{"id":246,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=246"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-71-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-2-ky-dau-1009","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-71-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-2-ky-dau-1009\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 71: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 D\u1eacU, 1009)","rendered":"QUY\u1ec2N 71: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 D\u1eacU, 1009)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 n\u0103m n\u00e0y.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i y\u1ebft Thi\u00ean th\u01b0. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng h\u00e0ng n\u0103m. Nh\u00e2n xem c\u00e1c c\u00e2y hoa gi\u1ea3 trong s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng hoa n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc kia th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng v\u1ea3i c\u1eaft may l\u00e0m th\u00e0nh[footnote]Ch\u1eef 't\u0103ng' trong c\u00e2u 'Th\u1eed hoa c\u1ef1u \u0111a ti\u1ec5n t\u0103ng th\u00e1i vi chi' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 2\/9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], nay ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u1ecf. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong c\u00e1c l\u1ec5 giao t\u1ebf v\u00e0 v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n Thanh Th\u00e0nh, c\u0169ng l\u1ec7nh l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 phong thi\u1ec1n ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung, ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng qu\u00fd.<\/p>\n\n<p>[3] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, tr\u00ean h\u00e0ng S\u00f9ng ban, ph\u1ea9m tr\u1eadt ngang v\u1edbi \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba.<\/p>\n\n<p>[4] \u0110\u1ed5i t\u00ean huy\u1ec7n Tu\u1ea5n Nghi th\u00e0nh huy\u1ec7n T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9.<\/p>\n\n<p>[5] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho y\u1ebfn ti\u1ec7c ng\u00e0y Thi\u00ean Kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 vi\u1ec7c treo \u0111\u00e8n ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, l\u1ec7nh cho Tam ty ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 cung c\u1ea5p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Khai Phong ph\u1ee7 th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u1ee3, ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n, ho\u1eb7c c\u00f3 khi b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[6] Ban t\u1eb7ng gi\u00e1p tr\u1ee5 cho Kh\u1ea3 h\u00e3n D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t c\u1ee7a Cam Ch\u00e2u H\u1ed3i C\u1ed1t, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/p>\n\n<p>[7] C\u1ee7ng Ch\u00e2u c\u1ee7a t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nam quy ph\u1ee5, ban chi\u1ebfu \u0111\u00fac \u1ea5n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[8] T\u00e1i ban l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u1ea5u ch\u1ea3y v\u00e0ng \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed \u0111\u1ed3 d\u00f9ng.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh do Khai Phong ph\u1ee7, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ty t\u00e2u l\u00ean, sau khi \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed, n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng th\u00ec giao cho Trung th\u01b0, qu\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec giao cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, xem x\u00e9t l\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u1edbi thi h\u00e0nh. Nh\u1eefng \u00e1n tuy \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan h\u1ed3ng, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p v\u00e0 th\u1ea9m v\u1ea5n t\u1ed9i nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c n\u01a1i, ph\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tham gia x\u00e9t x\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3[footnote]Ch\u1eef '\u0111i\u1ec3n' trong c\u00e2u 'B\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ec7nh nguy\u00ean suy \u0111i\u1ec3n chi \u1ee9ng' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u00fac', nay c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i><\/p>\n\n<p>[10] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, k\u1ebb n\u00e0o d\u1ee5 d\u1ed7 con em ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn b\u1ec1 tr\u00ean, \u0111\u00f2i chia gia s\u1ea3n, ho\u1eb7c b\u00ed m\u1eadt vay n\u1eb7ng l\u00e3i, ph\u00e1 ho\u1ea1i ph\u1ea7n m\u1ed9, th\u00ec l\u1ec7nh cho n\u01a1i \u0111\u00f3 b\u1eaft gi\u1eef, x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[11] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, phong ch\u1ecb c\u1ee7a Vua l\u00e0 T\u1ea5n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, em g\u00e1i c\u1ee7a Vua l\u00e0 L\u1ed7 qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m H\u00e0n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Tr\u1ea7n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"Th\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf, khi c\u00f4ng ch\u00faa m\u1edbi xu\u1ea5t gi\u00e1, b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u00e0ng th\u00e1ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n, sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n t\u0103ng l\u00ean hai tr\u0103m ng\u00e0n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, ti\u00ean \u0111\u1ebf t\u1eebng cho ph\u00e9p c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1edbi Tr\u1eabm, n\u00ean m\u1edbi t\u0103ng l\u00ean ba tr\u0103m ng\u00e0n, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam n\u1eefa. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi xu\u1ea5t gi\u00e1 c\u0169ng \u0111\u00f2i s\u1ed1 b\u1ed5ng n\u00e0y, nh\u01b0ng h\u1ecd ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u1eb1ng c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi m\u1edbi nh\u1eadn b\u1ed5ng c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u00e2n d\u1ecbp phong thi\u1ec1n, Tr\u1eabm ch\u1ec9 mu\u1ed1n ban th\u00eam m\u1ef9 hi\u1ec7u m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, con g\u00e1i c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed g\u1ecdi l\u00e0 C\u00f4ng ch\u00faa, ch\u1ecb em g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00f4 g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n, c\u00e1c ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Huy\u1ec7n c\u00f4ng ch\u00faa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n s\u00f9ng th\u00ec th\u00eam hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong theo t\u00ean n\u01b0\u1edbc, t\u00ean qu\u1eadn ho\u1eb7c m\u1ef9 hi\u1ec7u, nh\u01b0ng ch\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng. Nay c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y l\u00e0 d\u1ef1a theo l\u1ec7 t\u00f4n s\u00f9ng th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[12] Phong thi\u1ec1n kinh \u0111\u1ed9 ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt quan tham gia vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c, h\u1ea1ng nh\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, th\u00eam giai t\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c.<\/p>\n\n<p>[13] Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, B\u00ed c\u00e1c Hi\u1ec7u l\u00fd L\u01b0u Qu\u00e2n, l\u00e0m th\u01a1 x\u01b0\u1edbng h\u1ecda v\u1ec1 Tuy\u00ean Kh\u00fac, k\u1ec3 l\u1ea1i chuy\u1ec7n cung \u0111\u00ecnh \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, l\u1eddi l\u1ebd ph\u00f9 phi\u1ebfm.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c b\u1eadc t\u1eeb th\u1ea7n l\u00e0 t\u00f4ng s\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng r\u0103n d\u1ea1y s\u1ef1 bu\u00f4ng th\u1ea3!\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecdc gi\u1ea3: <i>\"T\u1eeb nay, ai l\u00e0m v\u0103n t\u1eeb ph\u00f9 phi\u1ebfm, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo khu\u00f4n ph\u00e9p, s\u1ebd b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m in kh\u1eafc, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ch\u1ecdn quan trong b\u1ed9 xem x\u00e9t, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ghi ch\u00e9p t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c n\u00f3i: Khi Vua c\u00f2n \u1edf Nam Nha, t\u1eebng tri\u1ec7u t\u1eadp ngh\u1ec7 nh\u00e2n \u0110inh H\u01b0\u01a1ng v\u1ebd tranh \u0111\u1ec3 ban \u00e2n s\u1ee7ng. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0 L\u01b0u Qu\u00e2n trong c\u1ea5m l\u00e2m l\u00e0m th\u01a1 Tuy\u00ean Kh\u00fac. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1eadt t\u1ea5u cho r\u1eb1ng c\u00f3 \u00fd ch\u00e2m bi\u1ebfm, n\u00ean m\u1edbi ban l\u1ec7nh c\u1ea5m v\u0103n t\u1ef1 t\u00e0 \u0111\u1ea1o. Nay ch\u1ec9 theo qu\u1ed1c s\u1eed.)<\/i><\/p>\n\n<p>[14] Th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb \u0110\u00f4ng Phong tr\u1edf v\u1ec1, c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ee5ng ca ng\u1ee3i c\u00f4ng \u0111\u1ee9c li\u00ean ti\u1ebfp, ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfn s\u0129 T\u00f4n T\u1ecbch d\u00e2ng th\u01b0, n\u00f3i r\u1eb1ng phong thi\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ecbnh s\u1ef1 c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng mong b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea9n th\u1eadn trong l\u00fac th\u00e0nh c\u00f4ng[footnote] 'Th\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'Gi\u1edbi', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 'Phong Th\u00e1i S\u01a1n', \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 28 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 m\u00e3n. Th\u01b0\u1ee3ng khen ng\u1ee3i l\u1eddi \u1ea5y, li\u1ec1n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o thi \u1edf Trung th\u01b0, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban cho \u00f4ng danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(T\u00f4n T\u1ecbch, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ch\u00e2u Kh\u1edfi c\u0169ng d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u: <i>\"Th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng lo l\u1eafng v\u00ec an d\u1eadt m\u00e0 qu\u00ean \u0111i s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eebng l\u1ea5y vi\u1ec7c th\u00e0nh c\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng nghe theo.<\/p>\n\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf L\u1ea1c Thi\u1ec7n Ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 La Th\u00e0nh v\u00e0 V\u0169 D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Dung Ch\u00e2u, Ch\u1ee7 b\u1ea1 V\u0169 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00edch chi\u00eau m\u1ed9 trai tr\u00e1ng c\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft t\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban cho con trai \u00f4ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef Hi\u1ec1n danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu cho Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Phong Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 m\u1ed7i th\u00e1ng t\u0103ng th\u00eam 5 v\u1ea1n ti\u1ec1n b\u1ed5ng. T\u1eeb khi Th\u1eeba M\u1ef9 quy thu\u1ed9c, l\u1ed9c t\u1ee9 ch\u1ec9 theo l\u1ec7 c\u1ee7a quan phi\u00ean, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec1n ghi vi\u1ec7c t\u0103ng b\u1ed5ng x\u1ea3y ra v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c khi \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[17] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u qu\u00e2n \u0111\u1ed9i t\u1eeb ch\u1ee9c B\u00e1ch phu tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, xem x\u00e9t l\u00fd l\u1ecbch r\u1ed3i th\u0103ng ch\u1ee9c theo th\u1ee9 t\u1ef1, vi\u1ec7c n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i 4 ng\u00e0y m\u1edbi xong.<\/p>\n\n<p>[18] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00f3 chi\u1ebfu cho kinh s\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u 5 ng\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 2. L\u00fac \u0111\u00f3 tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>\"Y\u1ebfn l\u1ea1c l\u00e0 vi\u1ec7c d\u01b0\u01a1ng. V\u1eeba qua T\u1ebft Nguy\u00ean Ti\u00eau, l\u1ea1i s\u1eafp u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi. Xin \u0111\u1ee3i khi m\u01b0a thu\u1eadn m\u1edbi thi h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9.\"<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng nghe theo.<\/p>\n\n<p>[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n nghi\u00eam kh\u1eafc trong vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n binh l\u00ednh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y thuy\u00ean chuy\u1ec3n, binh l\u00ednh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n li\u1ec1n l\u01a1 l\u00e0, kh\u00f4ng c\u00f9ng h\u1ee3p s\u1ee9c d\u1eddi \u0111i. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb bu\u00f4ng l\u1ecfng, tham nh\u0169ng, th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c binh l\u00ednh ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, t\u1eb7ng qu\u00e0 c\u00e1p. Qu\u00e2n ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e hay khuy\u1ebfn kh\u00edch. Xin t\u1eeb nay, t\u1eeb ch\u1ee9c S\u01b0\u01a1ng ch\u1ee7 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, c\u00e1c vi\u00ean li\u00eau ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u00ean chuy\u1ec3n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m ra kh\u1ecfi doanh tr\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u1eddi \u0111i, n\u1ebfu d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0 th\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecb, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5m vi\u1ec7c t\u1eb7ng qu\u00e0 c\u00e1p[footnote] '\u0110\u1ed3ng th\u1eddi' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'n\u00e3i', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].\"<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, Th\u1ecb v\u1ec7 ty, Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, Tuy\u00ean huy vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[20] Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt T\u1ea3 H\u1eefu S\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng T\u00edn, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u00e3i ch\u1ee9c qu\u00e2n v\u1ee5, ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadn ch\u1ee9c Ch\u01b0 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. Sau \u0111\u00f3, sai h\u1ecd l\u00e0m Tri ch\u00e2u c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ed9c, \u0110\u01a1n, Minh, Tr\u1ea1ch, V\u1ec7, M\u1ea1c, T\u1ebf, \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u1ecdn quan vi\u00ean l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ngang h\u00e0ng v\u1edbi Tri ch\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi. Do \u0111\u00f3, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Th\u00edch Lu\u00e2n, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n. Vua \u0111\u00e3 n\u00e2ng b\u1eadc cho ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, v\u00ec ch\u1ee9c qu\u00e1n kh\u00f4ng x\u1ee9ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u00e3i b\u1ed5ng l\u1ed9c ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u1ee7a Th\u00edch Lu\u00e2n, n\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[22] Ban \u0111\u1ea7u, t\u0103ng nh\u00e2n \u0110\u1ea1o Nguy\u00ean \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u bi\u00ean so\u1ea1n l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Ph\u1eadt T\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh t\u0103ng g\u1ea7n \u0111\u1eddi, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch \u300aTruy\u1ec1n \u0110\u0103ng L\u1ee5c\u300b 30 quy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Duy, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 kh\u1ea3o \u0111\u00ednh, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, Vua sai kh\u1eafc b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 ban b\u1ed1.<\/p>\n\n<p>[23] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng t\u0103ng th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n\n<p>[24] Vua nghe n\u00f3i \u1edf kinh th\u00e0nh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ni\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u bu\u00f4ng th\u1ea3 kh\u00f4ng ch\u1eebng, b\u00e8n sai Khai Phong ph\u1ee7 li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean tu\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[25] Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd Th\u01b0 Nh\u00e3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf Th\u01b0 Ch\u00e2u, m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3, xin l\u00e0m Gi\u00e1m ch\u00e2u \u1edf Linh Ti\u00ean Qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Th\u01b0 Nh\u00e3 th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua sai Th\u01b0 Nh\u00e3 l\u00e0m Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(Th\u01b0 Nh\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[26] L\u1ec7nh cho Tri ph\u1ee7 ch\u00e2u Chi\u1ebft Duy X\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t qu\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn L\u00e2n Ch\u00e2u, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u00ec Mao Xuy\u00ean l\u00e0 l\u1ed1i \u0111i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nhung.<\/p>\n\n<p>[27] Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf V\u1eadn Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ea5y ng\u00e0n kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i, kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m d\u00e2n m\u00e0 v\u1eabn ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua sai \u00f4ng l\u00e0m Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, sau th\u0103ng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[28] Cho con c\u1ee7a Kh\u1ed5ng Nghi l\u00e0 \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Kh\u1ed5ng H\u00fac l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5, ki\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Ti\u00ean Th\u00e1nh mi\u1ebfu, ban cho \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, ban cho v\u1ea3i l\u1ee5a, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u00f4ng ph\u00e1n.<\/p>\n\n<p>\u0110\u00f4ng phong y\u1ebft mi\u1ebfu, anh c\u1ee7a H\u00fac l\u00e0 Mi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mi\u1ebfu, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn. H\u00fac l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c tr\u1ecb l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. H\u00fac \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tranh nhau d\u00e2ng b\u1ea3o v\u1eadt, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 an \u1ee7i h\u1ecd. H\u00fac xin l\u1eadp h\u1ecdc x\u00e1 \u1edf mi\u1ebfu Tuy\u00ean Th\u00e1nh v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf trai s\u1ea3nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. H\u00fac v\u00e0 Mi\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u1ee7a Nghi.<\/p>\n\n<p>[29] \u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty B\u1ea1n \u1ea9m Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 th\u00e0nh T\u00e1n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u1eadp c\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1ec9 cho h\u1ecd c\u00f9ng \u0103n u\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1c, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh t\u00ean g\u1ecdi. Sau n\u00e0y, ch\u1ee9c n\u00e0y b\u1ecb coi l\u00e0 th\u1eeba, ch\u1ec9 d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch. Vua cho r\u1eb1ng danh ph\u1ea9m kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n\n<p>[30] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0, H\u1eefu th\u1eeba H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung c\u00f9ng L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n ch\u00fa \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"L\u1ea1i b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u1ed1i c\u00e1c quan, c\u00f3 khi c\u1ea3 th\u00e1ng kh\u00f4ng xong, t\u1ea1i sao v\u1eady?\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u00e1p: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7.\"<\/i> \u00d4ng nh\u1eafc l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ef1 thuy\u00ean c\u0169, Vua n\u00f3i: <i>\"Nay ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, ch\u1ed7 \u00edt, d\u00f9 b\u1ed1n m\u00f9a tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00f2n lo t\u1eafc ngh\u1ebdn, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 t\u1ef1 thuy\u00ean?\"<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u1ea1i xin l\u1ea5y l\u1ea1i s\u1ed1 quan c\u0169, \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ee9c L\u1ee5c t\u00e0o, m\u1ed7i tr\u0103m ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Nay c\u00f3 h\u01a1n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd ch\u1ed7, d\u00f9 t\u0103ng th\u00eam hai ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng v\u00f4 \u00edch.\"<\/i> Vua b\u00e8n sai Tr\u1ecdng Th\u01b0 c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac.<\/p>\n\n<p>[31] L\u1ec7nh cho H\u1eefu ty Gi\u00e1n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111i tu\u1ea7n tra Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ed9. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, Hoa, Gi\u1ea3i \u00edt tuy\u1ebft, gi\u00e1 l\u00faa t\u0103ng cao, d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n v\u00e0o \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng ch\u00e2u. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00f3i kho l\u01b0\u01a1ng ven s\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng hai n\u0103m, n\u00ean sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t.<\/p>\n\n<p>[32] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c cung quan trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u0129, ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u1ed9 hai ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1edbi tr\u0103m c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n<p>[33] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean, ch\u1ec9 b\u00e1o L\u1ec5 b\u1ed9. T\u1eeb khi phong thi\u1ec1n, \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1ed3n d\u1eadp, nay c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u b\u00e1o l\u00ean. Xin nh\u1eafc l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 t\u00e2u: <i>\"Xin r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1eadt t\u1ed1t l\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f3 trong s\u1ed5 s\u00e1ch th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea5p Ch\u00e2u, l\u00e0m ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, do V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed. L\u1eddi t\u00e2u kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, ghi ch\u00e9p sau ph\u1ea7n v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[34] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>\"\u1ede c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, ngo\u00e0i nh\u1eefng \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i c\u1ee7a quan, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang v\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ed1n thu\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u0103n th\u1ea3, nh\u01b0ng l\u1ea1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea5t d\u00e2n. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mua l\u1ea1i b\u1eb1ng gi\u00e1 h\u00f2a thu\u1eadn, ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, kh\u00f4ng l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c canh t\u00e1c c\u1ee7a d\u00e2n, v\u00e0 c\u1eed quan \u0111i tu\u1ea7n tra, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[35] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, phong M\u1ef9 nh\u00e2n L\u01b0u th\u1ecb l\u00e0m Tu nghi, T\u00e0i nh\u00e2n D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m Ti\u1ec7p d\u01b0.<\/p>\n<p><i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[36] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, tri\u1ec1u th\u1ea7n, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho con ch\u00e1u th\u1eeba h\u01b0\u1edfng \u00e2n hu\u1ec7, n\u1ebfu mu\u1ed1n cho em, ch\u00e1u, ch\u1eaft c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u00fd.<\/p>\n\n<p>[37] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, khi c\u1eed quan c\u1ea7u m\u01b0a, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ec9 c\u1ea5p b\u1ea3n v\u0103n c\u1ea7u kh\u1ea5n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e0y r\u01b0\u1ee3u, th\u1ecbt kh\u00f4. Theo lu\u1eadt l\u1ec7, ph\u00e0m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 th\u1ecbt kh\u00f4, t\u01b0\u01a1ng, b\u00e1o \u0111\u00e1p theo l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u1ea7u \u0111\u1ea3o v\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p, ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 nghi\u00eam ng\u1eb7t l\u1ec5 nghi, c\u1ed1t sao cho thanh khi\u1ebft.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[38] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c N\u1ed9i th\u1ecb cung ph\u1ee5ng quan trong N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh th\u00e0nh N\u1ed9i \u0110\u00f4ng, N\u1ed9i T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan; ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u cao ph\u1ea9m th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u[footnote]Ch\u1eef '\u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u' d\u01b0\u1edbi 'n\u1ed9i th\u1ecb' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0\u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300bch\u1ee9c quan 36-5, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300bquy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung.[\/footnote]; ch\u1ee9c Cao ph\u1ea9m th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb cao ph\u1ea9m[footnote]Ch\u1eef 'vi n\u1ed9i th\u1ecb cao ph\u1ea9m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.[\/footnote]; ch\u1ee9c Cao ban n\u1ed9i ph\u1ea9m th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb cao ban; ch\u1ee9c Ho\u00e0ng m\u00f4n th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb ho\u00e0ng m\u00f4n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 6 b\u1eadc, \u0111\u1ec1u th\u00eam t\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3n t\u1ec9nh v\u00e0o. Ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec th\u00e0nh Ho\u00e0ng m\u00f4n. C\u00e1c ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u, Cao ph\u1ea9m, Cao ban, Ho\u00e0ng m\u00f4n trong N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh c\u0169ng theo quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, c\u00e1c quan trong n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 \u0110\u00f4 tri Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, Nam t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu, N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 Th\u1ea1ch Tri Ngung, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u00f4ng, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Lam K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u00fac \u0111\u00f3, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 \u0110\u00f4ng phong, c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ecb c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u l\u00ean n\u00fai, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00ean n\u00fai v\u00e0 kh\u00f4ng n\u1eb1m trong h\u00e0ng ng\u0169 t\u00f2ng t\u1ef1, Vua sai Th\u1ea7n H\u1eefu ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f4ng lao c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c. C\u00e1c quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ee7 T\u1ed1n, Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 V\u0103n, S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Hu\u1ea5n \u0111\u1ec1u t\u1eebng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng l\u1ea1i k\u1ec3 c\u00f4ng lao, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u1ea7n H\u1eefu ph\u00e2n lo\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f3c l\u00f3c k\u00eau oan v\u1edbi Vua. Vua ng\u0103n l\u1ea1i, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Ban \u0111\u1ea7u, Th\u1ee7 T\u1ed1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m N\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ea5t c\u1ea3, Th\u1ea7n H\u1eefu c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y.<\/p>\n\n<p>[40] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ecb gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c ty, n\u1ebfu c\u00f3 con trai thu\u1ed9c Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng b\u1ed5 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[41] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh \u0111i\u1ec3n trong s\u1ed1 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ecb gi\u00e1o \u1edf Nam cung v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch. L\u1ea1i b\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed L\u00fd T\u1ee5ng, huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u0110\u00f4ng Quan m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, v\u00e0 Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Nh\u00e3, nguy\u00ean huy\u1ec7n \u00fay V\u0169 Ti\u1ebfn. Vua sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh ngh\u0129a, b\u00e8n th\u0103ng l\u00e0m Th\u1eeba \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 sung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd T\u1ee5ng v\u00e0 Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 l\u00e0m b\u1ea1n \u0111\u1ecdc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng quan kinh.)<\/i><\/p>\n\n<p>[42] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n\n<p>[43] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0110inh Ch\u00e2u t\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec7p, v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ebfn Nam Khang qu\u00e2n, \u1edf qu\u00e1n tr\u1ecd g\u1eb7p m\u1ed9t \u0111\u1ea1o nh\u00e2n, t\u1ef1 x\u01b0ng h\u1ecd Tri\u1ec7u. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 l\u1ea1i g\u1eb7p l\u1ea1i \u1edf Mao S\u01a1n, b\u1ea3o Ti\u1ec7p mua ch\u00ec v\u00e0 th\u1ee7y ng\u00e2n \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n, ch\u1ed1c l\u00e1t th\u00e0nh v\u00e0ng. Ti\u1ec7p li\u1ec1n theo \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u00fai \u1edf H\u00f2a Ch\u00e2u, h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadt \u0111\u00f3, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c trao m\u1ed9t thanh th\u1ea7n ki\u1ebfm nh\u1ecf, b\u1ea3o gi\u1eef k\u00edn, d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7, ch\u1edb n\u00ean n\u00f3i ra.\"<\/i><\/p>\n<p>Ti\u1ec7p \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 xin y\u1ebft ki\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n m\u01b0u t\u00ednh d\u00f9ng t\u1ed9i danh \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ti\u1ebfn th\u00e2n. \u0110\u1ebfn T\u00edn Ch\u00e2u, gi\u1ea3 \u0111i\u00ean h\u00e9t l\u1edbn, b\u1ecb b\u1eaft ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, tr\u1ed1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, b\u1ecb quan ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef. C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u1eebng l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u0129nh Nam, bi\u1ebft Ti\u1ec7p c\u00f3 thu\u1eadt l\u1ea1, b\u00e8n t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c tha, r\u1ed3i gi\u1ea3i tr\u1eeb qu\u00e2n t\u1ecbch.<\/p>\n<p>L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea nghe chuy\u1ec7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u00f4ng ta th\u00e0nh Trung Ch\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, b\u00e0y t\u1ecf linh \u1ee9ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Tham qu\u00e2n H\u1ee9a Ch\u00e2u, l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf nh\u00e0 quan trong ho\u00e0ng th\u00e0nh, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ra ngo\u00e0i ch\u1ee3 b\u00faa. Th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ea1o nh\u00e2n n\u00f3i nh\u1ecf r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n ph\u00e1p cho Trung Ch\u00ednh ch\u00ednh l\u00e0 T\u01b0 M\u1ec7nh Ch\u00e2n Qu\u00e2n.\"<\/i> Th\u1eeba Khu\u00ea b\u00e8n x\u00e2y nh\u00e0 m\u1edbi, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 5 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, Ch\u00e2n Qu\u00e2n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng trong m\u00e0n sao c\u1ee7a nh\u00e0, \u0111\u1ed9i m\u0169 \u0111eo ki\u1ebfm, \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec1u m\u00e0u xanh, t\u1eeb \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng. Trung Ch\u00ednh th\u01b0\u1eddng truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1eddi c\u1ee7a ng\u00e0i, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean th\u01b0, b\u00e8n l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, gia hi\u1ec7u T\u01b0 M\u1ec7nh Thi\u00ean T\u00f4n, \u0111\u00f3 l\u00e0 Th\u00e1nh T\u1ed5. Ph\u00e0m c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, Trung Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, phong Trung Ch\u00ednh l\u00e0m T\u1ea3 V\u0169 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u00ed s\u0129, c\u1ea5p \u0111\u1ee7 b\u1ed5ng l\u1ed9c, ban nh\u00e0 \u1edf ph\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng T\u1ebf, \u00e2n s\u1ee7ng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c gia hi\u1ec7u T\u01b0 M\u1ec7nh, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[44] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 c\u00f4ng lao v\u00e0 h\u1ecfi \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n t\u0103ng b\u1ed5ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0n ho\u1eb7c hai ng\u00e0n, \u0111\u1ec1u t\u0103ng l\u00ean ba ng\u00e0n, th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, b\u00e8n l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, khen th\u01b0\u1edfng ri\u00eang.<\/p>\n\n<p>[45] Ban th\u01b0\u1edfng cho Vua n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c gi\u01b0\u1eddng b\u1ea1c c\u00f3 trang tr\u00ed, b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc, y\u00ean ng\u1ef1a, kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1edd x\u00ed, v.v., theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, c\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 qu\u00e2n l\u00ednh ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u00e0ng.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban cho Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1o b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a Th\u1ee9 s\u1eed trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba. V\u0103n H\u1ea1o khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ed9c Ch\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng lao trong vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf, t\u1eeb Khang Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Ho\u00e0nh Ch\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n\n<p>[48] L\u1ec7nh cho quan coi vi\u1ec7c \u1edf L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n thay nhau t\u00fac tr\u1ef1c t\u1ea1i vi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p m\u00e0 x\u1ea3y ra tranh ch\u1ea5p th\u00ec h\u00f2a gi\u1ea3i ngay.<\/p>\n\n<p>[49] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang, c\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y ngh\u1ec9 trong tu\u1ea7n th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p trai tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra, hu\u1ea5n luy\u1ec7n[footnote]Ch\u1eef 'hi\u1ec1n' nguy\u00ean c\u00f3 \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 't\u1eadp', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 1-2 m\u00e0 b\u1ecf[\/footnote], tr\u00e1nh l\u00e0m m\u1ea5t th\u1eddi gian l\u00e0m ru\u1ed9ng.<\/p>\n\n<p>[50] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, mi\u1ec5n thu\u1ebf mua d\u00ea \u0103n cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n\n<p>[51] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00e1c ty B\u1ed9 th\u1ef1 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 thu nh\u1eadn th\u1ee3 l\u00e0m m\u0169i t\u00ean v\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 kinh.<\/p>\n\n<p>[52] Ch\u00e2u \u0110\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb khi Vua \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, bi\u1ec3n kh\u00f4ng n\u1ed5i s\u00f3ng.<\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn c\u1ee7a L\u1ee5c C\u1ed1c \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 l\u00e0 T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[54] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n t\u1eeb nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt, tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u00fac b\u1eaft \u0103n th\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, t\u1eeb \u0111\u00f3 cho ph\u00e9p xu\u1ea5t gia. Nay ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00f9a ngo\u00e0i, Tr\u1eabm t\u00ednh vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u1ea3i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m ch\u01b0a xong, l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n Kim Ti\u00ean, Ng\u1ecdc Ch\u00e2n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng[footnote]'Kim Ti\u00ean Ng\u1ecdc Ch\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'Kim Ch\u00e2n Ng\u1ecdc Ti\u00ean', theo \u300aC\u1ef1u \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 7 Du\u1ec7 T\u00f4ng k\u1ef7, \u300aT\u00e2n \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 5 Du\u1ec7 T\u00f4ng k\u1ef7, quy\u1ec3n 83 Kim Ti\u00ean c\u00f4ng ch\u00faa, Ng\u1ecdc Ch\u00e2n c\u00f4ng ch\u00faa truy\u1ec7n, \u300aT\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 210, C\u1ea3nh V\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 2 th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], nay ch\u1ec9 ban cho vi\u1ec7n Quang Gi\u00e1o \u1edf ph\u01b0\u1eddng B\u1ea3o H\u00f2a, th\u00eam v\u00e0o vi\u1ec7c trang tr\u00ed, c\u0169ng kh\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. C\u00f2n c\u00e1c ni c\u00f4 \u1edf Quang Gi\u00e1o th\u00ec c\u1ea5p cho kho v\u1ea3i c\u0169.