{"id":248,"date":"2025-07-04T02:18:44","date_gmt":"2025-07-04T02:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/?post_type=chapter&#038;p=248"},"modified":"2025-07-31T11:56:51","modified_gmt":"2025-07-31T04:56:51","slug":"quyen-72-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-2-ky-dau-1009","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/chapter\/quyen-72-nam-dai-trung-tuong-phu-thu-2-ky-dau-1009\/","title":{"raw":"QUY\u1ec2N 72: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 D\u1eacU, 1009)","rendered":"QUY\u1ec2N 72: N\u0102M \u0110\u1ea0I TRUNG T\u01af\u1edcNG PH\u00d9 TH\u1ee8 2 (K\u1ef6 D\u1eacU, 1009)"},"content":{"raw":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n\n<p>[1] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0, H\u1eefu th\u1eeba H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0 Di\u1ec5m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n\n<p>[2] N\u1ed9i \u0110\u00f4ng M\u00f4n ty t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"C\u00e1c m\u1ec7nh ph\u1ee5 trong ho\u00e0ng th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u00e0o cung y\u1ebft ki\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i b\u00e1o m\u00e0 v\u00e0o, c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o tra h\u1ecfi. Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ee3i b\u00e1o.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i b\u00e1o, c\u00f2n l\u1ea1i theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[3] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft giam ti\u1ebfn s\u0129 Li\u00eau Ph\u00f9, tr\u00f3i g\u00f4ng gi\u1eefa s\u00e2n, ph\u01a1i n\u1eafng l\u00e0m l\u01b0ng n\u1ee9t n\u1ebb, tra h\u1ecfi nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i tr\u1ea1ng. Vua cho r\u1eb1ng trong th\u00e1ng n\u1eafng n\u00f3ng, t\u1ed9i ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp ra ty C\u1ee7 s\u00e1t t\u1ea1i kinh h\u00ecnh ng\u1ee5c, sai Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Kh\u1edfi, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u1ea1i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 trong kinh, ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c b\u1eaft giam. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd xong ho\u1eb7c b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1eddi khai \u0111\u1ec3 b\u00e1c t\u1ea5u. N\u1ebfu b\u1ecf b\u00ea ch\u1ee9c tr\u00e1ch, d\u1eabn \u0111\u1ebfn oan sai, khi s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n\n<p>[4] Tam ty xin xu\u1ea5t 1 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 kinh ph\u00ed, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[5] Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac \u0111\u1ebfn L\u00f4 Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Di li\u1ec1n \u0111\u1ebfn nh\u1eadn t\u1ed9i, gi\u1ebft s\u00fac v\u1eadt \u0111\u1ec3 th\u1ec1. H\u00fac \u0111i ki\u1ec3m tra gi\u1ebfng mu\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi Di l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1. H\u00fac d\u1eabn h\u01a1n tr\u0103m qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c, b\u1eaft s\u1ed1ng ba th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a h\u1ecd, ch\u00e9m v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng b\u1ed9 h\u1ea1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. H\u00fac b\u00e8n \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, b\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean. L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1[footnote]L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. '\u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea9u B\u00e0', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 25 'L\u00f4 Man chi b\u1ea1n', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 496 'T\u00e2y Nam ch\u01b0 Di truy\u1ec7n' v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch trong b\u1ea3n n\u00e0y m\u00e0 b\u1ed5 sung. X\u00e9t '\u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n 'Phi\u00ean Di' 5-14 ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u1ea9u B\u00e0 M\u00f4n'.[\/footnote]. Vua cho r\u1eb1ng H\u00fac khinh \u0111\u1ecbch n\u00ean b\u1ecb nh\u1ee5c, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1ee5 H\u00fac, l\u1ec7nh ph\u1ea3i gi\u1eef v\u1eefng \u00e2n t\u00edn, thi\u1ebft l\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh g\u00e2y kinh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: H\u00fac \u0111i ki\u1ec3m tra gi\u1ebfng mu\u1ed1i, b\u1ed9 h\u1ea1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 L\u00ea Ch\u00e2u. X\u00e9t H\u00fac nh\u1eadn chi\u1ebfu chi\u00eau ph\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Nhung, L\u00f4, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, m\u00e0 \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 <i>\"tr\u1edf v\u1ec1\"<\/i>. L\u00ea Ch\u00e2u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Nhung, L\u00f4 v\u1ed1n th\u00f4ng nhau, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u0169ng kh\u00e1 xa. Sau \u0111\u00f3, sai t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t binh, l\u1ea1i l\u1ea5y danh ngh\u0129a Tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00ea, Nh\u00e3, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Nhung, L\u00f4, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao? C\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00fac, ch\u00e9p r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh ra c\u01b0\u1edbp L\u00ea Ch\u00e2u, Vua sai H\u00fac d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c tr\u1ecb t\u1ed9i Giang An, gi\u1ebft Nh\u00e2m Tr\u1ea1i, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed, nghi ng\u1edd r\u1eb1ng \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u v\u00e0 L\u00ea Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0m lo\u1ea1n, nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c. Nay t\u1ea1m theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00fac m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[6] C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u00f4 Gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi \u00f4ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nghi, c\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e0o ng\u0169 ch\u1ea1y sang \u0111\u1ea5t Th\u1ed5 Ph\u1ed3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea1i \u0111\u00e0o ng\u0169 l\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u00f3 l\u00e0 do h\u00ecnh ph\u1ea1t qu\u00e1 nh\u1eb9, xin t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u x\u1eed tr\u1ea3m. Vua n\u00f3i: <i>\"T\u1ef1 th\u00fa m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ebft, th\u00ec khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi.\"<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay qu\u00e2n s\u0129 c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e0o ng\u0169 sang Th\u1ed5 Ph\u1ed3n m\u00e0 t\u1ef1 th\u00fa, \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Sau \u0111\u00f3, Ph\u00e1p t\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9, xin x\u1eed tr\u1ea3m, v\u1ee3 con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n li\u00ean \u0111\u1edbi t\u1ed9i, k\u1ebb t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt.<\/p>\n\n<p>[7] N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean, L\u00f4 Gi\u00e1m l\u00e0m Th\u1eeba th\u1ee5 l\u1ed9 Phu Di\u00ean, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean tung tin r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1eafn c\u00f3 vi\u00ean \u0111\u00e1 r\u01a1i xu\u1ed1ng, tr\u00ean c\u00f3 ch\u1eef <i>\"Tr\u1eddi r\u0103n ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb l\u00e0m h\u1ecda cho Trung Qu\u1ed1c\"<\/i>, L\u00f4 Gi\u00e1m v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o chuy\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m nghi ng\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb k\u1ef9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, ch\u00e2u Linh th\u1ea5t th\u1ee7. Vua nh\u1edb l\u1eddi \u00f4ng, b\u00e8n th\u0103ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nghi.<\/p>\n<p>K\u1ebb do th\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean s\u1ebd t\u1eeb c\u1eeda \u1ea3i Ch\u1ebf Th\u1eafng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1eddi ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, L\u00f4 Gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng l\u00e0m v\u1eady s\u1ebd l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng d\u00e2n, l\u1ea1i t\u1ecf ra y\u1ebfu th\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean d\u1eddi. Sau \u0111\u00f3 gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u00f4 Gi\u00e1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kim L\u0103ng.<\/p>\n\n<p>[8] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua g\u1ed7 \u1edf ch\u00e2u Th\u1ecd, v\u00ec l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[9] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf cung Chi\u00eau \u1ee8ng t\u1eeb nay m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean, qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u1ed7i qu\u00fd thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n chia \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[10] \u0110\u1ed5i cung V\u1ea1n An tr\u1edf l\u1ea1i t\u00ean l\u00e0 \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac.<\/p>\n\n<p>[11] H\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ty Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ngo\u1ea1i, t\u1eeb nay n\u1ebfu s\u1ed1 gia s\u00fac sinh s\u1ea3n \u0111\u1ea1t n\u0103m ph\u1ea7n, s\u1ed1 ch\u1ebft m\u1ea5t kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t ph\u1ea7n, th\u00ec s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7, n\u1ebfu sinh s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u00e0 ch\u1ebft m\u1ea5t qu\u00e1 ph\u1ea7n, th\u00ec b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i theo c\u1ea5p b\u1eadc. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9.<\/p>\n\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt 9 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n tr\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 v\u1ec1 doanh. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, c\u00e1c quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c cho gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n[footnote]Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, 'b\u1ed9 l\u1ea1c' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 'di l\u1ea1c'.[\/footnote], hy v\u1ecdng gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m sau, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1eddi Vua c\u00f3 h\u01a1i kh\u00e1c, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u00e9p tr\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, xin x\u00e9t \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00f4ng ph\u00e1n Ch\u00e2u Ch\u00e2u Th\u1ea1ch Trung Phu v\u1ec1 kh\u00ed c\u1ee5 v\u00e0 ph\u1ee5c s\u1ee9c d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n. Nay x\u00e9t l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 Th\u00edch \u0110i\u1ec7n, tuy c\u00f3 ghi vi\u1ec7c quan t\u1ebf m\u1eb7c \u00e1o t\u1ebf v\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 tam hi\u1ebfn, nh\u01b0ng v\u00ec d\u00f9ng 8 b\u00e0n v\u00e0 8 \u0111\u1eadu, l\u1ec5 nghi gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c ti\u1ec3u t\u1eeb \u1edf kinh \u0111\u00f4, n\u00ean xin c\u00e1c quan hi\u1ebfn \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o c\u00f4ng m\u00e0 h\u00e0nh l\u1ec5.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m huy\u1ec7n tr\u1ea5n \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong xem x\u00e9t v\u00e0 c\u1eed c\u00e1c quan x\u1eed \u00e1n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[15] Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>\"C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 ch\u01b0 ty s\u1ee9 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng s\u1eafp \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i, ai \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u d\u1eb7n d\u00f2 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m, mong h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh ch\u1ee9c tr\u00e1ch; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1eeb nay n\u00ean vi\u1ebft l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y, in ra ban cho h\u1ecd.