\u1ebfn s\u0129, Vua ban chi\u1ebfu cho thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111i thi ti\u1ebfn s\u0129, t\u00ednh kh\u00ed ki\u00eau c\u0103ng, hay ch\u00ea bai quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o. T\u1ed1ng B\u1ea1ch l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, gh\u00e9t t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, b\u00e8n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, B\u00e0nh Ni\u00ean o\u00e1n h\u1eadn. V\u00ec th\u1ebf, l\u1ea7n n\u00e0y s\u1eeda \u0111\u1ed5i quy ch\u1ebf, ph\u1ea7n l\u1edbn d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7c c\u0169 c\u1ee7a T\u1ed1ng B\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng ng\u1eeba. Vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n x\u00e9t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 so s\u00e1nh t\u00e0i ngh\u1ec7 trong m\u1ed9t ng\u00e0y, tuy ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c nh\u1edd v\u1ea3, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 h\u1ea1ng Gi\u00e1p c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb B\u00e0nh Ni\u00ean.<\/p>\n\n<p>[14] Vua ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, v\u1eadt t\u1ebf l\u1ec5 ph\u1ea3i ch\u1ecdn con v\u1eadt thu\u1ea7n tr\u1eafng, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169. C\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf nh\u1ecf th\u00eam m\u1ed9t con d\u00ea. Th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tu s\u1eeda \u0111\u00e0n t\u1ebf. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ecdc l\u1ee5a, \u0111\u1ed3 t\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7 theo l\u1ec5 x\u01b0a, b\u00e0n th\u00eam \u0111\u1ec3 t\u0103ng l\u00ean. \u0110\u1eb7t hai ch\u1ee9c Gi\u00e1m t\u1ebf s\u1ee9, do Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n ti\u1ec1n, mi\u1ec5n cho h\u1ecd \u0111i s\u1ee9.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[15] Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai vi\u00ean quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1edbn \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n. Vua t\u1ef1 xem s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u1ecdn ra n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh ti\u1ebfng trong tri\u1ec1u, sai h\u1ecd b\u1ea3o \u0111\u1ea3m v\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng, Giang Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 ty gi\u00e1n, nh\u1eadm ch\u1ee9c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, thay th\u1ebf Th\u01b0 B\u00f4n. B\u00f4n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00e0n b\u1ea1o c\u1ee7a L\u01b0u V\u0129nh Quy \u1edf Nghi Ch\u00e2u, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i c\u1eed quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 b\u00e3i nhi\u1ec7m \u00f4ng ta. Khi v\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh l\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u1ea1t ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.<\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. L\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb Th\u0103ng Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i: <i>\"C\u00e2y b\u00e1ch v\u00e0 c\u00e2y gi\u1ea3 \u1edf Ph\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng\"<\/i>, xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u1ecd Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, \u00f4ng ch\u1ec9 n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu qu\u1ed1c gia c\u1ea7n, t\u00f4i \u0111\u00e2u d\u00e1m v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i m\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eeba d\u1eb9p xong gi\u1eb7c \u1edf Nghi Ch\u00e2u, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>\"Cao C\u1ea9n Vi v\u00e0 Cao Th\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 tr\u1ecb nh\u1eadm v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh, L\u01b0u T\u1ed1ng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"V\u1ecbnh \u0111ang b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i xa. T\u1ed1ng \u0111ang \u1edf T\u1ecbnh M\u00f4n, tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e3 n\u1eb7ng.\"<\/i> Ban \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u1ecbnh c\u1eed D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m l\u00e0m tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, nh\u01b0ng th\u1ea5y L\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n nh\u1eadn ch\u1ee9c, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng k\u00e9m \u0110\u00e0m.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng. L\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng t\u1eeb Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00ean ch\u1ee9c n\u00e0y v\u00e0i ng\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b, Cao Th\u00e2n vi\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[18] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00e2u: <i>\"Khi gi\u1eb7c Nghi Ch\u00e2u g\u00e2y r\u1ed1i, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m l\u00e0m tri \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb chu \u0111\u00e1o.\"<\/i> Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, khen ng\u1ee3i s\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u00e0m. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e0m v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd, \u00edt ng\u01b0\u1eddi Giang Chi\u1ebft s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>\"C\u00f3 ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng c\u00f9ng Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng?\"<\/i> \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00fang v\u1eady. L\u00fac \u0111\u00f3 tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i, nh\u01b0ng \u0110\u00e0m r\u1ea5t c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[19] Chi\u1ebfu phong T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Tr\u01b0\u01a1ng H\u00fa l\u00e0m Nh\u01b0 kinh s\u1ee9, Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1t l\u00e0m Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u0103ng ch\u1ee9c c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t. K\u1ebf N\u0103ng v\u00ec l\u00e0 ti\u00ean phong \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. Qu\u00e2n s\u0129 Quy Vi\u1ec5n gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o, L\u01b0u T\u00f4ng, Tri\u1ec7u M\u1eabn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u trong qu\u00e2n. L\u1ea1i phong Tri ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 H\u00e0 B\u1ec9nh l\u00e0m T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ban \u00e1o t\u00eda. Ba con trai c\u1ee7a B\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f9ng ch\u1ed1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. Th\u0103ng T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u l\u00ean l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[20] Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 cho r\u1eb1ng th\u00e0nh T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, quan l\u1ea1i t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ba b\u1eadc; Ho\u00e0i Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Thi\u00ean H\u00e0 tr\u1ea1i, gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u00e2u \u0111\u00e3 r\u00fat lui, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc. Vua n\u00f3i: <i>\"Gi\u1eb7c m\u1edbi n\u1ed5i, kh\u00ed th\u1ebf \u0111ang h\u0103ng, Ho\u00e0i Vi\u1ec5n, Thi\u00ean H\u00e0 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e0ng kh\u00f3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ba b\u1eadc nh\u01b0 T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin \u0111\u1ee3i T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u1ec1 tri\u1ec1u r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, Vua n\u00f3i: <i>\"Ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5, h\u01a1n n\u1eefa trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n.\"<\/i> N\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[21] Ch\u00e2u T\u1ea7m b\u00e1o t\u00ean gi\u1eb7c Chu \u0110\u1ea1o Th\u00e0nh \u0111em c\u1ea3 gia t\u1ed9c ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. Chi\u1ebfu cho T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng x\u00e9t t\u1ed9i x\u1eed tr\u00ed, gia thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n\n<p>[22] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n d\u00e2ng danh s\u00e1ch t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u1edf \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty. Chi\u1ebfu t\u1eeb nay vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c, b\u00e3i ch\u1ee9c, l\u1ec7nh cho ch\u1ee7 s\u1ef1 ghi ch\u00e9p ngay th\u1eddi gian, n\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t b\u00e1o l\u00ean tri vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa, ai d\u00e1m b\u1ecf s\u00f3t ho\u1eb7c thay \u0111\u1ed5i s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n\n<p>[23] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu cho S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd, Vu \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1c th\u00fac Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, S\u1ee9 th\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5 b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh; T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng tu\u1ea7n tra kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ebf, Nghi, Dung, Ho\u00e0i Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Thi\u00ean H\u00e0 tr\u1ea1i xong r\u1ed3i v\u1ec1 tri\u1ec1u. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00f9y nghi b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c S\u1ee9 th\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng \u0111i theo l\u00e0m Tri qu\u00e2n Ho\u00e0i Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Tr\u1ea1i ch\u1ee7 Thi\u00ean H\u00e0, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, v\u00ec gi\u1eb7c v\u1eeba d\u1eb9p y\u00ean, c\u1ea7n h\u1ecd an \u0111\u1ecbnh d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n\n<p>[24] Chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng, Qu\u1ebf, Ung, Dung, \u0110\u00e0m, Dung, To\u00e0n v\u00e0 Chu V\u0103n Ch\u1ea5t v.v... v\u00ec \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n nhu.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c gi\u00e1m d\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ecf l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, sai l\u00ednh tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, thu nh\u1eadp kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi ph\u00ed. Nay s\u1ed1 ng\u1ef1a ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i \u00edt, xin b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, tr\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u1ea5t c\u1ecf, giao cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u00e1nh d\u1ea5u ranh gi\u1edbi, mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c x\u00e2m chi\u1ebfm c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[26] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban \u0111\u1ee9c \u00e2n x\u00e1 t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Li\u1ec5u, T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 qu\u00e2n Ho\u00e0i Vi\u1ec5n; gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed9i nh\u00e2n t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e9p bu\u1ed9c nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn. Mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111inh v\u00e0 thu\u1ebf h\u1ea1 thu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Li\u1ec5u, T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 qu\u00e2n Ho\u00e0i Vi\u1ec5n; mi\u1ec5n thu\u1ebf thu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ebf, Chi\u00eau.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf thu \u1edf Qu\u1ebf, Chi\u00eau, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o n\u0103m sau, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7.)<\/i><\/p>\n\n<p>[27] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n x\u00e1 t\u1ed9i, c\u00f3 n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea1o t\u1eb7c \u0111\u00e3 tan r\u00e3, cho ph\u00e9p ch\u00fang ra \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, binh l\u00ednh th\u00ec giao l\u1ea1i cho c\u1ea5p tr\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 sai T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng xem x\u00e9t x\u1eed l\u00fd, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Binh l\u00ednh ph\u1ea3n m\u1ec7nh gi\u1eef th\u00e0nh, n\u1ebfu cho ph\u00e9p tha t\u1ed9i, e r\u1eb1ng qu\u00e1 nh\u1eb9.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 tan r\u00e3 th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ed7 quy thu\u1eadn, n\u1ebfu b\u1eaft kh\u00f4ng h\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng lo h\u1eadu ho\u1ea1n?\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u xin kh\u00f4ng tha cho nh\u1eefng k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m. Tri Ti\u1ebft l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Trong qu\u00e2n h\u1ee3p l\u1ef1c h\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, t\u1ee5 t\u1eadp tr\u00e1nh t\u1ed9i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00e0ng x\u00f3m, nay \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, e r\u1eb1ng k\u1ebb \u00e1c kh\u00f4ng ch\u1eeba.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, nh\u1eefng k\u1ebb m\u01b0u h\u1ea1i H\u00e0n C\u1ea3nh H\u1eefu, b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, c\u0169ng ch\u1ec9 gi\u1ebft k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u, nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ef1 th\u00fa th\u00ec \u0111\u1ed5i sang c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c. Nay qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 qu\u00e2n ch\u00e2u, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec \u0111\u00e0y \u0111i qu\u1eadn xa c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Tri Ti\u1ebft v\u1eabn gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin s\u1eeda l\u1ea1i: <i>\"Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea1o t\u1eb7c \u0111\u00e3 tan r\u00e3, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ra \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, n\u01a1i n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[28] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp L\u00ea D\u1ee5c c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng v\u00e0 gia quy\u1ebfn gi\u00e0 tr\u1ebb g\u1ea7n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn Qu\u00fd Ch\u00e2u. Tri ch\u00e2u T\u1ed1ng Hi M\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00fang \u0111\u1ebfn, c\u1ea7m \u1ea5n t\u00edn c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, gi\u1eb7c v\u00e0o th\u00e0nh, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 d\u00e2n, qua m\u1ed9t \u0111\u00eam r\u1ed3i m\u1edbi \u0111i. Hi M\u1eabn b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang ch\u1ea1y tho\u00e1t, g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n xa.<\/p>\n\n<p>[29] Huy\u1ec7n \u00fay Ho\u00e0ng Mai l\u00e0 Phan Ngh\u0129a Ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1eaft v\u00ec t\u1ed9i b\u1eaft c\u01b0\u1edbp, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 t\u1eebng g\u1eedi tang v\u1eadt \u1edf nh\u00e0 Chu Ng\u01b0ng b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, li\u1ec1n b\u1eaft Ng\u01b0ng \u0111\u1ebfn, sai ng\u1ee5c t\u1ed1t l\u1ea5y kh\u0103n da b\u00f2 \u01b0\u1edbt tr\u00f9m l\u00ean \u0111\u1ea7u, kh\u00f4 l\u1ea1i c\u00e0ng si\u1ebft ch\u1eb7t, Ng\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i \u0111au \u0111\u1edbn, li\u1ec1n t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i nh\u1eadn tang v\u1eadt. Ph\u00e1p t\u1ef1 x\u1eed ph\u1ea1t ti\u1ec1n chu\u1ed9c t\u1ed9i ch\u00edn c\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea3nh c\u00e1o trong ngo\u00e0i, ph\u00e0m nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 tra t\u1ea5n ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u00e1i ph\u00e1p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf, Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Ph\u00e9p tra t\u1ea5n v\u1ed1n \u0111\u00e3 ghi r\u00f5 trong \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m tr\u00e1i l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00e0n b\u1ea1o. C\u00e1c c\u01a1 quan trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o ph\u00e0m c\u00f3 d\u1ee5ng c\u1ee5 tra t\u1ea5n ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u00e1i ph\u00e1p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[30] C\u1ef1u huy\u1ec7n \u00fay Ti\u1ebfu huy\u1ec7n[footnote]Ti\u1ebfu huy\u1ec7n nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ebfu huy\u1ec7n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Ti\u1ebfu huy\u1ec7n', do ch\u1eef 'Ti\u1ebfu' v\u00e0 'Ti\u1ebfu' g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau n\u00ean nh\u1ea7m, Ti\u1ebfu huy\u1ec7n thu\u1ed9c Ho\u00e0i Nam l\u1ed9, B\u1ea1c Ch\u00e2u.[\/footnote] l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ec1 t\u1eebng d\u00e2ng th\u01b0 b\u00e0n v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00e0, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u1ec1 Ty ph\u00e1t v\u1eadn Giang Ho\u00e0i l\u00e0m ch\u1ec9 s\u1eed. Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, L\u00fd Ph\u1ed1 ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ec1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c quan kinh, nh\u01b0ng Ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng n\u00f3i T\u1ec1 l\u00e0 con nh\u00e0 gi\u00e0u. Vua h\u1ecfi Trung th\u01b0, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i h\u1ea1n ch\u1ebf gi\u00e0u ngh\u00e8o.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Khanh n\u00f3i ph\u1ea3i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a ai, ng\u01b0\u1eddi quen c\u1ee7a ai. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u00e0i, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng?\"<\/i> Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan m\u1ea1c ch\u1ee9c s\u01a1 \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n\n<p>[31] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n H\u1ed9 l\u00e0 Cao Ch\u00ed Ninh ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1. Ch\u00ed Ninh \u0111\u1ed7 khoa Minh kinh, xin \u1ee9ng th\u00ed khoa Th\u1ee9c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e0o thi\u1ec1m, v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c thi vi\u1ebft ba ngh\u00ecn ch\u1eef trong m\u1ed9t ng\u00e0y. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, Vua x\u00e9t th\u1ea5y \u00f4ng l\u00e0m quan kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m g\u00ec, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(H\u00e0n K\u1ef3 trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 vi\u1ebft: <i>\"Mi\u1ec5n thi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.\"<\/i> Kh\u00e1c v\u1edbi s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c, e r\u1eb1ng l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i khoa tr\u01b0\u01a1ng, v\u00ec Ch\u00ed Ninh l\u00e0 em r\u1ec3 c\u1ee7a K\u1ef3, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[32] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Kh\u1ea3 h\u00e3n D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t c\u1ee7a H\u1ed3i C\u1ed1t Cam Ch\u00e2u sai Ni Ph\u00e1p Ti\u00ean \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, d\u00e2ng m\u01b0\u1eddi con ng\u1ef1a, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho Ph\u00e1p Ti\u00ean \u0111i du ngo\u1ea1n n\u00fai Ng\u0169 \u0110\u00e0i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai t\u0103ng Tr\u1ea1ch \u0110\u1ea1i Th\u00e1i \u0111\u1ebfn, c\u1ed1ng m\u01b0\u1eddi l\u0103m con ng\u1ef1a, xin \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y ch\u00f9a \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, xin ban t\u00ean hi\u1ec7u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1eadp vi\u1ec7n V\u00f4 L\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd \u1edf ch\u00f9a Can Minh, cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 xu\u1ea5t gia tu h\u00e0nh. V\u00ec vi\u1ec7n nh\u1ecf h\u1eb9p, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng v\u1edbi m\u01b0\u1eddi hai gian h\u00e0nh lang, v\u00e0 cho qu\u1ea3n l\u00fd c\u1eeda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a ch\u00f9a.\"<\/i> Vua cho r\u1eb1ng h\u00e0nh lang l\u00e0 n\u01a1i t\u0103ng ch\u00fang \u0111i l\u1ea1i, c\u1eeda \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p[footnote]B\u1ea3n g\u1ed1c ch\u00e9p 'cho ph\u00e9p', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Qu\u00e1ch Ch\u00ed l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, sung ch\u1ee9c H\u00e0n L\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"H\u00f4m qua tri\u1ec7u Qu\u00e1ch Ch\u00ed v\u00e0o n\u00f3i chuy\u1ec7n m\u1ed9t l\u00fac, \u00f4ng \u1ea5y nh\u1edb r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c khi Tr\u1eabm c\u00f2n \u1edf \u0110\u00f4ng cung. Ch\u00ed l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 thu\u1ea7n h\u1eadu, gi\u1ecfi vi\u1ec7c ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m. D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p k\u1ebf nhi\u1ec7m[footnote]Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'l\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 266, truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Ch\u00ed ch\u00e9p 'D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p k\u1ebf nhi\u1ec7m'.[\/footnote], Kh\u1ea3 Ph\u00e1p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng b\u1eb1ng Ch\u00ed. Tr\u1eabm t\u1eebng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y khi c\u00f2n tr\u1ebb, nay Ch\u00ed \u0111\u00e3 gi\u00e0, mu\u1ed1n tri\u1ec7u v\u00e0o l\u00e0m quan g\u1ea7n, t\u1eeb L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c g\u00ec?\"<\/i> \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 nh\u1edb c\u0169 ban \u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1eb7c ch\u1ec9.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[35] Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c ch\u00e2u g\u1ea7n kinh \u0111\u00f4 h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ecf kh\u00f4 v\u1ec1 kinh s\u01b0. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, m\u00f9a m\u00e0ng li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh \u0111\u00f4 r\u1ea5t r\u1ebb, vi\u1ec7c mua b\u00e1n trong kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn b\u1ea3y tr\u0103m v\u00f2ng, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u1ea1t, T\u00e0o, H\u1ee9a, Tr\u1ecbnh v.v... n\u1ed9p c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n<p>[36] Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 l\u1ecbch Nghi Thi\u00ean cho Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh, l\u1ec7nh cho Di\u00ean Ch\u00e2u c\u1eed nha hi\u1ec7u mang \u0111\u1ebfn. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i \u0110\u1ee9c Minh s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3, n\u1ebfu c\u1eed nha hi\u1ec7u th\u00ec e kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong \u0111\u1ee3i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 v\u00ec lo ng\u1ea1i s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3. S\u00f9ng Qu\u00fd nay c\u00f3 l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y, theo \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> \u0110\u1ee9c Minh l\u1ea1i xin \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Ng\u0169 \u0110\u00e0i l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u si\u00eau cho m\u1eb9. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u mu\u1ed1n l\u1ec7nh Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd b\u1ea3o r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng qua H\u00e0 \u0110\u00f4ng, qua nhi\u1ec1u doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, cho \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u1ea5n Ch\u00e2u. Vua n\u00f3i: <i>\"N\u00ean l\u1ec7nh S\u00f9ng Qu\u00fd tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu th\u1ef1c l\u00f2ng mu\u1ed1n th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111em \u0111\u1ed3 c\u00fang \u0111\u1ebfn Phu Di\u00ean, giao S\u00f9ng Qu\u00fd c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u00ean Ng\u0169 \u0110\u00e0i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[37] Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u1ea1i t\u1eeb n\u00fai Chung Nam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Nh\u01b0 Kinh ph\u00f3 s\u1ee9 cho H\u00e1c Duy H\u00f2a, nguy\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1m \u00e1p \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u; ch\u1ee9c S\u00f9ng Nghi ph\u00f3 s\u1ee9 cho H\u00e0n Minh, nguy\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1m \u00e1p \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u1edf huy\u1ec7n Li\u1ec5u Th\u00e0nh, Li\u1ec5u Ch\u00e2u; ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban cho H\u1ee9a Qu\u00fd, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ebf, T\u01b0\u1ee3ng v.v...