\"<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"D\u00f9ng c\u00e1i c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda sang th\u00ec c\u00f4ng s\u1ee9c gi\u1ea3m \u0111i g\u1ea5p b\u1ed9i. B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ti\u1ebft ki\u1ec7m, thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[55] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i c\u00e1c n\u01a1i m\u1edf kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u1ea5y th\u00f3c l\u00faa m\u1ea1ch, m\u1edf t\u00e1m ch\u1ee3 \u1edf b\u1ed1n ph\u00eda kinh th\u00e0nh, b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u1ed5n v\u1eadt gi\u00e1.<\/p>\n\n<p>[56] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n m\u1eb9 Vua n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u1ea5n l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung t\u1eebng nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd, \u00e1o l\u00f4ng ch\u1ed3n, g\u1ea5m v\u00f3c \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, nay ban t\u1eb7ng kh\u00ed v\u1eadt, l\u1ee5a l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5, sai V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i.<\/p>\n\n<p>[57] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1eeb nay s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 t\u1eb7ng v\u1eadt ngo\u00e0i l\u1ec7, s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n v\u00e0 s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng t\u1eeb ch\u1ed1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho ph\u00e9p nh\u1eadn, quan c\u1ea5p kh\u00ed v\u1eadt, l\u1ee5a l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ti\u00eau Tri Kh\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m B\u1ea1ch C\u00e2u, c\u00f9ng s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Tri Vi u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u t\u1eeb bi\u1ec7t, sai X\u00e1 L\u1ee3i \u0111em ng\u1ef1a m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i t\u1eb7ng Tri Vi, l\u1ea1i \u0111em hai con ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o t\u1ef1 ch\u1ecdn, Tri Vi c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua mu\u1ed1n v\u1ed7 v\u1ec1 phong t\u1ee5c ph\u01b0\u01a1ng xa, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, c\u1ea5m \u0111\u1ea1o s\u0129 cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u1edf trong cung qu\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu tha thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu n\u0103m ngo\u00e1i c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Hoa.<\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a \u0110\u1ea1i T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, cung Th\u01b0\u1ee3ng Thanh, ch\u00f9a C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c Khai B\u1ea3o c\u1ea7u m\u01b0a. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea1i sai quan t\u1ebf Th\u00e1i Nh\u1ea5t, t\u1ebf Huy\u1ec1n Minh v\u00e0 n\u0103m sao \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, m\u01b0a.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u01b0a, nh\u01b0ng ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, M\u1eadu Th\u00e2n v\u1eabn c\u1ea7u m\u01b0a, e l\u00e0 sai, nay theo \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b.)<\/i><\/p>\n\n<p>[61] Sai c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 \u0111\u00f4ng H\u00e0 B\u1eafc, n\u1ebfu trong qu\u00e2n b\u1ea3n th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft th\u00ec c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u xin.<\/p>\n\n<p>[62] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u d\u1ecdc s\u00f4ng H\u1ea1p, s\u00f4ng Giang, c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 ch\u1eb7n thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a kh\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 xin ti\u1ec1n, l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[63] L\u1ec7nh cho \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf Nh\u1ea5t ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 khu v\u1ef1c, v\u00ec d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y thi\u1ebfu \u0103n, ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n\n<p>[64] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu ban r\u01b0\u1ee3u, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng. Nay m\u01b0a thu\u1eadn, xin thi h\u00e0nh chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea5y ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 3 l\u00e0m ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n<p>[65] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00e2m H\u1ed5 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>\"Qu\u1ed1c gia c\u1eed quan c\u1ea7u m\u01b0a, xa gi\u00e1 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c cung ch\u00f9a, tuy m\u01b0a hai l\u1ea7n nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7. Xin b\u1ecf \u0111i nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i gian n\u1ecbnh, v\u00f4 d\u1ee5ng, minh \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u0103ng gi\u00e1ng, th\u00ec tr\u1eddi t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd m\u01b0a.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 k\u1ebb gian n\u1ecbnh, v\u00f4 d\u1ee5ng, n\u00ean ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd; c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u0103ng gi\u00e1ng, n\u1ebfu tr\u00ecnh b\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang[footnote] 'Kh\u00f4ng \u0111\u00fang' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'k\u1ef3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 28 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], Tr\u1eabm \u0111\u00e2u c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec vi\u1ec7c thu nh\u1eadn. Nh\u01b0ng h\u1ecd L\u00e2m t\u00ean H\u1ed5, qu\u1ea3 l\u00e0 k\u1ebb k\u1ef3 l\u1ea1.\"<\/i> B\u00e8n sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, H\u1ed5 kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[66] Cho con c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0 S\u00e1t, l\u00e0m T\u01b0 s\u0129 tham qu\u00e2n \u1edf Ph\u1ee5c Ch\u00e2u, giao cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day[footnote] 'Giao cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ch\u1ee7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. S\u00e1t, n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u t\u00ean \u1edf h\u00e0ng cao. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i con c\u1ee7a \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 khoa c\u1eed, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u00e0m ch\u1ee9c Du\u1ec7 \u1edf ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, m\u1edbi trao cho ch\u1ee9c quan cai tr\u1ecb d\u00e2n. N\u0103m sau, S\u00e1t \u0111\u01b0a tang \u0110a T\u1ed1n v\u1ec1 ch\u00f4n \u1edf T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u1ea5y ban cho S\u00e1t 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n truy\u1ec7n, ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[67] D\u00e2n \u1edf \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00e0o Th\u00e0nh, d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ed9 th\u1ee3 x\u00e2y nh\u00e0 150 gian t\u1ea1i n\u01a1i \u1edf c\u0169 c\u1ee7a Th\u00edch \u0110\u1ed3ng V\u0103n, t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n ngh\u00ecn quy\u1ec3n s\u00e1ch, m\u1eddi r\u1ed9ng h\u1ecdc tr\u00f2, vi\u1ec7c gi\u1ea3ng h\u1ecdc r\u1ea5t th\u1ecbnh. Ph\u1ee7 t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, Vua khen ng\u1ee3i, ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7 Th\u01b0 Vi\u1ec7n, sai Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang Th\u00edch Thu\u1ea5n T\u00e2n l\u00e0m ch\u1ee7, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho quan M\u1ea1c ch\u1ee9c c\u1ee7a ph\u1ee7 \u1ea5y l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u00e0nh l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u1ee7a ph\u1ee7. Thu\u1ea5n T\u00e2n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng V\u0103n, con c\u1ee7a Lu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, n\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n t\u1ee5ng c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Khai Phong ph\u1ee7, ph\u1ea3i t\u00e2u x\u00e9t x\u1eed ngay, v\u00ec m\u00f9a xu\u00e2n s\u1ee3 vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i.<\/p>\n\n<p>[69] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri ch\u00e2u \u00d4n Ch\u00e2u L\u00fd M\u1ea1c t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, c\u1ea5m d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u1ec9 kim tuy\u1ebfn \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u0103ng nh\u00e2n \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft xin v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u00e2u ng\u1ecdc, nghi\u1ec1n n\u00e1t tr\u1ed9n v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1p, c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng cao \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00e1 h\u1ee7y ch\u00e2u b\u00e1u, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen. Xin nghi\u00eam c\u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m x\u1eed n\u1eb7ng.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd M\u1ea1c, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[70] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 s\u1ef1 \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m Tam ty s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[71] Phong b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n T\u00f2ng D\u1ecbch l\u00e0 Chi\u00eam th\u1ecb l\u00e0m H\u00e0 Gian huy\u1ec7n Th\u00e1i qu\u00e2n. T\u00f2ng D\u1ecbch nh\u1edd \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0110\u00f4ng phong n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3, nh\u01b0ng xin chuy\u1ec3n phong v\u1ee3 sang cho b\u00e0 n\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u00ean b\u1ecf qua, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Theo H\u1ed9i y\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7 n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[72] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, s\u00e1p nh\u1eadp Vi\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee3c gi\u00e1c d\u1ecbch v\u00e0o C\u1ee5c Gi\u00e1c h\u00f3a.<\/p>\n\n<p>[73] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Ty thi\u00ean t\u00e2u m\u1eb7t tr\u1eddi s\u1ebd b\u1ecb che khu\u1ea5t, nh\u01b0ng tr\u1eddi \u00e2m u n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ea5y.<\/p>\n\n<p>[74] Ch\u00e2u \u0110\u0103ng t\u00e2u ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n l\u00e0 T\u00edch L\u1ea1t B\u1ed1c g\u1eb7p gi\u00f3 d\u1ea1t thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u. Vua sai c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ee3i gi\u00f3 thu\u1eadn th\u00ec cho v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[75] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec bi\u00ean ph\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, n\u00ean sai H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, s\u1eeda ch\u1eefa kh\u00ed gi\u00e1p. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n h\u00e3y so\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 giao cho quan bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i qu\u00fd \u0111\u1ea7u c\u00f9ng ki\u1ec3m tra r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0m th\u00e0nh quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u: <i>\"Theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, ti\u1ebfn c\u1eed 50 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng kinh \u0111i\u1ec3n, tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Nay thi \u0111\u01b0\u1ee3c 12 ti\u1ebfn s\u0129, 17 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c khoa kh\u00e1c.\"<\/i> Vua sai ch\u1ecdn l\u1ea1i k\u1ef9, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c quan l\u1ea1i c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f3n ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, kh\u00f4ng qu\u00e1 ba n\u0103m d\u1eb7m. Vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed n\u1eb7ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t gi\u1ea3m t\u1ed9i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[78] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u ti\u1ebfn t\u1ea5u quan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean 10 n\u0103m, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c. T\u1eeb nay m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 giao t\u1ebf, s\u1ebd b\u1ed5 th\u00eam 5 ng\u01b0\u1eddi.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[79] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng cho ch\u00e2u Nhung v\u00e0 ch\u00e2u L\u00f4.<\/p>\n\n<p>[80] Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n l\u00e0 H\u1eafc H\u00e0n V\u01b0\u01a1ng sai ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t l\u00e0 La T\u01b0 \u00d4n \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. La T\u01b0 \u00d4n qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eeb v\u1ea1n d\u1eb7m \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y thi\u00ean nh\u1eadt, nguy\u1ec7n th\u00e1nh nh\u00e2n v\u1ea1n tu\u1ebf, l\u00e0m ch\u1ee7 cho n\u01a1i xa x\u00f4i.\"<\/i> Vua h\u1ecfi r\u1eb1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ea5t bao l\u00e2u, c\u00e1ch \u0111\u00e2y bao nhi\u00eau d\u1eb7m. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng: <i>\"\u0110i \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u0103m, ng\u00e0y \u0111i \u0111\u00eam ngh\u1ec9, kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau d\u1eb7m. X\u01b0a kia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nay t\u1eeb Qua Ch\u00e2u, Sa Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Vu \u0110i\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i y\u00ean \u1ed5n, ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, xin sai s\u1ee9 \u0111i an \u1ee7i d\u00e2n xa.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Sai s\u1ee9 \u0111i ch\u1ec9 th\u00eam t\u1ed1n k\u00e9m cho n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i, nay ban chi\u1ebfu th\u01b0, ng\u01b0\u01a1i mang v\u1ec1, c\u0169ng nh\u01b0 sai s\u1ee9 v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u1edf l\u1ea7u Tri\u1ec1u Nguy\u00ean xem y\u1ebfn ti\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i n\u0103m ng\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[82] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban cho H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i Phu T\u00e2n Nh\u01b0\u1ee3c M\u00f4ng 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n. Nh\u01b0\u1ee3c M\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00e2n, g\u1eb7p gi\u1eb7c Nghi kh\u1edfi lo\u1ea1n, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, Nh\u01b0\u1ee3c M\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n nh\u00e0 cung c\u1ea5p cho c\u00f4ng vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nay, quan phi\u00ean d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i, n\u00ean c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[83] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n Do\u00e3n Ng\u00f4n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 V\u1ec7 Su\u1ea5t. Do\u00e3n Ng\u00f4n nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1eafng m\u1eb7t kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, ban \u0111\u1ea7u n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn khi sai th\u1ea7y thu\u1ed1c kh\u00e1m th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec7nh, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t. Sau \u0111\u00f3, anh c\u1ee7a Do\u00e3n Ng\u00f4n l\u00e0 H\u1eefu Ki\u00eau V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n Do\u00e3n Ninh d\u00e2ng s\u1edb xin ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169, Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 h\u00f2a thu\u1eadn, \u0111\u1ed3ng \u00fd. Do\u00e3n Ng\u00f4n l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00e1; Do\u00e3n Ninh l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Nguy\u00ean Ph\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>[84] \u0110\u00f4 Ki\u1ec1m H\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u00e0o V\u0129 ph\u00e1t binh \u0111\u00e0o h\u00e0o gi\u1edbi \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh g\u1eedi th\u01b0 cho Ki\u1ec1m H\u1ea1t Phu Di\u00ean L\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00ec \u0110\u1ee9c Minh th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi mang v\u1eadt c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e9n l\u00fat \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, s\u1ee3 b\u1ecb h\u00e0o gi\u1edbi ng\u0103n tr\u1edf. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang mu\u1ed1n y\u00ean \u1ee7i, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e0o V\u0129 ng\u1eebng vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[85] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i m\u1ed9c khu\u00ea \u1edf mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5 th\u00e0nh ng\u1ecdc, \u0111\u1ed5i khu\u00ea \u1edf mi\u1ebfu Ph\u1ee5c Hy t\u1ea1i ch\u00e2u Duy\u1ec5n th\u00e0nh ng\u1ecdc th\u1ea1ch.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u00fac \u1ea5n Long \u0110\u1ed3 C\u00e1c, v\u0103n kh\u1eafc l\u00e0 <i>\"Long \u0110\u1ed3 C\u00e1c Ng\u1ef1 Th\u01b0 K\u00fd\"<\/i>.<\/p>\n\n<p>[87] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, sai s\u1ee9 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Th\u0103ng, H\u1ed3ng, Qu\u1ebf, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1eb7t v\u1eb7t b\u1ecb ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n gi\u00e1m, c\u00f9ng v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, gi\u00e1m qu\u00e2n xem x\u00e9t ch\u1ecdn l\u1ef1a, d\u1eddi \u0111i ph\u1ed1i \u1edf l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u1ecfe c\u00f3 th\u1ec3 mang gi\u00e1p, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, chia v\u00e0o qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i ho\u1eb7c v\u1ec1 kinh, c\u0169ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 gi\u1ecfi b\u01a1i \u1edf h\u1ed3 Kim Minh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u00f2 \u0111ua thuy\u1ec1n, cho d\u00e2n ch\u00fang xem trong m\u1ed9t th\u00e1ng, xa gi\u00e1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn xem. L\u00fac n\u00e0y v\u00ec y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u1eeba xong, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn xem, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y, l\u1ea1i cho ph\u00e9p c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn xem, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u1eed.<\/p>\n\n<p>[89] Chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n\n<p>[90] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Nhung, L\u00f4 chi\u00eau ph\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi Di. T\u1eeb khi Nh\u1eadm Tr\u1ea1i b\u1ecb h\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Di kh\u00f4ng y\u00ean, b\u00e8n t\u1eadp h\u1ee3p l\u00e0m lo\u1ea1n. Tuy nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng v\u1eabn x\u00e2m nhi\u1ec5u kh\u00f4ng ng\u1eebng. V\u00ec th\u1ebf l\u1ec7nh cho H\u00fac c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p, tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u khuy\u00ean b\u1ea3o h\u1ecda ph\u00fac, n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ee7 l\u0129nh d\u00f9ng uy binh r\u0103n \u0111e, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i; n\u1ebfu c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, ph\u1ea3i d\u00f9ng binh, li\u1ec1n c\u00f9ng Ki\u1ec1m h\u1ea1t b\u00e0n b\u1ea1c t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i l\u1ec7nh Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tri\u1ec7u Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 L\u00fd S\u0129 Long h\u1ecfi c\u00e1ch l\u00e0m, S\u0129 Long n\u00f3i: <i>\"Huy\u1ec7n Giang An ch\u00e2u L\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, xin d\u1eddi Gi\u00e1m \u00e1p ph\u1ee7 Ph\u00fa Thu\u1eadn l\u00e0 T\u1ed1ng Qu\u00fd H\u00f2a l\u00e0m Tri huy\u1ec7n ki\u00eam Gi\u00e1m \u00e1p b\u1ea3n huy\u1ec7n, l\u1ea1i c\u1ea5p ba tr\u0103m qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7.\"<\/i> Theo l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(S\u0129 Long, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u00c2m. Qu\u00fd H\u00f2a, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[91] V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u00f4 Nguy\u00ean \u1ef6 t\u00ednh t\u00ecnh thu\u1ea7n h\u1eadu, c\u1ea9n th\u1eadn, khi\u00eam t\u1ed1n, khi \u1edf tr\u1ea5n c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u00e2n kh\u00e1ch v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u1eb1ng l\u1ec5, x\u1eed s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng bi\u1ebft ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi, ch\u01b0a t\u1eebng v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 khu\u00f4n ph\u00e9p. B\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng s\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb, \u00edt ham m\u00ea thanh s\u1eafc, ch\u00f3 ng\u1ef1a, nh\u1eefng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ec1u chia cho h\u1ecd h\u00e0ng ngh\u00e8o kh\u00f3. Khi \u0111\u00f3, \u00f4ng nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 coi vi\u1ec7c \u1edf T\u1eeb Ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"H\u1ecd h\u00e0ng th\u1ea7n r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c th\u00ec th\u1ea7n \u0111\u1ec1u chia b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng. C\u00f4ng ch\u00faa c\u00f3 b\u00e0 v\u00fa nu\u00f4i, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cung, th\u1ea7n lo sau khi th\u1ea7n \u0111i r\u1ed3i, b\u00e0 \u1ea5y s\u1ebd nh\u1edd v\u1ea3 xin x\u1ecf, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eebng nh\u1eadn.\"<\/i> Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, trong s\u1ed1 c\u00e1c ph\u00f2 m\u00e3 ch\u1ec9 c\u00f3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 hi\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[92] Th\u0103ng Ch\u00e2u x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, sai N\u1ed9i th\u1ecb cao c\u1ea5p H\u00e1c Chi\u00eau T\u00edn \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra, c\u1ee9u gi\u00fap nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>\"D\u00e2n c\u01b0 \u1edf Th\u0103ng Ch\u00e2u, nh\u00e0 gi\u00e0u ngh\u00e8o \u1edf g\u1ea7n nhau, c\u00f3 kho l\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u00e1y. Nghe n\u00f3i l\u1eeda ch\u1ec9 thi\u00eau r\u1ee5i nh\u00e0 gi\u00e0u, c\u00f2n kho c\u00f4ng v\u00e0 nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i g\u00ec, th\u1eadt l\u00e0 l\u1ea1.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[93] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ee3i ch\u1ebf \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u00fac v\u0103n \u1edf B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aCh\u00ednh t\u1eeb l\u1ee5c\u300b \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan tu\u00e2n theo.<\/p>\n\n<p>[94] Ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1i gi\u00e1, trang tr\u00ed ri\u00eang xe ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1edbc thi\u00ean th\u01b0, \u0111\u1ec1 b\u1ea3ng hi\u1ec7u l\u00e0 <i>\"Thi\u00ean th\u01b0 ng\u1ecdc gi\u00e1\"<\/i>.<\/p>\n\n<p>[95] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh \u0111i\u1ec3n, tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111i qua[footnote]Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111i qua, ch\u1eef 'k\u1ecbp' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ef1', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[96] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 tham d\u1ef1 l\u1ec5 tri\u1ec1u c\u1eadn \u1edf \u0111\u00e0n Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n, ho\u1eb7c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed.<\/p>\n\n<p>[97] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Giang Ho\u00e0i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 t\u00e2u: <i>\"L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Giang, Ho\u00e0i, tr\u1eeb ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c ch\u00e2u d\u00f9ng trong kho\u1ea3ng ba n\u0103m, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i ph\u1ea3i cung c\u1ea5p l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u ba tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch. M\u1ed7i n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch, n\u0103m nay c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t b\u1ea3y tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch, xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00e0 g\u1ed1c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u00e2n, sao l\u1ea1i lo qu\u00e1 nhi\u1ec1u?\"<\/i> <i>(T\u1eeb c\u00e2u <i>\"xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng\"<\/i> tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00e2u <i>\"xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng\"<\/i> c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 L\u00fd Ph\u1ed5 mu\u1ed1n n\u00f3i g\u00ec, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i> L\u00fd Ph\u1ed5 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>\"Qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c mang theo m\u1ed9t \u00edt h\u00e0ng h\u00f3a, khi \u0111i qua c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb thu thu\u1ebf, xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[98] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc phi\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p; nghe n\u00f3i kho T\u1ea3 T\u00e0ng gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1eadt ph\u1ea9m, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"nhu\u1eadn quan\"<\/i>, t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[99] C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ph\u00e1n t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u1ec1 qu\u00ea \u1edf Chung Nam S\u01a1n, h\u00f4m \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, y\u1ebfn ti\u1ec5n \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, l\u1ec7nh cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1, l\u1ea1i so\u1ea1n l\u1eddi t\u1ef1a. \u0110\u1ed7 H\u1ea1o t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, Vua l\u1ec7nh d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u00e1c danh th\u1ea7n v\u1ec1 n\u00fai x\u01b0a, \u0110\u1ed7 H\u1ea1o b\u00e8n \u0111\u1ecdc b\u00e0i \u300aB\u1eafc S\u01a1n Di V\u0103n\u300b, \u00fd ch\u00ea bai Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng. H\u00f4m sau, Vua \u0111\u01b0a th\u01a1 c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 l\u1eddi t\u1ef1a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, r\u1ed3i b\u00ecnh ph\u1ea9m, cho r\u1eb1ng th\u01a1 c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh c\u00f9ng l\u1eddi t\u1ef1a c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0 hay nh\u1ea5t, l\u1ec7nh sao ch\u00e9p ri\u00eang g\u1eedi cho Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho l\u00e0 vinh d\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[100] H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb h\u1ea1n, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, sai s\u1ee9 t\u1ebf B\u1eafc Nh\u1ea1c.<\/p>\n\n<p>[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ch\u00ed Th\u00e0nh \u0111i s\u1ee9 \u1edf Mao S\u01a1n tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng khi \u0111\u1ebfn Th\u0103ng ch\u00e2u, th\u1ea5y \u0111\u00e0n chim ho\u00e0ng t\u01b0\u1edbc bay k\u00edn tr\u1eddi, nhi\u1ec1u con t\u1eeb tr\u00ean kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, l\u1ea1i nghe tr\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u1ea1, m\u00e0 ch\u00e2u \u1ea5y kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0 c\u1edb sao?\"<\/i> B\u00e8n l\u1ea5y s\u00e1ch chi\u00eam nghi\u1ec7m ra cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem[footnote]B\u00e8n l\u1ea5y s\u00e1ch chi\u00eam nghi\u1ec7m ra cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, ch\u1eef 'Nh\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'L\u1ec7nh', ch\u1eef 'Chi\u00eam' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1ed5', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote], n\u00f3i: <i>\"\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 c\u1ef1c. N\u1ebfu quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, ph\u00f2ng ng\u1eeba t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tai h\u1ecda. Nay Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111ang \u1edf \u0111\u00f3, ta kh\u00f4ng lo n\u1eefa.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, trong th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u tra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng \u00e2m th\u1ea7m \u0111\u1ed1t ph\u00e1, b\u00e8n ch\u1eb7t ch\u00e2n r\u1ed3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n x\u1ea3y ra n\u1eefa. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Th\u0103ng ch\u00e2u l\u00e0m l\u1ec5 trai \u0111\u00e0n, th\u0103m h\u1ecfi n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, nh\u1eefng nh\u00e0 b\u1ecb ch\u00e1y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf nh\u00e0, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u00e0o t\u1ed9c l\u1ea5n chi\u1ebfm.<\/p>\n\n<p>[102] Ch\u00e2u Tr\u1ea7n t\u00e2u: <i>\"\u0110\u1ea5t th\u1ea5p tr\u0169ng, h\u00e0ng n\u0103m b\u1ecb ng\u1eadp \u00fang. Xin \u0111\u00e0o l\u1ea1i k\u00eanh gi\u1ea3m th\u1ee7y t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1t, ch\u00e2u H\u1ee9a, v\u00e0 tu s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 \u1edf th\u00f4n B\u1ed5 T\u1ea3o \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng Th\u00e1i.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[103] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea d\u00e2ng s\u1ed5 s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u1ebft c\u1ee7a kho N\u1ed9i t\u00e0ng, ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 chi ti\u1ebft m\u1ecdi kho\u1ea3n thu chi t\u1eeb khi l\u1eadp kho \u0111\u1ebfn nay. Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 si\u00eang n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, ban chi\u1ebfu th\u01b0\u1edfng cho Th\u1eeba Khu\u00ea hai con ng\u1ef1a, hai tr\u0103m x\u1ea5p l\u1ee5a, c\u00e1c quan coi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban ti\u1ec1n. Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00fac \u0111\u1ea7u coi kho, sau l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n t\u1ed5ng th\u1ec3, nhi\u1ec1u quy ch\u1ebf trong kho \u0111\u1ec1u do \u00f4ng thi\u1ebft l\u1eadp ban \u0111\u1ea7u.<\/p>\n\n<p>[104] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, d\u00f9 \u0111\u1ecba b\u00e0n y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u00e0 t\u00f9 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c trong nhi\u1ec1u qu\u00fd, t\u1eeb nay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n<p>[105] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m Tu Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tu cung s\u1ee9, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Lam K\u1ebf Trung l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, \u0111\u00fac \u1ea5n ban cho h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n, Vua sai \u0110inh V\u1ecb lo li\u1ec7u. V\u1ecb mu\u1ed1n d\u1ed1c h\u1ebft t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia[footnote]'T\u00e0i d\u1ee5ng' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e0i l\u1ef1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], quy m\u00f4 to l\u1edbn, c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n c\u0169ng n\u00f3i vi\u1ec7c xa x\u1ec9 x\u00e2y c\u1ea5t nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1eeba \u00fd tr\u1eddi. Vua tri\u1ec7u V\u1ecb \u0111\u1ebfn h\u1ecfi[footnote]'Tri\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], V\u1ecb n\u00f3i: <i>\"B\u1ec7 h\u1ea1 gi\u00e0u c\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1, x\u00e2y m\u1ed9t cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u1ee5ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed, x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea5t C\u00e0n trong cung th\u00e0nh, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac. Qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u0103n tr\u1edf, xin b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i r\u00f5 cho h\u1ecd bi\u1ebft.\"<\/i> Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u1ea1i d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb can Vua, Vua \u0111\u00e1p l\u1ea1i nh\u01b0 l\u1eddi V\u1ecb n\u00f3i, \u0110\u00e1n b\u00e8n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t t\u00ean s\u1ee9, sai V\u1ecb chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[106] Cung Chi\u00eau \u1ee8ng t\u00e2u: <i>\"\u1ede n\u00fai C\u1ed5 C\u1ed1c, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh khai th\u00e1c \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda cung \u0111i\u1ec7n, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, xin sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u00ednh to\u00e1n v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb s\u00f4ng Bi\u1ec7n.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[107] Ch\u00e2u Tr\u1ea5n, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 c\u1ecf kh\u00f4 m\u1ed7i b\u00f3 l\u00e0 n\u0103m \u0111\u1ed3ng, gi\u00e1 ki\u1ec1u m\u1ea1ch m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng cho Trang M\u1ee5c ho\u00e0ng h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 n\u00f3i trong s\u00e1ch l\u1ec5 kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. Vua ra chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i tri\u1ec1u, c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung, d\u00e2ng t\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.<\/p>\n\n<p>[109] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, quan Tri ch\u00e2u T\u1ea7n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u n\u00e0y khai th\u00e1c g\u1ed7, xin m\u1edf r\u1ed9ng bi\u00ean gi\u1edbi h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ecba ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a. Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o s\u00e2u trong \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecbch h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng binh \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"L\u00fac \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia, Cao Ph\u00f2ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n, t\u1eebng b\u00e0n vi\u1ec7c m\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp ty khai th\u00e1c g\u1ed7, ng\u01b0\u1eddi Nhung n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, Th\u00e1i T\u1ed5 sai Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 thay th\u1ebf, ban chi\u1ebfu v\u1ed7 v\u1ec1, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c m\u1edbi y\u00ean.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00e0nh n\u1ed9i \u0111\u1ecba, l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi sao? Chi b\u1eb1ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng khai th\u00e1c g\u1ed7, \u0111i qua c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c, ban cho ti\u1ec1n l\u1ee5a, th\u00ec c\u1ea7u g\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u1ec9 tham g\u1ed7, m\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t v\u00f4 d\u1ee5ng, khi\u1ebfn h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi xa, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ed c\u1ee7a Tr\u1eabm.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng quan x\u00e9t x\u1eed ng\u1ee5c t\u1ee5ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 oan u\u1ed5ng.<\/p>\n\n<p>[111] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y ngh\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5 h\u1ecdp u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c. B\u1ea5y gi\u1edd, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u00e2u H\u1ed3 l\u00e0 T\u00f4 Vi d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u01b0\u1ee3t su\u1ed1i ch\u1edf nh\u1ea1c \u0111\u1ebfn n\u00fai \u0110\u1ea1o Tr\u01b0\u1eddng c\u1ea7u m\u01b0a, c\u00f9ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Chi\u1ec1u v\u1ec1, thuy\u1ec1n n\u1eb7ng b\u1ecb l\u1eadt, Ph\u00e1n quan L\u01b0u K\u1ebf N\u0103ng v\u00e0 hai k\u1ef9 n\u1eef ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c may tho\u00e1t, T\u00f4 Vi b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u0103n d\u1ea1y.<\/p>\n\n<p>[112] D\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng n\u1ea5u ch\u1ea3y ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ch\u1ebf thu\u1ed1c l\u00e0m \u0111\u1ed3ng thau, ti\u00eau h\u1ee7y ti\u1ec1n t\u1ec7, l\u00e0m t\u0103ng th\u00f3i gian l\u1eadn. Sai H\u1eefu ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, xin x\u1eed theo lu\u1eadt ph\u1ea1m \u0111\u1ed3ng, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng, ph\u1ea1m hai l\u1ea1ng th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i m\u1ed9t l\u1ea1ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed. Khi kinh \u0111\u00f4 x\u00e2y cung qu\u00e1n, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng m\u00e0 m\u1ea1 v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u thay b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng thau, \u0111\u1eb7t ty ch\u1ebf t\u1ea1o. \u1ede Thi\u1ec3m T\u00e2y khai th\u00e1c \u0111\u00e1 L\u00f4 Cam \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u0169ng c\u1ea5m d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[113] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong v\u0103n t\u1ef1 c\u00f4ng t\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i vi\u1ebft theo lu\u1eadt <i>\"b\u00ecnh khuy\u1ebft\"<\/i> <i>(ND: <i>\"B\u00ecnh khuy\u1ebft\"<\/i> \u5e73\u95d5 l\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i: xu\u1ed1ng d\u00f2ng <i>(<i>\"khuy\u1ebft\"<\/i> - \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng m\u1ed9t d\u00f2ng)<\/i> ho\u1eb7c th\u1ee5t l\u1ec1 <i>(<i>\"b\u00ecnh\"<\/i> - vi\u1ebft cao l\u00ean m\u1ed9t ch\u1eef)<\/i>)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[114] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 c\u1eed quan, n\u1ebfu sau khi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c 5 n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng, th\u00ec c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u01b0\u1edfng. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng n\u1ebfu ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[115] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u1ecbnh ch\u00e2u \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn hai ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean d\u1eddi qu\u00e2n qua s\u00f4ng, nh\u01b0ng \u1edf B\u1ea3o \u0110\u1ee9c c\u0169ng thi\u1ebfu c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u00ean l\u1ea1i d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[116] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1edf kho ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[117] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho T\u01b0 N\u00f4ng t\u1ef1 r\u1eb1ng l\u00faa \u1edf kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh t\u1ea1i kinh s\u01b0 b\u00e1n ra, tuy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 gi\u1ea3m gi\u00e1, nh\u01b0ng nay c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m th\u00eam 5 \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i \u0111\u1ea5u. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 9.000 h\u1ed9c, nh\u1edd v\u1eady gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh s\u01b0 t\u1ea1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[118] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i \u1edf c\u00e1c danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 trong thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[119] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ra nghi th\u1ee9c trai ti\u1ebfu \u1edf \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng Thi\u00ean Kh\u00e1nh, r\u1ed3i ban b\u1ed1 cho c\u00e1c ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh s\u01b0 do th\u1ebf t\u1eadp, t\u1eeb 25 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00ean cho v\u00e0o Qu\u1ed1c h\u1ecdc nghe gi\u1ea3ng v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp kinh s\u00e1ch, th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0 2 n\u0103m. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n c\u00f9ng v\u1edbi quan gi\u00e1m s\u00e1t kh\u1ea3o th\u00ed, r\u1ed3i t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.\"<\/i> M\u00f9a thu n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00f3 9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Ti\u1ec1n T\u01b0\u1ee3ng Trung v\u00e0 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang Tr\u1ea7n T\u00f4ng K\u1ef7 v\u00ec h\u1ecdc v\u1ea5n ch\u01b0a tinh th\u00f4ng, n\u00ean cho ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ee3i n\u0103m sau m\u1edbi d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(Ti\u1ec1n T\u01b0\u1ee3ng Trung, Tr\u1ea7n T\u00f4ng K\u1ef7, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[121] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n c\u1ea5m binh t\u1eeb H\u1ed5 D\u1ef1c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn cung Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c c\u1ea5p th\u00eam v\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n<p>[122] Quy\u1ec1n tri Duy\u1ec7n ch\u00e2u Chu T\u1ed1n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111\u00e0n phong \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Vua ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3. \u0110\u00e0n Vi\u00ean \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao th\u00eam 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0n X\u00e3 Th\u1ee7 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao th\u00eam 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, v\u00e0 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam 50 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n<p>[123] L\u00f4 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c man t\u1ed9c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u00f3 x\u00e2m l\u1ea5n l\u1eabn nhau, xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn h\u1ecd y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[124] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh s\u01b0ng m\u00e1 r\u1ed3i ch\u1ebft, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi d\u1ea7n d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh d\u1ecbch. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Y quan t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c ch\u1eefa tr\u1ecb.<\/p>\n\n<p>[125] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu truy phong Nhan H\u1ed3i, \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, t\u01b0\u1edbc Duy\u1ec5n c\u00f4ng, l\u00ean l\u00e0m Qu\u1ed1c c\u00f4ng; M\u1eabn T\u1ed5n, t\u01b0\u1edbc Ph\u00ed h\u1ea7u, c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Qu\u1eadn c\u00f4ng; T\u0103ng S\u00e2m, t\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh b\u00e1, c\u00f9ng s\u00e1u m\u01b0\u01a1i hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Li\u1ec7t h\u1ea7u. C\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 quan l\u1ea1i ph\u00e2n nhau so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n. Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c gia phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng cho Th\u1eadp tri\u1ebft, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea7u. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Nhan T\u1eed tr\u01b0\u1edbc phong Duy\u1ec5n c\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f9ng l\u00e0m c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi \u00c1 th\u00e1nh. Xin phong Nhan T\u1eed l\u00e0m Qu\u1ed1c c\u00f4ng, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m Qu\u1eadn c\u00f4ng.\"<\/i> Vua nghe theo. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c giao so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n cho Nhan T\u1eed, t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1eb1ng: <i>\"Th\u1ea7n t\u1eebng th\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 ng\u1ef1 ch\u1ebf l\u1eddi t\u00e1n. Nay vi\u1ec7c phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn Tr\u00e2u, L\u1ed7, c\u00e1c m\u00f4n nh\u00e2n c\u1ee7a ti\u00ean s\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, l\u1eddi t\u00e1n cho Nhan T\u1eed xin b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 so\u1ea1n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t giao cho khanh, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[126] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Cao D\u01b0\u01a1ng Quan t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c hi\u1ec7u \u00fay qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u00e2ng hoa b\u1ea1c, xin c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[127] Thi\u1ec1u Ch\u00e2u d\u00e2ng qu\u1ea3 t\u1ea7n b\u00e0, sau v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo b\u1ea3n k\u1ef7, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 qu\u1ea3 thi\u00ean tu\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 v\u1eadt g\u00ec.)<\/i><\/p>\n\n<p>[128] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, trong cung ban thu\u1ed1c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, \u0111\u1ec1u do Vua t\u1ef1 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, v\u00ec V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n nhi\u1ec1u b\u1ec7nh, th\u00e2n th\u1ec3 g\u1ea7y y\u1ebfu.<\/p>\n\n<p>[129] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda cung Chi\u00eau \u1ee8ng, t\u1eeb nay Ty B\u00e1t T\u00e1c kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n\n<p>[130] L\u1ea1i \u0111\u1eb7t Ty \u0110\u00f4ng S\u1eb1n.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, th\u00e1ng 7, b\u00e3i b\u1ecf hai ty s\u1eb1n.)<\/i><\/p>\n\n<p>[131] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng hai bia \u0111\u00e1 c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u00f4ng v\u00e0 Huy\u1ec1n T\u00f4ng, c\u00f3 v\u00e1ch \u0111\u00e1 ph\u00eda nam b\u1eb1ng ph\u1eb3ng v\u00e0 d\u1ed1c \u0111\u1ee9ng, mu\u1ed1n kh\u1eafc bia ngay tr\u00ean v\u00e1ch \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i th\u00e1nh ch\u1ec9. Vua n\u00f3i: <i>\"C\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p, n\u1ebfu c\u1ea7n so\u1ea1n thu\u1eadt, ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n tr\u1eddi ban ph\u00fac, k\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.\"<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua ra l\u1ec7nh l\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n t\u1ea1 \u01a1n tr\u1eddi, so\u1ea1n b\u00e0i minh ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a hai v\u1ecb th\u00e1nh, c\u00f9ng b\u00e0i t\u00e1n v\u1ec1 C\u1eedu Thi\u00ean Ty M\u1ec7nh B\u1ea3o Sinh Thi\u00ean T\u00f4n, Chu V\u0103n Hi\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 t\u01b0\u1ee3ng Ng\u1ecdc N\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1.<\/p>\n\n<p>[132] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng khoa c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n\n<p>[133] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u[footnote] Chi\u1ebfu cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u00e2n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 v\u1ec1 vi\u1ec7c phong Th\u00e1i S\u01a1n m\u00e0 s\u1eeda.[\/footnote] v\u00e0o ng\u00e0y thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean Hu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, thi\u1ebft l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf, l\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0m ti\u1ebft Thi\u00ean Hu\u1ed1ng, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 c\u00fang. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a L\u01b0u T\u1ed5ng, tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5, thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p><i>(T\u00ean ti\u1ebft, theo \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, nay ghi chung, nh\u01b0ng khi L\u01b0u T\u1ed5ng t\u1ea5u xin \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ean ti\u1ebft r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[134] H\u1ee3p 12 ch\u1ec9 huy Long K\u1ef5 th\u00e0nh 6.<\/p>\n\n<p>[135] Quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an b\u1ecb n\u01b0\u1edbc H\u1eafc Th\u1ee7y x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u00ean r\u00fat lui, b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ecd ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, g\u1ecdi H\u1eafc Th\u1ee7y l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc y\u1ebfu k\u00e9m.<\/p>\n<p><i>(Khi\u1ebft \u0110an ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc ki\u1ec3m so\u00e1t H\u1eafc Th\u1ee7y M\u1ea1t H\u1ea1t, ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p H\u1ea1 Qu\u1ed1c, theo \u300aV\u0169 Kinh \u0110\u1ecba L\u00fd\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[136] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi Ho\u00e0n Ch\u00e2u, t\u1eeb nay c\u1ee9 hai th\u00e1ng c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed c\u1ee7i \u0111\u1ed1t.<\/p>\n\n<p>[137] Tam Ban T\u00e1 Ch\u1ee9c, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c khai th\u00e1c ph\u00e8n \u1edf huy\u1ec7n Linh Th\u1ea1ch, ch\u00e2u Ph\u1ea7n, l\u00e0 Bi\u00ean Th\u1ee7 T\u00edn, v\u00ec tham d\u1ef1 ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh, b\u1ecb \u0110\u1ea1i L\u00fd x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00ec t\u1ed9i t\u01b0. Vua th\u1ea5y t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ed9i c\u00f4ng. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng v\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[138] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng, Ty T\u1ea1p m\u1ea1i v\u00e0 Ty N\u1ed9i \u0111\u00f4ng m\u00f4n trong vi\u1ec7c thu chi, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>\"Hai ty n\u00e0y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp \u0111\u1eb7t, t\u1eebng c\u1ea5p n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n cho b\u1ea3n ty \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb chi ti\u00eau, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5[footnote]Kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1eef 'tr\u1ec7' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u01b0u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 55-16 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote]. Th\u1eddi Ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u1ea5p m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, sai T\u1ed1ng T\u01b0 Cung ki\u1ec3m tra, ph\u00e0m vi\u1ec7c mua b\u00e1n trong cung, l\u1ec7nh ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n ngay m\u1eb7t, d\u00f9ng xong l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i T\u1ed1ng T\u01b0 Cung c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0m \u0111\u00fang \u00fd Ti\u00ean \u0111\u1ebf. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, trong cung ph\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7n mua, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn kho T\u1ea3 t\u00e0ng, tuy ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng c\u0169ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c cu\u1ed1i n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4 v\u00e0 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. T\u1ed1ng T\u01b0 Cung, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u1ea5y v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[139] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c xem t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, l\u1ea1i xem c\u00e1c v\u1eadt b\u00e1u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng H\u00f2a, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m lo\u1ea1i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh t\u1eadp trung nhi\u1ec1u, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng nghe truy\u1ec1n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn m\u1eaft ch\u1ee9ng ki\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00e0 linh d\u1ecb.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ph\u00f9 m\u1ec7nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0 do t\u1ed5 t\u00f4ng t\u00edch \u0111\u1ee9c m\u00e0 th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed1n bi\u1ec3n h\u00f2a h\u1ee3p, kh\u00f4ng d\u00f9ng binh \u0111ao, ho\u00e0n th\u00e0nh l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, l\u00e0 c\u00f3 nguy\u00ean do v\u1eady. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9 l\u00e0 Vua c\u00f3 \u0111\u1ee9c, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n th\u00ec \u00edt, Tr\u1eabm nay l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 do t\u1eeb th\u1eddi Ung Hi \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 s\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, Tr\u1eabm c\u00f3 s\u1ee9c g\u00ec \u0111\u00e2u!\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do b\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m ch\u1ec9 k\u1ebf th\u1eeba t\u1ed1t, ra s\u1ee9c t\u1ea1o n\u00ean th\u00e1i b\u00ecnh, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1eeba ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf. Nay l\u1ea1i khen ng\u1ee3i t\u1ed5 t\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[140] Tam ty xin l\u1ec7nh cho Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e2n m\u1ed9t c\u00e2n v\u00e0 n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n d\u00f9ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho Vi\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf \u0111\u1ebfn Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 xin \u0111\u1ea5u, c\u00e2n, th\u0103ng, th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u00e1n ra.<\/p>\n\n<p>[141] B\u1ed9 th\u1ef1 ty Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n n\u00e0o cho l\u01b0u tr\u00fa v\u00e0 bi\u1ebft chuy\u1ec7n, xin \u0111\u1ec1u x\u1eed ph\u1ea1t. Vua n\u00f3i: <i>\"B\u1ed9 th\u1ef1 ty ch\u1ec9 n\u00ean r\u0103n \u0111e qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Vi\u1ec7c nh\u00e0 d\u00e2n cho l\u01b0u tr\u00fa l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n.\"<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[142] H\u00f4m \u0111\u00f3, v\u00ec cung Chi\u00eau \u1ee8ng kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, Vua ban y\u1ebfn cho \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, l\u1ea1i ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia c\u00f4ng tr\u00ecnh.<\/p>\n\n<p>[143] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ban y\u1ebfn cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f4ng \u0110\u1ee9c Di v\u00e0 c\u00e1c quan, c\u00f9ng Th\u1ecb gi\u00e1o Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 \u1edf B\u1eafc tr\u1ea1ch, v\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c gi\u1ea3ng s\u00e1ch. L\u1ea1i ban cho \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 50 t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00e1c ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang t\u1ea1 \u01a1n, Vua d\u1eb7n d\u00f2 h\u1ecd ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc h\u00e0nh.<\/p>\n\n<p>[144] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Nay b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, n\u1ebfu c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u00ec lo g\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng gi\u00e0u c\u00f3. Tr\u1eabm h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, v\u1eabn lo r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p mu\u1ed1n che ch\u1edf d\u00e2n, b\u00e1o \u0111\u00e1p n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 Tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1edbm bi\u1ebft v\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng; l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, h\u1ecd c\u0169ng n\u1ea3n ch\u00ed. C\u00e1c khanh nghe th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec, n\u00ean t\u00e2u ngay, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u00ec l\u00e0 l\u1ee3i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc v\u1eady.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[145] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n ch\u00faa \u1edf Nam cung, B\u1eafc tr\u1ea1ch v\u00e0o ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng v\u00e0o ch\u1ea7u, ng\u00e0y l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u1ed1ng v\u00e0 v\u00e0o cung kh\u00f4ng \u0111\u00fang gi\u1edd, n\u1ebfu tri\u1ec1u ch\u01b0a tan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ra v\u00e0o b\u1eb1ng c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169, \u0111\u1ee3i tan tri\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i c\u00e1c c\u1eeda kh\u00e1c. L\u00fac \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa T\u00f9y Qu\u1ed1c ng\u1ed3i ki\u1ec7u \u0111\u1ebfn c\u1eeda H\u1eefu D\u1ecbch, l\u1eabn v\u00e0o \u0111o\u00e0n ng\u1ef1a tri\u1ec1u, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[146] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u1ea3m t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[147] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, L\u00e2m \u0110\u1eb7c, L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea, L\u00fd Ph\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean 23 quy\u1ec3n s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 ph\u00e1p l\u1ec7nh tr\u00e0.<\/p>\n\n<p>[148] T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n xin l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea1i d\u1ecbch xu\u1ed1ng l\u00e0ng b\u1eaft vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Kh\u1ea3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n \u0110\u01b0\u1eddng, con ch\u00e1u c\u1ee7a Ngu Khanh.<\/p>\n\n<p>[149] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Kh\u00e2m Ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp l\u00faa g\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, ch\u1ee7 tr\u1ea1i Nh\u01b0 H\u1ed3ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Tr\u1ee9 d\u1eabn qu\u00e2n nh\u1eb9 \u0111i thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u00e1nh \u00fap, V\u0103n Tr\u1ee9 b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean ch\u1ebft. T\u00e1m t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111i theo V\u0103n Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m, v\u00e0 \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho An Nam b\u1eaft gi\u1eb7c.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u00fac gi\u1ee5c. N\u0103m sau, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 13 ng\u01b0\u1eddi [Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o d\u00e2ng l\u00ean[footnote]Vi\u1ec7c b\u1eaft 13 ng\u01b0\u1eddi [Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1eef '[Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o' c\u0169ng th\u1ea5y trong quy\u1ec3n 83, th\u00e1ng 12 ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 4 t\u1edd 28 v\u00e0 31 ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u00e2n l\u00e3o', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 488, truy\u1ec7n Giao Ch\u1ec9 ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u1ecbch l\u00e3o'.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[150] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, hai kinh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 qua n\u0103m l\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00ed, l\u1ea5y s\u1ed1 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t trong m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m chu\u1ea9n. T\u1eeb nay l\u1ea5y ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu trong s\u1ed1 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t qua n\u0103m l\u1ea7n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ea5y n\u0103m ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[151] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf x\u00e9t \u00e1n t\u00f9, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i. C\u00f3 d\u00e2n h\u1ed9 tuy\u1ec7t m\u00e0 v\u1ee3 b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec ti\u1ec1n b\u00e1n \u0111\u00e3 ti\u00eau h\u1ebft. C\u00e1c quan b\u00e0n theo lu\u1eadt, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ecbch thu. Vua ra l\u1ec7nh giao ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho ch\u1ee7 hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u1ed9p ti\u1ec1n b\u00e1n chia cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[152] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tr\u1ea7n T\u01b0\u1ee3ng D\u01b0 \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n Th\u00e1i B\u00ecnh cung, H\u1eadu Th\u1ed5, T\u00e2y Nh\u1ea1c, H\u00e0 \u0110\u1ed9c, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[153] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e2y Kinh m\u1edf kho b\u00e1n th\u00f3c r\u1ebb \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n\n<p>[154] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>\"Giao Ch\u00e2u m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd t\u00e2u b\u00e1o v\u00e0 tr\u00ecnh l\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111i l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e0m m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i. Xin t\u1eeb nay cho c\u00e1c n\u01a1i t\u00f9y nghi thi h\u00e0nh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[155] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u00f9 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng, ph\u1ea3i c\u00f3 x\u00e1c nh\u1eadn t\u1eeb Ty L\u00fd vi\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00e2u v\u00e0 huy\u1ec7n \u1ef7 qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u1ee5c t\u00f9 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng. M\u1ed7i khi c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn, B\u1ed9 H\u00ecnh s\u1ebd \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u00f9 nh\u00e2n trong tu\u1ea7n, n\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 quy \u0111\u1ecbnh trong chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, s\u1ebd \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[156] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban b\u1ed1 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 khen th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n trong vi\u1ec7c chi\u00eau t\u1eadp h\u1ed9 kh\u1ea9u.<\/p>\n\n<p>[157] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[158] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, c\u00e1c ch\u1ec9 huy s\u1ee9 nha n\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ef1, Hi\u1ec3n, V\u00e2n l\u00e0 Th\u01b0 B\u1ea3o, Th\u01b0 Ph\u00fa, H\u01b0\u1edbng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[159] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n kh\u1edfi ph\u1ee5c.<\/p>\n\n<p>[160] L\u1ec7nh cho ch\u00e2u Thi\u1ec1u b\u00e1n th\u00f3c trong kho \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n\n<p>[161] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ng\u00e0y n\u00e0y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ebft Thi\u00ean Hu\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[162] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong T\u1ea3 Long V\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc T\u00f9y h\u1ea1 gi\u00e1, ban cho nh\u00e0 \u1edf t\u1ea1i ph\u01b0\u1eddng V\u0129nh Ninh. Trong nh\u00e0 c\u00f3 h\u00ecnh ph\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111\u00e1, Tu\u00e2n H\u00fac \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ee5c b\u1ecf. \u00c1o c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa c\u00f3 h\u00ecnh r\u1ed3ng, c\u0169ng c\u1ea5t gi\u1ea5u \u0111i. Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. L\u00fac n\u00e0y, Tu\u00e2n H\u00fac b\u1ecb b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh c\u1ee7a Tu\u00e2n H\u00fac, nghe n\u00f3i c\u0169ng \u0111\u00e1ng lo. X\u00e9t S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng l\u00e0m quan v\u1ec7 kh\u00f4ng l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, Tu\u00e2n H\u00fac n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>\"T\u00f4ng Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u1eeb th\u00e1ng 7, g\u1eb7p \u00e2n \u0111i\u1ec3n t\u1ebf giao n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed. Tu\u00e2n H\u00fac ch\u01b0a g\u1eb7p \u00e2n \u0111i\u1ec3n, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 7 th\u00e1ng.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[163] V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed V\u1ea1n ch\u00e2u Di\u00eam Nh\u1eadt T\u00e2n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb l\u1ea1i vi\u00ean, th\u00edch b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00e2n, t\u1eebng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Con em c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1edd \u1ea5m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, th\u01b0\u1eddng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u00e3 nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c, xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean. L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u0103m quan trong kinh th\u00e0nh v\u00e0o ch\u1ea7u s\u1edbm, nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, th\u1eeba lang, x\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u theo qu\u00e1 nhi\u1ec1u, kh\u00f3 tr\u00e1nh n\u00e9, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3m b\u1edbt.\"<\/i> L\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p b\u00e0n vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1, t\u1ef1 nh\u1eadn s\u1ee9c l\u1ef1c c\u00f2n d\u1ed3i d\u00e0o, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadn ch\u1ee9c qu\u1eadn, ra s\u1ee9c \u1edf bi\u00ean th\u00e0nh. B\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, qu\u1ea3n l\u00fd V\u1ecb ch\u00e2u ki\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9.<\/p>\n\n<p>[164] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o ch\u00e2u Tri\u1ec7u B\u00e2n xin t\u0103ng th\u00eam 500 binh l\u00ednh cho \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[165] N\u0103m \u0110\u00f4ng phong, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n kh\u1ea3o s\u00e1t x\u1ebfp h\u1ea1ng, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ee9a Th\u00e2n \u1edf th\u1ea3o d\u00e3 v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1ed5 Cao H\u1ed3ng C\u1ee7, l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf th\u00ed nghi\u1ec7m xem x\u00e9t tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban cho H\u1ee9a Th\u00e2n \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7, H\u1ed3ng C\u1ee7 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, ban \u00e1o b\u00e0o v\u00e0 h\u1ed1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp. T\u1ed5 Cao v\u00ec cha l\u00e0 T\u1ed5 C\u00e1t ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[166] Tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan Thi\u00ean v\u0103n thu\u1ed9c H\u00e0n l\u00e2m \u0111ang ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ea1i c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 kinh, v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec.<\/p>\n\n<p>[167] Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 L\u01b0 S\u01b0u, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh xi\u1ec1ng gi\u1ea3i v\u1ec1 H\u1ea1 ch\u00e2u, giao cho Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n\n<p>[168] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, \u0111\u1ebfn cung Chi\u00eau \u1ee8ng, ban cho Tu cung s\u1ee9 kh\u00ed t\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[169] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i trong kinh th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i gi\u1ea3 m\u1ec7nh \u0111i do th\u00e1m, c\u00e1c ty n\u00ean sai Tam ban b\u1eaft m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[170] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c Ty Tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 T\u00e2y B\u1eafc \u0111\u1ec1u do Tri ch\u00e2u c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd, v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u00e1i l\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[171] L\u1ec7nh cho T\u1eeb ch\u00e2u xu\u1ea5t th\u00f3c kho c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n\n<p>[172] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng g\u00ec, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi kh\u1edfi c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n c\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u xin.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai s\u1ee9 s\u1eeda ch\u1eefa vi\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00e3i nhau v\u1ec1 \u00fd ki\u1ebfn, nhi\u1ec1u l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean hao t\u1ed5n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ec7nh tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[173] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng cung Chi\u00eau \u1ee8ng, trong nh\u1eefng ng\u00e0y tam ph\u1ee5c m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9. C\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e1c, n\u1ebfu th\u1eddi ti\u1ebft m\u00e1t m\u1ebb h\u01a1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ng\u1eebng l\u00e0m.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, quan Tu cung s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb mu\u1ed1n cung \u0111i\u1ec7n ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh, xin kh\u00f4ng cho ngh\u1ec9 trong nh\u1eefng ng\u00e0y tam ph\u1ee5c, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i r\u1eb1ng n\u00ean thu\u1eadn theo th\u1eddi ti\u1ebft, Vua n\u00f3i: <i>\"L\u00fd l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.\"<\/i> N\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>T\u00e2y Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n l\u00fac \u0111\u1ea7u tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n, \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c lao d\u1ecbch qu\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1, h\u00e0ng ng\u00e0y tranh c\u00e3i v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft, n\u00ean xin t\u1eeb ch\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng:<\/p>\n\n<p><i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan gi\u00e1n tr\u00e1nh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ee9c quan \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00e1m n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng trung th\u00e0nh, hu\u1ed1ng chi trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng ki\u00eang k\u1ef5 n\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u1ebfu suy ngh\u0129 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb ch\u00ea c\u01b0\u1eddi v\u00ec chi\u1ebfm l\u1ed9c.<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u1ed1c gia nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh l\u1edbn, \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u00e1ch b\u00ed m\u1eadt, ph\u00fac l\u1edbn truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn mu\u00f4n \u0111\u1eddi, c\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u01b0\u1ee3t xa tr\u0103m v\u1ecb Vua tr\u01b0\u1edbc. B\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef g\u00ecn b\u00e1u v\u1eadt, l\u00ean n\u00fai l\u1edbn phong t\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng lao l\u01b0u danh mu\u00f4n thu\u1edf, \u00e2n tr\u1ea1ch th\u1ea5m nhu\u1ea7n kh\u1eafp n\u01a1i, l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh ph\u1ee5ng s\u1ef1, th\u1eadt l\u00e0 t\u1ed9t b\u1eadc. Nh\u01b0ng l\u00f2ng thanh khi\u1ebft ph\u00e1t ra, m\u1ec7nh l\u1ec7nh g\u1ea5p r\u00fat thi h\u00e0nh, \u1edf g\u00f3c b\u1eafc c\u1ee7a th\u00e0nh nghi\u00eam ng\u1eb7t, m\u1edf ra ng\u00f4i \u0111\u1ec1n b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 \u1ee9ng nghi\u1ec7m l\u1edbn, \u0111\u1eb7t t\u00ean t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. T\u1eeb khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tham gia r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, ch\u1edf \u0111\u00e1 t\u1eeb n\u00fai kh\u00e1c, n\u1ed1i ti\u1ebfp tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1eb7t g\u1ed7 D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng, v\u1eadn chuy\u1ec3n xa t\u1eeb r\u1eebng n\u00fai. \u0110\u1eafp \u0111\u1ea5t, nung g\u1ea1ch, vung cu\u1ed1c, d\u00f9ng r\u00ecu, c\u00f4ng vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u n\u0103m, chi ph\u00ed l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. V\u01b0\u1ee3t qua quy ch\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a \u0111\u1ec1n K\u1ef3 Ni\u00ean, v\u01b0\u1ee3t xa nh\u1eefng g\u00ec nghe tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, giao cho ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u00fd gi\u00e1m s\u00e1t, \u1ee7y quy\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd. Nh\u01b0 v\u1eady, \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n k\u00ednh v\u0103n b\u00e1u c\u1ee7a qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng s\u00e2u s\u1eafc, quy m\u00f4 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e0i quan kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u00f9ng v\u0129. Tuy nhi\u00ean, l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ee7a th\u1ea7n, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00e1c v\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y nghe, sao d\u00e1m im l\u1eb7ng!<\/i><p>\n\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng hi\u1ec7n nay c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. Tuy c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a th\u1ec3 d\u1eebng l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n, nh\u01b0ng n\u1ebfu may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo l\u1eddi khuy\u00ean c\u1ee7a k\u1ebb h\u00e8n m\u1ecdn, gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed c\u00f4ng tr\u00ecnh, h\u1ea1n ch\u1ebf quy m\u00f4, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u00e2n hu\u1ec7 l\u1edbn cho d\u00e2n v\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e2u d\u00e0i lo cho n\u01b0\u1edbc. Nay xin tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 n\u0103m \u0111i\u1ec1u \u1ea5y.<\/i><p>\n\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, cung \u0111i\u1ec7n m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7n n\u00e0y quy m\u00f4 r\u1ed9ng l\u1edbn, t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eadt li\u1ec7u g\u1ed7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u1ed7 qu\u00fd. Th\u1ea7n nghe n\u00f3i nh\u1eefng n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t trong thi\u00ean h\u1ea1, thu mua r\u1ea5t nhi\u1ec1u, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn cung \u0111i\u1ec7n, c\u00e0ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i s\u1ee9c d\u00e2n, d\u00f9 n\u00f3i ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng l\u00e0m sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi phi\u1ec1n nhi\u1ec5u d\u00e2n th\u01b0\u1eddng! Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n nh\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1eeba ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng, \u0111\u00e3 hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u kinh ph\u00ed, nay l\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng, c\u00e0ng ti\u00eau hao t\u00e0i s\u1ea3n. D\u00f9 trong kho t\u00e0ng, c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai, c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n, th\u1ee3 thuy\u1ec1n t\u1ef1 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ee7a c\u1ea3i trong n\u1ed9i ph\u1ee7 l\u00e0 t\u00edch l\u0169y qua nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed3 h\u00f4i x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, ti\u00eau tan d\u1ec5 d\u00e0ng[footnote] ti\u00eau tan d\u1ec5 d\u00e0ng 'd\u1ec5' nguy\u00ean t\u00e1c 's\u1ee3', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], thu gom l\u1ea1i th\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n, d\u00f9 c\u1ef1c k\u1ef3 d\u1ed3i d\u00e0o, v\u1eabn n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 hai.