\"<\/i> Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u0169ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c r\u0103n d\u1ea1y.\"<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vua n\u00f3i: <i>\"Ti\u00ean tri\u1ec1u t\u1eebng ban thi\u00ean \u300aNho H\u1ea1nh\u300b cho c\u00e1c th\u1ea7n, nay c\u0169ng n\u00ean ban l\u1ea1i.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 7. Ng\u00e0y 17 l\u00e0 ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd.)<\/i><\/p>\n\n<p>[16] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, \u0111\u1ed5i t\u00ean cung Chi\u00eau \u1ee8ng th\u00e0nh Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung.<\/p>\n\n<p>[17] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u1eadp D\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh vi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[18] Vua cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i trong cung c\u1ea5m, x\u01b0a c\u00f3 ng\u1ee5c D\u1ecbch \u0110\u00ecnh \u0111\u1ec3 x\u1eed, nay kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t trong cung, b\u00e8n d\u00f9ng nh\u00e0 quan trong c\u1eeda Th\u00f4ng Vi\u1ec5n \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3.<\/p>\n\n<p>[19] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u1ea7u t\u1ea1 m\u01b0a tuy\u1ebft th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n \u0111\u00f3 thu g\u00f3p. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng l\u1ec5 v\u1eadt c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p.<\/p>\n\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, b\u1ea3y ch\u00e2u T\u1eeb, T\u1ebf, Truy, Thanh, Duy\u1ec5n \u1edf kinh \u0111\u00f4ng b\u1ecb l\u1ee5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai s\u1ee9 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 chia \u0111\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc, ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n\n<p>[21] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu phong t\u01b0\u1edbc B\u00e1 cho 19 v\u1ecb ti\u00ean nho \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, g\u1ed3m T\u1ea3 Kh\u00e2u Minh s\u1eed n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, t\u1eb7ng Lan \u0110\u00ecnh h\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng T\u00fac ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng, \u0110\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u \u0110\u1ed7 D\u1ef1 ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n.<\/p>\n\n<p>[22] \u0110\u1ed5i t\u00ean N\u1ed9i y kh\u1ed1 th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng y kh\u1ed1.<\/p>\n\n<p>[23] Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb gia d\u1ecbch l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu m\u1ed9t t\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t, c\u00e1c t\u1ed9i kh\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n sau s\u1ebd t\u00ednh c\u1ea3 s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 x\u1eed. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y khi\u1ebfn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, n\u00ean xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ch\u1ec9 chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f2n thi\u1ebfu, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft hung \u00e1c th\u00ec m\u1edbi \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[24] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng, T\u1eeb b\u1ed9 lang trung ki\u00eam ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 th\u00f4i khi\u1ebfm ty B\u00e0nh Duy Ti\u1ebft d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng trong thi\u00ean h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1.260.700 quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u1ea5m d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecf ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecdc c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ea5m ch\u00fa, \u0111\u1ea5u ki\u1ebfm, \u0111\u00e1nh g\u1eady.<\/p>\n\n<p>[26] D\u00e2n Quang H\u00f3a qu\u00e2n l\u00e0 T\u00e0o H\u01b0ng l\u00e0m gi\u1eb7c, s\u1eafp b\u1ecb h\u00e0nh h\u00ecnh th\u00ec k\u00eau oan, qu\u00e2n sai Huy\u1ec7n \u00fay x\u00e9t l\u1ea1i. H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng Huy\u1ec7n \u00fay v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eb7c, nay l\u1ea1i sai x\u00e9t \u00e1n, e r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd tr\u00e1nh t\u1ed9i b\u1eaft oan d\u00e2n l\u00e0nh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn oan sai. Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"T\u1eeb nay, c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u00e3 xong, n\u1ebfu k\u1ebb b\u1ecb x\u1eed k\u00eau oan, \u0111\u1ec1u giao cho quan kh\u00f4ng li\u00ean quan x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu thi\u1ebfu quan, b\u00e1o ngay cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c s\u1ee9, c\u1eed quan \u1edf ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn x\u00e9t.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ec7nh ch\u00e2u Duy\u1ec5n c\u1eed 100 l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ph\u00f9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n\n<p>[28] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"N\u1ed9i th\u1ecb tuy\u00ean ban c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec1n, n\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ea3n t\u1ec9nh \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 m\u1ee9c.\"<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 qu\u00e2n hi\u1ec7u ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 50 quan ti\u1ec1n; gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0a 10 quan cho s\u1ee9 th\u1ea7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean Vua ra l\u1ec7nh quy \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[29] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, ch\u1ee7 ph\u00e1n Tam ty Khai s\u00e1ch ty Mai Tu\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0o, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Ho\u00e0ng T\u00f4ng \u0110\u00e1n l\u00e0m Tri ch\u00e2u C\u00f9. Tu\u00e2n v\u00e0 T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u1edf K\u1ebf t\u1ec9nh kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh c\u1ea9n tr\u1ecdng, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i.<\/p>\n<p><i>(Ho\u00e0ng T\u00f4ng \u0110\u00e1n, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Mai Tu\u00e2n, vi\u1ec7c b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0 do b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 thi\u00ean th\u01b0. Kh\u00f4ng r\u00f5 T\u00f4ng \u0110\u00e1n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i v\u00ec l\u00fd do g\u00ec, t\u1ea1m d\u00f9ng theo s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 gi\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[30] Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan C\u1ee7 s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u0103n theo l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u V\u1eadn, Truy, T\u1ebf, v.v., d\u00e2n tr\u00e1nh l\u0169 qua c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i d\u00f9ng thuy\u1ec1n quan gi\u00fap \u0111\u1ee1 h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[32] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c Gi\u00e1m \u1edf H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t c\u1ecf \u1edf H\u00ecnh, Tri\u1ec7u r\u1ea5t r\u1ed9ng, xin \u0111\u1eb7t Gi\u00e1m \u1edf H\u00ecnh ch\u00e2u. Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 sai Ph\u00e1n quan \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n kho\u1ea3nh, c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ea1n con ng\u1ef1a, l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00ecnh ch\u00e2u c\u00e1ch kinh \u0111\u00f4 h\u01a1i xa, xin \u0111\u1eb7t \u0110\u1ea1i danh \u0111\u1ec7 tam Gi\u00e1m \u1edf Minh ch\u00e2u. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[33] \u0110\u00f4 gi\u00e1m H\u1ea7u Di\u00ean Th\u01b0\u1edfng \u1edf Hi\u1ec7p l\u1ed9 b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua th\u1ea5y gi\u1eb7c Man ch\u01b0a y\u00ean, ph\u00e1t binh \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 ng\u0103n ch\u1eb7n, lo ng\u1ea1i d\u00e2n Di \u1edf Thi, Ki\u1ec1m, Qu\u1ef3, Hi\u1ec7p b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u s\u1ee3 h\u00e3i, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Khang Hu\u1ea5n c\u00f9ng qu\u1ea3n c\u00e2u Hi\u1ec7p l\u1ed9 tr\u00fa b\u1ea1c c\u00f4ng s\u1ef1, \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1 an \u1ee7i h\u1ecd. <i>(Khang Hu\u1ea5n, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1eed Th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng Minh, xin cho thay Di\u00ean Th\u01b0\u1edfng. Vua n\u00f3i: <i>\"\u0110inh V\u1ecb t\u1eebng \u1edf Qu\u1ef3, Hi\u1ec7p, n\u00ean h\u1ecfi l\u1ea1i xem \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a V\u1ecb th\u1ebf n\u00e0o, n\u1ebfu b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c r\u1ed3i sai \u0111i.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"\u1ede bi\u00ean th\u00e0nh c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c, c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1ch h\u1ecd l\u00e0m t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7 v\u00f9ng xa c\u00e0ng c\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9, nh\u01b0ng trong s\u1ed1 c\u1eadn th\u1ea7n ch\u01b0a bi\u1ebft ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft, \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aB\u1ea3o hu\u1ea5n\u300b ghi ch\u00e9p th\u00eam. Kh\u00f4ng r\u00f5 Tr\u01b0\u01a1ng Minh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng hay kh\u00f4ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Minh \u1edf H\u1ed3ng ch\u00e2u \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ly v\u1ee5, ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t Tr\u01b0\u01a1ng Minh kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ra l\u1ec7nh cho H\u1ed3 Nam \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf n\u00fai \u0110\u1ed9ng \u0110\u00ecnh. Ban \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00fai cho c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"N\u00fai n\u00e0y n\u1eb1m gi\u1eefa n\u01b0\u1edbc, b\u1ed1n m\u1eb7t c\u00e1ch b\u1edd h\u01a1n m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, nghe n\u00f3i nh\u1eefng n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf \u0111\u00f3.\"<\/i> V\u00ec v\u1eady, Vua ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n l\u00ednh tu\u1ea7n tra canh g\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed c\u1ee7a Ph\u00e1p t\u1ef1: Huy\u1ec7n \u00fay H\u1ea1 l\u00e0 An Kh\u1edfi b\u1eaft ba ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n cho l\u00e0 k\u1ebb tr\u1ed9m, sai c\u00f4ng nh\u00e2n tra t\u1ea5n h\u00e0ng tr\u0103m l\u1ea7n, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t phi l\u00fd, l\u00e0m g\u00e3y x\u01b0\u01a1ng m\u1eaft c\u00e1 ch\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 huy\u1ec7n l\u1ec7nh kh\u00f4ng bi\u1ebft; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00e0m gi\u1ea3 t\u1edd khai c\u1ee7a h\u1ecd, n\u00f3i r\u1eb1ng x\u01b0\u01a1ng m\u1eaft c\u00e1 ch\u00e2n b\u1ecb g\u00e3y l\u00e0 do cha anh \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do quan ph\u1ee7. Ph\u00e1p t\u1ef1 x\u1eed t\u1ed9i c\u00f4ng c\u1ee7a huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 huy\u1ec7n \u00fay, l\u1ea5y c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ee7 ph\u1ea1m ch\u00ednh. Vua sai Tri vi\u1ec7n s\u1ef1 L\u01b0u Qu\u1ed1c Trung \u0111\u1ecdc l\u1ea1i v\u1ee5 \u00e1n, Vua n\u00f3i: <i>\"Vi\u1ec7c tra t\u1ea5n tr\u1ef1c ti\u1ebfp, h\u00e1 ch\u1ec9 do c\u00f4ng nh\u00e2n sao?\"<\/i> Qu\u1ed1c Trung b\u00e8n n\u00f3i n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i t\u01b0, n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c hai quan, r\u1ed3i l\u1ea1y t\u1ea1 ch\u1edd t\u1ed9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha cho.<\/p>\n\n<p>Vua t\u1eebng b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan l\u00e0m Tri vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"Ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Nay c\u00e1c quan ph\u00e1p lu\u1eadt t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed \u00e1n ki\u1ec7n[footnote] 'Nay' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.