<\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu ban t\u00ean Trung C\u1ea3m cho ch\u1ec9 huy Tr\u1eebng H\u1ea3i \u1edf T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng gi\u1eef th\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[40] Ban \u0111\u1ea7u, khi lo\u1ea1n Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Nghi Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u Ho\u00e0ng V\u00e3n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng theo s\u1ef1 sai khi\u1ebfn[footnote] 'theo' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'mu\u1ed1n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 10-14 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u. Ti\u1ebfn mu\u1ed1n b\u1eaft hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh, th\u1ec1 ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ecbnh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ec1 kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1ea1i trong th\u00e0nh h\u1ee3p l\u1ef1c, d\u00f9ng h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec3 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng gi\u00fap s\u1ee9c. Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n cho \u0110\u1ecbnh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, \u01b0u \u0111\u00e3i tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo h\u1ecd nh\u1edb qu\u00ea kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i, b\u00e8n th\u0103ng \u0110\u1ecbnh l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u, V\u00e3n l\u00e0m B\u1ed9 qu\u00e2n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"B\u1ecdn gi\u1eb7c tan r\u00e3, xin chi\u00eau d\u1ee5 v\u00e0 b\u1eaft gi\u1eef kh\u1eafp n\u01a1i. Nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecnh t\u1ed9i kh\u00f3 tha, xin x\u1eed tr\u1ea3m ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, v\u1ee3 con b\u1eaft l\u00e0m lao d\u1ecbch.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[41] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n ph\u00fang vi\u1ebfng, th\u00ec H\u1ed3ng L\u00f4 T\u1ef1, N\u1ed9i Th\u1ecb T\u1ec9nh, Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 Vi\u1ec7n ph\u1ea3i chuy\u1ec3n giao trong v\u00f2ng hai ng\u00e0y. V\u00ec l\u00fac \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 lo xong vi\u1ec7c tang m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng.<\/p>\n\n<p>[42] Ch\u00e2u Ung gi\u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n Ti\u1ebfn s\u0129 Th\u00ed X\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn L\u1ec5 b\u1ed9, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf ch\u00e2u Nghi, tr\u1ec5 h\u1ea1n, Vua ban chi\u1ebfu cho C\u1ed1ng vi\u1ec7n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ea5y h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[43] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, b\u1ecf ch\u1ee3 \u1edf tr\u1ea1i Qu\u00e2n Th\u00e0nh ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean nh\u1eadn ch\u1ea7u.<\/p>\n\n<p>[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, canh ba, gi\u1eefa tr\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed \u0111\u1ecf nh\u01b0 ch\u1ed5i, d\u00e0i b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, \u1edf ph\u00eda nam sao D\u01b0 Qu\u1ef7, chi\u00eam nghi\u1ec7m ch\u1ee7 v\u1ec1 binh d\u1ecbch \u1edf \u0111\u1ea5t T\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>\"Quan thi\u00ean v\u0103n n\u00f3i kh\u00ed \u0111\u1ecf kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a nh\u1ecb th\u1eadp b\u00e1t t\u00fa, tuy ch\u1ee7 v\u1ec1 binh d\u1ecbch, nh\u01b0ng s\u1ebd \u1ee9ng nghi\u1ec7m \u1edf ngo\u00e0i. Hu\u1ed1ng chi qu\u1ed1c gia lu\u00f4n c\u1ea3nh gi\u00e1c, th\u00ec tai h\u1ecda t\u1ef1 nhi\u00ean ti\u00eau tan.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u00f4n C\u1eadn l\u00e0m Tri qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng, thay T\u1ee9 Ph\u01b0\u01a1ng Qu\u00e1n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu. Cho To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ee9a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan: <i>\"Quan l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n, c\u00e0ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. To\u00e0n Chi\u1ebfu cai tr\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, nh\u01b0 Bi\u00ean T\u00fac, T\u00f4n C\u1eadn, ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn?\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"C\u1eadn t\u1eebng l\u00e0m ph\u00f3 \u1edf kinh ph\u1ee7, quen vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua nghe theo. C\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu, l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 khoan dung. Vua ban chi\u1ebfu th\u01b0 khuy\u00ean r\u0103n. To\u00e0n Chi\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec7t th\u1ef1 \u1edf ch\u00e2u H\u1ee9a, n\u00ean theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tam ty thi\u1ebfu h\u1ee5t ti\u1ec1n c\u00f4ng, cho ph\u00e9p Kinh L\u1ecbch ty ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 tha t\u1ed9i, l\u1ea1i mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111\u00f2i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1eb1ng Do ty c\u1ee7a tam ty ki\u1ec3m tra h\u1ed3 s\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng cung, th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu h\u1ee5t ti\u1ec1n c\u00f4ng, quan h\u1eefu ty mu\u1ed1n b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, ch\u1ee7 l\u1ea1i k\u00eau oan, Vua sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1ea7n B\u00e1ch T\u01b0\u1eddng, quan nhi\u1ebfp ch\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Tr\u00e0 Th\u00e0nh; Ho\u00e0ng Trung L\u00fd l\u00e0m tri huy\u1ec7n L\u1eadp S\u01a1n; L\u00fd C\u00e1n l\u00e0m tri huy\u1ec7n C\u1ed5. C\u1ea3 ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft nh\u01b0ng ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(L\u1eadp S\u01a1n thu\u1ed9c ch\u00e2u M\u00f4ng; C\u1ed5 thu\u1ed9c ch\u00e2u Qu\u1ebf.)<\/i><\/p>\n\n<p>[49] Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c: <i>\"Trong s\u00e1ch \u300aQu\u00e2n th\u1ea7n s\u1ef1 t\u00edch\u300b, ph\u1ea7n s\u00f9ng b\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u00f3 ch\u1ed7 ghi vi\u1ec7c tr\u1ea3i t\u00f3c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u0103ng nh\u00e2n d\u1eabm l\u00ean, v\u00e0 t\u1ef1 c\u1ea1o \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac l\u1ee3i. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u00ea mu\u1ed9i, l\u1ea7m l\u1ea1c qu\u00e1 m\u1ee9c, n\u00ean x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam, t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf ch\u00e2u Nghi l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u00f3a, L\u00ea D\u1ee5c c\u00f9ng h\u01a1n 200 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, 500 gia quy\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 xong. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u1ee3i khi c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u00e1o c\u00e1o l\u00e0ng x\u00e3 y\u00ean \u1ed5n th\u00ec m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 kinh.<\/p>\n\n<p>[51] D\u00e2n ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho gi\u1eb7c, L\u1ee3i D\u1ee5ng xin b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc. Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n ngu mu\u1ed9i \u1edf xa, b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c, cung c\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh. Tr\u1eebng ph\u1ea1t qu\u00e1 n\u1eb7ng l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean.\"<\/i> L\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y xem x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[52] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m vi\u1ec7c Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n s\u0129 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i h\u1ed9c ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e1m ch\u00edn \u0111\u1ea5u, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1eddi ph\u00e0n n\u00e0n. Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecfi \u0110inh V\u1ecb, Tam ty s\u1ee9. V\u1ecb t\u00e2u: <i>\"Chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng th\u00e1ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Nay vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt n\u00e0y \u0111\u00e1ng b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. Nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f3 hao h\u1ee5t, th\u1ee7y th\u1ee7 \u0103n c\u1eafp d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, e r\u1eb1ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu.\"<\/i> N\u00ean l\u1ea1i ra l\u1ec7nh r\u00e0ng bu\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>[53] B\u00e3i b\u1ecf Nam Nh\u0169 L\u1ea1c vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1eadp hai vi\u1ec7n Nam v\u00e0 B\u1eafc, Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed1n k\u00e9m n\u00ean b\u1ecf m\u1ed9t vi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[54] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"Lai L\u00e2n, Lai M\u1ef9 \u1edf tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long b\u1ecb qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. M\u1ef9 l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a L\u00e2n, t\u1eeb l\u00e2u n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd \u1edf Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi Lai Ho\u00e0i Ch\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, n\u00ean Ho\u00e0i Ch\u00ednh \u0111\u00e3 m\u1eddi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9.\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>\"L\u00e2n, M\u1ef9 c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f9ng kh\u1ed1n \u0111\u1ebfn xin quy ph\u1ee5, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 hai l\u00f2ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u m\u1ea1nh. Ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh th\u00ec ch\u1ea1y sang ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng, \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1n, n\u1ebfu qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e1nh th\u00ec ch\u1ea1y sang ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng, \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2y Tri\u1ec1n, l\u00e0 n\u01a1i b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Khi s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i> L\u1ea1i l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u00e0o Trung H\u00f2a c\u00f9ng L\u01b0u T\u00f4ng \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u00f2i l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt c\u1ee7a L\u00e2n, M\u1ef9 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n\n<p>[55] Ph\u1ee7 Ch\u00e2u l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a c\u1ee7a t\u1ed9c Qu\u00e1ch M\u00e3ng \u1edf tr\u1ea1i L\u00f4 T\u1eed, chi\u1ebfu cho ty chuy\u1ec3n v\u1eadn x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 v\u1ec1 h\u01b0u. B\u1ea1ch tu\u1ed5i \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1ee5c tu\u1ea7n, nh\u01b0ng v\u1eabn mu\u1ed1n ti\u1ebfn th\u00e2n kh\u00f4ng ng\u1eebng. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean nh\u1ee7. Tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng, c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean nh\u1ee7. B\u1ea1ch b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00e2ng bi\u1ec3u, Vua v\u00ec l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 n\u00ean c\u00f2n l\u01b0u luy\u1ebfn ch\u01b0a cho; d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u1ea7n n\u1eefa, m\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[57] Th\u1eeba th\u1ee5 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan L\u01b0u Sanh t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc trong th\u1eddi gian d\u00f9ng binh, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n hi\u1ec7u. Nay bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa gi\u1ea3m nhi\u1ec1u, xin l\u1ec7nh cho ty chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1eadn r\u1ed9n hay nh\u00e0n h\u1ea1 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh xin tr\u1eeb nh\u1eefng n\u01a1i ven bi\u00ean v\u00e0 tr\u00ean c\u00e1c tr\u1ee5c \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u0103ng gi\u1ea3m s\u1ed1 ti\u1ec1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam do vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u t\u1eebng l\u00e0m tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, theo l\u1ec7 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n\n<p>[59] Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb t\u00e2y b\u1eafc tr\u1edf v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea5t hoang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai kh\u1ea9n, l\u00faa m\u1ea1 t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, gi\u00e1 c\u1ea3 r\u1ea5t r\u1ebb. Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn quan l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c[footnote]C\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn quan l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c, ch\u1eef 'th\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'l\u00e2n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng sinh ra m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Hai ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y b\u1eafc t\u1eeb l\u00e2u l\u00e0 m\u1ed1i h\u1ecda ngo\u1ea1i x\u00e2m. Nay Khi\u1ebft \u0110an c\u1ea7u h\u00f2a, H\u1ea1 \u0110\u00e0i xin l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. Nh\u01b0 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Trinh Qu\u00e1n v\u00e0 Khai Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed binh l\u00ednh, thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda l\u1edbn. Hi\u1ec7n nay quy\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u n\u1eb1m trong tay b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u0169ng do ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c Vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n tr\u1ecb qu\u1ed1c, nh\u01b0 \u0110\u1ee9c T\u00f4ng mu\u1ed1n uy nghi\u00eam kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng im l\u1eb7ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh gi\u00e1c.\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"\u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00e0n vi\u1ec7c v\u1edbi qu\u1ea7n th\u1ea7n, c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng, lui v\u1ec1 th\u00ec lo l\u1eafng. B\u1edfi v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, nh\u00e0 Vua \u1edf s\u00e2u trong cung c\u1ea5m, kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c, m\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 xa r\u1ed9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng lo l\u1eafng. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 nghe v\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n nhanh ch\u00f3ng, l\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn cho thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u1eddi xin l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, Trung th\u01b0 t\u00e2u l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 ch\u1eafp tay kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>\"L\u1ec5 phong thi\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u r\u1ed3i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c?\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[61] Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u00f2a \u01b0\u1edbc <i>\"th\u00e0nh h\u1ea1 chi minh\"<\/i> \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ea5t uy t\u00edn Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, t\u1eeb \u0111\u00f3 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t m\u00e3n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c: <i>\"Nay ph\u1ea3i l\u00e0m sao?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e1n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u00e1n chi\u1ebfn tranh, li\u1ec1n n\u00f3i d\u1ed1i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng binh l\u1ea5y U K\u1ebf, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 r\u1eeda nh\u1ee5c n\u00e0y.\"<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 S\u00f3c v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ta kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u1ea1i \u0111\u1ea9y h\u1ecd v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, khanh h\u00e3y ngh\u0129 c\u00e1ch kh\u00e1c.\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng d\u00f9ng binh, th\u00ec n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee5c b\u1ed1n bi\u1ec3n[footnote]Tr\u1ea5n ph\u1ee5c b\u1ed1n bi\u1ec3n 'b\u1ed1n bi\u1ec3n' nguy\u00ean t\u00e1c 'b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 17, Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 7, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 5 s\u1eeda.[\/footnote], khoe khoang v\u1edbi r\u1ee3 \u0110\u1ecbch.\"<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi: <i>\"Vi\u1ec7c l\u1edbn l\u00e0 g\u00ec?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 phong thi\u1ec1n. Nh\u01b0ng phong thi\u1ec1n ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh tr\u1eddi ban, vi\u1ec7c hi\u1ebfm c\u00f3 tuy\u1ec7t lu\u00e2n, m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> R\u1ed3i l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"\u0110i\u1ec1m l\u00e0nh tr\u1eddi ban \u0111\u00e2u d\u1ec5 c\u00f3, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra[footnote]\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra 'c\u00f3' nguy\u00ean t\u00e1c '\u0111\u1ec1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote]. N\u1ebfu b\u1eadc ch\u00faa t\u00f4i tin s\u00e2u m\u00e0 t\u00f4n s\u00f9ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh tr\u1eddi ban. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i H\u00e0 \u0110\u1ed3, L\u1ea1c Th\u01b0 c\u00f3 th\u1eadt kh\u00f4ng? Th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp gi\u00e1o h\u00f3a m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1eabm ngh\u0129 l\u00e2u, r\u1ed3i \u0111\u1ed3ng \u00fd, ch\u1ec9 s\u1ee3 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, n\u00f3i: <i>\"V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd ch\u0103ng?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n xin d\u00f9ng \u00fd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o \u0110\u00e1n, ch\u1eafc kh\u00f4ng sao.\"<\/i> Nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh b\u1ea3o \u0110\u00e1n, \u0110\u00e1n mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nghe theo. Nh\u01b0ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1eabn ch\u01b0a quy\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u00e0n v\u1edbi ai.<\/p>\n<p>M\u1ed9t t\u1ed1i kh\u00e1c, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn B\u00ed c\u00e1c, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o \u0111ang tr\u1ef1c \u0111\u00eam[footnote]Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o \u0111ang tr\u1ef1c \u0111\u00eam 'tr\u1ef1c \u0111\u00eam' nguy\u00ean t\u00e1c '\u0111\u00eam tr\u1ef1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote], ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd h\u1ecfi: <i>\"Khanh th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, n\u00f3i H\u00e0 xu\u1ea5t \u0111\u1ed3, L\u1ea1c xu\u1ea5t th\u01b0, th\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c g\u00ec?\"<\/i> H\u1ea1o l\u00e0 l\u00e3o nho, kh\u00f4ng \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u00e1p b\u1eeba: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp gi\u00e1o h\u00f3a m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> L\u1eddi \u1ea5y t\u00ecnh c\u1edd gi\u1ed1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eeb \u0111\u00f3 quy\u1ebft \u00fd, b\u00e8n tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u trong cung, r\u1ea5t vui, ban cho r\u01b0\u1ee3u qu\u00fd n\u00f3i: <i>\"R\u01b0\u1ee3u n\u00e0y r\u1ea5t ngon, v\u1ec1 chia c\u00f9ng v\u1ee3 con.\"<\/i> V\u1ec1 nh\u00e0 m\u1edf ra, th\u00ec l\u00e0 ch\u00e2u ng\u1ecdc, \u0110\u00e1n t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ecb ngh\u1ecb. Vi\u1ec7c thi\u00ean th\u01b0, phong thi\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aLong Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed\u300b c\u1ee7a T\u00f4 Tri\u1ec7t v\u00e0 truy\u1ec7n Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n do L\u01b0u B\u00e2n so\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>\"T\u1ed1i qua tuy\u1ebft r\u01a1i r\u1ed3i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t ng\u1eebng, Tr\u1eabm lo r\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7. N\u1eeda \u0111\u00eam sai ng\u01b0\u1eddi ra s\u00e2n cung xem, th\u00ec b\u00e1o r\u1eb1ng tuy\u1ebft l\u1ea1i r\u01a1i, m\u1eadt \u0111\u1ed9 r\u1ea5t d\u00e0y. Nay qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00e3 d\u00e0y h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc, sang n\u0103m l\u00faa m\u1ea1ch h\u1eb3n s\u1ebd c\u00f3 hy v\u1ecdng t\u1ed1t. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y[footnote] 'Kh\u00f3 nh\u1ecdc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Duy kh\u00f3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 21 ph\u1ea7n Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], t\u1eebng n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi H\u00ecnh B\u00ednh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p nhi\u1ec1u tai h\u1ecda[footnote] 'Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi' v\u00e0 'th\u01b0\u1eddng' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. B\u00ednh n\u00f3i r\u1eb1ng tai h\u1ecda c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ea1i kh\u00e1i c\u00f3 b\u1ed1n lo\u1ea1i: m\u1ed9t l\u00e0 d\u1ecbch b\u1ec7nh, hai l\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, ba l\u00e0 l\u0169 l\u1ee5t, b\u1ed1n l\u00e0 b\u1ec7nh d\u1ecbch \u1edf tr\u00e2u b\u00f2. M\u1ed7i n\u0103m \u1eaft c\u00f3 m\u1ed9t trong b\u1ed1n lo\u1ea1i \u0111\u00f3, ch\u1ec9 l\u00e0 n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau m\u00e0 th\u00f4i. Trong b\u1ed1n lo\u1ea1i tai h\u1ecda, h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0 nghi\u00eam tr\u1ecdng nh\u1ea5t. V\u00ec ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0\u01a1ng r\u00e3nh, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c, thi\u1ec7t h\u1ea1i s\u1ebd r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u00fang nh\u01b0 s\u00e1ch truy\u1ec1n n\u00f3i: 'Thi\u00ean tai l\u01b0u h\u00e0nh, qu\u1ed1c gia \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3'. B\u00ednh t\u1eebng s\u1ed1ng l\u00e2u \u1edf n\u00f4ng th\u00f4n, r\u1ea5t am hi\u1ec3u vi\u1ec7c n\u00f4ng, t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 nghi\u1ec7m ch\u1ee9ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00f9a m\u00e0ng li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng lo l\u1eafng v\u1ec1 tai h\u1ecda, l\u1ea1i nghe n\u00f3i n\u0103m nay l\u00faa m\u1ea1ch gieo tr\u1ed3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ebft r\u01a1i \u0111\u00fang l\u00fac n\u00e0y, nh\u00e0 n\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n lo h\u1ea1n h\u00e1n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u1eefa.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, Vua ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf Trung th\u01b0, l\u1ea1i m\u1edf ti\u1ec7c \u1edf S\u00f9ng V\u0103n Vi\u1ec7n cho c\u00e1c quan trong qu\u00e1n c\u00e1c. Vua l\u00e0m th\u01a1 <i>\"Th\u1ee5y Tuy\u1ebft\"<\/i>, sai c\u00e1c quan \u1edf Tam qu\u00e1n h\u1ecda ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, c\u00f2n c\u00e1c quan L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf th\u00ec h\u00f4m sau d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[63] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Ti\u1ec3u hi\u1ec7u Ki\u00eau k\u1ecb thu\u1ed9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00edn b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3. T\u00edn t\u1ed1 c\u00e1o r\u1eb1ng Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 C\u00e1i T\u00e1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp qu\u00e1 m\u1ee9c. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a n\u00f3i r\u1eb1ng binh l\u00ednh kh\u00f4ng tu\u00e2n theo c\u1ea5p tr\u00ean, n\u00ean ph\u1ea3i theo qu\u00e2n l\u1ec7nh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu t\u1ed9i \u1edf binh l\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed nghi\u00eam; nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp qu\u00e1 m\u1ee9c, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 l\u00fd l\u1ebd?