{"id":240,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=240"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-68-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-nhat-nam-mau-than-1008","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-68-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-nhat-nam-mau-than-1008\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 68: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 NH\u1ea4T (M\u1eacU TH\u00c2N, 1008)","rendered":"QUY\u1ec2N 68: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 NH\u1ea4T (M\u1eacU TH\u00c2N, 1008)"},"content":{"raw":"<b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng.<\/b>\r\n\r\n[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf d\u00e3y ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"Trong m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng \u1edf \u0111i\u1ec7n ng\u1ee7 c\u1ee7a Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee5a xanh, s\u00e1ng t\u1ed1i n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafp \u0111\u00e8n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0u s\u1eafc. \u0110\u00eam 27 th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i[footnote]Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '17 th\u00e1ng 11', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n Phong Th\u00e1i S\u01a1n, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ph\u1ea7n Th\u1ee5y d\u1ecb 1 chi 29 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00fac n\u1eeda \u0111\u00eam, Tr\u1eabm v\u1eeba \u0111\u1ecbnh ng\u1ee7, b\u1ed7ng c\u1ea3 ph\u00f2ng s\u00e1ng r\u1ef1c, Tr\u1eabm kinh ng\u1ea1c nh\u00ecn, ch\u1ee3t th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u0169 sao, m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf, b\u1ea3o Tr\u1eabm r\u1eb1ng: 'N\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng L\u1ee5c \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n trong m\u1ed9t th\u00e1ng, s\u1ebd c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0 \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ba thi\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, ch\u1edb ti\u1ebft l\u1ed9 thi\u00ean c\u01a1.' Tr\u1eabm kinh h\u00e3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ch\u1ee3t v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t, Tr\u1eabm v\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.<\/i>\r\n\r\n<i>T\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 12, Tr\u1eabm b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0103n chay trai gi\u1edbi. \u1ede \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean, Tr\u1eabm cho l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n ch\u00edn t\u1ea7ng b\u1eb1ng l\u1ee5a m\u00e0u. L\u1ea1i cho \u0111\u1ebdo g\u1ed7 l\u00e0m ki\u1ec7u, trang tr\u00ed b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00e2u b\u00e1u, k\u00ednh c\u1ea9n ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a th\u1ea7n linh. D\u00f9 \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t th\u00e1ng, Tr\u1eabm v\u1eabn ch\u01b0a d\u00e1m b\u00e3i b\u1ecf. V\u1eeba r\u1ed3i th\u1ea5y Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty t\u1ea5u r\u1eb1ng \u1edf g\u00f3c ph\u00eda nam c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0ng treo tr\u00ean \u0111\u1ea7u m\u00e1i. Tr\u1eabm b\u00ed m\u1eadt sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem, v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng: 'T\u1ea5m l\u1ee5a d\u00e0i kho\u1ea3ng hai tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecdc m\u1ed9t v\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 cu\u1ed1n s\u00e1ch, qu\u1ea5n ba v\u00f2ng b\u1eb1ng d\u1ea3i l\u1ee5a xanh, ch\u1ed7 ni\u00eam phong c\u00f3 ch\u1eef m\u1edd m\u1edd.' Tr\u1eabm suy ngh\u0129 k\u1ef9, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 thi\u00ean th\u01b0 m\u00e0 th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111\u00e3 n\u00f3i.\"<\/i>\r\n\r\nV\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh th\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u00e2n hi\u1ebfu ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean, k\u00ednh c\u1ea9n y\u00eau d\u00e2n, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng h\u00f2a h\u1ea3o, d\u00e2n man di xin l\u00e0m quan, binh \u0111ao ng\u1eebng ngh\u1ec9, m\u00f9a m\u00e0ng nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9i thu, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea7n m\u1eabn, ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1eadn tr\u1ecdng m\u00e0 th\u00e0nh. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi kh\u00f4ng xa, \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng. Nay th\u1ea7n nh\u00e2n b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, linh v\u0103n qu\u1ea3 nhi\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi ph\u00f9 h\u1ed9 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.\"<\/i> T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1, x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Khi m\u1edf ni\u00eam phong, n\u00ean cho t\u1ea3 h\u1eefu lui ra.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu tr\u1eddi qu\u1edf tr\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1 sai l\u1ea7m, th\u00ec \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng c\u00e1c khanh k\u00ednh s\u1ee3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i; n\u1ebfu l\u00e0 l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y Tr\u1eabm, Tr\u1eabm c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh, sao n\u00ean gi\u1ea5u \u0111i khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\nVua b\u00e8n \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn c\u1eeda Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng v\u00e1i l\u1ea1y, sai n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh, Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 K\u1ebf Minh <i>(s\u00e1ch \u300aPhong thi\u1ec1n k\u00fd\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i> leo l\u00ean m\u00e1i nh\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n b\u01b0ng xu\u1ed1ng. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qu\u1ef3 d\u00e2ng l\u00ean, Vua v\u00e1i l\u1ea1y nh\u1eadn l\u1ea5y, \u0111\u1eb7t s\u00e1ch l\u00ean xe, r\u1ed3i c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111i b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecf l\u1ecdng, d\u1eb9p c\u1ea3nh t\u1ea5t, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, giao cho Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u m\u1edf ra, tr\u00ean t\u1ea5m l\u1ee5a c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft: <i>\"Nh\u00e0 Tri\u1ec7u nh\u1eadn m\u1ec7nh, h\u01b0ng th\u1ecbnh t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng, truy\u1ec1n cho H\u1eb1ng. <i>(Theo nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 \"<\/i>truy\u1ec1n cho h\u00fay<i>\", v\u00ec H\u1eb1ng l\u00e0 t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, nay v\u1eabn s\u1eeda l\u1ea1i ch\u1eef g\u1ed1c v\u00e0 ghi ch\u00fa \u0111\u1ec3 gi\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n c\u0169.)<\/i> Gi\u1eef l\u1ea5y kh\u00ed c\u1ee5, gi\u1eef v\u1eefng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. \u0110\u1eddi truy\u1ec1n b\u1ea3y tr\u0103m, ch\u00edn ch\u00edn \u0111\u1ecbnh.\"<\/i>\r\n\r\nSau khi b\u1ecf l\u1ee5a m\u1edf ra, sai Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u1ecdc. S\u00e1ch vi\u1ebft ch\u1eef v\u00e0ng tr\u00ean ba t\u1ea5m l\u1ee5a, l\u1eddi v\u0103n gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 - H\u1ed3ng ph\u1ea1m\u300b v\u00e0 \u300aL\u00e3o t\u1eed - \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh\u300b, \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00f3i Vua c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu k\u00ednh ti\u1ebfp n\u1ed1i \u0111\u1eddi, ti\u1ebfp theo khuy\u00ean n\u00ean thanh t\u1ecbnh gi\u1ea3n d\u1ecb, cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00f3i v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a truy\u1ec1n \u0111\u1eddi l\u00e2u d\u00e0i. \u0110\u1ecdc xong, c\u1ea5t v\u00e0o h\u00f2m v\u00e0ng. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u00fac m\u1eebng \u1edf hi\u00ean ph\u00eda b\u1eafc \u0111i\u1ec7n. T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u1edf l\u1ea1i trai ph\u00f2ng trong Trung th\u01b0, chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u1ed9i \u0111\u1ebfn th\u00ec Vua \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc.\r\n\r\nHo\u00e0i Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ecbnh Ch\u00e2u, K\u1ebf Minh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.\r\n\r\n[2] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ban y\u1ebfn, Vua v\u00e0 c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0103n chay. Sai L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.\r\n\r\n[3] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng huy tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n, d\u00e0n nh\u1ea1c cung \u0111\u00ecnh, ca h\u00e1t, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf s\u00e1ch tr\u1eddi Tam Thanh. L\u1ec5 xong, Vua \u0111i b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o trong, tr\u00e1nh \u0111i v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o.\r\n\r\n[4] Ty Thi\u00ean gi\u00e1m t\u1ea5u r\u1eb1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 v\u00e0 m\u1ed3ng 5 c\u00f3 m\u00e2y l\u00e0nh che ph\u1ee7 cung \u0111i\u1ec7n, xin giao cho S\u1eed qu\u00e1n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n. \u0110\u1ed5i c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00e0nh c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, th\u0103ng ch\u1ee9c Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng cho quan h\u1ed9 m\u00f4n th\u00e2n t\u00f2ng l\u00e0 T\u1eeb Vinh, ban cho y ph\u1ee5c, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 ti\u1ec1n, v\u00ec Vinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00f4ng th\u1ea5y s\u00e1ch tr\u1eddi.\r\n\r\n[6] Chi\u1ebfu ban cho \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u m\u1eebng trong 5 ng\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 2.\r\n\r\n[7] Nh\u00e0 Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng b\u1ed1n ch\u00e2u L\u00ea, Nh\u00e3, Duy, M\u1eadu c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00ed \u0111\u1ed9c, b\u00e8n ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay c\u00e1c quan tri ch\u00e2u, gi\u00e1m qu\u00e2n, li v\u1ee5 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf sau hai n\u0103m.\r\n\r\n[8] L\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u thu\u1ed9c quan, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh b\u1ea3o c\u1eed v\u00e0 kh\u1ea3o th\u00ed nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang tuy\u1ec3n.\r\n\r\nNg\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u am hi\u1ec3u ph\u00e1p l\u1ec7nh v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed, s\u1ebd xem x\u00e9t kh\u1ea3o th\u00ed v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.\r\n\r\n[9] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u U v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y xin mua gi\u1ed1ng l\u00faa m\u1ea1ch, nh\u00e0 Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[10] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ebf t\u1ea1o m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng cho c\u00e1c l\u0103ng \u1ea3nh \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Chu T\u00f9ng, Kh\u00e1nh, \u00dd, v\u00ec trung s\u1ee9 t\u1eeb l\u0103ng tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ed3 cung \u1ee9ng \u0111\u00e3 h\u01b0 h\u1ecfng.\r\n\r\n[11] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 b\u1eaft c\u00e1c ch\u00e2u g\u1eedi b\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i sao ch\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean, g\u00e2y nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, t\u1eeb nay c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[12] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh gi\u1eef l\u1ea1i c\u1ed1ng v\u1eadt c\u1ee7a H\u1ed3i C\u1ed1t, l\u1ea1i sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111em v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u H\u1ed3i C\u1ed1t. N\u0103m nay H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u00f3i k\u00e9m, \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u suy b\u1ea1i.\"<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm bi\u1ebft h\u1ecd b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u1ee3 bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Phi\u00ean mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. V\u00ec vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 r\u1ee3 di, c\u1ea7n ph\u1ea3i khoan dung, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u00e9m gi\u1ebft, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn sinh linh.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 H\u00e1n Quang V\u0169 bi\u1ebft khu\u1ea5t m\u00ecnh \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi xa, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 nhu ph\u1ee5c.\"<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>\"Quang V\u0169 c\u0169ng gi\u1ecfi b\u1ea3o to\u00e0n c\u00f4ng th\u1ea7n.\"<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Quang V\u0169 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00f4ng th\u1ea7n, kh\u00f4ng l\u1ea1m d\u1ee5ng quy\u1ec1n uy, phong \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng qu\u00e1 b\u1ed1n huy\u1ec7n, n\u00ean m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n.\"<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>\"Cao T\u1ed5 phong \u0111\u1ea5t qu\u00e1 m\u1ee9c, b\u1ea3y n\u01b0\u1edbc g\u1eb7p h\u1ecda, Quang V\u0169 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"M\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a Tri\u1ec1u Th\u00e1c, trung th\u00e0nh v\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, nh\u01b0ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecda. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng b\u1ea3y n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ph\u1ea3n lo\u1ea1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u1ed9i gi\u1ebft Th\u00e1c, l\u00e0 b\u1ecbt mi\u1ec7ng trung th\u1ea7n.\"<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do bi\u1ebft l\u00e0m Vua kh\u00f3, l\u00e0m t\u00f4i kh\u00f4ng d\u1ec5. Gi\u00e1 nh\u01b0 Th\u00e1c trung th\u00e0nh m\u00e0 k\u00edn \u0111\u00e1o, gi\u1ea3m b\u1edbt d\u1ea7n, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf? M\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u1eed c\u0169, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u1ebfu ch\u01b0a r\u00f5 th\u00ec ghi l\u1ea1i, sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e1c minh.\"<\/i>\r\n\r\nTri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh t\u1eebng v\u00ec d\u00e2n \u0111\u00f3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n. Vua xu\u1ea5t t\u1edd t\u1ea5u \u1ea5y cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ee9c Minh v\u1eeba m\u1edbi quy ph\u1ee5c m\u00e0 d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, d\u00e1m xin x\u1ecf v\u00f4 l\u00fd, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9.\"<\/i> Duy V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec, Vua h\u1ecfi: <i>\"Khanh ngh\u0129 sao?\"<\/i> \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"Th\u1ea7n mu\u1ed1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u1ee9c Minh, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i b\u1ecb thi\u00ean tai \u0111\u00f3i k\u00e9m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed7 v\u1ec1 cai tr\u1ecb v\u00f9ng xa x\u00f4i, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee9u t\u1ebf, nh\u01b0ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u00edt, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1eebng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh cho Tam ty \u1edf kinh \u0111\u00f4 t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1ea3o \u0110\u1ee9c Minh t\u1ef1 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u1ea5y.\"<\/i> Vua m\u1eebng, nghe theo. Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ee9c Minh nh\u1eadn chi\u1ebfu, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 cung khuy\u1ebft l\u1ea1y hai l\u1ea1y, n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u1ea7n kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o, nh\u01b0ng c\u00e1c quan n\u00f3i \u0110\u1ee9c Minh v\u1eeba m\u1edbi quy ph\u1ee5c, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n, nh\u00e2n n\u00f3i H\u1ea1 Ch\u00e2u h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o.)<\/i>\r\n\r\n[13] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, v\u00ec tuy\u1ebft l\u1edbn n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1eaft phu d\u1ecbch \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u00e0 s\u00f4ng Th\u00e1i, nh\u01b0ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho h\u1ecd.\r\n\r\n[14] L\u00fac \u0111\u00f3, gi\u00e1 v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u1eaft, Vua h\u1ecfi quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb, V\u1ecb n\u00f3i l\u00e0 do T\u00e2y Nhung v\u00e0 H\u1ed3i C\u1ed1t mua ch\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu ng\u0103n c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[15] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 t\u00e2u: <i>\"Ng\u1ef1a \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m trong kinh th\u00e0nh b\u1ecb b\u1ec7nh, li\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn D\u01b0\u1ee1ng m\u00e3 v\u1ee5, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 quy ch\u1ebf th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, n\u00ean l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng b\u1ecf b\u00ea, ch\u1ebft nhi\u1ec1u, kh\u1ecfi b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ba b\u1ed1n ph\u1ea7n tr\u0103m. T\u1eeb nay xin b\u1eaft c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m \u1ea5y ph\u1ea3i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u1eefa tr\u1ecb, cu\u1ed1i n\u0103m ki\u1ec3m k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc h\u01a1n k\u00e9m.\"<\/i> L\u1ea1i xin kh\u1eafc in c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c ch\u1eefa ng\u1ef1a v\u00e0 ph\u00e9p nu\u00f4i ng\u1ef1a, ban cho c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n. Vua nghe theo.\r\n\r\n[16] H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y sinh c\u1ee7a S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1, Vua sai trung s\u1ee9 mang \u0111ai ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn ban t\u1eb7ng. S\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt l\u1ea1i vi\u1ec7c S\u1edf v\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m k\u00edch \u01a1n Vua. S\u1edf v\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec l\u1ea1i bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Vua t\u1eebng sai \u0111\u1ea1o s\u0129 Qu\u1ea3n Quy Ch\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u an, gia nh\u00e2n ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e1o th\u00ec S\u1edf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ea3n Quy Ch\u00e2n \u0111\u1ebfn r\u1ed3i.\"<\/i> Vua b\u00e8n n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do b\u1ecb t\u00e0 ma m\u00ea ho\u1eb7c sao?\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"S\u1edf v\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng bu\u1ed9c t\u00f3c, kh\u00f4ng th\u00edch g\u1eb7p ph\u1ee5 n\u1eef, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch vi\u1ebft v\u0103n, g\u1ecdi c\u00e1c con l\u00e0 Do\u00e3n Th\u0103ng \u0111\u1ebfn u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u tr\u00f2 chuy\u1ec7n, c\u00f3 khi t\u00e2m th\u1ea7n b\u1ea5t an th\u00ec c\u1eed ch\u1ec9 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do b\u1ecb kinh s\u1ee3 m\u00e0 ra.\"<\/i>\r\n\r\n[17] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho c\u00e1c quan trong N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan \u0111\u1ebfn Ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n.\r\n\r\n[18] Qu\u1ea3n l\u00fd B\u00e1t t\u00e1c ty T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5, \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn, xin ph\u00e1t binh s\u1eeda ch\u1eefa, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n 635.062 ng\u00e0y c\u00f4ng, Vua chu\u1ea9n y. Vua t\u1eebng khen v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00e9 tr\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee3 B\u00e1t t\u00e1c m\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng chia nh\u1ecf ng\u01b0\u1eddi ra n\u00ean c\u1ea3 n\u0103m kh\u00f4ng xong, \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n nay d\u1ed3n s\u1ee9c l\u00e0m, \u0111\u00fang h\u1ea1n \u0111\u1ec1u ho\u00e0n th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc kia lo ng\u1ea1i nh\u00e2n c\u00f4ng nhi\u1ec1u, nay th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u00e0n r\u1ed7i.\r\n\r\n[19] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u00f2n n\u1ee3 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ef1c thu\u1ed9c.\r\n\r\n[20] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng tr\u1eddi gi\u00e1ng thi\u00ean th\u01b0, c\u1ea3nh t\u1ec9nh c\u00e1c quan t\u1ea1i ch\u1ee9c, h\u00e3y l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi.\r\n\r\n[21] B\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, \u0110\u00f4 gi\u00e1m huy\u1ec7n Kim Minh ch\u00e2u Di\u00ean ki\u00eam \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m l\u1ed9 Gi\u1ea3i Gia H\u00e0 L\u00f4 Quan tr\u1ea1i m\u1edbi L\u00fd K\u1ebf Chu l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Th\u00e0nh. Cung ph\u1ee5ng quan, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c t\u1ed9c m\u1edbi quy ph\u1ee5 c\u00e1c ch\u00e2u Tuy, Ng\u00e2n L\u00fd K\u1ebf Ph\u00fac l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng K\u1ebf Chu trung thu\u1eadn, nay \u0111\u00e3 gi\u00e0, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch an \u1ee7i, K\u1ebf Ph\u00fac c\u0169ng c\u00f9ng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 gi\u00e1o h\u00f3a, ph\u00e2n qu\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n c\u00e1c khoa tuy m\u1edbi d\u1ef1 thi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nh\u01b0ng t\u00e0i ngh\u1ec7 kh\u1ea3 quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng thi.\"<\/i> Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan: <i>\"Nay c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u lo s\u1ee3 vi\u1ec7c thi c\u1eed theo l\u1ed1i h\u1ed3 danh, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u1ec1u vui v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 ph\u00e1t gi\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi quy ch\u1ebf, e r\u1eb1ng b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, n\u00ean n\u1edbi r\u1ed9ng m\u1ed9t ch\u00fat.\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y k\u1ef3 thi H\u1ed9i ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed7 tr\u01b0\u1ee3t, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn v\u0103n lu\u1eadn. S\u0129 t\u1eed Giang, Chi\u1ebft chuy\u00ean h\u1ecdc th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t. Xin cho ph\u00e9p trong s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u01a1 ph\u00fa, ki\u00eam x\u00e9t th\u00eam s\u00e1ch lu\u1eadn.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[23] Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Quan t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 l\u00faa m\u00ec v\u00e0 th\u00f3c \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u t\u0103ng cao. Vua ban chi\u1ebfu xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c quan, b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 cho d\u00e2n.\r\n\r\n[24] Th\u00e1i b\u1ed9c thi\u1ebfu khanh, tr\u1ef1c B\u00ed c\u00e1c Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng <i>\"T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9\"<\/i>, Vua khen ng\u1ee3i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m T\u01b0 phong lang trung, tri ch\u1ebf c\u00e1o.\r\n\r\n[25] Giao Ch\u00e2u L\u00ea Ch\u00ed Trung \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n, Trung th\u01b0 \u0111\u00e3 d\u00e2ng th\u1ee5c tr\u1ea1ng, chi\u1ec1u h\u00f4m \u0111\u00f3 giao cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n so\u1ea1n chi\u1ebfu, nh\u01b0ng vi\u00ean ch\u1ee7 m\u1edbi c\u1ee7a Th\u00f4ng ti\u1ebfn ty kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi chuy\u1ec3n \u0111i. \u0110\u00eam g\u1ea7n t\u00e0n, Vua th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u01b0a v\u00e0o, li\u1ec1n vi\u1ebft tay giao cho vi\u1ec7n th\u00fac gi\u1ee5c. L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5y th\u1ee5c tr\u1ea1ng, Vua v\u1ed9i h\u1ecfi ra, m\u1edbi bi\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau, T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng chi\u1ebfu so\u1ea1n, Vua khen ng\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n, r\u1ed3i sai \u0111\u00e1nh roi vi\u00ean ch\u1ee7 l\u1ea1i Th\u00f4ng ti\u1ebfn ty v\u00e0 thay ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.\r\n\r\nH\u00f4m sau khi thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng nh\u1ea1c <i>\"Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ph\u1ee5ng ngh\u00eanh, ch\u01b0\u1edbc hi\u1ebfn\"<\/i>, Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i. L\u00fac \u1ea5y, H\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c b\u1ecb b\u1ec7nh, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n th\u1ef1c so\u1ea1n chi\u1ebfu.\r\n\r\n[26] Vua ban chi\u1ebfu cho Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty r\u1eb1ng: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0a t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ty, ph\u1ea3i b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu g\u1ea7n ng\u00e0y ngh\u1ec9, ph\u1ea3i b\u00e1o ngay trong ng\u00e0y.\"<\/i>\r\n\r\n[27] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf n\u0103m nay ch\u1ec9 n\u1ed9p thu\u1ebf t\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u, v\u00ec v\u1eeba b\u1ecb binh \u0111\u1ea1o t\u00e0n ph\u00e1. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i mi\u1ec5n hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu cho hai ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf[footnote] Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i mi\u1ec5n hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu cho hai ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf. 'Hai ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'm\u1ed9t ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 7-16 vi\u1ebft l\u00e0 'hai ch\u00e2u'.[\/footnote].\r\n\r\n[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, c\u00e1c quan \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh d\u1ecbch d\u1ef1 y\u1ebfn, ng\u00e0y ng\u1ef1 l\u00e2u c\u0169ng cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ng\u1ed3i. C\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c ho\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p d\u1ef1 h\u1ed9i.\r\n\r\n[29] C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean s\u01a1 \u0111\u1ed3 ch\u1ed7 ng\u1ed3i trong y\u1ebfn ti\u1ec7c, Ho\u00e0ng t\u00f4n l\u00e0 N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban Th\u1ee7 Ti\u1ebft c\u00f9ng Ho\u00e0ng t\u00f4n l\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Duy T\u1ef1 c\u00f9ng x\u1ebfp v\u00e0o m\u1ed9t h\u00e0ng. Vua n\u00f3i: <i>\"Con ch\u00e1u trong h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng b\u1ed1i, sao c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i c\u00f9ng h\u00e0ng?\"<\/i> B\u00e8n sai s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i ch\u1ed7 ng\u1ed3i. Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Duy C\u00e1t; Duy T\u1ef1 l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[30] M\u1ed7i khi ban y\u1ebfn, Vua sai ba vi\u00ean n\u1ed9i ch\u01b0 ty s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ee7 tr\u00ec, \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u00e0i l\u1ed9 thi\u00ean, m\u1ed9t n\u1eeda c\u1eeda, tr\u00ean \u0111\u00e0i b\u00e0y nh\u1ea1c c\u1ee7a gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i bu\u1ed9c li\u1ec1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i c\u1ed7 xe vu\u00f4ng, tr\u00ean xe d\u1ef1ng hai l\u1ea7u g\u1ea5m, ch\u1edf nh\u1ea1c c\u1ee7a qu\u00e2n C\u1ea5m v\u1ec7 v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong. L\u1ea1i l\u00e0m hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n c\u1ed7 xe l\u1ec1u, m\u1ed7i c\u1ed7 xe n\u1ed1i li\u1ec1n m\u01b0\u1eddi hai chi\u1ebfc, \u0111\u1ec1u do tr\u00e2u k\u00e9o, ph\u1ee7 g\u1ea5m v\u00f3c, qu\u1ea5n d\u00e2y g\u1ea5m, ch\u1edf nh\u1ea1c c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 k\u1ef9 nh\u1ea1c kinh k\u1ef3. L\u1ea1i \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111an g\u1ed7 l\u00e0m lan can \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1ch[footnote]L\u1ea1i \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111an g\u1ed7 l\u00e0m lan can \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1ch: 'Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'trong \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 60-2 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. D\u1eddi c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ecd v\u00e0 c\u1eeda h\u00e0ng trong ph\u1ed1[footnote]D\u1eddi c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ecd v\u00e0 c\u1eeda h\u00e0ng trong ph\u1ed1: 'D\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'theo', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 60-2 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 113, Ch\u00ed L\u1ec5 m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], \u0111\u1ed1i di\u1ec7n hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1, b\u00e0y b\u00e1n tr\u0103m th\u1ee9 h\u00e0ng h\u00f3a[footnote]B\u00e0y b\u00e1n tr\u0103m th\u1ee9 h\u00e0ng h\u00f3a: 'B\u00e0y b\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ee3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote], thi nhau trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0n g\u1ea5m v\u00e0 b\u1ea3ng kh\u1eafc[footnote]Thi nhau trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0n g\u1ea5m v\u00e0 b\u1ea3ng kh\u1eafc: 'M\u00e0n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u00e0', theo b\u1ea3n C\u00e1c, b\u1ea3n Ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u, truy\u1ec1n ch\u1ec9 h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o, ch\u00e8 v\u00e0 l\u1ee5a.\r\n\r\nN\u1ebfu l\u00e0 n\u0103m ng\u00e0y, th\u00ec ng\u00e0y th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n ng\u1ed3i h\u1ea7u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c Th\u1eeba lang, C\u1ea5p gi\u00e1n. Vua n\u00e2ng ch\u00e9n, nh\u1ea1c gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng n\u1ed5i l\u00ean, hai c\u1ed7 xe l\u1edbn t\u1eeb c\u1ea7u Th\u0103ng B\u00ecnh \u0111i l\u00ean ph\u00eda b\u1eafc, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed1n chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ea1n \u0111i k\u00e8m, xe l\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111i ngang qua, \u0111\u1ec1u \u0111i l\u1ea1i hai l\u1ea7n trong ng\u00e0y. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda V\u1ecdng Xu\u00e2n, ph\u00eda t\u00e2y li\u1ec1n v\u1edbi c\u1eeda X\u01b0\u01a1ng H\u1ea1p, tr\u0103m tr\u00f2 vui thi nhau di\u1ec5n, ti\u1ebfng ca ti\u1ebfng nh\u1ea1c vang d\u1eady. C\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh v\u00e0 nh\u00e0 c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n, quan ph\u1ee7 d\u1ef1ng l\u1ec1u g\u1ea5m \u1edf hai b\u00ean h\u00e0nh lang. S\u0129 th\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem, vai k\u1ec1 vai, ch\u00e2n n\u1ed1i ch\u00e2n, xe ng\u1ef1a ch\u1eadt n\u00edch, ti\u1ebfng reo h\u00f2 rung \u0111\u1ed9ng. Ng\u00e0y th\u1ee9 hai, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 b\u00e1ch quan \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf cung th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y th\u1ee9 ba, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 n\u1ed9i ch\u1ee9c \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf nh\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y th\u1ee9 t\u01b0, y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u00e1ch quan \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf v\u01b0\u1eddn ngo\u1ea1i. Ng\u00e0y th\u1ee9 n\u0103m, l\u1ea1i y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 n\u1ed9i ch\u1ee9c \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf v\u01b0\u1eddn ngo\u1ea1i. Vua l\u00e0m nhi\u1ec1u th\u01a1, ban cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ecda l\u1ea1i, v\u00e0 l\u00e0m ri\u00eang th\u01a1 khuy\u00ean r\u01b0\u1ee3u. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u1ea5m qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u00e0y h\u1ecdp \u1edf nha m\u00f4n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n.\r\n\r\nTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i \u0110\u0103ng v\u0103n c\u1ed5 vi\u1ec7n v\u00e0 Ki\u1ec3m vi\u1ec7n, c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p khi\u1ebfu ki\u1ec7n. C\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch cho r\u1eb1ng qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh n\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 m\u1eebng, nh\u00e2n d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, xa gi\u00e1 nh\u00e0 Vua ra ngo\u00e0i du ngo\u1ea1n, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u1ea7u xin \u00e2n hu\u1ec7. C\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch x\u1eed l\u00fd theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m quy \u0111\u1ecbnh, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t t\u00f9. Nh\u00e0 Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 lu\u1eadt l\u1ec7, v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ai c\u1ea3n xa gi\u00e1 nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p khi\u1ebfu ki\u1ec7n, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t.\r\n\r\n[31] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, gi\u00e1 th\u00f3c \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u l\u00e0 300 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t h\u1ed9c, gi\u00e1 \u0111\u1eadu v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch l\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ea5u.\r\n\r\n[32] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 l\u1ea1i t\u00e2u xin th\u00eam, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 ph\u00f9 h\u1ee3p.\r\n\r\n[33] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, nh\u00e0 Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean xem l\u1ec5 b\u1ed9. Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c doanh tr\u1ea1i t\u1eadp luy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 5 ng\u00e0y.\r\n\r\n[34] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ph\u00e1i 6 trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec3 ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho c\u00e1c quan bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.\r\n\r\n[35] N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 t\u00e2u r\u1eb1ng theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, khi l\u1ea5y v\u1eadt ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u1ef1 b\u1ea3o v\u00e0 b\u1eb1ng do \u0111\u1ec3 kh\u1ea5u tr\u1eeb. G\u1ea7n \u0111\u00e2y do \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 qu\u1ea3n l\u00fd kho t\u00e0ng, c\u0169ng y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i th\u00f4ng qua Tam ty, xin ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, ch\u1ec9 cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 N\u1ed9i t\u1ec9nh ki\u1ec3m tra. Nh\u00e0 Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n<i>(V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o trong \u300aB\u00e1ch Nh\u1ea5t Bi\u00ean\u300b ch\u00e9p: Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a K\u1ebf t\u1ec9nh, m\u1ecdi chi ti\u00eau trong cung \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 c\u00f3 v\u0103n b\u1ea3n chi tr\u1ea3. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c khi ph\u1ee5 tr\u00e1ch B\u1eb1ng do ty n\u00f3i: <i>\"Chi ti\u00eau c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, sao b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea1i can thi\u1ec7p?\"<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u1eadp Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do ty. T\u1eeb \u0111\u00f3, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f2n ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00e1p lu\u1eadt, ch\u00fa tr\u1ecdng minh s\u00e1t, khi\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i. Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, Vua b\u1ec7nh l\u00e2u ng\u00e0y, chi ti\u00eau qu\u00e1 nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n t\u1ec7 n\u1ea1n, l\u1ec7nh xu\u1ea5t n\u1ea1p c\u1ee7a M\u1ee5c ty kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ef3 c\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u00e2n s\u1ee7ng kh\u00f4ng ng\u1eebng. H\u1ea1o \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 tr\u00e1ch B\u1eb1ng do ty, nay l\u1ea1i ch\u00fa th\u00edch th\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Th\u00e1ng 1 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, Tam ty l\u1eadp Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do ty, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u H\u1ea1o n\u00f3i, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>\"Phong t\u1ee5c x\u01b0a nay \u0111\u1ec1u theo \u00fd th\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. Ph\u00e1p l\u1ec7nh qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng.\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>\"G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1 gi\u1ecfi t\u1eadp vi\u1ebft ch\u1eef, \u0111\u00f3 l\u00e0 do Th\u00e1i T\u00f4ng s\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng v\u0103n gi\u00e1o, tinh th\u00f4ng th\u01b0 ph\u00e1p m\u00e0 n\u00ean. \u0110\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed1i ch\u1eef tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p vi\u1ebft ch\u1eef kh\u1ea3i, nay th\u00ec \u0111\u1ec1u h\u1ecdc theo n\u00e9t ch\u1eef c\u1ee7a Chung Dao, V\u01b0\u01a1ng Hi Chi, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n, Li\u1ec5u C\u00f4ng Quy\u1ec1n.\"<\/i> Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 l\u00e0m th\u1ecb th\u01b0, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ebft l\u00f2ng khuy\u00ean r\u0103n gi\u00fap \u00edch, khen ng\u1ee3i m\u00e3i.\r\n\r\n[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ng\u0169 \u0110o\u00e0n t\u1ee5 t\u1eadp, m\u01b0u c\u01b0\u1edbp Cao Ch\u00e2u, mu\u1ed1n l\u1ec7nh cho tr\u1ea1i \u00c1m L\u1ee3i \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Vua cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man t\u1ef1 \u0111\u00e1nh nhau, n\u1ebfu v\u1ed9i xu\u1ea5t binh s\u1ebd khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u1eadn tr\u1ecdng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.\r\n\r\n[38] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, h\u1ee3p s\u00e1u ch\u1ec9 huy k\u1ecb binh nhanh nh\u1eb9n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh b\u1ed1n, d\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Cao D\u01b0\u01a1ng Quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u1ecdc s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i qua l\u1ea1i l\u00e0m c\u01b0\u1edbp, n\u00ean chi\u00eau m\u1ed9 l\u1eadp ra \u0111\u1ed9i qu\u00e2n n\u00e0y, \u0111\u1ebfn nay s\u1ed1 qu\u00e2n \u00edt \u0111i, l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u1edf l\u00e2u n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, n\u00ean d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam.\r\n\r\n[39] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1n v\u00ec cha m\u1eb9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi, xin \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 ba n\u0103m. C\u00e1c quan n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 tang tr\u0103m ng\u00e0y l\u00e0 ph\u1ea3i tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua n\u00f3i: <i>\"Con c\u00e1i nh\u1edb cha m\u1eb9 m\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eaft bu\u1ed9c.\"<\/i>\r\n\r\n[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, L\u00f4 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man huy\u1ec7n Giang An gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n n\u1ed9i thu\u1ed9c \u1edf Nhung Ch\u00e2u. \u0110\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Nh\u00e2m Tr\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n truy b\u1eaft, b\u1ecb h\u1ecd h\u1ea1i.\r\n\r\n[41] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, v\u00ec tr\u1eddi ban s\u00e1ch n\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u00e1o \u1edf Th\u00e1i B\u00ecnh Cung ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, Th\u00e1i Thanh Cung ch\u00e2u B\u1ea1c, Linh Ti\u00ean Qu\u00e1n ch\u00e2u Th\u01b0.\r\n\r\n[42] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>\"S\u0129 th\u1ee9 kinh \u0111\u00f4 g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u1ea7n \u0111ua \u0111\u00f2i xa x\u1ec9, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ed3 d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng n\u1ea5u v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c, d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc c\u1ea5m m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t. Th\u1ee3 n\u1ea5u v\u00e0ng l\u00e0m l\u00e1, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, t\u00ednh ra m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed1n kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n l\u1ea1ng, h\u1ecfng r\u1ed3i kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, th\u1eadt \u0111\u00e1ng r\u0103n.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o; t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ed3 ng\u1ef1 d\u1ee5ng nh\u01b0 s\u01a1n v\u00e0ng th\u00eau v\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng.\r\n\r\n[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, xem c\u00e1c qu\u00e2n Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt, Long K\u1ef5, Ki\u00eau K\u1ef5 t\u1eadp tr\u1eadn. Sai V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m n\u1ed5i b\u1eadt, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u0103ng ch\u1ee9c.\r\n\r\n[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Tam ty t\u00e2u xin m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i t\u00e0ng, l\u1ea1i xin xu\u1ea5t 5 v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c giao cho kho t\u1ea3 t\u00e0ng \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[45] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, sai Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00e0m b\u00e0i v\u1ecb ch\u00ednh th\u1ea7n \u1edf Nam Giao, giao cho H\u1eefu ty c\u1ea5t gi\u1eef n\u01a1i thanh t\u1ecbnh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a Vua.\r\n\r\n[46] Vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Giang, Ho\u00e0i ph\u1ea7n l\u1edbn thu\u00ea thuy\u1ec1n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ham l\u1ee3i, n\u1ebfu c\u1ee9 th\u1ebf n\u00e0y s\u1ebd c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n, l\u1ea1i s\u1ee3 gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf kinh \u0111\u00f4 t\u0103ng cao.\"<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho H\u1eefu ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea thuy\u1ec1n n\u1eefa.\r\n\r\n[47] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, \u0110oan Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"K\u1ebf H\u00f2a l\u00e0 c\u1eadu \u00fat c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec7n ch\u1eb3ng l\u00e0nh, Tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu x\u00e9t v\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u00ec v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 n\u00e0y. B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ngo\u1ea1i t\u1ed9c, v\u1ec1 l\u1ec5 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, c\u00e1c c\u1eadu h\u1ecd \u0110\u1ed7 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.\r\n\r\n[48] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y sai quan \u0111i mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n d\u1ee5ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong ba n\u0103m th\u00ec ng\u1eebng mua, v\u00ec s\u1ee3 h\u01b0 h\u1ecfng. L\u00fac \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a li\u00ean ti\u1ebfp, n\u00ean l\u1ec7nh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng d\u1ef1 tr\u1eef, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn.\r\n\r\n[49] Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u01b0u V\u0103n T\u00e1n \u0111i qua c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa, x\u00f4ng v\u00e0o ng\u1ef1a c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng; \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng \u0111ang ch\u00e0o nhau, l\u1ea1i ngang nhi\u00ean \u0111i qua, b\u1ecb C\u00e1p m\u00f4n t\u1ed1 c\u00e1o. V\u0103n T\u00e1n b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa x\u00f4i. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ra v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, g\u1eb7p nhau tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c; xe c\u1ee7a m\u1ec7nh ph\u1ee5 g\u1eb7p quan v\u0103n v\u00f5 c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00e1nh.\r\n\r\n[50] H\u00e0n l\u00e2m th\u01b0 ngh\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau \u0110\u1ed9, Ng\u1ef1 th\u01b0 \u0111\u00e3i chi\u1ebfu Th\u1ecbnh L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>\"V\u00ec v\u00e0o vi\u1ec7n tr\u1ef1c h\u01a1i mu\u1ed9n, gi\u00e1m vi\u1ec7n trung s\u1ee9 Tri\u1ec7u L\u00fd T\u00edn li\u1ec1n c\u1edfi kh\u0103n, \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n. Ch\u00fang th\u1ea7n h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban m\u1ec7nh ph\u1ee5c, xin \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan.\"<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u01b0a vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Huy vi\u1ec7n, x\u00e9t t\u1ed9i L\u00fd T\u00edn kh\u00f4ng t\u00e2u m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\r\n\r\n[51] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, v\u00e0o c\u00e1c d\u1ecbp l\u1ec5 t\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1ed9c, quan l\u1ea1i g\u1ea7n g\u0169i, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u00e0 quan ch\u1ee9c trong cung \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd th\u00e1ng 3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, v\u00e0o c\u00e1c d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ef5 v\u00e0 Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty, Ph\u00e1n quan c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u1ea1i Qu\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c ri\u00eang. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, Ng\u1ef1 s\u1eed Tam vi\u1ec7n, Ph\u00e1p quan v\u00e0 Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1.\r\n\r\n[52] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ph\u1ea9m m\u00e0 c\u00e1c quan h\u1ed9 tang \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tang gia th\u01b0\u1eddng t\u1eb7ng nhi\u1ec1u v\u1eadt ph\u1ea9m qu\u00fd gi\u00e1, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t cho chi ph\u00ed l\u1edbn n\u00ean quy \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3m b\u1edbt.\r\n\r\n[53] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man n\u1ed9i thu\u1ed9c \u1edf Ch\u00e2u Nghi l\u00e0 Th\u01b0 Qu\u00e2n C\u01b0\u1eddng, Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean v\u00e0 H\u01b0\u1edbng Quang Ph\u1ed5, Tri ch\u00e2u C\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u.\r\n\r\n[54] T\u1ed1ng \u0110o\u00e0n v\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf Trung Kinh, ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc U Ch\u00e2u, th\u00e0nh qu\u00e1ch nh\u1ecf b\u00e9, \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u1edf, hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u01b0\u1eddng bao quanh. Trong cung c\u00f3 \u0111i\u1ec7n V\u0169 C\u00f4ng, qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u1edf \u0111\u00f3, \u0111i\u1ec7n V\u0103n H\u00f3a, qu\u1ed1c m\u1eabu \u1edf \u0111\u00f3. L\u1ea1i c\u00f3 c\u1ed5ng \u0110\u00f4ng D\u1ecbch v\u00e0 T\u00e2y D\u1ecbch. \u0110\u1ea1i th\u1ec3 h\u1ecd kh\u00e1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 phong t\u1ee5c Trung Hoa, nh\u01b0ng t\u00ednh c\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 khu\u00f4n ph\u00e9p, m\u1ed7i khi y\u1ebfn ti\u1ec7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u1ea1y, kh\u00f4ng ch\u1eafp tay. Duy ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u1ed1c m\u1eabu mong gi\u1eef g\u00ecn h\u00f2a h\u1ea3o, nh\u01b0ng tu\u1ed5i \u0111\u00e3 cao. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 s\u00f9ng Ph\u1eadt, em l\u00e0 T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Long Kh\u00e1nh th\u00edch v\u00f5, Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 m\u1ed9 \u0111\u1ea1o, g\u1eb7p \u0111\u1ea1o s\u0129 th\u00ec vui m\u1eebng. L\u1ea1i c\u00f3 qu\u1ed1c t\u01b0\u1edbng H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng chuy\u00ean quy\u1ec1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u1ec7nh.\"<\/i>\r\n\r\nVua n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb khi Khi\u1ebft \u0110an k\u1ebft h\u00f2a \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng n\u00f3i \u0111\u1ecbch v\u1ed1n m\u1ec7t m\u1ecfi, s\u1ee3 chi\u1ebfn tranh, nay qu\u1ed1c gia h\u00e0ng n\u0103m t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m, \u0111\u00f3 l\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ecbch.\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c quan v\u0103n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00edch b\u00e0n m\u01b0u k\u1ebf, nh\u01b0ng khi ra tr\u1eadn th\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh c\u00f4ng. Th\u00edch d\u0169ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng. C\u00e1c quan v\u0103n h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ee3i h\u1ea1i sao? \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng v\u0103n, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.\"<\/i>\r\n\r\n[55] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, c\u1eed Ti\u1ec1n \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ki\u1ec1u Hi Nhan l\u00e0m s\u1ee9 th\u1ea7n d\u1ef1 l\u1ec5 sinh th\u1ea7n qu\u1ed1c m\u1eabu Khi\u1ebft \u0110an, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu C\u1ea3nh Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.\r\n\r\n[56] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh sai V\u1ea1n T\u1eed c\u00f9ng b\u1ed1n qu\u00e2n ch\u1ee7 l\u0129nh binh l\u00ednh t\u1ed9c m\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, th\u1ea5y b\u1ed9 t\u1ed9c L\u1ee5c C\u1ed1c Ph\u1ed3n h\u00f9ng m\u1ea1nh, s\u1ee3 h\u00e3i b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1 H\u1ed3i C\u1ed1t. H\u1ed3i C\u1ed1t \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu, gi\u1ea3 v\u1edd y\u1ebfu th\u1ebf kh\u00f4ng giao chi\u1ebfn, \u0111\u1ee3i khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111i qua, b\u1ea5t ng\u1edd ph\u1ea3n c\u00f4ng, ti\u00eau di\u1ec7t g\u1ea7n h\u1ebft. Nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng, H\u1ed3i C\u1ed1t b\u1eaft ng\u1ed3i gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng, \u0111em h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c cho xem, n\u00f3i: <i>\"B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i nh\u01b0 c\u00e1o chu\u1ed9t, ch\u1ec9 tham l\u1ee3i nh\u1ecf, ta th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> R\u1ed3i \u0111\u1ed1t h\u1ebft v\u00e0 gi\u1ebft s\u1ea1ch, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u1ea1n T\u1eed qu\u00e2n ch\u1ee7 m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ea1y tho\u00e1t. Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n b\u00e1o l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>\"H\u1ed3i C\u1ed1t t\u1eebng gi\u1ebft K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9. S\u1ee9 Cam Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u0169ng n\u00f3i t\u00ecnh h\u00ecnh \u0110\u1ee9c Minh x\u00e2m l\u1ea5n, t\u1ecf ra khinh th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t binh l\u1ef1c, \u0110\u1ee9c Minh kh\u00f3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i>\r\n\r\n[57] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m tr\u00ed s\u0129 L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh m\u1ea5t.\r\n\r\n[58] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ph\u1ee5 l\u00e3o Duy\u1ec7n Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00e3 L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 1.287 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft xin phong thi\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. Vua sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng tuy\u00ean d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>\"\u0110\u1ea1i l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u00edt l\u00e0m, kh\u00f3 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.\"<\/i> L\u00e3 L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ed1c gia nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111\u00e3 50 n\u0103m, \u0111\u00e3 th\u00e1i b\u00ecnh, nay tr\u1eddi gi\u00e1ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1ee9c l\u1edbn, n\u00ean c\u00e1o th\u00e0nh \u1edf n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p tr\u1eddi \u0111\u1ea5t.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c l\u1edbn n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n s\u01a1 s\u00e0i.\"<\/i> L\u00e3 L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"N\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, Hoa H\u1ea1 y\u00ean \u1ed5n, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n, s\u1edbm c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5.\"<\/i> Vua ban t\u01a1 l\u1ee5a r\u1ed3i cho v\u1ec1. Tri ch\u00e2u Thi\u1ec7u Di\u1ec7p l\u1ea1i d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.\r\n\r\n[59] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc thu thu\u1ebf t\u1ea1i ch\u1ed7, sai Tam ty x\u00e9t theo chi\u1ebfu tha n\u1ee3 c\u0169.\r\n\r\n[60] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng nghe r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ed5 theo Chu Th\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u00e1nh Ho\u00e0i Nam, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf Giang \u0110\u00ecnh, c\u00f3 con r\u1ed3ng t\u1eeb d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc v\u1ecdt l\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c, Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5y v\u1eady th\u00ec gh\u00e9t, b\u1ebb g\u00e3y m\u0169i t\u00ean \u0111ang c\u1ea7m m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i, s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Th\u00e1i T\u1ed5 \u1edf tri\u1ec1u Chu, l\u1ea5y l\u00f2ng trung d\u0169ng h\u1ebft m\u1ef1c, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra c\u1ea9n tr\u1ecdng v\u00e0 e d\u00e8. Khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau t\u1eadp b\u1eafn, khi b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eb7ng d\u00e2y \u0111ai v\u00e0ng v\u00e0 y\u00ean ng\u1ef1a, Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i: 'B\u1ec1 t\u00f4i d\u1ef1 ti\u1ec7c, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5, h\u00e1 ch\u1eb3ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hi\u1ec1m nghi sao?' Li\u1ec1n n\u1eafm d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ch\u00e0o m\u00e0 \u0111i.