[\/footnote], th\u00ec \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 c\u00f3 Ph\u00e1p tr\u1ef1c, T\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n, Th\u1ea9m h\u00ecnh l\u1ea1i \u0111\u1eb7t quan T\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tri vi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e1p lu\u1eadt.\"<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n\n<p>[36] C\u1ea5p cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng m\u1ed7i th\u00e1ng hai tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i quan, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ea5p tr\u00e0 th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[37] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty Th\u1ecb b\u1ea1c \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u, Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, t\u1eeb nay c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i mang \u0111\u1ed3ng thau \u0111\u1ebfn, quan ph\u1ee7 thu mua, m\u1ed7i c\u00e2n tr\u1ea3 n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ed3ng. V\u00ec m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra l\u1ec7nh c\u1ea5m, Tam ty \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 m\u1ed7i c\u00e2n ch\u1ec9 hai tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u0103ng th\u00eam.<\/p>\n\n<p>[38] B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba \u0110\u1ed5ng \u00d4n t\u00e2u: <i>\"Nh\u00e0 H\u00e1n l\u1ea5y n\u00fai Ho\u1eafc l\u00e0m Nam Nh\u1ea1c, xin cho quan tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u Th\u1ecd m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u1ec5.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho quan L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f9ng Vi\u1ec7n S\u00f9ng V\u0103n xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>\"X\u00e9t s\u00e1ch \u300aNh\u0129 Nh\u00e3\u300b n\u00f3i 'Giang Nam, Ho\u00e0nh', ch\u00fa th\u00edch 'Ho\u00e0nh S\u01a1n, Nam Nh\u1ea1c'. L\u1ea1i n\u00f3i 'Ho\u1eafc S\u01a1n l\u00e0 Nam Nh\u1ea1c', ch\u00fa th\u00edch 't\u1ee9c l\u00e0 n\u00fai Thi\u00ean Tr\u1ee5, s\u00f4ng Ti\u1ec1m ch\u1ea3y ra t\u1eeb \u0111\u00e2y'. Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ch\u1ec9 Ho\u1eafc S\u01a1n l\u00e0 Nam Nh\u1ea1c, Vua Thu\u1ea5n th\u00e1ng n\u0103m tu\u1ea7n du ph\u01b0\u01a1ng nam, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y Ho\u00e0nh S\u01a1n l\u00e0m Nam Nh\u1ea1c. Ch\u1ec9 c\u00f3 H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf v\u00ec Ho\u00e0nh S\u01a1n xa x\u00f4i, nghe theo l\u1eddi s\u1ea5m v\u0129 m\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Ti\u1ec1m, Ho\u1eafc, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u00f9y l\u1ea1i l\u1ea5y Ho\u00e0nh S\u01a1n l\u00e0m Nam Nh\u1ea1c. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc ta r\u1ed9ng l\u1edbn, kh\u00f3 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9. N\u1ebfu \u1edf Ho\u1eafc S\u01a1n c\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ho\u1eb7c t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec giao cho ch\u00e2u huy\u1ec7n thi h\u00e0nh.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[39] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a cung \u0110\u1ed9ng Ch\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00f4ng ch\u00faa, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n mua b\u00e1n, l\u1ec7nh cho T\u1ea1p M\u00e3i V\u1ee5 cung \u1ee9ng. B\u1ea5y gi\u1edd, gia \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 \u00fay S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh t\u1eeb ch\u00e2u ngo\u00e0i ch\u1edf than v\u00e0o kinh th\u00e0nh, \u0111i qua c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec b\u00e1n h\u1ebft \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, l\u1ea1i mua \u1edf T\u1ea1p M\u00e3i V\u1ee5, gia \u0111\u1ed3ng tranh nhau xin x\u1ecf. Vua n\u00f3i: <i>\"T\u00f4ng Kh\u00e1nh kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ecb nh\u00e0, bu\u00f4ng th\u1ea3 k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, th\u1eadt \u0111\u00e1ng x\u1ea5u h\u1ed5.\"<\/i> B\u00e8n th\u00eam \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n\n<p>[40] M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp c\u1ee7a Vua l\u00e0 \u0110\u1ed7 th\u1ecb xu\u1ea5t gia \u1edf cung \u0110\u1ed9ng Ch\u00e2n, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa. \u0110\u1ed7 th\u1ecb l\u00e0 ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu. Vua c\u1ea5m d\u00f9ng v\u00e0ng r\u1ea5t nghi\u00eam, khi t\u1eeb \u0110\u00f4ng Phong tr\u1edf v\u1ec1, \u0110\u1ed7 th\u1ecb m\u1eb7c \u00e1o v\u00e0ng ra \u0111\u00f3n xa gi\u00e1, Vua th\u1ea5y th\u1ebf n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e8n b\u1eaft xu\u1ea5t gia l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129. T\u1eeb \u0111\u00f3, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ai d\u00e1m ph\u1ea1m l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 t\u00edch \u0110\u1ed7 th\u1ecb xu\u1ea5t gia, qu\u1ed1c s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch \u300aT\u1ea1p Ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c m\u00e0 ch\u00e9p v\u00e0o. Giang n\u00f3i l\u00e0 cung Th\u00e1i H\u00f2a, l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u01b0\u1edbc t\u00edch t\u1ee5 \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, sai trung s\u1ee9 c\u00f9ng C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Khang T\u00f4ng Nguy\u00ean d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o d\u1eabn n\u01b0\u1edbc. T\u00f4ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin \u0111\u1ea1i tu \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea9m th\u1ea5p, l\u00e0m sao thi c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u1ebfu v\u1ee1 th\u00ec h\u01b0 h\u1ea1i t\u1ea5t nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu \u0111\u00e3 r\u00fat, n\u00ean \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau tu s\u1eeda. H\u00e3y s\u1edbm l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch, v\u1ebd \u0111\u1ed3 \u00e1n tr\u00ecnh l\u00ean.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Khang T\u00f4ng Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ed1c th\u00fac Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00e0o d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u00edch t\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[43] Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u: <i>\"Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng gi\u1eefa Vua t\u00f4i, l\u1ec5 ngh\u0129a ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n; nghi th\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ebfn lui ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c. V\u00ec v\u1eady, khi tr\u1eddi s\u00e1ng th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0o tri\u1ec1u, ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1eddi. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 d\u1eady s\u1edbm, sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ebft l\u00f2ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng? Hu\u1ed1ng chi c\u00f2n gi\u1ea3 v\u1edd \u1ed1m, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 khinh nh\u1eddn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh ki\u1ec3m tra, ai s\u1ebd ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i b\u1ecf tr\u1ed1ng? Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u s\u1edbm \u0111\u1ebfn \u0110\u00e3i l\u1eadu vi\u1ec7n, \u0111\u1ee3i m\u1edf c\u1eeda n\u1ed9i r\u1ed3i c\u00f9ng v\u00e0o. Nay t\u1eeb khi l\u1ec7nh tri\u1ec1u ban ra v\u00e0o gi\u1edd Th\u00ecn, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n, mong cho ph\u00e9p hai vi\u00ean quan coi vi\u1ec7c tri\u1ec1u ban th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u1edf c\u1eeda ch\u00ednh nha \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t, ai v\u00e0o mu\u1ed9n th\u00ec ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u1eefa, khi gi\u00f3 m\u01b0a n\u00f3ng l\u1ea1nh h\u01a1i nhi\u1ec1u, th\u00ec nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 \u1ed1m xin ngh\u1ec9, mong giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, sai quan \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, n\u1ebfu r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u1ed5ng l\u00e0ng, t\u1eeb nay ngo\u00e0i hai th\u1ee9 thu\u1ebf th\u00ec mi\u1ec5n c\u00e1c lo\u1ea1i t\u1ea1p d\u1ecbch kh\u00e1c.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 kh\u00e1c ngo\u00e0i hai th\u1ee9 thu\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao nay m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n\n<p>[45] H\u1ea1 l\u1ec7nh cho ch\u00e2u Thi\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m tr\u00e2u qua s\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 d\u1ecbch b\u1ec7nh tr\u00e2u, \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em tr\u00e2u c\u00e0y \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n, quan l\u1ea1i \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng ch\u00e2u Thi\u1ec1n ng\u0103n c\u1ea3n, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n, n\u00ean b\u1ea3o Chu O\u00e1nh \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>\"N\u01a1i n\u00e0o n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, m\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc r\u00fat s\u1edbm, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng l\u00faa m\u1ea1ch. N\u1ebfu l\u1ee5t k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn m\u1edbi r\u00fat, d\u00f9 c\u00f3 gieo tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"N\u01a1i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y qua, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ed3i, tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n gi\u00e0.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n m\u1ea5t.<\/p>\n\n<p>[47] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u00e2u \u00cdch t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf ch\u00e2u L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau an, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb ch\u01b0a y\u00ean \u1ed5n, xin ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u1ed7 v\u1ec1. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p v\u00e0 Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac, n\u1ebfu T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u1ee9 theo chi\u1ebfu c\u0169 m\u00e0 an ph\u1ee7, gi\u1eef qu\u00e2n kh\u00f4ng ra ngo\u00e0i, \u0111\u1ee3i Ch\u00ednh T\u1eeb \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[48] Th\u1eddi Nam \u0110\u01b0\u1eddng ni\u00ean hi\u1ec7u B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, phong th\u1ea7n Tam Th\u1ee7y Ph\u1ee7 l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ban th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u m\u1edbi, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Giang, Th\u00e1i B\u00ecnh, Nhu\u1eadn c\u1eed quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1o[footnote]'Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00e1p', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[49] H\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed b\u1ea5t l\u1ec5. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi v\u00ec s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n nh\u1ea1c b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb y\u1ebfn ti\u1ec7c, sau \u0111\u00f3 d\u1ea1y quan l\u1ea1i l\u00e0m tr\u00f2 h\u1ec1, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd th\u00f4 t\u1ee5c ch\u1ebf gi\u1ec5u t\u01b0\u1edbng s\u0129, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch tr\u1ecb d\u01b0\u1edbi, n\u00ean ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n\n<p>[50] \u00cdch ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean gi\u1ebft 18 ng\u01b0\u1eddi man B\u1ea3o T\u1eafc b\u00e1n ng\u1ef1a, li\u1ec1n chuy\u1ec3n c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf sau n\u00fai v\u1ed1n c\u00f3 th\u00f9 h\u1eadn, vi\u1ec7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi man B\u1ea3o T\u1eafc l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi man ngo\u00e0i s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu r\u0103n d\u1ea1y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o hang \u0111\u1ed9ng[footnote]L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o hang \u0111\u1ed9ng, ch\u1eef 'tri\u1ebfp' nguy\u00ean l\u00e0 'xuy\u1ebft', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5-58 s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote], \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00f4ng g\u00e2y s\u1ef1.