\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1ed7i khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, khi\u1ebfn binh l\u00ednh s\u1ee3 uy.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ee3p th\u1eddi l\u00fac \u1ea5y.\"<\/i> Li\u1ec1n giao cho quan l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra. T\u00edn khai r\u1eb1ng: <i>\"T\u00e1n say r\u01b0\u1ee3u khi d\u1ea1y t\u1eadp, tr\u1eebng ph\u1ea1t b\u1ed9 h\u1ea1. T\u00edn b\u00e8n d\u00f9ng c\u00e1n cung d\u1eabn h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u00ednh, l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: 'Ch\u00fang ta r\u1ed3i s\u1ebd b\u1ecb Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 say r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh ch\u1ebft.' R\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn M\u00e3 qu\u00e2n ty t\u1ed1 c\u00e1o.\"<\/i> T\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Tuy ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, nh\u01b0ng nh\u1eefng l\u00ednh b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ed7i.\"<\/i> K\u1ebf H\u00f2a xin ch\u00e9m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, ph\u1ea1t Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu. Chi\u1ebfu x\u1eed t\u1eed T\u00edn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y ra ch\u00e2u ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi nh\u1eb9 t\u1ed9i th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u00e2u, T\u00e1n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn H\u1ee9a Ch\u00e2u, c\u00f2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec3m so\u00e1t, Ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u00fap \u0111\u1ee1 T\u00e1n, \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ea3n ty x\u1eed ph\u1ea1t.<\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i kinh tri\u1ec1u c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n B\u1ea3o Ch\u00e2u, v\u00ec n\u01a1i n\u00e0y g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, v\u00f5 th\u1ea7n l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh, c\u00e1c th\u01b0 t\u1eeb tr\u1ea3 l\u1eddi B\u1eafc gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng sai l\u1ea7m v\u1ec1 l\u00fd l\u1ebd.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tr\u00ecnh l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1ed9c v\u00e0 th\u00e2n th\u00edch trong d\u1ecbp l\u1ec5 Nam Giao v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 tri\u1ec1u kh\u00e1nh, ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u1ec1u mong c\u1ea7u \u00e2n s\u1ee7ng qu\u00e1 m\u1ee9c. Vua b\u1ea3o Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu c\u1ee9 chi\u1ec1u theo m\u1ecdi y\u00eau c\u1ea7u, th\u00ec nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc s\u1ebd kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u1edb sao? T\u1eeb nay, ai v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, h\u00e3y l\u1ec7nh cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 N\u1ed9i t\u1ec9nh kh\u00f4ng ph\u00ea chu\u1ea9n.\"<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>\"N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa xin ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed g\u1ea7n cho con trai, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan th\u00ec xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n h\u00e0ng n\u0103m, c\u00e1c vi\u1ec7n xin mi\u1ec5n thu\u1ebf cho thuy\u1ec1n xe bu\u00f4n b\u00e1n. N\u0103m ngo\u00e1i, Tr\u00ecnh K\u1ebf T\u00f4ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n, ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed, T\u1ea5n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa xin thay th\u1ebf. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n 'D\u0129' s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u1ef1' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n.[\/footnote], b\u1ecdn th\u1ea7n ch\u1ec9 xin \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 v\u00ec h\u1ecd l\u00e0 qu\u1ed1c th\u00edch[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n 'Vi\u1ebft' s\u1eeda th\u00e0nh '\u0110\u00e3n' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n.[\/footnote], nh\u01b0ng b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u g\u00e1c l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m l\u00e0m quan \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ec1 t\u00f4i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Trong s\u1ed1 th\u00e2n th\u00edch c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn vi\u1ec7c tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i, Tr\u1eabm ch\u1ec9 \u0111\u00e1p r\u1eb1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean l\u1edbn lao, sao c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh? Hu\u1ed1ng chi m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9, Tr\u1eabm tu\u00e2n th\u1ee7, \u0111\u00e2u d\u00e1m sai l\u1ec7ch? G\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u1ecd c\u0169ng d\u1ea7n bi\u1ebft l\u1ed7i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u an ph\u1eadn.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban y ph\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef Th\u00e1i Mi\u1ebfu[footnote]Nguy\u00ean v\u0103n 'T\u00f4ng' s\u1eeda th\u00e0nh 'Th\u1ee7', 'T\u1ef1' s\u1eeda th\u00e0nh '\u0110\u1eb3ng' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c.[\/footnote], l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 h\u00e0ng n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 8, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u1edbi.)<\/i><\/p>\n\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea3 L\u0129nh qu\u00e2n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Nguy\u00ean, Chi\u00eau \u0110\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt H\u00e0i L\u00fd, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 T\u1ea3 Uy V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng[footnote]Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea3 Uy V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng, ch\u1eef 'Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0110i\u1ec7n trung Thi\u1ebfu gi\u00e1m L\u00fd Thao \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean. Theo t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an, m\u00f3n th\u1ecbt ch\u1ed3n \u0111\u1ea5t <i>(\u0111\u1ec1 li)<\/i> l\u00e0 m\u00f3n \u0103n qu\u00fd nh\u1ea5t, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean m\u1eb9 v\u00e0 ch\u1ee7 nh\u00e2n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, s\u1ee9 gi\u1ea3 mang theo v\u00e0i con \u0111\u1ebfn, cho u\u1ed1ng s\u1eefa d\u00ea[footnote]Ch\u1eef 'd\u0129' <i>(cho u\u1ed1ng)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi 39 b\u1ed5 sung.[\/footnote], r\u1ed3i sai \u0111\u1ea7u b\u1ebfp ch\u1ebf bi\u1ebfn theo c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ecdn nh\u1eefng m\u00f3n ngon r\u1ed3i y\u00eau c\u1ea7u th\u00eam, khi\u1ebfn s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng vui m\u1eebng. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, c\u00e1c quan \u1edf \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u00e0o h\u1ecfi, h\u1ecfi th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh an \u1ed5n c\u1ee7a c\u00e1c quan tri\u1ec1u ta t\u1eebng \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Th\u1ea7n th\u1ea5y h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec nghi ng\u1edd, n\u00ean \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi ch\u00e2n th\u1eadt. Nay s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ebfn, xin b\u1ea3o c\u00e1c quan t\u1eebng \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an c\u0169ng n\u00ean giao ti\u1ebfp v\u1edbi s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, h\u1ecfi th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh an \u1ed5n c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecd vui l\u00f2ng.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch H\u1ed9i y\u1ebfu ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 4, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn sau ph\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n\n<p>[68] Gia Lu\u1eadt Nguy\u00ean \u1edf l\u1ea1i kinh th\u00e0nh, t\u1eebng h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn: <i>\"H\u00e0ng ng\u00e0y trong qu\u00e1n nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng, ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u00e0 luy\u1ec7n t\u1eadp chi\u1ebfn tr\u1eadn sao?\"<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfng tr\u1ed1ng trong c\u00e1c bu\u1ed5i di\u1ec5n tr\u00f2 h\u00e1t ho\u1eb7c ti\u1ec7c t\u00f9ng trong d\u00e2n gian. Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Chi b\u1eb1ng n\u00f3i th\u1eadt v\u1edbi h\u1ecd. C\u00e1c qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn tranh, vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1edbi h\u1ecd.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[69] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ban tay vi\u1ebft t\u1edd chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Vua t\u00f4i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u00e1ch n\u00e0y, kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc trong l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i sau khi nghe ch\u00ednh s\u1ef1, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t thi\u1ec7n \u00e1c, l\u01b0u truy\u1ec1n cho \u0111\u1eddi sau, khi\u1ebfn Vua t\u00f4i, cha con c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1eeb c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi theo quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ki\u1ec3m tra l\u1eabn nhau. N\u1ebfu trong s\u00e1ch c\u00f3 ch\u1ed7 sai s\u00f3t, m\u1ee5c l\u1ee5c kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, ni\u00ean \u0111\u1ea1i, \u0111\u1ebf hi\u1ec7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, v\u00e0 ghi r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch, theo t\u1eebng quy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean. Sau n\u00e0y so s\u00e1nh c\u00f4ng lao, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng v\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Giao cho L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ea3o quy\u1ec7t, khi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen th\u01b0\u1edfng, li\u1ec1n t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n; n\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t b\u1ecb Vua khi\u1ec3n tr\u00e1ch, th\u00ec l\u1ea1i b\u1ea3o th\u01b0 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 do D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m. \u0110\u1ed3ng li\u00eau \u0111\u1ec1u gh\u00e9t \u00f4ng ta, b\u00e8n b\u1ea3o Tr\u1ea7n Vi\u1ec7t n\u1eb1m nh\u01b0 x\u00e1c ch\u1ebft gi\u1ea3 l\u00e0m Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, Th\u1ea1ch Trung L\u1eadp \u0111\u00f3ng vai v\u1ee3 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f3c b\u00ean c\u1ea1nh, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u00e1t b\u00e0i <i>\"Ng\u1ee5y T\u1ea5n\"<\/i> \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft chuy\u1ec7n, b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ecbnh tr\u1ecb t\u1ed9i t\u1ea5t c\u1ea3. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n can thi\u1ec7p, vi\u1ec7c m\u1edbi th\u00f4i. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c \u1edf trong vi\u1ec7n, n\u1ebfu Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn sau, \u1eaft ph\u1ea3i tr\u00e1nh ra ngo\u00e0i, \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c c\u0169ng v\u1eady. \u0110\u1ebfn khi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1 ti\u1ec5n, ch\u1ec9 c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c kh\u00f4ng l\u00e0m. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean, Vua d\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c l\u00e0m th\u01a1, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng \u1ee8c v\u1eabn tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng n\u1ed9p.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[70] D\u00e2n huy\u1ec7n Ki\u1ec1n Vi v\u00ec ch\u1eb7t c\u00e2y m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Nam Man, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng huy\u1ec7n n\u00e0y n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ebfn V\u00e2n Nam, xin \u0111\u1eb7t 300 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, c\u1eed quan trong tri\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee9c Tr\u00fa B\u1ea1c Gi\u00e1m \u00c1p. Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n sinh s\u1ef1, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1ee5 Trung Ch\u00e1nh c\u1ea5m d\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1eb7t c\u00e2y m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, giao tranh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man.<\/p>\n\n<p>[71] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp tan r\u00e3 \u1edf ch\u00e2u Nghi \u0111\u00e3 b\u1ecb truy b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft, r\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u00e1 gi\u1eb7c. Vua \u0111\u01b0a ra cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, ch\u1ec9 v\u00e0o ch\u1ed7 qu\u00e2n ti\u00ean phong ph\u00e1 gi\u1eb7c, n\u00f3i r\u1eb1ng L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u00fa tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng k\u00fd v\u00e0o gi\u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m 100 t\u1edd, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1eadp c\u00f4ng. Khi ph\u00e1 gi\u1eb7c, L\u1ee3i D\u1ee5ng \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u00ec, c\u00f2n H\u00fa \u1edf ph\u00eda sau m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u00e1 n\u1eeda. V\u00ec th\u1ebf, th\u00e1ng 10 n\u0103m sau m\u1edbi ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129 Ninh S\u00f3c.<\/p>\n\n<p>[72] Kinh Nguy\u00ean Ki\u1ec1m H\u1ea1t l\u00e0 T\u1ea7n H\u00e0n t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7n N\u1ea1p Ch\u1ea5t \u1edf qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean gian tr\u00e1 d\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c l\u00e0m con tin, theo chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3. C\u00f3 t\u00ean Y \u0110\u1eb7c C\u1ed5, d\u00f2ng d\u00f5i l\u1edbn nh\u1ea5t, hung \u00e1c nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf, th\u1ea3 ra kh\u00f4ng ti\u1ec7n, nay \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, cho th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f9ng \u0111i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, xin \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 \u1edf n\u01a1i xa.\"<\/i> Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ban 2 v\u1ea1n ti\u1ec1n trang b\u1ecb, cho v\u00e0o qu\u00e2n t\u1ecbch \u1edf ch\u00e2u \u00d4n, l\u1ea1i c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. Th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1ea5n Nhung, c\u1ea5p ru\u1ed9ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng cho \u0111i c\u00f9ng. Vua cho r\u1eb1ng d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eef, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng tin.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y t\u1ebf l\u1edbn v\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 l\u1edbn m\u1ed9t ng\u00e0y, tuy kh\u00f4ng t\u1ea5u vi\u1ec7c x\u1eed t\u1eed, nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u1ed9i nh\u1eb9 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u00e2u, th\u00ec Vi\u1ec7n Th\u1ea9m H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[74] Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng v\u1eadt t\u01b0\u1eddng th\u1ee5y, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn hi\u1ebfn, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 n\u00eau l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 \u0111\u1ec3 c\u1ea5m. L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>\"Ph\u00fac \u1ee9ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c l\u1edbn, d\u00f9 \u0111\u1ee9c Vua khi\u00eam t\u1ed1n, c\u1ed1t \u1edf t\u1ef1 h\u1ea1 m\u00ecnh, nh\u01b0ng n\u1ebfu s\u1eed th\u1ea7n kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, \u0111\u1eddi sau bi\u1ebft sao? Xin ch\u1ec9 b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh, g\u1eedi S\u1eed qu\u00e1n.\"<\/i> Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n\n<p>[75] L\u00fac \u0111\u1ea7u, nh\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Thanh Th\u1ea7n l\u00e0 S\u1eed Quang B\u1ea3o b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, k\u1ef3 b\u1ea3o n\u00f3i \u0111\u00eam \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ea5m, Di\u00ean Ph\u00fa, Di\u00ean Ngh\u1ecb kh\u00f4ng ng\u1ee7 t\u1ea1i nh\u00e0 m\u00ecnh, huy\u1ec7n \u00fay li\u1ec1n b\u1eaft v\u00e0 tra h\u1ecfi. C\u00e1c l\u1ea1i huy\u1ec7n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 c\u00f9ng b\u1ecdn t\u00f9y \u00fd tra t\u1ea5n, khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u1ebft. M\u1ed9t l\u00fac sau, ch\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y t\u00ean c\u01b0\u1edbp nh\u00e0 Quang B\u1ea3o, m\u1edbi r\u00f5 oan cho Ph\u00fa, Ngh\u1ecb. \u00cdch ch\u00e2u Nh\u1eadm Trung Ch\u00ednh t\u00e2u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng ba n\u0103m v\u00e0 mi\u1ec5n lao d\u1ecbch cho hai h\u1ed9 Ph\u00fa, Ngh\u1ecb.<\/p>\n\n<p>[76] B\u00e3i c\u1ecf kinh th\u00e0nh H\u00e0 Nam b\u1ecb ch\u00e1y, \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ngo\u00e0i th\u00e0nh, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 B\u1ed9 qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng \u1ea8n l\u1ec7nh cho \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu H\u1ed5 D\u1ef1c \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n l\u00e0 Cao Loan \u0111em qu\u00e2n doanh g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u1ee9u ch\u1eefa. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty t\u00e2u r\u1eb1ng Loan kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n m\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu ch\u1ec9, xin x\u00e9t t\u1ed9i. Vua cho r\u1eb1ng ch\u1eefa ch\u00e1y l\u00e0 vi\u1ec7c g\u1ea5p, \u1ea8n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1, b\u00e8n l\u1ec7nh tha t\u1ed9i cho Loan, nh\u01b0ng r\u0103n t\u1eeb nay ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ti\u1ebft \u0111\u1ed9 \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu qu\u00e2n nhi\u1ec1u, d\u00f9ng ch\u1ee9c Th\u1ecb c\u1ea5m tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m Gi\u00e1m \u00e1p. L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 ti\u1ec3u hi\u1ec7u v\u00f4 l\u1ec5 v\u1edbi H\u1ed9 qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, v\u00ec ch\u1ee9c nh\u1eb9.<\/p>\n\n<p>[78] Ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n g\u1ea5m v\u00f3c Khi\u1ebft \u0110an, r\u01b0\u1ee3u T\u00e2n La, th\u1ecbt Phi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, phong con g\u00e1i th\u1ee9 c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0m L\u1ea1c L\u0103ng qu\u1eadn qu\u00e2n. L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7, l\u1ec7nh Trung th\u01b0 x\u00e9t k\u1ef9 c\u1ed1 s\u1ef1, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin \u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban t\u01b0\u1edbc qu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[80] L\u00f2 r\u00e8n \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf ch\u00e2u Duy\u1ec5n, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p h\u01a1n hai v\u1ea1n c\u00e2n s\u1eaft, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c khai th\u00e1c luy\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1 s\u1ea3n. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[81] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua t\u1eebng h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi c\u1ed1ng c\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"H\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu v\u1eady, th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u00edt h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi sao? C\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ea9n th\u1eadn. Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn, n\u00ean giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho \u00f4ng \u1ea5y. Chu Kh\u1edfi, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tham gia.\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng[footnote]Ch\u1eef 'Ph\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 27 v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote] t\u00e2u: <i>\"Vi\u1ec7c ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch, c\u0169ng h\u1ee3p l\u00fd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 ph\u1ea9m h\u1ea1nh.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1eb1ng Nguy\u00ean Y\u1ebfn \u00edt giao du v\u1edbi c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nay n\u00ean \u0111\u1ec3 Chu T\u1ed1n thay Chu Kh\u1edfi l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, l\u1ec7nh cho Chu Kh\u1edfi c\u00f9ng \u0110\u1eb1ng Nguy\u00ean Y\u1ebfn c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ni\u00eam phong.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o.<\/p>\n<p>Sau khi nh\u1eadn chi\u1ebfu, Vua d\u1eb7n d\u00f2 \u00fd ch\u1ec9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o m\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng. L\u1ea1i sai Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Nghi\u00eam D\u0129nh, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ed5ng tr\u01b0\u1eddng thi, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ki\u1ec1u Nhan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ecbnh Di, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Tr\u1ea7n K\u00ed T\u1ebf tu\u1ea7n tra c\u00e1c ph\u00f2ng thi[footnote]Ch\u1eef 'ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung.[\/footnote], Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Nh\u00e2m Tu\u1ef3, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Tr\u1ea7n \u0110\u00e0m ki\u1ec3m tra b\u00e0i thi ti\u1ebfn s\u0129, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba M\u00e3 Quy Ph\u00f9 c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ea5m thi c\u00e1c khoa. L\u1ea1i sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Kh\u1edfi, Kinh \u0111\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1eb1ng Nguy\u00ean Y\u1ebfn ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi c\u1ee7a th\u00ed sinh, d\u00f9ng \u1ea5n ph\u1ee5ng s\u1ee9; \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u00fd \u0110\u1ea1o gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ed5ng vi\u1ec7n ni\u00eam phong. B\u00e0i thi ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n, giao cho ch\u1ee7 kh\u1ea3o ch\u1ea5m, v\u00e0 ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf. Sau khi ch\u1ee7 kh\u1ea3o ch\u1ea5m xong v\u00e0 \u0111\u1ecbnh xong th\u1ee9 b\u1eadc, l\u1ea1i ni\u00eam phong r\u1ed3i \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh l\u00ean, giao cho n\u01a1i ph\u00fac kh\u1ea3o ch\u1ea5m xong, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi so s\u00e1nh k\u1ebft qu\u1ea3. Vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9 ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n v\u00e0 ki\u1ec3m tra b\u00e0i thi do c\u00e1c quan kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Y\u1ebfn l\u00e0 con c\u1ee7a Trung Ch\u00ednh. S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Quang Ho\u00e1.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t truy\u1ec7n Chu Kh\u1edfi, n\u00f3i r\u1eb1ng Kh\u1edfi s\u00e1ng l\u1eadp ra ph\u00e9p h\u1ed3 danh; l\u1ea1i x\u00e9t truy\u1ec7n Tr\u1ea7n T\u0129nh, c\u0169ng n\u00f3i ph\u00e9p h\u1ed3 danh ch\u1ea5m thi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u0129nh. C\u00f3 l\u1ebd T\u0129nh tr\u01b0\u1edbc xin d\u00f9ng \u1edf thi \u0110i\u1ec7n, Kh\u1edfi l\u1ea1i d\u00f9ng \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9, n\u00ean Kh\u1edfi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m quan ni\u00eam phong. B\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi Nghi\u00eam D\u0129nh, Ki\u1ec1u Nhan, Tr\u1ecbnh Di, Tr\u1ea7n K\u00ed T\u1ebf, Tr\u1ea7n \u0110\u00e0m, M\u00e3 Quy Ph\u00f9, L\u00fd \u0110\u1ea1o, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c khoa c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1eddng thi. T\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi ph\u00fac h\u1ea1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i b\u1ecf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[83] Quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an d\u1eabn binh b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, e r\u1eb1ng c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u x\u00e2m l\u1ea5n. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 nghi ng\u1edd qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.\"<\/i> Sai N\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111i xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Ho\u00e0i T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tr\u1ed9m ng\u1ef1a X\u00e1 L\u1ee3i r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u1ef1a, nghe n\u00f3i quan l\u1ea1i \u1edf Vi\u1ec7n K\u1ef3 K\u1ef5 thi\u00ean v\u1ecb, kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. T\u1eeb nay, Trung s\u1ee9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u1ea5p b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c ban, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn \u0111\u1ecbnh 20 con, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ban. Sau khi ban xong l\u1ea1i b\u1ed5 sung, lu\u00f4n gi\u1eef \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[85] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c x\u01b0\u1edfng \u0111\u00fac ti\u1ec1n, m\u1ed7i tu\u1ea7n ngh\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t ng\u00e0y, ai mu\u1ed1n l\u00e0m th\u00ec c\u1ee9 l\u00e0m.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n T\u00f4n Th\u00edch t\u00e2u: <i>\"Xem th\u1ea5y n\u0103m t\u1edbi ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng, ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n c\u1ea7u m\u00f9a, t\u1ebf Tr\u1eddi. Theo \u300aXu\u00e2n Thu truy\u1ec7n\u300b: 'M\u1edf \u0111\u1ea5t m\u00e0 t\u1ebf giao, t\u1ebf giao r\u1ed3i m\u1edbi c\u00e0y.' \u300aNguy\u1ec7t l\u1ec7nh\u300b n\u00f3i: 'Thi\u00ean t\u1eed l\u1ea5y ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n c\u1ea7u m\u00f9a v\u1edbi Tr\u1eddi, r\u1ed3i ch\u1ecdn ng\u00e0y nguy\u00ean th\u1ea7n, t\u1ef1 c\u1ea7m c\u00e0y b\u1eeba, th\u00e2n h\u00e0nh c\u00e0y ru\u1ed9ng \u0111\u1ebf t\u1ecbch.' C\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean nho \u0111\u1ec1u n\u00f3i, ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n t\u1ee9c l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n, t\u1ebf Tr\u1eddi, ng\u00e0y nguy\u00ean th\u1ea7n l\u00e0 ng\u00e0y c\u00e1t sau t\u1ebf giao, t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng r\u1ed3i c\u00e0y ru\u1ed9ng. \u300aL\u1ee5c \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aL\u1ec5 c\u00e1c t\u00e2n nghi\u300b \u0111\u1ec1u n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n t\u1ebf Tr\u1eddi, sau l\u00e0 ng\u00e0y c\u00e1t t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng. Xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng, v\u00e0 ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.\"<\/i> Vua sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 c\u00f9ng quan Ki\u1ec3m th\u1ea3o c\u1ee7a S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n xem x\u00e9t k\u1ef9. Sau \u0111\u00f3, quan Ph\u00e1n t\u1ef1 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>\"\u300aT\u1ed1ng th\u01b0\u300b, \u300aH\u1eadu Ng\u1ee5y th\u01b0\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng,[footnote]Ch\u1eef 'c\u00e1t' trong 'ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u 'xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng' \u1edf tr\u00ean v\u00e0 \u300aTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 40, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 87 ph\u1ea7n Giao x\u00e3 kh\u1ea3o b\u1ed5.[\/footnote] xin theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00edch[footnote]Ch\u1eef 'xin' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote].\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng s\u1ed1 b\u1ea1c tr\u1eafng ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9, gi\u00e1 m\u1ed7i l\u1ea1ng kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 ban th\u01b0\u1edfng gi\u00e0y b\u1ea1c, s\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ea3n ch\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea1c, m\u1ed7i l\u1ea1ng ch\u1ec9 c\u1ea5p 750 ti\u1ec1n, trong khi th\u1ef1c t\u1ebf gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n, do c\u01a1 quan k\u1ebf to\u00e1n kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[88] Binh l\u00ednh Th\u1ea7n K\u1ecb l\u00e0 Tri\u1ec7u Vinh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng thu\u1ed1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh thau. Vua n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n gian kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u n\u1ea5u ch\u1ea3y ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m, thu\u1eadt n\u00e0y th\u1eadt v\u00f4 ngh\u0129a.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9, nh\u01b0ng nh\u1eefng th\u1ee9 t\u1eeb ngo\u1ea1i phi\u00ean \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng n\u1eb1m trong l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[89] Lai L\u00e2n \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng Long tr\u1ea5n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u1ed9c l\u00e0 Ho\u00e0i Tam c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1eabn nhau, khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c l\u1ec1u tr\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n. H\u00e0n Th\u1ee7 Anh, quan tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf L\u00e2n Ph\u1ee7, \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. Vua ban chi\u1ebfu c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u h\u1ecd v\u1ec1 v\u00e0 k\u1ebft \u01b0\u1edbc, x\u1eed l\u00fd theo ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a phi\u00ean.<\/p>\n\n<p>[90] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua ban chi\u1ebfu d\u00e1n \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n, n\u00eau r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c nh\u1edd v\u1ea3 ri\u00eang t\u01b0 v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u00e2n t\u00e0i ngh\u00e8o kh\u00f3, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n th\u1ea5y \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf kh\u1ea3o th\u00ed m\u1edbi, trong tri\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn, cho r\u1eb1ng Trung th\u01b0 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ec3 c\u1ee7a khoa tr\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 nghi ng\u1edd Xu\u00e2n quan c\u00f3 t\u01b0 t\u00ecnh. \u0110\u1ebfn khi chi\u1ebfu d\u00e1n ra, s\u0129 t\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi bi\u1ebft b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u00f4ng b\u1eb1ng, s\u1ee3 b\u1ecf s\u00f3t nh\u00e2n t\u00e0i n\u00ean m\u1edbi thay \u0111\u1ed5i quy ch\u1ebf n\u00e0y.\"<\/i> C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n t\u1eebng xin th\u00ed ti\u1ebfn s\u0129 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m 20 b\u00e0i th\u01a1, ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u00e0i hay r\u1ed3i m\u1edbi thi ti\u1ebfp. Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi th\u01a1 m\u1edbi \u0111\u1ed7, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[91] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[92] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea3 Uy v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau L\u01b0u Ninh, Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt T\u00edn Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 S\u00f9ng L\u1ed9c Thi\u1ebfu khanh H\u00ecnh T\u01b0\u1eddng, H\u1eefu Uy v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt To\u1ea1i Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00f5 v\u00e0 quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c h\u00f2a h\u1ea3o v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Trong h\u00e0ng ng\u0169 quan v\u0103n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n nh\u01b0 v\u1eady. Tuy nhi\u00ean, qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 h\u00f2a h\u1ea3o v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, t\u00ednh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn binh \u0111ao, kh\u00f4ng hao t\u1ed1n t\u00e0i l\u1ef1c, nh\u00e2n d\u00e2n v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ee3i H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u1edbi \u0111\u1ed9ng binh.\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"Bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng y\u00ean, c\u00e1c quan v\u00f5 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ee3i.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c gia tuy d\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, ch\u00fang sao d\u00e1m ph\u00e1 b\u1ecf l\u1eddi th\u1ec1? Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef g\u00ecn thanh t\u1ecbnh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, y\u00ean \u1ed5n d\u00e2n ch\u00fang.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[93] C\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi t\u1eebng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u xin chi\u00eau m\u1ed9 ng\u1ef1a chi\u1ebfn, Vua nh\u00ecn c\u00e1c quan t\u1ea3 h\u1eefu n\u00f3i: <i>\"Hi\u1ec7n nay c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t l\u00e2u ng\u00e0y, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed9t nhi\u00ean chi\u00eau m\u1ed9? H\u01a1n n\u1eefa, nu\u00f4i nhi\u1ec1u ng\u1ef1a qu\u00e1 th\u00ec chi ph\u00ed c\u00e0ng l\u1edbn. Khi\u1ebft \u0110an xin h\u00f2a, nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, d\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 S\u00f3c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1i th\u1edf. Tr\u1ecb v\u00ec b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean lo vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u1ebfu ch\u1ec9 nghe theo nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, g\u00e2y vi\u1ec7c cho qu\u1ed1c gia, th\u00ec h\u1ea1i c\u00e0ng l\u1edbn.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0[footnote]Ch\u1eef 's\u1ef1' trong c\u00e2u 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n d\u0129 th\u1eed s\u1ef1 h\u1ec7 t\u1ee9 ni\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng b\u1ed5 sung.[\/footnote], nay t\u1ea1m ghi l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea1m t\u1ed9i, sau khi b\u1ecb x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng xong, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang qu\u00e2n kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng ho\u1eb7c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u00f9y theo qu\u00e2n th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00e1p t\u1ef1 c\u00f3 t\u00e2u xin x\u1eed ngang v\u1edbi qu\u00e2n C\u1ea5m. Vua cho r\u1eb1ng qu\u00e2n h\u00e0m \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t cao th\u1ea5p, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9.<\/p>\n\n<p>[95] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c l\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i g\u1eedi \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p r\u1ed3i chuy\u1ec3n sang Trung th\u01b0. B\u1edfi v\u00ec ph\u00e0m khi\u1ec3n qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed3n tr\u00fa, ph\u1ea3i d\u1ef1 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu.<\/p>\n\n<p>[96] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb g\u00f4ng c\u00f9m, hi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 lo\u1ea1i g\u00f4ng, xin cho \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ebf t\u1ea1o, l\u1ea5y 15 c\u00e2n l\u00e0m chu\u1ea9n.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] Th\u00e1ng 10, m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd <i>(m\u00f9ng 1)<\/i>, nh\u1eadt th\u1ef1c x\u1ea3y ra nh\u01b0ng tr\u1eddi nhi\u1ec1u m\u00e2y n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u00f5.<\/p>\n<p>[2] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc tu b\u1ed5 th\u00eam th\u00e0nh tr\u00ec, l\u1ea7u canh, v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 Duy\u00ean bi\u00ean an ph\u1ee7 \u0111\u00f4 gi\u00e1m chia nhau \u0111i ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>[3] Tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng binh s\u0129 t\u00e0i gi\u1ecfi, d\u0169ng c\u1ea3m trong qu\u00e2n Long K\u1ecb thu\u1ed9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n Long M\u00e3nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 13 ch\u1ec9 huy c\u1ee7a qu\u00e2n n\u00e0y \u0111\u1ec1u tuy\u1ec3n m\u1ed9 t\u1eeb b\u1ecdn c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u00edt n\u00ean b\u00e0n vi\u1ec7c s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p>[4] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ch\u00e2u L\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n \u1edf ph\u00eda t\u00e2y ch\u00e2u, xin cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. Vua cho r\u1eb1ng Di\u00ean Ch\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng mua b\u00e1n n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 Ho\u00e0i Nam, Giang Chi\u1ebft, Kinh H\u1ed3, ki\u00eam \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00e3i ng\u1ef1 s\u1eed, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p><i>(Ph\u00f3 s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu th\u00e1ng 8.)<\/i><\/p>\n<p>[6] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, b\u1ed5 nhi\u1ec7m V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1, H\u1eefu T\u00e1n thi\u1ec7n \u0111\u1ea1i phu, Gi\u00e1m th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf ch\u00e2u H\u1ee9a, l\u00e0m Tri ch\u00e2u V\u1ec7. T\u1ef1 t\u1ef1 t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u L\u1ec7, khi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00f2ng th\u1ee7, nh\u01b0ng sau v\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c n\u00ean b\u1ecb Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean, b\u1ecb thay ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c. Vua x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i cho tr\u1ecb qu\u1eadn.<\/p>\n<p>[7] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn S\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi qu\u00e2n vi\u00ean trong b\u1ed9 m\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"'B\u1ed5n b\u1ed9' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ea3n qu\u1eadn', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-238-1\" href=\"#footnote-238-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>; Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi Qu\u00e2n s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u trong c\u00f9ng ch\u1ec9 huy; Qu\u00e2n s\u1ee9, \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f9ng ch\u1ec9 huy th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p. Ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[8] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00e1c kho t\u00e0ng trong kinh th\u00e0nh khi thu nh\u1eadn c\u1ecf, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 t\u1ed3n \u0111\u1ecdng, l\u1ec7nh cho Tam ty v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, Vu \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn t\u1eeb T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1. Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u0129, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ra l\u1ec7nh nhanh ch\u00f3ng tr\u00ecnh b\u00e1o danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp c\u00f4ng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i h\u00e0nh qu\u00e2n \u1edf v\u00f9ng L\u0129nh Ngo\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u. \u0110\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean r\u1ed3i, n\u00ean nhanh ch\u00f3ng b\u00e0n vi\u1ec7c ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ed3n tr\u00fa.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n Quy Vi\u1ec5n c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u L\u1ec5, L\u00e3ng thu\u1ed9c Kinh Nam do T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng ch\u1ec9 huy, nghe n\u00f3i r\u1ea5t tu\u00e2n l\u1ec7nh. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o t\u1eebng ph\u1ea1m l\u1ed7i. Sau khi ban th\u01b0\u1edfng v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m xong, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ki\u1ec7n, d\u0169ng c\u1ea3m \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh s\u01b0, sung v\u00e0o qu\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng Qu\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng t\u1eeb Chung Nam S\u01a1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, l\u00e0 do Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 r\u1eb1ng<a class=\"footnote\" title=\"Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, t\u1eeb c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e2u 'c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khen' \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n th\u00e1ng 10. Trong quy\u1ec3n n\u00e0y, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n th\u00e1ng 10 c\u0169ng ch\u00e9p 'Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u1ea1i t\u1eeb Chung Nam S\u01a1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u'. C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 22 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng b\u1ea3n n\u00e0y l\u00e0 'Gi\u00e1p Th\u00ecn'. X\u00e9t ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n l\u00e0 ng\u00e0y 17. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y, Ph\u00f3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n Kinh. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 457, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u1ec9 ch\u00e9p 'th\u00e1ng 10, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn'. Vi\u1ec7c n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.\" id=\"return-footnote-238-2\" href=\"#footnote-238-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>: <i>&#8220;Ph\u00f3ng v\u1ed1n cao th\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i l\u1ea7n h\u1ecfi han \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng nghe. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tuy \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc cho \u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a tr\u1ecdng d\u1ee5ng, n\u00ean d\u01b0 lu\u1eadn ch\u01b0a th\u1ecfa.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ch\u1ec9, v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm lo Ph\u00f3ng s\u1ebd thu m\u00ecnh l\u1ea1i, n\u1ebfu \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1eadt l\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u r\u1eb1ng Ph\u00f3ng n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn v\u00e0 th\u0103ng ch\u1ee9c Gi\u00e1n ngh\u1ecb, ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec b\u00e1o \u0111\u00e1p, \u0111\u00e3 l\u00e0 may m\u1eafn l\u1eafm r\u1ed3i. Nay ch\u00faa th\u01b0\u1ee3ng th\u00e1nh minh, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t, n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111\u1eb7t v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ecb hi\u1ec3n h\u00e1ch, th\u00ec c\u00e0ng l\u00e0m n\u1eb7ng th\u00eam l\u1ed7i l\u1ea7m c\u1ee7a m\u00ecnh.&#8221;<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u1ea1i vi\u1ebft th\u01b0 h\u1ecfi, Ph\u00f3ng tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Vua b\u00e8n sai n\u1ed9i th\u1ecb mang chi\u1ebfu ban cho Ph\u00f3ng, \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh n\u00ean hi\u1ec3u r\u00f5 s\u1ef1 \u01b0u \u00e1i n\u00e0y, d\u1ed1c l\u00f2ng th\u00e0nh, tr\u00ecnh b\u00e0y k\u1ebf s\u00e1ch l\u1edbn tr\u1ecb qu\u1ed1c, n\u00eau r\u00f5 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c xa gi\u00fap Vua, vi\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0o t\u1ea5u ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ecfa l\u00f2ng Tr\u1eabm, \u0111\u00e1p \u1ee9ng s\u1ef1 tin c\u1eady c\u1ee7a \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf thanh danh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng b\u1eb1ng.&#8221;<\/i> Ph\u00f3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u00f3ng bi\u1ebft gi\u1eef ph\u1eadn, c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khen.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng Tri ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u H\u00e0 B\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[12] T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u C\u00e0n \u0110\u1ee9c, Khai B\u1ea3o tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00f9ng binh, c\u1ee9u t\u1ebf l\u1ee5t l\u1ed9i, h\u1ea1n h\u00e1n, ban th\u01b0\u1edfng trong c\u00e1c d\u1ecbp l\u1ec5, c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u00ednh to\u00e1n, n\u1ebfu thi\u1ebfu h\u1ee5t th\u00ec ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7, \u0111\u1ee3i khi thu thu\u1ebf c\u00f3 d\u01b0 th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i. Sau ni\u00ean hi\u1ec7u Thu\u1ea7n H\u00f3a, trong v\u00f2ng 20 n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, c\u00f3 n\u0103m l\u00ean \u0111\u1ebfn ba tr\u0103m v\u1ea1n, nhi\u1ec1u n\u0103m kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ed5i, b\u00e8n x\u00f3a s\u1ed5. V\u00ec th\u1ebf, Vua sai Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aN\u1ed9i T\u00e0ng Kh\u1ed1 K\u00fd\u300b ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u01b0a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan xem, n\u00f3i: <i>&#8220;Kho n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u01a1 quan t\u00e0i ch\u00ednh chu\u1ea9n b\u1ecb kinh ph\u00ed. N\u1ebfu c\u01a1 quan t\u00e0i ch\u00ednh thi\u1ebfu h\u1ee5t, \u1eaft ph\u1ea3i l\u1ea5y t\u1eeb d\u00e2n, n\u1ebfu kh\u00f4ng ti\u1ebft ki\u1ec7m th\u00ec l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7?&#8221;<\/i> R\u1ed3i n\u00f3i th\u00eam: <i>&#8220;H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh ph\u00eda b\u1eafc l\u00ean \u0111\u00e0i Thi\u1ec1n Vu, ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec1n \u1edf Xa S\u01b0, l\u00e0m kh\u1ed5 trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c xa, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do khi\u1ebfn t\u00e0i ch\u00ednh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u gi\u1ea3m m\u1ed9t n\u1eeda, b\u00e8n phong Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng l\u00e0m Ph\u00fa D\u00e2n H\u1ea7u, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn v\u00ec vi\u1ec7c d\u00f9ng binh.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[13] H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng l\u00ean quy ch\u1ebf m\u1edbi v\u1ec1 thi ti\u1ebfn s\u0129, Vua ban chi\u1ebfu cho thi h\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111i thi ti\u1ebfn s\u0129, t\u00ednh kh\u00ed ki\u00eau c\u0103ng, hay ch\u00ea bai quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o. T\u1ed1ng B\u1ea1ch l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, gh\u00e9t t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng ta, b\u00e8n \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3t, B\u00e0nh Ni\u00ean o\u00e1n h\u1eadn. V\u00ec th\u1ebf, l\u1ea7n n\u00e0y s\u1eeda \u0111\u1ed5i quy ch\u1ebf, ph\u1ea7n l\u1edbn d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7c c\u0169 c\u1ee7a T\u1ed1ng B\u1ea1ch m\u00e0 \u0111\u1eb7t ra c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p ph\u00f2ng ng\u1eeba. Vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n x\u00e9t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 so s\u00e1nh t\u00e0i ngh\u1ec7 trong m\u1ed9t ng\u00e0y, tuy ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c nh\u1edd v\u1ea3, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 h\u1ea1ng Gi\u00e1p c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb B\u00e0nh Ni\u00ean.<\/p>\n<p>[14] Vua ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, v\u1eadt t\u1ebf l\u1ec5 ph\u1ea3i ch\u1ecdn con v\u1eadt thu\u1ea7n tr\u1eafng, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169. C\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebf nh\u1ecf th\u00eam m\u1ed9t con d\u00ea. Th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean tu s\u1eeda \u0111\u00e0n t\u1ebf. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ecdc l\u1ee5a, \u0111\u1ed3 t\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7 theo l\u1ec5 x\u01b0a, b\u00e0n th\u00eam \u0111\u1ec3 t\u0103ng l\u00ean. \u0110\u1eb7t hai ch\u1ee9c Gi\u00e1m t\u1ebf s\u1ee9, do Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p m\u01b0\u1eddi ng\u00e0n ti\u1ec1n, mi\u1ec5n cho h\u1ecd \u0111i s\u1ee9.