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c m\u01b0u t\u00ednh t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00ecn th\u1ea5u khi s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u01b0a h\u00ecnh th\u00e0nh, h\u1ecda n\u1ea3y sinh t\u1eeb ch\u1ed7 k\u00edn \u0111\u00e1o, nguy hi\u1ec3m ph\u00e1t sinh t\u1eeb s\u1ef1 an nh\u00e0n. Nay d\u01b0\u1edbi c\u1eeda cung, v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 t\u1eadp, kh\u00ed n\u00f3ng \u0111ang m\u1ea1nh, lao \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, nh\u1eefng binh s\u0129 t\u1ea1p d\u1ecbch, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n b\u1ea5t h\u1ea3o, c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ea1y tr\u1ed1n ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh, tr\u1ed9m c\u1eafp trong \u0111\u00f4 th\u1ecb, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 g\u00e2y lo l\u1eafng cho b\u1eadc th\u00e1nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 ba. B\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, thu\u1eadn theo tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3i tu\u00e2n theo th\u1eddi l\u1ec7nh, s\u1eafp x\u1ebfp kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch v\u1edbi quy lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 cao phong c\u00e1ch xa x\u1ec9, kh\u00f4ng tr\u00e1i v\u1edbi tr\u1eadt t\u1ef1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y th\u00e1ng t\u01b0 kh\u00f4ng n\u00ean huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, kh\u00f4ng ch\u1eb7t c\u00e2y l\u1edbn. Nay kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi kh\u00ed n\u00f3ng ng\u1ed9t ng\u1ea1t, l\u00e0m x\u00e1o tr\u1ed9n \u0111\u1ea5t \u0111ai, tr\u00e1i v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, s\u1ea5m s\u00e9t gi\u00f3 m\u1ea1nh, b\u1eadt g\u1ed1c c\u00e2y, cu\u1ed1n bay ng\u00f3i, kh\u00ed \u0111\u1ed9c lan tr\u00e0n, nh\u00e0 nh\u00e0 g\u1eb7p tai h\u1ecda, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 minh ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a vi\u1ec7c kh\u00f4ng thu\u1eadn theo tr\u1eddi \u0111\u1ea5t sao? \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 t\u01b0. Th\u1ea7n nghe n\u00f3i trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ph\u00f9 m\u1ec7nh, c\u00f3 l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y v\u1ec1 vi\u1ec7c thanh t\u1ecbnh nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n ch\u00fang. Nay cung \u0111i\u1ec7n \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng[footnote] Nay cung \u0111i\u1ec7n \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng 'c\u00e1c' nguy\u00ean t\u00e1c 'khuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], v\u1ed1n d\u1ef1a theo linh thi\u00ean, nh\u01b0ng l\u1ea1i qu\u00e1 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e0o b\u1edbi, r\u1ed9ng r\u00e3i t\u00f4 v\u1ebd \u0111i\u00eau kh\u1eafc, d\u00f9 \u0111\u00e3 hao t\u1ed5n nhi\u1ec1u v\u1eadt l\u1ef1c, nh\u01b0ng e r\u1eb1ng ch\u01b0a h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd tr\u1eddi, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 n\u0103m.<\/i><p>\n\n<p><i>K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 suy ngh\u0129 v\u1ec1 \u0111\u1ea1i m\u01b0u c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, xem x\u00e9t l\u1eddi r\u0103n s\u00e2u xa c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n, chuy\u1ec3n \u00fd ngh\u0129, h\u1ed3i t\u00e2m tr\u00ed, r\u0103n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai, ban chi\u1ebfu cho quan coi vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng, ng\u1eebng vi\u1ec7c lao d\u1ecbch c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1eef y\u00ean mu\u00f4n lo\u00e0i, \u0111\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi tr\u1eddi cao. Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec g\u1ea7n xa \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u00f2ng, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng[footnote] 'ng\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea7n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda[\/footnote]. N\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n l\u00e0m r\u1ea1ng r\u1ee1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh l\u1edbn, c\u1ea7n x\u00e2y cung linh[footnote] C\u00e2u 'c\u1ea7n x\u00e2y cung linh' n\u00e0y, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e2y cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam 8 ch\u1eef: 's\u1eafp xong c\u00f9ng nhau v\u1ea5t v\u1ea3, m\u1edbi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch'.[\/footnote], th\u00ec th\u1ea7n d\u00e1m d\u00e2ng k\u1ebf ngu, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt quy m\u00f4, gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed, ch\u1ec9 gi\u1eef s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea5y s\u1ef1 k\u1ef3 l\u1ea1, ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ef1 th\u00e0nh t\u00e2m s\u00e1ng su\u1ed1t, l\u1ea1i coi tr\u1ecdng s\u1ef1 nghi\u00eam trang thanh khi\u1ebft, v\u1ec1 danh s\u1ed1 th\u00ec n\u00ean t\u0103ng th\u00eam, v\u1ec1 chi ph\u00ed th\u1ef1c t\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 trong b\u1ed1n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u00fd B\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau qu\u00fd s\u1ee9c d\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t sao!<\/i><p>\n\n<p><i>X\u01b0a Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf x\u00e2y cung Th\u00e1i Nh\u1ea5t, Th\u01b0\u1ee3ng Thanh, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m cho qu\u00e1 tr\u00e1ng l\u1ec7. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean noi theo m\u00e0 l\u00e0m, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1, th\u00ec \u0111\u1ee9c khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng l\u1edbn lao s\u1ebd r\u1ea1ng r\u1ee1 ngh\u00ecn thu, sao l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t qua ch\u1ebf t\u00e1c c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf!<\/i><p>\n\n<p><i>V\u00e0 th\u1ea5y T\u00e2y Kinh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n th\u1edd \u1ea3nh Th\u00e1i T\u00f4ng, \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c d\u1ef1ng cung H\u1ed9i Ch\u00e2n, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a tr\u0103m nh\u00e0 b\u00ecnh d\u00e2n, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c t\u00f4n th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean v\u00e0 l\u1ec5 th\u1ea7n th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i k\u1ebf c\u1ee7a qu\u1ed1c gia th\u00ec v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 coi l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh cho r\u1eb1ng trong n\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, d\u00e2n ch\u00fang khang ki\u1ec7n, phong t\u1ee5c gi\u00e0u c\u00f3, th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn h\u00f2a, m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, d\u00f9 c\u00f3 x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec, nh\u01b0ng th\u1ea7n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Hi\u1ec7n nay bi\u00ean gi\u1edbi v\u1eeba m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, bi\u00ean th\u00f9y c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed1i lo b\u1ecb x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u00e2n t\u00ecnh t\u1ea1m y\u00ean, kho l\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef d\u01b0 th\u1eeba.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi v\u00f9ng Quan Ph\u1ee5, d\u00e2n l\u01b0u vong v\u1ed1n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, d\u00e2n c\u1eadn \u0111i\u1ec7n, n\u00f4ng tang th\u1ea5t v\u1ecdng. D\u00f9 c\u00f3 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan an \u1ee7i, c\u0169ng e r\u1eb1ng ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn, gi\u1eefa m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng, lo s\u1ee3 \u0111\u00f3i k\u00e9m. V\u1ed9i v\u00e3 kinh doanh th\u1ea7n qu\u00e1n, e r\u1eb1ng s\u1ebd l\u00e0m d\u00e2n t\u00ecnh u\u1ea5t \u1ee9c. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 s\u1ef1 h\u01b0ng ph\u1ebf c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Vua tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u1ea7n n\u00f3i th\u00eam. Th\u1eed xem t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng s\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng x\u00e2y d\u1ef1ng, ai \u0111\u01b0\u1ee3c an to\u00e0n nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thanh t\u1ecbnh v\u00f4 vi?<\/i><\/p>\n<p><i>Mong B\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m nghe l\u1eddi, \u0111\u1eebng b\u1ecf qua l\u1eddi th\u1ea7n, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm.<\/i><p>\n\n<p><i>Ng\u00e0y nay, tuy ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ef1 y\u00eau b\u1ea3n th\u00e2n, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t v\u1edbi m\u0169 mi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00ean c\u1ea1nh, th\u00ec lo l\u1eafng k\u1ebf s\u00e1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo, d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u1ed1i h\u1eadn v\u00ec b\u1ecb xa l\u00e1nh; c\u00e1c quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i, th\u00ec lo l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t, s\u1ee3 g\u00e2y ra t\u1ed9i l\u1ed7i do h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1eeba b\u00e3i. Khi\u1ebfn cho nh\u1eefng m\u01b0u k\u1ebf trung th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec l\u1ebd n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ch\u1ed1n th\u1ea5p h\u00e8n, g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi v\u0103n minh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, v\u01b0\u1ee3t xa ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi, l\u00e0m quan ch\u1ee9c th\u1ecb t\u00f2ng, th\u00e2n m\u1eb7c \u00e1o m\u0169, hi\u1ec3u s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i an nguy, ch\u01b0a b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111\u1ee9c, mu\u1ed1n hy sinh th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u, nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac, l\u1ea1i \u0111\u00e2u d\u00e1m im l\u1eb7ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u an, kh\u00f4ng v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng? V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n li\u1ec1u l\u0129nh n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi ngu mu\u1ed9i, m\u1ea1o ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn uy nghi\u00eam c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, c\u1ea3m x\u00fac d\u00e2ng tr\u00e0o trong l\u00f2ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 e ng\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 khoan dung t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ea7n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u00f2ng th\u00e0nh nh\u1ecf b\u00e9 c\u1ee7a th\u1ea7n, s\u00e2u s\u1eafc soi x\u00e9t c\u1ed5 nh\u00e2n, th\u1eed xem x\u00e9t l\u1ef1a ch\u1ecdn, \u0111\u1eebng cho r\u1eb1ng x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 kh\u00f4ng quan t\u00e2m. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1eddi c\u01a1, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9. N\u00ean khi\u1ebfn cho trong l\u00e0ng x\u00f3m, b\u1ecdn gian \u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edf mi\u1ec7ng b\u00e0n t\u00e1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n mong m\u1ecfi, c\u0169ng l\u00e0 may m\u1eafn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1edb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng trong \u300aNg\u00f4n h\u00e0nh l\u1ee5c\u300b, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, ph\u1ee5 ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. S\u1edb c\u1ee7a T\u0103ng c\u00f3 n\u00f3i \"c\u00f4ng lao l\u1edbn su\u1ed1t n\u0103m\", c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m sau; l\u1ea1i n\u00f3i \"h\u1ea1n h\u00e1n\", x\u00e9t th\u1ea5y th\u00e1ng 5 n\u0103m nay ng\u00e0y Canh Th\u00ecn sai quan c\u1ea7u m\u01b0a, th\u00e1ng 5 n\u0103m sau ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu kinh \u0111\u00f4 m\u01b0a l\u1edbn, v\u1eady n\u00ean ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m nay l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.)<\/i><p>\n\n<p>[174] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c nu\u00f4i tr\u00e2u \u1edf c\u00e1c trang tr\u1ea1i quan c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00fac T\u00f9ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u01b0.<\/p>\n\n<p>[175] C\u1ea5m ho\u00e0ng th\u00e2n tuy\u1ec3n th\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng xa x\u1ec9.<\/p>\n\n<p>[176] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t ph\u1ee7 L\u00e2n ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1ed9c \u0110\u1ed7 Kh\u00e1nh d\u1ef1a v\u00e0o tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u1ee3, th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00e1c, xin cho ph\u1ee7 ch\u00e2u xu\u1ea5t k\u1ef5 binh \u0111\u00e1nh \u00fap. Vua n\u00f3i: <i>\"Phi\u00ean b\u1ed9 c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta, l\u1ea5y \u0111\u1ea1o l\u00fd m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, h\u1ecd \u1eaft s\u1ebd nghe theo.\"<\/i> \u0110\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[177] Ra chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh hai b\u1ea3n. B\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong cung, m\u1ed9t giao cho h\u1eefu ty; b\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[178] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ch\u00e2u Th\u0103ng tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng M\u00e3 C\u1ea3nh b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c; Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0u Chi\u00eau t\u00ednh t\u00ecnh nhu nh\u01b0\u1ee3c, ch\u1eadm ch\u1ea1p, trong b\u1ed9 ph\u1eadn m\u00ecnh ph\u1ee5 tr\u00e1ch nhi\u1ec1u ch\u00e2u, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra; \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Minh d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u1ee9c, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1ea1c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ch\u1ecdn quan thay th\u1ebf M\u00e3 C\u1ea3nh v\u00e0 L\u01b0u Chi\u00eau, \u0111i\u1ec1u Tr\u01b0\u01a1ng Minh \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[179] Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u H\u01b0ng, Tri ph\u1ee7 ch\u00e2u Chi\u1ebft Duy X\u01b0\u01a1ng d\u1eabn \u0111\u1ea7u 47 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c Ng\u1ed9t N\u00ea, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u0110\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh Minh Nhai \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn, d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd. Vua sai Trung s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00e3i, th\u00e2n h\u00e0nh h\u1ecfi han, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. Chi\u1ebft Duy X\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u00ean th\u1ea7n Ng\u1ef1 Khanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ban 30 l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam uy phong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Khi v\u1ec1, l\u1ea1i ban th\u00eam v\u1eadt ph\u1ea9m t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, sai Trung s\u1ee9 t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ti\u1ec5n.<\/p>\n\n<p>[180] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u c\u1ee7a Kim Ng\u00f4 Nhai ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Di\u00eam Nh\u1eadt T\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[181] Ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 s\u00e2u \u0103n l\u00faa, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 s\u00e2u t\u1ef1 ch\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[182] T\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, Vua kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111i s\u0103n n\u1eefa. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1eef l\u1ea1i kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi con chim \u01b0ng v\u00e0 chim c\u1eaft trong Ng\u0169 ph\u01b0\u1eddng[footnote] Ng\u0169 ph\u01b0\u1eddng \u01b0ng c\u1ed1t: ch\u1eef 'ph\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 7 Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote] \u0111\u1ec3 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f9y th\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 nghi, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u th\u1ea3 h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[183] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ch\u00e2u Ung, ch\u00e2u Nghi h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i c\u1ed1ng n\u1ed9p t\u00ean thu\u1ed1c.<\/p>\n\n<p>[184] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, b\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf tre g\u1ed7 \u1edf ch\u00e2u Th\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[185] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o kinh. C\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f4ng quy\u1ec1n nh\u01b0 Gi\u00e1m l\u00e2m quan mang theo gia quy\u1ebfn \u1edf l\u1ea1i n\u01a1i c\u00f4ng v\u1ee5, cho ph\u00e9p th\u00e2n th\u00edch b\u1ea1n b\u00e8 \u0111\u1ebfn th\u0103m, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3n tr\u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[186] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n \u0111\u00fac \u1edf hai ch\u00e2u Nhi\u00eau v\u00e0 Tr\u00ec, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho th\u1ee3, ch\u00e2u Nhi\u00eau m\u1ed7i n\u0103m 17 v\u1ea1n, ch\u00e2u Tr\u00ec 30 v\u1ea1n.<\/p>\n\n<p>[187] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n.<\/p>\n\n<p>[188] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng hai ch\u1eef h\u00fay c\u0169 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7.<\/p>\n\n<p>[189] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Chu Kh\u1edfi \u0111\u00e3 tr\u00ecnh l\u00ean danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7 trong k\u1ef3 thi <i>\"Ph\u1ee5c c\u1ea7n t\u1eeb h\u1ecdc, Kinh minh h\u00e0nh tu\"<\/i>. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1edfi, C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ti\u1ebft \u00c1nh, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c l\u00e0 Th\u00edch Lu\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf B\u00ed c\u00e1c \u0111\u1ec3 ph\u00fac kh\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh th\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi, l\u1ea1i cho sao ch\u00e9p ri\u00eang b\u00e0i thi \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m, l\u1ea5y ch\u1eef trong s\u00e1ch \u300aNg\u1ecdc Thi\u00ean\u300b l\u00e0m k\u00fd hi\u1ec7u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean chia b\u00e0i thi c\u1ee7a Ti\u1ebfn s\u0129 th\u00e0nh n\u0103m b\u1eadc: <i>\"Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9\"<\/i>, <i>\"Trung th\u01b0\u1ee3ng\"<\/i>, <i>\"Trung th\u1ee9\"<\/i>, <i>\"H\u1ea1 th\u01b0\u1ee3ng\"<\/i>, <i>\"H\u1ea1 th\u1ee9\"<\/i>. L\u1ea5y b\u00e0i thi do quan ch\u1ea5m v\u00e0 quan ph\u00fac kh\u1ea3o \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh th\u1ee9 b\u1eadc, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau th\u00ec sai ch\u1ea5m l\u1ea1i. Sau khi ch\u1ea5m xong, l\u1ea1i giao cho H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t k\u1ef9, r\u1ed3i \u0111em m\u01b0\u1eddi quy\u1ec3n \u0111i\u1ec3m cao giao cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa. Vua ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng C\u1ed1 c\u00f9ng 26 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Tam l\u1ec5 xu\u1ea5t th\u00e2n, 48 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 C\u1eedu kinh, Ng\u0169 kinh, Tam l\u1ec5, H\u1ecdc c\u1ee9u, Minh ph\u00e1p, v\u00e0 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 t\u1eeb th\u1ee9 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan, gi\u1ed1ng nh\u01b0 khoa thi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00ed h\u00e0m Tri huy\u1ec7n, Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 u\u00fd.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng C\u1ed1 l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, ban \u0111\u1ea7u nh\u1edd \u1ea5m phong c\u1ee7a cha m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n. Sau khi m\u00e3n tang, \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng v\u0103n vi\u1ec7n xin t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc, nguy\u1ec7n \u0111i thi H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[190] Khi m\u1edbi ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t x\u00e2y cung Chi\u00eau \u1ee8ng, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn h\u1ebft khu v\u1ef1c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Tr\u1ef1c ban vi\u1ec7n. \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan xin m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam, t\u1ed5ng c\u1ed9ng chi\u1ec1u \u0111\u00f4ng t\u00e2y 310 b\u01b0\u1edbc, nam b\u1eafc 430 b\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111en x\u1ed1p, kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u1ea5t t\u1ed1t t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf, \u0111\u1ed9 d\u00e0y t\u1eeb 3 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, m\u1ed7i ng\u00e0y huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng. Vua th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng xa, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a d\u00e2n khi\u00eang v\u00e1c, b\u00e8n sai \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n t\u00ednh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng l\u1ea1c \u0111\u00e0 v\u00e0 xe l\u1eeba ch\u1edf, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng thuy\u1ec1n t\u1eeb h\u00e0o ph\u00eda b\u1eafc T\u00e2n th\u00e0nh ch\u1edf theo s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf v\u00e0o C\u1ef1u th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng c\u1eeda cung. \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan xin d\u00f9ng xe ch\u1edf l\u00e0 ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>\"K\u00e9o thuy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u1ea7n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi khi\u00eang \u0111\u1ea5t, gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n s\u1ee9c l\u1ef1c, m\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u1ea1i ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh, d\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u00e0 ti\u1ec7n.\"<\/i> Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty c\u1ea5p thuy\u1ec1n kh\u00f4ng cho cung Chi\u00eau \u1ee8ng ch\u1edf \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh r\u1ea1ch.<\/p>\n\n<p>[191] T\u0103ng c\u1ea5p ti\u1ec1n trang b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ban \u00e1o qu\u1ea7n cho qu\u00e2n s\u0129 c\u00e1c ch\u00e2u \u0111i \u0111\u1eb5n g\u1ed7 l\u00e0m b\u00e8. Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mua g\u1ed7 c\u1ee7a quan tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n; n\u1ebfu quan thu mua th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p b\u00e1n. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m, l\u1ec7nh cho Ph\u00e1t v\u1eadn ty x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n\n<p>[192] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u1ed9, t\u1eeb ch\u1ee9c Qu\u00e2n s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng trong qu\u00e2n C\u1ea5m qu\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec giam gi\u1eef, t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd; t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean do ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00ean Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, giao cho xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u00e0nh vi ph\u1ea1m t\u1ed9i, c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u1ea1t. D\u00f9 l\u00e0 t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng, c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ch\u00e2u ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eed h\u00ecnh, xin cho n\u01a1i \u0111\u00f3 x\u1eed l\u00fd. Ph\u00e1p t\u1ef1 b\u00e0n theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u, Vua n\u00f3i: <i>\"Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu c\u00e1c hi\u1ec7u ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 ch\u00e2u qu\u1eadn x\u1eed l\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[193] Vua n\u00f3i v\u1edbi Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>\"Vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb khi bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc ng\u1eebng chi\u1ebfn, li\u1ec1n l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00e0o l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n, l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng qu\u00ean vi\u1ec7c binh \u0111ao m\u00e0 khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00e0nh th\u00f3i quen. N\u1ebfu b\u1ecf r\u1ed3i l\u1ea1i l\u00e0m, Khi\u1ebft \u0110an \u1eaft sinh nghi ng\u1edd. H\u00f4m qua th\u1ea5y ch\u00e2u Tri\u1ec7u t\u00e2u x\u01b0ng theo l\u1ec7nh tuy\u00ean ch\u1ec9 luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd n\u00e0y, v\u00e0 h\u1ecfi r\u00f5 l\u00fd do kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu.\"<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 n\u0103m n\u00e0y.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y \u0110inh T\u1ecb, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i y\u1ebft Thi\u00ean th\u01b0. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng h\u00e0ng n\u0103m. Nh\u00e2n xem c\u00e1c c\u00e2y hoa gi\u1ea3 trong s\u00e2n \u0111i\u1ec7n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng hoa n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc kia th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng v\u1ea3i c\u1eaft may l\u00e0m th\u00e0nh<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 't\u0103ng' trong c\u00e2u 'Th\u1eed hoa c\u1ef1u \u0111a ti\u1ec5n t\u0103ng th\u00e1i vi chi' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 2\/9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-246-1\" href=\"#footnote-246-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>, nay ch\u1ec9 d\u00f9ng c\u1ecf. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong c\u00e1c l\u1ec5 giao t\u1ebf v\u00e0 v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n Thanh Th\u00e0nh, c\u0169ng l\u1ec7nh l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[2] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 phong thi\u1ec1n ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp t\u00f4ng th\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u01b0\u1eddn th\u01b0\u1ee3ng uy\u1ec3n d\u1ef1 ti\u1ec7c v\u00e0 b\u1eafn cung, ban cho \u00e1o m\u1eb7c, \u0111ai v\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng qu\u00fd.<\/p>\n<p>[3] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf, tr\u00ean h\u00e0ng S\u00f9ng ban, ph\u1ea9m tr\u1eadt ngang v\u1edbi \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba.<\/p>\n<p>[4] \u0110\u1ed5i t\u00ean huy\u1ec7n Tu\u1ea5n Nghi th\u00e0nh huy\u1ec7n T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9.<\/p>\n<p>[5] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: C\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho y\u1ebfn ti\u1ec7c ng\u00e0y Thi\u00ean Kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 vi\u1ec7c treo \u0111\u00e8n ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean, l\u1ec7nh cho Tam ty ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 cung c\u1ea5p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Khai Phong ph\u1ee7 th\u01b0\u1eddng m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ch\u1ee3, ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u cho d\u00e2n, ho\u1eb7c c\u00f3 khi b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, n\u00ean c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[6] Ban t\u1eb7ng gi\u00e1p tr\u1ee5 cho Kh\u1ea3 h\u00e3n D\u1ea1 L\u1ea1c H\u1ed9t c\u1ee7a Cam Ch\u00e2u H\u1ed3i C\u1ed1t, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>[7] C\u1ee7ng Ch\u00e2u c\u1ee7a t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nam quy ph\u1ee5, ban chi\u1ebfu \u0111\u00fac \u1ea5n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>[8] T\u00e1i ban l\u1ec7nh c\u1ea5m n\u1ea5u ch\u1ea3y v\u00e0ng \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed \u0111\u1ed3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh do Khai Phong ph\u1ee7, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ty t\u00e2u l\u00ean, sau khi \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed, n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng th\u00ec giao cho Trung th\u01b0, qu\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec giao cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, xem x\u00e9t l\u1ea1i r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u1edbi thi h\u00e0nh. Nh\u1eefng \u00e1n tuy \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 khoan h\u1ed3ng, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p v\u00e0 th\u1ea9m v\u1ea5n t\u1ed9i nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c n\u01a1i, ph\u1ea3i c\u1eed ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tham gia x\u00e9t x\u1eed tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111i\u1ec3n' trong c\u00e2u 'B\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ec7nh nguy\u00ean suy \u0111i\u1ec3n chi \u1ee9ng' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u00fac', nay c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-2\" href=\"#footnote-246-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[10] L\u1ea1i ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, k\u1ebb n\u00e0o d\u1ee5 d\u1ed7 con em ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn b\u1ec1 tr\u00ean, \u0111\u00f2i chia gia s\u1ea3n, ho\u1eb7c b\u00ed m\u1eadt vay n\u1eb7ng l\u00e3i, ph\u00e1 ho\u1ea1i ph\u1ea7n m\u1ed9, th\u00ec l\u1ec7nh cho n\u01a1i \u0111\u00f3 b\u1eaft gi\u1eef, x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 l\u01b0u \u0111\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[11] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, phong ch\u1ecb c\u1ee7a Vua l\u00e0 T\u1ea5n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, em g\u00e1i c\u1ee7a Vua l\u00e0 L\u1ed7 qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m H\u00e0n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa l\u00e0m Tr\u1ea7n qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;Th\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf, khi c\u00f4ng ch\u00faa m\u1edbi xu\u1ea5t gi\u00e1, b\u1ed5ng l\u1ed9c h\u00e0ng th\u00e1ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i ng\u00e0n, sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n t\u0103ng l\u00ean hai tr\u0103m ng\u00e0n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ch\u00ed \u0110\u1ea1o, ti\u00ean \u0111\u1ebf t\u1eebng cho ph\u00e9p c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c, Minh \u0110\u1ee9c ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu nh\u1eafc l\u1ea1i l\u1eddi ti\u00ean \u0111\u1ebf v\u1edbi Tr\u1eabm, n\u00ean m\u1edbi t\u0103ng l\u00ean ba tr\u0103m ng\u00e0n, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam n\u1eefa. Nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi xu\u1ea5t gi\u00e1 c\u0169ng \u0111\u00f2i s\u1ed1 b\u1ed5ng n\u00e0y, nh\u01b0ng h\u1ecd ch\u01b0a hi\u1ec3u r\u1eb1ng c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi m\u1edbi nh\u1eadn b\u1ed5ng c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u00e2n d\u1ecbp phong thi\u1ec1n, Tr\u1eabm ch\u1ec9 mu\u1ed1n ban th\u00eam m\u1ef9 hi\u1ec7u m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, con g\u00e1i c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed g\u1ecdi l\u00e0 C\u00f4ng ch\u00faa, ch\u1ecb em g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa, c\u00f4 g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n, c\u00e1c ho\u00e0ng n\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m Huy\u1ec7n c\u00f4ng ch\u00faa, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n s\u00f9ng th\u00ec th\u00eam hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa. Th\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c phong theo t\u00ean n\u01b0\u1edbc, t\u00ean qu\u1eadn ho\u1eb7c m\u1ef9 hi\u1ec7u, nh\u01b0ng ch\u1ecb c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng. Nay c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y l\u00e0 d\u1ef1a theo l\u1ec7 t\u00f4n s\u00f9ng th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n.<\/p>\n<p>[12] Phong thi\u1ec1n kinh \u0111\u1ed9 ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u, s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt quan tham gia vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u ti\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c, h\u1ea1ng nh\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng quan, th\u00eam giai t\u01b0\u1edbc, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i y ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[13] Ng\u1ef1 s\u1eed Trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ti\u1ec1n Duy Di\u1ec5n, B\u00ed c\u00e1c Hi\u1ec7u l\u00fd L\u01b0u Qu\u00e2n, l\u00e0m th\u01a1 x\u01b0\u1edbng h\u1ecda v\u1ec1 Tuy\u00ean Kh\u00fac, k\u1ec3 l\u1ea1i chuy\u1ec7n cung \u0111\u00ecnh \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, l\u1eddi l\u1ebd ph\u00f9 phi\u1ebfm.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c b\u1eadc t\u1eeb th\u1ea7n l\u00e0 t\u00f4ng s\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3, sao c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng r\u0103n d\u1ea1y s\u1ef1 bu\u00f4ng th\u1ea3!&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecdc gi\u1ea3: <i>&#8220;T\u1eeb nay, ai l\u00e0m v\u0103n t\u1eeb ph\u00f9 phi\u1ebfm, kh\u00f4ng tu\u00e2n theo khu\u00f4n ph\u00e9p, s\u1ebd b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t nghi\u00eam kh\u1eafc. Nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m in kh\u1eafc, l\u1ec7nh cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ch\u1ecdn quan trong b\u1ed9 xem x\u00e9t, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ghi ch\u00e9p t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c n\u00f3i: Khi Vua c\u00f2n \u1edf Nam Nha, t\u1eebng tri\u1ec7u t\u1eadp ngh\u1ec7 nh\u00e2n \u0110inh H\u01b0\u01a1ng v\u1ebd tranh \u0111\u1ec3 ban \u00e2n s\u1ee7ng. D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0 L\u01b0u Qu\u00e2n trong c\u1ea5m l\u00e2m l\u00e0m th\u01a1 Tuy\u00ean Kh\u00fac. V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c m\u1eadt t\u1ea5u cho r\u1eb1ng c\u00f3 \u00fd ch\u00e2m bi\u1ebfm, n\u00ean m\u1edbi ban l\u1ec7nh c\u1ea5m v\u0103n t\u1ef1 t\u00e0 \u0111\u1ea1o. Nay ch\u1ec9 theo qu\u1ed1c s\u1eed.)<\/i><\/p>\n<p>[14] Th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb \u0110\u00f4ng Phong tr\u1edf v\u1ec1, c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ee5ng ca ng\u1ee3i c\u00f4ng \u0111\u1ee9c li\u00ean ti\u1ebfp, ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfn s\u0129 T\u00f4n T\u1ecbch d\u00e2ng th\u01b0, n\u00f3i r\u1eb1ng phong thi\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ecbnh s\u1ef1 c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng mong b\u1ec7 h\u1ea1 c\u1ea9n th\u1eadn trong l\u00fac th\u00e0nh c\u00f4ng<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'Gi\u1edbi', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 'Phong Th\u00e1i S\u01a1n', \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 28 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-3\" href=\"#footnote-246-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 m\u00e3n. Th\u01b0\u1ee3ng khen ng\u1ee3i l\u1eddi \u1ea5y, li\u1ec1n tri\u1ec7u \u00f4ng v\u00e0o thi \u1edf Trung th\u01b0, ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ban cho \u00f4ng danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p><i>(T\u00f4n T\u1ecbch, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u00f3, Tri ch\u1ebf c\u00e1o Ch\u00e2u Kh\u1edfi c\u0169ng d\u00e2ng l\u1eddi t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ebf thi\u00ean h\u1ea1 th\u01b0\u1eddng lo l\u1eafng v\u00ec an d\u1eadt m\u00e0 qu\u00ean \u0111i s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eebng l\u1ea5y vi\u1ec7c th\u00e0nh c\u00f4ng l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng nghe theo.<\/p>\n<p>[15] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf L\u1ea1c Thi\u1ec7n Ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 La Th\u00e0nh v\u00e0 V\u0169 D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Dung Ch\u00e2u, Ch\u1ee7 b\u1ea1 V\u0169 D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Th\u00edch chi\u00eau m\u1ed9 trai tr\u00e1ng c\u00f9ng qu\u00e2n ch\u00e2u \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft t\u1ea1i nhi\u1ec7m s\u1edf. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ban cho con trai \u00f4ng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef Hi\u1ec1n danh hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc c\u1ee9u xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu cho Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Phong Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba M\u1ef9 m\u1ed7i th\u00e1ng t\u0103ng th\u00eam 5 v\u1ea1n ti\u1ec1n b\u1ed5ng. T\u1eeb khi Th\u1eeba M\u1ef9 quy thu\u1ed9c, l\u1ed9c t\u1ee9 ch\u1ec9 theo l\u1ec7 c\u1ee7a quan phi\u00ean, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho.<\/p>\n<p><i>(B\u1ea3n truy\u1ec1n ghi vi\u1ec7c t\u0103ng b\u1ed5ng x\u1ea3y ra v\u00e0o \u0111\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c khi \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, nay theo \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[17] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u qu\u00e2n \u0111\u1ed9i t\u1eeb ch\u1ee9c B\u00e1ch phu tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn S\u00f9ng Ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, xem x\u00e9t l\u00fd l\u1ecbch r\u1ed3i th\u0103ng ch\u1ee9c theo th\u1ee9 t\u1ef1, vi\u1ec7c n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i 4 ng\u00e0y m\u1edbi xong.<\/p>\n<p>[18] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00f3 chi\u1ebfu cho kinh s\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u 5 ng\u00e0y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 2. L\u00fac \u0111\u00f3 tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y, H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n t\u00e2u: <i>&#8220;Y\u1ebfn l\u1ea1c l\u00e0 vi\u1ec7c d\u01b0\u01a1ng. V\u1eeba qua T\u1ebft Nguy\u00ean Ti\u00eau, l\u1ea1i s\u1eafp u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u00fd tr\u1eddi. Xin \u0111\u1ee3i khi m\u01b0a thu\u1eadn m\u1edbi thi h\u00e0nh chi\u1ebfu ch\u1ec9.&#8221;<\/i> Th\u01b0\u1ee3ng nghe theo.<\/p>\n<p>[19] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n nghi\u00eam kh\u1eafc trong vi\u1ec7c cai qu\u1ea3n binh l\u00ednh, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y thuy\u00ean chuy\u1ec3n, binh l\u00ednh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n li\u1ec1n l\u01a1 l\u00e0, kh\u00f4ng c\u00f9ng h\u1ee3p s\u1ee9c d\u1eddi \u0111i. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb bu\u00f4ng l\u1ecfng, tham nh\u0169ng, th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c binh l\u00ednh ti\u1ec5n \u0111\u01b0a, t\u1eb7ng qu\u00e0 c\u00e1p. Qu\u00e2n ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e hay khuy\u1ebfn kh\u00edch. Xin t\u1eeb nay, t\u1eeb ch\u1ee9c S\u01b0\u01a1ng ch\u1ee7 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Ch\u1ec9 huy s\u1ee9, c\u00e1c vi\u00ean li\u00eau ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u00ean chuy\u1ec3n, b\u1ed5 nhi\u1ec7m ra kh\u1ecfi doanh tr\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh r\u00f5 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u1eddi \u0111i, n\u1ebfu d\u00e1m l\u01a1 l\u00e0 th\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecb, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5m vi\u1ec7c t\u1eb7ng qu\u00e0 c\u00e1p<a class=\"footnote\" title=\"'\u0110\u1ed3ng th\u1eddi' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'n\u00e3i', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-4\" href=\"#footnote-246-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban chi\u1ebfu cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty, Th\u1ecb v\u1ec7 ty, Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty, Tuy\u00ean huy vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u theo l\u1eddi t\u00e2u m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[20] Ph\u1ee5ng Nh\u1eadt T\u1ea3 H\u1eefu S\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9 T\u01b0\u1edfng T\u00edn, V\u01b0\u01a1ng V\u0169 c\u00f9ng t\u00e1m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u b\u00e3i ch\u1ee9c qu\u00e2n v\u1ee5, ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadn ch\u1ee9c Ch\u01b0 ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9. Sau \u0111\u00f3, sai h\u1ecd l\u00e0m Tri ch\u00e2u c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ed9c, \u0110\u01a1n, Minh, Tr\u1ea1ch, V\u1ec7, M\u1ea1c, T\u1ebf, \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u1ecdn quan vi\u00ean l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n ch\u00e2u s\u1ef1.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, ban chi\u1ebfu cho ch\u1ee9c Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ngang h\u00e0ng v\u1edbi Tri ch\u1ebf c\u00e1o, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi. Do \u0111\u00f3, Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c Chi\u00eau v\u0103n qu\u00e1n Th\u00edch Lu\u00e2n, C\u00f4ng b\u1ed9 Lang trung, Tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean, \u0111\u1ec1u ki\u00eam ch\u1ee9c T\u1eadp hi\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Tu so\u1ea1n. Vua \u0111\u00e3 n\u00e2ng b\u1eadc cho ch\u1ee9c \u0110\u00e3i ch\u1ebf, v\u00ec ch\u1ee9c qu\u00e1n kh\u00f4ng x\u1ee9ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u00e3i b\u1ed5ng l\u1ed9c ki\u00eam nhi\u1ec7m c\u1ee7a Th\u00edch Lu\u00e2n, n\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m n\u00e0y.<\/p>\n<p>[22] Ban \u0111\u1ea7u, t\u0103ng nh\u00e2n \u0110\u1ea1o Nguy\u00ean \u1edf T\u00f4 Ch\u00e2u bi\u00ean so\u1ea1n l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Ph\u1eadt T\u1ed5 \u0111\u1ebfn c\u00e1c danh t\u0103ng g\u1ea7n \u0111\u1eddi, l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch \u300aTruy\u1ec1n \u0110\u0103ng L\u1ee5c\u300b 30 quy\u1ec3n d\u00e2ng l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, Tri ch\u1ebf c\u00e1o L\u00fd Duy, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1 kh\u1ea3o \u0111\u00ednh, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c n\u00e0y. Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c v\u00e0 c\u00e1c quan d\u00e2ng s\u00e1ch l\u00ean, Vua sai kh\u1eafc b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 ban b\u1ed1.<\/p>\n<p>[23] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng t\u0103ng th\u00eam l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>[24] Vua nghe n\u00f3i \u1edf kinh th\u00e0nh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ni\u00ean l\u00e0m gi\u1eb7c b\u1ecb x\u0103m m\u1eb7t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u bu\u00f4ng th\u1ea3 kh\u00f4ng ch\u1eebng, b\u00e8n sai Khai Phong ph\u1ee7 li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean tu\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u00e0y \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[25] Ch\u1ee9c ph\u01b0\u01a1ng vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, B\u00ed c\u00e1c hi\u1ec7u l\u00fd Th\u01b0 Nh\u00e3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf Th\u01b0 Ch\u00e2u, m\u00e3n nhi\u1ec7m k\u1ef3, xin l\u00e0m Gi\u00e1m ch\u00e2u \u1edf Linh Ti\u00ean Qu\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Th\u01b0 Nh\u00e3 th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta kh\u00f4ng m\u00e0ng danh l\u1ee3i. Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, Vua sai Th\u01b0 Nh\u00e3 l\u00e0m Tr\u1ef1c Chi\u00eau V\u0103n Qu\u00e1n.<\/p>\n<p><i>(Th\u01b0 Nh\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ng\u00f4, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i><\/p>\n<p>[26] L\u1ec7nh cho Tri ph\u1ee7 ch\u00e2u Chi\u1ebft Duy X\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t qu\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ecf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn L\u00e2n Ch\u00e2u, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u00ec Mao Xuy\u00ean l\u00e0 l\u1ed1i \u0111i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Nhung.<\/p>\n<p>[27] Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang M\u00e3 Nguy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u \u1edf V\u1eadn Ch\u00e2u, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ea5y ng\u00e0n kho\u1ea3nh \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i, kh\u00f4ng x\u00e2m ph\u1ea1m d\u00e2n m\u00e0 v\u1eabn ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00e2n, Vua sai \u00f4ng l\u00e0m Kinh \u0110\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn ph\u00f3 s\u1ee9, sau th\u0103ng l\u00e0m Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9.<\/p>\n<p>[28] Cho con c\u1ee7a Kh\u1ed5ng Nghi l\u00e0 \u0110i\u1ec7n trung th\u1eeba Kh\u1ed5ng H\u00fac l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5, ki\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec3m hi\u1ec7u Ti\u00ean Th\u00e1nh mi\u1ebfu, ban cho \u00e1o t\u00eda v\u00e0 c\u00e1. Khi t\u1eeb bi\u1ec7t, ban cho v\u1ea3i l\u1ee5a, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u00f4ng ph\u00e1n.<\/p>\n<p>\u0110\u00f4ng phong y\u1ebft mi\u1ebfu, anh c\u1ee7a H\u00fac l\u00e0 Mi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c mi\u1ebfu, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn. H\u00fac l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m Th\u00f4ng ph\u00e1n Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i vi\u1ec7c tr\u1ecb l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng, n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1 v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m. H\u00fac \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u n\u1ed5i ti\u1ebfng thanh li\u00eam, khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u, c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tranh nhau d\u00e2ng b\u1ea3o v\u1eadt, nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00e0 an \u1ee7i h\u1ecd. H\u00fac xin l\u1eadp h\u1ecdc x\u00e1 \u1edf mi\u1ebfu Tuy\u00ean Th\u00e1nh v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf trai s\u1ea3nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. H\u00fac v\u00e0 Mi\u1ec7n \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u1ee7a Nghi.<\/p>\n<p>[29] \u0110\u1ed5i ch\u1ee9c Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty B\u1ea1n \u1ea9m Ch\u1ec9 huy s\u1ee9 th\u00e0nh T\u00e1n Ch\u1ec9 huy s\u1ee9. T\u1eeb th\u1eddi Ng\u0169 \u0110\u1ea1i, c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u1eadp c\u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, ch\u1ec9 cho h\u1ecd c\u00f9ng \u0103n u\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c hi\u1ec7u kh\u00e1c, t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00e0nh t\u00ean g\u1ecdi. Sau n\u00e0y, ch\u1ee9c n\u00e0y b\u1ecb coi l\u00e0 th\u1eeba, ch\u1ec9 d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch. Vua cho r\u1eb1ng danh ph\u1ea9m kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c n\u00ean \u0111\u1ed5i t\u00ean.<\/p>\n<p>[30] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, l\u1ec7nh cho H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0, H\u1eefu th\u1eeba H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung c\u00f9ng L\u1ea1i b\u1ed9 L\u01b0u n\u1ed9i tuy\u1ec3n ch\u00fa \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn quan l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;L\u1ea1i b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u1ed1i c\u00e1c quan, c\u00f3 khi c\u1ea3 th\u00e1ng kh\u00f4ng xong, t\u1ea1i sao v\u1eady?&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, vi\u1ec7c b\u1ecb \u0111\u00ecnh tr\u1ec7.&#8221;<\/i> \u00d4ng nh\u1eafc l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1ef1 thuy\u00ean c\u0169, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nay ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, ch\u1ed7 \u00edt, d\u00f9 b\u1ed1n m\u00f9a tuy\u1ec3n ch\u1ecdn c\u00f2n lo t\u1eafc ngh\u1ebdn, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 t\u1ef1 thuy\u00ean?&#8221;<\/i> Nghi\u00eau T\u1ea9u l\u1ea1i xin l\u1ea5y l\u1ea1i s\u1ed1 quan c\u0169, \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ee9c L\u1ee5c t\u00e0o, m\u1ed7i tr\u0103m ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1u tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Nay c\u00f3 h\u01a1n hai ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi ch\u1edd ch\u1ed7, d\u00f9 t\u0103ng th\u00eam hai ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng v\u00f4 \u00edch.&#8221;<\/i> Vua b\u00e8n sai Tr\u1ecdng Th\u01b0 c\u00f9ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c tuy\u1ec3n ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac.<\/p>\n<p>[31] L\u1ec7nh cho H\u1eefu ty Gi\u00e1n, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch \u0111i tu\u1ea7n tra Thi\u1ec3m T\u00e2y l\u1ed9. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, Hoa, Gi\u1ea3i \u00edt tuy\u1ebft, gi\u00e1 l\u00faa t\u0103ng cao, d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n v\u00e0o \u0110\u01b0\u1eddng, \u0110\u1eb7ng ch\u00e2u. Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 n\u00f3i kho l\u01b0\u01a1ng ven s\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng hai n\u0103m, n\u00ean sai s\u1ee9 \u0111i xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>[32] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c cung quan trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u0129, ch\u00f9a vi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m t\u0103ng ni th\u00ec \u0111\u1ed9 hai ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1edbi tr\u0103m c\u0169ng nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[33] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean, ch\u1ec9 b\u00e1o L\u1ec5 b\u1ed9. T\u1eeb khi phong thi\u1ec1n, \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1ed3n d\u1eadp, nay c\u00e1c qu\u1eadn qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u b\u00e1o l\u00ean. Xin nh\u1eafc l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Du Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 t\u00e2u: <i>&#8220;Xin r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1eadt t\u1ed1t l\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng c\u00f3 trong s\u1ed5 s\u00e1ch th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Hi\u1ebfn Kh\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea5p Ch\u00e2u, l\u00e0m ng\u1ef1 s\u1eed v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, do V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng ti\u1ebfn c\u1eed. L\u1eddi t\u00e2u kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi gian, ghi ch\u00e9p sau ph\u1ea7n v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede c\u00e1c l\u1ed9 Kinh \u0110\u00f4ng, Kinh T\u00e2y, H\u00e0 B\u1eafc, Thi\u1ec3m T\u00e2y, ngo\u00e0i nh\u1eefng \u0111\u1ea5t ch\u0103n nu\u00f4i c\u1ee7a quan, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang v\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ed1n thu\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u0103n th\u1ea3, nh\u01b0ng l\u1ea1i ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea5t d\u00e2n. Xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mua l\u1ea1i b\u1eb1ng gi\u00e1 h\u00f2a thu\u1eadn, ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i l\u1ea5y \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, kh\u00f4ng l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c canh t\u00e1c c\u1ee7a d\u00e2n, v\u00e0 c\u1eed quan \u0111i tu\u1ea7n tra, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>[35] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, phong M\u1ef9 nh\u00e2n L\u01b0u th\u1ecb l\u00e0m Tu nghi, T\u00e0i nh\u00e2n D\u01b0\u01a1ng th\u1ecb l\u00e0m Ti\u1ec7p d\u01b0.<\/p>\n<p><i>(Theo\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[36] Chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9 Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, Ph\u00f3 s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c, tri\u1ec1u th\u1ea7n, s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p cho con ch\u00e1u th\u1eeba h\u01b0\u1edfng \u00e2n hu\u1ec7, n\u1ebfu mu\u1ed1n cho em, ch\u00e1u, ch\u1eaft c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u00fd.<\/p>\n<p>[37] Th\u00e1ng 2, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, khi c\u1eed quan c\u1ea7u m\u01b0a, c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u1ec9 c\u1ea5p b\u1ea3n v\u0103n c\u1ea7u kh\u1ea5n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e0y r\u01b0\u1ee3u, th\u1ecbt kh\u00f4. Theo lu\u1eadt l\u1ec7, ph\u00e0m c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 th\u1ecbt kh\u00f4, t\u01b0\u01a1ng, b\u00e1o \u0111\u00e1p theo l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng. N\u00ean l\u1ec7nh cho c\u00e1c c\u01a1 quan t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u1ea7u \u0111\u1ea3o v\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p, ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 nghi\u00eam ng\u1eb7t l\u1ec5 nghi, c\u1ed1t sao cho thanh khi\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[38] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c N\u1ed9i th\u1ecb cung ph\u1ee5ng quan trong N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh th\u00e0nh N\u1ed9i \u0110\u00f4ng, N\u1ed9i T\u00e2y \u0111\u1ea7u cung ph\u1ee5ng quan; ch\u1ee9c \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u cao ph\u1ea9m th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef '\u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u' d\u01b0\u1edbi 'n\u1ed9i th\u1ecb' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0\u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300bch\u1ee9c quan 36-5, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300bquy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-246-5\" href=\"#footnote-246-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>; ch\u1ee9c Cao ph\u1ea9m th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb cao ph\u1ea9m<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'vi n\u1ed9i th\u1ecb cao ph\u1ea9m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-246-6\" href=\"#footnote-246-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>; ch\u1ee9c Cao ban n\u1ed9i ph\u1ea9m th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb cao ban; ch\u1ee9c Ho\u00e0ng m\u00f4n th\u00e0nh N\u1ed9i th\u1ecb ho\u00e0ng m\u00f4n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 6 b\u1eadc, \u0111\u1ec1u th\u00eam t\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3n t\u1ec9nh v\u00e0o. Ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1ed5 nhi\u1ec7m g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ec3u ho\u00e0ng m\u00f4n, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n th\u0103ng ch\u1ee9c th\u00ec th\u00e0nh Ho\u00e0ng m\u00f4n. C\u00e1c ch\u1ee9c Cung ph\u1ee5ng quan, \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u, Cao ph\u1ea9m, Cao ban, Ho\u00e0ng m\u00f4n trong N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh c\u0169ng theo quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, c\u00e1c quan trong n\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 \u0110\u00f4 tri Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, Nam t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 L\u00fd Th\u1ea7n H\u1eefu, N\u1ed9i vi\u00ean s\u1ee9 Th\u1ea1ch Tri Ngung, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri, T\u00e2y kinh T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng C\u1ea3nh T\u00f4ng, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Lam K\u1ebf T\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u00fac \u0111\u00f3, nh\u00e2n d\u1ecbp l\u1ec5 \u0110\u00f4ng phong, c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ecb c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u l\u00ean n\u00fai, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng l\u00ean n\u00fai v\u00e0 kh\u00f4ng n\u1eb1m trong h\u00e0ng ng\u0169 t\u00f2ng t\u1ef1, Vua sai Th\u1ea7n H\u1eefu ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f4ng lao c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 th\u0103ng ch\u1ee9c. C\u00e1c quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ee7 T\u1ed1n, Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 V\u0103n, S\u1eed S\u00f9ng Qu\u00fd, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh Hu\u1ea5n \u0111\u1ec1u t\u1eebng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch, nh\u01b0ng l\u1ea1i k\u1ec3 c\u00f4ng lao, n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u1ea7n H\u1eefu ph\u00e2n lo\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f3c l\u00f3c k\u00eau oan v\u1edbi Vua. Vua ng\u0103n l\u1ea1i, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Ban \u0111\u1ea7u, Th\u1ee7 T\u1ed1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m N\u1ed9i th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, Vua n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e3i ch\u1ee9c t\u1ea5t c\u1ea3, Th\u1ea7n H\u1eefu c\u0169ng b\u1ecb li\u00ean l\u1ee5y.<\/p>\n<p>[40] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan n\u1ed9i th\u1ecb gi\u1eef ch\u1ee9c Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00e1c ty, n\u1ebfu c\u00f3 con trai thu\u1ed9c Nh\u1eadp n\u1ed9i n\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u0103ng b\u1ed5 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[41] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho L\u1ea1i b\u1ed9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh \u0111i\u1ec3n trong s\u1ed1 c\u00e1c quan th\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ecb gi\u00e1o \u1edf Nam cung v\u00e0 B\u1eafc tr\u1ea1ch. L\u1ea1i b\u1ed9 ti\u1ebfn c\u1eed L\u00fd T\u1ee5ng, huy\u1ec7n l\u1ec7nh \u0110\u00f4ng Quan m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c, v\u00e0 Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Nh\u00e3, nguy\u00ean huy\u1ec7n \u00fay V\u0169 Ti\u1ebfn. Vua sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh ngh\u0129a, b\u00e8n th\u0103ng l\u00e0m Th\u1eeba \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay t\u1ef1 sung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd T\u1ee5ng v\u00e0 Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 l\u00e0m b\u1ea1n \u0111\u1ecdc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa th\u00edch v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean, t\u1eeb \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u00f9ng quan kinh.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh m\u1edf kho ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n<p>[43] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0110inh Ch\u00e2u t\u00ean l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec7p, v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u1ebfn Nam Khang qu\u00e2n, \u1edf qu\u00e1n tr\u1ecd g\u1eb7p m\u1ed9t \u0111\u1ea1o nh\u00e2n, t\u1ef1 x\u01b0ng h\u1ecd Tri\u1ec7u. M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 l\u1ea1i g\u1eb7p l\u1ea1i \u1edf Mao S\u01a1n, b\u1ea3o Ti\u1ec7p mua ch\u00ec v\u00e0 th\u1ee7y ng\u00e2n \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n, ch\u1ed1c l\u00e1t th\u00e0nh v\u00e0ng. Ti\u1ec7p li\u1ec1n theo \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u00fai \u1edf H\u00f2a Ch\u00e2u, h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadt \u0111\u00f3, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c trao m\u1ed9t thanh th\u1ea7n ki\u1ebfm nh\u1ecf, b\u1ea3o gi\u1eef k\u00edn, d\u1eb7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p b\u1eadc qu\u00e2n ch\u1ee7, ch\u1edb n\u00ean n\u00f3i ra.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Ti\u1ec7p \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 xin y\u1ebft ki\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n m\u01b0u t\u00ednh d\u00f9ng t\u1ed9i danh \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ti\u1ebfn th\u00e2n. \u0110\u1ebfn T\u00edn Ch\u00e2u, gi\u1ea3 \u0111i\u00ean h\u00e9t l\u1edbn, b\u1ecb b\u1eaft ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn L\u0129nh Nam. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, tr\u1ed1n v\u1ec1 kinh \u0111\u00f4, b\u1ecb quan ph\u1ee7 b\u1eaft gi\u1eef. C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u1eebng l\u00e0m Tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u0129nh Nam, bi\u1ebft Ti\u1ec7p c\u00f3 thu\u1eadt l\u1ea1, b\u00e8n t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c tha, r\u1ed3i gi\u1ea3i tr\u1eeb qu\u00e2n t\u1ecbch.<\/p>\n<p>L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea nghe chuy\u1ec7n, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u00f4ng ta th\u00e0nh Trung Ch\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0111\u1ed1i \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, b\u00e0y t\u1ecf linh \u1ee9ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m Tham qu\u00e2n H\u1ee9a Ch\u00e2u, l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf nh\u00e0 quan trong ho\u00e0ng th\u00e0nh, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ra ngo\u00e0i ch\u1ee3 b\u00faa. Th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ea1o nh\u00e2n n\u00f3i nh\u1ecf r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n ph\u00e1p cho Trung Ch\u00ednh ch\u00ednh l\u00e0 T\u01b0 M\u1ec7nh Ch\u00e2n Qu\u00e2n.&#8221;<\/i> Th\u1eeba Khu\u00ea b\u00e8n x\u00e2y nh\u00e0 m\u1edbi, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 5 n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, Ch\u00e2n Qu\u00e2n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng trong m\u00e0n sao c\u1ee7a nh\u00e0, \u0111\u1ed9i m\u0169 \u0111eo ki\u1ebfm, \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec1u m\u00e0u xanh, t\u1eeb \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u00e1ng xu\u1ed1ng. Trung Ch\u00ednh th\u01b0\u1eddng truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1eddi c\u1ee7a ng\u00e0i, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean th\u01b0, b\u00e8n l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, gia hi\u1ec7u T\u01b0 M\u1ec7nh Thi\u00ean T\u00f4n, \u0111\u00f3 l\u00e0 Th\u00e1nh T\u1ed5. Ph\u00e0m c\u00f3 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh d\u1ecb th\u01b0\u1eddng, Trung Ch\u00ednh \u0111\u1ec1u b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, phong Trung Ch\u00ednh l\u00e0m T\u1ea3 V\u0169 v\u1ec7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u00ed s\u0129, c\u1ea5p \u0111\u1ee7 b\u1ed5ng l\u1ed9c, ban nh\u00e0 \u1edf ph\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng T\u1ebf, \u00e2n s\u1ee7ng r\u1ea5t h\u1eadu.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c gia hi\u1ec7u T\u01b0 M\u1ec7nh, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[44] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 c\u00f4ng lao v\u00e0 h\u1ecfi \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n t\u0103ng b\u1ed5ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ch\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0n ho\u1eb7c hai ng\u00e0n, \u0111\u1ec1u t\u0103ng l\u00ean ba ng\u00e0n, th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, b\u00e8n l\u1ec7nh cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, khen th\u01b0\u1edfng ri\u00eang.<\/p>\n<p>[45] Ban th\u01b0\u1edfng cho Vua n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Th\u1ef1c gi\u01b0\u1eddng b\u1ea1c c\u00f3 trang tr\u00ed, b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc, y\u00ean ng\u1ef1a, kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1edd x\u00ed, v.v., theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, c\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 qu\u00e2n l\u00ednh ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n l\u00e0ng.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ban cho Th\u1ee9 s\u1eed Ho\u00e0nh Ch\u00e2u l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1o b\u1ed5ng l\u1ed9c c\u1ee7a Th\u1ee9 s\u1eed trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba. V\u0103n H\u1ea1o khi l\u00e0m Tri ch\u00e2u B\u1ed9c Ch\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng lao trong vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf, t\u1eeb Khang Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn Ho\u00e0nh Ch\u00e2u, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>[48] L\u1ec7nh cho quan coi vi\u1ec7c \u1edf L\u1ec5 t\u00e2n vi\u1ec7n thay nhau t\u00fac tr\u1ef1c t\u1ea1i vi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p m\u00e0 x\u1ea3y ra tranh ch\u1ea5p th\u00ec h\u00f2a gi\u1ea3i ngay.<\/p>\n<p>[49] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf H\u00e0 B\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb nay m\u1ed7i n\u0103m t\u1eeb th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang, c\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y ngh\u1ec9 trong tu\u1ea7n th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p trai tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra, hu\u1ea5n luy\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'hi\u1ec1n' nguy\u00ean c\u00f3 \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 't\u1eadp', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 1-2 m\u00e0 b\u1ecf\" id=\"return-footnote-246-7\" href=\"#footnote-246-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>, tr\u00e1nh l\u00e0m m\u1ea5t th\u1eddi gian l\u00e0m ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>[50] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, mi\u1ec5n thu\u1ebf mua d\u00ea \u0103n cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n<p>[51] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00e1c ty B\u1ed9 th\u1ef1 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 thu nh\u1eadn th\u1ee3 l\u00e0m m\u0169i t\u00ean v\u00e0 th\u1ea7y thu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 kinh.<\/p>\n<p>[52] Ch\u00e2u \u0110\u0103ng t\u00e2u r\u1eb1ng t\u1eeb khi Vua \u0111i phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, bi\u1ec3n kh\u00f4ng n\u1ed5i s\u00f3ng.<\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Th\u1ee7 l\u0129nh l\u1edbn c\u1ee7a L\u1ee5c C\u1ed1c \u1edf T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 l\u00e0 T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[54] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n t\u1eeb nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt, tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u00fac b\u1eaft \u0103n th\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, t\u1eeb \u0111\u00f3 cho ph\u00e9p xu\u1ea5t gia. Nay ph\u1ea3i d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00f9a ngo\u00e0i, Tr\u1eabm t\u00ednh vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u1ea3i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m ch\u01b0a xong, l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n Kim Ti\u00ean, Ng\u1ecdc Ch\u00e2n \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"'Kim Ti\u00ean Ng\u1ecdc Ch\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'Kim Ch\u00e2n Ng\u1ecdc Ti\u00ean', theo \u300aC\u1ef1u \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 7 Du\u1ec7 T\u00f4ng k\u1ef7, \u300aT\u00e2n \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 5 Du\u1ec7 T\u00f4ng k\u1ef7, quy\u1ec3n 83 Kim Ti\u00ean c\u00f4ng ch\u00faa, Ng\u1ecdc Ch\u00e2n c\u00f4ng ch\u00faa truy\u1ec7n, \u300aT\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 210, C\u1ea3nh V\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 2 th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-246-8\" href=\"#footnote-246-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>, nay ch\u1ec9 ban cho vi\u1ec7n Quang Gi\u00e1o \u1edf ph\u01b0\u1eddng B\u1ea3o H\u00f2a, th\u00eam v\u00e0o vi\u1ec7c trang tr\u00ed, c\u0169ng kh\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. C\u00f2n c\u00e1c ni c\u00f4 \u1edf Quang Gi\u00e1o th\u00ec c\u1ea5p cho kho v\u1ea3i c\u0169.&#8221;<\/i> \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00f9ng c\u00e1i c\u0169 m\u00e0 s\u1eeda sang th\u00ec c\u00f4ng s\u1ee9c gi\u1ea3m \u0111i g\u1ea5p b\u1ed9i. B\u1ec7 h\u1ea1 th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n ti\u1ebft ki\u1ec7m, thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[55] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i c\u00e1c n\u01a1i m\u1edf kho th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh l\u1ea5y th\u00f3c l\u00faa m\u1ea1ch, m\u1edf t\u00e1m ch\u1ee3 \u1edf b\u1ed1n ph\u00eda kinh th\u00e0nh, b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ec3 b\u00ecnh \u1ed5n v\u1eadt gi\u00e1.<\/p>\n<p>[56] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Nam l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y l\u00e0m s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng sinh th\u1ea7n m\u1eb9 Vua n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, Cung ph\u1ee5ng quan, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u1ea5n l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, V\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Trung t\u1eebng nh\u00e2n d\u1ecbp \u0111i s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an tr\u1edf v\u1ec1, d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd, \u00e1o l\u00f4ng ch\u1ed3n, g\u1ea5m v\u00f3c \u0111\u1ec3 ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, nay ban t\u1eb7ng kh\u00ed v\u1eadt, l\u1ee5a l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5, sai V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y mang chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111i.<\/p>\n<p>[57] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1eeb nay s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an c\u00f3 t\u1eb7ng v\u1eadt ngo\u00e0i l\u1ec7, s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n v\u00e0 s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng t\u1eeb ch\u1ed1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho ph\u00e9p nh\u1eadn, quan c\u1ea5p kh\u00ed v\u1eadt, l\u1ee5a l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an l\u00e0 Ti\u00eau Tri Kh\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u1ecbch tr\u1ea1m B\u1ea1ch C\u00e2u, c\u00f9ng s\u1ee9 h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Tri Vi u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u t\u1eeb bi\u1ec7t, sai X\u00e1 L\u1ee3i \u0111em ng\u1ef1a m\u00ecnh c\u01b0\u1ee1i t\u1eb7ng Tri Vi, l\u1ea1i \u0111em hai con ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o t\u1ef1 ch\u1ecdn, Tri Vi c\u1ed1 t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn. Vua mu\u1ed1n v\u1ed7 v\u1ec1 phong t\u1ee5c ph\u01b0\u01a1ng xa, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[58] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, c\u1ea5m \u0111\u1ea1o s\u0129 cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u1edf trong cung qu\u00e1n.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, chi\u1ebfu tha thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu n\u0103m ngo\u00e1i c\u1ee7a d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng, Hoa.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a \u0110\u1ea1i T\u01b0\u1edbng Qu\u1ed1c, cung Th\u01b0\u1ee3ng Thanh, ch\u00f9a C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c Khai B\u1ea3o c\u1ea7u m\u01b0a. Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, l\u1ea1i sai quan t\u1ebf Th\u00e1i Nh\u1ea5t, t\u1ebf Huy\u1ec1n Minh v\u00e0 n\u0103m sao \u1edf ngo\u1ea1i th\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, m\u01b0a.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u01b0a, nh\u01b0ng ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, M\u1eadu Th\u00e2n v\u1eabn c\u1ea7u m\u01b0a, e l\u00e0 sai, nay theo \u300aB\u1ea3n k\u1ef7\u300b.)<\/i><\/p>\n<p>[61] Sai c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 \u0111\u00f4ng H\u00e0 B\u1eafc, n\u1ebfu trong qu\u00e2n b\u1ea3n th\u00e0nh c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 khuy\u1ebft th\u00ec c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 b\u1ed5 nhi\u1ec7m, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00e2u xin.<\/p>\n<p>[62] C\u1ea5m c\u00e1c ch\u00e2u d\u1ecdc s\u00f4ng H\u1ea1p, s\u00f4ng Giang, c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 ch\u1eb7n thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a kh\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 xin ti\u1ec1n, l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y x\u00e9t vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[63] L\u1ec7nh cho \u0110\u00f4 gi\u00e1m ch\u00e2u \u0110\u1ed3ng l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf Nh\u1ea5t ki\u00eam ch\u1ee9c \u0110\u00f4 tu\u1ea7n ki\u1ec3m s\u1ee9 khu v\u1ef1c, v\u00ec d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y thi\u1ebfu \u0103n, ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p>[64] Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng chi\u1ebfu ban r\u01b0\u1ee3u, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng. Nay m\u01b0a thu\u1eadn, xin thi h\u00e0nh chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ea5y ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 3 l\u00e0m ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[65] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u00e0 L\u00e2m H\u1ed5 \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng V\u0103n d\u00e2ng l\u1eddi r\u1eb1ng: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia c\u1eed quan c\u1ea7u m\u01b0a, xa gi\u00e1 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c cung ch\u00f9a, tuy m\u01b0a hai l\u1ea7n nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7. Xin b\u1ecf \u0111i nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i gian n\u1ecbnh, v\u00f4 d\u1ee5ng, minh \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u0103ng gi\u00e1ng, th\u00ec tr\u1eddi t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd m\u01b0a.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u1eddi n\u00f3i v\u1ec1 k\u1ebb gian n\u1ecbnh, v\u00f4 d\u1ee5ng, n\u00ean ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd; c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, th\u0103ng gi\u00e1ng, n\u1ebfu tr\u00ecnh b\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang<a class=\"footnote\" title=\"'Kh\u00f4ng \u0111\u00fang' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'k\u1ef3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 28 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-9\" href=\"#footnote-246-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, Tr\u1eabm \u0111\u00e2u c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec vi\u1ec7c thu nh\u1eadn. Nh\u01b0ng h\u1ecd L\u00e2m t\u00ean H\u1ed5, qu\u1ea3 l\u00e0 k\u1ebb k\u1ef3 l\u1ea1.&#8221;<\/i> B\u00e8n sai Trung th\u01b0 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, H\u1ed5 kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[66] Cho con c\u1ee7a L\u01b0 \u0110a T\u1ed1n l\u00e0 S\u00e1t, l\u00e0m T\u01b0 s\u0129 tham qu\u00e2n \u1edf Ph\u1ee5c Ch\u00e2u, giao cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day<a class=\"footnote\" title=\"'Giao cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ch\u1ee7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-10\" href=\"#footnote-246-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. S\u00e1t, n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, L\u1ec5 b\u1ed9 t\u00e2u t\u00ean \u1edf h\u00e0ng cao. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i con c\u1ee7a \u0110a T\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 khoa c\u1eed, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u00e0m ch\u1ee9c Du\u1ec7 \u1edf ch\u00e2u. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, m\u1edbi trao cho ch\u1ee9c quan cai tr\u1ecb d\u00e2n. N\u0103m sau, S\u00e1t \u0111\u01b0a tang \u0110a T\u1ed1n v\u1ec1 ch\u00f4n \u1edf T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfu cho ch\u00e2u \u1ea5y ban cho S\u00e1t 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n truy\u1ec7n, ghi ch\u00e9p th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[67] D\u00e2n \u1edf \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00e0o Th\u00e0nh, d\u00f9ng ti\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ed9 th\u1ee3 x\u00e2y nh\u00e0 150 gian t\u1ea1i n\u01a1i \u1edf c\u0169 c\u1ee7a Th\u00edch \u0110\u1ed3ng V\u0103n, t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n ngh\u00ecn quy\u1ec3n s\u00e1ch, m\u1eddi r\u1ed9ng h\u1ecdc tr\u00f2, vi\u1ec7c gi\u1ea3ng h\u1ecdc r\u1ea5t th\u1ecbnh. Ph\u1ee7 t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean, Vua khen ng\u1ee3i, ban chi\u1ebfu \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u1ee8ng Thi\u00ean Ph\u1ee7 Th\u01b0 Vi\u1ec7n, sai Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang Th\u00edch Thu\u1ea5n T\u00e2n l\u00e0m ch\u1ee7, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho quan M\u1ea1c ch\u1ee9c c\u1ee7a ph\u1ee7 \u1ea5y l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 c\u1eed, l\u1ea1i b\u1ed5 nhi\u1ec7m Th\u00e0nh l\u00e0m Tr\u1ee3 gi\u00e1o c\u1ee7a ph\u1ee7. Thu\u1ea5n T\u00e2n l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng V\u0103n, con c\u1ee7a Lu\u00e2n.<\/p>\n<p>[68] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n, \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1, n\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n t\u1ee5ng c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Khai Phong ph\u1ee7, ph\u1ea3i t\u00e2u x\u00e9t x\u1eed ngay, v\u00ec m\u00f9a xu\u00e2n s\u1ee3 vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u1ee5ng b\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tri ch\u00e2u \u00d4n Ch\u00e2u L\u00fd M\u1ea1c t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, c\u1ea5m d\u00f9ng v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u1ec9 kim tuy\u1ebfn \u0111\u1ec3 trang tr\u00ed \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. Th\u1ea7n th\u1ea5y t\u0103ng nh\u00e2n \u1edf L\u01b0\u1ee1ng Chi\u1ebft xin v\u00e0ng b\u1ea1c, ch\u00e2u ng\u1ecdc, nghi\u1ec1n n\u00e1t tr\u1ed9n v\u1edbi \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp t\u01b0\u1ee3ng th\u00e1p, c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng cao \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00e1 h\u1ee7y ch\u00e2u b\u00e1u, d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen. Xin nghi\u00eam c\u1ea5m, ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m x\u1eed n\u1eb7ng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd M\u1ea1c, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[70] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, l\u1ea5y Khu m\u1eadt tr\u1ef1c h\u1ecdc s\u0129, Quy\u1ec1n Tam ty s\u1ee9 s\u1ef1 \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m Tam ty s\u1ee9.<\/p>\n<p>[71] Phong b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ee7a Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Tr\u1ea7n T\u00f2ng D\u1ecbch l\u00e0 Chi\u00eam th\u1ecb l\u00e0m H\u00e0 Gian huy\u1ec7n Th\u00e1i qu\u00e2n. T\u00f2ng D\u1ecbch nh\u1edd \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0110\u00f4ng phong n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3, nh\u01b0ng xin chuy\u1ec3n phong v\u1ee3 sang cho b\u00e0 n\u1ed9i.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u n\u00ean b\u1ecf qua, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam. Theo H\u1ed9i y\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a c\u00f3 ti\u1ec1n l\u1ec7 n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[72] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, s\u00e1p nh\u1eadp Vi\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1ee3c gi\u00e1c d\u1ecbch v\u00e0o C\u1ee5c Gi\u00e1c h\u00f3a.<\/p>\n<p>[73] Th\u00e1ng 3, ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn m\u00f9ng m\u1ed9t, Ty thi\u00ean t\u00e2u m\u1eb7t tr\u1eddi s\u1ebd b\u1ecb che khu\u1ea5t, nh\u01b0ng tr\u1eddi \u00e2m u n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ea5y.<\/p>\n<p>[74] Ch\u00e2u \u0110\u0103ng t\u00e2u ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc N\u1eef Ch\u00e2n l\u00e0 T\u00edch L\u1ea1t B\u1ed1c g\u1eb7p gi\u00f3 d\u1ea1t thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ch\u00e2u. Vua sai c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ee3i gi\u00f3 thu\u1eadn th\u00ec cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[75] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec bi\u00ean ph\u00f2ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, n\u00ean sai H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng tu s\u1eeda th\u00e0nh l\u0169y, s\u1eeda ch\u1eefa kh\u00ed gi\u00e1p. Khu m\u1eadt vi\u1ec7n h\u00e3y so\u1ea1n \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 giao cho quan bi\u00ean gi\u1edbi, m\u1ed7i qu\u00fd \u0111\u1ea7u c\u00f9ng ki\u1ec3m tra r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0m th\u00e0nh quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ph\u1ee7 Khai Phong t\u00e2u: <i>&#8220;Theo l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, ti\u1ebfn c\u1eed 50 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng kinh \u0111i\u1ec3n, tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Nay thi \u0111\u01b0\u1ee3c 12 ti\u1ebfn s\u0129, 17 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c khoa kh\u00e1c.&#8221;<\/i> Vua sai ch\u1ecdn l\u1ea1i k\u1ef9, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c quan l\u1ea1i c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00f3n ti\u1ec5n s\u1ee9 gi\u1ea3, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, kh\u00f4ng qu\u00e1 ba n\u0103m d\u1eb7m. Vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed n\u1eb7ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t gi\u1ea3m t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[78] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u ti\u1ebfn t\u1ea5u quan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00ean 10 n\u0103m, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban ph\u1ee5ng ch\u1ee9c. T\u1eeb nay m\u1ed7i khi c\u00f3 l\u1ec5 giao t\u1ebf, s\u1ebd b\u1ed5 th\u00eam 5 ng\u01b0\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[79] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng cho ch\u00e2u Nhung v\u00e0 ch\u00e2u L\u00f4.<\/p>\n<p>[80] Qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n l\u00e0 H\u1eafc H\u00e0n V\u01b0\u01a1ng sai ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t l\u00e0 La T\u01b0 \u00d4n \u0111em ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. La T\u01b0 \u00d4n qu\u1ef3 t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eeb v\u1ea1n d\u1eb7m \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y thi\u00ean nh\u1eadt, nguy\u1ec7n th\u00e1nh nh\u00e2n v\u1ea1n tu\u1ebf, l\u00e0m ch\u1ee7 cho n\u01a1i xa x\u00f4i.&#8221;<\/i> Vua h\u1ecfi r\u1eb1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ea5t bao l\u00e2u, c\u00e1ch \u0111\u00e2y bao nhi\u00eau d\u1eb7m. \u0110\u00e1p r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110i \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u0103m, ng\u00e0y \u0111i \u0111\u00eam ngh\u1ec9, kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau d\u1eb7m. X\u01b0a kia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i th\u01b0\u1eddng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nay t\u1eeb Qua Ch\u00e2u, Sa Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Vu \u0110i\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i y\u00ean \u1ed5n, ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, xin sai s\u1ee9 \u0111i an \u1ee7i d\u00e2n xa.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Sai s\u1ee9 \u0111i ch\u1ec9 th\u00eam t\u1ed1n k\u00e9m cho n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i, nay ban chi\u1ebfu th\u01b0, ng\u01b0\u01a1i mang v\u1ec1, c\u0169ng nh\u01b0 sai s\u1ee9 v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[81] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, Vua ng\u1ef1 \u1edf l\u1ea7u Tri\u1ec1u Nguy\u00ean xem y\u1ebfn ti\u1ec7c, t\u1eeb \u0111\u00f3 k\u00e9o d\u00e0i n\u0103m ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[82] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ban cho H\u1eefu T\u00e1n Thi\u1ec7n \u0110\u1ea1i Phu T\u00e2n Nh\u01b0\u1ee3c M\u00f4ng 30 v\u1ea1n ti\u1ec1n. Nh\u01b0\u1ee3c M\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u00e2n, g\u1eb7p gi\u1eb7c Nghi kh\u1edfi lo\u1ea1n, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, Nh\u01b0\u1ee3c M\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n nh\u00e0 cung c\u1ea5p cho c\u00f4ng vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nay, quan phi\u00ean d\u1eabn v\u00e0o \u0111\u1ed1i, n\u00ean c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y.<\/p>\n<p>[83] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00e3o, T\u1ea3 \u0110\u1ed3n V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n Do\u00e3n Ng\u00f4n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed T\u1ea3 V\u1ec7 Su\u1ea5t. Do\u00e3n Ng\u00f4n nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1eafng m\u1eb7t kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, ban \u0111\u1ea7u n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn khi sai th\u1ea7y thu\u1ed1c kh\u00e1m th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec7nh, n\u00ean b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t. Sau \u0111\u00f3, anh c\u1ee7a Do\u00e3n Ng\u00f4n l\u00e0 H\u1eefu Ki\u00eau V\u1ec7 T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n Do\u00e3n Ninh d\u00e2ng s\u1edb xin ph\u1ee5c ch\u1ee9c c\u0169, Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 h\u00f2a thu\u1eadn, \u0111\u1ed3ng \u00fd. Do\u00e3n Ng\u00f4n l\u00e0 con th\u1ee9 hai c\u1ee7a Nguy\u00ean T\u00e1; Do\u00e3n Ninh l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Nguy\u00ean Ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>[84] \u0110\u00f4 Ki\u1ec1m H\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u00e0 T\u00e0o V\u0129 ph\u00e1t binh \u0111\u00e0o h\u00e0o gi\u1edbi \u1edf Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh g\u1eedi th\u01b0 cho Ki\u1ec1m H\u1ea1t Phu Di\u00ean L\u1ed9 l\u00e0 L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00ec \u0110\u1ee9c Minh th\u01b0\u1eddng sai ng\u01b0\u1eddi mang v\u1eadt c\u1ea5m bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e9n l\u00fat \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, s\u1ee3 b\u1ecb h\u00e0o gi\u1edbi ng\u0103n tr\u1edf. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111ang mu\u1ed1n y\u00ean \u1ee7i, ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e0o V\u0129 ng\u1eebng vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[85] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed5i m\u1ed9c khu\u00ea \u1edf mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i huy\u1ec7n Kh\u00fac Ph\u1ee5 th\u00e0nh ng\u1ecdc, \u0111\u1ed5i khu\u00ea \u1edf mi\u1ebfu Ph\u1ee5c Hy t\u1ea1i ch\u00e2u Duy\u1ec5n th\u00e0nh ng\u1ecdc th\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, \u0111\u00fac \u1ea5n Long \u0110\u1ed3 C\u00e1c, v\u0103n kh\u1eafc l\u00e0 <i>&#8220;Long \u0110\u1ed3 C\u00e1c Ng\u1ef1 Th\u01b0 K\u00fd&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[87] M\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, m\u00f9ng m\u1ed9t, sai s\u1ee9 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e2u Th\u0103ng, H\u1ed3ng, Qu\u1ebf, t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c qu\u00e2n nh\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1eb7t v\u1eb7t b\u1ecb ph\u1ed1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n gi\u00e1m, c\u00f9ng v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i, gi\u00e1m qu\u00e2n xem x\u00e9t ch\u1ecdn l\u1ef1a, d\u1eddi \u0111i ph\u1ed1i \u1edf l\u1ed9 Ho\u00e0i Nam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u1ecfe c\u00f3 th\u1ec3 mang gi\u00e1p, \u0111\u01b0a v\u1ec1 kinh, chia v\u00e0o qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u1eddi \u0111i ho\u1eb7c v\u1ec1 kinh, c\u0169ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>[88] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 gi\u1ecfi b\u01a1i \u1edf h\u1ed3 Kim Minh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u1ed7i n\u0103m t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u00f2 \u0111ua thuy\u1ec1n, cho d\u00e2n ch\u00fang xem trong m\u1ed9t th\u00e1ng, xa gi\u00e1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn xem. L\u00fac n\u00e0y v\u00ec y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u1eeba xong, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn xem, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh ban th\u01b0\u1edfng n\u00e0y, l\u1ea1i cho ph\u00e9p c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn xem, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u1eed.<\/p>\n<p>[89] Chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadm ch\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n<p>[90] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n s\u00f9ng ban, C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Nhung, L\u00f4 chi\u00eau ph\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi Di. T\u1eeb khi Nh\u1eadm Tr\u1ea1i b\u1ecb h\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Di kh\u00f4ng y\u00ean, b\u00e8n t\u1eadp h\u1ee3p l\u00e0m lo\u1ea1n. Tuy nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng v\u1eabn x\u00e2m nhi\u1ec5u kh\u00f4ng ng\u1eebng. V\u00ec th\u1ebf l\u1ec7nh cho H\u00fac c\u00f9ng Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p, tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u00e2u khuy\u00ean b\u1ea3o h\u1ecda ph\u00fac, n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m ch\u1ed1ng m\u1ec7nh, li\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ee7 l\u0129nh d\u00f9ng uy binh r\u0103n \u0111e, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i; n\u1ebfu c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, ph\u1ea3i d\u00f9ng binh, li\u1ec1n c\u00f9ng Ki\u1ec1m h\u1ea1t b\u00e0n b\u1ea1c t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i l\u1ec7nh Khu m\u1eadt vi\u1ec7n tri\u1ec7u Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 L\u00fd S\u0129 Long h\u1ecfi c\u00e1ch l\u00e0m, S\u0129 Long n\u00f3i: <i>&#8220;Huy\u1ec7n Giang An ch\u00e2u L\u00f4 l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, xin d\u1eddi Gi\u00e1m \u00e1p ph\u1ee7 Ph\u00fa Thu\u1eadn l\u00e0 T\u1ed1ng Qu\u00fd H\u00f2a l\u00e0m Tri huy\u1ec7n ki\u00eam Gi\u00e1m \u00e1p b\u1ea3n huy\u1ec7n, l\u1ea1i c\u1ea5p ba tr\u0103m qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(S\u0129 Long, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u00c2m. Qu\u00fd H\u00f2a, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[91] V\u0169 Th\u1eafng ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay Ng\u00f4 Nguy\u00ean \u1ef6 t\u00ednh t\u00ecnh thu\u1ea7n h\u1eadu, c\u1ea9n th\u1eadn, khi\u00eam t\u1ed1n, khi \u1edf tr\u1ea5n c\u00f3 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u00e2n kh\u00e1ch v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 b\u1eb1ng l\u1ec5, x\u1eed s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng bi\u1ebft ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi, ch\u01b0a t\u1eebng v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 khu\u00f4n ph\u00e9p. B\u1ea3n th\u00e2n \u00f4ng s\u1ed1ng gi\u1ea3n d\u1ecb, \u00edt ham m\u00ea thanh s\u1eafc, ch\u00f3 ng\u1ef1a, nh\u1eefng b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ec1u chia cho h\u1ecd h\u00e0ng ngh\u00e8o kh\u00f3. Khi \u0111\u00f3, \u00f4ng nh\u1eadn chi\u1ebfu ch\u1ec9 coi vi\u1ec7c \u1edf T\u1eeb Ch\u00e2u, xin \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;H\u1ecd h\u00e0ng th\u1ea7n r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u1ef1c th\u00ec th\u1ea7n \u0111\u1ec1u chia b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng. C\u00f4ng ch\u00faa c\u00f3 b\u00e0 v\u00fa nu\u00f4i, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cung, th\u1ea7n lo sau khi th\u1ea7n \u0111i r\u1ed3i, b\u00e0 \u1ea5y s\u1ebd nh\u1edd v\u1ea3 xin x\u1ecf, mong b\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u1eebng nh\u1eadn.&#8221;<\/i> Vua r\u1ea5t khen ng\u1ee3i, trong s\u1ed1 c\u00e1c ph\u00f2 m\u00e3 ch\u1ec9 c\u00f3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 hi\u1ec1n.<\/p>\n<p>[92] Th\u0103ng Ch\u00e2u x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n. Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, sai N\u1ed9i th\u1ecb cao c\u1ea5p H\u00e1c Chi\u00eau T\u00edn \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra, c\u1ee9u gi\u00fap nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u00f4n c\u1ea5t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. M\u1ed9t h\u00f4m, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh: <i>&#8220;D\u00e2n c\u01b0 \u1edf Th\u0103ng Ch\u00e2u, nh\u00e0 gi\u00e0u ngh\u00e8o \u1edf g\u1ea7n nhau, c\u00f3 kho l\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u00e1y. Nghe n\u00f3i l\u1eeda ch\u1ec9 thi\u00eau r\u1ee5i nh\u00e0 gi\u00e0u, c\u00f2n kho c\u00f4ng v\u00e0 nh\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i g\u00ec, th\u1eadt l\u00e0 l\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[93] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ee3i ch\u1ebf \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c c\u00f9ng Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n l\u1ea5y b\u1ea3n ch\u00fac v\u0103n \u1edf B\u00ed th\u01b0 t\u1ec9nh v\u00e0 H\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aCh\u00ednh t\u1eeb l\u1ee5c\u300b \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i, giao cho c\u00e1c c\u01a1 quan tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>[94] Ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh nghi th\u1ee9c thi\u00ean th\u01b0 v\u00e0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1i gi\u00e1, trang tr\u00ed ri\u00eang xe ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1edbc thi\u00ean th\u01b0, \u0111\u1ec1 b\u1ea3ng hi\u1ec7u l\u00e0 <i>&#8220;Thi\u00ean th\u01b0 ng\u1ecdc gi\u00e1&#8221;<\/i>.<\/p>\n<p>[95] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ec7nh cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m ti\u1ebfn c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc t\u1eeb ch\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng hi\u1ec3u kinh \u0111i\u1ec3n, tu d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, c\u00f9ng c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 c\u00e1c khoa kh\u00e1c, m\u1ed7i lo\u1ea1i m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111i qua<a class=\"footnote\" title=\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111i qua, ch\u1eef 'k\u1ecbp' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ef1', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-11\" href=\"#footnote-246-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[96] Chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c nh\u00e0 s\u01b0 tham d\u1ef1 l\u1ec5 tri\u1ec1u c\u1eadn \u1edf \u0111\u00e0n Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n, ho\u1eb7c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ec7 t\u1eed.<\/p>\n<p>[97] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Giang Ho\u00e0i ph\u00e1t v\u1eadn s\u1ee9 L\u00fd Ph\u1ed5 t\u00e2u: <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Giang, Ho\u00e0i, tr\u1eeb ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c ch\u00e2u d\u00f9ng trong kho\u1ea3ng ba n\u0103m, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i ph\u1ea3i cung c\u1ea5p l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n m\u1ed9t tri\u1ec7u ba tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch. M\u1ed7i n\u0103m v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch, n\u0103m nay c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t b\u1ea3y tr\u0103m v\u1ea1n th\u1ea1ch, xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00e0 g\u1ed1c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u00e2n, sao l\u1ea1i lo qu\u00e1 nhi\u1ec1u?&#8221;<\/i> <i>(T\u1eeb c\u00e2u <i>&#8220;xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i> tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b kh\u00f4ng c\u00f3. Nh\u01b0ng c\u00e2u <i>&#8220;xin gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i> c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 L\u00fd Ph\u1ed5 mu\u1ed1n n\u00f3i g\u00ec, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i> L\u00fd Ph\u1ed5 l\u1ea1i t\u00e2u: <i>&#8220;Qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c mang theo m\u1ed9t \u00edt h\u00e0ng h\u00f3a, khi \u0111i qua c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb thu thu\u1ebf, xin \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[98] Ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u1ed1ng n\u1ea1p c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc phi\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p; nghe n\u00f3i kho T\u1ea3 T\u00e0ng gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1eadt ph\u1ea9m, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;nhu\u1eadn quan&#8221;<\/i>, t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea5m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[99] C\u1ea5p s\u1ef1 trung, ph\u00e1n t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u1ec1 qu\u00ea \u1edf Chung Nam S\u01a1n, h\u00f4m \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c Vua tri\u1ec7u ki\u1ebfn, y\u1ebfn ti\u1ec5n \u1edf Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c, Vua l\u00e0m th\u01a1 ban cho Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, l\u1ec7nh cho qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1, l\u1ea1i so\u1ea1n l\u1eddi t\u1ef1a. \u0110\u1ed7 H\u1ea1o t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec v\u1ed1n kh\u00f4ng gi\u1ecfi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, Vua l\u1ec7nh d\u1eabn chuy\u1ec7n c\u00e1c danh th\u1ea7n v\u1ec1 n\u00fai x\u01b0a, \u0110\u1ed7 H\u1ea1o b\u00e8n \u0111\u1ecdc b\u00e0i \u300aB\u1eafc S\u01a1n Di V\u0103n\u300b, \u00fd ch\u00ea bai Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng. H\u00f4m sau, Vua \u0111\u01b0a th\u01a1 c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 l\u1eddi t\u1ef1a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, r\u1ed3i b\u00ecnh ph\u1ea9m, cho r\u1eb1ng th\u01a1 c\u1ee7a Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh c\u00f9ng l\u1eddi t\u1ef1a c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng \u1ee8c, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng l\u00e0 hay nh\u1ea5t, l\u1ec7nh sao ch\u00e9p ri\u00eang g\u1eedi cho Ch\u1ee7ng Ph\u00f3ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho l\u00e0 vinh d\u1ef1.<\/p>\n<p>[100] H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecb h\u1ea1n, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, sai s\u1ee9 t\u1ebf B\u1eafc Nh\u1ea1c.<\/p>\n<p>[101] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, quan Nh\u1eadp n\u1ed9i cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ch\u00ed Th\u00e0nh \u0111i s\u1ee9 \u1edf Mao S\u01a1n tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng khi \u0111\u1ebfn Th\u0103ng ch\u00e2u, th\u1ea5y \u0111\u00e0n chim ho\u00e0ng t\u01b0\u1edbc bay k\u00edn tr\u1eddi, nhi\u1ec1u con t\u1eeb tr\u00ean kh\u00f4ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, l\u1ea1i nghe tr\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u1ea1, m\u00e0 ch\u00e2u \u1ea5y kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, l\u00e0 c\u1edb sao?&#8221;<\/i> B\u00e8n l\u1ea5y s\u00e1ch chi\u00eam nghi\u1ec7m ra cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem<a class=\"footnote\" title=\"B\u00e8n l\u1ea5y s\u00e1ch chi\u00eam nghi\u1ec7m ra cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, ch\u1eef 'Nh\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'L\u1ec7nh', ch\u1eef 'Chi\u00eam' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1ed5', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-246-12\" href=\"#footnote-246-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110\u00e2y \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111i\u1ec1m b\u00e1o d\u00e2n ch\u00fang kh\u1ed5 c\u1ef1c. N\u1ebfu quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, ph\u00f2ng ng\u1eeba t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tai h\u1ecda. Nay Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111ang \u1edf \u0111\u00f3, ta kh\u00f4ng lo n\u1eefa.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, trong th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, Tr\u01b0\u01a1ng V\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u tra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng \u00e2m th\u1ea7m \u0111\u1ed1t ph\u00e1, b\u00e8n ch\u1eb7t ch\u00e2n r\u1ed3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, t\u1eeb \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n x\u1ea3y ra n\u1eefa. Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, sai Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn Th\u0103ng ch\u00e2u l\u00e0m l\u1ec5 trai \u0111\u00e0n, th\u0103m h\u1ecfi n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, nh\u1eefng nh\u00e0 b\u1ecb ch\u00e1y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf nh\u00e0, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho ch\u00e2u \u1ea5y x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u00e0o t\u1ed9c l\u1ea5n chi\u1ebfm.<\/p>\n<p>[102] Ch\u00e2u Tr\u1ea7n t\u00e2u: <i>&#8220;\u0110\u1ea5t th\u1ea5p tr\u0169ng, h\u00e0ng n\u0103m b\u1ecb ng\u1eadp \u00fang. Xin \u0111\u00e0o l\u1ea1i k\u00eanh gi\u1ea3m th\u1ee7y t\u1eeb huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1t, ch\u00e2u H\u1ee9a, v\u00e0 tu s\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 \u1edf th\u00f4n B\u1ed5 T\u1ea3o \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00f4ng Th\u00e1i.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[103] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea d\u00e2ng s\u1ed5 s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u1ebft c\u1ee7a kho N\u1ed9i t\u00e0ng, ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 chi ti\u1ebft m\u1ecdi kho\u1ea3n thu chi t\u1eeb khi l\u1eadp kho \u0111\u1ebfn nay. Vua khen ng\u1ee3i s\u1ef1 si\u00eang n\u0103ng c\u1ee7a \u00f4ng, ban chi\u1ebfu th\u01b0\u1edfng cho Th\u1eeba Khu\u00ea hai con ng\u1ef1a, hai tr\u0103m x\u1ea5p l\u1ee5a, c\u00e1c quan coi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 ban ti\u1ec1n. Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00fac \u0111\u1ea7u coi kho, sau l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n t\u1ed5ng th\u1ec3, nhi\u1ec1u quy ch\u1ebf trong kho \u0111\u1ec1u do \u00f4ng thi\u1ebft l\u1eadp ban \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>[104] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c l\u1ed9, d\u00f9 \u0111\u1ecba b\u00e0n y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u00e0 t\u00f9 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c trong nhi\u1ec1u qu\u00fd, t\u1eeb nay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>[105] Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, l\u1ea5y Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb l\u00e0m Tu Chi\u00eau \u1ee8ng cung s\u1ee9, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 L\u00fd T\u00f4ng Ng\u1ea1c l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tu cung s\u1ee9, Ho\u00e0ng th\u00e0nh s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 Lam K\u1ebf Trung l\u00e0m \u0110\u00f4 gi\u00e1m, \u0111\u00fac \u1ea5n ban cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>L\u00fac \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n, Vua sai \u0110inh V\u1ecb lo li\u1ec7u. V\u1ecb mu\u1ed1n d\u1ed1c h\u1ebft t\u00e0i l\u1ef1c c\u1ee7a qu\u1ed1c gia<a class=\"footnote\" title=\"'T\u00e0i d\u1ee5ng' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e0i l\u1ef1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-13\" href=\"#footnote-246-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, quy m\u00f4 to l\u1edbn, c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u00f4 ngu h\u1eadu Tr\u01b0\u01a1ng M\u00e2n c\u0169ng n\u00f3i vi\u1ec7c xa x\u1ec9 x\u00e2y c\u1ea5t nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u1eeba \u00fd tr\u1eddi. Vua tri\u1ec7u V\u1ecb \u0111\u1ebfn h\u1ecfi<a class=\"footnote\" title=\"'Tri\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-14\" href=\"#footnote-246-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, V\u1ecb n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ec7 h\u1ea1 gi\u00e0u c\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1, x\u00e2y m\u1ed9t cung \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u1ee5ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay ch\u01b0a c\u00f3 ho\u00e0ng t\u1eed, x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ea5t C\u00e0n trong cung th\u00e0nh, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00fac. Qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd b\u1ec7 h\u1ea1, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u0103n tr\u1edf, xin b\u1ec7 h\u1ea1 n\u00f3i r\u00f5 cho h\u1ecd bi\u1ebft.&#8221;<\/i> Sau \u0111\u00f3, V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u1ea1i d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb can Vua, Vua \u0111\u00e1p l\u1ea1i nh\u01b0 l\u1eddi V\u1ecb n\u00f3i, \u0110\u00e1n b\u00e8n kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1eb7t t\u00ean s\u1ee9, sai V\u1ecb chuy\u00ean tr\u00e1ch vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>[106] Cung Chi\u00eau \u1ee8ng t\u00e2u: <i>&#8220;\u1ede n\u00fai C\u1ed5 C\u1ed1c, ch\u00e2u Tr\u1ecbnh khai th\u00e1c \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 tu s\u1eeda cung \u0111i\u1ec7n, vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, xin sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u00ednh to\u00e1n v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb s\u00f4ng Bi\u1ec7n.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[107] Ch\u00e2u Tr\u1ea5n, ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00e1 c\u1ecf kh\u00f4 m\u1ed7i b\u00f3 l\u00e0 n\u0103m \u0111\u1ed3ng, gi\u00e1 ki\u1ec1u m\u1ea1ch m\u1ed7i \u0111\u1ea5u l\u00e0 m\u1ed9t tr\u0103m \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1eddng cho Trang M\u1ee5c ho\u00e0ng h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua h\u1ecfi c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9, c\u00e1c quan L\u1ec5 b\u1ed9 n\u00f3i trong s\u00e1ch l\u1ec5 kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. Vua ra chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u00e3i tri\u1ec1u, c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung, d\u00e2ng t\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t.<\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, quan Tri ch\u00e2u T\u1ea7n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung t\u00e2u r\u1eb1ng ch\u00e2u n\u00e0y khai th\u00e1c g\u1ed7, xin m\u1edf r\u1ed9ng bi\u00ean gi\u1edbi h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m, tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ecba ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho tr\u00e0 v\u00e0 l\u1ee5a. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o s\u00e2u trong \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecbch h\u01a1n tr\u0103m d\u1eb7m m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng binh \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fac \u0111\u1ea7u qu\u1ed1c gia, Cao Ph\u00f2ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u T\u1ea7n, t\u1eebng b\u00e0n vi\u1ec7c m\u1edf \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u1eadp ty khai th\u00e1c g\u1ed7, ng\u01b0\u1eddi Nhung n\u00e1o \u0111\u1ed9ng, Th\u00e1i T\u1ed5 sai Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh T\u1ed9 thay th\u1ebf, ban chi\u1ebfu v\u1ed7 v\u1ec1, c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c m\u1edbi y\u00ean.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;M\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00e0nh n\u1ed9i \u0111\u1ecba, l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi sao? Chi b\u1eb1ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng khai th\u00e1c g\u1ed7, \u0111i qua c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c, ban cho ti\u1ec1n l\u1ee5a, th\u00ec c\u1ea7u g\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u1ec9 tham g\u1ed7, m\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t v\u00f4 d\u1ee5ng, khi\u1ebfn h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi xa, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ed c\u1ee7a Tr\u1eabm.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng quan x\u00e9t x\u1eed ng\u1ee5c t\u1ee5ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 oan u\u1ed5ng.<\/p>\n<p>[111] L\u1ea1i xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho qu\u1ea7n th\u1ea7n trong ngo\u00e0i, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y ngh\u1ec9 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5 h\u1ecdp u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1ecf b\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c. B\u1ea5y gi\u1edd, \u0110\u00f4 quan vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tri ch\u00e2u H\u1ed3 l\u00e0 T\u00f4 Vi d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u01b0\u1ee3t su\u1ed1i ch\u1edf nh\u1ea1c \u0111\u1ebfn n\u00fai \u0110\u1ea1o Tr\u01b0\u1eddng c\u1ea7u m\u01b0a, c\u00f9ng u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u. Chi\u1ec1u v\u1ec1, thuy\u1ec1n n\u1eb7ng b\u1ecb l\u1eadt, Ph\u00e1n quan L\u01b0u K\u1ebf N\u0103ng v\u00e0 hai k\u1ef9 n\u1eef ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c may tho\u00e1t, T\u00f4 Vi b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch gi\u00e1ng ch\u1ee9c, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u0103n d\u1ea1y.<\/p>\n<p>[112] D\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng n\u1ea5u ch\u1ea3y ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ch\u1ebf thu\u1ed1c l\u00e0m \u0111\u1ed3ng thau, ti\u00eau h\u1ee7y ti\u1ec1n t\u1ec7, l\u00e0m t\u0103ng th\u00f3i gian l\u1eadn. Sai H\u1eefu ty b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, xin x\u1eed theo lu\u1eadt ph\u1ea1m \u0111\u1ed3ng, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khoan h\u1ed3ng, ph\u1ea1m hai l\u1ea1ng th\u00ec x\u1eed t\u1ed9i m\u1ed9t l\u1ea1ng, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eed h\u00ecnh th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed. Khi kinh \u0111\u00f4 x\u00e2y cung qu\u00e1n, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ed3ng m\u00e0 m\u1ea1 v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u thay b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng thau, \u0111\u1eb7t ty ch\u1ebf t\u1ea1o. \u1ede Thi\u1ec3m T\u00e2y khai th\u00e1c \u0111\u00e1 L\u00f4 Cam \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, c\u0169ng c\u1ea5m d\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, trong v\u0103n t\u1ef1 c\u00f4ng t\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i vi\u1ebft theo lu\u1eadt <i>&#8220;b\u00ecnh khuy\u1ebft&#8221;<\/i> <i>(ND: <i>&#8220;B\u00ecnh khuy\u1ebft&#8221;<\/i> \u5e73\u95d5 l\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i: xu\u1ed1ng d\u00f2ng <i>(<i>&#8220;khuy\u1ebft&#8221;<\/i> &#8211; \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng m\u1ed9t d\u00f2ng)<\/i> ho\u1eb7c th\u1ee5t l\u1ec1 <i>(<i>&#8220;b\u00ecnh&#8221;<\/i> &#8211; vi\u1ebft cao l\u00ean m\u1ed9t ch\u1eef)<\/i>)<\/i>.<\/p>\n<p>[114] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ph\u00f3, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 c\u1eed quan, n\u1ebfu sau khi ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c 5 n\u0103m kh\u00f4ng ph\u1ea1m l\u1ed7i m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng lao v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng, th\u00ec c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban th\u01b0\u1edfng. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng th\u00ec b\u1ecb li\u00ean \u0111\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, nh\u01b0ng n\u1ebfu ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[115] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf B\u1ea3o \u0110\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u1ecbnh ch\u00e2u \u0111\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn hai ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean d\u1eddi qu\u00e2n qua s\u00f4ng, nh\u01b0ng \u1edf B\u1ea3o \u0110\u1ee9c c\u0169ng thi\u1ebfu c\u1ecf v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u00ean l\u1ea1i d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[116] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y m\u1edf kho ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u00f3i d\u00e2n.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, chi\u1ebfu cho T\u01b0 N\u00f4ng t\u1ef1 r\u1eb1ng l\u00faa \u1edf kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh t\u1ea1i kinh s\u01b0 b\u00e1n ra, tuy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 gi\u1ea3m gi\u00e1, nh\u01b0ng nay c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m th\u00eam 5 \u0111\u1ed3ng m\u1ed7i \u0111\u1ea5u. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6, t\u1ed5ng c\u1ed9ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 9.000 h\u1ed9c, nh\u1edd v\u1eady gi\u00e1 c\u1ea3 \u1edf kinh s\u01b0 t\u1ea1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[118] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, chi\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1eb7t c\u1ee7i \u1edf c\u00e1c danh s\u01a1n \u0111\u1ed9ng ph\u1ee7 trong thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n<p>[119] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, l\u1ec7nh cho Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng l\u1ec5 vi\u1ec7n xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh ra nghi th\u1ee9c trai ti\u1ebfu \u1edf \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng Thi\u00ean Kh\u00e1nh, r\u1ed3i ban b\u1ed1 cho c\u00e1c ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan kinh s\u01b0 do th\u1ebf t\u1eadp, t\u1eeb 25 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m, n\u00ean cho v\u00e0o Qu\u1ed1c h\u1ecdc nghe gi\u1ea3ng v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp kinh s\u00e1ch, th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0 2 n\u0103m. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n c\u00f9ng v\u1edbi quan gi\u00e1m s\u00e1t kh\u1ea3o th\u00ed, r\u1ed3i t\u00e2u t\u00ean l\u00ean.&#8221;<\/i> M\u00f9a thu n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00f3 9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u, nh\u01b0ng \u0110\u1ea1i L\u00fd b\u00ecnh s\u1ef1 Ti\u1ec1n T\u01b0\u1ee3ng Trung v\u00e0 Ph\u1ee5ng l\u1ec5 lang Tr\u1ea7n T\u00f4ng K\u1ef7 v\u00ec h\u1ecdc v\u1ea5n ch\u01b0a tinh th\u00f4ng, n\u00ean cho ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ee3i n\u0103m sau m\u1edbi d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p><i>(Ti\u1ec1n T\u01b0\u1ee3ng Trung, Tr\u1ea7n T\u00f4ng K\u1ef7, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[121] \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ty t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n c\u1ea5m binh t\u1eeb H\u1ed5 D\u1ef1c tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn cung Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd, l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c c\u1ea5p th\u00eam v\u00e0 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>[122] Quy\u1ec1n tri Duy\u1ec7n ch\u00e2u Chu T\u1ed1n t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c tu s\u1eeda \u0111\u00e0n phong \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh. Vua ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3. \u0110\u00e0n Vi\u00ean \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao th\u00eam 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0n X\u00e3 Th\u1ee7 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao th\u00eam 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, v\u00e0 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam 50 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>[123] L\u00f4 Ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c man t\u1ed9c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u00f3 x\u00e2m l\u1ea5n l\u1eabn nhau, xin th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa ch\u1ec9 c\u1ea7n v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn h\u1ecd y\u00ean \u1ed5n m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[124] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh s\u01b0ng m\u00e1 r\u1ed3i ch\u1ebft, d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi d\u1ea7n d\u1eddi v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh d\u1ecbch. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Vi\u1ec7n Y quan t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c ch\u1eefa tr\u1ecb.<\/p>\n<p>[125] Th\u00e1ng 5, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu truy phong Nhan H\u1ed3i, \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, t\u01b0\u1edbc Duy\u1ec5n c\u00f4ng, l\u00ean l\u00e0m Qu\u1ed1c c\u00f4ng; M\u1eabn T\u1ed5n, t\u01b0\u1edbc Ph\u00ed h\u1ea7u, c\u00f9ng ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Qu\u1eadn c\u00f4ng; T\u0103ng S\u00e2m, t\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh b\u00e1, c\u00f9ng s\u00e1u m\u01b0\u01a1i hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m Li\u1ec7t h\u1ea7u. C\u00e1c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng v\u00e0 quan l\u1ea1i ph\u00e2n nhau so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n. Ban \u0111\u1ea7u b\u00e0n vi\u1ec7c gia phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng cho Th\u1eadp tri\u1ebft, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea7u. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Nhan T\u1eed tr\u01b0\u1edbc phong Duy\u1ec5n c\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f9ng l\u00e0m c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi \u00c1 th\u00e1nh. Xin phong Nhan T\u1eed l\u00e0m Qu\u1ed1c c\u00f4ng, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0m Qu\u1eadn c\u00f4ng.&#8221;<\/i> Vua nghe theo. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c giao so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n cho Nhan T\u1eed, t\u1eeb ch\u1ed1i r\u1eb1ng: <i>&#8220;Th\u1ea7n t\u1eebng th\u1ea5y Th\u00e1i T\u1ed5 ng\u1ef1 ch\u1ebf l\u1eddi t\u00e1n. Nay vi\u1ec7c phong thi\u1ec7n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, b\u1ec7 h\u1ea1 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn Tr\u00e2u, L\u1ed7, c\u00e1c m\u00f4n nh\u00e2n c\u1ee7a ti\u00ean s\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n phong t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, l\u1eddi t\u00e1n cho Nhan T\u1eed xin b\u1ec7 h\u1ea1 t\u1ef1 so\u1ea1n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t giao cho khanh, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[126] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Cao D\u01b0\u01a1ng Quan t\u00e2u r\u1eb1ng, c\u00e1c hi\u1ec7u \u00fay qu\u00e2n H\u00e0 B\u1eafc m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u00e2ng hoa b\u1ea1c, xin c\u1ea5m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[127] Thi\u1ec1u Ch\u00e2u d\u00e2ng qu\u1ea3 t\u1ea7n b\u00e0, sau v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo b\u1ea3n k\u1ef7, Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 qu\u1ea3 thi\u00ean tu\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 v\u1eadt g\u00ec.)<\/i><\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, trong cung ban thu\u1ed1c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, \u0111\u1ec1u do Vua t\u1ef1 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, v\u00ec V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n nhi\u1ec1u b\u1ec7nh, th\u00e2n th\u1ec3 g\u1ea7y y\u1ebfu.<\/p>\n<p>[129] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tu s\u1eeda cung Chi\u00eau \u1ee8ng, t\u1eeb nay Ty B\u00e1t T\u00e1c kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eam qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>[130] L\u1ea1i \u0111\u1eb7t Ty \u0110\u00f4ng S\u1eb1n.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, th\u00e1ng 7, b\u00e3i b\u1ecf hai ty s\u1eb1n.)<\/i><\/p>\n<p>[131] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c t\u00e2u r\u1eb1ng \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng hai bia \u0111\u00e1 c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng Cao T\u00f4ng v\u00e0 Huy\u1ec1n T\u00f4ng, c\u00f3 v\u00e1ch \u0111\u00e1 ph\u00eda nam b\u1eb1ng ph\u1eb3ng v\u00e0 d\u1ed1c \u0111\u1ee9ng, mu\u1ed1n kh\u1eafc bia ngay tr\u00ean v\u00e1ch \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i th\u00e1nh ch\u1ec9. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a Tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p, n\u1ebfu c\u1ea7n so\u1ea1n thu\u1eadt, ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n tr\u1eddi ban ph\u00fac, k\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a t\u1ed5 ti\u00ean m\u00e0 th\u00f4i.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, Vua ra l\u1ec7nh l\u00ean n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n t\u1ea1 \u01a1n tr\u1eddi, so\u1ea1n b\u00e0i minh ghi c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a hai v\u1ecb th\u00e1nh, c\u00f9ng b\u00e0i t\u00e1n v\u1ec1 C\u1eedu Thi\u00ean Ty M\u1ec7nh B\u1ea3o Sinh Thi\u00ean T\u00f4n, Chu V\u0103n Hi\u1ebfn V\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 ghi ch\u00e9p v\u1ec1 t\u01b0\u1ee3ng Ng\u1ecdc N\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 t\u00e1.<\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, ban chi\u1ebfu t\u1ea1m ng\u1eebng khoa c\u1eed n\u0103m nay.<\/p>\n<p>[133] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ban chi\u1ebfu cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u<a class=\"footnote\" title=\"Chi\u1ebfu cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u00e2n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 v\u1ec1 vi\u1ec7c phong Th\u00e1i S\u01a1n m\u00e0 s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-246-15\" href=\"#footnote-246-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a> v\u00e0o ng\u00e0y thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Thi\u00ean Hu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 l\u1eadp \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1eddng, thi\u1ebft l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf, l\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u00f3 l\u00e0m ti\u1ebft Thi\u00ean Hu\u1ed1ng, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1ec5 c\u00fang. Theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a L\u01b0u T\u1ed5ng, tri ch\u00e2u T\u1ecbnh Ch\u00e2u. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5, thi h\u00e0nh h\u00ecnh ph\u1ea1t, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c theo quy ch\u1ebf c\u1ee7a ti\u1ebft Thi\u00ean Kh\u00e1nh.<\/p>\n<p><i>(T\u00ean ti\u1ebft, theo \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, nay ghi chung, nh\u01b0ng khi L\u01b0u T\u1ed5ng t\u1ea5u xin \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00ean ti\u1ebft r\u1ed3i.)<\/i><\/p>\n<p>[134] H\u1ee3p 12 ch\u1ec9 huy Long K\u1ef5 th\u00e0nh 6.<\/p>\n<p>[135] Quan bi\u00ean th\u1ea7n t\u00e2u r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an b\u1ecb n\u01b0\u1edbc H\u1eafc Th\u1ee7y x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c n\u00ean r\u00fat lui, b\u1ed9 h\u1ea1 c\u1ee7a h\u1ecd ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, g\u1ecdi H\u1eafc Th\u1ee7y l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc y\u1ebfu k\u00e9m.<\/p>\n<p><i>(Khi\u1ebft \u0110an ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc ki\u1ec3m so\u00e1t H\u1eafc Th\u1ee7y M\u1ea1t H\u1ea1t, ph\u00eda t\u00e2y gi\u00e1p H\u1ea1 Qu\u1ed1c, theo \u300aV\u0169 Kinh \u0110\u1ecba L\u00fd\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[136] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu cho qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi Ho\u00e0n Ch\u00e2u, t\u1eeb nay c\u1ee9 hai th\u00e1ng c\u1ea5p m\u1ed9t l\u1ea7n ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 chi ph\u00ed c\u1ee7i \u0111\u1ed1t.<\/p>\n<p>[137] Tam Ban T\u00e1 Ch\u1ee9c, gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c khai th\u00e1c ph\u00e8n \u1edf huy\u1ec7n Linh Th\u1ea1ch, ch\u00e2u Ph\u1ea7n, l\u00e0 Bi\u00ean Th\u1ee7 T\u00edn, v\u00ec tham d\u1ef1 ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a quan huy\u1ec7n l\u1ec7nh, b\u1ecb \u0110\u1ea1i L\u00fd x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00ec t\u1ed9i t\u01b0. Vua th\u1ea5y t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u1eb9, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i th\u00e0nh t\u1ed9i c\u00f4ng. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 t\u1ed9i tr\u1ea1ng v\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 xin ch\u1ec9 d\u1ee5.<\/p>\n<p>[138] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng, Ty T\u1ea1p m\u1ea1i v\u00e0 Ty N\u1ed9i \u0111\u00f4ng m\u00f4n trong vi\u1ec7c thu chi, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Hai ty n\u00e0y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp \u0111\u1eb7t, t\u1eebng c\u1ea5p n\u0103m tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n cho b\u1ea3n ty \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb chi ti\u00eau, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5<a class=\"footnote\" title=\"Kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1eef 'tr\u1ec7' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u01b0u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 55-16 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-246-16\" href=\"#footnote-246-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>. Th\u1eddi Ti\u00ean \u0111\u1ebf, c\u1ea5p m\u1ed9t tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, sai T\u1ed1ng T\u01b0 Cung ki\u1ec3m tra, ph\u00e0m vi\u1ec7c mua b\u00e1n trong cung, l\u1ec7nh ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n ngay m\u1eb7t, d\u00f9ng xong l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3, nh\u01b0ng nghe n\u00f3i T\u1ed1ng T\u01b0 Cung c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0m \u0111\u00fang \u00fd Ti\u00ean \u0111\u1ebf. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, trong cung ph\u00e0m nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7n mua, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn kho T\u1ea3 t\u00e0ng, tuy ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i, nh\u01b0ng c\u0169ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 vi\u1ec7c cu\u1ed1i n\u0103m Th\u00e1i B\u00ecnh H\u01b0ng Qu\u1ed1c th\u1ee9 4 v\u00e0 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o nguy\u00ean ni\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o. T\u1ed1ng T\u01b0 Cung, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u1ea5y v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh th\u1ee9 2, e r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[139] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, Vua tri\u1ec7u t\u1eadp t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c xem t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, l\u1ea1i xem c\u00e1c v\u1eadt b\u00e1u \u1edf \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng H\u00f2a, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m lo\u1ea1i. V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5 t\u00f4ng \u0111\u1ebfn nay, \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh t\u1eadp trung nhi\u1ec1u, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u l\u00e0 kh\u00f4ng nghe truy\u1ec1n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn m\u1eaft ch\u1ee9ng ki\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00e0 linh d\u1ecb.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ph\u00f9 m\u1ec7nh c\u1ee7a qu\u1ed1c gia r\u00f5 r\u00e0ng, l\u00e0 do t\u1ed5 t\u00f4ng t\u00edch \u0111\u1ee9c m\u00e0 th\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nay b\u1ed1n bi\u1ec3n h\u00f2a h\u1ee3p, kh\u00f4ng d\u00f9ng binh \u0111ao, ho\u00e0n th\u00e0nh l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, l\u00e0 c\u00f3 nguy\u00ean do v\u1eady. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, d\u00f9 l\u00e0 Vua c\u00f3 \u0111\u1ee9c, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 phong thi\u1ec1n th\u00ec \u00edt, Tr\u1eabm nay l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 do t\u1eeb th\u1eddi Ung Hi \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 s\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, Tr\u1eabm c\u00f3 s\u1ee9c g\u00ec \u0111\u00e2u!&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do b\u1ec7 h\u1ea1 ch\u0103m ch\u1ec9 k\u1ebf th\u1eeba t\u1ed1t, ra s\u1ee9c t\u1ea1o n\u00ean th\u00e1i b\u00ecnh, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5ng th\u1eeba ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf. Nay l\u1ea1i khen ng\u1ee3i t\u1ed5 t\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00fac l\u1edbn v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a t\u00f4ng mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[140] Tam ty xin l\u1ec7nh cho Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e2n m\u1ed9t c\u00e2n v\u00e0 n\u0103m tr\u0103m c\u00e2n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n d\u00f9ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u1ec7nh cho Vi\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng thu\u1ebf \u0111\u1ebfn Th\u00e1i ph\u1ee7 t\u1ef1 xin \u0111\u1ea5u, c\u00e2n, th\u0103ng, th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 b\u00e1n ra.<\/p>\n<p>[141] B\u1ed9 th\u1ef1 ty Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n n\u00e0o cho l\u01b0u tr\u00fa v\u00e0 bi\u1ebft chuy\u1ec7n, xin \u0111\u1ec1u x\u1eed ph\u1ea1t. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;B\u1ed9 th\u1ef1 ty ch\u1ec9 n\u00ean r\u0103n \u0111e qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Vi\u1ec7c nh\u00e0 d\u00e2n cho l\u01b0u tr\u00fa l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[142] H\u00f4m \u0111\u00f3, v\u00ec cung Chi\u00eau \u1ee8ng kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, Vua ban y\u1ebfn cho \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, l\u1ea1i ban ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh tham gia c\u00f4ng tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>[143] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Vua ban y\u1ebfn cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f4ng \u0110\u1ee9c Di v\u00e0 c\u00e1c quan, c\u00f9ng Th\u1ecb gi\u00e1o Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 \u1edf B\u1eafc tr\u1ea1ch, v\u00ec \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c gi\u1ea3ng s\u00e1ch. L\u1ea1i ban cho \u0110\u1ea1i Nh\u00e3 50 t\u1ea5m l\u1ee5a. C\u00e1c ho\u00e0ng \u0111i\u1ec7t \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u1ed3i ri\u00eang t\u1ea1 \u01a1n, Vua d\u1eb7n d\u00f2 h\u1ecd ch\u0103m ch\u1ec9 h\u1ecdc h\u00e0nh.<\/p>\n<p>[144] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Nay b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, n\u1ebfu c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u00ec lo g\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng gi\u00e0u c\u00f3. Tr\u1eabm h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, v\u1eabn lo r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u1ea5p mu\u1ed1n che ch\u1edf d\u00e2n, b\u00e1o \u0111\u00e1p n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 Tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1edbm bi\u1ebft v\u00e0 tr\u1ecdng d\u1ee5ng; l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, h\u1ecd c\u0169ng n\u1ea3n ch\u00ed. C\u00e1c khanh nghe th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u g\u00ec, n\u00ean t\u00e2u ngay, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u00ec l\u00e0 l\u1ee3i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc v\u1eady.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[145] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, qu\u1eadn ch\u00faa, huy\u1ec7n ch\u00faa \u1edf Nam cung, B\u1eafc tr\u1ea1ch v\u00e0o ng\u00e0y s\u00f3c v\u1ecdng v\u00e0o ch\u1ea7u, ng\u00e0y l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u1ed1ng v\u00e0 v\u00e0o cung kh\u00f4ng \u0111\u00fang gi\u1edd, n\u1ebfu tri\u1ec1u ch\u01b0a tan, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ra v\u00e0o b\u1eb1ng c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169, \u0111\u1ee3i tan tri\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i c\u00e1c c\u1eeda kh\u00e1c. L\u00fac \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng th\u00e0nh ty t\u00e2u r\u1eb1ng Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa T\u00f9y Qu\u1ed1c ng\u1ed3i ki\u1ec7u \u0111\u1ebfn c\u1eeda H\u1eefu D\u1ecbch, l\u1eabn v\u00e0o \u0111o\u00e0n ng\u1ef1a tri\u1ec1u, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra quy \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[146] Thi\u1ec3m T\u00e2y b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n m\u1ea5t m\u00f9a, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, sai Di\u00eam thi\u1ebft ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 \u0111i tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, x\u00e9t x\u1eed t\u00f9 nh\u00e2n, gi\u1ea3m t\u1ed9i l\u01b0u \u0111\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc, t\u1ed9i t\u1eed h\u00ecnh n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n<p>[147] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, L\u00e2m \u0110\u1eb7c, L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea, L\u00fd Ph\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean 23 quy\u1ec3n s\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n v\u1ec1 ph\u00e1p l\u1ec7nh tr\u00e0.<\/p>\n<p>[148] T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n D\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3n xin l\u1ec7nh c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea1i d\u1ecbch xu\u1ed1ng l\u00e0ng b\u1eaft vi\u1ec7c, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Kh\u1ea3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n \u0110\u01b0\u1eddng, con ch\u00e1u c\u1ee7a Ngu Khanh.<\/p>\n<p>[149] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, Qu\u1ea3ng Nam T\u00e2y L\u1ed9 chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Kh\u00e2m Ch\u00e2u c\u01b0\u1edbp l\u00faa g\u1ea1o c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, ch\u1ee7 tr\u1ea1i Nh\u01b0 H\u1ed3ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Tr\u1ee9 d\u1eabn qu\u00e2n nh\u1eb9 \u0111i thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u00e1nh \u00fap, V\u0103n Tr\u1ee9 b\u1ecb tr\u00fang t\u00ean ch\u1ebft. T\u00e1m t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u \u0111i theo V\u0103n Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m, v\u00e0 \u0111\u00e3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho An Nam b\u1eaft gi\u1eb7c.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu th\u00fac gi\u1ee5c. N\u0103m sau, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 13 ng\u01b0\u1eddi [Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o d\u00e2ng l\u00ean<a class=\"footnote\" title=\"Vi\u1ec7c b\u1eaft 13 ng\u01b0\u1eddi [Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1eef '[Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o' c\u0169ng th\u1ea5y trong quy\u1ec3n 83, th\u00e1ng 12 ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 4 t\u1edd 28 v\u00e0 31 ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u00e2n l\u00e3o', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 488, truy\u1ec7n Giao Ch\u1ec9 ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u1ecbch l\u00e3o'.\" id=\"return-footnote-246-17\" href=\"#footnote-246-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[150] Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, L\u1ec5 b\u1ed9 C\u1ed1ng vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn c\u1eed t\u1eeb Qu\u1ed1c T\u1eed Gi\u00e1m, hai kinh v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 qua n\u0103m l\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00ed, l\u1ea5y s\u1ed1 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t trong m\u1ed9t n\u0103m l\u00e0m chu\u1ea9n. T\u1eeb nay l\u1ea5y ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu trong s\u1ed1 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t qua n\u0103m l\u1ea7n, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ea5y n\u0103m ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[151] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n nh\u1ecf x\u00e9t \u00e1n t\u00f9, ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i. C\u00f3 d\u00e2n h\u1ed9 tuy\u1ec7t m\u00e0 v\u1ee3 b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec ti\u1ec1n b\u00e1n \u0111\u00e3 ti\u00eau h\u1ebft. C\u00e1c quan b\u00e0n theo lu\u1eadt, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ecbch thu. Vua ra l\u1ec7nh giao ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t cho ch\u1ee7 hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u1ed9p ti\u1ec1n b\u00e1n chia cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[152] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, sai H\u1eefu Gi\u00e1n ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i phu Tr\u1ea7n T\u01b0\u1ee3ng D\u01b0 \u0111\u1ebfn Thi\u1ec3m T\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ec1n Th\u00e1i B\u00ecnh cung, H\u1eadu Th\u1ed5, T\u00e2y Nh\u1ea1c, H\u00e0 \u0110\u1ed9c, v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n.<\/p>\n<p>[153] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00e2y Kinh m\u1edf kho b\u00e1n th\u00f3c r\u1ebb \u0111\u1ec3 gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[154] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, H\u00e0 L\u01b0\u1ee3ng t\u00e2u: <i>&#8220;Giao Ch\u00e2u m\u1ed7i l\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1edd t\u00e2u b\u00e1o v\u00e0 tr\u00ecnh l\u00ean chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0111i l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e0m m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i. Xin t\u1eeb nay cho c\u00e1c n\u01a1i t\u00f9y nghi thi h\u00e0nh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[155] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c t\u00f9 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng, ph\u1ea3i c\u00f3 x\u00e1c nh\u1eadn t\u1eeb Ty L\u00fd vi\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00e2u v\u00e0 huy\u1ec7n \u1ef7 qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u1ee5c t\u00f9 tr\u1ed1ng kh\u00f4ng. M\u1ed7i khi c\u00f3 t\u1ea5u tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn, B\u1ed9 H\u00ecnh s\u1ebd \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh t\u00f9 nh\u00e2n trong tu\u1ea7n, n\u1ebfu \u0111\u00fang nh\u01b0 quy \u0111\u1ecbnh trong chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, s\u1ebd \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban chi\u1ebfu khen th\u01b0\u1edfng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[156] Th\u00e1ng 6, ng\u00e0y \u1ea4t D\u1eadu, ban b\u1ed1 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 khen th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c m\u1ea1c ph\u1ee7, ch\u00e2u huy\u1ec7n trong vi\u1ec7c chi\u00eau t\u1eadp h\u1ed9 kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>[157] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd s\u1eeda ch\u1eefa nh\u00e0 c\u1eeda.<\/p>\n<p>[158] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, c\u00e1c ch\u1ec9 huy s\u1ee9 nha n\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ef1, Hi\u1ec3n, V\u00e2n l\u00e0 Th\u01b0 B\u1ea3o, Th\u01b0 Ph\u00fa, H\u01b0\u1edbng \u0110i\u1ec1n \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[159] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n kh\u1edfi ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>[160] L\u1ec7nh cho ch\u00e2u Thi\u1ec1u b\u00e1n th\u00f3c trong kho \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[161] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, chi\u1ebfu r\u1eb1ng ng\u00e0y n\u00e0y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 thi\u00ean th\u01b0 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng n\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 m\u1ed9t ng\u00e0y, g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ebft Thi\u00ean Hu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[162] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, phong T\u1ea3 Long V\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 \u00fay L\u00fd Tu\u00e2n H\u00fac l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u Tr\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc T\u00f9y h\u1ea1 gi\u00e1, ban cho nh\u00e0 \u1edf t\u1ea1i ph\u01b0\u1eddng V\u0129nh Ninh. Trong nh\u00e0 c\u00f3 h\u00ecnh ph\u01b0\u1ee3ng b\u1eb1ng \u0111\u00e1, Tu\u00e2n H\u00fac \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ee5c b\u1ecf. \u00c1o c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00faa c\u00f3 h\u00ecnh r\u1ed3ng, c\u0169ng c\u1ea5t gi\u1ea5u \u0111i. Vua khen ng\u1ee3i v\u00e0 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. L\u00fac n\u00e0y, Tu\u00e2n H\u00fac b\u1ecb b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u0103m b\u1ec7nh c\u1ee7a Tu\u00e2n H\u00fac, nghe n\u00f3i c\u0169ng \u0111\u00e1ng lo. X\u00e9t S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eebng l\u00e0m quan v\u1ec7 kh\u00f4ng l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed, Tu\u00e2n H\u00fac n\u00ean theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n t\u00e2u: <i>&#8220;T\u00f4ng Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n t\u1eeb th\u00e1ng 7, g\u1eb7p \u00e2n \u0111i\u1ec3n t\u1ebf giao n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed. Tu\u00e2n H\u00fac ch\u01b0a g\u1eb7p \u00e2n \u0111i\u1ec3n, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 7 th\u00e1ng.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[163] V\u0103n T\u01b0 s\u1ee9, Th\u1ee9 s\u1eed V\u1ea1n ch\u00e2u Di\u00eam Nh\u1eadt T\u00e2n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb l\u1ea1i vi\u00ean, th\u00edch b\u00e0n lu\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00e2n, t\u1eebng t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Con em c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n nh\u1edd \u1ea5m m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan, th\u01b0\u1eddng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u00e3 nh\u1eadn b\u1ed5ng l\u1ed9c, xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb 20 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean. L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u0103m quan trong kinh th\u00e0nh v\u00e0o ch\u1ea7u s\u1edbm, nh\u01b0ng c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129, th\u1eeba lang, x\u00e1 nh\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u theo qu\u00e1 nhi\u1ec1u, kh\u00f3 tr\u00e1nh n\u00e9, xin h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3m b\u1edbt.&#8221;<\/i> L\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p b\u00e0n vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1, t\u1ef1 nh\u1eadn s\u1ee9c l\u1ef1c c\u00f2n d\u1ed3i d\u00e0o, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadn ch\u1ee9c qu\u1eadn, ra s\u1ee9c \u1edf bi\u00ean th\u00e0nh. B\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee9 s\u1eed Ph\u01b0\u1eddng ch\u00e2u, qu\u1ea3n l\u00fd V\u1ecb ch\u00e2u ki\u00eam ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t Kinh Nguy\u00ean l\u1ed9.<\/p>\n<p>[164] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, Tri ch\u00e2u B\u1ea3o ch\u00e2u Tri\u1ec7u B\u00e2n xin t\u0103ng th\u00eam 500 binh l\u00ednh cho \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[165] N\u0103m \u0110\u00f4ng phong, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n kh\u1ea3o s\u00e1t x\u1ebfp h\u1ea1ng, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ee9a Th\u00e2n \u1edf th\u1ea3o d\u00e3 v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 T\u1ed5 Cao H\u1ed3ng C\u1ee7, l\u1ec7nh cho hai ch\u1ebf th\u00ed nghi\u1ec7m xem x\u00e9t tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, ban cho H\u1ee9a Th\u00e2n \u0111\u1ed7 Ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7, H\u1ed3ng C\u1ee7 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, ban \u00e1o b\u00e0o v\u00e0 h\u1ed1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp. T\u1ed5 Cao v\u00ec cha l\u00e0 T\u1ed5 C\u00e1t ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tam ban Ph\u1ee5ng ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>[166] Tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c quan Thi\u00ean v\u0103n thu\u1ed9c H\u00e0n l\u00e2m \u0111ang ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ea1i c\u00e1c l\u1ed9 H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u1ec1 kinh, v\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec.<\/p>\n<p>[167] Ty Ki\u1ec1m h\u1ea1t Ho\u00e0n Kh\u00e1nh l\u1ed9 t\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 L\u01b0 S\u01b0u, theo lu\u1eadt ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed. Chi\u1ebfu l\u1ec7nh xi\u1ec1ng gi\u1ea3i v\u1ec1 H\u1ea1 ch\u00e2u, giao cho Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh x\u1eed l\u00fd.<\/p>\n<p>[168] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, \u0111\u1ebfn cung Chi\u00eau \u1ee8ng, ban cho Tu cung s\u1ee9 kh\u00ed t\u1ec7.<\/p>\n<p>[169] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, ra chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i trong kinh th\u00e0nh c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb v\u00f4 l\u1ea1i gi\u1ea3 m\u1ec7nh \u0111i do th\u00e1m, c\u00e1c ty n\u00ean sai Tam ban b\u1eaft m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[170] Chi\u1ebfu l\u1ec7nh c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1i c\u00e1c Ty Tr\u00fa b\u1ea1c \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 T\u00e2y B\u1eafc \u0111\u1ec1u do Tri ch\u00e2u c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u00fd, v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c tr\u00e1i l\u1ec7.<\/p>\n<p>[171] L\u1ec7nh cho T\u1eeb ch\u00e2u xu\u1ea5t th\u00f3c kho c\u1ee9u t\u1ebf d\u00e2n ngh\u00e8o.<\/p>\n<p>[172] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00f3 x\u00e2y d\u1ef1ng g\u00ec, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i m\u1edbi kh\u1edfi c\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec b\u1ea5t ti\u1ec7n c\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u xin.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai s\u1ee9 s\u1eeda ch\u1eefa vi\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u00e3i nhau v\u1ec1 \u00fd ki\u1ebfn, nhi\u1ec1u l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, n\u00ean hao t\u1ed5n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, Vua nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ec7nh tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[173] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 x\u00e2y d\u1ef1ng cung Chi\u00eau \u1ee8ng, trong nh\u1eefng ng\u00e0y tam ph\u1ee5c m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9. C\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e1c, n\u1ebfu th\u1eddi ti\u1ebft m\u00e1t m\u1ebb h\u01a1n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ng\u1eebng l\u00e0m.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, quan Tu cung s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb mu\u1ed1n cung \u0111i\u1ec7n ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh, xin kh\u00f4ng cho ngh\u1ec9 trong nh\u1eefng ng\u00e0y tam ph\u1ee5c, nh\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i r\u1eb1ng n\u00ean thu\u1eadn theo th\u1eddi ti\u1ebft, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;L\u00fd l\u1ebd \u0111\u00fang l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.&#8221;<\/i> N\u00ean ban chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u00e2y Nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n l\u00fac \u0111\u1ea7u tham gia x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n, \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n lo l\u1eafng v\u1ec1 vi\u1ec7c lao d\u1ecbch qu\u00e1 n\u1eb7ng n\u1ec1, h\u00e0ng ng\u00e0y tranh c\u00e3i v\u1edbi \u0111\u1ed3ng li\u00eau m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft, n\u00ean xin t\u1eeb ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng d\u00e2ng s\u1edb r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan gi\u00e1n tr\u00e1nh \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t trong ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ee9c quan \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00e1m n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng trung th\u00e0nh, hu\u1ed1ng chi trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng ki\u00eang k\u1ef5 n\u00e0y, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u1ebfu suy ngh\u0129 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch g\u00ec, e r\u1eb1ng s\u1ebd b\u1ecb ch\u00ea c\u01b0\u1eddi v\u00ec chi\u1ebfm l\u1ed9c.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n th\u1ea5y qu\u1ed1c gia nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh l\u1edbn, \u0111\u01b0\u1ee3c ban s\u00e1ch b\u00ed m\u1eadt, ph\u00fac l\u1edbn truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn mu\u00f4n \u0111\u1eddi, c\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u01b0\u1ee3t xa tr\u0103m v\u1ecb Vua tr\u01b0\u1edbc. B\u1ec7 h\u1ea1 k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef g\u00ecn b\u00e1u v\u1eadt, l\u00ean n\u00fai l\u1edbn phong t\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng lao l\u01b0u danh mu\u00f4n thu\u1edf, \u00e2n tr\u1ea1ch th\u1ea5m nhu\u1ea7n kh\u1eafp n\u01a1i, l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh ph\u1ee5ng s\u1ef1, th\u1eadt l\u00e0 t\u1ed9t b\u1eadc. Nh\u01b0ng l\u00f2ng thanh khi\u1ebft ph\u00e1t ra, m\u1ec7nh l\u1ec7nh g\u1ea5p r\u00fat thi h\u00e0nh, \u1edf g\u00f3c b\u1eafc c\u1ee7a th\u00e0nh nghi\u00eam ng\u1eb7t, m\u1edf ra ng\u00f4i \u0111\u1ec1n b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 \u1ee9ng nghi\u1ec7m l\u1edbn, \u0111\u1eb7t t\u00ean t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. T\u1eeb khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tham gia r\u1ea5t \u0111\u00f4ng, ch\u1edf \u0111\u00e1 t\u1eeb n\u00fai kh\u00e1c, n\u1ed1i ti\u1ebfp tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1eb7t g\u1ed7 D\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng, v\u1eadn chuy\u1ec3n xa t\u1eeb r\u1eebng n\u00fai. \u0110\u1eafp \u0111\u1ea5t, nung g\u1ea1ch, vung cu\u1ed1c, d\u00f9ng r\u00ecu, c\u00f4ng vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u n\u0103m, chi ph\u00ed l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. V\u01b0\u1ee3t qua quy ch\u1ebf c\u0169 c\u1ee7a \u0111\u1ec1n K\u1ef3 Ni\u00ean, v\u01b0\u1ee3t xa nh\u1eefng g\u00ec nghe tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, giao cho ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u00fd gi\u00e1m s\u00e1t, \u1ee7y quy\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd. Nh\u01b0 v\u1eady, \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n k\u00ednh v\u0103n b\u00e1u c\u1ee7a qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng s\u00e2u s\u1eafc, quy m\u00f4 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u00e0i quan kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng h\u00f9ng v\u0129. Tuy nhi\u00ean, l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u1ea9n c\u1ee7a th\u1ea7n, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00e1c v\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y nghe, sao d\u00e1m im l\u1eb7ng!