\"<\/i>\r\n\r\n[61] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p b\u1eaft c\u00e1c y b\u00e1c s\u0129 theo \u300aTh\u00e1nh Hu\u1ec7 Ph\u01b0\u01a1ng\u300b h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa.\r\n\r\n[62] Chi\u1ebfu cho Ty Th\u1ecb v\u1ec7 B\u1ed9 qu\u00e2n x\u00e9t duy\u1ec7t qu\u00e2n s\u0129 c\u1ee7a B\u1ea3o Ninh qu\u00e2n, chia l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng, h\u1ea1ng nh\u1ea5t d\u1eddi doanh \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n V\u0129nh Th\u00e0nh, ch\u00e2u B\u1ea1c, c\u00f2n l\u1ea1i cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 g\u1eedi th\u00ec sung v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 trong c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean, M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 Ngu h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau xin l\u1eadp ri\u00eang danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ra tr\u1eadn, b\u00e8n l\u1eadp ra qu\u00e2n n\u00e0y, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf.\r\n\r\n<i>(N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba, th\u00e1ng hai, Si\u00eau l\u00e0m M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n H\u1eadu, n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, th\u00e1ng gi\u00eang b\u00e3i ch\u1ee9c. Qu\u00e2n hi\u1ec7u B\u1ea3o Ninh c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1eadp t\u1eeb l\u00fac n\u00e0o, \u300aTam Tri\u1ec1u Binh Ch\u00ed\u300b ch\u00e9p v\u00e0o n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i>\r\n\r\n[63] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t Vi\u1ec7n \u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u0110\u00f4ng T\u00e2y Ban \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Ch\u01b0\u01a1ng H\u00f3a.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ho\u00e0nh h\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u00f4ng T\u00e2y Ban.)<\/i>\r\n\r\n[64] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed nh\u00e2n, ti\u1ebfn s\u0129 Kh\u1ed5ng V\u1ecb \u1edf ch\u00e2u Duy\u1ec5n c\u00f9ng 846 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef3 \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m xin l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n.\r\n\r\n[65] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa thi kh\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 891 ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 186 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3i. L\u1ea1i c\u00f3 22 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc c\u1ee9u \u0111\u1ea1t b\u1ed1n th\u00f4ng, 5 ng\u01b0\u1eddi tam s\u1eed \u0111\u1ea1t m\u1ed9t th\u00f4ng, \u0111\u1ec1u theo quy \u0111\u1ecbnh b\u1ecb lo\u1ea1i, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho v\u00e0o danh s\u00e1ch. Vua sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh c\u00f9ng 6 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf l\u1ea1i Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ea1i b\u00e0i thi, c\u1eed trung s\u1ee9 gi\u00e1m s\u00e1t, sau khi xem x\u00e9t xong l\u1ea1i g\u1eedi v\u1ec1 Trung th\u01b0 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.\r\n\r\n[66] Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng th\u1ee9 hai, c\u00e1c ch\u1ee9c Qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy tu\u1ea7n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 ph\u1ea9m th\u1ee9 b\u1ea3y, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i; c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c thanh qu\u00fd c\u1ee7a \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, nh\u01b0ng ph\u1ea9m th\u1ee9 t\u00e1m, lu\u1eadt kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i, xin t\u1eeb nay cho c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi t\u1ea1p ph\u1ea9m th\u1ee9 n\u0103m. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[67] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ed9 b\u1ecf tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf theo l\u1ec7nh v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch trong ba n\u0103m.\r\n\r\n[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 khi ghi ch\u00e9p l\u00fd l\u1ecbch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi kh\u1ed1ng c\u00f4ng lao, che gi\u1ea5u l\u1ed7i l\u1ea7m, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.\r\n\r\n[69] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 v\u00e0 ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u1ec1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00edch tr\u1eef c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n k\u00edp.\r\n\r\n[70] Ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng C\u1ef1 M\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.\r\n\r\n[71] N\u1ed9i ph\u1ea9m, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf ch\u00e2u C\u00e1t l\u00e0 Ph\u00f9ng B\u1ea3o t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng xong 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n r\u1ed3ng, \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn \u1edf c\u00e1c h\u1ed3 trong kinh th\u00e0nh, theo m\u1eabu c\u1ee7a t\u1ec9nh ty l\u00e0 h\u00ecnh c\u00e1 r\u1ed3ng, nay mu\u1ed1n ph\u00e1 b\u1ecf nh\u1eefng chi\u1ebfc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i theo m\u1eabu. Vua n\u00f3i: <i>\"Thuy\u1ec1n t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn \u1edf h\u1ed3 Kim Minh, v\u00ec m\u1ed7i n\u0103m xu\u00e2n h\u1ea1, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn ch\u01a1i, Tr\u1eabm c\u0169ng xem, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ty v\u00e0 binh s\u0129 t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, thuy\u1ec1n n\u00e0y c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i s\u1eeda? H\u00e3y nhanh ch\u00f3ng ch\u1ec9 th\u1ecb cho t\u1ec9nh ty \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, kh\u00f4ng c\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(Theo s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng ba.)<\/i>\r\n\r\n[72] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng m\u1ed9t, s\u00e1ch tr\u1eddi l\u1ea1i gi\u00e1ng \u1edf C\u00f4ng \u0110\u1ee9c c\u00e1c trong \u0111\u1ea1i n\u1ed9i.\r\n\r\n<i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, b\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i>\r\n\r\n[73] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh c\u00e1c qu\u00e2n, quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, t\u0103ng \u0111\u1ea1o, k\u1ef3 l\u00e3o, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ngh\u00ecn ba tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n xin l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n t\u1ea1i n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m nay. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c so\u1ea1n chi\u1ebfu, c\u00f3 c\u00e2u <i>\"kh\u00f4ng c\u1ea7u th\u1ea7n ti\u00ean, kh\u00f4ng l\u00e0m xa x\u1ec9\"<\/i>. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> B\u00e8n s\u1eeda l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Tr\u1eabm l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ti\u00ean c\u1ea7u ph\u00fac, m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u1ed9i ngu\u1ed3n v\u00e0 gi\u1eef l\u00f2ng th\u00e0nh. L\u1ec5 v\u1eadt t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, y ph\u1ee5c, l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, sai quan c\u00e1o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1edd n\u00fai s\u00f4ng.\r\n\r\n[74] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n c\u00f9ng l\u00e0m Kinh \u0111\u1ed9 ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 lo vi\u1ec7c phong thi\u1ec1n. Ban \u0111\u1ea7u, vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 phong thi\u1ec1n ch\u01b0a quy\u1ebft, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 kinh ph\u00ed v\u1edbi Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb. V\u1ecb n\u00f3i: <i>\"K\u1ebf ho\u1ea1ch l\u1edbn v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u01b0.\"<\/i> B\u00e0n b\u1ea1c xong, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u1ecb t\u00ednh to\u00e1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i S\u01a1n, sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ea7n Ph\u00fac kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a h\u00e0nh dinh, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a l\u1ec5 giao t\u1ebf, tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u0103m ch\u1ee9c s\u1ee9. Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u0103m s\u1ee9 trong \u0111\u1ea1i l\u1ec5 Th\u0103ng trung n\u00ean do Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi theo th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"Ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch, l\u1ea1i th\u00eam ch\u1ee9c s\u1ee9, e kh\u00f4ng x\u1ee9ng, mong v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m l\u00e0 \u0111\u1ec3 coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.\"<\/i>\r\n\r\n[75] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9[footnote]Ch\u1eef 'Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u00fa th\u00edch, tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u0103m ch\u1eef 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c v\u00e2n', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n 'Phong Th\u00e1i S\u01a1n' s\u1eeda th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0103n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00f3a b\u1ecf n\u0103m ch\u1eef 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c v\u00e2n'.[\/footnote]. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n l\u00e0m Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9, c\u00e1c vi\u1ec7c v\u1ec1 L\u1ec5 nghi v\u00e0 Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9, l\u1ec7nh cho Ph\u00f9ng Ch\u1eedng v\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u00e2u Duy\u1ec5n, l\u1ea1i thay phi\u00ean nhau \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Can Phong.\r\n\r\n[76] C\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i tr\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n. C\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n n\u00fai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu, ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh c\u1ee7a ch\u00e2u Duy\u1ec5n v\u00e0 ch\u00e2u V\u1eadn. H\u00e0nh cung ngo\u00e0i \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111i\u1ec7n sau, c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng l\u1ec1u b\u1ea1t[footnote]Ch\u1eef 'd\u1ef1ng' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u01b0\u1edbng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn \u1edf tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote]. V\u00e0ng l\u1ee5a, c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c giao cho Tam ty quy ho\u1ea1ch thu mua ho\u1eb7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng. C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng kh\u00e1c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edf t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n thu thu\u1ebf. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng g\u1ed7 c\u1ed1ng ph\u1ea9m t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y, th\u1ea3 b\u00e8 theo s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u V\u1eadn \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p chi ph\u00ed cho vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed.\r\n\r\n[77] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ed5i ban t\u1eeb d\u1ee5 c\u1ee7a C\u00e1p m\u00f4n cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u xu\u1ea5t s\u1ee9 c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c, ch\u00e2u huy\u1ec7n, l\u1ea5y v\u0103n ch\u00e2n ch\u00ednh ban xu\u1ed1ng, c\u1ed1t sao cho vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c thanh t\u1ecbnh.\r\n\r\n[78] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua sai Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n, S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c ph\u00e1t v\u1eadn cho l\u1ec5 phong thi\u1ec1n. Th\u00edch Lu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n xem x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch v\u1edf, nghi\u1ec7m x\u00e9t m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 hi\u1ec7n nay. Xin h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u1ea7u c\u1eadn, sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, kh\u1eafc l\u00ean ng\u1ecdc qu\u00fd, c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t b\u1ea3n sao \u1edf cung c\u1ea5m, truy\u1ec1n l\u1ea1i mu\u00f4n \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 con ch\u00e1u \u0111\u1eddi sau k\u00ednh c\u1ea9n v\u00e2ng theo m\u1ec7nh tr\u1eddi, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Tuy nhi\u00ean, th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a nay v\u1eabn th\u1ebf, e r\u1eb1ng l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, d\u1ea7n sinh ra nh\u1eefng m\u01b0u \u0111\u1ed3 huy\u1ec5n ho\u1eb7c, ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u01b0\u1ee3n th\u1ea7n linh, ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u1ed5 m\u1ed9c[footnote]ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u1ed5 m\u1ed9c, hai ch\u1eef 'th\u1ed5', 'm\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], b\u1eady b\u1ea1 tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00f9 m\u1ec7nh[footnote]b\u1eady b\u1ea1 tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00f9 m\u1ec7nh, ch\u1eef 'ph\u00f9' nguy\u00ean l\u00e0 'thu\u1ef5', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], r\u1ed9ng r\u00e3i k\u1ec3 l\u1ec3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd y\u00eau qu\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7[footnote]d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd y\u00eau qu\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea7n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u00e0m lo\u1ea1n \u00fd ngh\u0129a ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a thi\u00ean th\u01b0, nh\u1eefng chuy\u1ec7n nh\u01b0 Thi\u1ebfu Qu\u00e2n, Loan \u0110\u1ea1i, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra. K\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 gi\u1eef v\u1eefng huy\u1ec1n ph\u00f9, t\u1eadp trung tinh th\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u1ea1o ch\u00ednh, tham kh\u1ea3o y\u1ebfu l\u0129nh tu h\u00e0nh n\u1ed9i c\u1ea3nh, d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi d\u1ea1y tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u1ee7a \u300a\u0110\u1ea1o \u0110\u1ee9c Kinh\u300b, x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u00e0ng c\u1ef1c \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang, tr\u00e2n qu\u00fd th\u00e1i h\u00f2a \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd, tr\u00ean \u0111\u00e1p \u01a1n tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi ban \u00e2n hu\u1ec7 cho mu\u00f4n d\u00e2n.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.\r\n\r\n[79] L\u1ea5y Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri Duy\u1ec7n ch\u00e2u Thi\u1ec7u Di\u1ec7p l\u00e0m Kinh \u0111\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[80] Sai s\u1ee9 \u0111i tu\u1ea7n tra b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1i S\u01a1n \u1edf T\u1ec1 ch\u00e2u, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i.\r\n\r\n[81] Duy\u1ec7n ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng, m\u1ed7i th\u00e1ng hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n.\r\n\r\n[82] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh x\u1eed \u00e1n h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ea3i khoan dung, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt.\r\n\r\n[83] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ph\u00e1n Tam ty C\u00e2u vi\u1ec7n L\u01b0 Di\u1ec5m l\u00e0m Quy\u1ec1n Kinh \u0111\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.\r\n\r\n[84] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00f4ng phong c\u1ea5m b\u1eaft c\u00e1, chim. X\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n. Qu\u00e2n b\u1ed9 k\u1ecb h\u1ed9 gi\u00e1, n\u1ebfu gi\u1eabm \u0111\u1ea1p l\u00faa m\u1ea1, ng\u1ef1 s\u1eed s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed. D\u00e2n ch\u00e2u Duy\u1ec5n, ngo\u00e0i vi\u1ec7c cung \u1ee9ng cho \u0111\u00f4ng phong, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i n\u0103m nay. Th\u1ee3 r\u00e8n huy\u1ec7n Lai Vu, n\u1ee3 c\u0169 v\u1ec1 thu\u1ebf s\u1eaft, quan ty s\u1ebd thu n\u1ed9p, mi\u1ec5n ph\u1ea1t v\u1ea1.\"<\/i>\r\n\r\n[85] Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, l\u1ea1i cho ch\u00e9p \u0111\u1ec1 gi\u1ea3i, in \u1ea5n \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd xem. Ban \u0111\u1ea7u, \u1edf h\u00e0nh lang \u0111i\u1ec7n d\u1ef1ng m\u00e0n, b\u00e0y gh\u1ebf ng\u1ed3i, ghi t\u00ean h\u1ecd[footnote]ghi t\u00ean h\u1ecd 'h\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 1-10 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ea1i treo b\u1ea3ng ghi th\u1ee9 t\u1ef1[footnote]l\u1ea1i treo b\u1ea3ng ghi th\u1ee9 t\u1ef1 'th\u1ee9 t\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1eef th\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 7-10 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], l\u1ec7nh h\u1ecd xem xong r\u1ed3i ng\u1ed3i xu\u1ed1ng. Sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m kh\u1ea3o quan, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m ph\u00fac kh\u1ea3o quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu S\u01b0 V\u1ecdng c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 h\u1ed3 danh, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Kh\u1edfi l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc.\r\n\r\nHo\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c m\u00e0n, d\u1eb7n d\u00f2 T\u00f4ng Ng\u1ea1c ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c tinh t\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1ee3t k\u1ef3 thi \u1edf Nam t\u1ec9nh l\u00e0 Chu Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 120 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o c\u00e1c quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft ph\u00e1i v\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf, \u00e1p ch\u1ebf ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u00e8o h\u00e8n, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean 40 ng\u01b0\u1eddi con em nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf v\u0103n h\u1ecdc n\u00f4ng c\u1ea1n, kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c c\u1eed c\u1ed1ng b\u1ecb gi\u00e8m pha, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi. Tr\u1eabm nay tri\u1ec7u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con em nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u00f3, cho ng\u1ed3i ri\u00eang \u0111\u1ec3 thi.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec1u sai, b\u1ecb l\u1ec7nh \u0111\u00e0y \u0111i H\u1ee9a Ch\u00e2u.\r\n\r\nH\u00f4m sau, l\u1ea1i sai T\u00f4ng Ng\u1ea1c ra \u0111\u1ec1 thi c\u00e1c khoa, l\u1ea1i l\u1ec7nh \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n ki\u00eam ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u00f4n S\u01b0\u1edfng x\u00e9t duy\u1ec7t r\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean, kh\u1eafc b\u1ea3n in, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ph\u00e1t cho h\u1ecd. T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n thi ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh[footnote]T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n thi ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh 'c\u00f9ng' ch\u1eef b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a tr\u00ean \u0111\u00e2y b\u1ed5 sung.[\/footnote], chi\u1ebfu cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u00e9t l\u1ea1i xong, r\u1ed3i ra hi\u00ean ban cho ti\u1ebfn s\u0129 Di\u00eau Di\u1ec7p c\u00f9ng 106 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, 15 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng Tam l\u1ec5 xu\u1ea5t th\u00e2n, 83 ng\u01b0\u1eddi H\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, C\u1eedu kinh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed h\u00e0m, tr\u1ee3 gi\u00e1o l\u00e0 652 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n m\u1edbi cho m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng, h\u00f4m \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u00e1o xanh, hia, h\u1ed1t, cho Di\u1ec7p c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 t\u01b0, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0m L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9 suy quan, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 s\u00e1u tr\u1edf xu\u1ed1ng 50 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng C\u1eedu kinh quan \u0111\u1ea7u l\u00e0m th\u00ed h\u00e0m tri huy\u1ec7n, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m ph\u00e1n, ty, b\u1ea1, \u00fay. Di\u1ec7p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u.\r\n\r\nBan \u0111\u1ea7u, T\u00f4ng Ng\u1ea1c x\u00e9t c\u00e1c quy\u1ec3n thi khoa ngh\u0129a, c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tri\u1ec7u T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng, l\u1eadp t\u1ee9c sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 T\u00f4n S\u01b0\u1edfng s\u1eeda l\u1ea1i. Chi\u1ebfu tr\u00e1ch T\u00f4ng Ng\u1ea1c, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1ecbu t\u1ed9i, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.\r\n\r\n[86] Th\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t vi\u00ean[footnote]Ch\u1eef 'c\u00e1c' trong c\u00e2u 'T\u0103ng tr\u00ed duy\u1ec5n ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t c\u00e1c nh\u1ea5t vi\u00ean' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eeba.[\/footnote].\r\n\r\n[87] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, tang l\u1ec5 c\u1ee7a Trang M\u1ee5c ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ea7u, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>\"Trong cung, b\u00e0n th\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p b\u1ecf theo l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"N\u00ean tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a Hi\u1ebfu Minh.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Hi\u1ebfu Minh sau hai k\u1ef3 m\u1edbi d\u1eb9p.\"<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu d\u00f9ng l\u1ec5 ngu luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n, \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec5. Nh\u01b0ng Hi\u1ebfu Minh \u0111\u00e3 ti\u00ean tho\u00e1t, \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u1ec5 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t. Trang M\u1ee5c l\u00e0 m\u1eabu nghi thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay, x\u00e9t theo t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3, hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t n\u0103m, d\u1eb9p b\u1ecf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m kh\u00f4ng n\u1ee1 th\u00f4i.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Nay c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u00e3 t\u00e1i h\u00f4n, c\u00f2n ch\u1ecbu \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd sao?\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y t\u1ef1 l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 ph\u00e1p, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n.\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"Trung cung kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf tr\u1ed1ng, n\u1ebfu l\u1eadp Tr\u01b0\u1edfng Thu, m\u00e0 b\u00e0n th\u1edd c\u1ee7a Trang M\u1ee5c v\u1eabn c\u00f2n, theo l\u1ec5 kh\u00f3 m\u00e0 y\u00ean \u1ed5n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Cung V\u1ea1n An c\u00e1ch ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n r\u1ea5t xa, trong cung m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, s\u1edbm t\u1ed1i c\u00fang d\u01b0\u1ee1ng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n, \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd c\u0169ng kh\u00f4ng sao.\"<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady, t\u00ecnh l\u00fd \u0111\u1ec1u h\u1ee3p.\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u1ed1 xin d\u1eb9p b\u1ecf, Vua n\u00f3i: <i>\"L\u1ec5 theo t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, Tr\u1eabm gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, n\u1ebfu l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eb9p b\u1ecf, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a l\u1ec5 sao?\"<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"D\u00f9 l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng nh\u01b0 chi\u1ebfu s\u1eafc, c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, c\u0169ng ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3, e r\u1eb1ng ghi v\u00e0o s\u00e1ch v\u1edf, l\u1ea1i sinh ra d\u1ecb ngh\u1ecb.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 d\u00f9ng l\u1ec5 gia \u0111\u00ecnh, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u00e2u?\"<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng sau hai k\u1ef3 m\u1edbi d\u1eb9p b\u1ecf.\r\n\r\n[88] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu x\u00e2y cung Chi\u00eau \u1ee8ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Thi\u00ean Ba ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 th\u1edd thi\u00ean th\u01b0, sai Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea v\u00e0 Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Lam K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n<i>(K\u1ebf T\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam H\u1ea3i.)<\/i>\r\n\r\n[89] T\u01b0 phong lang trung, tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n L\u01b0u Qu\u1ed1c Trung t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, ngo\u00e0i c\u00e1c \u00e1n t\u1ea5u trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111ang \u1edf t\u1ea1i t\u1ef1.\r\n\r\n<i>(Qu\u1ed1c Trung, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i>\r\n\r\n[90] Ph\u1ee7 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh c\u1ee9u t\u1ebf.\r\n\r\n[91] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, c\u00e1c b\u1eadc k\u1ef3 l\u00e3o \u1edf T\u00e0o Ch\u00e2u v\u00e0 T\u1ebf Ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai ngh\u00ecn hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft xin xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 \u1ee7y l\u1ea1o. Sau \u0111\u00f3 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ng\u0103n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn.\r\n\r\n[92] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c t\u00f9y ti\u1ec7n ch\u1ec9 v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 c\u00e2y c\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ebd x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n danh quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u00e2n ph\u1ed1i, m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 xe c\u1ed9 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u xin t\u00e0i v\u1eadt. Nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft. [footnote]'H\u1ed9 t\u1ed1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ho\u1ea1ch t\u1ed1ng', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]\r\n\r\n[93] \u1ede ngo\u00e0i c\u1eeda Tuy\u00ean H\u00f3a c\u1ee7a kinh th\u00e0nh, c\u00f3 m\u1ed9t qu\u00e2n nh\u00e2n ch\u1ebft, thi\u00eau x\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, d\u00e2n ngu \u0111ua nhau \u0111\u1ebfn xem v\u00e0 b\u1ed1 th\u00ed ti\u1ec1n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.\r\n\r\n[94] Huy\u1ec7n l\u1ec7nh T\u1ea5n Th\u00e0nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m K\u1ef3 [footnote]'V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m K\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng Uy\u1ec3n K\u1ef3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] v\u00e0 ch\u1ee7 b\u1ed9 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Mi\u00eau V\u0103n T\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, x\u1eed t\u1eed. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho H\u00ecnh b\u1ed9 l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u00e1o d\u1ee5 thi\u00ean h\u1ea1.\r\n\r\n[95] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng cho qu\u00e2n B\u1ea3o An. Qu\u00e2n n\u00e0y \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa nh\u1ea5t, v\u00ec Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh n\u1ea1p kho\u1ea3n, m\u1edf ch\u1ee3 bi\u00ean gi\u1edbi, s\u1ee9 gi\u1ea3 li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn, m\u00e0 chi ph\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.\r\n\r\n[96] Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 B\u00ednh \u0110\u1ea1i l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 t\u00e2u r\u1eb1ng, Khi\u1ebft \u0110an tuy \u0111\u00e3 h\u00f2a h\u1ea3o v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c \u1edf tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long l\u00e0 Lai Ho\u00e0i Ch\u00ednh, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng ng\u1eebng, d\u1ea7n vi ph\u1ea1m th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, \u00e2m m\u01b0u x\u00e2m l\u1ea5n, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ec7nh cho bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng b\u1ecb. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e3 h\u00f2a h\u1ea3o nhi\u1ec1u n\u0103m, bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc y\u00ean t\u0129nh, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 sinh nghi ng\u1edd. Ph\u1ed5 ch\u1ec9 nghe l\u1eddi \u0111\u1ed3n, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i c\u1ee5c qu\u1ed1c gia m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i>\r\n\r\n[97] Trung th\u01b0 th\u00ed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng th\u1eb3ng th\u1eafn can gi\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1ea3o d\u00e3 l\u00e0 L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, Chu Kh\u1ea3i Minh t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ec1u phong ph\u00fa, hi\u1ec3u r\u00f5 th\u1ec3 ch\u1ebf v\u00e0 c\u00f4ng d\u1ee5ng, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1ea3o d\u00e3 l\u00e0 H\u1ee9a Th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 trung b\u00ecnh. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng H\u1ee9a Th\u00e2n tuy nhanh nh\u1eb9n v\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u00e1ng khen, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o l\u00fd ch\u01b0a tinh th\u00f4ng, kh\u00f4ng tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i n\u1eefa; L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, Chu Kh\u1ea3i Minh, H\u1ee9a Th\u00e2n \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u1ee9ng c\u1eed, v\u1eabn mi\u1ec5n thi; L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i v\u00e0 sai l\u00e0m vi\u1ec7c g\u1ea7n d\u00e2n. L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0 con c\u1ee7a L\u1eef M\u00f4ng Hanh. Chu Kh\u1ea3i Minh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf X\u1eed Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>\"Hai tri\u1ec1u H\u00e1n c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do binh bi\u1ebfn v\u00e0 thi\u00ean tai, \u0111\u1ec3 th\u0103m h\u1ecfi ch\u00ednh s\u00e1ch thi\u1ebfu s\u00f3t. Nay qu\u1ed1c gia nh\u1eadn \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh v\u00e0 phong t\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t khoa n\u00e0y n\u1eefa.\"<\/i> Do \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c khoa m\u1ee5c c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9.\r\n\r\n<i>(L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, H\u1ee9a Th\u00e2n, ch\u01b0a th\u1ea5y.)<\/i>\r\n\r\n[98] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c lo\u00e0i chim th\u00fa qu\u00fd hi\u1ebfm m\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1edf trong v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i sau l\u1ec5 phong thi\u1ec1n xong s\u1ebd th\u1ea3 ch\u00fang.\r\n\r\n[99] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cung \u0111\u1ed1n, gi\u1ea3m b\u1edbt phi\u1ec1n ph\u1ee9c v\u1eadn chuy\u1ec3n.\r\n\r\n[100] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a Tam ban ph\u1ee5ng s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 chuy\u00ean c\u1ea7n, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y kh\u00e1c s\u1ebd \u01b0u ti\u00ean sai ph\u00e1i.\r\n\r\n[101] C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u: <i>\"Tu\u1ea7n th\u00fa c\u00f3 l\u1ec5 \u0111\u1ed1t c\u1ee7i b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u00e2n h\u00e0nh. L\u1ea1i n\u1eefa, khi phong t\u1ebf \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, \u0111\u1ed1t c\u1ee7i b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi Ho\u00e0ng Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n tr\u00f2n, nh\u01b0 l\u1ec5 b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i khi tu\u1ea7n th\u00fa. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p nghi th\u1ee9c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, n\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, mong l\u1ec7nh Th\u00e1i \u00fay d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u, l\u1ee5a, ti\u1ec1n \u1edf \u0111\u00e0n d\u01b0\u1edbi n\u00fai \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i.\"<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Xa gi\u00e1 \u0111i qua n\u00fai s\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, danh th\u1ea7n, li\u1ec7t s\u0129 th\u1eddi x\u01b0a, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1ea7n v\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m \u0111i qua c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. Nay xem x\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, s\u1ee3 c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch kh\u00f4ng k\u1ecbp cung c\u1ea5p l\u1ec5 t\u1ebf, xin tr\u1eeb c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn lao th\u00ec c\u1eed quan \u0111i t\u1ebf[footnote]Xin tr\u1eeb c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn lao th\u00ec c\u1eed quan \u0111i t\u1ebf, ch\u1eef 'Tr\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n phong Th\u00e1i S\u01a1n b\u1ed5 sung.[\/footnote], c\u00f2n l\u1ea1i giao cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf b\u00e1o c\u00e1o.\"<\/i> Theo \u0111\u00f3.\r\n\r\n[102] Sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c ch\u00e2u, h\u00e1i ba m\u01b0\u01a1i b\u00f3 c\u1ecf mao ba ng\u1ecdn, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf th\u1ea7n v\u00e0 l\u1ecdc r\u01b0\u1ee3u. C\u00f3 \u00f4ng gi\u00e0 \u0110\u1ed5ng H\u1ea1o bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf ch\u00e2u, ban cho m\u1ed9t b\u00f3 l\u1ee5a.\r\n\r\n[103] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c qu\u00e2n h\u1ed9 gi\u00e1 xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam \u00e1o ng\u1eafn tay b\u1eb1ng g\u1ea5m m\u1edbi. Vua n\u00f3i: <i>\"Khi ra tr\u1eadn m\u1eb7c gi\u00e1p th\u00ec m\u1edbi c\u1ea5p lo\u1ea1i \u00e1o n\u00e0y. Nay \u0111i phong thi\u1ec7n h\u00e0nh l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u1ea7n trang ph\u1ee5c qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1ed9ng l\u1eaby, n\u1ebfu b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed5i \u00e1o th\u00ec t\u1ed1n k\u00e9m qu\u00e1 nhi\u1ec1u.\"<\/i> B\u00e8n kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.\r\n\r\n[104] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng L\u00e2m Hu\u1ec1 \u1edf V\u1eadn ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Th\u00e1i S\u01a1n, sau khi l\u1ec5 xong th\u00ec \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n ch\u00e2u, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng Trung \u0110\u00f4 v\u1ec1 kinh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u1eeb kinh \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n ch\u00e2u c\u00f3 hai \u0111\u01b0\u1eddng: \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam qua T\u00e0o ch\u00e2u, \u0110\u01a1n ch\u00e2u, th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m ngh\u1ec9 \u1edf \u0111\u00e2y; \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc qua B\u1ed9c ch\u00e2u, V\u1eadn ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 sai V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng nam, Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n, L\u00fd Th\u1ea7n Ph\u00fac \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc, c\u00f9ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i S\u01a1n, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0 chi ph\u00ed. V\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng nam tuy g\u1ea7n nh\u01b0ng t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u1ea1m d\u1ecbch s\u1eb5n n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m c\u00f4ng s\u1ee9c, n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc.\r\n\r\n[105] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0111ang tu s\u1eeda b\u1ea3n \u0111\u1ed3 to\u00e0n qu\u1ed1c, xin cho s\u1eeda so\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i phong thi\u1ec7n ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ki\u1ec3m tra, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.\r\n\r\n[106] L\u01b0 Di\u1ec5m d\u00e2ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd ph\u00eda \u0111\u00f4ng kinh th\u00e0nh, xin thu mua v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai. Vua n\u00f3i: <i>\"C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 binh l\u00ednh th\u00ec thi\u1ebfu kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Di\u1ec5m l\u00e0m th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e1 lo xa. N\u1ebfu th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n ra l\u1ec7nh t\u0103ng gi\u00e1 thu mua, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.\"<\/i>\r\n\r\n[107] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh, xin cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i xanh. Ra chi\u1ebfu \u0111em b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 m\u00e0 \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u00e3 n\u1ed9p giao cho S\u00f9ng Qu\u00fd \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch, v\u00ec trong th\u1ec7 th\u01b0 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c mu\u1ed1i xanh.\r\n\r\n[108] L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n \u1edf tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng lo r\u1eb1ng hai tr\u1ea5n Linh, H\u1ea1 cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd b\u1ecb K\u1ebf Thi\u00ean th\u00f4n t\u00ednh. L\u00fac \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n lo l\u1eafng l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, n\u00ean th\u1ea7n xin n\u00eau l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ec9 v\u00ec luy\u1ebfn ti\u1ebfc \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a cha m\u1eb9, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. Ti\u00ean \u0111\u1ebf ban cho y ch\u1ee9c Li\u00eam s\u00e1t \u1edf Ng\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng y. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3, y kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1[footnote] 'Nh\u0129 h\u1eadu b\u1ea5t tr\u1ee5 c\u00f4ng ki\u1ebfp' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tr\u1ee5' vi\u1ebft l\u00e0 'v\u00e3ng', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 265, truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u0129 h\u1eadu c\u00f4ng ki\u1ebfp b\u1ea5t d\u0129'.[\/footnote], \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e1m b\u1ed9 t\u1ed9c \u1edf L\u00e2n ch\u00e2u, Ph\u1ee7 ch\u00e2u, l\u1ea1i kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n n\u00fai H\u1ea1 Lan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c v\u1eabn cho r\u1eb1ng ban th\u01b0\u1edfng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 h\u1eadu. \u0110\u1ebfn khi B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1, kh\u00f4ng ti\u1ebfc t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, ban h\u1ebft \u0111\u1ea5t \u0111ai Ng\u00e2n, H\u1ea1 cho y, l\u1ea1i ban cho c\u1edd ti\u1ebft \u0111\u1ec3 s\u1ee7ng \u00e1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, uy th\u1ebf c\u1ee7a y c\u00e0ng l\u1edbn, \u00fd ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u00e0ng hung h\u00e3n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn Linh ch\u00e2u, l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c th\u00e0nh tr\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi. Trong m\u1ea5y n\u0103m, Linh ch\u00e2u cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb y nu\u1ed1t ch\u1eedng. T\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a y r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi L\u00e2n ch\u00e2u, Thanh Vi\u1ec5n qu\u00e2n s\u1eafp b\u1ecb h\u00e3m, th\u1ea7n v\u1eeba nh\u1eadn l\u1ec7nh l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u1ea3i t\u00ecm m\u1ed9t hai b\u1ed9 t\u1ed9c l\u1edbn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed1i tr\u1ecdng v\u1edbi K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch hay nh\u1ea5t c\u1ee7a Trung H\u1ea1 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng man di \u0111\u00e1nh man di. Th\u1ea7n b\u00e8n xin phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u L\u1ee5c C\u1ed1c cho Phan La Chi, \u0111\u1ec3 y ph\u00e1t huy t\u00e0i n\u0103ng. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c quan g\u1ea7n Vua \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ea7n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn khi Mai Tu\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng cho \u0111i, nh\u1eefng g\u00ec ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u tr\u00e1i v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch ban \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng K\u1ebf Thi\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng b\u1ecb Phan La Chi b\u1eafn ch\u1ebft khi \u0111\u00e1nh L\u1ee5c C\u1ed1c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n nghe n\u00f3i Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e1nh L\u1ee5c C\u1ed1c, l\u1ea1i nghe tin y \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, b\u1eaft gi\u1eef Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9, Chi\u1ebft B\u1ed3 Du Long Th\u0103ng c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang trong ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u thu n\u1ea1p v\u00e0o b\u1ed9 h\u1ea1. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng sai, th\u00ec \u00fd \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Minh c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf.<\/i>\r\n\r\n<i>H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i th\u00eam Chi\u1ebft B\u1ed3 Du Long Th\u0103ng r\u1ea5t r\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c xa \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam, bi\u1ebft r\u00f5 kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng c\u1ecf L\u1ee5c C\u1ed1c, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf c\u1ee7a s\u00f4ng h\u1ed3. N\u1ebfu y kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ee5c C\u1ed1c, e r\u1eb1ng c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Qua, Sa, Cam, T\u00fac, Vu \u0110i\u1ec1n s\u1ebd d\u1ea7n b\u1ecb y ki\u1ec3m so\u00e1t. V\u00ec nh\u1eefng ch\u00e2u qu\u1eadn n\u00e0y v\u1ed1n thu\u1ed9c quy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u0129nh c\u1ee7a Linh ch\u00e2u, nay l\u1ea1i thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ea1 ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n k\u1ebf ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u01b0u. V\u00ec th\u1ebf, khi K\u1ebf Thi\u00ean c\u00f2n s\u1ed1ng, \u0111\u00e3 mu\u1ed1n th\u00f4n t\u00ednh L\u1ee5c C\u1ed1c, nay \u0110\u1ee9c Minh l\u1ea1i nh\u00e2n danh cha m\u00ecnh, mu\u1ed1n th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Cam, Y, Qua, Sa, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i th\u1ed1ng tr\u1ecb. T\u00e2y H\u1ea1 t\u1eeb sau khi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecb di\u1ec7t vong, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean t\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, T\u00e2y Phi\u1ec1n y\u00ean \u1ed5n. Nay \u1edf v\u00f9ng n\u00fai ph\u00eda sau Nghi, V\u1ecb, T\u1ea7n, L\u0169ng, tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ed9 t\u1ed9c l\u1edbn, nh\u01b0ng n\u1ebfu d\u1ea7n b\u1ecb x\u00e2m nhi\u1ec5u, th\u00ec m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi sau n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf.<\/i>\r\n\r\n<i>Khi Th\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 \u0111\u00f4ng, th\u1ea7n e r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Minh s\u1ebd nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh L\u1ee5c C\u1ed1c. N\u1ebfu Phan La Chi c\u00f2n s\u1ed1ng, th\u00ec \u0110\u1ee9c Minh ch\u01b0a \u0111\u00e1ng lo, nh\u01b0ng nay Phan La Chi \u0111\u00e3 ch\u1ebft, T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a y. Th\u1ea7n mong B\u1ec7 h\u1ea1 giao cho hai ph\u1ee7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c, s\u1edbm c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch.\"<\/i>\r\n\r\n<i>(S\u1edb c\u1ee7a T\u1ec1 Hi\u1ec1n kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, ph\u1ee5 l\u1ee5c sau vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Minh xin mua mu\u1ed1i, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i>\r\n\r\n[109] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m ch\u1ee9c Gi\u00e1m m\u00f4n quan \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n. L\u00fac \u0111\u00f3, khoa thi c\u1ed1ng c\u1eed m\u1edbi \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p h\u1ed3 danh <i>(che t\u00ean)<\/i>, S\u0129 T\u1ed1n b\u00e1o v\u1edbi ch\u1ee7 ty r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch trong s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129, ng\u00e0y mai s\u1ebd d\u1ef1 thi, xin \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat lui \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi. Ch\u1ee7 ty kh\u00f4ng nghe, S\u0129 T\u1ed1n b\u00e8n t\u1ef1 xin r\u00fat lui. Vua khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00e0y, ghi t\u00ean \u00f4ng v\u00e0o b\u00ecnh phong trong cung, r\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n th\u00edch v\u1edbi quan coi thi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1eddi sang thi \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c.\r\n\r\nTh\u00e1ng n\u00e0y, ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Giang Nam khuy\u1ebft, Trung th\u01b0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua b\u00e8n t\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y. S\u0129 T\u1ed1n \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u1edf ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00ecnh ch\u1ec9 t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c \u1edf huy\u1ec7n, ch\u01b0a t\u1eebng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c qu\u1eadn, nay \u0111\u1ed9t nhi\u00ean nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ea1y. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n thong th\u1ea3 n\u00f3i: <i>\"Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed1i \u0111a trong vi\u1ec7c thu l\u1ee3i.\"<\/i> S\u0129 T\u1ed1n \u0111\u1ee9ng d\u1eady t\u1ea1 \u01a1n. Sau khi \u0111i, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: <i>\"V\u1ecb chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00e0y bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3.\"<\/i> S\u0129 T\u1ed1n sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, m\u1ed7i l\u1ea7n nh\u1edb l\u1ea1i l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c g\u00ec m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00f9y ti\u1ec7n.\r\n\r\n<i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m Gi\u00e1m m\u00f4n quan \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Tu\u1ea7n ph\u1ed1 quan, B\u1ea3n truy\u1ec1n sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 Gi\u00e1m m\u00f4n quan C\u1ed1ng vi\u1ec7n. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, nay d\u1eddi v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i>\r\n\r\n[110] H\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ebd lu\u00e2n phi\u00ean c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n tra \u0111\u00ea s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m.","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p \u1edf d\u00e3y ph\u00eda t\u00e2y \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Trong m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng \u1edf \u0111i\u1ec7n ng\u1ee7 c\u1ee7a Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee5a xanh, s\u00e1ng t\u1ed1i n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafp \u0111\u00e8n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0u s\u1eafc. \u0110\u00eam 27 th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '17 th\u00e1ng 11', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n Phong Th\u00e1i S\u01a1n, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ph\u1ea7n Th\u1ee5y d\u1ecb 1 chi 29 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-1\" href=\"#footnote-240-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, l\u00fac n\u1eeda \u0111\u00eam, Tr\u1eabm v\u1eeba \u0111\u1ecbnh ng\u1ee7, b\u1ed7ng c\u1ea3 ph\u00f2ng s\u00e1ng r\u1ef1c, Tr\u1eabm kinh ng\u1ea1c nh\u00ecn, ch\u1ee3t th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u0169 sao, m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ecf, b\u1ea3o Tr\u1eabm r\u1eb1ng: &#8216;N\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng L\u1ee5c \u1edf ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n trong m\u1ed9t th\u00e1ng, s\u1ebd c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0 \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 ba thi\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, ch\u1edb ti\u1ebft l\u1ed9 thi\u00ean c\u01a1.&#8217; Tr\u1eabm kinh h\u00e3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, ch\u1ee3t v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t, Tr\u1eabm v\u1ed9i sai ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 12, Tr\u1eabm b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0103n chay trai gi\u1edbi. \u1ede \u0111i\u1ec7n Tri\u1ec1u Nguy\u00ean, Tr\u1eabm cho l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, d\u1ef1ng \u0111\u00e0n ch\u00edn t\u1ea7ng b\u1eb1ng l\u1ee5a m\u00e0u. L\u1ea1i cho \u0111\u1ebdo g\u1ed7 l\u00e0m ki\u1ec7u, trang tr\u00ed b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u00e2u b\u00e1u, k\u00ednh c\u1ea9n ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a th\u1ea7n linh. D\u00f9 \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t th\u00e1ng, Tr\u1eabm v\u1eabn ch\u01b0a d\u00e1m b\u00e3i b\u1ecf. V\u1eeba r\u1ed3i th\u1ea5y Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty t\u1ea5u r\u1eb1ng \u1edf g\u00f3c ph\u00eda nam c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 t\u1ea5m l\u1ee5a v\u00e0ng treo tr\u00ean \u0111\u1ea7u m\u00e1i. Tr\u1eabm b\u00ed m\u1eadt sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem, v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng: &#8216;T\u1ea5m l\u1ee5a d\u00e0i kho\u1ea3ng hai tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecdc m\u1ed9t v\u1eadt gi\u1ed1ng nh\u01b0 cu\u1ed1n s\u00e1ch, qu\u1ea5n ba v\u00f2ng b\u1eb1ng d\u1ea3i l\u1ee5a xanh, ch\u1ed7 ni\u00eam phong c\u00f3 ch\u1eef m\u1edd m\u1edd.&#8217; Tr\u1eabm suy ngh\u0129 k\u1ef9, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 thi\u00ean th\u01b0 m\u00e0 th\u1ea7n nh\u00e2n \u0111\u00e3 n\u00f3i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 l\u1ea5y l\u00f2ng ch\u00ed th\u00e0nh th\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, nh\u00e2n hi\u1ebfu ph\u1ee5ng th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean, k\u00ednh c\u1ea9n y\u00eau d\u00e2n, ng\u00e0y \u0111\u00eam lo vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng h\u00f2a h\u1ea3o, d\u00e2n man di xin l\u00e0m quan, binh \u0111ao ng\u1eebng ngh\u1ec9, m\u00f9a m\u00e0ng nhi\u1ec1u n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9i thu, \u0111\u1ec1u l\u00e0 do b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea7n m\u1eabn, ng\u00e0y c\u00e0ng th\u1eadn tr\u1ecdng m\u00e0 th\u00e0nh. Th\u1ea7n tr\u1ed9m ngh\u0129 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi kh\u00f4ng xa, \u1eaft c\u00f3 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng. Nay th\u1ea7n nh\u00e2n b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, linh v\u0103n qu\u1ea3 nhi\u00ean gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi ph\u00f9 h\u1ed9 \u0111\u1ee9c l\u1edbn c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1.&#8221;<\/i> T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u1ea1y t\u1ea1, x\u01b0ng v\u1ea1n tu\u1ebf. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Khi m\u1edf ni\u00eam phong, n\u00ean cho t\u1ea3 h\u1eefu lui ra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu tr\u1eddi qu\u1edf tr\u00e1ch ch\u00ednh s\u1ef1 sai l\u1ea7m, th\u00ec \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng c\u00e1c khanh k\u00ednh s\u1ee3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i; n\u1ebfu l\u00e0 l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y Tr\u1eabm, Tr\u1eabm c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 s\u1eeda m\u00ecnh, sao n\u00ean gi\u1ea5u \u0111i khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua b\u00e8n \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ebfn c\u1eeda Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng v\u00e1i l\u1ea1y, sai n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh, Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 K\u1ebf Minh <i>(s\u00e1ch \u300aPhong thi\u1ec1n k\u00fd\u300b kh\u00f4ng ch\u00e9p Chu Ho\u00e0i Ch\u00ednh, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i> leo l\u00ean m\u00e1i nh\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n b\u01b0ng xu\u1ed1ng. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n qu\u1ef3 d\u00e2ng l\u00ean, Vua v\u00e1i l\u1ea1y nh\u1eadn l\u1ea5y, \u0111\u1eb7t s\u00e1ch l\u00ean xe, r\u1ed3i c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111i b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecf l\u1ecdng, d\u1eb9p c\u1ea3nh t\u1ea5t, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, giao cho Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n l\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u m\u1edf ra, tr\u00ean t\u1ea5m l\u1ee5a c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft: <i>&#8220;Nh\u00e0 Tri\u1ec7u nh\u1eadn m\u1ec7nh, h\u01b0ng th\u1ecbnh t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng, truy\u1ec1n cho H\u1eb1ng. <i>(Theo nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 &#8220;<\/i>truy\u1ec1n cho h\u00fay<i>&#8220;, v\u00ec H\u1eb1ng l\u00e0 t\u00ean h\u00fay c\u1ee7a Ch\u00e2n T\u00f4ng, nay v\u1eabn s\u1eeda l\u1ea1i ch\u1eef g\u1ed1c v\u00e0 ghi ch\u00fa \u0111\u1ec3 gi\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n c\u0169.)<\/i> Gi\u1eef l\u1ea5y kh\u00ed c\u1ee5, gi\u1eef v\u1eefng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. \u0110\u1eddi truy\u1ec1n b\u1ea3y tr\u0103m, ch\u00edn ch\u00edn \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Sau khi b\u1ecf l\u1ee5a m\u1edf ra, sai Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u1ecdc. S\u00e1ch vi\u1ebft ch\u1eef v\u00e0ng tr\u00ean ba t\u1ea5m l\u1ee5a, l\u1eddi v\u0103n gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 &#8211; H\u1ed3ng ph\u1ea1m\u300b v\u00e0 \u300aL\u00e3o t\u1eed &#8211; \u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c kinh\u300b, \u0111\u1ea7u ti\u00ean n\u00f3i Vua c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu k\u00ednh ti\u1ebfp n\u1ed1i \u0111\u1eddi, ti\u1ebfp theo khuy\u00ean n\u00ean thanh t\u1ecbnh gi\u1ea3n d\u1ecb, cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00f3i v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a truy\u1ec1n \u0111\u1eddi l\u00e2u d\u00e0i. \u0110\u1ecdc xong, c\u1ea5t v\u00e0o h\u00f2m v\u00e0ng. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u00fac m\u1eebng \u1edf hi\u00ean ph\u00eda b\u1eafc \u0111i\u1ec7n. T\u1ed1i h\u00f4m \u0111\u00f3, sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u1edf l\u1ea1i trai ph\u00f2ng trong Trung th\u01b0, chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u1ed9i \u0111\u1ebfn th\u00ec Vua \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ho\u00e0i Ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ecbnh Ch\u00e2u, K\u1ebf Minh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Khai Phong.<\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, c\u00e1c quan v\u00e0o ch\u00fac m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, ban y\u1ebfn, Vua v\u00e0 c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0103n chay. Sai L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ea5u c\u00e1o tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu, x\u00e3 t\u1eafc v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu trong kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng huy tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n, d\u00e0n nh\u1ea1c cung \u0111\u00ecnh, ca h\u00e1t, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u t\u1ebf s\u00e1ch tr\u1eddi Tam Thanh. L\u1ec5 xong, Vua \u0111i b\u1ed9 d\u1eabn v\u00e0o trong, tr\u00e1nh \u0111i v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng Ho\u00e0ng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>[4] Ty Thi\u00ean gi\u00e1m t\u1ea5u r\u1eb1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 v\u00e0 m\u1ed3ng 5 c\u00f3 m\u00e2y l\u00e0nh che ph\u1ee7 cung \u0111i\u1ec7n, xin giao cho S\u1eed qu\u00e1n, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[5] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n. \u0110\u1ed5i c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00e0nh c\u1eeda T\u1ea3 Th\u1eeba Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9, th\u0103ng ch\u1ee9c Th\u1eadp t\u01b0\u1edbng cho quan h\u1ed9 m\u00f4n th\u00e2n t\u00f2ng l\u00e0 T\u1eeb Vinh, ban cho y ph\u1ee5c, \u0111ai b\u1ea1c v\u00e0 ti\u1ec1n, v\u00ec Vinh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00f4ng th\u1ea5y s\u00e1ch tr\u1eddi.<\/p>\n<p>[6] Chi\u1ebfu ban cho \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u m\u1eebng trong 5 ng\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 2.<\/p>\n<p>[7] Nh\u00e0 Vua th\u1ea5y r\u1eb1ng b\u1ed1n ch\u00e2u L\u00ea, Nh\u00e3, Duy, M\u1eadu c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00ed \u0111\u1ed9c, b\u00e8n ra l\u1ec7nh t\u1eeb nay c\u00e1c quan tri ch\u00e2u, gi\u00e1m qu\u00e2n, li v\u1ee5 s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf sau hai n\u0103m.<\/p>\n<p>[8] L\u00fac \u0111\u00f3, Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u thu\u1ed9c quan, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra l\u1ec7nh b\u1ea3o c\u1eed v\u00e0 kh\u1ea3o th\u00ed nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang tuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u am hi\u1ec3u ph\u00e1p l\u1ec7nh v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn C\u00e1p m\u00f4n d\u00e2ng s\u1edb t\u1ef1 ti\u1ebfn c\u1eed, s\u1ebd xem x\u00e9t kh\u1ea3o th\u00ed v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m.<\/p>\n<p>[9] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n ch\u00e2u U v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y xin mua gi\u1ed1ng l\u00faa m\u1ea1ch, nh\u00e0 Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[10] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ebf t\u1ea1o m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng cho c\u00e1c l\u0103ng \u1ea3nh \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Chu T\u00f9ng, Kh\u00e1nh, \u00dd, v\u00ec trung s\u1ee9 t\u1eeb l\u0103ng tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ed3 cung \u1ee9ng \u0111\u00e3 h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n<p>[11] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n th\u1eeba th\u1ee5 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 b\u1eaft c\u00e1c ch\u00e2u g\u1eedi b\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i sao ch\u00e9p d\u00e2ng l\u00ean, g\u00e2y nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, t\u1eeb nay c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[12] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh gi\u1eef l\u1ea1i c\u1ed1ng v\u1eadt c\u1ee7a H\u1ed3i C\u1ed1t, l\u1ea1i sai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed5 \u0111em v\u00e0i ngh\u00ecn k\u1ef5 binh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u H\u1ed3i C\u1ed1t. N\u0103m nay H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u00f3i k\u00e9m, \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u suy b\u1ea1i.&#8221;<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm bi\u1ebft h\u1ecd b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u1ee3 bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Phi\u00ean mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. V\u00ec vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 r\u1ee3 di, c\u1ea7n ph\u1ea3i khoan dung, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u00e9m gi\u1ebft, h\u1ea1i \u0111\u1ebfn sinh linh.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 H\u00e1n Quang V\u0169 bi\u1ebft khu\u1ea5t m\u00ecnh \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi xa, \u0111\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 nhu ph\u1ee5c.&#8221;<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Quang V\u0169 c\u0169ng gi\u1ecfi b\u1ea3o to\u00e0n c\u00f4ng th\u1ea7n.&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Quang V\u0169 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i c\u00f4ng th\u1ea7n, kh\u00f4ng l\u1ea1m d\u1ee5ng quy\u1ec1n uy, phong \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng qu\u00e1 b\u1ed1n huy\u1ec7n, n\u00ean m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n.&#8221;<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Cao T\u1ed5 phong \u0111\u1ea5t qu\u00e1 m\u1ee9c, b\u1ea3y n\u01b0\u1edbc g\u1eb7p h\u1ecda, Quang V\u0169 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;M\u01b0u k\u1ebf c\u1ee7a Tri\u1ec1u Th\u00e1c, trung th\u00e0nh v\u00e0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, nh\u01b0ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecda. Ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn cho r\u1eb1ng b\u1ea3y n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u ph\u1ea3n lo\u1ea1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u1ed9i gi\u1ebft Th\u00e1c, l\u00e0 b\u1ecbt mi\u1ec7ng trung th\u1ea7n.&#8221;<\/i> Nh\u00e0 Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do bi\u1ebft l\u00e0m Vua kh\u00f3, l\u00e0m t\u00f4i kh\u00f4ng d\u1ec5. Gi\u00e1 nh\u01b0 Th\u00e1c trung th\u00e0nh m\u00e0 k\u00edn \u0111\u00e1o, gi\u1ea3m b\u1edbt d\u1ea7n, \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf? M\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ecdc s\u1eed c\u0169, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u t\u00ecm hi\u1ec3u \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u1ebfu ch\u01b0a r\u00f5 th\u00ec ghi l\u1ea1i, sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi s\u00e1ch kh\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e1c minh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh t\u1eebng v\u00ec d\u00e2n \u0111\u00f3i, d\u00e2ng bi\u1ec3u xin l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u1ea5y tr\u0103m v\u1ea1n. Vua xu\u1ea5t t\u1edd t\u1ea5u \u1ea5y cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh xem, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u t\u1ee9c gi\u1eadn n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ee9c Minh v\u1eeba m\u1edbi quy ph\u1ee5c m\u00e0 d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t l\u1eddi th\u1ec1 \u01b0\u1edbc, d\u00e1m xin x\u1ecf v\u00f4 l\u00fd, xin h\u1ea1 chi\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9.&#8221;<\/i> Duy V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec, Vua h\u1ecfi: <i>&#8220;Khanh ngh\u0129 sao?&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Th\u1ea7n mu\u1ed1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho \u0110\u1ee9c Minh, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i b\u1ecb thi\u00ean tai \u0111\u00f3i k\u00e9m, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed7 v\u1ec1 cai tr\u1ecb v\u00f9ng xa x\u00f4i, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee9u t\u1ebf, nh\u01b0ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i, c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u00edt, qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1eebng vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n. \u0110\u00e3 ra l\u1ec7nh cho Tam ty \u1edf kinh \u0111\u00f4 t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n, b\u1ea3o \u0110\u1ee9c Minh t\u1ef1 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u1ea5y.&#8221;<\/i> Vua m\u1eebng, nghe theo. Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ee9c Minh nh\u1eadn chi\u1ebfu, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 cung khuy\u1ebft l\u1ea1y hai l\u1ea1y, n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u1ea7n kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 x\u1ea3y ra l\u00fac n\u00e0o, nh\u01b0ng c\u00e1c quan n\u00f3i \u0110\u1ee9c Minh v\u1eeba m\u1edbi quy ph\u1ee5c, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 suy \u0111o\u00e1n, nh\u00e2n n\u00f3i H\u1ea1 Ch\u00e2u h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u00f3i k\u00e9m m\u00e0 ch\u00e9p th\u00eam v\u00e0o.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, v\u00ec tuy\u1ebft l\u1edbn n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c b\u1eaft phu d\u1ecbch \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n v\u00e0 s\u00f4ng Th\u00e1i, nh\u01b0ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[14] L\u00fac \u0111\u00f3, gi\u00e1 v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf kinh th\u00e0nh \u0111\u1eaft, Vua h\u1ecfi quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb, V\u1ecb n\u00f3i l\u00e0 do T\u00e2y Nhung v\u00e0 H\u1ed3i C\u1ed1t mua ch\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu ng\u0103n c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[15] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u1ef1a \u1edf c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m trong kinh th\u00e0nh b\u1ecb b\u1ec7nh, li\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn D\u01b0\u1ee1ng m\u00e3 v\u1ee5, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 quy ch\u1ebf th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, n\u00ean l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng b\u1ecf b\u00ea, ch\u1ebft nhi\u1ec1u, kh\u1ecfi b\u1ec7nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ba b\u1ed1n ph\u1ea7n tr\u0103m. T\u1eeb nay xin b\u1eaft c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m \u1ea5y ph\u1ea3i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u1eefa tr\u1ecb, cu\u1ed1i n\u0103m ki\u1ec3m k\u00ea s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc h\u01a1n k\u00e9m.&#8221;<\/i> L\u1ea1i xin kh\u1eafc in c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c ch\u1eefa ng\u1ef1a v\u00e0 ph\u00e9p nu\u00f4i ng\u1ef1a, ban cho c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng, gi\u00e1m v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[16] H\u00f4m \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y sinh c\u1ee7a S\u1edf v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean T\u00e1, Vua sai trung s\u1ee9 mang \u0111ai ng\u1ecdc \u0111\u1ebfn ban t\u1eb7ng. S\u1ee9 gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt l\u1ea1i vi\u1ec7c S\u1edf v\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m k\u00edch \u01a1n Vua. S\u1edf v\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec l\u1ea1i bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc. Vua t\u1eebng sai \u0111\u1ea1o s\u0129 Qu\u1ea3n Quy Ch\u00e2n l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u an, gia nh\u00e2n ch\u01b0a k\u1ecbp b\u00e1o th\u00ec S\u1edf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ea3n Quy Ch\u00e2n \u0111\u1ebfn r\u1ed3i.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do b\u1ecb t\u00e0 ma m\u00ea ho\u1eb7c sao?&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;S\u1edf v\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng bu\u1ed9c t\u00f3c, kh\u00f4ng th\u00edch g\u1eb7p ph\u1ee5 n\u1eef, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch vi\u1ebft v\u0103n, g\u1ecdi c\u00e1c con l\u00e0 Do\u00e3n Th\u0103ng \u0111\u1ebfn u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u tr\u00f2 chuy\u1ec7n, c\u00f3 khi t\u00e2m th\u1ea7n b\u1ea5t an th\u00ec c\u1eed ch\u1ec9 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do b\u1ecb kinh s\u1ee3 m\u00e0 ra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, ban chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho c\u00e1c quan trong N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh t\u1eeb ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan \u0111\u1ebfn Ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n.<\/p>\n<p>[18] Qu\u1ea3n l\u00fd B\u00e1t t\u00e1c ty T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00e2u r\u1eb1ng t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5, \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn, xin ph\u00e1t binh s\u1eeda ch\u1eefa, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea7n 635.062 ng\u00e0y c\u00f4ng, Vua chu\u1ea9n y. Vua t\u1eebng khen v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00e9 tr\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ee3 B\u00e1t t\u00e1c m\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng chia nh\u1ecf ng\u01b0\u1eddi ra n\u00ean c\u1ea3 n\u0103m kh\u00f4ng xong, \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n nay d\u1ed3n s\u1ee9c l\u00e0m, \u0111\u00fang h\u1ea1n \u0111\u1ec1u ho\u00e0n th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc kia lo ng\u1ea1i nh\u00e2n c\u00f4ng nhi\u1ec1u, nay th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u00e0n r\u1ed7i.<\/p>\n<p>[19] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, mi\u1ec5n thu\u1ebf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u00f2n n\u1ee3 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Khai Phong v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n tr\u1ef1c thu\u1ed9c.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng tr\u1eddi gi\u00e1ng thi\u00ean th\u01b0, c\u1ea3nh t\u1ec9nh c\u00e1c quan t\u1ea1i ch\u1ee9c, h\u00e3y l\u00e0m tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi.<\/p>\n<p>[21] B\u1ed5 nhi\u1ec7m T\u00e2y Kinh t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9, \u0110\u00f4 gi\u00e1m huy\u1ec7n Kim Minh ch\u00e2u Di\u00ean ki\u00eam \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m l\u1ed9 Gi\u1ea3i Gia H\u00e0 L\u00f4 Quan tr\u1ea1i m\u1edbi L\u00fd K\u1ebf Chu l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Th\u00e0nh. Cung ph\u1ee5ng quan, Tu\u1ea7n ki\u1ec3m c\u00e1c t\u1ed9c m\u1edbi quy ph\u1ee5 c\u00e1c ch\u00e2u Tuy, Ng\u00e2n L\u00fd K\u1ebf Ph\u00fac l\u00e0m N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ki\u1ec1m h\u1ea1t l\u1ed9 Phu Di\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng K\u1ebf Chu trung thu\u1eadn, nay \u0111\u00e3 gi\u00e0, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch an \u1ee7i, K\u1ebf Ph\u00fac c\u0169ng c\u00f9ng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 gi\u00e1o h\u00f3a, ph\u00e2n qu\u1ea3n c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c, n\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[22] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua ban chi\u1ebfu cho L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n c\u00e1c khoa tuy m\u1edbi d\u1ef1 thi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u nh\u01b0ng t\u00e0i ngh\u1ec7 kh\u1ea3 quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng thi.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c quan: <i>&#8220;Nay c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u lo s\u1ee3 vi\u1ec7c thi c\u1eed theo l\u1ed1i h\u1ed3 danh, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7 \u0111\u1ec1u vui v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 ph\u00e1t gi\u1ea3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edfi quy ch\u1ebf, e r\u1eb1ng b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, n\u00ean n\u1edbi r\u1ed9ng m\u1ed9t ch\u00fat.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng t\u00e2u: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y k\u1ef3 thi H\u1ed9i ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed7 tr\u01b0\u1ee3t, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn v\u0103n lu\u1eadn. S\u0129 t\u1eed Giang, Chi\u1ebft chuy\u00ean h\u1ecdc th\u01a1 ph\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t. Xin cho ph\u00e9p trong s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u01a1 ph\u00fa, ki\u00eam x\u00e9t th\u00eam s\u00e1ch lu\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[23] Thi\u1ec3m T\u00e2y chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Quan t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 l\u00faa m\u00ec v\u00e0 th\u00f3c \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u t\u0103ng cao. Vua ban chi\u1ebfu xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c quan, b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>[24] Th\u00e1i b\u1ed9c thi\u1ebfu khanh, tr\u1ef1c B\u00ed c\u00e1c Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng <i>&#8220;T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9&#8221;<\/i>, Vua khen ng\u1ee3i. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, th\u0103ng \u00f4ng l\u00e0m T\u01b0 phong lang trung, tri ch\u1ebf c\u00e1o.<\/p>\n<p>[25] Giao Ch\u00e2u L\u00ea Ch\u00ed Trung \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n, Trung th\u01b0 \u0111\u00e3 d\u00e2ng th\u1ee5c tr\u1ea1ng, chi\u1ec1u h\u00f4m \u0111\u00f3 giao cho H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n so\u1ea1n chi\u1ebfu, nh\u01b0ng vi\u00ean ch\u1ee7 m\u1edbi c\u1ee7a Th\u00f4ng ti\u1ebfn ty kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi chuy\u1ec3n \u0111i. \u0110\u00eam g\u1ea7n t\u00e0n, Vua th\u1ea5y chi\u1ebfu ch\u01b0a v\u00e0o, li\u1ec1n vi\u1ebft tay giao cho vi\u1ec7n th\u00fac gi\u1ee5c. L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5y th\u1ee5c tr\u1ea1ng, Vua v\u1ed9i h\u1ecfi ra, m\u1edbi bi\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau, T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng chi\u1ebfu so\u1ea1n, Vua khen ng\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n, r\u1ed3i sai \u0111\u00e1nh roi vi\u00ean ch\u1ee7 l\u1ea1i Th\u00f4ng ti\u1ebfn ty v\u00e0 thay ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau khi thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng, T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng ch\u01b0\u01a1ng nh\u1ea1c <i>&#8220;Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ph\u1ee5ng ngh\u00eanh, ch\u01b0\u1edbc hi\u1ebfn&#8221;<\/i>, Vua ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i. L\u00fac \u1ea5y, H\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c b\u1ecb b\u1ec7nh, Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n th\u1ef1c so\u1ea1n chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>[26] Vua ban chi\u1ebfu cho Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u d\u1eabn ki\u1ebfn ty r\u1eb1ng: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u01b0a t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ty, ph\u1ea3i b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu g\u1ea7n ng\u00e0y ngh\u1ec9, ph\u1ea3i b\u00e1o ngay trong ng\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf n\u0103m nay ch\u1ec9 n\u1ed9p thu\u1ebf t\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u, v\u00ec v\u1eeba b\u1ecb binh \u0111\u1ea1o t\u00e0n ph\u00e1. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i mi\u1ec5n hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu cho hai ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i mi\u1ec5n hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu cho hai ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf. 'Hai ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'm\u1ed9t ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 7-16 vi\u1ebft l\u00e0 'hai ch\u00e2u'.\" id=\"return-footnote-240-2\" href=\"#footnote-240-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[28] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, c\u00e1c quan \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn \u0111\u00ecnh d\u1ecbch d\u1ef1 y\u1ebfn, ng\u00e0y ng\u1ef1 l\u00e2u c\u0169ng cho ph\u00e9p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ng\u1ed3i. C\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c ho\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p m\u1eb7t, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p d\u1ef1 h\u1ed9i.<\/p>\n<p>[29] C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean s\u01a1 \u0111\u1ed3 ch\u1ed7 ng\u1ed3i trong y\u1ebfn ti\u1ec7c, Ho\u00e0ng t\u00f4n l\u00e0 N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng ban Th\u1ee7 Ti\u1ebft c\u00f9ng Ho\u00e0ng t\u00f4n l\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Duy T\u1ef1 c\u00f9ng x\u1ebfp v\u00e0o m\u1ed9t h\u00e0ng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Con ch\u00e1u trong h\u1ecd c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc tr\u01b0\u1edfng b\u1ed1i, sao c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i c\u00f9ng h\u00e0ng?&#8221;<\/i> B\u00e8n sai s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i ch\u1ed7 ng\u1ed3i. Th\u1ee7 Ti\u1ebft l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Duy C\u00e1t; Duy T\u1ef1 l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[30] M\u1ed7i khi ban y\u1ebfn, Vua sai ba vi\u00ean n\u1ed9i ch\u01b0 ty s\u1ee9 \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ee7 tr\u00ec, \u1edf tr\u01b0\u1edbc l\u1ea7u C\u00e0n Nguy\u00ean \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u00e0i l\u1ed9 thi\u00ean, m\u1ed9t n\u1eeda c\u1eeda, tr\u00ean \u0111\u00e0i b\u00e0y nh\u1ea1c c\u1ee7a gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i bu\u1ed9c li\u1ec1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i c\u1ed7 xe vu\u00f4ng, tr\u00ean xe d\u1ef1ng hai l\u1ea7u g\u1ea5m, ch\u1edf nh\u1ea1c c\u1ee7a qu\u00e2n C\u1ea5m v\u1ec7 v\u00e0 ph\u1ee7 Khai Phong. L\u1ea1i l\u00e0m hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n c\u1ed7 xe l\u1ec1u, m\u1ed7i c\u1ed7 xe n\u1ed1i li\u1ec1n m\u01b0\u1eddi hai chi\u1ebfc, \u0111\u1ec1u do tr\u00e2u k\u00e9o, ph\u1ee7 g\u1ea5m v\u00f3c, qu\u1ea5n d\u00e2y g\u1ea5m, ch\u1edf nh\u1ea1c c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 k\u1ef9 nh\u1ea1c kinh k\u1ef3. L\u1ea1i \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111an g\u1ed7 l\u00e0m lan can \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1ch<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111an g\u1ed7 l\u00e0m lan can \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1ch: 'Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'trong \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 60-2 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-240-3\" href=\"#footnote-240-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>. D\u1eddi c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ecd v\u00e0 c\u1eeda h\u00e0ng trong ph\u1ed1<a class=\"footnote\" title=\"D\u1eddi c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ecd v\u00e0 c\u1eeda h\u00e0ng trong ph\u1ed1: 'D\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'theo', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 60-2 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 113, Ch\u00ed L\u1ec5 m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-240-4\" href=\"#footnote-240-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1, b\u00e0y b\u00e1n tr\u0103m th\u1ee9 h\u00e0ng h\u00f3a<a class=\"footnote\" title=\"B\u00e0y b\u00e1n tr\u0103m th\u1ee9 h\u00e0ng h\u00f3a: 'B\u00e0y b\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ee3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-240-5\" href=\"#footnote-240-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, thi nhau trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0n g\u1ea5m v\u00e0 b\u1ea3ng kh\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"Thi nhau trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0n g\u1ea5m v\u00e0 b\u1ea3ng kh\u1eafc: 'M\u00e0n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u00e0', theo b\u1ea3n C\u00e1c, b\u1ea3n Ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-240-6\" href=\"#footnote-240-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>. Vua ng\u1ef1 \u1edf c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean, tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c b\u1eadc ph\u1ee5 l\u00e3o trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i x\u1ebfp h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u, truy\u1ec1n ch\u1ec9 h\u1ecfi th\u0103m s\u1ee9c kh\u1ecfe, ban cho qu\u1ea7n \u00e1o, ch\u00e8 v\u00e0 l\u1ee5a.<\/p>\n<p>N\u1ebfu l\u00e0 n\u0103m ng\u00e0y, th\u00ec ng\u00e0y th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00e1c c\u1eadn th\u1ea7n ng\u1ed3i h\u1ea7u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c Th\u1eeba lang, C\u1ea5p gi\u00e1n. Vua n\u00e2ng ch\u00e9n, nh\u1ea1c gi\u00e1o ph\u01b0\u1eddng n\u1ed5i l\u00ean, hai c\u1ed7 xe l\u1edbn t\u1eeb c\u1ea7u Th\u0103ng B\u00ecnh \u0111i l\u00ean ph\u00eda b\u1eafc, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed1n chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ea1n \u0111i k\u00e8m, xe l\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111\u00f4ng t\u00e2y \u0111i ngang qua, \u0111\u1ec1u \u0111i l\u1ea1i hai l\u1ea7n trong ng\u00e0y. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda V\u1ecdng Xu\u00e2n, ph\u00eda t\u00e2y li\u1ec1n v\u1edbi c\u1eeda X\u01b0\u01a1ng H\u1ea1p, tr\u0103m tr\u00f2 vui thi nhau di\u1ec5n, ti\u1ebfng ca ti\u1ebfng nh\u1ea1c vang d\u1eady. C\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng t\u00f4ng th\u1ea5t, c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n kinh th\u00e0nh v\u00e0 nh\u00e0 c\u00e1c c\u1ef1u th\u1ea7n, quan ph\u1ee7 d\u1ef1ng l\u1ec1u g\u1ea5m \u1edf hai b\u00ean h\u00e0nh lang. S\u0129 th\u1ee9 \u0111\u1ebfn xem, vai k\u1ec1 vai, ch\u00e2n n\u1ed1i ch\u00e2n, xe ng\u1ef1a ch\u1eadt n\u00edch, ti\u1ebfng reo h\u00f2 rung \u0111\u1ed9ng. Ng\u00e0y th\u1ee9 hai, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 b\u00e1ch quan \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf cung th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y th\u1ee9 ba, y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 n\u1ed9i ch\u1ee9c \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf nh\u00e0 t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng. Ng\u00e0y th\u1ee9 t\u01b0, y\u1ebfn ti\u1ec7c b\u00e1ch quan \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, t\u00f4ng th\u1ea5t \u1edf v\u01b0\u1eddn ngo\u1ea1i. Ng\u00e0y th\u1ee9 n\u0103m, l\u1ea1i y\u1ebfn ti\u1ec7c t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 n\u1ed9i ch\u1ee9c \u1edf d\u1ecbch \u0111\u00ecnh \u0111\u00f4, c\u1eadn th\u1ea7n \u1edf v\u01b0\u1eddn ngo\u1ea1i. Vua l\u00e0m nhi\u1ec1u th\u01a1, ban cho c\u00e1c quan \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ecda l\u1ea1i, v\u00e0 l\u00e0m ri\u00eang th\u01a1 khuy\u00ean r\u01b0\u1ee3u. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u c\u1ea5m qu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u00e0y h\u1ecdp \u1edf nha m\u00f4n \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 M\u00e3 b\u1ed9 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i \u0110\u0103ng v\u0103n c\u1ed5 vi\u1ec7n v\u00e0 Ki\u1ec3m vi\u1ec7n, c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p khi\u1ebfu ki\u1ec7n. C\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch cho r\u1eb1ng qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh n\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 m\u1eebng, nh\u00e2n d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, xa gi\u00e1 nh\u00e0 Vua ra ngo\u00e0i du ngo\u1ea1n, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u1ea7u xin \u00e2n hu\u1ec7. C\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch x\u1eed l\u00fd theo t\u1ed9i vi ph\u1ea1m quy \u0111\u1ecbnh, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t t\u00f9. Nh\u00e0 Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 lu\u1eadt l\u1ec7, v\u00e0o ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ai c\u1ea3n xa gi\u00e1 nh\u00e0 Vua \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p khi\u1ebfu ki\u1ec7n, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9 h\u00ecnh ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>[31] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, gi\u00e1 th\u00f3c \u1edf T\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u00e2u l\u00e0 300 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t h\u1ed9c, gi\u00e1 \u0111\u1eadu v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch l\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t \u0111\u1ea5u.<\/p>\n<p>[32] Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00e0 l\u1ea1i t\u00e2u xin th\u00eam, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c v\u1ee5 ph\u00f9 h\u1ee3p.<\/p>\n<p>[33] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, m\u00f9ng m\u1ed9t, nh\u00e0 Vua ng\u1ef1 t\u1ea1i c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean xem l\u1ec5 b\u1ed9. Ban chi\u1ebfu cho c\u00e1c doanh tr\u1ea1i t\u1eadp luy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 5 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ph\u00e1i 6 trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, H\u00e0 B\u1eafc v\u00e0 Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec3 ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho c\u00e1c quan bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>[35] N\u1ed9i t\u00e0ng kh\u1ed1 t\u00e2u r\u1eb1ng theo quy \u0111\u1ecbnh c\u0169, khi l\u1ea5y v\u1eadt ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u1ef1 b\u1ea3o v\u00e0 b\u1eb1ng do \u0111\u1ec3 kh\u1ea5u tr\u1eeb. G\u1ea7n \u0111\u00e2y do \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 qu\u1ea3n l\u00fd kho t\u00e0ng, c\u0169ng y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i th\u00f4ng qua Tam ty, xin ban chi\u1ebfu ch\u1ec9, ch\u1ec9 cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 N\u1ed9i t\u1ec9nh ki\u1ec3m tra. Nh\u00e0 Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(V\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o trong \u300aB\u00e1ch Nh\u1ea5t Bi\u00ean\u300b ch\u00e9p: Theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a K\u1ebf t\u1ec9nh, m\u1ecdi chi ti\u00eau trong cung \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 c\u00f3 v\u0103n b\u1ea3n chi tr\u1ea3. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c khi ph\u1ee5 tr\u00e1ch B\u1eb1ng do ty n\u00f3i: <i>&#8220;Chi ti\u00eau c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, sao b\u1ec1 t\u00f4i l\u1ea1i can thi\u1ec7p?&#8221;<\/i> B\u00e8n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u1eadp Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do ty. T\u1eeb \u0111\u00f3, b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f2n ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00e2n T\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi\u1ebft l\u1eadp ph\u00e1p lu\u1eadt, ch\u00fa tr\u1ecdng minh s\u00e1t, khi\u1ebfn qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1eeba d\u1ed1i. Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, Vua b\u1ec7nh l\u00e2u ng\u00e0y, chi ti\u00eau qu\u00e1 nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n t\u1ec7 n\u1ea1n, l\u1ec7nh xu\u1ea5t n\u1ea1p c\u1ee7a M\u1ee5c ty kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ef3 c\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, \u00e2n s\u1ee7ng kh\u00f4ng ng\u1eebng. H\u1ea1o \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 3 khi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 tr\u00e1ch B\u1eb1ng do ty, nay l\u1ea1i ch\u00fa th\u00edch th\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. Th\u00e1ng 1 n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 3, Tam ty l\u1eadp Ng\u1ef1 b\u1ea3o b\u1eb1ng do ty, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u H\u1ea1o n\u00f3i, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>&#8220;Phong t\u1ee5c x\u01b0a nay \u0111\u1ec1u theo \u00fd th\u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. Ph\u00e1p l\u1ec7nh qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng.&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p: <i>&#8220;G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1 gi\u1ecfi t\u1eadp vi\u1ebft ch\u1eef, \u0111\u00f3 l\u00e0 do Th\u00e1i T\u00f4ng s\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng v\u0103n gi\u00e1o, tinh th\u00f4ng th\u01b0 ph\u00e1p m\u00e0 n\u00ean. \u0110\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed1i ch\u1eef tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p vi\u1ebft ch\u1eef kh\u1ea3i, nay th\u00ec \u0111\u1ec1u h\u1ecdc theo n\u00e9t ch\u1eef c\u1ee7a Chung Dao, V\u01b0\u01a1ng Hi Chi, \u00c2u D\u01b0\u01a1ng Tu\u00e2n, Li\u1ec5u C\u00f4ng Quy\u1ec1n.&#8221;<\/i> Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee9 l\u00e0m th\u1ecb th\u01b0, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ebft l\u00f2ng khuy\u00ean r\u0103n gi\u00fap \u00edch, khen ng\u1ee3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>[37] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Ng\u0169 \u0110o\u00e0n t\u1ee5 t\u1eadp, m\u01b0u c\u01b0\u1edbp Cao Ch\u00e2u, mu\u1ed1n l\u1ec7nh cho tr\u1ea1i \u00c1m L\u1ee3i \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Vua cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man t\u1ef1 \u0111\u00e1nh nhau, n\u1ebfu v\u1ed9i xu\u1ea5t binh s\u1ebd khi\u1ebfn h\u1ecd nghi ng\u1edd s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ec9 h\u1ea1 chi\u1ebfu th\u1eadn tr\u1ecdng ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, h\u1ee3p s\u00e1u ch\u1ec9 huy k\u1ecb binh nhanh nh\u1eb9n d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh b\u1ed1n, d\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf Cao D\u01b0\u01a1ng Quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u1ecdc s\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi th\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i qua l\u1ea1i l\u00e0m c\u01b0\u1edbp, n\u00ean chi\u00eau m\u1ed9 l\u1eadp ra \u0111\u1ed9i qu\u00e2n n\u00e0y, \u0111\u1ebfn nay s\u1ed1 qu\u00e2n \u00edt \u0111i, l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u1edf l\u00e2u n\u01a1i bi\u00ean \u1ea3i, n\u00ean d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, tam ban t\u00e1 ch\u1ee9c V\u01b0\u01a1ng T\u1ed1n v\u00ec cha m\u1eb9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi, xin \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 ba n\u0103m. C\u00e1c quan n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u1ee9c v\u1ee5 trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 tang tr\u0103m ng\u00e0y l\u00e0 ph\u1ea3i tr\u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Con c\u00e1i nh\u1edb cha m\u1eb9 m\u00e0 mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 tang \u0111\u1ee7 l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eaft bu\u1ed9c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[40] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, L\u00f4 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man huy\u1ec7n Giang An gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n n\u1ed9i thu\u1ed9c \u1edf Nhung Ch\u00e2u. \u0110\u1ed3ng tu\u1ea7n ki\u1ec3m, \u0111i\u1ec7n tr\u1ef1c Nh\u00e2m Tr\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n truy b\u1eaft, b\u1ecb h\u1ecd h\u1ea1i.<\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, v\u00ec tr\u1eddi ban s\u00e1ch n\u00ean sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u00e1o \u1edf Th\u00e1i B\u00ecnh Cung ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1eddng, Th\u00e1i Thanh Cung ch\u00e2u B\u1ea1c, Linh Ti\u00ean Qu\u00e1n ch\u00e2u Th\u01b0.<\/p>\n<p>[42] Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1: <i>&#8220;S\u0129 th\u1ee9 kinh \u0111\u00f4 g\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u1ea7n \u0111ua \u0111\u00f2i xa x\u1ec9, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ed3 d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng n\u1ea5u v\u00e0ng l\u00e0m \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c, d\u00f9 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc c\u1ea5m m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a d\u1ee9t. Th\u1ee3 n\u1ea5u v\u00e0ng l\u00e0m l\u00e1, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, t\u00ednh ra m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed1n kh\u00f4ng d\u01b0\u1edbi m\u01b0\u1eddi v\u1ea1n l\u1ea1ng, h\u1ecfng r\u1ed3i kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, th\u1eadt \u0111\u00e1ng r\u0103n.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o; t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u1ed3 ng\u1ef1 d\u1ee5ng nh\u01b0 s\u01a1n v\u00e0ng th\u00eau v\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng.<\/p>\n<p>[43] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n ti\u1ec7n, xem c\u00e1c qu\u00e2n Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt, Long K\u1ef5, Ki\u00eau K\u1ef5 t\u1eadp tr\u1eadn. Sai V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m n\u1ed5i b\u1eadt, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u0103ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Tam ty t\u00e2u xin m\u01b0\u1ee3n 30 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n trong kho n\u1ed9i t\u00e0ng, l\u1ea1i xin xu\u1ea5t 5 v\u1ea1n l\u1ea1ng b\u1ea1c giao cho kho t\u1ea3 t\u00e0ng \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[45] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, sai Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00e0m b\u00e0i v\u1ecb ch\u00ednh th\u1ea7n \u1edf Nam Giao, giao cho H\u1eefu ty c\u1ea5t gi\u1eef n\u01a1i thanh t\u1ecbnh \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cho vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a Vua.<\/p>\n<p>[46] Vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Giang, Ho\u00e0i ph\u1ea7n l\u1edbn thu\u00ea thuy\u1ec1n c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ham l\u1ee3i, n\u1ebfu c\u1ee9 th\u1ebf n\u00e0y s\u1ebd c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n, l\u1ea1i s\u1ee3 gi\u00e1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf kinh \u0111\u00f4 t\u0103ng cao.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, l\u1ec7nh cho H\u1eefu ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea thuy\u1ec1n n\u1eefa.<\/p>\n<p>[47] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1ea7u, \u0110oan Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf H\u00f2a b\u1ec7nh n\u1eb7ng, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;K\u1ebf H\u00f2a l\u00e0 c\u1eadu \u00fat c\u1ee7a Tr\u1eabm, n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec7n ch\u1eb3ng l\u00e0nh, Tr\u1eabm mu\u1ed1n th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u0103m, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu x\u00e9t v\u1ec1 ph\u1ea9m tr\u1eadt th\u00ec v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 n\u00e0y. B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ngo\u1ea1i t\u1ed9c, v\u1ec1 l\u1ec5 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i, c\u00e1c c\u1eadu h\u1ecd \u0110\u1ed7 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[48] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y sai quan \u0111i mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n d\u1ee5ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00e2u t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong ba n\u0103m th\u00ec ng\u1eebng mua, v\u00ec s\u1ee3 h\u01b0 h\u1ecfng. L\u00fac \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a li\u00ean ti\u1ebfp, n\u00ean l\u1ec7nh t\u0103ng c\u01b0\u1eddng d\u1ef1 tr\u1eef, kh\u00f4ng h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn.<\/p>\n<p>[49] Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u01b0u V\u0103n T\u00e1n \u0111i qua c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa, x\u00f4ng v\u00e0o ng\u1ef1a c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng; \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng \u0111ang ch\u00e0o nhau, l\u1ea1i ngang nhi\u00ean \u0111i qua, b\u1ecb C\u00e1p m\u00f4n t\u1ed1 c\u00e1o. V\u0103n T\u00e1n b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i xa x\u00f4i. Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ra v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, g\u1eb7p nhau tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i tu\u00e2n theo nghi th\u1ee9c; xe c\u1ee7a m\u1ec7nh ph\u1ee5 g\u1eb7p quan v\u0103n v\u00f5 c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00e1nh.<\/p>\n<p>[50] H\u00e0n l\u00e2m th\u01b0 ngh\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau \u0110\u1ed9, Ng\u1ef1 th\u01b0 \u0111\u00e3i chi\u1ebfu Th\u1ecbnh L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>&#8220;V\u00ec v\u00e0o vi\u1ec7n tr\u1ef1c h\u01a1i mu\u1ed9n, gi\u00e1m vi\u1ec7n trung s\u1ee9 Tri\u1ec7u L\u00fd T\u00edn li\u1ec1n c\u1edfi kh\u0103n, \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n. Ch\u00fang th\u1ea7n h\u1ed5 th\u1eb9n v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ban m\u1ec7nh ph\u1ee5c, xin \u0111\u01b0\u1ee3c minh oan.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu \u0111\u01b0a vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Huy vi\u1ec7n, x\u00e9t t\u1ed9i L\u00fd T\u00edn kh\u00f4ng t\u00e2u m\u00e0 t\u1ef1 \u00fd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[51] Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, v\u00e0o c\u00e1c d\u1ecbp l\u1ec5 t\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1ed9c, quan l\u1ea1i g\u1ea7n g\u0169i, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u00e0 quan ch\u1ee9c trong cung \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn. Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd th\u00e1ng 3, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, v\u00e0o c\u00e1c d\u1ecbp Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ef5 v\u00e0 Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 Tam ty, Ph\u00e1n quan c\u00f9ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c t\u1ea1i Qu\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c y\u1ebfn ti\u1ec7c ri\u00eang. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ch\u1ee9c Tri t\u1ea1p Ng\u1ef1 s\u1eed, Ng\u1ef1 s\u1eed Tam vi\u1ec7n, Ph\u00e1p quan v\u00e0 Ph\u00e1n quan ph\u1ee7 Khai Phong c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, ban chi\u1ebfu quy \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u1eadt ph\u1ea9m m\u00e0 c\u00e1c quan h\u1ed9 tang \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tang gia th\u01b0\u1eddng t\u1eb7ng nhi\u1ec1u v\u1eadt ph\u1ea9m qu\u00fd gi\u00e1, Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t cho chi ph\u00ed l\u1edbn n\u00ean quy \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh ng\u01b0\u1eddi Man n\u1ed9i thu\u1ed9c \u1edf Ch\u00e2u Nghi l\u00e0 Th\u01b0 Qu\u00e2n C\u01b0\u1eddng, Tri ch\u00e2u Nguy\u00ean v\u00e0 H\u01b0\u1edbng Quang Ph\u1ed5, Tri ch\u00e2u C\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[54] T\u1ed1ng \u0110o\u00e0n v\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf Trung Kinh, ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc U Ch\u00e2u, th\u00e0nh qu\u00e1ch nh\u1ecf b\u00e9, \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u1edf, hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u01b0\u1eddng bao quanh. Trong cung c\u00f3 \u0111i\u1ec7n V\u0169 C\u00f4ng, qu\u1ed1c ch\u1ee7 \u1edf \u0111\u00f3, \u0111i\u1ec7n V\u0103n H\u00f3a, qu\u1ed1c m\u1eabu \u1edf \u0111\u00f3. L\u1ea1i c\u00f3 c\u1ed5ng \u0110\u00f4ng D\u1ecbch v\u00e0 T\u00e2y D\u1ecbch. \u0110\u1ea1i th\u1ec3 h\u1ecd kh\u00e1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 phong t\u1ee5c Trung Hoa, nh\u01b0ng t\u00ednh c\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 khu\u00f4n ph\u00e9p, m\u1ed7i khi y\u1ebfn ti\u1ec7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u1ea1y, kh\u00f4ng ch\u1eafp tay. Duy ch\u1ec9 c\u00f3 qu\u1ed1c m\u1eabu mong gi\u1eef g\u00ecn h\u00f2a h\u1ea3o, nh\u01b0ng tu\u1ed5i \u0111\u00e3 cao. Qu\u1ed1c ch\u1ee7 s\u00f9ng Ph\u1eadt, em l\u00e0 T\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Long Kh\u00e1nh th\u00edch v\u00f5, Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 m\u1ed9 \u0111\u1ea1o, g\u1eb7p \u0111\u1ea1o s\u0129 th\u00ec vui m\u1eebng. L\u1ea1i c\u00f3 qu\u1ed1c t\u01b0\u1edbng H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng chuy\u00ean quy\u1ec1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u1ec7nh.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb khi Khi\u1ebft \u0110an k\u1ebft h\u00f2a \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng n\u00f3i \u0111\u1ecbch v\u1ed1n m\u1ec7t m\u1ecfi, s\u1ee3 chi\u1ebfn tranh, nay qu\u1ed1c gia h\u00e0ng n\u0103m t\u1eb7ng v\u1eadt ph\u1ea9m, \u0111\u00f3 l\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ecbch.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c quan v\u0103n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng l\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00edch b\u00e0n m\u01b0u k\u1ebf, nh\u01b0ng khi ra tr\u1eadn th\u00ec \u00edt ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh c\u00f4ng. Th\u00edch d\u0169ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng. C\u00e1c quan v\u0103n h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ee3i h\u1ea1i sao? \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng v\u0103n, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, c\u1eed Ti\u1ec1n \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Ki\u1ec1u Hi Nhan l\u00e0m s\u1ee9 th\u1ea7n d\u1ef1 l\u1ec5 sinh th\u1ea7n qu\u1ed1c m\u1eabu Khi\u1ebft \u0110an, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu C\u1ea3nh Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>[56] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh sai V\u1ea1n T\u1eed c\u00f9ng b\u1ed1n qu\u00e2n ch\u1ee7 l\u0129nh binh l\u00ednh t\u1ed9c m\u00ecnh t\u1ea5n c\u00f4ng T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, th\u1ea5y b\u1ed9 t\u1ed9c L\u1ee5c C\u1ed1c Ph\u1ed3n h\u00f9ng m\u1ea1nh, s\u1ee3 h\u00e3i b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1 H\u1ed3i C\u1ed1t. H\u1ed3i C\u1ed1t \u0111\u1eb7t ph\u1ee5c binh \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m y\u1ebfu, gi\u1ea3 v\u1edd y\u1ebfu th\u1ebf kh\u00f4ng giao chi\u1ebfn, \u0111\u1ee3i khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111i qua, b\u1ea5t ng\u1edd ph\u1ea3n c\u00f4ng, ti\u00eau di\u1ec7t g\u1ea7n h\u1ebft. Nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng, H\u1ed3i C\u1ed1t b\u1eaft ng\u1ed3i gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng, \u0111em h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c cho xem, n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i nh\u01b0 c\u00e1o chu\u1ed9t, ch\u1ec9 tham l\u1ee3i nh\u1ecf, ta th\u00ec kh\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> R\u1ed3i \u0111\u1ed1t h\u1ebft v\u00e0 gi\u1ebft s\u1ea1ch, ch\u1ec9 c\u00f3 V\u1ea1n T\u1eed qu\u00e2n ch\u1ee7 m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ea1y tho\u00e1t. Tr\u1ea5n Nhung qu\u00e2n b\u00e1o l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ed3i C\u1ed1t t\u1eebng gi\u1ebft K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9. S\u1ee9 Cam Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn c\u0169ng n\u00f3i t\u00ecnh h\u00ecnh \u0110\u1ee9c Minh x\u00e2m l\u1ea5n, t\u1ecf ra khinh th\u01b0\u1eddng. X\u00e9t binh l\u1ef1c, \u0110\u1ee9c Minh kh\u00f3 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[57] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, B\u00ed th\u01b0 gi\u00e1m tr\u00ed s\u0129 L\u00fd X\u01b0\u01a1ng Linh m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, ph\u1ee5 l\u00e3o Duy\u1ec7n Ch\u00e2u l\u00e0 L\u00e3 L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 1.287 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft xin phong thi\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh. Vua sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng tuy\u00ean d\u1ee5 r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, c\u00e1c \u0111\u1eddi \u00edt l\u00e0m, kh\u00f3 theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.&#8221;<\/i> L\u00e3 L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia nh\u1eadn m\u1ec7nh \u0111\u00e3 50 n\u0103m, \u0111\u00e3 th\u00e1i b\u00ecnh, nay tr\u1eddi gi\u00e1ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1ee9c l\u1edbn, n\u00ean c\u00e1o th\u00e0nh \u1edf n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p tr\u1eddi \u0111\u1ea5t.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c l\u1edbn n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n s\u01a1 s\u00e0i.&#8221;<\/i> L\u00e3 L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;N\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, Hoa H\u1ea1 y\u00ean \u1ed5n, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n, s\u1edbm c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5.&#8221;<\/i> Vua ban t\u01a1 l\u1ee5a r\u1ed3i cho v\u1ec1. Tri ch\u00e2u Thi\u1ec7u Di\u1ec7p l\u1ea1i d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc thu thu\u1ebf t\u1ea1i ch\u1ed7, sai Tam ty x\u00e9t theo chi\u1ebfu tha n\u1ee3 c\u0169.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng nghe r\u1eb1ng Th\u00e1i T\u1ed5 theo Chu Th\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u00e1nh Ho\u00e0i Nam, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u1edf Giang \u0110\u00ecnh, c\u00f3 con r\u1ed3ng t\u1eeb d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc v\u1ecdt l\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Th\u00e1i T\u1ed5, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kinh ng\u1ea1c, Th\u00e1i T\u1ed5 th\u1ea5y v\u1eady th\u00ec gh\u00e9t, b\u1ebb g\u00e3y m\u0169i t\u00ean \u0111ang c\u1ea7m m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i, s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u00e1i T\u1ed5 \u1edf tri\u1ec1u Chu, l\u1ea5y l\u00f2ng trung d\u0169ng h\u1ebft m\u1ef1c, th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra c\u1ea9n tr\u1ecdng v\u00e0 e d\u00e8. Khi gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0110i\u1ec3m ki\u1ec3m, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau t\u1eadp b\u1eafn, khi b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eb7ng d\u00e2y \u0111ai v\u00e0ng v\u00e0 y\u00ean ng\u1ef1a, Th\u00e1i T\u1ed5 t\u1eeb ch\u1ed1i, n\u00f3i: &#8216;B\u1ec1 t\u00f4i d\u1ef1 ti\u1ec7c, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5, h\u00e1 ch\u1eb3ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hi\u1ec1m nghi sao?&#8217; Li\u1ec1n n\u1eafm d\u00e2y c\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ch\u00e0o m\u00e0 \u0111i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[61] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf Xuy\u00ean H\u1ea1p b\u1eaft c\u00e1c y b\u00e1c s\u0129 theo \u300aTh\u00e1nh Hu\u1ec7 Ph\u01b0\u01a1ng\u300b h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa.<\/p>\n<p>[62] Chi\u1ebfu cho Ty Th\u1ecb v\u1ec7 B\u1ed9 qu\u00e2n x\u00e9t duy\u1ec7t qu\u00e2n s\u0129 c\u1ee7a B\u1ea3o Ninh qu\u00e2n, chia l\u00e0m b\u1ed1n h\u1ea1ng, h\u1ea1ng nh\u1ea5t d\u1eddi doanh \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n V\u0129nh Th\u00e0nh, ch\u00e2u B\u1ea1c, c\u00f2n l\u1ea1i cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 g\u1eedi th\u00ec sung v\u00e0o c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 trong c\u00e1c qu\u00e2n l\u00e0m th\u1eb7ng vi\u00ean, M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n \u0110\u00f4 Ngu h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Si\u00eau xin l\u1eadp ri\u00eang danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ra tr\u1eadn, b\u00e8n l\u1eadp ra qu\u00e2n n\u00e0y, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 ba, th\u00e1ng hai, Si\u00eau l\u00e0m M\u00e3 B\u1ed9 qu\u00e2n H\u1eadu, n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, th\u00e1ng gi\u00eang b\u00e3i ch\u1ee9c. Qu\u00e2n hi\u1ec7u B\u1ea3o Ninh c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1eadp t\u1eeb l\u00fac n\u00e0o, \u300aTam Tri\u1ec1u Binh Ch\u00ed\u300b ch\u00e9p v\u00e0o n\u0103m T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t Vi\u1ec7n \u0110i\u1ec7n th\u1ecb \u0110\u00f4ng T\u00e2y Ban \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u Ch\u01b0\u01a1ng H\u00f3a.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ho\u00e0nh h\u00e0nh v\u00e0 \u0110\u00f4ng T\u00e2y Ban.)<\/i><\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn c\u1eed nh\u00e2n, ti\u1ebfn s\u0129 Kh\u1ed5ng V\u1ecb \u1edf ch\u00e2u Duy\u1ec5n c\u00f9ng 846 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef3 \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ec1m xin l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa thi kh\u00e1c, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 891 ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 186 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n gi\u1ea3i. L\u1ea1i c\u00f3 22 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc c\u1ee9u \u0111\u1ea1t b\u1ed1n th\u00f4ng, 5 ng\u01b0\u1eddi tam s\u1eed \u0111\u1ea1t m\u1ed9t th\u00f4ng, \u0111\u1ec1u theo quy \u0111\u1ecbnh b\u1ecb lo\u1ea1i, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho v\u00e0o danh s\u00e1ch. Vua sai C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh c\u00f9ng 6 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1edf l\u1ea1i Ng\u1ef1 th\u01b0 vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t l\u1ea1i b\u00e0i thi, c\u1eed trung s\u1ee9 gi\u00e1m s\u00e1t, sau khi xem x\u00e9t xong l\u1ea1i g\u1eedi v\u1ec1 Trung th\u01b0 xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>[66] Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh t\u00e2u r\u1eb1ng, theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 n\u0103m \u0110oan C\u1ee7ng th\u1ee9 hai, c\u00e1c ch\u1ee9c Qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u00e1n quan, Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 suy tu\u1ea7n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 ph\u1ea9m th\u1ee9 b\u1ea3y, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i; c\u00f2n c\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u00e1nh ng\u00f4n, Gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c thanh qu\u00fd c\u1ee7a \u0111\u00e0i t\u1ec9nh, nh\u01b0ng ph\u1ea9m th\u1ee9 t\u00e1m, lu\u1eadt kh\u00f4ng quy \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i, xin t\u1eeb nay cho c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi t\u1ea1p ph\u1ea9m th\u1ee9 n\u0103m. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[67] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng nh\u1eefng h\u1ed9 b\u1ecf tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc H\u00e0 B\u1eafc m\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf theo l\u1ec7nh v\u1ec1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n dao d\u1ecbch trong ba n\u0103m.