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[15] Vua ban chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec7u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed hai vi\u00ean quan th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u1edbn \u1edf c\u00e1c tr\u1ea5n. Vua t\u1ef1 xem s\u1ed5 s\u00e1ch, ch\u1ecdn ra n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 danh ti\u1ebfng trong tri\u1ec1u, sai h\u1ecd b\u1ea3o \u0111\u1ea3m v\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng, Giang Nam chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m T\u1ea3 ty gi\u00e1n, nh\u1eadm ch\u1ee9c Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, thay th\u1ebf Th\u01b0 B\u00f4n. B\u00f4n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00e0n b\u1ea1o c\u1ee7a L\u01b0u V\u0129nh Quy \u1edf Nghi Ch\u00e2u, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i c\u1eed quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra v\u00e0 b\u00e3i nhi\u1ec7m \u00f4ng ta. Khi v\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh l\u00ean, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u1ea1t ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e.<\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng, C\u00f4ng b\u1ed9 lang trung, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m H\u1eefu gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu, tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. L\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb Th\u0103ng Ch\u00e2u tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e2y b\u00e1ch v\u00e0 c\u00e2y gi\u1ea3 \u1edf Ph\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i>, xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf L\u01b0 Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u1ecd Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn, \u00f4ng ch\u1ec9 n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu qu\u1ed1c gia c\u1ea7n, t\u00f4i \u0111\u00e2u d\u00e1m v\u00ec t\u01b0 l\u1ee3i m\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eeba d\u1eb9p xong gi\u1eb7c \u1edf Nghi Ch\u00e2u, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 ch\u00ednh s\u1ef1 \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>&#8220;Cao C\u1ea9n Vi v\u00e0 Cao Th\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u1ec3 tr\u1ecb nh\u1eadm v\u00f9ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh, L\u01b0u T\u1ed1ng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;V\u1ecbnh \u0111ang b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i xa. T\u1ed1ng \u0111ang \u1edf T\u1ecbnh M\u00f4n, tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e3 n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> Ban \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u1ecbnh c\u1eed D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m l\u00e0m tri Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, nh\u01b0ng th\u1ea5y L\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n nh\u1eadn ch\u1ee9c, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;T\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a L\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng k\u00e9m \u0110\u00e0m.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u00f4ng. L\u01b0\u1ee3ng v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng t\u1eeb Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang l\u00ean ch\u1ee9c n\u00e0y v\u00e0i ng\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ecdng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b, Cao Th\u00e2n vi\u1ebft l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u00e2n.)<\/i><\/p>\n<p>[18] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00e2u: <i>&#8220;Khi gi\u1eb7c Nghi Ch\u00e2u g\u00e2y r\u1ed1i, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m l\u00e0m tri \u0110\u00e0m Ch\u00e2u, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb chu \u0111\u00e1o.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, khen ng\u1ee3i s\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m c\u1ee7a \u0110\u00e0m. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e0m v\u1ed1n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 t\u00e0i n\u0103ng qu\u1ea3n l\u00fd, \u00edt ng\u01b0\u1eddi Giang Chi\u1ebft s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;C\u00f3 ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng c\u00f9ng Chu \u0110\u00e0i Ph\u00f9 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00fang v\u1eady. L\u00fac \u0111\u00f3 tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i, nh\u01b0ng \u0110\u00e0m r\u1ea5t c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[19] Chi\u1ebfu phong T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng l\u00e0m D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9, Tr\u01b0\u01a1ng H\u00fa l\u00e0m Nh\u01b0 kinh s\u1ee9, Tr\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng C\u00e1t l\u00e0m Trang tr\u1ea1ch ph\u00f3 s\u1ee9, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng l\u00e0m Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u0103ng ch\u1ee9c c\u00f3 kh\u00e1c bi\u1ec7t. K\u1ebf N\u0103ng v\u00ec l\u00e0 ti\u00ean phong \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. Qu\u00e2n s\u0129 Quy Vi\u1ec5n gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn l\u00e0 L\u00fd H\u1ea1o, L\u01b0u T\u00f4ng, Tri\u1ec7u M\u1eabn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u trong qu\u00e2n. L\u1ea1i phong Tri ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 H\u00e0 B\u1ec9nh l\u00e0m T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, ban \u00e1o t\u00eda. Ba con trai c\u1ee7a B\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f9ng ch\u1ed1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. Th\u0103ng T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u l\u00ean l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n<p>[20] Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1 cho r\u1eb1ng th\u00e0nh T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, quan l\u1ea1i t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ba b\u1eadc; Ho\u00e0i Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Thi\u00ean H\u00e0 tr\u1ea1i, gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u00e2u \u0111\u00e3 r\u00fat lui, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hai b\u1eadc. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Gi\u1eb7c m\u1edbi n\u1ed5i, kh\u00ed th\u1ebf \u0111ang h\u0103ng, Ho\u00e0i Vi\u1ec5n, Thi\u00ean H\u00e0 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e0ng kh\u00f3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ba b\u1eadc nh\u01b0 T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin \u0111\u1ee3i T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u1ec1 tri\u1ec1u r\u1ed3i m\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ban th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5, h\u01a1n n\u1eefa trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n.&#8221;<\/i> N\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[21] Ch\u00e2u T\u1ea7m b\u00e1o t\u00ean gi\u1eb7c Chu \u0110\u1ea1o Th\u00e0nh \u0111em c\u1ea3 gia t\u1ed9c ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. Chi\u1ebfu cho T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng x\u00e9t t\u1ed9i x\u1eed tr\u00ed, gia thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tha.<\/p>\n<p>[22] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n d\u00e2ng danh s\u00e1ch t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u1edf \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty. Chi\u1ebfu t\u1eeb nay vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c, b\u00e3i ch\u1ee9c, l\u1ec7nh cho ch\u1ee7 s\u1ef1 ghi ch\u00e9p ngay th\u1eddi gian, n\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t b\u00e1o l\u00ean tri vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa, ai d\u00e1m b\u1ecf s\u00f3t ho\u1eb7c thay \u0111\u1ed5i s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i.<\/p>\n<p>[23] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu cho S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd, Vu \u0110\u1ee9c Nhu\u1eadn \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u, \u0111\u1ed1c th\u00fac Tu\u1ea7n ki\u1ec3m, S\u1ee9 th\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5 b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh; T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng tu\u1ea7n tra kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng, Qu\u1ebf, Nghi, Dung, Ho\u00e0i Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Thi\u00ean H\u00e0 tr\u1ea1i xong r\u1ed3i v\u1ec1 tri\u1ec1u. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00f9y nghi b\u1ed5 nhi\u1ec7m c\u00e1c S\u1ee9 th\u1ea7n l\u1eadp c\u00f4ng \u0111i theo l\u00e0m Tri qu\u00e2n Ho\u00e0i Vi\u1ec5n qu\u00e2n, Tr\u1ea1i ch\u1ee7 Thi\u00ean H\u00e0, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, v\u00ec gi\u1eb7c v\u1eeba d\u1eb9p y\u00ean, c\u1ea7n h\u1ecd an \u0111\u1ecbnh d\u00e2n ch\u00fang.<\/p>\n<p>[24] Chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng c\u00e1c chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Kinh H\u1ed3 Nam l\u1ed9 c\u00f9ng c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ea3ng, Qu\u1ebf, Ung, Dung, \u0110\u00e0m, Dung, To\u00e0n v\u00e0 Chu V\u0103n Ch\u1ea5t v.v&#8230; v\u00ec \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb qu\u00e2n nhu.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, Qu\u1ea7n m\u1ee5c ty t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c gi\u00e1m d\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ecf l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, sai l\u00ednh tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, thu nh\u1eadp kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi ph\u00ed. Nay s\u1ed1 ng\u1ef1a ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i \u00edt, xin b\u00e3i b\u1ecf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, tr\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u1ea5t c\u1ecf, giao cho c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u00e1nh d\u1ea5u ranh gi\u1edbi, mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c x\u00e2m chi\u1ebfm c\u1ee7a c\u00f4ng t\u01b0.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[26] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, ban \u0111\u1ee9c \u00e2n x\u00e1 t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Li\u1ec5u, T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 qu\u00e2n Ho\u00e0i Vi\u1ec5n; gi\u00e1ng m\u1ed9t b\u1eadc \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed9i nh\u00e2n t\u1eeb t\u1ed9i ch\u1ebft tr\u1edf xu\u1ed1ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0110\u00f4ng l\u1ed9, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y l\u1ed9; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e9p bu\u1ed9c nh\u1eadn ch\u1ee9c th\u00ec kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn. Mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111inh v\u00e0 thu\u1ebf h\u1ea1 thu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Nghi, Li\u1ec5u, T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 qu\u00e2n Ho\u00e0i Vi\u1ec5n; mi\u1ec5n thu\u1ebf thu \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ebf, Chi\u00eau.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c mi\u1ec5n thu\u1ebf thu \u1edf Qu\u1ebf, Chi\u00eau, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi v\u00e0o n\u0103m sau, nay theo b\u1ea3n k\u1ef7.)<\/i><\/p>\n<p>[27] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Trung th\u01b0 d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n x\u00e1 t\u1ed9i, c\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea1o t\u1eb7c \u0111\u00e3 tan r\u00e3, cho ph\u00e9p ch\u00fang ra \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, binh l\u00ednh th\u00ec giao l\u1ea1i cho c\u1ea5p tr\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 sai T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng xem x\u00e9t x\u1eed l\u00fd, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Binh l\u00ednh ph\u1ea3n m\u1ec7nh gi\u1eef th\u00e0nh, n\u1ebfu cho ph\u00e9p tha t\u1ed9i, e r\u1eb1ng qu\u00e1 nh\u1eb9.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 tan r\u00e3 th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1ed7 quy thu\u1eadn, n\u1ebfu b\u1eaft kh\u00f4ng h\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng lo h\u1eadu ho\u1ea1n?&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u xin kh\u00f4ng tha cho nh\u1eefng k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m. Tri Ti\u1ebft l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Trong qu\u00e2n h\u1ee3p l\u1ef1c h\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, t\u1ee5 t\u1eadp tr\u00e1nh t\u1ed9i, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00e0ng x\u00f3m, nay \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, e r\u1eb1ng k\u1ebb \u00e1c kh\u00f4ng ch\u1eeba.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u1edf T\u00e2y Xuy\u00ean, nh\u1eefng k\u1ebb m\u01b0u h\u1ea1i H\u00e0n C\u1ea3nh H\u1eefu, b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, c\u0169ng ch\u1ec9 gi\u1ebft k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u, nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ef1 th\u00fa th\u00ec \u0111\u1ed5i sang c\u00e1c qu\u00e2n kh\u00e1c. Nay qu\u00e2n Tr\u1eebng H\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 qu\u00e2n ch\u00e2u, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec \u0111\u00e0y \u0111i qu\u1eadn xa c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Tri Ti\u1ebft v\u1eabn gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin s\u1eeda l\u1ea1i: <i>&#8220;Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea1o t\u1eb7c \u0111\u00e3 tan r\u00e3, h\u1ea1n trong m\u1ed9t th\u00e1ng ra \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, n\u01a1i n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00e2u l\u00ean x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp L\u00ea D\u1ee5c c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng v\u00e0 gia quy\u1ebfn gi\u00e0 tr\u1ebb g\u1ea7n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn Qu\u00fd Ch\u00e2u. Tri ch\u00e2u T\u1ed1ng Hi M\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u00fang \u0111\u1ebfn, c\u1ea7m \u1ea5n t\u00edn c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, gi\u1eb7c v\u00e0o th\u00e0nh, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 d\u00e2n, qua m\u1ed9t \u0111\u00eam r\u1ed3i m\u1edbi \u0111i. Hi M\u1eabn b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang ch\u1ea1y tho\u00e1t, g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n xa.<\/p>\n<p>[29] Huy\u1ec7n \u00fay Ho\u00e0ng Mai l\u00e0 Phan Ngh\u0129a Ph\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1eaft v\u00ec t\u1ed9i b\u1eaft c\u01b0\u1edbp, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 t\u1eebng g\u1eedi tang v\u1eadt \u1edf nh\u00e0 Chu Ng\u01b0ng b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u, li\u1ec1n b\u1eaft Ng\u01b0ng \u0111\u1ebfn, sai ng\u1ee5c t\u1ed1t l\u1ea5y kh\u0103n da b\u00f2 \u01b0\u1edbt tr\u00f9m l\u00ean \u0111\u1ea7u, kh\u00f4 l\u1ea1i c\u00e0ng si\u1ebft ch\u1eb7t, Ng\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i \u0111au \u0111\u1edbn, li\u1ec1n t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i nh\u1eadn tang v\u1eadt. Ph\u00e1p t\u1ef1 x\u1eed ph\u1ea1t ti\u1ec1n chu\u1ed9c t\u1ed9i ch\u00edn c\u00e2n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u1ea3nh c\u00e1o trong ngo\u00e0i, ph\u00e0m nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 tra t\u1ea5n ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u00e1i ph\u00e1p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf, Ty \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300a\u0110\u00f4ng \u0110\u00f4 S\u1ef1 L\u01b0\u1ee3c\u300b ch\u00e9p: Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: Ph\u00e9p tra t\u1ea5n v\u1ed1n \u0111\u00e3 ghi r\u00f5 trong \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m tr\u00e1i l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00e0n b\u1ea1o. C\u00e1c c\u01a1 quan trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o ph\u00e0m c\u00f3 d\u1ee5ng c\u1ee5 tra t\u1ea5n ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u00e1i ph\u00e1p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf.)<\/i><\/p>\n<p>[30] C\u1ef1u huy\u1ec7n \u00fay Ti\u1ebfu huy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Ti\u1ebfu huy\u1ec7n nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ebfu huy\u1ec7n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Ti\u1ebfu huy\u1ec7n', do ch\u1eef 'Ti\u1ebfu' v\u00e0 'Ti\u1ebfu' g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau n\u00ean nh\u1ea7m, Ti\u1ebfu huy\u1ec7n thu\u1ed9c Ho\u00e0i Nam l\u1ed9, B\u1ea1c Ch\u00e2u.\" id=\"return-footnote-238-3\" href=\"#footnote-238-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a> l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u1ec1 t\u1eebng d\u00e2ng th\u01b0 b\u00e0n v\u1ec1 l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00e0, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u01b0a v\u1ec1 Ty ph\u00e1t v\u1eadn Giang Ho\u00e0i l\u00e0m ch\u1ec9 s\u1eed. Ph\u00f9ng L\u01b0\u1ee3ng, L\u00fd Ph\u1ed1 ti\u1ebfn c\u1eed T\u1ec1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c quan kinh, nh\u01b0ng Ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng n\u00f3i T\u1ec1 l\u00e0 con nh\u00e0 gi\u00e0u. Vua h\u1ecfi Trung th\u01b0, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i h\u1ea1n ch\u1ebf gi\u00e0u ngh\u00e8o.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khanh n\u00f3i ph\u1ea3i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u00e2n th\u00edch c\u1ee7a ai, ng\u01b0\u1eddi quen c\u1ee7a ai. N\u1ebfu th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u00e0i, sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng?&#8221;<\/i> Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, T\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan m\u1ea1c ch\u1ee9c s\u01a1 \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>[31] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u1ee7 b\u1ea1 huy\u1ec7n H\u1ed9 l\u00e0 Cao Ch\u00ed Ninh ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1. Ch\u00ed Ninh \u0111\u1ed7 khoa Minh kinh, xin \u1ee9ng th\u00ed khoa Th\u1ee9c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e0o thi\u1ec1m, v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c thi vi\u1ebft ba ngh\u00ecn ch\u1eef trong m\u1ed9t ng\u00e0y. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, Vua x\u00e9t th\u1ea5y \u00f4ng l\u00e0m quan kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea7m g\u00ec, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(H\u00e0n K\u1ef3 trong b\u00e0i v\u0103n bia m\u1ed9 vi\u1ebft: <i>&#8220;Mi\u1ec5n thi m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m quan.&#8221;<\/i> Kh\u00e1c v\u1edbi s\u00e1ch Th\u1ef1c l\u1ee5c, e r\u1eb1ng l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i khoa tr\u01b0\u01a1ng, v\u00ec Ch\u00ed Ninh l\u00e0 em r\u1ec3 c\u1ee7a K\u1ef3, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[32] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Kh\u1ea3 h\u00e3n D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t c\u1ee7a H\u1ed3i C\u1ed1t Cam Ch\u00e2u sai Ni Ph\u00e1p Ti\u00ean \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, d\u00e2ng m\u01b0\u1eddi con ng\u1ef1a, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho Ph\u00e1p Ti\u00ean \u0111i du ngo\u1ea1n n\u00fai Ng\u0169 \u0110\u00e0i. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai t\u0103ng Tr\u1ea1ch \u0110\u1ea1i Th\u00e1i \u0111\u1ebfn, c\u1ed1ng m\u01b0\u1eddi l\u0103m con ng\u1ef1a, xin \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y ch\u00f9a \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ec3 ch\u00fac th\u1ecd ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, xin ban t\u00ean hi\u1ec7u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u1eadp vi\u1ec7n V\u00f4 L\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd \u1edf ch\u00f9a Can Minh, cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 xu\u1ea5t gia tu h\u00e0nh. V\u00ec vi\u1ec7n nh\u1ecf h\u1eb9p, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng v\u1edbi m\u01b0\u1eddi hai gian h\u00e0nh lang, v\u00e0 cho qu\u1ea3n l\u00fd c\u1eeda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a ch\u00f9a.&#8221;<\/i> Vua cho r\u1eb1ng h\u00e0nh lang l\u00e0 n\u01a1i t\u0103ng ch\u00fang \u0111i l\u1ea1i, c\u1eeda \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n l\u00fd n\u00ean kh\u00f4ng cho ph\u00e9p<a class=\"footnote\" title=\"B\u1ea3n g\u1ed1c ch\u00e9p 'cho ph\u00e9p', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-238-4\" href=\"#footnote-238-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, T\u1eadp Hi\u1ec1n vi\u1ec7n h\u1ecdc s\u0129 Qu\u00e1ch Ch\u00ed l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m, sung ch\u1ee9c H\u00e0n L\u00e2m th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u00f4m qua tri\u1ec7u Qu\u00e1ch Ch\u00ed v\u00e0o n\u00f3i chuy\u1ec7n m\u1ed9t l\u00fac, \u00f4ng \u1ea5y nh\u1edb r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c khi Tr\u1eabm c\u00f2n \u1edf \u0110\u00f4ng cung. Ch\u00ed l\u00e0 b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 thu\u1ea7n h\u1eadu, gi\u1ecfi vi\u1ec7c ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m. D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p k\u1ebf nhi\u1ec7m<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'l\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 266, truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Ch\u00ed ch\u00e9p 'D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p k\u1ebf nhi\u1ec7m'.\" id=\"return-footnote-238-5\" href=\"#footnote-238-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, Kh\u1ea3 Ph\u00e1p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng b\u1eb1ng Ch\u00ed. Tr\u1eabm t\u1eebng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y khi c\u00f2n tr\u1ebb, nay Ch\u00ed \u0111\u00e3 gi\u00e0, mu\u1ed1n tri\u1ec7u v\u00e0o l\u00e0m quan g\u1ea7n, t\u1eeb L\u1ea1i b\u1ed9 th\u1ecb lang n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c g\u00ec?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 nh\u1edb c\u0169 ban \u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1eb7c ch\u1ec9.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f3 th\u1ec3 th\u0103ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[35] Ban \u0111\u1ea7u, c\u00e1c ch\u00e2u g\u1ea7n kinh \u0111\u00f4 h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ecf kh\u00f4 v\u1ec1 kinh s\u01b0. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, m\u00f9a m\u00e0ng li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh \u0111\u00f4 r\u1ea5t r\u1ebb, vi\u1ec7c mua b\u00e1n trong kinh th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u1ebfn b\u1ea3y tr\u0103m v\u00f2ng, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Ho\u1ea1t, T\u00e0o, H\u1ee9a, Tr\u1ecbnh v.v&#8230; n\u1ed9p c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 chuy\u1ec3n v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[36] Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ban \u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 l\u1ecbch Nghi Thi\u00ean cho Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh, l\u1ec7nh cho Di\u00ean Ch\u00e2u c\u1eed nha hi\u1ec7u mang \u0111\u1ebfn. G\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i \u0110\u1ee9c Minh s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3, n\u1ebfu c\u1eed nha hi\u1ec7u th\u00ec e kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c mong \u0111\u1ee3i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 v\u00ec lo ng\u1ea1i s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3. S\u00f9ng Qu\u00fd nay c\u00f3 l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y, theo \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> \u0110\u1ee9c Minh l\u1ea1i xin \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Ng\u0169 \u0110\u00e0i l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u si\u00eau cho m\u1eb9. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u mu\u1ed1n l\u1ec7nh Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd b\u1ea3o r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng qua H\u00e0 \u0110\u00f4ng, qua nhi\u1ec1u doanh tr\u1ea1i qu\u00e2n s\u1ef1 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, cho \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u1ea5n Ch\u00e2u. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00ean l\u1ec7nh S\u00f9ng Qu\u00fd tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu th\u1ef1c l\u00f2ng mu\u1ed1n th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111em \u0111\u1ed3 c\u00fang \u0111\u1ebfn Phu Di\u00ean, giao S\u00f9ng Qu\u00fd c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u00ean Ng\u0169 \u0110\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[37] Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u1ea1i t\u1eeb n\u00fai Chung Nam \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Nh\u01b0 Kinh ph\u00f3 s\u1ee9 cho H\u00e1c Duy H\u00f2a, nguy\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1m \u00e1p \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u1edf Qu\u1ebf Ch\u00e2u; ch\u1ee9c S\u00f9ng Nghi ph\u00f3 s\u1ee9 cho H\u00e0n Minh, nguy\u00ean l\u00e0 Gi\u00e1m \u00e1p \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c \u1edf huy\u1ec7n Li\u1ec5u Th\u00e0nh, Li\u1ec5u Ch\u00e2u; ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban cho H\u1ee9a Qu\u00fd, nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Tu\u1ea7n ki\u1ec3m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ebf, T\u01b0\u1ee3ng v.v&#8230;<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu ban t\u00ean Trung C\u1ea3m cho ch\u1ec9 huy Tr\u1eebng H\u1ea3i \u1edf T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u, v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng gi\u1eef th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[40] Ban \u0111\u1ea7u, khi lo\u1ea1n Tr\u1ea7n Ti\u1ebfn, Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 Nghi Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ea7u Ho\u00e0ng V\u00e3n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng theo s\u1ef1 sai khi\u1ebfn<a class=\"footnote\" title=\"'theo' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'mu\u1ed1n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 10-14 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-238-6\" href=\"#footnote-238-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u. Ti\u1ebfn mu\u1ed1n b\u1eaft hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9, b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh, th\u1ec1 ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ecbnh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ec1 kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u1ea1i trong th\u00e0nh h\u1ee3p l\u1ef1c, d\u00f9ng h\u1ecda ph\u00fac \u0111\u1ec3 khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd h\u1ebft l\u00f2ng gi\u00fap s\u1ee9c. Vua ban \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n cho \u0110\u1ecbnh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, \u01b0u \u0111\u00e3i tr\u1ecdng d\u1ee5ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i lo h\u1ecd nh\u1edb qu\u00ea kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i, b\u00e8n th\u0103ng \u0110\u1ecbnh l\u00e0m M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 \u1edf b\u1ea3n ch\u00e2u, V\u00e3n l\u00e0m B\u1ed9 qu\u00e2n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9.<\/p>\n<p>T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ecdn gi\u1eb7c tan r\u00e3, xin chi\u00eau d\u1ee5 v\u00e0 b\u1eaft gi\u1eef kh\u1eafp n\u01a1i. Nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecnh t\u1ed9i kh\u00f3 tha, xin x\u1eed tr\u1ea3m ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, v\u1ee3 con b\u1eaft l\u00e0m lao d\u1ecbch.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[41] Th\u00e1ng 11, ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n ph\u00fang vi\u1ebfng, th\u00ec H\u1ed3ng L\u00f4 T\u1ef1, N\u1ed9i Th\u1ecb T\u1ec9nh, Th\u00e1i Th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 Vi\u1ec7n ph\u1ea3i chuy\u1ec3n giao trong v\u00f2ng hai ng\u00e0y. V\u00ec l\u00fac \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 lo xong vi\u1ec7c tang m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[42] Ch\u00e2u Ung gi\u1ea3i t\u1ed9i nh\u00e2n Ti\u1ebfn s\u0129 Th\u00ed X\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn L\u1ec5 b\u1ed9, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf ch\u00e2u Nghi, tr\u1ec5 h\u1ea1n, Vua ban chi\u1ebfu cho C\u1ed1ng vi\u1ec7n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ea5y h\u1ecd.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, b\u1ecf ch\u1ee3 \u1edf tr\u1ea1i Qu\u00e2n Th\u00e0nh ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a An ph\u1ee7 s\u1ee9 v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean nh\u1eadn ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, canh ba, gi\u1eefa tr\u1eddi c\u00f3 kh\u00ed \u0111\u1ecf nh\u01b0 ch\u1ed5i, d\u00e0i b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, \u1edf ph\u00eda nam sao D\u01b0 Qu\u1ef7, chi\u00eam nghi\u1ec7m ch\u1ee7 v\u1ec1 binh d\u1ecbch \u1edf \u0111\u1ea5t T\u1ea7n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Quan thi\u00ean v\u0103n n\u00f3i kh\u00ed \u0111\u1ecf kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a nh\u1ecb th\u1eadp b\u00e1t t\u00fa, tuy ch\u1ee7 v\u1ec1 binh d\u1ecbch, nh\u01b0ng s\u1ebd \u1ee9ng nghi\u1ec7m \u1edf ngo\u00e0i. Hu\u1ed1ng chi qu\u1ed1c gia lu\u00f4n c\u1ea3nh gi\u00e1c, th\u00ec tai h\u1ecda t\u1ef1 nhi\u00ean ti\u00eau tan.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, H\u1eefu Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Tri ch\u1ebf c\u00e1o T\u00f4n C\u1eadn l\u00e0m Tri qu\u00e2n V\u0129nh H\u01b0ng, thay T\u1ee9 Ph\u01b0\u01a1ng Qu\u00e1n s\u1ee9 T\u00f4n To\u00e0n Chi\u1ebfu. Cho To\u00e0n Chi\u1ebfu l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u1ee9a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan: <i>&#8220;Quan l\u1ea1i tr\u1ea5n th\u1ee7 c\u00e1c phi\u00ean tr\u1ea5n, c\u00e0ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. To\u00e0n Chi\u1ebfu cai tr\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, nh\u01b0 Bi\u00ean T\u00fac, T\u00f4n C\u1eadn, ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m nh\u1eadn?&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u1eadn t\u1eebng l\u00e0m ph\u00f3 \u1edf kinh ph\u1ee7, quen vi\u1ec7c d\u00e2n ch\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. C\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ea7n h\u1eadu, l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 khoan dung. Vua ban chi\u1ebfu th\u01b0 khuy\u00ean r\u0103n. To\u00e0n Chi\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec7t th\u1ef1 \u1edf ch\u00e2u H\u1ee9a, n\u00ean theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, Vua ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan tam ty thi\u1ebfu h\u1ee5t ti\u1ec1n c\u00f4ng, cho ph\u00e9p Kinh L\u1ecbch ty ph\u00e1t gi\u00e1c v\u00e0 tha t\u1ed9i, l\u1ea1i mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111\u00f2i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1eb1ng Do ty c\u1ee7a tam ty ki\u1ec3m tra h\u1ed3 s\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng cung, th\u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu h\u1ee5t ti\u1ec1n c\u00f4ng, quan h\u1eefu ty mu\u1ed1n b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, ch\u1ee7 l\u1ea1i k\u00eau oan, Vua sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0, Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u1ea7n B\u00e1ch T\u01b0\u1eddng, quan nhi\u1ebfp ch\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, l\u00e0m huy\u1ec7n l\u1ec7nh huy\u1ec7n Tr\u00e0 Th\u00e0nh; Ho\u00e0ng Trung L\u00fd l\u00e0m tri huy\u1ec7n L\u1eadp S\u01a1n; L\u00fd C\u00e1n l\u00e0m tri huy\u1ec7n C\u1ed5. C\u1ea3 ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft nh\u01b0ng ki\u00ean quy\u1ebft kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p><i>(L\u1eadp S\u01a1n thu\u1ed9c ch\u00e2u M\u00f4ng; C\u1ed5 thu\u1ed9c ch\u00e2u Qu\u1ebf.)<\/i><\/p>\n<p>[49] Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c: <i>&#8220;Trong s\u00e1ch \u300aQu\u00e2n th\u1ea7n s\u1ef1 t\u00edch\u300b, ph\u1ea7n s\u00f9ng b\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o c\u00f3 ch\u1ed7 ghi vi\u1ec7c tr\u1ea3i t\u00f3c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u0103ng nh\u00e2n d\u1eabm l\u00ean, v\u00e0 t\u1ef1 c\u1ea1o \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac l\u1ee3i. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u00ea mu\u1ed9i, l\u1ea7m l\u1ea1c qu\u00e1 m\u1ee9c, n\u00ean x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng, An ph\u1ee7 s\u1ee9 Qu\u1ea3ng Nam, t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf ch\u00e2u Nghi l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u00f3a, L\u00ea D\u1ee5c c\u00f9ng h\u01a1n 200 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, 500 gia quy\u1ebfn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 xong. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u1ee3i khi c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n b\u00e1o c\u00e1o l\u00e0ng x\u00e3 y\u00ean \u1ed5n th\u00ec m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[51] D\u00e2n ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho gi\u1eb7c, L\u1ee3i D\u1ee5ng xin b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc. Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n ngu mu\u1ed9i \u1edf xa, b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p bu\u1ed9c, cung c\u1ea5p th\u1ee9c \u0103n l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh. Tr\u1eebng ph\u1ea1t qu\u00e1 n\u1eb7ng l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean.&#8221;<\/i> L\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y xem x\u00e9t s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u1ea1t v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[52] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1ec7nh c\u1ea5m vi\u1ec7c Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n s\u0129 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i h\u1ed9c ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e1m ch\u00edn \u0111\u1ea5u, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1eddi ph\u00e0n n\u00e0n. Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ecfi \u0110inh V\u1ecb, Tam ty s\u1ee9. V\u1ecb t\u00e2u: <i>&#8220;Chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 quy \u0111\u1ecbnh Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam, c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng th\u00e1ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. Nay vi\u1ec7c gi\u1ea3m b\u1edbt n\u00e0y \u0111\u00e1ng b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. Nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u00f3 hao h\u1ee5t, th\u1ee7y th\u1ee7 \u0103n c\u1eafp d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu Th\u00e1i th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, e r\u1eb1ng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu.&#8221;<\/i> N\u00ean l\u1ea1i ra l\u1ec7nh r\u00e0ng bu\u1ed9c.<\/p>\n<p>[53] B\u00e3i b\u1ecf Nam Nh\u0169 L\u1ea1c vi\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1eadp hai vi\u1ec7n Nam v\u00e0 B\u1eafc, Qu\u1ea7n m\u1ee5c s\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1ed1n k\u00e9m n\u00ean b\u1ecf m\u1ed9t vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[54] Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;Lai L\u00e2n, Lai M\u1ef9 \u1edf tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long b\u1ecb qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. M\u1ef9 l\u00e0 ch\u00fa c\u1ee7a L\u00e2n, t\u1eeb l\u00e2u n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd \u1edf Ph\u1ee7 Ch\u00e2u, c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi Lai Ho\u00e0i Ch\u00ednh, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn, n\u00ean Ho\u00e0i Ch\u00ednh \u0111\u00e3 m\u1eddi qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9.&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>&#8220;L\u00e2n, M\u1ef9 c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f9ng kh\u1ed1n \u0111\u1ebfn xin quy ph\u1ee5, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 hai l\u00f2ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u m\u1ea1nh. Ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh th\u00ec ch\u1ea1y sang ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng, \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1n, n\u1ebfu qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e1nh th\u00ec ch\u1ea1y sang ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng, \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 T\u00e2y Tri\u1ec1n, l\u00e0 n\u01a1i b\u1ed9 binh v\u00e0 k\u1ef5 binh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khi s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i> L\u1ea1i l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 B\u00e0o Trung H\u00f2a c\u00f9ng L\u01b0u T\u00f4ng \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u00f2i l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt c\u1ee7a L\u00e2n, M\u1ef9 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p>[55] Ph\u1ee7 Ch\u00e2u l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a c\u1ee7a t\u1ed9c Qu\u00e1ch M\u00e3ng \u1edf tr\u1ea1i L\u00f4 T\u1eed, chi\u1ebfu cho ty chuy\u1ec3n v\u1eadn x\u1eed l\u00fd vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00ecnh b\u1ed9 T\u1ed1ng B\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 v\u1ec1 h\u01b0u. B\u1ea1ch tu\u1ed5i \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u1ee5c tu\u1ea7n, nh\u01b0ng v\u1eabn mu\u1ed1n ti\u1ebfn th\u00e2n kh\u00f4ng ng\u1eebng. Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai ng\u01b0\u1eddi khuy\u00ean nh\u1ee7. Tri xu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0 con r\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng, c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean nh\u1ee7. B\u1ea1ch b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00e2ng bi\u1ec3u, Vua v\u00ec l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 n\u00ean c\u00f2n l\u01b0u luy\u1ebfn ch\u01b0a cho; d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u1ea7n n\u1eefa, m\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[57] Th\u1eeba th\u1ee5 Cao D\u01b0\u01a1ng Quan L\u01b0u Sanh t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc trong th\u1eddi gian d\u00f9ng binh, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n c\u00f4ng s\u1ee9 \u0111\u1ec3 khao th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n hi\u1ec7u. Nay bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean \u1ed5n, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa gi\u1ea3m nhi\u1ec1u, xin l\u1ec7nh cho ty chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1eadn r\u1ed9n hay nh\u00e0n h\u1ea1 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, L\u00fd S\u0129 Ho\u00e0nh xin tr\u1eeb nh\u1eefng n\u01a1i ven bi\u00ean v\u00e0 tr\u00ean c\u00e1c tr\u1ee5c \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u0103ng gi\u1ea3m s\u1ed1 ti\u1ec1n r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c tri ch\u00e2u, th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam do vi\u1ec7n Th\u1ea9m quan tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u t\u1eebng l\u00e0m tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, theo l\u1ec7 d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn.<\/p>\n<p>[59] Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u1eeb t\u00e2y b\u1eafc tr\u1edf v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng t\u1eeb qu\u00e2n Thu\u1eadn An v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea5t hoang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai kh\u1ea9n, l\u00faa m\u1ea1 t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, d\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, gi\u00e1 c\u1ea3 r\u1ea5t r\u1ebb. Ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn quan l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"C\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn quan l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c, ch\u1eef 'th\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'l\u00e2n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-238-7\" href=\"#footnote-238-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng sinh ra m\u1ed1i h\u1ecda bi\u00ean gi\u1edbi.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Hai ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y b\u1eafc t\u1eeb l\u00e2u l\u00e0 m\u1ed1i h\u1ecda ngo\u1ea1i x\u00e2m. Nay Khi\u1ebft \u0110an c\u1ea7u h\u00f2a, H\u1ea1 \u0110\u00e0i xin l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1. Nh\u01b0 th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Trinh Qu\u00e1n v\u00e0 Khai Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed binh l\u00ednh, thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ecda l\u1edbn. Hi\u1ec7n nay quy\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u n\u1eb1m trong tay b\u1ec7 h\u1ea1, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u0169ng do ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c Vua \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n tr\u1ecb qu\u1ed1c, nh\u01b0 \u0110\u1ee9c T\u00f4ng mu\u1ed1n uy nghi\u00eam kh\u1eafp thi\u00ean h\u1ea1, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft, qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u1eddi nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng im l\u1eb7ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u1ea3nh gi\u00e1c.&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng b\u00e0n vi\u1ec7c v\u1edbi qu\u1ea7n th\u1ea7n, c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ee3p \u00fd Th\u00e1i T\u00f4ng, lui v\u1ec1 th\u00ec lo l\u1eafng. B\u1edfi v\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 r\u1ed9ng l\u1edbn, nh\u00e0 Vua \u1edf s\u00e2u trong cung c\u1ea5m, kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c, m\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 xa r\u1ed9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng Th\u00e1i T\u00f4ng lo l\u1eafng. Nay b\u1ec7 h\u1ea1 nghe v\u00e0 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n nhanh ch\u00f3ng, l\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u r\u0103n, th\u1eadt l\u00e0 may m\u1eafn cho thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng l\u1eddi xin l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, Trung th\u01b0 t\u00e2u l\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng ch\u1ec9 ch\u1eafp tay kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ec5 phong thi\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u r\u1ed3i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb c\u1ee7a th\u00e1nh tri\u1ec1u, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c?&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c, sao c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[61] Ban \u0111\u1ea7u, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u00f2a \u01b0\u1edbc <i>&#8220;th\u00e0nh h\u1ea1 chi minh&#8221;<\/i> \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ea5t uy t\u00edn Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n, t\u1eeb \u0111\u00f3 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ea5t m\u00e3n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f4m, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c: <i>&#8220;Nay ph\u1ea3i l\u00e0m sao?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e1n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ch\u00e1n chi\u1ebfn tranh, li\u1ec1n n\u00f3i d\u1ed1i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 d\u00f9ng binh l\u1ea5y U K\u1ebf, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 r\u1eeda nh\u1ee5c n\u00e0y.&#8221;<\/i> Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 S\u00f3c v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ta kh\u00f4ng n\u1ee1 l\u1ea1i \u0111\u1ea9y h\u1ecd v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, khanh h\u00e3y ngh\u0129 c\u00e1ch kh\u00e1c.&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu b\u1ec7 h\u1ea1 kh\u00f4ng d\u00f9ng binh, th\u00ec n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n ph\u1ee5c b\u1ed1n bi\u1ec3n<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u1ea5n ph\u1ee5c b\u1ed1n bi\u1ec3n 'b\u1ed1n bi\u1ec3n' nguy\u00ean t\u00e1c 'b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 17, Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 7, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 5 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-238-8\" href=\"#footnote-238-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, khoe khoang v\u1edbi r\u1ee3 \u0110\u1ecbch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf h\u1ecfi: <i>&#8220;Vi\u1ec7c l\u1edbn l\u00e0 g\u00ec?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 phong thi\u1ec1n. Nh\u01b0ng phong thi\u1ec1n ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh tr\u1eddi ban, vi\u1ec7c hi\u1ebfm c\u00f3 tuy\u1ec7t lu\u00e2n, m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> R\u1ed3i l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1m l\u00e0nh tr\u1eddi ban \u0111\u00e2u d\u1ec5 c\u00f3, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra<a class=\"footnote\" title=\"\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra 'c\u00f3' nguy\u00ean t\u00e1c '\u0111\u1ec1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-238-9\" href=\"#footnote-238-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu b\u1eadc ch\u00faa t\u00f4i tin s\u00e2u m\u00e0 t\u00f4n s\u00f9ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 thi\u00ean h\u1ea1, th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh tr\u1eddi ban. B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i H\u00e0 \u0110\u1ed3, L\u1ea1c Th\u01b0 c\u00f3 th\u1eadt kh\u00f4ng? Th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp gi\u00e1o h\u00f3a m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1eabm ngh\u0129 l\u00e2u, r\u1ed3i \u0111\u1ed3ng \u00fd, ch\u1ec9 s\u1ee3 V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, n\u00f3i: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd ch\u0103ng?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n xin d\u00f9ng \u00fd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o \u0110\u00e1n, ch\u1eafc kh\u00f4ng sao.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n l\u00fac r\u1ea3nh b\u1ea3o \u0110\u00e1n, \u0110\u00e1n mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng nghe theo. Nh\u01b0ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1eabn ch\u01b0a quy\u1ebft, kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u00e0n v\u1edbi ai.<\/p>\n<p>M\u1ed9t t\u1ed1i kh\u00e1c, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn B\u00ed c\u00e1c, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o \u0111ang tr\u1ef1c \u0111\u00eam<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o \u0111ang tr\u1ef1c \u0111\u00eam 'tr\u1ef1c \u0111\u00eam' nguy\u00ean t\u00e1c '\u0111\u00eam tr\u1ef1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-238-10\" href=\"#footnote-238-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, n\u00f3i H\u00e0 xu\u1ea5t \u0111\u1ed3, L\u1ea1c xu\u1ea5t th\u01b0, th\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c g\u00ec?&#8221;<\/i> H\u1ea1o l\u00e0 l\u00e3o nho, kh\u00f4ng \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u0111\u00e1p b\u1eeba: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp gi\u00e1o h\u00f3a m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> L\u1eddi \u1ea5y t\u00ecnh c\u1edd gi\u1ed1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf t\u1eeb \u0111\u00f3 quy\u1ebft \u00fd, b\u00e8n tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u trong cung, r\u1ea5t vui, ban cho r\u01b0\u1ee3u qu\u00fd n\u00f3i: <i>&#8220;R\u01b0\u1ee3u n\u00e0y r\u1ea5t ngon, v\u1ec1 chia c\u00f9ng v\u1ee3 con.&#8221;<\/i> V\u1ec1 nh\u00e0 m\u1edf ra, th\u00ec l\u00e0 ch\u00e2u ng\u1ecdc, \u0110\u00e1n t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ecb ngh\u1ecb. Vi\u1ec7c thi\u00ean th\u01b0, phong thi\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(Theo \u300aLong Xuy\u00ean bi\u1ec7t ch\u00ed\u300b c\u1ee7a T\u00f4 Tri\u1ec7t v\u00e0 truy\u1ec7n Kh\u1ea5u Chu\u1ea9n do L\u01b0u B\u00e2n so\u1ea1n.)<\/i><\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1ed1i qua tuy\u1ebft r\u01a1i r\u1ed3i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t ng\u1eebng, Tr\u1eabm lo r\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7. N\u1eeda \u0111\u00eam sai ng\u01b0\u1eddi ra s\u00e2n cung xem, th\u00ec b\u00e1o r\u1eb1ng tuy\u1ebft l\u1ea1i r\u01a1i, m\u1eadt \u0111\u1ed9 r\u1ea5t d\u00e0y. Nay qu\u1ea3 nhi\u00ean \u0111\u00e3 d\u00e0y h\u01a1n m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc, sang n\u0103m l\u00faa m\u1ea1ch h\u1eb3n s\u1ebd c\u00f3 hy v\u1ecdng t\u1ed1t. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u00f3 nh\u1ecdc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Duy kh\u00f3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 21 ph\u1ea7n Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-238-11\" href=\"#footnote-238-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, t\u1eebng n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi H\u00ecnh B\u00ednh r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p nhi\u1ec1u tai h\u1ecda<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi' v\u00e0 'th\u01b0\u1eddng' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-238-12\" href=\"#footnote-238-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>. B\u00ednh n\u00f3i r\u1eb1ng tai h\u1ecda c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ea1i kh\u00e1i c\u00f3 b\u1ed1n lo\u1ea1i: m\u1ed9t l\u00e0 d\u1ecbch b\u1ec7nh, hai l\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, ba l\u00e0 l\u0169 l\u1ee5t, b\u1ed1n l\u00e0 b\u1ec7nh d\u1ecbch \u1edf tr\u00e2u b\u00f2. M\u1ed7i n\u0103m \u1eaft c\u00f3 m\u1ed9t trong b\u1ed1n lo\u1ea1i \u0111\u00f3, ch\u1ec9 l\u00e0 n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau m\u00e0 th\u00f4i. Trong b\u1ed1n lo\u1ea1i tai h\u1ecda, h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e0 nghi\u00eam tr\u1ecdng nh\u1ea5t. V\u00ec ru\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0\u01a1ng r\u00e3nh, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c, thi\u1ec7t h\u1ea1i s\u1ebd r\u1ea5t l\u1edbn, \u0111\u00fang nh\u01b0 s\u00e1ch truy\u1ec1n n\u00f3i: &#8216;Thi\u00ean tai l\u01b0u h\u00e0nh, qu\u1ed1c gia \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3&#8217;. B\u00ednh t\u1eebng s\u1ed1ng l\u00e2u \u1edf n\u00f4ng th\u00f4n, r\u1ea5t am hi\u1ec3u vi\u1ec7c n\u00f4ng, t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 nghi\u1ec7m ch\u1ee9ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u00f9a m\u00e0ng li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng lo l\u1eafng v\u1ec1 tai h\u1ecda, l\u1ea1i nghe n\u00f3i n\u0103m nay l\u00faa m\u1ea1ch gieo tr\u1ed3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ebft r\u01a1i \u0111\u00fang l\u00fac n\u00e0y, nh\u00e0 n\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n lo h\u1ea1n h\u00e1n m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u1eefa.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, Vua ban y\u1ebfn cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf Trung th\u01b0, l\u1ea1i m\u1edf ti\u1ec7c \u1edf S\u00f9ng V\u0103n Vi\u1ec7n cho c\u00e1c quan trong qu\u00e1n c\u00e1c. Vua l\u00e0m th\u01a1 <i>&#8220;Th\u1ee5y Tuy\u1ebft&#8221;<\/i>, sai c\u00e1c quan \u1edf Tam qu\u00e1n h\u1ecda ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, c\u00f2n c\u00e1c quan L\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf th\u00ec h\u00f4m sau d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Ti\u1ec3u hi\u1ec7u Ki\u00eau k\u1ecb thu\u1ed9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u00edn b\u1ecb x\u1eed t\u1eed \u1edf ch\u1ee3. T\u00edn t\u1ed1 c\u00e1o r\u1eb1ng Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 C\u00e1i T\u00e1n qu\u1ea3n l\u00fd c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi qu\u00e1 nghi\u00eam kh\u1eafc, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp qu\u00e1 m\u1ee9c. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f4 ngu h\u1eadu L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a n\u00f3i r\u1eb1ng binh l\u00ednh kh\u00f4ng tu\u00e2n theo c\u1ea5p tr\u00ean, n\u00ean ph\u1ea3i theo qu\u00e2n l\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu t\u1ed9i \u1edf binh l\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed nghi\u00eam; nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp qu\u00e1 m\u1ee9c, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 l\u00fd l\u1ebd?&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1ed7i khi b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, quy\u1ebft \u0111o\u00e1n, khi\u1ebfn binh l\u00ednh s\u1ee3 uy.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ee3p th\u1eddi l\u00fac \u1ea5y.&#8221;<\/i> Li\u1ec1n giao cho quan l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra. T\u00edn khai r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u00e1n say r\u01b0\u1ee3u khi d\u1ea1y t\u1eadp, tr\u1eebng ph\u1ea1t b\u1ed9 h\u1ea1. T\u00edn b\u00e8n d\u00f9ng c\u00e1n cung d\u1eabn h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i l\u00ednh, l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i: &#8216;Ch\u00fang ta r\u1ed3i s\u1ebd b\u1ecb Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 say r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e1nh ch\u1ebft.&#8217; R\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn M\u00e3 qu\u00e2n ty t\u1ed1 c\u00e1o.&#8221;<\/i> T\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Tuy ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, nh\u01b0ng nh\u1eefng l\u00ednh b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ed7i.&#8221;<\/i> K\u1ebf H\u00f2a xin ch\u00e9m h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e0y ra \u0111\u1ea3o Sa M\u00f4n, ph\u1ea1t Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 v\u00e0 \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu. Chi\u1ebfu x\u1eed t\u1eed T\u00edn, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y ra ch\u00e2u ngo\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi nh\u1eb9 t\u1ed9i th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u00e2u, T\u00e1n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u00e0y \u0111\u1ebfn H\u1ee9a Ch\u00e2u, c\u00f2n \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec3m so\u00e1t, Ph\u00f3 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u00fap \u0111\u1ee1 T\u00e1n, \u0111\u1ec1u giao cho b\u1ea3n ty x\u1eed ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i kinh tri\u1ec1u c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n, \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n B\u1ea3o Ch\u00e2u, v\u00ec n\u01a1i n\u00e0y g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, v\u00f5 th\u1ea7n l\u00e0m th\u1ee7 l\u0129nh, c\u00e1c th\u01b0 t\u1eeb tr\u1ea3 l\u1eddi B\u1eafc gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng sai l\u1ea7m v\u1ec1 l\u00fd l\u1ebd.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tr\u00ecnh l\u00ean c\u00e1c \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1ed9c v\u00e0 th\u00e2n th\u00edch trong d\u1ecbp l\u1ec5 Nam Giao v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 tri\u1ec1u kh\u00e1nh, ho\u00e0ng t\u1ed9c \u0111\u1ec1u mong c\u1ea7u \u00e2n s\u1ee7ng qu\u00e1 m\u1ee9c. Vua b\u1ea3o Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu c\u1ee9 chi\u1ec1u theo m\u1ecdi y\u00eau c\u1ea7u, th\u00ec nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i ch\u0103m lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc s\u1ebd kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u1edb sao? T\u1eeb nay, ai v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, h\u00e3y l\u1ec7nh cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 N\u1ed9i t\u1ec9nh kh\u00f4ng ph\u00ea chu\u1ea9n.&#8221;<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>&#8220;N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa xin ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed g\u1ea7n cho con trai, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c quan th\u00ec xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n h\u00e0ng n\u0103m, c\u00e1c vi\u1ec7n xin mi\u1ec5n thu\u1ebf cho thuy\u1ec1n xe bu\u00f4n b\u00e1n. N\u0103m ngo\u00e1i, Tr\u00ecnh K\u1ebf T\u00f4ng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n, ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb x\u00e9t x\u1eed, T\u1ea5n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa xin thay th\u1ebf. Nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n 'D\u0129' s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u1ef1' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n.\" id=\"return-footnote-238-13\" href=\"#footnote-238-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, b\u1ecdn th\u1ea7n ch\u1ec9 xin \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1 v\u00ec h\u1ecd l\u00e0 qu\u1ed1c th\u00edch<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n 'Vi\u1ebft' s\u1eeda th\u00e0nh '\u0110\u00e3n' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n.\" id=\"return-footnote-238-14\" href=\"#footnote-238-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, nh\u01b0ng b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u g\u00e1c l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m l\u00e0m quan \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i b\u1ec1 t\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Trong s\u1ed1 th\u00e2n th\u00edch c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn vi\u1ec7c tri\u1ec1u Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ec3 n\u00f3i, Tr\u1eabm ch\u1ec9 \u0111\u00e1p r\u1eb1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean l\u1edbn lao, sao c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh? Hu\u1ed1ng chi m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9, Tr\u1eabm tu\u00e2n th\u1ee7, \u0111\u00e2u d\u00e1m sai l\u1ec7ch? G\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u1ecd c\u0169ng d\u1ea7n bi\u1ebft l\u1ed7i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u an ph\u1eadn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, ban y ph\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef Th\u00e1i Mi\u1ebfu<a class=\"footnote\" title=\"Nguy\u00ean v\u0103n 'T\u00f4ng' s\u1eeda th\u00e0nh 'Th\u1ee7', 'T\u1ef1' s\u1eeda th\u00e0nh '\u0110\u1eb3ng' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c.\" id=\"return-footnote-238-15\" href=\"#footnote-238-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 h\u00e0ng n\u0103m.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 8, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u1edbi.)<\/i><\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea3 L\u0129nh qu\u00e2n V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt Nguy\u00ean, Chi\u00eau \u0110\u1ee9c Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt H\u00e0i L\u00fd, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 T\u1ea3 Uy V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea3 Uy V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng, ch\u1eef 'Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-238-16\" href=\"#footnote-238-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, \u0110i\u1ec7n trung Thi\u1ebfu gi\u00e1m L\u00fd Thao \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng l\u1ec5 Th\u1eeba Thi\u00ean. Theo t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an, m\u00f3n th\u1ecbt ch\u1ed3n \u0111\u1ea5t <i>(\u0111\u1ec1 li)<\/i> l\u00e0 m\u00f3n \u0103n qu\u00fd nh\u1ea5t, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean m\u1eb9 v\u00e0 ch\u1ee7 nh\u00e2n. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, s\u1ee9 gi\u1ea3 mang theo v\u00e0i con \u0111\u1ebfn, cho u\u1ed1ng s\u1eefa d\u00ea<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'd\u0129' (cho u\u1ed1ng) nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi 39 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-238-17\" href=\"#footnote-238-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, r\u1ed3i sai \u0111\u1ea7u b\u1ebfp ch\u1ebf bi\u1ebfn theo c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean. Vua cho ph\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ecdn nh\u1eefng m\u00f3n ngon r\u1ed3i y\u00eau c\u1ea7u th\u00eam, khi\u1ebfn s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng vui m\u1eebng. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng ph\u1ee5ng m\u1ec7nh \u0111i s\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, c\u00e1c quan \u1edf \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn ch\u00e0o h\u1ecfi, h\u1ecfi th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh an \u1ed5n c\u1ee7a c\u00e1c quan tri\u1ec1u ta t\u1eebng \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Th\u1ea7n th\u1ea5y h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec nghi ng\u1edd, n\u00ean \u0111\u1ec1u tr\u1ea3 l\u1eddi ch\u00e2n th\u1eadt. Nay s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ebfn, xin b\u1ea3o c\u00e1c quan t\u1eebng \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an c\u0169ng n\u00ean giao ti\u1ebfp v\u1edbi s\u1ee9 gi\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, h\u1ecfi th\u0103m t\u00ecnh h\u00ecnh an \u1ed5n c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ecd vui l\u00f2ng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch H\u1ed9i y\u1ebfu ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 4, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn sau ph\u1ea7n Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9.)<\/i><\/p>\n<p>[68] Gia Lu\u1eadt Nguy\u00ean \u1edf l\u1ea1i kinh th\u00e0nh, t\u1eebng h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1eadn: <i>&#8220;H\u00e0ng ng\u00e0y trong qu\u00e1n nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng, ch\u1eb3ng l\u1ebd l\u00e0 luy\u1ec7n t\u1eadp chi\u1ebfn tr\u1eadn sao?&#8221;<\/i> C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfng tr\u1ed1ng trong c\u00e1c bu\u1ed5i di\u1ec5n tr\u00f2 h\u00e1t ho\u1eb7c ti\u1ec7c t\u00f9ng trong d\u00e2n gian. Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Chi b\u1eb1ng n\u00f3i th\u1eadt v\u1edbi h\u1ecd. C\u00e1c qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 chi\u1ebfn tranh, vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7 c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1edbi h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[69] Th\u00e1ng 12, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, Vua ban tay vi\u1ebft t\u1edd chi\u1ebfu cho V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a Vua t\u00f4i, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9 c\u00e0ng. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u00e1ch n\u00e0y, kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc trong l\u00fac r\u1ea3nh r\u1ed7i sau khi nghe ch\u00ednh s\u1ef1, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t thi\u1ec7n \u00e1c, l\u01b0u truy\u1ec1n cho \u0111\u1eddi sau, khi\u1ebfn Vua t\u00f4i, cha con c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1eeb c\u00e1c quan bi\u00ean so\u1ea1n ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi theo quy \u0111\u1ecbnh m\u1edbi, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ki\u1ec3m tra l\u1eabn nhau. N\u1ebfu trong s\u00e1ch c\u00f3 ch\u1ed7 sai s\u00f3t, m\u1ee5c l\u1ee5c kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, ni\u00ean \u0111\u1ea1i, \u0111\u1ebf hi\u1ec7u b\u1ecb \u0111\u1ea3o l\u1ed9n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, v\u00e0 ghi r\u00f5 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch, theo t\u1eebng quy\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean. Sau n\u00e0y so s\u00e1nh c\u00f4ng lao, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng theo th\u1ee9 b\u1eadc, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng v\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Giao cho L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ea3o quy\u1ec7t, khi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c Vua khen th\u01b0\u1edfng, li\u1ec1n t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n; n\u1ebfu c\u00f3 sai s\u00f3t b\u1ecb Vua khi\u1ec3n tr\u00e1ch, th\u00ec l\u1ea1i b\u1ea3o th\u01b0 l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 do D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m. \u0110\u1ed3ng li\u00eau \u0111\u1ec1u gh\u00e9t \u00f4ng ta, b\u00e8n b\u1ea3o Tr\u1ea7n Vi\u1ec7t n\u1eb1m nh\u01b0 x\u00e1c ch\u1ebft gi\u1ea3 l\u00e0m Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, Th\u1ea1ch Trung L\u1eadp \u0111\u00f3ng vai v\u1ee3 Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c kh\u00f3c b\u00ean c\u1ea1nh, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u00e1t b\u00e0i <i>&#8220;Ng\u1ee5y T\u1ea5n&#8221;<\/i> \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft chuy\u1ec7n, b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ecbnh tr\u1ecb t\u1ed9i t\u1ea5t c\u1ea3. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n can thi\u1ec7p, vi\u1ec7c m\u1edbi th\u00f4i. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c \u1edf trong vi\u1ec7n, n\u1ebfu Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn sau, \u1eaft ph\u1ea3i tr\u00e1nh ra ngo\u00e0i, \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c c\u0169ng v\u1eady. \u0110\u1ebfn khi Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ra l\u00e0m quan \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1 ti\u1ec5n, ch\u1ec9 c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c kh\u00f4ng l\u00e0m. Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y t\u1eeb bi\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean, Vua d\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c l\u00e0m th\u01a1, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng \u1ee8c v\u1eabn tr\u00ec ho\u00e3n kh\u00f4ng n\u1ed9p.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aGiang H\u01b0u Ph\u1ee5c t\u1ea1p ch\u00ed\u300b ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[70] D\u00e2n huy\u1ec7n Ki\u1ec1n Vi v\u00ec ch\u1eb7t c\u00e2y m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Nam Man, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Tri ch\u00e2u \u00cdch Ch\u00e2u l\u00e0 Nhi\u1ec7m Trung Ch\u00e1nh t\u00e2u r\u1eb1ng huy\u1ec7n n\u00e0y n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ebfn V\u00e2n Nam, xin \u0111\u1eb7t 300 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa, c\u1eed quan trong tri\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee9c Tr\u00fa B\u1ea1c Gi\u00e1m \u00c1p. Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t Th\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n sinh s\u1ef1, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1ee5 Trung Ch\u00e1nh c\u1ea5m d\u00e2n v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1eb7t c\u00e2y m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, giao tranh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp tan r\u00e3 \u1edf ch\u00e2u Nghi \u0111\u00e3 b\u1ecb truy b\u1eaft gi\u1ebft h\u1ebft, r\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u00e1 gi\u1eb7c. Vua \u0111\u01b0a ra cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, ch\u1ec9 v\u00e0o ch\u1ed7 qu\u00e2n ti\u00ean phong ph\u00e1 gi\u1eb7c, n\u00f3i r\u1eb1ng L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u00fa tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng k\u00fd v\u00e0o gi\u1ea5y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m 100 t\u1edd, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1eadp c\u00f4ng. Khi ph\u00e1 gi\u1eb7c, L\u1ee3i D\u1ee5ng \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u00ec, c\u00f2n H\u00fa \u1edf ph\u00eda sau m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p qu\u00e1 n\u1eeda. V\u00ec th\u1ebf, th\u00e1ng 10 n\u0103m sau m\u1edbi ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n s\u0129 Ninh S\u00f3c.<\/p>\n<p>[72] Kinh Nguy\u00ean Ki\u1ec1m H\u1ea1t l\u00e0 T\u1ea7n H\u00e0n t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7n N\u1ea1p Ch\u1ea5t \u1edf qu\u00e2n Tr\u1ea5n Nhung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean gian tr\u00e1 d\u00f9ng th\u00e2n thu\u1ed9c l\u00e0m con tin, theo chi\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3. C\u00f3 t\u00ean Y \u0110\u1eb7c C\u1ed5, d\u00f2ng d\u00f5i l\u1edbn nh\u1ea5t, hung \u00e1c nhi\u1ec1u m\u01b0u k\u1ebf, th\u1ea3 ra kh\u00f4ng ti\u1ec7n, nay \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, cho th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f9ng \u0111i, \u0111\u1ec3 h\u1ecd kh\u00f4ng nghi ng\u1edd, xin \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 \u1edf n\u01a1i xa.&#8221;<\/i> Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ban 2 v\u1ea1n ti\u1ec1n trang b\u1ecb, cho v\u00e0o qu\u00e2n t\u1ecbch \u1edf ch\u00e2u \u00d4n, l\u1ea1i c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. Th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1ea5n Nhung, c\u1ea5p ru\u1ed9ng v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng cho \u0111i c\u00f9ng. Vua cho r\u1eb1ng d\u00f9ng m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eef, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng tin.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y t\u1ebf l\u1edbn v\u00e0 ng\u00e0y k\u1ef5 l\u1edbn m\u1ed9t ng\u00e0y, tuy kh\u00f4ng t\u1ea5u vi\u1ec7c x\u1eed t\u1eed, nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u1ed9i nh\u1eb9 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 l\u00e2u, th\u00ec Vi\u1ec7n Th\u1ea9m H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[74] Khi Vua m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, \u0111\u00e3 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng v\u1eadt t\u01b0\u1eddng th\u1ee5y, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn hi\u1ebfn, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u1ec5 b\u1ed9 n\u00eau l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 \u0111\u1ec3 c\u1ea5m. L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ph\u00fac \u1ee9ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c l\u1edbn, d\u00f9 \u0111\u1ee9c Vua khi\u00eam t\u1ed1n, c\u1ed1t \u1edf t\u1ef1 h\u1ea1 m\u00ecnh, nh\u01b0ng n\u1ebfu s\u1eed th\u1ea7n kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p, \u0111\u1eddi sau bi\u1ebft sao? Xin ch\u1ec9 b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh, g\u1eedi S\u1eed qu\u00e1n.&#8221;<\/i> Vua chu\u1ea9n t\u1ea5u.<\/p>\n<p>[75] L\u00fac \u0111\u1ea7u, nh\u00e0 d\u00e2n huy\u1ec7n Thanh Th\u1ea7n l\u00e0 S\u1eed Quang B\u1ea3o b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, k\u1ef3 b\u1ea3o n\u00f3i \u0111\u00eam \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ea5m, Di\u00ean Ph\u00fa, Di\u00ean Ngh\u1ecb kh\u00f4ng ng\u1ee7 t\u1ea1i nh\u00e0 m\u00ecnh, huy\u1ec7n \u00fay li\u1ec1n b\u1eaft v\u00e0 tra h\u1ecfi. C\u00e1c l\u1ea1i huy\u1ec7n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 c\u00f9ng b\u1ecdn t\u00f9y \u00fd tra t\u1ea5n, khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u1ebft. M\u1ed9t l\u00fac sau, ch\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y t\u00ean c\u01b0\u1edbp nh\u00e0 Quang B\u1ea3o, m\u1edbi r\u00f5 oan cho Ph\u00fa, Ngh\u1ecb. \u00cdch ch\u00e2u Nh\u1eadm Trung Ch\u00ednh t\u00e2u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu mi\u1ec5n thu\u1ebf ru\u1ed9ng ba n\u0103m v\u00e0 mi\u1ec5n lao d\u1ecbch cho hai h\u1ed9 Ph\u00fa, Ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>[76] B\u00e3i c\u1ecf kinh th\u00e0nh H\u00e0 Nam b\u1ecb ch\u00e1y, \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m ngo\u00e0i th\u00e0nh, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 B\u1ed9 qu\u00e2n V\u01b0\u01a1ng \u1ea8n l\u1ec7nh cho \u0110\u00f4 ngu h\u1eadu H\u1ed5 D\u1ef1c \u0111i\u1ec7n ti\u1ec1n l\u00e0 Cao Loan \u0111em qu\u00e2n doanh g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u1ee9u ch\u1eefa. \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty t\u00e2u r\u1eb1ng Loan kh\u00f4ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n m\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u1ee3i chi\u1ebfu ch\u1ec9, xin x\u00e9t t\u1ed9i. Vua cho r\u1eb1ng ch\u1eefa ch\u00e1y l\u00e0 vi\u1ec7c g\u1ea5p, \u1ea8n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1, b\u00e8n l\u1ec7nh tha t\u1ed9i cho Loan, nh\u01b0ng r\u0103n t\u1eeb nay ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ti\u1ebft \u0111\u1ed9 \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu qu\u00e2n nhi\u1ec1u, d\u00f9ng ch\u1ee9c Th\u1ecb c\u1ea5m tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m Gi\u00e1m \u00e1p. L\u00fac \u0111\u00f3, ph\u1ee7 H\u01b0ng Nguy\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 ti\u1ec3u hi\u1ec7u v\u00f4 l\u1ec5 v\u1edbi H\u1ed9 qu\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c, v\u00ec ch\u1ee9c nh\u1eb9.<\/p>\n<p>[78] Ban cho c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n g\u1ea5m v\u00f3c Khi\u1ebft \u0110an, r\u01b0\u1ee3u T\u00e2n La, th\u1ecbt Phi\u00ean.<\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, phong con g\u00e1i th\u1ee9 c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t l\u00e0m L\u1ea1c L\u0103ng qu\u1eadn qu\u00e2n. L\u00fac \u0111\u1ea7u, Vua cho l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7, l\u1ec7nh Trung th\u01b0 x\u00e9t k\u1ef9 c\u1ed1 s\u1ef1, Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin \u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban t\u01b0\u1edbc qu\u1eadn.<\/p>\n<p>[80] L\u00f2 r\u00e8n \u0111\u1ea1o s\u0129 \u1edf ch\u00e2u Duy\u1ec5n, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p h\u01a1n hai v\u1ea1n c\u00e2n s\u1eaft, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c khai th\u00e1c luy\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1 s\u1ea3n. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, l\u1ec7nh b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[81] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua t\u1eebng h\u1ecfi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi c\u1ed1ng c\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;H\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ba ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu v\u1eady, th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u00edt h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi sao? C\u00e1c quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ea9n th\u1eadn. Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn, n\u00ean giao vi\u1ec7c n\u00e0y cho \u00f4ng \u1ea5y. Chu Kh\u1edfi, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tham gia.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ph\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 27 v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-238-18\" href=\"#footnote-238-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a> t\u00e2u: <i>&#8220;Vi\u1ec7c ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed quan ph\u1ee5 tr\u00e1ch, c\u0169ng h\u1ee3p l\u00fd, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00ean d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 ph\u1ea9m h\u1ea1nh.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1eb1ng Nguy\u00ean Y\u1ebfn \u00edt giao du v\u1edbi c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nay n\u00ean \u0111\u1ec3 Chu T\u1ed1n thay Chu Kh\u1edfi l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, l\u1ec7nh cho Chu Kh\u1edfi c\u00f9ng \u0110\u1eb1ng Nguy\u00ean Y\u1ebfn c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c ni\u00eam phong.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, Vua sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu T\u1ed1n, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u00f9ng l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o.<\/p>\n<p>Sau khi nh\u1eadn chi\u1ebfu, Vua d\u1eb7n d\u00f2 \u00fd ch\u1ec9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u1ec1 b\u1ea1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o m\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng. L\u1ea1i sai Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Nghi\u00eam D\u0129nh, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ed5ng tr\u01b0\u1eddng thi, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ki\u1ec1u Nhan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ecbnh Di, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba Tr\u1ea7n K\u00ed T\u1ebf tu\u1ea7n tra c\u00e1c ph\u00f2ng thi<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-238-19\" href=\"#footnote-238-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Nh\u00e2m Tu\u1ef3, Tr\u1ee9 t\u00e1c t\u00e1 lang Tr\u1ea7n \u0110\u00e0m ki\u1ec3m tra b\u00e0i thi ti\u1ebfn s\u0129, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba M\u00e3 Quy Ph\u00f9 c\u00f9ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ea5m thi c\u00e1c khoa. L\u1ea1i sai Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Kh\u1edfi, Kinh \u0111\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0110\u1eb1ng Nguy\u00ean Y\u1ebfn ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi c\u1ee7a th\u00ed sinh, d\u00f9ng \u1ea5n ph\u1ee5ng s\u1ee9; \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba L\u00fd \u0110\u1ea1o gi\u00e1m s\u00e1t c\u1ed5ng vi\u1ec7n ni\u00eam phong. B\u00e0i thi ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n, giao cho ch\u1ee7 kh\u1ea3o ch\u1ea5m, v\u00e0 ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf. Sau khi ch\u1ee7 kh\u1ea3o ch\u1ea5m xong v\u00e0 \u0111\u1ecbnh xong th\u1ee9 b\u1eadc, l\u1ea1i ni\u00eam phong r\u1ed3i \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh l\u00ean, giao cho n\u01a1i ph\u00fac kh\u1ea3o ch\u1ea5m xong, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi so s\u00e1nh k\u1ebft qu\u1ea3. Vi\u1ec7c L\u1ec5 b\u1ed9 ni\u00eam phong \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n v\u00e0 ki\u1ec3m tra b\u00e0i thi do c\u00e1c quan kh\u00e1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Y\u1ebfn l\u00e0 con c\u1ee7a Trung Ch\u00ednh. S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n Quang Ho\u00e1.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t truy\u1ec7n Chu Kh\u1edfi, n\u00f3i r\u1eb1ng Kh\u1edfi s\u00e1ng l\u1eadp ra ph\u00e9p h\u1ed3 danh; l\u1ea1i x\u00e9t truy\u1ec7n Tr\u1ea7n T\u0129nh, c\u0169ng n\u00f3i ph\u00e9p h\u1ed3 danh ch\u1ea5m thi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb T\u0129nh. C\u00f3 l\u1ebd T\u0129nh tr\u01b0\u1edbc xin d\u00f9ng \u1edf thi \u0110i\u1ec7n, Kh\u1edfi l\u1ea1i d\u00f9ng \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9, n\u00ean Kh\u1edfi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m quan ni\u00eam phong. B\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi Nghi\u00eam D\u0129nh, Ki\u1ec1u Nhan, Tr\u1ecbnh Di, Tr\u1ea7n K\u00ed T\u1ebf, Tr\u1ea7n \u0110\u00e0m, M\u00e3 Quy Ph\u00f9, L\u00fd \u0110\u1ea1o, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c khoa c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1eddng thi. T\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t chu\u1ea9n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi ph\u00fac h\u1ea1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[83] Quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 L\u00e2n Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng, qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an d\u1eabn binh b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, e r\u1eb1ng c\u00f3 \u00e2m m\u01b0u x\u00e2m l\u1ea5n. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 nghi ng\u1edd qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.&#8221;<\/i> Sai N\u1ed9i th\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i T\u00edn \u0111i xem x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, Ho\u00e0i T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean tr\u1ed9m ng\u1ef1a X\u00e1 L\u1ee3i r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1, qu\u1ea3 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[84] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u1ef1a, nghe n\u00f3i quan l\u1ea1i \u1edf Vi\u1ec7n K\u1ef3 K\u1ef5 thi\u00ean v\u1ecb, kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng. T\u1eeb nay, Trung s\u1ee9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u1ea5p b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c ban, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn \u0111\u1ecbnh 20 con, theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 ban. Sau khi ban xong l\u1ea1i b\u1ed5 sung, lu\u00f4n gi\u1eef \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c x\u01b0\u1edfng \u0111\u00fac ti\u1ec1n, m\u1ed7i tu\u1ea7n ngh\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t ng\u00e0y, ai mu\u1ed1n l\u00e0m th\u00ec c\u1ee9 l\u00e0m.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n T\u00f4n Th\u00edch t\u00e2u: <i>&#8220;Xem th\u1ea5y n\u0103m t\u1edbi ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng gi\u00eang t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng, ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n c\u1ea7u m\u00f9a, t\u1ebf Tr\u1eddi. Theo \u300aXu\u00e2n Thu truy\u1ec7n\u300b: &#8216;M\u1edf \u0111\u1ea5t m\u00e0 t\u1ebf giao, t\u1ebf giao r\u1ed3i m\u1edbi c\u00e0y.&#8217; \u300aNguy\u1ec7t l\u1ec7nh\u300b n\u00f3i: &#8216;Thi\u00ean t\u1eed l\u1ea5y ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n c\u1ea7u m\u00f9a v\u1edbi Tr\u1eddi, r\u1ed3i ch\u1ecdn ng\u00e0y nguy\u00ean th\u1ea7n, t\u1ef1 c\u1ea7m c\u00e0y b\u1eeba, th\u00e2n h\u00e0nh c\u00e0y ru\u1ed9ng \u0111\u1ebf t\u1ecbch.&#8217; C\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean nho \u0111\u1ec1u n\u00f3i, ng\u00e0y nguy\u00ean \u0111\u00e1n t\u1ee9c l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n, t\u1ebf Tr\u1eddi, ng\u00e0y nguy\u00ean th\u1ea7n l\u00e0 ng\u00e0y c\u00e1t sau t\u1ebf giao, t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng r\u1ed3i c\u00e0y ru\u1ed9ng. \u300aL\u1ee5c \u0111i\u1ec3n\u300b, \u300aL\u1ec5 c\u00e1c t\u00e2n nghi\u300b \u0111\u1ec1u n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n t\u1ebf Tr\u1eddi, sau l\u00e0 ng\u00e0y c\u00e1t t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng. Xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng, v\u00e0 ghi th\u00e0nh l\u1ec7nh.&#8221;<\/i> Vua sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 c\u00f9ng quan Ki\u1ec3m th\u1ea3o c\u1ee7a S\u00f9ng v\u0103n vi\u1ec7n xem x\u00e9t k\u1ef9. Sau \u0111\u00f3, quan Ph\u00e1n t\u1ef1 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00e2u: <i>&#8220;\u300aT\u1ed1ng th\u01b0\u300b, \u300aH\u1eadu Ng\u1ee5y th\u01b0\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng,<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u00e1t' trong 'ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u 'xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng' \u1edf tr\u00ean v\u00e0 \u300aTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 40, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 87 ph\u1ea7n Giao x\u00e3 kh\u1ea3o b\u1ed5.\" id=\"return-footnote-238-20\" href=\"#footnote-238-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a> xin theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00edch<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'xin' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-238-21\" href=\"#footnote-238-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng s\u1ed1 b\u1ea1c tr\u1eafng ban th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf H\u00e0 \u0110\u00f4ng l\u1ed9, gi\u00e1 m\u1ed7i l\u1ea1ng kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 ban th\u01b0\u1edfng gi\u00e0y b\u1ea1c, s\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng b\u1ea3n ch\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea1c, m\u1ed7i l\u1ea1ng ch\u1ec9 c\u1ea5p 750 ti\u1ec1n, trong khi th\u1ef1c t\u1ebf gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u00ecn ti\u1ec1n, do c\u01a1 quan k\u1ebf to\u00e1n kh\u00f4ng chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[88] Binh l\u00ednh Th\u1ea7n K\u1ecb l\u00e0 Tri\u1ec7u Vinh \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n, t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng thu\u1ed1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh thau. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n gian kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u n\u1ea5u ch\u1ea3y ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m, thu\u1eadt n\u00e0y th\u1eadt v\u00f4 ngh\u0129a.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9, nh\u01b0ng nh\u1eefng th\u1ee9 t\u1eeb ngo\u1ea1i phi\u00ean \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u00f4ng n\u1eb1m trong l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u00e0y.<\/p>\n<p>[89] Lai L\u00e2n \u1edf \u0110\u01b0\u1eddng Long tr\u1ea5n c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng t\u1ed9c l\u00e0 Ho\u00e0i Tam c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u1eabn nhau, khi\u1ebfn c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c l\u1ec1u tr\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng y\u00ean \u1ed5n. H\u00e0n Th\u1ee7 Anh, quan tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf L\u00e2n Ph\u1ee7, \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. Vua ban chi\u1ebfu c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec7u h\u1ecd v\u1ec1 v\u00e0 k\u1ebft \u01b0\u1edbc, x\u1eed l\u00fd theo ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a phi\u00ean.<\/p>\n<p>[90] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Vua ban chi\u1ebfu d\u00e1n \u1edf L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n, n\u00eau r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a ng\u0103n ch\u1eb7n vi\u1ec7c nh\u1edd v\u1ea3 ri\u00eang t\u01b0 v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u00e2n t\u00e0i ngh\u00e8o kh\u00f3, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n th\u1ea5y \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ban h\u00e0nh quy ch\u1ebf kh\u1ea3o th\u00ed m\u1edbi, trong tri\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn, cho r\u1eb1ng Trung th\u01b0 kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ec3 c\u1ee7a khoa tr\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 nghi ng\u1edd Xu\u00e2n quan c\u00f3 t\u01b0 t\u00ecnh. \u0110\u1ebfn khi chi\u1ebfu d\u00e1n ra, s\u0129 t\u1eed trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi bi\u1ebft b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ed1 g\u1eafng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u00f4ng b\u1eb1ng, s\u1ee3 b\u1ecf s\u00f3t nh\u00e2n t\u00e0i n\u00ean m\u1edbi thay \u0111\u1ed5i quy ch\u1ebf n\u00e0y.&#8221;<\/i> C\u1ea5p s\u1ef1 trung L\u01b0\u01a1ng Chu H\u00e0n t\u1eebng xin th\u00ed ti\u1ebfn s\u0129 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m 20 b\u00e0i th\u01a1, ch\u1ecdn nh\u1eefng b\u00e0i hay r\u1ed3i m\u1edbi thi ti\u1ebfp. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi th\u01a1 m\u1edbi \u0111\u1ed7, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi v\u0103n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c l\u1ea1i c\u1eed s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 gi\u1ea3 l\u00e0 T\u1ea3 Uy v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau L\u01b0u Ninh, Ch\u01b0\u01a1ng V\u0169 Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt T\u00edn Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 S\u00f9ng L\u1ed9c Thi\u1ebfu khanh H\u00ecnh T\u01b0\u1eddng, H\u1eefu Uy v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt To\u1ea1i Ch\u00ednh \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00f5 v\u00e0 quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c h\u00f2a h\u1ea3o v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Trong h\u00e0ng ng\u0169 quan v\u0103n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n nh\u01b0 v\u1eady. Tuy nhi\u00ean, qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 h\u00f2a h\u1ea3o v\u1edbi Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, t\u00ednh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn binh \u0111ao, kh\u00f4ng hao t\u1ed1n t\u00e0i l\u1ef1c, nh\u00e2n d\u00e2n v\u00f9ng H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n r\u1eb1ng gi\u1eb7c \u0111\u1ee3i H\u00e0 S\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u1edbi \u0111\u1ed9ng binh.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;Bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng y\u00ean, c\u00e1c quan v\u00f5 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ee3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia tuy d\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1, ch\u00fang sao d\u00e1m ph\u00e1 b\u1ecf l\u1eddi th\u1ec1? Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef g\u00ecn thanh t\u1ecbnh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, y\u00ean \u1ed5n d\u00e2n ch\u00fang.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[93] C\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi t\u1eebng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u xin chi\u00eau m\u1ed9 ng\u1ef1a chi\u1ebfn, Vua nh\u00ecn c\u00e1c quan t\u1ea3 h\u1eefu n\u00f3i: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00e3 th\u00f4ng su\u1ed1t l\u00e2u ng\u00e0y, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed9t nhi\u00ean chi\u00eau m\u1ed9? H\u01a1n n\u1eefa, nu\u00f4i nhi\u1ec1u ng\u1ef1a qu\u00e1 th\u00ec chi ph\u00ed c\u00e0ng l\u1edbn. Khi\u1ebft \u0110an xin h\u00f2a, nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m, d\u00e2n ch\u00fang H\u00e0 S\u00f3c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1i th\u1edf. Tr\u1ecb v\u00ec b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean lo vi\u1ec7c l\u1edbn, n\u1ebfu ch\u1ec9 nghe theo nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, g\u00e2y vi\u1ec7c cho qu\u1ed1c gia, th\u00ec h\u1ea1i c\u00e0ng l\u1edbn.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b ghi vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 's\u1ef1' trong c\u00e2u 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n d\u0129 th\u1eed s\u1ef1 h\u1ec7 t\u1ee9 ni\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-238-22\" href=\"#footnote-238-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a>, nay t\u1ea1m ghi l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n S\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ea1m t\u1ed9i, sau khi b\u1ecb x\u1eed tr\u01b0\u1ee3ng xong, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang qu\u00e2n kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng ho\u1eb7c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u00f9y theo qu\u00e2n th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin x\u1eed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u00e1p t\u1ef1 c\u00f3 t\u00e2u xin x\u1eed ngang v\u1edbi qu\u00e2n C\u1ea5m. Vua cho r\u1eb1ng qu\u00e2n h\u00e0m \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t cao th\u1ea5p, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9.<\/p>\n<p>[95] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c l\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i g\u1eedi \u0111\u1ebfn Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p r\u1ed3i chuy\u1ec3n sang Trung th\u01b0. B\u1edfi v\u00ec ph\u00e0m khi\u1ec3n qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed3n tr\u00fa, ph\u1ea3i d\u1ef1 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c ty H\u00e0 B\u1eafc l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb g\u00f4ng c\u00f9m, hi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 lo\u1ea1i g\u00f4ng, xin cho \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ebf t\u1ea1o, l\u1ea5y 15 c\u00e2n l\u00e0m chu\u1ea9n.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-238-1\">'B\u1ed5n b\u1ed9' nguy\u00ean l\u00e0 'b\u1ea3n qu\u1eadn', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-238-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-2\">Theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, t\u1eeb c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u1ebfn c\u00e2u 'c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khen' \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o ng\u00e0y Canh Th\u00e2n th\u00e1ng 10. Trong quy\u1ec3n n\u00e0y, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n th\u00e1ng 10 c\u0169ng ch\u00e9p 'Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng l\u1ea1i t\u1eeb Chung Nam S\u01a1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u'. C\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 s\u00e1ch 'Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t' quy\u1ec3n 22 \u0111\u1ec1u ghi gi\u1ed1ng b\u1ea3n n\u00e0y l\u00e0 'Gi\u00e1p Th\u00ecn'. X\u00e9t ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn l\u00e0 ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Canh Th\u00e2n l\u00e0 ng\u00e0y 17. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y, Ph\u00f3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 hai l\u1ea7n \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n Kinh. 'T\u1ed1ng s\u1eed' quy\u1ec3n 457, b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u0169ng ch\u1ec9 ch\u00e9p 'th\u00e1ng 10, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn'. Vi\u1ec7c n\u00e0o \u0111\u00fang, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. <a href=\"#return-footnote-238-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-3\">Ti\u1ebfu huy\u1ec7n nguy\u00ean ch\u00e9p l\u00e0 'Ti\u1ebfu huy\u1ec7n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. X\u00e9t th\u1eddi T\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 'Ti\u1ebfu huy\u1ec7n', do ch\u1eef 'Ti\u1ebfu' v\u00e0 'Ti\u1ebfu' g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau n\u00ean nh\u1ea7m, Ti\u1ebfu huy\u1ec7n thu\u1ed9c Ho\u00e0i Nam l\u1ed9, B\u1ea1c Ch\u00e2u. <a href=\"#return-footnote-238-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-4\">B\u1ea3n g\u1ed1c ch\u00e9p 'cho ph\u00e9p', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-238-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-5\">Nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p 'l\u1eadp', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 266, truy\u1ec7n Qu\u00e1ch Ch\u00ed ch\u00e9p 'D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Ph\u00e1p k\u1ebf nhi\u1ec7m'. <a href=\"#return-footnote-238-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-6\"> 'theo' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'mu\u1ed1n', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 10-14 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-238-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-7\">C\u1ea9n th\u1eadn ch\u1ecdn quan l\u1ea1i gi\u1eef ch\u1ee9c, ch\u1eef 'th\u1eadn' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'l\u00e2n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u1ecb t\u00edch th\u1ed1ng lo\u1ea1i\u300b quy\u1ec3n 5, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng th\u00e1nh ch\u00ednh\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-238-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-8\">Tr\u1ea5n ph\u1ee5c b\u1ed1n bi\u1ec3n 'b\u1ed1n bi\u1ec3n' nguy\u00ean t\u00e1c 'b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 17, Bi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c quy\u1ec3n 7, T\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n quy\u1ec3n 5 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-238-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-9\">\u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra 'c\u00f3' nguy\u00ean t\u00e1c '\u0111\u1ec1u', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-238-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-10\">Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o \u0111ang tr\u1ef1c \u0111\u00eam 'tr\u1ef1c \u0111\u00eam' nguy\u00ean t\u00e1c '\u0111\u00eam tr\u1ef1c', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-238-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-11\"> 'Kh\u00f3 nh\u1ecdc' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'Duy kh\u00f3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 21 ph\u1ea7n Th\u00e1nh \u0111\u1ee9c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-238-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-12\"> 'Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi' v\u00e0 'th\u01b0\u1eddng' hai ch\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-238-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-13\">Nguy\u00ean v\u0103n 'D\u0129' s\u1eeda th\u00e0nh 'T\u1ef1' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n. <a href=\"#return-footnote-238-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-14\">Nguy\u00ean v\u0103n 'Vi\u1ebft' s\u1eeda th\u00e0nh '\u0110\u00e3n' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n. <a href=\"#return-footnote-238-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-15\">Nguy\u00ean v\u0103n 'T\u00f4ng' s\u1eeda th\u00e0nh 'Th\u1ee7', 'T\u1ef1' s\u1eeda th\u00e0nh '\u0110\u1eb3ng' theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c. <a href=\"#return-footnote-238-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-16\">Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea3 Uy V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n L\u00fd T\u00f4ng, ch\u1eef 'Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n', theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-238-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-17\">Ch\u1eef 'd\u0129' <i>(cho u\u1ed1ng)<\/i> nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu Phi\u00ean di nh\u1ea5t chi 39 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-238-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-18\">Ch\u1eef 'Ph\u00f9ng' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 27 v\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-238-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-19\">Ch\u1eef 'ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-238-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-20\">Ch\u1eef 'c\u00e1t' trong 'ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e2u 'xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng ng\u00e0y c\u00e1t sau th\u01b0\u1ee3ng t\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ebf Ti\u00ean N\u00f4ng' \u1edf tr\u00ean v\u00e0 \u300aTh\u00e1i th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n c\u00e1ch l\u1ec5\u300b quy\u1ec3n 40, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 87 ph\u1ea7n Giao x\u00e3 kh\u1ea3o b\u1ed5. <a href=\"#return-footnote-238-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-21\">Ch\u1eef 'xin' v\u1ed1n thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-238-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-238-22\">Ch\u1eef 's\u1ef1' trong c\u00e2u 'B\u1ea3o Hu\u1ea5n d\u0129 th\u1eed s\u1ef1 h\u1ec7 t\u1ee9 ni\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-238-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":25,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-238","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":239,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/238\/revisions\/239"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/238\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=238"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=238"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}