<\/p>\n\n<p>[51] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ec7nh cho L\u00fd S\u0129 Long, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 n\u00e0y, \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u b\u1ecb b\u1ec7nh, S\u0129 Long v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[52] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, phong Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 b\u00e1t mu\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa l\u00e0m Ng\u00f4 Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa, xu\u1ea5t gia hi\u1ec7u l\u00e0 B\u00e1o T\u1eeb Ch\u00ednh Gi\u00e1c \u0110\u1ea1i S\u01b0, ban t\u00ean l\u00e0 Thanh D\u1ee5, n\u01a1i \u1edf g\u1ecdi l\u00e0 vi\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00e2n T\u01b0 Th\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ban hi\u1ec7u s\u01b0, c\u00f3 n\u00ean ban chi\u1ebfu kh\u00f4ng?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>\"Theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u00f3.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"N\u00ean ti\u1ebfn phong \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> C\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0o vi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u00e0y, Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u1ea1y b\u1ea3o, l\u1ea1i lo l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd qu\u00ean, b\u00e8n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ban cho. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u01b0a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>\"C\u00e1c mu\u1ed9i xu\u1ea5t gi\u00e1, Tr\u1eabm ch\u1ec9 d\u1ea1y \u0111\u1ea1o l\u00e0m v\u1ee3 ph\u1ea3i cung thu\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i. Ng\u00f4 Qu\u1ed1c nay t\u1ef1 ch\u1ee7 vi\u1ec7c vi\u1ec7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng u\u1ed1n n\u1eafn ph\u00f2ng ng\u1eeba.\"<\/i> L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho vi\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00e2n T\u01b0 Th\u00e1nh t\u1eeb nay mua v\u1eadt \u1edf t\u1ea1p m\u00e3i v\u1ee5 ph\u1ea3i b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m phi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c mua v\u1eadt b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n th\u00e1ng 9, nay ghi chung.)<\/i><\/p>\n\n<p>[53] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Long H\u00e1n S\u00e0i, Vua T\u00e2y Nam Phi\u00ean, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c \u0111\u00f4ng phong. Ban chi\u1ebfu phong Long H\u00e1n S\u00e0i l\u00e0m Ninh \u0110\u1ee9c \u0110\u1ea1i T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n. S\u1ee9 gi\u1ea3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n<p>[54] Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"Khi \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 ch\u00e2u, c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean d\u00e2ng d\u00ea, ng\u1ef1a, th\u1ee9c \u0103n. Kh\u00f4ng mu\u1ed1n tr\u00e1i \u00fd h\u1ecd, n\u00ean nh\u1eadn th\u1ee9c \u0103n. Lo r\u1eb1ng t\u1eeb nay \u0111i tu\u1ea7n, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, xin theo l\u1ec7 d\u00f9ng v\u1eadt c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng.\"<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[55] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7, ph\u00e0m ra b\u1ea3ng c\u00e1o th\u1ecb ch\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c xin ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ee7 n\u00e0y ra b\u1ea3ng \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi m\u00f4i gi\u1edbi d\u1eabn d\u1ee5 con em nh\u00e0 d\u00e2n vay m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t. Vua n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ed1c gia ban \u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i t\u1ee5, sao c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 n\u00f3i ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t?\"<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[56] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, quan N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Hu\u00e2n t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Minh ng\u0103n c\u1eeda s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng[footnote] 'Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u01b0\u1edbng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.[\/footnote], ch\u00e2u n\u00e0y c\u1eed quy\u1ec1n Suy quan l\u00e0 T\u1ed5 B\u00e1ch Th\u1ebf gi\u00e1m s\u00e1t binh l\u00ednh, th\u1ea5y r\u1ea5t si\u00eang n\u0103ng, xin cho ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadm ch\u1ee9c[footnote] 'Nh\u1eadm' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e1', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.[\/footnote].\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Quan ch\u00e2u huy\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c m\u1ea1c, \u0111\u1ec1u do \u00e2n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u1ed9i th\u1ea7n sao \u0111\u01b0\u1ee3c xin b\u00e0n.\"<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh L\u1ea1i b\u1ed9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay.<\/p>\n\n<p>[57] Qu\u1ea3n c\u00e2u vi\u1ec7c Nam cung, B\u1eafc tr\u1ea1ch l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u: <i>\"Quan B\u1eafc tr\u1ea1ch cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Th\u1eeba Kh\u00e1nh hai l\u1ea7n kh\u00f4ng k\u1ecbp d\u1ef1 tri\u1ec1u, xin tra h\u1ecfi vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Th\u1eeba Kh\u00e1nh \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1edd tr\u00ecnh, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00fa t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ng\u00e0y ngh\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u00e0o c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1eeba Kh\u00e1nh theo \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ty Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u1ea3i v\u00e0o c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa, \u0111\u1ee3i c\u00e1c ch\u00fa l\u00ean ng\u1ef1a xong m\u1edbi v\u00e0o, n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n.\"<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, b\u00e8n chi\u1ebfu cho Th\u1eeba Kh\u00e1nh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u00e0y ngh\u1ec9 d\u1ef1 tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169.<\/p>\n\n<p>[58] Ph\u00e0m n\u1ed9i th\u1ecb c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb ph\u1ea1t l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi qu\u00e9t d\u1ecdn s\u00e2n, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban t\u00ean l\u00e0 T\u00e1n n\u1ed9i ph\u1ea9m.<\/p>\n\n<p>[59] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ghi nh\u1eadn con trai c\u1ee7a H\u00e0 B\u1ec9nh, nguy\u00ean l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed9 chi, tri ch\u00e2u T\u1eeb Ch\u00e2u, l\u00e0 H\u00e0 Tri S\u00f9ng l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu trai lang, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u ch\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 H\u00e0 Tri C\u1ed5, Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n B\u00ecnh Di, l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng. H\u00e0 B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee7 ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng lao, t\u1eebng l\u00e0m tri ch\u00e2u Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u v\u00e0 T\u1eeb Ch\u00e2u, khi m\u1ea5t, gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u xin cho H\u00e0 Tri S\u00f9ng, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u H\u00e0 Tri C\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf T\u1eeb Ch\u00e2u. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan lang trong t\u1ec9nh khi qua \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ban th\u01b0\u1edfng k\u00e9o d\u00e0i, nh\u01b0ng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a H\u00e0 B\u1ec9nh, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi nh\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, c\u1ea5p g\u1ea1o cho d\u00e2n huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1o, ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 cu\u1ed1n tr\u00f4i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>[61] T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng quen thu\u1ed9c v\u1edbi \u0111\u1ecba h\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p d\u00e2n \u0111inh trong l\u00e0ng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>\"B\u1ea1ch truy t\u1eed \u0111\u1ec7\"<\/i>, c\u1ea5p v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i xin th\u00eam qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng cho r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, vi\u1ec7c cung \u1ee9ng kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd; nh\u01b0ng v\u1eabn ra chi\u1ebfu cho T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, n\u1ebfu gi\u1eb7c man kh\u00f4ng ch\u1ecbu chi\u00eau an, \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t v\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean truy \u0111u\u1ed5i t\u1eadn c\u00f9ng. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi man hung h\u00e3n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0110inh V\u1ecb khi l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ef3 Ch\u00e2u c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec1 r\u0103n d\u1ea1y, v\u00e0 l\u1ec7nh cho h\u1ecd u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, kh\u1eafc ghi vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u00ean c\u1ed9t \u0111\u00e1 s\u1eaft, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y cho T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n\n<p>[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, h\u1ee3p nh\u1ea5t hai l\u1ed9 b\u1ed1 tr\u00ed qu\u00e2n c\u1ee7a ch\u00e2u Tr\u1ea5n Ch\u00e2u v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0m m\u1ed9t, l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Ung Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u00e0 \u0110\u00f4 gi\u00e1m v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e2u Tr\u1ea5n v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 ri\u00eang, sau khi b\u00e3i binh, \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ed9t ch\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i chia ra, l\u1ec7nh cho Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. L\u00fac n\u00e0y, Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu B\u1ea3o B\u00ecnh, nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, n\u00ean l\u1ea1i h\u1ee3p nh\u1ea5t l\u00e0m m\u1ed9t.<\/p>\n<p><i>(L\u1ea7n \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t ch\u00e2u Tr\u1ea5n v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n\n<p>[63] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, d\u1eddi ty Th\u00e1i t\u1ea1o v\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i M\u00e3 T\u00f4ng, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tri ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung.<\/p>\n\n<p>[64] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, sai C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang Ph\u00f9ng Kh\u1edfi l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ee7a qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, Nam t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3; \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y sinh th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, T\u1ea7m Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Phan Duy C\u00e1t l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[65] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao tr\u00e0n b\u1edd, t\u1eeb kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u, ng\u1eadp c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 th\u1ee7y l\u1ee3i \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111i n\u1ea1o v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[66] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m t\u01b0 l\u1ec5 c\u1ee7a s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, t\u1eeb nay l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, quan ph\u1ee7 c\u1ea5p ti\u1ec1n mua.