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 khi ghi ch\u00e9p l\u00fd l\u1ecbch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi kh\u1ed1ng c\u00f4ng lao, che gi\u1ea5u l\u1ed7i l\u1ea7m, ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 v\u00e0 ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u1ec1 H\u00e0 \u0110\u00f4ng, v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, gi\u1ea3m b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. L\u1ea1i l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 t\u00edch tr\u1eef c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n k\u00edp.<\/p>\n<p>[70] Ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng C\u1ef1 M\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>[71] N\u1ed9i ph\u1ea9m, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u1edf ch\u00e2u C\u00e1t l\u00e0 Ph\u00f9ng B\u1ea3o t\u00e2u r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng xong 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n r\u1ed3ng, \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn \u1edf c\u00e1c h\u1ed3 trong kinh th\u00e0nh, theo m\u1eabu c\u1ee7a t\u1ec9nh ty l\u00e0 h\u00ecnh c\u00e1 r\u1ed3ng, nay mu\u1ed1n ph\u00e1 b\u1ecf nh\u1eefng chi\u1ebfc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i theo m\u1eabu. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Thuy\u1ec1n t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn \u1edf h\u1ed3 Kim Minh, v\u00ec m\u1ed7i n\u0103m xu\u00e2n h\u1ea1, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn ch\u01a1i, Tr\u1eabm c\u0169ng xem, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ty v\u00e0 binh s\u0129 t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn, thuy\u1ec1n n\u00e0y c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i s\u1eeda? H\u00e3y nhanh ch\u00f3ng ch\u1ec9 th\u1ecb cho t\u1ec9nh ty \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, kh\u00f4ng c\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Theo s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b l\u00e0 vi\u1ec7c th\u00e1ng ba.)<\/i><\/p>\n<p>[72] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o m\u00f9ng m\u1ed9t, s\u00e1ch tr\u1eddi l\u1ea1i gi\u00e1ng \u1edf C\u00f4ng \u0110\u1ee9c c\u00e1c trong \u0111\u1ea1i n\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo chi\u1ebfu ch\u1ec9 ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Thi\u00ean Hi th\u1ee9 nh\u1ea5t ghi ch\u00e9p l\u1ea1i, b\u1ea3n k\u1ef7 v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[73] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh c\u00e1c qu\u00e2n, quan l\u1ea1i c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, t\u0103ng \u0111\u1ea1o, k\u1ef3 l\u00e3o, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n ngh\u00ecn ba tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng C\u00e1p, d\u00e2ng bi\u1ec3u n\u0103m l\u1ea7n xin l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n t\u1ea1i n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n v\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m nay. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c so\u1ea1n chi\u1ebfu, c\u00f3 c\u00e2u <i>&#8220;kh\u00f4ng c\u1ea7u th\u1ea7n ti\u00ean, kh\u00f4ng l\u00e0m xa x\u1ec9&#8221;<\/i>. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ec9 tr\u00edch c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> B\u00e8n s\u1eeda l\u1ea1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Tr\u1eabm l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ti\u00ean c\u1ea7u ph\u00fac, m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u1ed9i ngu\u1ed3n v\u00e0 gi\u1eef l\u00f2ng th\u00e0nh. L\u1ec5 v\u1eadt t\u1ebf t\u1ef1 \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, y ph\u1ee5c, l\u1ec1u tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, sai quan c\u00e1o t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, t\u00f4ng mi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1edd n\u00fai s\u00f4ng.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, l\u1ea5y Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n c\u00f9ng l\u00e0m Kinh \u0111\u1ed9 ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 lo vi\u1ec7c phong thi\u1ec1n. Ban \u0111\u1ea7u, vi\u1ec7c b\u00e0n v\u1ec1 phong thi\u1ec1n ch\u01b0a quy\u1ebft, Vua h\u1ecfi v\u1ec1 kinh ph\u00ed v\u1edbi Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb. V\u1ecb n\u00f3i: <i>&#8220;K\u1ebf ho\u1ea1ch l\u1edbn v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u01b0.&#8221;<\/i> B\u00e0n b\u1ea1c xong, li\u1ec1n h\u1ea1 chi\u1ebfu cho V\u1ecb t\u00ednh to\u00e1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i S\u01a1n, sai D\u1eabn ti\u1ebfn s\u1ee9 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng v\u00e0 Tuy\u00ean ch\u00ednh s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ea7n Ph\u00fac kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a h\u00e0nh dinh, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh, L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c Tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129 \u0110\u1ed7 H\u1ea1o, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xin theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a l\u1ec5 giao t\u1ebf, tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u0103m ch\u1ee9c s\u1ee9. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u0103m s\u1ee9 trong \u0111\u1ea1i l\u1ec5 Th\u0103ng trung n\u00ean do Trung th\u01b0, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1eed ng\u01b0\u1eddi theo th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u00fang th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1eef tr\u1ecdng tr\u00e1ch, l\u1ea1i th\u00eam ch\u1ee9c s\u1ee9, e kh\u00f4ng x\u1ee9ng, mong v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m l\u00e0 \u0111\u1ec3 coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, l\u1ec7nh cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u1ec5 s\u1ee9, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c l\u00e0m L\u1ec5 nghi s\u1ee9, Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u00fa th\u00edch, tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u0103m ch\u1eef 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c v\u00e2n', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n 'Phong Th\u00e1i S\u01a1n' s\u1eeda th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0103n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00f3a b\u1ecf n\u0103m ch\u1eef 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c v\u00e2n'.\" id=\"return-footnote-240-7\" href=\"#footnote-240-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>. Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u00e0m L\u1ed7 b\u1ea1 s\u1ee9, Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n l\u00e0m Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9, c\u00e1c vi\u1ec7c v\u1ec1 L\u1ec5 nghi v\u00e0 Ki\u1ec1u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec7 s\u1ee9, l\u1ec7nh cho Ph\u00f9ng Ch\u1eedng v\u00e0 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ki\u00eam qu\u1ea3n ch\u00e2u Duy\u1ec5n, l\u1ea1i thay phi\u00ean nhau \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Can Phong.<\/p>\n<p>[76] C\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i tr\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n. C\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n n\u00fai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n phu, ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh c\u1ee7a ch\u00e2u Duy\u1ec5n v\u00e0 ch\u00e2u V\u1eadn. H\u00e0nh cung ngo\u00e0i \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111i\u1ec7n sau, c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng l\u1ec1u b\u1ea1t<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'd\u1ef1ng' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u01b0\u1edbng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn \u1edf tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-240-8\" href=\"#footnote-240-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>. V\u00e0ng l\u1ee5a, c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c giao cho Tam ty quy ho\u1ea1ch thu mua ho\u1eb7c chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ec3 cung \u1ee9ng. C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng kh\u00e1c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edf t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n thu thu\u1ebf. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng g\u1ed7 c\u1ed1ng ph\u1ea9m t\u1eeb Thi\u1ec3m T\u00e2y, th\u1ea3 b\u00e8 theo s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u V\u1eadn \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p chi ph\u00ed cho vi\u1ec7c b\u1ed1 tr\u00ed.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, \u0111\u1ed5i ban t\u1eeb d\u1ee5 c\u1ee7a C\u00e1p m\u00f4n cho c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u xu\u1ea5t s\u1ee9 c\u00f9ng c\u00e1c ch\u1ee9c m\u1ea1c, ch\u00e2u huy\u1ec7n, l\u1ea5y v\u0103n ch\u00e2n ch\u00ednh ban xu\u1ed1ng, c\u1ed1t sao cho vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c thanh t\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Vua sai Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n, S\u00f9ng nghi ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00ednh to\u00e1n vi\u1ec7c ph\u00e1t v\u1eadn cho l\u1ec5 phong thi\u1ec1n. Th\u00edch Lu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n xem x\u00e9t c\u00e1c s\u00e1ch v\u1edf, nghi\u1ec7m x\u00e9t m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 hi\u1ec7n nay. Xin h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u1ea7u c\u1eadn, sao ch\u00e9p c\u00e1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, kh\u1eafc l\u00ean ng\u1ecdc qu\u00fd, c\u1ea5t gi\u1eef \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t b\u1ea3n sao \u1edf cung c\u1ea5m, truy\u1ec1n l\u1ea1i mu\u00f4n \u0111\u1eddi, \u0111\u1ec3 con ch\u00e1u \u0111\u1eddi sau k\u00ednh c\u1ea9n v\u00e2ng theo m\u1ec7nh tr\u1eddi, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Tuy nhi\u00ean, th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi x\u01b0a nay v\u1eabn th\u1ebf, e r\u1eb1ng l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia, d\u1ea7n sinh ra nh\u1eefng m\u01b0u \u0111\u1ed3 huy\u1ec5n ho\u1eb7c, ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u01b0\u1ee3n th\u1ea7n linh, ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u1ed5 m\u1ed9c<a class=\"footnote\" title=\"ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u1ed5 m\u1ed9c, hai ch\u1eef 'th\u1ed5', 'm\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-9\" href=\"#footnote-240-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, b\u1eady b\u1ea1 tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00f9 m\u1ec7nh<a class=\"footnote\" title=\"b\u1eady b\u1ea1 tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00f9 m\u1ec7nh, ch\u1eef 'ph\u00f9' nguy\u00ean l\u00e0 'thu\u1ef5', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-10\" href=\"#footnote-240-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>, r\u1ed9ng r\u00e3i k\u1ec3 l\u1ec3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd y\u00eau qu\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7<a class=\"footnote\" title=\"d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd y\u00eau qu\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea7n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-11\" href=\"#footnote-240-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, l\u00e0m lo\u1ea1n \u00fd ngh\u0129a ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a thi\u00ean th\u01b0, nh\u1eefng chuy\u1ec7n nh\u01b0 Thi\u1ebfu Qu\u00e2n, Loan \u0110\u1ea1i, th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra. K\u00ednh mong b\u1ec7 h\u1ea1 gi\u1eef v\u1eefng huy\u1ec1n ph\u00f9, t\u1eadp trung tinh th\u1ea7n v\u00e0o \u0111\u1ea1o ch\u00ednh, tham kh\u1ea3o y\u1ebfu l\u0129nh tu h\u00e0nh n\u1ed9i c\u1ea3nh, d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi d\u1ea1y tr\u1ecb qu\u1ed1c c\u1ee7a \u300a\u0110\u1ea1o \u0110\u1ee9c Kinh\u300b, x\u00e2y d\u1ef1ng ho\u00e0ng c\u1ef1c \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang, tr\u00e2n qu\u00fd th\u00e1i h\u00f2a \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd, tr\u00ean \u0111\u00e1p \u01a1n tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi ban \u00e2n hu\u1ec7 cho mu\u00f4n d\u00e2n.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfp nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[79] L\u1ea5y Binh b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri Duy\u1ec7n ch\u00e2u Thi\u1ec7u Di\u1ec7p l\u00e0m Kinh \u0111\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[80] Sai s\u1ee9 \u0111i tu\u1ea7n tra b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1i S\u01a1n \u1edf T\u1ec1 ch\u00e2u, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi qua l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[81] Duy\u1ec7n ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ri\u00eang ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng, m\u1ed7i th\u00e1ng hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh x\u1eed \u00e1n h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ea3i khoan dung, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, l\u1ea5y L\u1ea1i b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ph\u00e1n Tam ty C\u00e2u vi\u1ec7n L\u01b0 Di\u1ec5m l\u00e0m Quy\u1ec1n Kinh \u0111\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[84] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00f4ng phong c\u1ea5m b\u1eaft c\u00e1, chim. X\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m chi\u1ebfm ru\u1ed9ng d\u00e2n. Qu\u00e2n b\u1ed9 k\u1ecb h\u1ed9 gi\u00e1, n\u1ebfu gi\u1eabm \u0111\u1ea1p l\u00faa m\u1ea1, ng\u1ef1 s\u1eed s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed. D\u00e2n ch\u00e2u Duy\u1ec5n, ngo\u00e0i vi\u1ec7c cung \u1ee9ng cho \u0111\u00f4ng phong, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i n\u0103m nay. Th\u1ee3 r\u00e8n huy\u1ec7n Lai Vu, n\u1ee3 c\u0169 v\u1ec1 thu\u1ebf s\u1eaft, quan ty s\u1ebd thu n\u1ed9p, mi\u1ec5n ph\u1ea1t v\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[85] Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh, th\u00e2n h\u00e0nh kh\u1ea3o th\u00ed c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129, l\u1ea1i cho ch\u00e9p \u0111\u1ec1 gi\u1ea3i, in \u1ea5n \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd xem. Ban \u0111\u1ea7u, \u1edf h\u00e0nh lang \u0111i\u1ec7n d\u1ef1ng m\u00e0n, b\u00e0y gh\u1ebf ng\u1ed3i, ghi t\u00ean h\u1ecd<a class=\"footnote\" title=\"ghi t\u00ean h\u1ecd 'h\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 1-10 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-12\" href=\"#footnote-240-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, l\u1ea1i treo b\u1ea3ng ghi th\u1ee9 t\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"l\u1ea1i treo b\u1ea3ng ghi th\u1ee9 t\u1ef1 'th\u1ee9 t\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1eef th\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 7-10 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-13\" href=\"#footnote-240-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, l\u1ec7nh h\u1ecd xem xong r\u1ed3i ng\u1ed3i xu\u1ed1ng. Sai H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m kh\u1ea3o quan, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5c c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m ph\u00fac kh\u1ea3o quan, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Chu S\u01b0 V\u1ecdng c\u00f9ng hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 h\u1ed3 danh, C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Kh\u1edfi l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c m\u00e0n, d\u1eb7n d\u00f2 T\u00f4ng Ng\u1ea1c ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c tinh t\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf s\u00f3t ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n tr\u01b0\u1ee3t k\u1ef3 thi \u1edf Nam t\u1ec9nh l\u00e0 Chu Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng 120 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ed1 c\u00e1o c\u00e1c quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o k\u1ebft b\u00e8 k\u1ebft ph\u00e1i v\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf, \u00e1p ch\u1ebf ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u00e8o h\u00e8n, li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean 40 ng\u01b0\u1eddi con em nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf v\u0103n h\u1ecdc n\u00f4ng c\u1ea1n, kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed. Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c c\u1eed c\u1ed1ng b\u1ecb gi\u00e8m pha, \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi. Tr\u1eabm nay tri\u1ec7u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con em nh\u00e0 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u00f3, cho ng\u1ed3i ri\u00eang \u0111\u1ec3 thi.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec1u sai, b\u1ecb l\u1ec7nh \u0111\u00e0y \u0111i H\u1ee9a Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>H\u00f4m sau, l\u1ea1i sai T\u00f4ng Ng\u1ea1c ra \u0111\u1ec1 thi c\u00e1c khoa, l\u1ea1i l\u1ec7nh \u0110\u1ed3ng ph\u00e1n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n ki\u00eam ph\u00e1n Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u00f4n S\u01b0\u1edfng x\u00e9t duy\u1ec7t r\u1ed3i d\u00e2ng l\u00ean, kh\u1eafc b\u1ea3n in, sai trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ph\u00e1t cho h\u1ecd. T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n thi ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh<a class=\"footnote\" title=\"T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n thi ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh 'c\u00f9ng' ch\u1eef b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a tr\u00ean \u0111\u00e2y b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-240-14\" href=\"#footnote-240-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, chi\u1ebfu cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u00e9t l\u1ea1i xong, r\u1ed3i ra hi\u00ean ban cho ti\u1ebfn s\u0129 Di\u00eau Di\u1ec7p c\u00f9ng 106 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, 15 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng Tam l\u1ec5 xu\u1ea5t th\u00e2n, 83 ng\u01b0\u1eddi H\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n, C\u1eedu kinh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, xu\u1ea5t th\u00e2n, th\u00ed h\u00e0m, tr\u1ee3 gi\u00e1o l\u00e0 652 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n m\u1edbi cho m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng, h\u00f4m \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u00e1o xanh, hia, h\u1ed1t, cho Di\u1ec7p c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m th\u1eeba, \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1, th\u00f4ng ph\u00e1n c\u00e1c ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 t\u01b0, th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0m L\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9 suy quan, ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 s\u00e1u tr\u1edf xu\u1ed1ng 50 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng C\u1eedu kinh quan \u0111\u1ea7u l\u00e0m th\u00ed h\u00e0m tri huy\u1ec7n, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m ph\u00e1n, ty, b\u1ea1, \u00fay. Di\u1ec7p l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>Ban \u0111\u1ea7u, T\u00f4ng Ng\u1ea1c x\u00e9t c\u00e1c quy\u1ec3n thi khoa ngh\u0129a, c\u00f3 nhi\u1ec1u sai s\u00f3t, Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf tri\u1ec7u T\u00f4ng Ng\u1ea1c \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch m\u1eafng, l\u1eadp t\u1ee9c sai V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n v\u00e0 T\u00f4n S\u01b0\u1edfng s\u1eeda l\u1ea1i. Chi\u1ebfu tr\u00e1ch T\u00f4ng Ng\u1ea1c, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u1ecbu t\u1ed9i, chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n<p>[86] Th\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t vi\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'c\u00e1c' trong c\u00e2u 'T\u0103ng tr\u00ed duy\u1ec5n ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t c\u00e1c nh\u1ea5t vi\u00ean' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eeba.\" id=\"return-footnote-240-15\" href=\"#footnote-240-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, tang l\u1ec5 c\u1ee7a Trang M\u1ee5c ho\u00e0ng h\u1eadu b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ea7u, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n: <i>&#8220;Trong cung, b\u00e0n th\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eb9p b\u1ecf theo l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00ean tu\u00e2n theo l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a Hi\u1ebfu Minh.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Hi\u1ebfu Minh sau hai k\u1ef3 m\u1edbi d\u1eb9p.&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu d\u00f9ng l\u1ec5 ngu luy\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1edd th\u1ea7n, \u0111\u00e3 ch\u00f4n c\u1ea5t v\u00e0 ph\u1ee5 v\u00e0o mi\u1ebfu, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ed5 l\u1ec5. Nh\u01b0ng Hi\u1ebfu Minh \u0111\u00e3 ti\u00ean tho\u00e1t, \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u1ec5 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t. Trang M\u1ee5c l\u00e0 m\u1eabu nghi thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay, x\u00e9t theo t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd, \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3, hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t n\u0103m, d\u1eb9p b\u1ecf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m kh\u00f4ng n\u1ee1 th\u00f4i.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Nay c\u00e1c s\u0129 \u0111\u1ea1i phu ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u00e3 t\u00e1i h\u00f4n, c\u00f2n ch\u1ecbu \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd sao?&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e0y t\u1ef1 l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng l\u1ec5 ph\u00e1p, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng b\u00e0n.&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;Trung cung kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf tr\u1ed1ng, n\u1ebfu l\u1eadp Tr\u01b0\u1edfng Thu, m\u00e0 b\u00e0n th\u1edd c\u1ee7a Trang M\u1ee5c v\u1eabn c\u00f2n, theo l\u1ec5 kh\u00f3 m\u00e0 y\u00ean \u1ed5n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Cung V\u1ea1n An c\u00e1ch ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n r\u1ea5t xa, trong cung m\u1eb7c tang ph\u1ee5c, s\u1edbm t\u1ed1i c\u00fang d\u01b0\u1ee1ng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n, \u0111\u1eb7t b\u00e0n th\u1edd c\u0169ng kh\u00f4ng sao.&#8221;<\/i> Ph\u00f9ng Ch\u1eedng n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady, t\u00ecnh l\u00fd \u0111\u1ec1u h\u1ee3p.&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c c\u1ed1 xin d\u1eb9p b\u1ecf, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1ec5 theo t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi, Tr\u1eabm gi\u1eef l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, n\u1ebfu l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eb9p b\u1ecf, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd c\u1ee7a l\u1ec5 sao?&#8221;<\/i> Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9 l\u1ec7 c\u0169 c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng nh\u01b0 chi\u1ebfu s\u1eafc, c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng ti\u1ec7n, c\u0169ng ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 kh\u00f4ng c\u00f3, e r\u1eb1ng ghi v\u00e0o s\u00e1ch v\u1edf, l\u1ea1i sinh ra d\u1ecb ngh\u1ecb.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00e0 d\u00f9ng l\u1ec5 gia \u0111\u00ecnh, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u00e2u?&#8221;<\/i> Cu\u1ed1i c\u00f9ng sau hai k\u1ef3 m\u1edbi d\u1eb9p b\u1ecf.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu x\u00e2y cung Chi\u00eau \u1ee8ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Thi\u00ean Ba ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ec3 th\u1edd thi\u00ean th\u01b0, sai Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea v\u00e0 Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Lam K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p><i>(K\u1ebf T\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam H\u1ea3i.)<\/i><\/p>\n<p>[89] T\u01b0 phong lang trung, tri Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n L\u01b0u Qu\u1ed1c Trung t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, ngo\u00e0i c\u00e1c \u00e1n t\u1ea5u trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111ang \u1edf t\u1ea1i t\u1ef1.<\/p>\n<p><i>(Qu\u1ed1c Trung, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[90] Ph\u1ee7 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng d\u00e2n \u0111\u00f3i, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh c\u1ee9u t\u1ebf.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, c\u00e1c b\u1eadc k\u1ef3 l\u00e3o \u1edf T\u00e0o Ch\u00e2u v\u00e0 T\u1ebf Ch\u00e2u, t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai ngh\u00ecn hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft xin xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u ki\u1ebfn v\u00e0 \u1ee7y l\u1ea1o. Sau \u0111\u00f3 h\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u ng\u0103n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>[92] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c t\u00f9y ti\u1ec7n ch\u1ec9 v\u00e0o nh\u00e0 d\u00e2n v\u00e0 c\u00e2y c\u1ed1i, n\u00f3i r\u1eb1ng s\u1ebd x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n danh quan ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u00e2n ph\u1ed1i, m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 xe c\u1ed9 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u xin t\u00e0i v\u1eadt. Nh\u1eefng k\u1ebb vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft. <a class=\"footnote\" title=\"'H\u1ed9 t\u1ed1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ho\u1ea1ch t\u1ed1ng', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-16\" href=\"#footnote-240-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>[93] \u1ede ngo\u00e0i c\u1eeda Tuy\u00ean H\u00f3a c\u1ee7a kinh th\u00e0nh, c\u00f3 m\u1ed9t qu\u00e2n nh\u00e2n ch\u1ebft, thi\u00eau x\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, d\u00e2n ngu \u0111ua nhau \u0111\u1ebfn xem v\u00e0 b\u1ed1 th\u00ed ti\u1ec1n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7 c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[94] Huy\u1ec7n l\u1ec7nh T\u1ea5n Th\u00e0nh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m K\u1ef3 <a class=\"footnote\" title=\"'V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m K\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng Uy\u1ec3n K\u1ef3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-240-17\" href=\"#footnote-240-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a> v\u00e0 ch\u1ee7 b\u1ed9 huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Mi\u00eau V\u0103n T\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9, x\u1eed t\u1eed. Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, h\u1ea1 chi\u1ebfu cho H\u00ecnh b\u1ed9 l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 c\u00e1o d\u1ee5 thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, t\u0103ng th\u00eam ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng cho qu\u00e2n B\u1ea3o An. Qu\u00e2n n\u00e0y \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi xa nh\u1ea5t, v\u00ec Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh n\u1ea1p kho\u1ea3n, m\u1edf ch\u1ee3 bi\u00ean gi\u1edbi, s\u1ee9 gi\u1ea3 li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ebfn, m\u00e0 chi ph\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>[96] Ph\u00f3 b\u1ed9 th\u1ef1 B\u00ednh \u0110\u1ea1i l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 t\u00e2u r\u1eb1ng, Khi\u1ebft \u0110an tuy \u0111\u00e3 h\u00f2a h\u1ea3o v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng l\u1ea1i t\u1ef1 \u00fd b\u1ed5 nhi\u1ec7m quan ch\u1ee9c \u1edf tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long l\u00e0 Lai Ho\u00e0i Ch\u00ednh, s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng ng\u1eebng, d\u1ea7n vi ph\u1ea1m th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, \u00e2m m\u01b0u x\u00e2m l\u1ea5n, mong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ec7nh cho bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng b\u1ecb. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e3 h\u00f2a h\u1ea3o nhi\u1ec1u n\u0103m, bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc y\u00ean t\u0129nh, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 sinh nghi ng\u1edd. Ph\u1ed5 ch\u1ec9 nghe l\u1eddi \u0111\u1ed3n, kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i c\u1ee5c qu\u1ed1c gia m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[97] Trung th\u01b0 th\u00ed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng th\u1eb3ng th\u1eafn can gi\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1ea3o d\u00e3 l\u00e0 L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, Chu Kh\u1ea3i Minh t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ec1u phong ph\u00fa, hi\u1ec3u r\u00f5 th\u1ec3 ch\u1ebf v\u00e0 c\u00f4ng d\u1ee5ng, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 th\u1eeba L\u1eef Di Gi\u1ea3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1ea3o d\u00e3 l\u00e0 H\u1ee9a Th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 trung b\u00ecnh. Chi\u1ebfu r\u1eb1ng H\u1ee9a Th\u00e2n tuy nhanh nh\u1eb9n v\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u00e1ng khen, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o l\u00fd ch\u01b0a tinh th\u00f4ng, kh\u00f4ng tri\u1ec7u \u0111\u1ed1i n\u1eefa; L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, Chu Kh\u1ea3i Minh, H\u1ee9a Th\u00e2n \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u1ee9ng c\u1eed, v\u1eabn mi\u1ec5n thi; L\u1eef Di Gi\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i v\u00e0 sai l\u00e0m vi\u1ec7c g\u1ea7n d\u00e2n. L\u1eef Di Gi\u1ea3n l\u00e0 con c\u1ee7a L\u1eef M\u00f4ng Hanh. Chu Kh\u1ea3i Minh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf X\u1eed Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i: <i>&#8220;Hai tri\u1ec1u H\u00e1n c\u1eed hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do binh bi\u1ebfn v\u00e0 thi\u00ean tai, \u0111\u1ec3 th\u0103m h\u1ecfi ch\u00ednh s\u00e1ch thi\u1ebfu s\u00f3t. Nay qu\u1ed1c gia nh\u1eadn \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh v\u00e0 phong t\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t khoa n\u00e0y n\u1eefa.&#8221;<\/i> Do \u0111\u00f3, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1c khoa m\u1ee5c c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(L\u01b0u Nh\u01b0\u1ee3c Xung, H\u1ee9a Th\u00e2n, ch\u01b0a th\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c lo\u00e0i chim th\u00fa qu\u00fd hi\u1ebfm m\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean t\u1eeb th\u1eddi Th\u00e1i T\u1ed5, Th\u00e1i T\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u1edf trong v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ee3i sau l\u1ec5 phong thi\u1ec1n xong s\u1ebd th\u1ea3 ch\u00fang.<\/p>\n<p>[99] L\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb cung \u0111\u1ed1n, gi\u1ea3m b\u1edbt phi\u1ec1n ph\u1ee9c v\u1eadn chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>[100] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a Tam ban ph\u1ee5ng s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c v\u00e0 chuy\u00ean c\u1ea7n, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y kh\u00e1c s\u1ebd \u01b0u ti\u00ean sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>[101] C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch t\u00e2u: <i>&#8220;Tu\u1ea7n th\u00fa c\u00f3 l\u1ec5 \u0111\u1ed1t c\u1ee7i b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u00e2n h\u00e0nh. L\u1ea1i n\u1eefa, khi phong t\u1ebf \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, \u0111\u1ed1t c\u1ee7i b\u00e1o c\u00e1o v\u1edbi Ho\u00e0ng Thi\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n tr\u00f2n, nh\u01b0 l\u1ec5 b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i khi tu\u1ea7n th\u00fa. C\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p nghi th\u1ee9c \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Xa gi\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, n\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i, mong l\u1ec7nh Th\u00e1i \u00fay d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u, l\u1ee5a, ti\u1ec1n \u1edf \u0111\u00e0n d\u01b0\u1edbi n\u00fai \u0111\u1ec3 b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i.&#8221;<\/i> T\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. L\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Xa gi\u00e1 \u0111i qua n\u00fai s\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, danh th\u1ea7n, li\u1ec7t s\u0129 th\u1eddi x\u01b0a, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, c\u00e1c \u0111\u1ec1n th\u1ea7n v\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng trong v\u00f2ng m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m \u0111i qua c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. Nay xem x\u00e9t th\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, s\u1ee3 c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch kh\u00f4ng k\u1ecbp cung c\u1ea5p l\u1ec5 t\u1ebf, xin tr\u1eeb c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn lao th\u00ec c\u1eed quan \u0111i t\u1ebf<a class=\"footnote\" title=\"Xin tr\u1eeb c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn lao th\u00ec c\u1eed quan \u0111i t\u1ebf, ch\u1eef 'Tr\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n phong Th\u00e1i S\u01a1n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-240-18\" href=\"#footnote-240-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, c\u00f2n l\u1ea1i giao cho ch\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf b\u00e1o c\u00e1o.&#8221;<\/i> Theo \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[102] Sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c ch\u00e2u, h\u00e1i ba m\u01b0\u01a1i b\u00f3 c\u1ecf mao ba ng\u1ecdn, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf th\u1ea7n v\u00e0 l\u1ecdc r\u01b0\u1ee3u. C\u00f3 \u00f4ng gi\u00e0 \u0110\u1ed5ng H\u1ea1o bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o \u1edf ch\u00e2u, ban cho m\u1ed9t b\u00f3 l\u1ee5a.<\/p>\n<p>[103] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, Th\u1ecb v\u1ec7 ty t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c qu\u00e2n h\u1ed9 gi\u00e1 xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p th\u00eam \u00e1o ng\u1eafn tay b\u1eb1ng g\u1ea5m m\u1edbi. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Khi ra tr\u1eadn m\u1eb7c gi\u00e1p th\u00ec m\u1edbi c\u1ea5p lo\u1ea1i \u00e1o n\u00e0y. Nay \u0111i phong thi\u1ec7n h\u00e0nh l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u1ea7n trang ph\u1ee5c qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1ed9ng l\u1eaby, n\u1ebfu b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed5i \u00e1o th\u00ec t\u1ed1n k\u00e9m qu\u00e1 nhi\u1ec1u.&#8221;<\/i> B\u00e8n kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng L\u00e2m Hu\u1ec1 \u1edf V\u1eadn ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Th\u00e1i S\u01a1n, sau khi l\u1ec5 xong th\u00ec \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n ch\u00e2u, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng Trung \u0110\u00f4 v\u1ec1 kinh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, t\u1eeb kinh \u0111\u1ebfn Duy\u1ec7n ch\u00e2u c\u00f3 hai \u0111\u01b0\u1eddng: \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda nam qua T\u00e0o ch\u00e2u, \u0110\u01a1n ch\u00e2u, th\u1eddi Th\u00e1i T\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m ngh\u1ec9 \u1edf \u0111\u00e2y; \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u1eafc qua B\u1ed9c ch\u00e2u, V\u1eadn ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3 sai V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng nam, Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n, L\u00fd Th\u1ea7n Ph\u00fac \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc, c\u00f9ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i S\u01a1n, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0 chi ph\u00ed. V\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng nam tuy g\u1ea7n nh\u01b0ng t\u1ed1n nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u1ea1m d\u1ecbch s\u1eb5n n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m c\u00f4ng s\u1ee9c, n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eafc.<\/p>\n<p>[105] Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c \u0111\u00e3i ch\u1ebf Th\u00edch Lu\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng, \u0111ang tu s\u1eeda b\u1ea3n \u0111\u1ed3 to\u00e0n qu\u1ed1c, xin cho s\u1eeda so\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i phong thi\u1ec7n ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb ki\u1ec3m tra, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[106] L\u01b0 Di\u1ec5m d\u00e2ng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ecf kh\u00f4 v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong khu v\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd ph\u00eda \u0111\u00f4ng kinh th\u00e0nh, xin thu mua v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 binh l\u00ednh th\u00ec thi\u1ebfu kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Di\u1ec5m l\u00e0m th\u1ebf l\u00e0 qu\u00e1 lo xa. N\u1ebfu th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u00e0m phi\u1ec1n d\u00e2n. Ch\u1ec9 c\u1ea7n ra l\u1ec7nh t\u0103ng gi\u00e1 thu mua, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u00e3i b\u1ecf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh, xin cho ph\u00e9p bu\u00f4n b\u00e1n mu\u1ed1i xanh. Ra chi\u1ebfu \u0111em b\u1ea3n th\u1ec7 th\u01b0 m\u00e0 \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u00e3 n\u1ed9p giao cho S\u00f9ng Qu\u00fd \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch, v\u00ec trong th\u1ec7 th\u01b0 v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c mu\u1ed1i xanh.<\/p>\n<p>[108] L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n \u1edf tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng lo r\u1eb1ng hai tr\u1ea5n Linh, H\u1ea1 cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd b\u1ecb K\u1ebf Thi\u00ean th\u00f4n t\u00ednh. L\u00fac \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c cho r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n lo l\u1eafng l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, n\u00ean th\u1ea7n xin n\u00eau l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng K\u1ebf Thi\u00ean ch\u1ec9 v\u00ec luy\u1ebfn ti\u1ebfc \u0111\u1ea5t c\u0169 c\u1ee7a cha m\u1eb9, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. Ti\u00ean \u0111\u1ebf ban cho y ch\u1ee9c Li\u00eam s\u00e1t \u1edf Ng\u00e2n ch\u00e2u \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng y. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3, y kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u0129 h\u1eadu b\u1ea5t tr\u1ee5 c\u00f4ng ki\u1ebfp' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tr\u1ee5' vi\u1ebft l\u00e0 'v\u00e3ng', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 265, truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u0129 h\u1eadu c\u00f4ng ki\u1ebfp b\u1ea5t d\u0129'.\" id=\"return-footnote-240-19\" href=\"#footnote-240-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e1m b\u1ed9 t\u1ed9c \u1edf L\u00e2n ch\u00e2u, Ph\u1ee7 ch\u00e2u, l\u1ea1i kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n n\u00fai H\u1ea1 Lan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n vi\u1ec7c v\u1eabn cho r\u1eb1ng ban th\u01b0\u1edfng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 h\u1eadu. \u0110\u1ebfn khi B\u1ec7 h\u1ea1 l\u00ean ng\u00f4i, mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1, kh\u00f4ng ti\u1ebfc t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, ban h\u1ebft \u0111\u1ea5t \u0111ai Ng\u00e2n, H\u1ea1 cho y, l\u1ea1i ban cho c\u1edd ti\u1ebft \u0111\u1ec3 s\u1ee7ng \u00e1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, uy th\u1ebf c\u1ee7a y c\u00e0ng l\u1edbn, \u00fd ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u00e0ng hung h\u00e3n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn Linh ch\u00e2u, l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c th\u00e0nh tr\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi. Trong m\u1ea5y n\u0103m, Linh ch\u00e2u cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb y nu\u1ed1t ch\u1eedng. T\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a y r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi L\u00e2n ch\u00e2u, Thanh Vi\u1ec5n qu\u00e2n s\u1eafp b\u1ecb h\u00e3m, th\u1ea7n v\u1eeba nh\u1eadn l\u1ec7nh l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9. Th\u1ea7n ngh\u0129 r\u1eb1ng ph\u1ea3i t\u00ecm m\u1ed9t hai b\u1ed9 t\u1ed9c l\u1edbn \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed1i tr\u1ecdng v\u1edbi K\u1ebf Thi\u00ean, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf s\u00e1ch hay nh\u1ea5t c\u1ee7a Trung H\u1ea1 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng man di \u0111\u00e1nh man di. Th\u1ea7n b\u00e8n xin phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u L\u1ee5c C\u1ed1c cho Phan La Chi, \u0111\u1ec3 y ph\u00e1t huy t\u00e0i n\u0103ng. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c quan g\u1ea7n Vua \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ea7n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn khi Mai Tu\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng cho \u0111i, nh\u1eefng g\u00ec ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u tr\u00e1i v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch ban \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng K\u1ebf Thi\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng b\u1ecb Phan La Chi b\u1eafn ch\u1ebft khi \u0111\u00e1nh L\u1ee5c C\u1ed1c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n nghe n\u00f3i Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e1nh L\u1ee5c C\u1ed1c, l\u1ea1i nghe tin y \u0111\u00e3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7, b\u1eaft gi\u1eef Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9, Chi\u1ebft B\u1ed3 Du Long Th\u0103ng c\u00f9ng d\u00e2n ch\u00fang trong ph\u1ee7, \u0111\u1ec1u thu n\u1ea1p v\u00e0o b\u1ed9 h\u1ea1. N\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng sai, th\u00ec \u00fd \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Minh c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hoa b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i th\u00eam Chi\u1ebft B\u1ed3 Du Long Th\u0103ng r\u1ea5t r\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c xa \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam, bi\u1ebft r\u00f5 kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u1ed3ng c\u1ecf L\u1ee5c C\u1ed1c, \u0111\u1ecba h\u00ecnh hi\u1ec3m tr\u1edf c\u1ee7a s\u00f4ng h\u1ed3. N\u1ebfu y kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ee5c C\u1ed1c, e r\u1eb1ng c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 Qua, Sa, Cam, T\u00fac, Vu \u0110i\u1ec1n s\u1ebd d\u1ea7n b\u1ecb y ki\u1ec3m so\u00e1t. V\u00ec nh\u1eefng ch\u00e2u qu\u1eadn n\u00e0y v\u1ed1n thu\u1ed9c quy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u0129nh c\u1ee7a Linh ch\u00e2u, nay l\u1ea1i thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u1ea1 ch\u00e2u, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n k\u1ebf ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u01b0u. V\u00ec th\u1ebf, khi K\u1ebf Thi\u00ean c\u00f2n s\u1ed1ng, \u0111\u00e3 mu\u1ed1n th\u00f4n t\u00ednh L\u1ee5c C\u1ed1c, nay \u0110\u1ee9c Minh l\u1ea1i nh\u00e2n danh cha m\u00ecnh, mu\u1ed1n th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Cam, Y, Qua, Sa, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i th\u1ed1ng tr\u1ecb. T\u00e2y H\u1ea1 t\u1eeb sau khi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecb di\u1ec7t vong, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ed1ng nh\u1ea5t, n\u00ean t\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay, T\u00e2y Phi\u1ec1n y\u00ean \u1ed5n. Nay \u1edf v\u00f9ng n\u00fai ph\u00eda sau Nghi, V\u1ecb, T\u1ea7n, L\u0169ng, tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ed9 t\u1ed9c l\u1edbn, nh\u01b0ng n\u1ebfu d\u1ea7n b\u1ecb x\u00e2m nhi\u1ec5u, th\u00ec m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi sau n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng nh\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>Khi Th\u00e1nh gi\u00e1 v\u1ec1 \u0111\u00f4ng, th\u1ea7n e r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Minh s\u1ebd nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh L\u1ee5c C\u1ed1c. N\u1ebfu Phan La Chi c\u00f2n s\u1ed1ng, th\u00ec \u0110\u1ee9c Minh ch\u01b0a \u0111\u00e1ng lo, nh\u01b0ng nay Phan La Chi \u0111\u00e3 ch\u1ebft, T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a y. Th\u1ea7n mong B\u1ec7 h\u1ea1 giao cho hai ph\u1ee7 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00e0n b\u1ea1c, s\u1edbm c\u00f3 k\u1ebf s\u00e1ch.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1edb c\u1ee7a T\u1ec1 Hi\u1ec1n kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, ph\u1ee5 l\u1ee5c sau vi\u1ec7c \u0110\u1ee9c Minh xin mua mu\u1ed1i, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[109] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m ch\u1ee9c Gi\u00e1m m\u00f4n quan \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n. L\u00fac \u0111\u00f3, khoa thi c\u1ed1ng c\u1eed m\u1edbi \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e9p h\u1ed3 danh <i>(che t\u00ean)<\/i>, S\u0129 T\u1ed1n b\u00e1o v\u1edbi ch\u1ee7 ty r\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n th\u00edch trong s\u1ed1 ti\u1ebfn s\u0129, ng\u00e0y mai s\u1ebd d\u1ef1 thi, xin \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat lui \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi. Ch\u1ee7 ty kh\u00f4ng nghe, S\u0129 T\u1ed1n b\u00e8n t\u1ef1 xin r\u00fat lui. Vua khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c n\u00e0y, ghi t\u00ean \u00f4ng v\u00e0o b\u00ecnh phong trong cung, r\u1ed3i h\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi c\u00f3 quan h\u1ec7 th\u00e2n th\u00edch v\u1edbi quan coi thi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1eddi sang thi \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng n\u00e0y, ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Giang Nam khuy\u1ebft, Trung th\u01b0 ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb t\u1eeb ch\u1ed1i, Vua b\u00e8n t\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y. S\u0129 T\u1ed1n \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u1edf ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1ef1 n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00ecnh ch\u1ec9 t\u1eebng tr\u1ea3i qua c\u00e1c ch\u1ee9c \u1edf huy\u1ec7n, ch\u01b0a t\u1eebng qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c qu\u1eadn, nay \u0111\u1ed9t nhi\u00ean nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0y, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ea1y. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n thong th\u1ea3 n\u00f3i: <i>&#8220;Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed1i \u0111a trong vi\u1ec7c thu l\u1ee3i.&#8221;<\/i> S\u0129 T\u1ed1n \u0111\u1ee9ng d\u1eady t\u1ea1 \u01a1n. Sau khi \u0111i, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: <i>&#8220;V\u1ecb chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00e0y bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3.&#8221;<\/i> S\u0129 T\u1ed1n sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, m\u1ed7i l\u1ea7n nh\u1edb l\u1ea1i l\u1eddi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c g\u00ec m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00f9y ti\u1ec7n.<\/p>\n<p><i>(Th\u00e1ng 12 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n l\u00e0m Gi\u00e1m m\u00f4n quan \u1edf C\u1ed1ng vi\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i Tu\u1ea7n ph\u1ed1 quan, B\u1ea3n truy\u1ec1n sai, nay s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 Gi\u00e1m m\u00f4n quan C\u1ed1ng vi\u1ec7n. Vi\u1ec7c b\u1ed5 nhi\u1ec7m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, nay d\u1eddi v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[110] H\u1ea1 chi\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh s\u1ebd lu\u00e2n phi\u00ean c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n tra \u0111\u00ea s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 h\u00e0ng n\u0103m.<\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-240-1\">Ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 11 nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '17 th\u00e1ng 11', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n Phong Th\u00e1i S\u01a1n, T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ph\u1ea7n Th\u1ee5y d\u1ecb 1 chi 29 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-2\"> Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i mi\u1ec5n hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf m\u00f9a thu cho hai ch\u00e2u Chi\u00eau, Qu\u1ebf. 'Hai ch\u00e2u' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'm\u1ed9t ch\u00e2u', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Th\u1ef1c h\u00f3a 7-16 vi\u1ebft l\u00e0 'hai ch\u00e2u'. <a href=\"#return-footnote-240-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-3\">L\u1ea1i \u1edf gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 \u0111an g\u1ed7 l\u00e0m lan can \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1ch: 'Gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'trong \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 60-2 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-240-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-4\">D\u1eddi c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ecd v\u00e0 c\u1eeda h\u00e0ng trong ph\u1ed1: 'D\u1eddi' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'theo', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b L\u1ec5 60-2 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 113, Ch\u00ed L\u1ec5 m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-240-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-5\">B\u00e0y b\u00e1n tr\u0103m th\u1ee9 h\u00e0ng h\u00f3a: 'B\u00e0y b\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1ee3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n C\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-240-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-6\">Thi nhau trang tr\u00ed b\u1eb1ng m\u00e0n g\u1ea5m v\u00e0 b\u1ea3ng kh\u1eafc: 'M\u00e0n' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'nh\u00e0', theo b\u1ea3n C\u00e1c, b\u1ea3n Ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-240-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-7\">Ch\u1eef 'Ph\u00f9ng Ch\u1eedng l\u00e0m Nghi tr\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9' nguy\u00ean l\u00e0 ch\u00fa th\u00edch, tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 n\u0103m ch\u1eef 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c v\u00e2n', c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n 'Phong Th\u00e1i S\u01a1n' s\u1eeda th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0103n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00f3a b\u1ecf n\u0103m ch\u1eef 'T\u1ed1ng tri\u1ec1u y\u1ebfu l\u1ee5c v\u00e2n'. <a href=\"#return-footnote-240-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-8\">Ch\u1eef 'd\u1ef1ng' nguy\u00ean l\u00e0 'tr\u01b0\u1edbng', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n ho\u1ea1t t\u1ef1 v\u00e0 s\u00e1ch \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b \u0111\u00e3 d\u1eabn \u1edf tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-240-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-9\">ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u1ed5 m\u1ed9c, hai ch\u1eef 'th\u1ed5', 'm\u1ed9c' nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-10\">b\u1eady b\u1ea1 tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u00f9 m\u1ec7nh, ch\u1eef 'ph\u00f9' nguy\u00ean l\u00e0 'thu\u1ef5', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-11\">d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd y\u00eau qu\u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7, ch\u1eef 'nh\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea7n', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-12\">ghi t\u00ean h\u1ecd 'h\u1ecd' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ng\u01b0\u1eddi', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 1-10 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-13\">l\u1ea1i treo b\u1ea3ng ghi th\u1ee9 t\u1ef1 'th\u1ee9 t\u1ef1' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ch\u1eef th\u1ee9', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu tuy\u1ec3n c\u1eed 7-10 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-14\">T\u00f4ng Ng\u1ea1c d\u00e2ng l\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n thi ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh 'c\u00f9ng' ch\u1eef b\u1ecb thi\u1ebfu, c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 v\u0103n ngh\u0129a tr\u00ean \u0111\u00e2y b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-240-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-15\">Ch\u1eef 'c\u00e1c' trong c\u00e2u 'T\u0103ng tr\u00ed duy\u1ec5n ch\u00e2u ki\u1ec1m h\u1ea1t c\u00e1c nh\u1ea5t vi\u00ean' c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1eeba. <a href=\"#return-footnote-240-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-16\">'H\u1ed9 t\u1ed1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'ho\u1ea1ch t\u1ed1ng', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-17\">'V\u01b0\u01a1ng Di\u1ec5m K\u1ef3' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 'V\u01b0\u01a1ng Uy\u1ec3n K\u1ef3', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-240-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-18\">Xin tr\u1eeb c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean, \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n tri\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c l\u1edbn lao th\u00ec c\u1eed quan \u0111i t\u1ebf, ch\u1eef 'Tr\u1eeb' nguy\u00ean b\u1ea3n thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 ph\u1ea7n phong Th\u00e1i S\u01a1n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-240-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-240-19\"> 'Nh\u0129 h\u1eadu b\u1ea5t tr\u1ee5 c\u00f4ng ki\u1ebfp' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1eef 'tr\u1ee5' vi\u1ebft l\u00e0 'v\u00e3ng', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. Xem \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 265, truy\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n ch\u00e9p l\u00e0 'Nh\u0129 h\u1eadu c\u00f4ng ki\u1ebfp b\u1ea5t d\u0129'. <a href=\"#return-footnote-240-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":26,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-240","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":266,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/240\/revisions\/266"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/240\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=240"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=240"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}