<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng hi\u1ec7n nay c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. Tuy c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a th\u1ec3 d\u1eebng l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n, nh\u01b0ng n\u1ebfu may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo l\u1eddi khuy\u00ean c\u1ee7a k\u1ebb h\u00e8n m\u1ecdn, gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed c\u00f4ng tr\u00ecnh, h\u1ea1n ch\u1ebf quy m\u00f4, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u00e2n hu\u1ec7 l\u1edbn cho d\u00e2n v\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u00e2u d\u00e0i lo cho n\u01b0\u1edbc. Nay xin tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi b\u1ec7 h\u1ea1 n\u0103m \u0111i\u1ec1u \u1ea5y.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>H\u01a1n n\u1eefa, cung \u0111i\u1ec7n m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea7n n\u00e0y quy m\u00f4 r\u1ed9ng l\u1edbn, t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1eadt li\u1ec7u g\u1ed7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u1ed7 qu\u00fd. Th\u1ea7n nghe n\u00f3i nh\u1eefng n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t trong thi\u00ean h\u1ea1, thu mua r\u1ea5t nhi\u1ec1u, v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn cung \u0111i\u1ec7n, c\u00e0ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i s\u1ee9c d\u00e2n, d\u00f9 n\u00f3i ch\u1ec9 s\u1eed d\u1ee5ng qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n, nh\u01b0ng l\u00e0m sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi phi\u1ec1n nhi\u1ec5u d\u00e2n th\u01b0\u1eddng! Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n nh\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1eeba ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c phong t\u1eb7ng, \u0111\u00e3 hao t\u1ed1n nhi\u1ec1u kinh ph\u00ed, nay l\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng, c\u00e0ng ti\u00eau hao t\u00e0i s\u1ea3n. D\u00f9 trong kho t\u00e0ng, c\u1ee7a c\u1ea3i ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u01b0 n\u00fai, c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n, th\u1ee3 thuy\u1ec1n t\u1ef1 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng c\u1ee7a c\u1ea3i trong n\u1ed9i ph\u1ee7 l\u00e0 t\u00edch l\u0169y qua nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed3 h\u00f4i x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, ti\u00eau tan d\u1ec5 d\u00e0ng<a class=\"footnote\" title=\"ti\u00eau tan d\u1ec5 d\u00e0ng 'd\u1ec5' nguy\u00ean t\u00e1c 's\u1ee3', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-18\" href=\"#footnote-246-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, thu gom l\u1ea1i th\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n, d\u00f9 c\u1ef1c k\u1ef3 d\u1ed3i d\u00e0o, v\u1eabn n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 hai.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c m\u01b0u t\u00ednh t\u1eeb \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00ecn th\u1ea5u khi s\u1ef1 vi\u1ec7c ch\u01b0a h\u00ecnh th\u00e0nh, h\u1ecda n\u1ea3y sinh t\u1eeb ch\u1ed7 k\u00edn \u0111\u00e1o, nguy hi\u1ec3m ph\u00e1t sinh t\u1eeb s\u1ef1 an nh\u00e0n. Nay d\u01b0\u1edbi c\u1eeda cung, v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5 t\u1eadp, kh\u00ed n\u00f3ng \u0111ang m\u1ea1nh, lao \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, nh\u1eefng binh s\u0129 t\u1ea1p d\u1ecbch, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n b\u1ea5t h\u1ea3o, c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ea1y tr\u1ed1n ra ngo\u1ea1i th\u00e0nh, tr\u1ed9m c\u1eafp trong \u0111\u00f4 th\u1ecb, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 g\u00e2y lo l\u1eafng cho b\u1eadc th\u00e1nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 ba. B\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 cai tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, thu\u1eadn theo tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3i tu\u00e2n theo th\u1eddi l\u1ec7nh, s\u1eafp x\u1ebfp kh\u00f4ng sai l\u1ec7ch v\u1edbi quy lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 cao phong c\u00e1ch xa x\u1ec9, kh\u00f4ng tr\u00e1i v\u1edbi tr\u1eadt t\u1ef1 \u00e2m d\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ea5y th\u00e1ng t\u01b0 kh\u00f4ng n\u00ean huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, kh\u00f4ng ch\u1eb7t c\u00e2y l\u1edbn. Nay kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi kh\u00ed n\u00f3ng ng\u1ed9t ng\u1ea1t, l\u00e0m x\u00e1o tr\u1ed9n \u0111\u1ea5t \u0111ai, tr\u00e1i v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, s\u1ea5m s\u00e9t gi\u00f3 m\u1ea1nh, b\u1eadt g\u1ed1c c\u00e2y, cu\u1ed1n bay ng\u00f3i, kh\u00ed \u0111\u1ed9c lan tr\u00e0n, nh\u00e0 nh\u00e0 g\u1eb7p tai h\u1ecda, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 minh ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee7a vi\u1ec7c kh\u00f4ng thu\u1eadn theo tr\u1eddi \u0111\u1ea5t sao? \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 t\u01b0. Th\u1ea7n nghe n\u00f3i trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ph\u00f9 m\u1ec7nh, c\u00f3 l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y v\u1ec1 vi\u1ec7c thanh t\u1ecbnh nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n ch\u00fang. Nay cung \u0111i\u1ec7n \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng<a class=\"footnote\" title=\"Nay cung \u0111i\u1ec7n \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng 'c\u00e1c' nguy\u00ean t\u00e1c 'khuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-19\" href=\"#footnote-246-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a>, v\u1ed1n d\u1ef1a theo linh thi\u00ean, nh\u01b0ng l\u1ea1i qu\u00e1 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e0o b\u1edbi, r\u1ed9ng r\u00e3i t\u00f4 v\u1ebd \u0111i\u00eau kh\u1eafc, d\u00f9 \u0111\u00e3 hao t\u1ed5n nhi\u1ec1u v\u1eadt l\u1ef1c, nh\u01b0ng e r\u1eb1ng ch\u01b0a h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd tr\u1eddi, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n th\u1ee9 n\u0103m.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>K\u00ednh mong B\u1ec7 h\u1ea1 suy ngh\u0129 v\u1ec1 \u0111\u1ea1i m\u01b0u c\u1ee7a t\u1ed5 t\u00f4ng, xem x\u00e9t l\u1eddi r\u0103n s\u00e2u xa c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n, chuy\u1ec3n \u00fd ngh\u0129, h\u1ed3i t\u00e2m tr\u00ed, r\u0103n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai, ban chi\u1ebfu cho quan coi vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng, ng\u1eebng vi\u1ec7c lao d\u1ecbch c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, gi\u1eef y\u00ean mu\u00f4n lo\u00e0i, \u0111\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi tr\u1eddi cao. Nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec g\u1ea7n xa \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u00f2ng, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng<a class=\"footnote\" title=\"'ng\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea7n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda\" id=\"return-footnote-246-20\" href=\"#footnote-246-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>. N\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh mu\u1ed1n l\u00e0m r\u1ea1ng r\u1ee1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh l\u1edbn, c\u1ea7n x\u00e2y cung linh<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e2u 'c\u1ea7n x\u00e2y cung linh' n\u00e0y, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e2y cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam 8 ch\u1eef: 's\u1eafp xong c\u00f9ng nhau v\u1ea5t v\u1ea3, m\u1edbi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch'.\" id=\"return-footnote-246-21\" href=\"#footnote-246-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, th\u00ec th\u1ea7n d\u00e1m d\u00e2ng k\u1ebf ngu, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt quy m\u00f4, gi\u1ea3m b\u1edbt chi ph\u00ed, ch\u1ec9 gi\u1eef s\u1ef1 gi\u1ea3n d\u1ecb, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea5y s\u1ef1 k\u1ef3 l\u1ea1, ch\u1ec9 l\u1ea5y s\u1ef1 th\u00e0nh t\u00e2m s\u00e1ng su\u1ed1t, l\u1ea1i coi tr\u1ecdng s\u1ef1 nghi\u00eam trang thanh khi\u1ebft, v\u1ec1 danh s\u1ed1 th\u00ec n\u00ean t\u0103ng th\u00eam, v\u1ec1 chi ph\u00ed th\u1ef1c t\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m ch\u00ednh, \u0111\u1ec3 trong b\u1ed1n bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u00fd B\u1ec7 h\u1ea1 y\u00eau qu\u00fd s\u1ee9c d\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t sao!<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>X\u01b0a Th\u00e1i T\u00f4ng ho\u00e0ng \u0111\u1ebf x\u00e2y cung Th\u00e1i Nh\u1ea5t, Th\u01b0\u1ee3ng Thanh, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m cho qu\u00e1 tr\u00e1ng l\u1ec7. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 n\u00ean noi theo m\u00e0 l\u00e0m, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1, th\u00ec \u0111\u1ee9c khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng l\u1edbn lao s\u1ebd r\u1ea1ng r\u1ee1 ngh\u00ecn thu, sao l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t qua ch\u1ebf t\u00e1c c\u1ee7a ti\u00ean \u0111\u1ebf!<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>V\u00e0 th\u1ea5y T\u00e2y Kinh x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111i\u1ec7n th\u1edd \u1ea3nh Th\u00e1i T\u00f4ng, \u0110\u00f4ng Nh\u1ea1c d\u1ef1ng cung H\u1ed9i Ch\u00e2n, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng s\u1ee9c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a tr\u0103m nh\u00e0 b\u00ecnh d\u00e2n, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c t\u00f4n th\u1edd t\u1ed5 ti\u00ean v\u00e0 l\u1ec5 th\u1ea7n th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i k\u1ebf c\u1ee7a qu\u1ed1c gia th\u00ec v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 coi l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng B\u1ec7 h\u1ea1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh cho r\u1eb1ng trong n\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, d\u00e2n ch\u00fang khang ki\u1ec7n, phong t\u1ee5c gi\u00e0u c\u00f3, th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn h\u00f2a, m\u00f9a m\u00e0ng b\u1ed9i thu, d\u00f9 c\u00f3 x\u00e2y cung \u0111i\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec, nh\u01b0ng th\u1ea7n l\u1ea1i cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1eady. Hi\u1ec7n nay bi\u00ean gi\u1edbi v\u1eeba m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, bi\u00ean th\u00f9y c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed1i lo b\u1ecb x\u00e2m ph\u1ea1m, d\u00e2n t\u00ecnh t\u1ea1m y\u00ean, kho l\u1eabm kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef d\u01b0 th\u1eeba.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi v\u00f9ng Quan Ph\u1ee5, d\u00e2n l\u01b0u vong v\u1ed1n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, d\u00e2n c\u1eadn \u0111i\u1ec7n, n\u00f4ng tang th\u1ea5t v\u1ecdng. D\u00f9 c\u00f3 l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan an \u1ee7i, c\u0169ng e r\u1eb1ng ch\u01b0a kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn, gi\u1eefa m\u00f9a thu \u0111\u00f4ng, lo s\u1ee3 \u0111\u00f3i k\u00e9m. V\u1ed9i v\u00e3 kinh doanh th\u1ea7n qu\u00e1n, e r\u1eb1ng s\u1ebd l\u00e0m d\u00e2n t\u00ecnh u\u1ea5t \u1ee9c. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 s\u1ef1 h\u01b0ng ph\u1ebf c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb Vua tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, B\u1ec7 h\u1ea1 \u0111\u00e3 xem x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n th\u1ea7n n\u00f3i th\u00eam. Th\u1eed xem t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c b\u1eadc qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng s\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng x\u00e2y d\u1ef1ng, ai \u0111\u01b0\u1ee3c an to\u00e0n nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thanh t\u1ecbnh v\u00f4 vi?<\/i><\/p>\n<p><i>Mong B\u1ec7 h\u1ea1 l\u01b0u t\u00e2m nghe l\u1eddi, \u0111\u1eebng b\u1ecf qua l\u1eddi th\u1ea7n, th\u00ec thi\u00ean h\u1ea1 may m\u1eafn l\u1eafm.<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y nay, tuy ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ef1 y\u00eau b\u1ea3n th\u00e2n, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t v\u1edbi m\u0169 mi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n b\u00ean c\u1ea1nh, th\u00ec lo l\u1eafng k\u1ebf s\u00e1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe theo, d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u1ed1i h\u1eadn v\u00ec b\u1ecb xa l\u00e1nh; c\u00e1c quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i, th\u00ec lo l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t, s\u1ee3 g\u00e2y ra t\u1ed9i l\u1ed7i do h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1eeba b\u00e3i. Khi\u1ebfn cho nh\u1eefng m\u01b0u k\u1ebf trung th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec l\u1ebd n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ch\u1ed1n th\u1ea5p h\u00e8n, g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi v\u0103n minh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, v\u01b0\u1ee3t xa ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi, l\u00e0m quan ch\u1ee9c th\u1ecb t\u00f2ng, th\u00e2n m\u1eb7c \u00e1o m\u0169, hi\u1ec3u s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i an nguy, ch\u01b0a b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111\u1ee9c, mu\u1ed1n hy sinh th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u, nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac, l\u1ea1i \u0111\u00e2u d\u00e1m im l\u1eb7ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u an, kh\u00f4ng v\u00ec b\u1ec7 h\u1ea1 m\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng? V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n li\u1ec1u l\u0129nh n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi ngu mu\u1ed9i, m\u1ea1o ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn uy nghi\u00eam c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, c\u1ea3m x\u00fac d\u00e2ng tr\u00e0o trong l\u00f2ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 e ng\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 h\u1ea1 khoan dung t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ea7n, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u00f2ng th\u00e0nh nh\u1ecf b\u00e9 c\u1ee7a th\u1ea7n, s\u00e2u s\u1eafc soi x\u00e9t c\u1ed5 nh\u00e2n, th\u1eed xem x\u00e9t l\u1ef1a ch\u1ecdn, \u0111\u1eebng cho r\u1eb1ng x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ec1n l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 kh\u00f4ng quan t\u00e2m. Th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c huy \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t li\u00ean quan \u0111\u1ebfn th\u1eddi c\u01a1, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng xem x\u00e9t k\u1ef9. N\u00ean khi\u1ebfn cho trong l\u00e0ng x\u00f3m, b\u1ecdn gian \u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edf mi\u1ec7ng b\u00e0n t\u00e1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n mong m\u1ecfi, c\u0169ng l\u00e0 may m\u1eafn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u1edb c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng trong \u300aNg\u00f4n h\u00e0nh l\u1ee5c\u300b, kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u00e0y th\u00e1ng, ph\u1ee5 ch\u00e9p \u1edf \u0111\u00e2y, c\u1ea7n tra c\u1ee9u th\u00eam. S\u1edb c\u1ee7a T\u0103ng c\u00f3 n\u00f3i &#8220;c\u00f4ng lao l\u1edbn su\u1ed1t n\u0103m&#8221;, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m sau; l\u1ea1i n\u00f3i &#8220;h\u1ea1n h\u00e1n&#8221;, x\u00e9t th\u1ea5y th\u00e1ng 5 n\u0103m nay ng\u00e0y Canh Th\u00ecn sai quan c\u1ea7u m\u01b0a, th\u00e1ng 5 n\u0103m sau ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu kinh \u0111\u00f4 m\u01b0a l\u1edbn, v\u1eady n\u00ean ph\u1ee5 ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 5 n\u0103m nay l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd.)<\/i><\/p>\n<\/p>\n<p>[174] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c nu\u00f4i tr\u00e2u \u1edf c\u00e1c trang tr\u1ea1i quan c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u00fac T\u00f9ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u01b0.<\/p>\n<p>[175] C\u1ea5m ho\u00e0ng th\u00e2n tuy\u1ec3n th\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng xa x\u1ec9.<\/p>\n<p>[176] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t ph\u1ee7 L\u00e2n ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng, t\u1ed9c \u0110\u1ed7 Kh\u00e1nh d\u1ef1a v\u00e0o tr\u1ea5n \u0110\u01b0\u1eddng Long l\u00e0m vi\u1ec7n tr\u1ee3, th\u01b0\u1eddng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00e1c, xin cho ph\u1ee7 ch\u00e2u xu\u1ea5t k\u1ef5 binh \u0111\u00e1nh \u00fap. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Phi\u00ean b\u1ed9 c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta, l\u1ea5y \u0111\u1ea1o l\u00fd m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, h\u1ecd \u1eaft s\u1ebd nghe theo.&#8221;<\/i> \u0110\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[177] Ra chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c t\u1edd t\u1ea5u c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh hai b\u1ea3n. B\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong cung, m\u1ed9t giao cho h\u1eefu ty; b\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[178] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ch\u00e2u Th\u0103ng tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u r\u1eb1ng Tri ch\u00e2u H\u1ed3ng M\u00e3 C\u1ea3nh b\u1ecb b\u1ec7nh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c; Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 L\u01b0u Chi\u00eau t\u00ednh t\u00ecnh nhu nh\u01b0\u1ee3c, ch\u1eadm ch\u1ea1p, trong b\u1ed9 ph\u1eadn m\u00ecnh ph\u1ee5 tr\u00e1ch nhi\u1ec1u ch\u00e2u, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n tra; \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Minh d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u1ee9c, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u00e1nh b\u1ea1c. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ch\u1ecdn quan thay th\u1ebf M\u00e3 C\u1ea3nh v\u00e0 L\u01b0u Chi\u00eau, \u0111i\u1ec1u Tr\u01b0\u01a1ng Minh \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[179] Th\u1ee9 s\u1eed ch\u00e2u H\u01b0ng, Tri ph\u1ee7 ch\u00e2u Chi\u1ebft Duy X\u01b0\u01a1ng d\u1eabn \u0111\u1ea7u 47 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c Ng\u1ed9t N\u00ea, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 \u0110\u1ea1i th\u1ee7 l\u0129nh Minh Nhai \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn, d\u00e2ng ng\u1ef1a qu\u00fd. Vua sai Trung s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00e3i, th\u00e2n h\u00e0nh h\u1ecfi han, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu. Chi\u1ebft Duy X\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng ti\u00ean th\u1ea7n Ng\u1ef1 Khanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ban 30 l\u00e1 c\u1edd \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam uy phong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u00eam. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Khi v\u1ec1, l\u1ea1i ban th\u00eam v\u1eadt ph\u1ea9m t\u1eeb n\u1ed9i ph\u1ee7, sai Trung s\u1ee9 t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ec7c ti\u1ec5n.<\/p>\n<p>[180] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u c\u1ee7a Kim Ng\u00f4 Nhai ty kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Di\u00eam Nh\u1eadt T\u00e2n.<\/p>\n<p>[181] Ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00f3 s\u00e2u \u0103n l\u00faa, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 s\u00e2u t\u1ef1 ch\u1ebft.<\/p>\n<p>[182] T\u1eeb n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 4, Vua kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111i s\u0103n n\u1eefa. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu gi\u1eef l\u1ea1i kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi con chim \u01b0ng v\u00e0 chim c\u1eaft trong Ng\u0169 ph\u01b0\u1eddng<a class=\"footnote\" title=\"Ng\u0169 ph\u01b0\u1eddng \u01b0ng c\u1ed1t: ch\u1eef 'ph\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 7 Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-246-22\" href=\"#footnote-246-22\" aria-label=\"Footnote 22\"><sup class=\"footnote\">[22]<\/sup><\/a> \u0111\u1ec3 c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng t\u00f9y th\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u1ec5 nghi, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u th\u1ea3 h\u1ebft.<\/p>\n<p>[183] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ch\u00e2u Ung, ch\u00e2u Nghi h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i c\u1ed1ng n\u1ed9p t\u00ean thu\u1ed1c.<\/p>\n<p>[184] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, b\u00e3i b\u1ecf thu\u1ebf tre g\u1ed7 \u1edf ch\u00e2u Th\u0103ng.<\/p>\n<p>[185] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o kinh. C\u00e1c c\u01a1 quan c\u00f4ng quy\u1ec1n nh\u01b0 Gi\u00e1m l\u00e2m quan mang theo gia quy\u1ebfn \u1edf l\u1ea1i n\u01a1i c\u00f4ng v\u1ee5, cho ph\u00e9p th\u00e2n th\u00edch b\u1ea1n b\u00e8 \u0111\u1ebfn th\u0103m, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3n tr\u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[186] Ng\u00e0y B\u00ednh Ng\u1ecd, t\u0103ng th\u00eam s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u1ec1n \u0111\u00fac \u1edf hai ch\u00e2u Nhi\u00eau v\u00e0 Tr\u00ec, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho th\u1ee3, ch\u00e2u Nhi\u00eau m\u1ed7i n\u0103m 17 v\u1ea1n, ch\u00e2u Tr\u00ec 30 v\u1ea1n.<\/p>\n<p>[187] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho binh l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, l\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>[188] Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb trong v\u00e0 ngo\u00e0i tri\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng hai ch\u1eef h\u00fay c\u0169 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng khi c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7.<\/p>\n<p>[189] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ec9nh, Tri ch\u1ebf c\u00e1o l\u00e0 Chu Kh\u1edfi \u0111\u00e3 tr\u00ecnh l\u00ean danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi \u0111\u1ed7 trong k\u1ef3 thi <i>&#8220;Ph\u1ee5c c\u1ea7n t\u1eeb h\u1ecdc, Kinh minh h\u00e0nh tu&#8221;<\/i>. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Th\u1ecb lang C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 Ph\u00f9ng Kh\u1edfi, C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ti\u1ebft \u00c1nh, \u0110\u00e3i ch\u1ebf Long \u0111\u1ed3 c\u00e1c l\u00e0 Th\u00edch Lu\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e0nh Ni\u00ean v\u00e0o t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf B\u00ed c\u00e1c \u0111\u1ec3 ph\u00fac kh\u1ea3o v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, Vua ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00ednh th\u00e2n h\u00e0nh ch\u1ee7 tr\u00ec k\u1ef3 thi, l\u1ea1i cho sao ch\u00e9p ri\u00eang b\u00e0i thi \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m, l\u1ea5y ch\u1eef trong s\u00e1ch \u300aNg\u1ecdc Thi\u00ean\u300b l\u00e0m k\u00fd hi\u1ec7u, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean chia b\u00e0i thi c\u1ee7a Ti\u1ebfn s\u0129 th\u00e0nh n\u0103m b\u1eadc: <i>&#8220;Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ee9&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Trung th\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i>, <i>&#8220;Trung th\u1ee9&#8221;<\/i>, <i>&#8220;H\u1ea1 th\u01b0\u1ee3ng&#8221;<\/i>, <i>&#8220;H\u1ea1 th\u1ee9&#8221;<\/i>. L\u1ea5y b\u00e0i thi do quan ch\u1ea5m v\u00e0 quan ph\u00fac kh\u1ea3o \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh th\u1ee9 b\u1eadc, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau th\u00ec sai ch\u1ea5m l\u1ea1i. Sau khi ch\u1ea5m xong, l\u1ea1i giao cho H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00e1c xem x\u00e9t k\u1ef9, r\u1ed3i \u0111em m\u01b0\u1eddi quy\u1ec3n \u0111i\u1ec3m cao giao cho T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa. Vua ban cho Ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng C\u1ed1 c\u00f9ng 26 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7, 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n, 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng Tam l\u1ec5 xu\u1ea5t th\u00e2n, 48 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 C\u1eedu kinh, Ng\u0169 kinh, Tam l\u1ec5, H\u1ecdc c\u1ee9u, Minh ph\u00e1p, v\u00e0 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ed3ng xu\u1ea5t th\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 t\u1eeb th\u1ee9 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c quan, gi\u1ed1ng nh\u01b0 khoa thi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00ed h\u00e0m Tri huy\u1ec7n, Ph\u00e1n ty, B\u1ea1 u\u00fd.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng C\u1ed1 l\u00e0 con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1o, ban \u0111\u1ea7u nh\u1edd \u1ea5m phong c\u1ee7a cha m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n. Sau khi m\u00e3n tang, \u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0110\u0103ng v\u0103n vi\u1ec7n xin t\u1eeb ch\u1ed1i \u00e2n \u0111i\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc, nguy\u1ec7n \u0111i thi H\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[190] Khi m\u1edbi ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t x\u00e2y cung Chi\u00eau \u1ee8ng, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn h\u1ebft khu v\u1ef1c N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n Tr\u1ef1c ban vi\u1ec7n. \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan xin m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam, t\u1ed5ng c\u1ed9ng chi\u1ec1u \u0111\u00f4ng t\u00e2y 310 b\u01b0\u1edbc, nam b\u1eafc 430 b\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111en x\u1ed1p, kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u1ea5t t\u1ed1t t\u1eeb ph\u00eda b\u1eafc th\u00e0nh \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf, \u0111\u1ed9 d\u00e0y t\u1eeb 3 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, m\u1ed7i ng\u00e0y huy \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng v\u1ea1n nh\u00e2n c\u00f4ng. Vua th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng xa, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 c\u1ee7a d\u00e2n khi\u00eang v\u00e1c, b\u00e8n sai \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan b\u00e0n t\u00ednh. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng l\u1ea1c \u0111\u00e0 v\u00e0 xe l\u1eeba ch\u1edf, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb d\u00f9ng thuy\u1ec1n t\u1eeb h\u00e0o ph\u00eda b\u1eafc T\u00e2n th\u00e0nh ch\u1edf theo s\u00f4ng Qu\u1ea3ng T\u1ebf v\u00e0o C\u1ef1u th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng c\u1eeda cung. \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c quan xin d\u00f9ng xe ch\u1edf l\u00e0 ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: <i>&#8220;K\u00e9o thuy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u1ea7n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, so v\u1edbi khi\u00eang \u0111\u1ea5t, gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n s\u1ee9c l\u1ef1c, m\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u1ea1i ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh, d\u00f9ng thuy\u1ec1n l\u00e0 ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho Tam ty c\u1ea5p thuy\u1ec1n kh\u00f4ng cho cung Chi\u00eau \u1ee8ng ch\u1edf \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u1ea1o v\u00e9t k\u00eanh r\u1ea1ch.<\/p>\n<p>[191] T\u0103ng c\u1ea5p ti\u1ec1n trang b\u1ecb, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ban \u00e1o qu\u1ea7n cho qu\u00e2n s\u0129 c\u00e1c ch\u00e2u \u0111i \u0111\u1eb5n g\u1ed7 l\u00e0m b\u00e8. Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n mua g\u1ed7 c\u1ee7a quan tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n; n\u1ebfu quan thu mua th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p b\u00e1n. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m, l\u1ec7nh cho Ph\u00e1t v\u1eadn ty x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>[192] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Ph\u00fac Ki\u1ebfn l\u1ed9, t\u1eeb ch\u1ee9c Qu\u00e2n s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng trong qu\u00e2n C\u1ea5m qu\u00e2n ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u1ebfu t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec giam gi\u1eef, t\u00e2u xin x\u1eed l\u00fd; t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 nguy\u00ean do ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00ean Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9, giao cho xem x\u00e9t k\u1ef9 h\u00e0nh vi ph\u1ea1m t\u1ed9i, c\u0103n c\u1ee9 theo ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ph\u1ea1t. D\u00f9 l\u00e0 t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0ng t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng, c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, H\u00ecnh b\u1ed9 lang trung l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0m t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf ch\u00e2u ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1eed h\u00ecnh, xin cho n\u01a1i \u0111\u00f3 x\u1eed l\u00fd. Ph\u00e1p t\u1ef1 b\u00e0n theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00f3 nhi\u1ec1u qu\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng, n\u1ebfu c\u00e1c hi\u1ec7u ph\u1ea1m t\u1ed9i m\u00e0 ch\u00e2u qu\u1eadn x\u1eed l\u00fd th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 n\u00e0y.<\/p>\n<p>[193] Vua n\u00f3i v\u1edbi Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>&#8220;Vi\u1ec7c luy\u1ec7n t\u1eadp c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng \u1edf H\u00e0 B\u1eafc, t\u1eeb khi bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc ng\u1eebng chi\u1ebfn, li\u1ec1n l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00e0o l\u00fac n\u00f4ng nh\u00e0n, l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng qu\u00ean vi\u1ec7c binh \u0111ao m\u00e0 khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00e0nh th\u00f3i quen. N\u1ebfu b\u1ecf r\u1ed3i l\u1ea1i l\u00e0m, Khi\u1ebft \u0110an \u1eaft sinh nghi ng\u1edd. H\u00f4m qua th\u1ea5y ch\u00e2u Tri\u1ec7u t\u00e2u x\u01b0ng theo l\u1ec7nh tuy\u00ean ch\u1ec9 luy\u1ec7n t\u1eadp, c\u00f3 th\u1ec3 b\u00ed m\u1eadt truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd n\u00e0y, v\u00e0 h\u1ecfi r\u00f5 l\u00fd do kh\u00f4ng tu\u00e2n chi\u1ebfu.&#8221;<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-246-1\">Ch\u1eef 't\u0103ng' trong c\u00e2u 'Th\u1eed hoa c\u1ef1u \u0111a ti\u1ec5n t\u0103ng th\u00e1i vi chi' v\u1ed1n b\u1ecb khuy\u1ebft, nay c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed9i Y\u1ebfu ph\u1ea7n H\u00ecnh ph\u00e1p 2\/9 \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-246-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-2\">Ch\u1eef '\u0111i\u1ec3n' trong c\u00e2u 'B\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ec7nh nguy\u00ean suy \u0111i\u1ec3n chi \u1ee9ng' v\u1ed1n vi\u1ebft l\u00e0 'kh\u00fac', nay c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-3\"> 'Th\u00e0nh' nguy\u00ean l\u00e0 'Gi\u1edbi', c\u0103n c\u1ee9 theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 'Phong Th\u00e1i S\u01a1n', \u300aT\u1ee5c th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 28 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-4\"> '\u0110\u1ed3ng th\u1eddi' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'n\u00e3i', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-5\">Ch\u1eef '\u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u' d\u01b0\u1edbi 'n\u1ed9i th\u1ecb' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng v\u00e0\u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300bch\u1ee9c quan 36-5, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300bquy\u1ec3n 6 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-246-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-6\">Ch\u1eef 'vi n\u1ed9i th\u1ecb cao ph\u1ea9m' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-246-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-7\">Ch\u1eef 'hi\u1ec1n' nguy\u00ean c\u00f3 \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1eef 't\u1eadp', theo \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b binh 1-2 m\u00e0 b\u1ecf <a href=\"#return-footnote-246-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-8\">'Kim Ti\u00ean Ng\u1ecdc Ch\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'Kim Ch\u00e2n Ng\u1ecdc Ti\u00ean', theo \u300aC\u1ef1u \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 7 Du\u1ec7 T\u00f4ng k\u1ef7, \u300aT\u00e2n \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u300b quy\u1ec3n 5 Du\u1ec7 T\u00f4ng k\u1ef7, quy\u1ec3n 83 Kim Ti\u00ean c\u00f4ng ch\u00faa, Ng\u1ecdc Ch\u00e2n c\u00f4ng ch\u00faa truy\u1ec7n, \u300aT\u01b0 tr\u1ecb th\u00f4ng gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 210, C\u1ea3nh V\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 2 th\u00e1ng 5 ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-246-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-9\"> 'Kh\u00f4ng \u0111\u00fang' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'k\u1ef3', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng To\u00e1t Y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 28 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-10\"> 'Giao cho L\u1ea1i b\u1ed9 b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m ch\u1ee9c B\u1ea1, \u00day' nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 'ch\u1ee7', c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u300aT\u1ee5c Th\u00f4ng Gi\u00e1m\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-11\">Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u0111i qua, ch\u1eef 'k\u1ecbp' nguy\u00ean l\u00e0 't\u1ef1', theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-12\">B\u00e8n l\u1ea5y s\u00e1ch chi\u00eam nghi\u1ec7m ra cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem, ch\u1eef 'Nh\u00e2n' nguy\u00ean l\u00e0 'L\u1ec7nh', ch\u1eef 'Chi\u00eam' nguy\u00ean l\u00e0 'C\u1ed5', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi T\u1ed1ng m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-246-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-13\">'T\u00e0i d\u1ee5ng' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e0i l\u1ef1c', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b quy\u1ec3n 6 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-14\">'Tri\u1ec7u' nguy\u00ean l\u00e0 'Chi\u1ebfu', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed to\u00e0n v\u0103n\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-15\"> Chi\u1ebfu cho quan tr\u01b0\u1edfng l\u1ea1i \u1edf Duy\u1ec7n Ch\u00e2u, ch\u1eef 'tr\u01b0\u1edfng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'd\u00e2n', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean K\u1ef7 S\u1ef1 B\u1ea3n M\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 17 v\u1ec1 vi\u1ec7c phong Th\u00e1i S\u01a1n m\u00e0 s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-246-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-16\">Kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1eef 'tr\u1ec7' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u01b0u', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu th\u1ef1c h\u00f3a 55-16 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-246-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-17\">Vi\u1ec7c b\u1eaft 13 ng\u01b0\u1eddi [Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1eef '[Khuy\u1ec3n Y\u00eau] L\u00e3o' c\u0169ng th\u1ea5y trong quy\u1ec3n 83, th\u00e1ng 12 ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 7. \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 4 t\u1edd 28 v\u00e0 31 ch\u00e9p l\u00e0 'Ng\u00e2n l\u00e3o', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 488, truy\u1ec7n Giao Ch\u1ec9 ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u1ecbch l\u00e3o'. <a href=\"#return-footnote-246-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-18\"> ti\u00eau tan d\u1ec5 d\u00e0ng 'd\u1ec5' nguy\u00ean t\u00e1c 's\u1ee3', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b v\u00e0 \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-19\"> Nay cung \u0111i\u1ec7n \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng 'c\u00e1c' nguy\u00ean t\u00e1c 'khuy\u1ebft', c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-20\"> 'ng\u01b0\u1eddi' nguy\u00ean l\u00e0 'th\u1ea7n', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b d\u1eabn tr\u00ean m\u00e0 s\u1eeda <a href=\"#return-footnote-246-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-21\"> C\u00e2u 'c\u1ea7n x\u00e2y cung linh' n\u00e0y, b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng v\u0103n gi\u00e1m\u300b, \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 18 ch\u00e9p vi\u1ec7c x\u00e2y cung Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00eam 8 ch\u1eef: 's\u1eafp xong c\u00f9ng nhau v\u1ea5t v\u1ea3, m\u1edbi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch'. <a href=\"#return-footnote-246-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-246-22\"> Ng\u0169 ph\u01b0\u1eddng \u01b0ng c\u1ed1t: ch\u1eef 'ph\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'ph\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3, \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 7 Ch\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-246-22\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 22\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":29,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-246","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/246","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":247,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/246\/revisions\/247"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/246\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=246"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=246"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}