<\/p>\n\n<p>[67] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n \u0111\u00e0o s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y th\u00e0nh k\u00eanh, t\u1eeb c\u1eeda Thi\u00ean Ba d\u1ecdc theo ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean, qua ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Thi\u00ean Nhai, v\u00f2ng quanh Th\u00e1i Mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u l\u00e1t g\u1ea1ch, tr\u1ed3ng c\u00e2y th\u01a1m, ch\u1ed7 xe ng\u1ef1a \u0111i qua l\u1ea1i x\u1ebfp \u0111\u00e1 l\u00e0m c\u1ea7u. Gi\u1eefa ch\u1eebng \u0111\u00e0o gi\u1ebfng vu\u00f4ng, cung \u0111i\u1ec7n, ch\u00f9a chi\u1ec1n, nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, theo l\u1ed7 tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ch\u1ea3y v\u00e0o h\u00e0o. Kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00e2u vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00f4ng ch\u00ednh c\u00e1o t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu th\u1ea5t, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[68] Ty thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb7t tr\u0103ng s\u1eafp b\u1ecb che khu\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n, ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u00e0 ng\u00e0y b\u1ea3n m\u1ec7nh c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, xin l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Vua n\u00f3i: <i>\"Qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7u xin \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. Sau \u0111\u00f3 quan s\u00e1t th\u1ea5y kh\u00f4ng b\u1ecb che khu\u1ea5t, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n\n<p>[69] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ee7a T\u1ea3 H\u1eefu K\u1ef5 K\u1ef5 vi\u1ec7n t\u1eeb nay m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o c\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, b\u1edbt \u0111i vi\u1ec7c b\u00e1o c\u00e1o h\u00e0ng ng\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[70] V\u00ec Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 xu\u1ea5t gia th\u1ecd gi\u1edbi xong, n\u00ean ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 t\u0103ng ni, \u0111\u1ea1o s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1, v\u00e0 m\u1ed7i cung qu\u00e1n, t\u1ef1 vi\u1ec7n c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ec5 b\u00e1i th\u1ea7y c\u0169ng \u0111\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay khi t\u1ebf giao, \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed sao Chu B\u00e1 \u1edf sau sao \u0110\u00ea v\u00e0 sao Th\u1ecd, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m thi\u00ean v\u0103n H\u00ecnh Trung H\u00f2a.<\/p>\n\n<p>[72] Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9 v\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Nay xin r\u1eb1ng, n\u1ebfu trong c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u1eed t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt ho\u1eb7c x\u00e9t \u0111o\u00e1n theo tri\u1ec1u \u0111i\u1ec3n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 h\u00ecnh ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o lu\u1eadt l\u1ec7nh v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n c\u1ee5 th\u1ec3, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t, c\u0169ng nh\u01b0 gi\u1eefa vi\u1ec7c t\u1ef1 th\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh v\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, t\u1eeb nay c\u00e1c quan khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n c\u1edb kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[73] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ch\u00e2u V\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t con r\u00f9a v\u00e0ng c\u00f3 hoa v\u0103n, c\u00e1c quan c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng vi\u00ean l\u1ea1i ph\u1ee7 \u0111\u00e3 qu\u1ef3 d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u00e0y. Vua nghe tin, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u1ea3 v\u00e0o ao quan.<\/p>\n\n<p>[74] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c th\u00e0nh l\u0169y b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng do m\u01b0a m\u00f9a h\u1ea1.<\/p>\n\n<p>[75] Thi\u1ec7u ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f4ng \u0110\u1ee9c Di t\u00e2u r\u1eb1ng con g\u00e1i \u00f4ng \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Qu\u00e1ch Trung H\u00f2a, gia t\u1ed9c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, mu\u1ed1n xin c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t dinh th\u1ef1 ri\u00eang. Vua n\u00f3i: <i>\"Trung H\u00f2a c\u00f3 cha m\u1eb9, n\u1ebfu theo l\u1eddi xin n\u00e0y th\u00ec l\u1ec5 nghi ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng s\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu s\u00f3t.\"<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1ch Trung H\u00f2a, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[76] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai s\u1ee9 mang thu\u1ed1c ph\u00f2ng ch\u1ed1ng d\u1ecbch b\u1ec7nh ban cho qu\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Nhung v\u00e0 L\u00f4.<\/p>\n\n<p>[77] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, qu\u00e2n V\u00f4 Vi t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00f3 l\u1edbn b\u1eadt g\u1ed1c c\u00e2y, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u1ed5ng th\u00e0nh, doanh tr\u1ea1i, nh\u00e0 d\u00e2n, khi\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i v\u00e0 \u0111\u00e8 ch\u1ebft. Ra chi\u1ebfu sai n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m sau, thu nh\u1eb7t thi th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, m\u1ed7i nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t h\u1ed9c g\u1ea1o.<\/p>\n\n<p>[78] L\u00fd K\u1ebf Chu qua \u0111\u1eddi. Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi con c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebf th\u1eeba ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. C\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2u r\u1eb1ng con trai \u00f4ng l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c S\u0129 B\u00e2n nhu nh\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n ch\u00e1u l\u00e0 S\u0129 D\u1ee5ng t\u00ednh t\u00ecnh ch\u1ea5t ph\u00e1c trung th\u00e0nh, am hi\u1ec3u vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c k\u00ednh ph\u1ee5c. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ra chi\u1ebfu cho S\u0129 B\u00e2n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 t\u1ed9c, c\u00f2n S\u0129 D\u1ee5ng l\u00e0m Kim Minh Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3.<\/p>\n\n<p>[79] Ban g\u1ea1o cho d\u00e2n ch\u00e2u Ph\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c.<\/p>\n\n<p>[80] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"Tr\u1eabm khi \u1edf \u0110\u00f4ng cung \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u300b b\u1ea3y l\u1ea7n, \u300aLu\u1eadn ng\u1eef\u300b v\u00e0 \u300aHi\u1ebfu kinh\u300b c\u0169ng \u0111\u1ec1u v\u00e0i l\u1ea7n. Nay c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng trong t\u00f4ng th\u1ea5t h\u1ecdc t\u1eadp, ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng kinh s\u00e1ch, h\u00f4m qua t\u00e2u gi\u1ea3ng quy\u1ec3n th\u1ee9 n\u0103m c\u1ee7a \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u300b, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u00e1ng m\u1eebng.\"<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u Ninh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c xem s\u00e1ch, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>\"Trong cung th\u01b0\u1eddng nghe gi\u1ea3ng s\u00e1ch v\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn cung, l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1t nh\u1ea5t.\"<\/i> Nguy\u00ean \u1ed0c n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n xin m\u1eddi th\u1ecb gi\u1ea3ng Tr\u01b0\u01a1ng D\u0129nh gi\u1ea3ng \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u300b, ng\u00e0y ngh\u1ec9 kh\u00f4ng b\u1ecf cung t\u00ean.\"<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111i\u1ec3n m\u00f4, Vua r\u1ea5t vui, b\u00e8n ra chi\u1ebfu m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u0111\u1ec1u ban \u0103n, sai Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua c\u00f2n lo Nguy\u00ean \u1ed0c khinh th\u01b0\u1eddng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean kinh, n\u00ean l\u1ea1i th\u00eam hu\u1ea5n \u0111\u1ed1c.<\/p>\n\n<p>[81] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 s\u00e1ch ng\u1ef1 b\u00fat c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111em \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng l\u00ean. B\u00e8n l\u1ec7nh Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec1 t\u00ean d\u00f9ng \u1ea5n, r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i cho nh\u00e0 h\u1ecd.<\/p>\n\n<p>[82] M\u00f9a thu n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00e1c l\u1ed9 Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, Kinh H\u1ed3 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh, \u00cdch, T\u1eed, Cung, M\u1eadt \u0111\u1ec1u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. \u1ede kinh s\u01b0, m\u1ed9t \u0111\u1ea5u th\u00f3c gi\u00e1 ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n<p>[83] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh m\u1edbi. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>\"Trong th\u1ec7 \u01b0\u1edbc n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec, nay vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 sao?\"<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>\"H\u1ecd tr\u01b0\u1edbc vi ph\u1ea1m th\u1ec7 \u01b0\u1edbc s\u1eeda th\u00e0nh, c\u0169ng l\u00e0 l\u1ee3i c\u1ee7a ta.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"H\u00e1 n\u00ean b\u1ecf l\u1ee3i \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1eef t\u00edn? V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m \u0111\u1ea7u, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n. N\u00ean l\u1ec7nh cho quan bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ea5t v\u1ea5n vi\u1ec7c h\u1ecd vi ph\u1ea1m th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, ng\u0103n l\u1ea1i, th\u00ec vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n xa, kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u00f2ng h\u1ecd.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[84] Ch\u00e9m d\u00e2n ch\u00e2u H\u00e0o l\u00e0 T\u1ec1 Du\u1ec7, v\u00ec t\u1ed9i \u00e1c ngh\u1ecbch b\u1ecf tr\u1ed1n, g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u00f4ng phong l\u1ed9 ra, ch\u00e2u d\u00f9ng l\u1ec7nh x\u00e1 tha. Tri huy\u1ec7n \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Vi n\u00f3i r\u1eb1ng th\u00f4ng ph\u00e1n, \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tri\u1ec7u Hu\u1ed1ng nh\u1eadn c\u1ee7a Du\u1ec7 ba tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n, kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, xin tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Vua ra chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00e9m Du\u1ec7, x\u1eed Hu\u1ed1ng t\u1ed9i tham \u00f4, c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m d\u00e2n. Hu\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, con c\u1ee7a H\u1eefu th\u1eeba Th\u01b0\u1ee3ng Giao.<\/p>\n<p><i>(Th\u01b0\u1ee3ng Giao, xem n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai[footnote]Ch\u1eef 'ni\u00ean' trong 'Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai ni\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.[\/footnote].)<\/i><\/p>\n\n<p>[85] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y k\u1ef5 c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 Chi\u00eau V\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng H\u1eadu, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u, ng\u00e0y k\u1ef5 c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u00ean h\u00e0nh l\u1ec5, c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c, ghi v\u00e0o l\u1ec7nh th\u1ee9c.<\/p>\n\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Giang, Chi\u1ebft, d\u00f9 qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1eeb nay cho ph\u00e9p h\u1ecd ngh\u1ec9 ng\u01a1i hai th\u00e1ng.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[87] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, M\u00e3 b\u1ed9, Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty t\u1eeb nay tuy\u1ec3n b\u1ed5 qu\u00e2n l\u00ednh, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ee7 500 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec d\u1eebng. Ban \u0111\u1ea7u, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qu\u00e1 nhi\u1ec1u, c\u00f3 khi v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c c\u0169, m\u00e0 doanh tr\u1ea1i v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ebfn hai ng\u01b0\u1eddi \u1edf chung m\u1ed9t ph\u00f2ng, n\u00ean ph\u1ea3i ban l\u1ec7nh nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n\n<p>[88] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc l\u0169 \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n kh\u00f4ng tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u1ea9n th\u1eadn, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u1ecb v\u1ee1. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n sai C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Ti\u1ec1n Chi\u00eau H\u1eadu \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Chi\u00eau H\u1eadu xin khai th\u00f4ng s\u00f4ng Ti\u1ec3u D\u0129nh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n l\u01b0u n\u01b0\u1edbc l\u0169. Vua n\u00f3i: <i>\"X\u1ea3 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1ebd g\u00e2y h\u1ecda cho h\u1ea1 l\u01b0u sao?\"<\/i> Chi\u00eau H\u1eadu kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n Ch\u00e2u Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng n\u1ebfu s\u00f4ng n\u00e0y m\u1edf r\u1ed9ng, th\u00ec qu\u1eadn s\u1ebd b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 \u0111e d\u1ecda, g\u00e2y h\u1ea1i l\u1edbn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n sai B\u1ea1ch Ba ph\u00e1t v\u1eadn ph\u00e1n quan S\u1eed O\u00e1nh \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. O\u00e1nh xin tu s\u1eeda \u0111\u1eadp \u0110\u1ed1n C\u1ed1 Song \u0110\u1ea9u M\u00f4n \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Gi\u1ea3m Th\u1ee7y, l\u00e0m k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc L\u1ed9c H\u1ea1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc l\u0169[footnote]'L\u1ed9c H\u1ea1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1ed9c C\u1ea3ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-23 s\u1eeda l\u1ea1i[\/footnote], t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n sai Tam ban ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, am hi\u1ec3u c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n tra b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t theo ph\u00e9p s\u00f4ng Ho\u00e0ng, s\u00f4ng Bi\u1ec7n. T\u1eeb \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i th\u1eadn tr\u1ecdng trong nhi\u1ec7m v\u1ee5, thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t d\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i xem x\u00e9t \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t th\u00e1ng 8, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed, ghi sau khi S\u1eed O\u00e1nh \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. Chi\u00eau H\u1eadu, O\u00e1nh, qu\u00ea qu\u00e1n ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i><\/p>\n\n<p>[89] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9, ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m, quan, huy\u1ec7n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o qu\u00e1n, v\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 <i>\"Thi\u00ean Kh\u00e1nh\"<\/i>. D\u00e2n ch\u00fang n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 nguy\u1ec7n nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t, chu\u1ea9n b\u1ecb v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1o gi\u00e1o \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi coi tr\u1ecdng, ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Giang T\u00e2y, Ki\u1ebfm Nam v\u1ed1n s\u00f9ng b\u00e1i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ed5 bi\u1ebfn t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o. \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111ua nhau n\u1ed5i l\u00ean, g\u1ea7n xa \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, xin d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e1n c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m.\"<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n<p>[90] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Nhung, L\u00f4 b\u1eaft gi\u1eb7c man, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n<p>[91] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>\"C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban \u1edf ngo\u00e0i n\u1ebfu ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ho\u1eb7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u th\u00e1ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u1ed5 n\u00e1t. Xin t\u1eeb nay khi chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c cho r\u1eddi ch\u1ee9c, ch\u1ecdn quan t\u1ea1m quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c.\"<\/i> Theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n<p>[92] Ch\u00e2u Duy\u1ec5n c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, sai s\u1ee9 \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n\n<p>[93] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>\"Nghe n\u00f3i c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f4ng c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m ng\u1ef1 tr\u00f9, Nghi loan ty b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t \u0111\u1ec1u t\u00edch t\u1ee5 v\u00e0 hao t\u00e1n, Tam ty l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[94] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n trong t\u1ec9nh b\u1ea3o c\u1eed con em nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp v\u00e0o N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, xin ban l\u1ec7nh c\u1ea5m. Theo l\u1eddi xin.<\/p>\n\n<p>[95] Sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111em b\u00e0i minh t\u00e1n Th\u00e1i S\u01a1n do Vua ng\u1ef1 ch\u1ebf ban cho \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aPhong thi\u1ec1n k\u00fd\u300b. \u0110inh V\u1ecb nh\u00e2n \u0111\u00f3 vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u1ec7n Th\u00e1i T\u00f4ng ban cho T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, xin \u0111\u1ebfn nha m\u00f4n Tam ty t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u00f9ng xem, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n cho b\u00e1 quan xem. Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm sao d\u00e1m so s\u00e1nh v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf?\"<\/i> \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 xin, m\u1edbi cho ph\u00e9p, l\u1ea1i ban kh\u1eafp cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n.<\/p>\n\n<p>[96] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u1edf H\u00e0 T\u00e2y, v\u00ec H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m l\u1ea5n nhau, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5.<\/p>\n\n<p>[97] D\u00e2n \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u b\u00e1n than \u0111\u00e1, m\u1ed7i bao ph\u1ea3i n\u1ed9p 10 c\u00e2n. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n\n<p>[98] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ngo\u00e0i vi\u1ec7c H\u1ea1 Ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u1ebfu c\u00f3 v\u1eadt ph\u1ea9m t\u01b0 nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb nay quan ph\u1ee7 s\u1ebd thu mua.<\/p>\n\n<p>[99] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, trung s\u1ee9 S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng, Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00f9ng y ph\u1ee5c v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a d\u1ee5 h\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh, \u0111\u1ecbnh x\u00e9t t\u1ed9i \u0111\u1ec3 gi\u1ebft. Vua cho r\u1eb1ng H\u00fac g\u1ecdi \u0111\u1ebfn r\u1ed3i gi\u1ebft \u0111i, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c chi\u00eau an, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1ee5 H\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin chi\u00eau an th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft, n\u1ebfu d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aQu\u1ed1c s\u1eed T\u00e2y Nam Phi\u00ean truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng c\u00f9ng v\u1edbi chi\u1ebfu ch\u1ec9 Vua ban cho Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac, l\u1ec7nh ph\u1ea3i d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y s\u1ef1, ghi v\u00e0o n\u0103m \u0111\u1ea7u, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y sai l\u1ea7m r\u1ea5t l\u1edbn, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n\n<p>[100] Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p b\u1eb1ng ng\u1ef1 b\u00fat v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ef1a l\u1ea1c cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem, n\u00f3i: <i>\"H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an, l\u1ea1i t\u00e2u g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m ng\u1ef1a r\u1ed3i v\u1ec1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u0169ng ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3[footnote]C\u0169ng ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3, ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'khi\u1ec3n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di nh\u1ecb chi nh\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i.[\/footnote]. \u0110\u00e2y l\u00e0 gian tr\u00e1, ch\u00fang h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft sao? N\u00ean d\u1ee5 H\u00f9ng Ch\u00e2u, t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed1i tr\u00e1.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 10, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n\n<p>[101] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, t\u00ednh c\u00e1ch c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft, th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u00e0n h\u1ebft s\u1ee9c v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1, ho\u1eb7c c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t trong d\u00e2n gian. \u00d4ng ta khinh b\u1ea1c, hi\u1ec3m \u00e1c, th\u00edch ti\u1ebfn th\u00e2n, k\u1ecbch li\u1ec7t ch\u00ea bai khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, l\u1ea1i k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 H\u00fac[footnote]L\u1ea1i k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 H\u00fac, hai ch\u1eef 'V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng truy\u1ec1n\u300b b\u1ed5 sung.[\/footnote], nh\u1edd chuy\u1ec3n \u00fd ki\u1ebfn cho \u0110\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1. \u0110\u00e1n gh\u00e9t h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a \u00f4ng ta, n\u00ean ra s\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 Ch\u1eedng, T\u1ef1 T\u00f4ng r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn.<\/p>\n\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi em h\u1ecd g\u1ea3 v\u00e0o nh\u00e0 Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, nh\u01b0ng gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng theo h\u1ea7u \u0111\u00f4ng phong, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, u\u1ed1ng tr\u00e0 b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c, nh\u1edd c\u00f3 thu\u1ed1c t\u1ed1t m\u1edbi gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111ang th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i l\u1ec5, xin ng\u1eebng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169ng cho r\u1eb1ng Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a Ti\u00ean s\u01b0, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, n\u00ean gi\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111i. Ri\u00eang T\u1ef1 T\u00f4ng l\u1ea1i cho r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng vu c\u00e1o Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n[footnote]T\u1ef1 T\u00f4ng \u0111\u1ed9c v\u1ecb T\u1eb1ng vu h\u00e3m Mi\u1ec7n '\u0110\u1ed9c' nguy\u00ean t\u00e1c 'Vu', c\u1ee9 \u0111\u1ed3ng th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u1ea3i. 'H\u00e3m', T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed qu\u00e2n t\u00e1c 'C\u1ea5u'.[\/footnote], s\u1ee3 b\u1ecb ph\u1ea3n t\u1ed9i n\u00ean xin ng\u1eebng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra.<\/p>\n<p>G\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n, T\u1ef1 T\u00f4ng xin \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, n\u00f3i: <i>\"Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ki\u1ec7n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh tra h\u1ecfi, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 vi\u1ec7c tra t\u1ea5n, th\u00ec Mi\u1ec7n s\u1ebd m\u00e3i mang ti\u1ebfng oan. L\u1ea1i n\u1eefa, H\u1ea7u \u0110\u1ee9c Chi\u00eau nh\u1edd \u00e2n x\u00e1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch ch\u01b0a \u0111\u1ee7, d\u00f9ng th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ec7nh s\u1eed t\u1ef1 khai[footnote]Phi L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ec7nh s\u1eed tr\u1ea7n th\u1ee7 'S\u1eed' nguy\u00ean t\u00e1c 'T\u1ef1', c\u1ee9 T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed c\u1ea3i.[\/footnote], th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0nh th\u1ee7 L\u00fd V\u0129nh T\u00edch v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c c\u0169, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111i thuy\u00ean chuy\u1ec3n l\u00e0m l\u1ec7nh l\u1ee5c.\"<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi vi\u1ec7c, \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"T\u1ed9i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t che gi\u1ea5u, kh\u00f4ng cho \u0111i\u1ec1u tra, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i oan u\u1ed5ng. \u0110\u1ee9c Chi\u00eau c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9, m\u1edbi ban ch\u1ebf m\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn khi t\u1ef1 khai ra, li\u1ec1n b\u1ecb truy thu. V\u0129nh T\u00edch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec mua d\u00ea cho b\u1ea3n b\u1ed9 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, duy\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, L\u00fd H\u00e3ng th\u1ea5y \u00f4ng ta t\u01b0 ch\u1ea5t kh\u00f4i ng\u00f4, n\u00ean ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u00e0m quan, sau l\u1ea1i d\u00f9ng l\u00e0m ph\u00f3 h\u00e0nh th\u1ee7, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed1n n\u0103m, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111i thuy\u00ean chuy\u1ec3n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Ch\u1ec9 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 g\u00e2y ra h\u1ea1n h\u00e1n sao?\"<\/i> T\u1ef1 T\u00f4ng l\u00fd l\u1ebd c\u00f9ng c\u1ef1c, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1eddi kh\u00e1c c\u00f4ng k\u00edch V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, \u0110\u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ed1ng c\u1ef1, vi\u1ec7c m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n\n<p>[102] Th\u00e1ng n\u00e0y, T\u1ef1 T\u00f4ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, n\u00f3i: <i>\"T\u1eeb th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay kh\u00f4ng m\u01b0a, l\u00faa m\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch. \u0110\u1ebfn m\u00f9a thu, c\u00e1c ch\u00e2u Duy\u1ec5n, V\u1eadn b\u1ecb m\u01b0a l\u1edbn, s\u00f4ng tr\u00e0n g\u00e2y h\u1ea1i cho m\u00f9a m\u00e0ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 do h\u00ecnh ch\u00ednh c\u00f3 sai s\u00f3t, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tai h\u1ecda.\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n b\u1ecb oan u\u1ed5ng, ti\u1ebfng \u0111\u1ed3n lan r\u1ed9ng, m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ea7n Vua. Xin h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ea7n xin d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.\"<\/i> Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>\"V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, n\u1ebfu T\u1ef1 T\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb, c\u0169ng ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd.\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>\"Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng v\u00ec l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, kh\u00f4ng mu\u1ed1n truy c\u1ee9u. N\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta b\u1ecb oan, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00f2a kh\u00ed, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd.\"<\/i> Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu nay l\u1ea1i x\u00e9t h\u1ecfi, Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n l\u00e0m sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi t\u1ed9i?\"<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>\"Th\u1ea7n xin th\u1ea9m v\u1ea5n T\u1ef1 T\u00f4ng, ho\u1eb7c l\u1ea1i tra h\u1ecfi Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec x\u1eed l\u00fd th\u1ebf n\u00e0o?\"<\/i> H\u00f4m sau, T\u1ef1 T\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, v\u00e0 xin l\u1ed7i v\u1ec1 l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc, Vua khoan dung cho \u00f4ng ta. S\u1ef1 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u1ee7a \u00f4ng ta ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n\n<p>[103] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan c\u1ee7 s\u00e1t h\u00ecnh ng\u1ee5c n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, th\u00ec \u0111\u1ebfn n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n kh\u1edfi c\u01b0, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u.<\/p>\n\n<p>[104] Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, Nh\u00e2m T\u00fd, quan tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ea7n khuy\u00ean nh\u1ee7 h\u00e0o ph\u00fa xu\u1ea5t ra m\u1ea5y ngh\u00ecn h\u1ed9c th\u00f3c, t\u00ednh theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t, l\u1ea5y n\u1eeda th\u00e1ng l\u00e0m chu\u1ea9n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 hai ngh\u00ecn ba tr\u0103m h\u1ed9, h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u00e0 gi\u00e0 c\u1ea3.\"<\/i> Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n\n<p>[105] V\u1ec7 \u00fay khanh, quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t t\u00e2u: <i>\"Theo chi\u1ebfu n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 ba, c\u00e1c ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c kh\u00f4ng, ph\u1ea3i l\u00e0 Ty L\u00fd vi\u1ec7n, ch\u00e2u ty v\u00e0 huy\u1ec7n \u1ef7 qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef; l\u1ea1i theo chi\u1ebfu sau, c\u00e1c l\u1ed9 t\u1eeb nay ng\u1ee5c kh\u00f4ng, kh\u00f4ng ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, t\u00e2u \u0111\u1ebfn, giao H\u00ecnh b\u1ed9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n t\u1ea5u h\u00e0ng tu\u1ea7n c\u1ee7a t\u1eebng n\u01a1i \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra, kh\u00f4ng sai th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c kh\u00f4ng, b\u1ea3n ty \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi chi\u1ebfu c\u0169, c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i mong \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, m\u01b0u c\u1ea7u h\u01b0 danh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, hai ch\u00e2u B\u00e2n, Thang x\u00e9t \u00e1n t\u1eed t\u00f9, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi[footnote] 'Can' nguy\u00ean l\u00e0 'U\u1ed5ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 4-85, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 166 H\u00ecnh kh\u1ea3o s\u1eeda.[\/footnote], ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111\u00eam li\u1ec1n thi h\u00e0nh \u00e1n ch\u00e9m. Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1edf kinh s\u01b0 x\u1eed \u00e1n, c\u00f2n ph\u1ea3i t\u00e2u n\u0103m l\u1ea7n, l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1eadn tr\u1ecdng v\u1edbi \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, h\u00e1 n\u00ean trong m\u1ed9t ng\u00e0y li\u1ec1n quy\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n c\u1ea9n th\u1eadn x\u00e9t k\u1ef9, s\u1ee3 c\u00f3 oan u\u1ed5ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u1ea7n g\u1ea5p, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh[footnote] 'Tri\u1ec1u ch\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda.[\/footnote], ch\u1ec9 mong l\u1eadp c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u1ed1t ng\u1ee5c kh\u00f4ng, \u1eaft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec. Xin theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i. C\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng vi\u1ec7c chia l\u00e0m ba b\u1eadc: b\u1eadc nh\u1ea5t l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u0103m ng\u00e0y; b\u1eadc hai, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y; b\u1eadc ba, hai m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u00e2u ty, Ty L\u00fd vi\u1ec7n, huy\u1ec7n \u1ef7 qu\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam[footnote] 'Ch\u00e2u ty Ty L\u00fd vi\u1ec7n' nguy\u00ean l\u00e0 'Ch\u00e2u Ty L\u00fd vi\u1ec7n', theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Ty'.[\/footnote], c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh ho\u1eb7c g\u1eedi \u1edf qu\u00e1n tr\u1ecd, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u1ee5c kh\u00f4ng, giao Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1eadc v\u00e0 s\u1ed1 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra x\u00e1c th\u1ef1c, ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u1ea5n.\"<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[106] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c lo\u00e0i chim d\u1eef s\u0103n m\u1ed3i g\u00e2y h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cung qu\u00e1n, ch\u00f9a vi\u1ec7n.<\/p>\n\n<p>[107] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, sai s\u1ee9 \u0111em 62 quy\u1ec3n s\u00e1ch ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u00e0 ng\u1ef1 th\u01b0 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ea3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng s\u00e1ch ch\u01b0a t\u1eebng ban ra ngo\u00e0i. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, l\u1ea1i ban b\u00fat l\u00f4ng \u0111\u1ecf kh\u1eafc ch\u1eef c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u00f4i.<\/p>\n\n<p>[108] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Ty An ph\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>\"D\u00e2n ch\u00e2u L\u00e2n, ch\u00e2u Ph\u1ee7 th\u01b0\u1eddng mang h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9 \u0111\u1ebfn l\u1eadp ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u H\u1ea1. Xin cho ph\u00e9p b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u1eb7t ra th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Nghe n\u00f3i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i hi\u1ec3m tr\u1edf, bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang l\u1ebb, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, n\u00ean ch\u1ec9 theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng gi\u00e1m s\u00e1t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[109] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua l\u00e0m b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0103n v\u0169 s\u1eafc[footnote]S\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 7, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7, \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1eef 's\u1eafc', \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 191 c\u00f3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0103n th\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0169 th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 's\u1eafc'.[\/footnote], ban cho c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Tri huy\u1ec7n, quan v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ed9 th\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Tu\u1ea7n ki\u1ec3m. Ban s\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y cho c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n, Gi\u00e1m v\u1eadt v\u1ee5. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>\"C\u00e1c quan t\u00e2u vi\u1ec7c, Tr\u1eabm l\u1ea5y ch\u1ee9c nghi\u1ec7p r\u0103n d\u1ea1y h\u1ecd, nh\u1edb l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, Th\u1ee9 s\u1eed l\u1ea5y s\u00e1u \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t vi\u1ec7c, nh\u00e0 T\u1ec1 c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u, nh\u00e0 T\u1ea5n c\u0169ng c\u00f3 s\u00e1u \u0111i\u1ec1u, quan v\u00f5 c\u00f3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, Tr\u1eabm nay tham kh\u1ea3o t\u00ecm ra y\u1ebfu \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y qu\u1ea7n th\u1ea7n. L\u1ea1i ngh\u0129 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y thi\u00ean \u300aNho h\u1ea1nh\u300b ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n, nay c\u00f3 th\u1ec3 ban th\u00eam m\u1ed9t cu\u1ed1n.\"<\/i> <i>(Xem th\u00eam ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 7)<\/i>.<\/p>\n\n<p>[110] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau, quan Tu\u1ea7n ki\u1ec3m chung c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ef3nh, Nhai, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf n\u00fai L\u00ea M\u1eabu th\u00f9 h\u1eb1n l\u1eabn nhau, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u1ea7n \u0111\u00e3 g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, giao cho th\u1ee7 l\u0129nh b\u1eaft v\u00e0 \u0111\u01b0a nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y \u00e1c \u0111\u1ebfn, thu h\u1ed3i h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecb c\u01b0\u1edbp v\u00e0 v\u1eadt b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, u\u1ed1ng m\u00e1u th\u1ec1, th\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n.\"<\/i> Vua n\u00f3i: <i>\"Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng r\u0103n b\u1ea3o quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ngo\u1ea1i di, n\u1ebfu h\u1ecd gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau, ch\u1ec9 d\u00f9ng lu\u1eadt l\u1ec7 b\u1ea3n \u0111\u1ecba. N\u1ebfu d\u00f9ng qu\u1ed1c ph\u00e1p m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb, \u1eaft s\u1ebd sinh s\u1ef1. \u0110\u1ea1o cai tr\u1ecb b\u1eb1ng c\u00e1ch bu\u1ed9c r\u00e0ng, ch\u00ednh \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[111] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Qu\u1ed1c t\u00edn sang B\u1eafc tri\u1ec1u v\u00e0 t\u1eebng ti\u1ebfp \u0111\u00e3i s\u1ee9 th\u1ea7n, m\u1ed7i khi c\u00f3 s\u1ee9 th\u1ea7n B\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn kinh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, x\u01b0ng h\u00f4 theo ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n, \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng, ng\u1ed3i ti\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[112] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ven bi\u1ec3n v\u00f9ng Xuy\u00ean H\u1ea1p, ban ti\u1ec1n, b\u1ea1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. T\u1eeb khi t\u1ea1m ng\u1eebng chi\u1ebfn s\u1ef1 \u1edf t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ebfn nay, l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh.<\/p>\n\n<p>[113] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c \u1edf ph\u1ee7 T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n\n<p>[114] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ed9 \u1edf ch\u00e2u T\u1eeb, qu\u00e2n Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t, n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf ru\u1ed9ng. Vua cho r\u1eb1ng ch\u00e2u, qu\u00e2n n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, nh\u01b0ng v\u1eabn lo d\u00e2n kh\u00f4ng t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e1o, n\u00ean ra l\u1ec7nh nh\u1eafc l\u1ea1i.<\/p>\n\n<p>[115] Ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u1ebf d\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u1eadp T\u00e2n, d\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf gia quy\u1ebfn, b\u1ecb \u0111\u1eafm tr\u00ean s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, l\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t, x\u00e9t t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[116] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng quan Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n B\u1eafc gi\u1edbi l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Minh, ki\u1ec3m tra h\u00e0nh l\u00fd, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 ch\u00e2u B\u1ea3o. Vua n\u00f3i: <i>\"Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y tuy \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gian tr\u00e1, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt c\u1ea5m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i giam gi\u1eef.\"<\/i> B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u B\u1ea3o tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u00e0nh l\u00fd, d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt khao th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n\n<p>[117] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f3 h\u00e0nh vi tham nh\u0169ng, h\u1ea1i d\u00e2n, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan c\u1ee7a l\u1ed9 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1eed x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd b\u1ecb lu\u1eadn t\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u T\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1ec1 H\u00f3a C\u01a1, Tri ch\u00e2u Phu Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e0 S\u0129 T\u00f4ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t, nh\u01b0ng c\u00e1c gi\u00e1m ty ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi ban chi\u1ebfu nh\u1eafc nh\u1edf.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c H\u00e0 S\u0129 T\u00f4ng \u1edf Phu Ch\u00e2u c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, t\u1eeb ch\u1ee9c T\u00e0o v\u1eadn H\u00e0 \u0110\u00f4ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Hoa Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[118] Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>\"\u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u01b0\u1edfng \u0111\u00fang c\u00f4ng, ph\u1ea1t \u0111\u00fang t\u1ed9i. Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00ecnh ri\u00eang xen v\u00e0o th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t s\u1ebd \u0111\u00fang, khuy\u00ean r\u0103n s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng s\u1ebd y\u00ean \u1ed5n, kh\u00ed h\u00f2a s\u1ebd sinh ra, t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1eddi \u0111\u1ea5t gi\u00e1ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec. Ngh\u0129 nh\u01b0 v\u1eady, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c sao?\"<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>\"Nghe n\u00f3i Th\u00f4i quan ch\u00e2u L\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Ti\u1ec7m kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c thanh li\u00eam, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00ec l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00ean kh\u00f4ng x\u00e9t c\u1eed ngay, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec vi ph\u1ea1m b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i, Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xin cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1ee9c. T\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng tha n\u1eefa.\"<\/i><\/p>\n<p><i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b, vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, vi\u1ec7c sau thu\u1ed9c n\u0103m th\u1ee9 hai, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. Vi\u1ec7c gi\u00e1m ty kh\u00f4ng c\u1eed x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c quan l\u1ea1i, ho\u1eb7c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n\n<p>[119] \u1ede Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i t\u1eadp trung nhi\u1ec1u, sai N\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 Tri\u1ec7u \u0110\u00f4n T\u00edn \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn v\u1ed7 v\u1ec1, khao th\u01b0\u1edfng. Li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 x\u1eed ph\u1ea1t th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i. L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c quan xin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c v\u00ec ti\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec b\u1ea3o l\u00e3nh t\u00e2u xin x\u00e9t x\u1eed, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n\n<p>[120] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ban chi\u1ebfu: <i>\"C\u00e1c l\u1ed9 sai ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u1ea3n qu\u00e2n, h\u1ebft n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u. V\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n x\u00e9t duy\u1ec7t xong, m\u1edbi giao cho h\u1eefu ty ch\u1edd b\u00e1o c\u00e1o r\u1ed3i m\u1edbi c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111i, n\u00ean b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. T\u1eeb nay giao cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ty ghi ch\u00e9p ng\u00e0y th\u00e1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[121] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, quan N\u1ed9i cao ban l\u00e0 S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac d\u1eabn qu\u00e2n chia c\u00e1nh v\u00e0o c\u00e1c th\u00f4n l\u00e0ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed1c th\u00fac T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, l\u1ec7nh ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ea5u vi\u1ec7c v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd th\u00e1ng 12, nay ghi li\u1ec1n v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n\n<p>[122] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ba ty xin m\u01b0\u1ee3n ba v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[123] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf La Nham Ch\u00e2u, thu\u1ed9c Sa B\u00ecnh L\u1ed9, Ch\u00e2u Nh\u00e3 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng A L\u00ea c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00f4ng hi\u1ebfu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong cho A L\u00ea ch\u1ee9c Ho\u00e0i H\u00f3a Ty Qua.<\/p>\n\n<p>[124] Vi\u1ec7n L\u1ec5 T\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u00e0 s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i H\u1ed9t l\u00e0 C\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Ng\u0169 \u0110\u00e0i S\u01a1n chi\u00eam b\u00e1i. Vua n\u00f3i: <i>\"Ng\u01b0\u1eddi Nhung Ki\u1ebft s\u00f9ng b\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o, c\u0169ng l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u00e0m theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[125] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau Th\u00e1p L\u1ea1t C\u00e1t, S\u00f9ng Ngh\u0129a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt A C\u1ed1 \u0110\u1ea1t M\u1ed9c, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 C\u1ea5p s\u1ef1 trung B\u00f9i Nguy\u00ean C\u1ea3m, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[126] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ed1n g\u1ed7 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ph\u1ee5c d\u1ecbch qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n.<\/p>\n\n<p>[127] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1ee7a H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0 B\u1ea1ch Th\u1ee7 Qu\u00fd xin mua cung t\u00ean v\u00e0 n\u1ecf. Vua cho r\u1eb1ng n\u1ecf thu\u1ed9c v\u1eadt c\u1ea5m, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n\n<p>[128] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n t\u1ea1i ph\u1ee7 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed[footnote] 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.[\/footnote], nay nh\u00e2n d\u1ecbp sinh th\u1ea7n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, n\u00ean ban y\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n\n<p>[129] T\u1ea5n qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa Hi\u1ec1n T\u0129nh qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n\n<p>[130] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 12, chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd ng\u00e0y Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft v\u00e0 tri\u1ec1u h\u1ed9i ng\u00e0y Ch\u00e1nh \u0111\u00e1n n\u0103m sau.<\/p>\n\n<p>[131] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n ch\u00fang trong kinh th\u00e0nh c\u00f3 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, th\u00ec b\u1ecb thu thu\u1ebf t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u n\u0103m. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n\n<p>[132] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, L\u00ea Ch\u00ed Trung \u1edf Giao Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, d\u00e2ng m\u1ed9t con t\u00ea gi\u00e1c thu\u1ea7n. Vua cho r\u1eb1ng t\u00ea gi\u00e1c tr\u00e1i v\u1edbi b\u1ea3n t\u00ednh v\u00f9ng \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, mu\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn; nh\u01b0ng l\u1ea1i s\u1ee3 tr\u00e1i \u00fd Ch\u00ed Trung, \u0111\u1ee3i s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, b\u00e8n ra l\u1ec7nh th\u1ea3 n\u00f3 ra bi\u1ec3n. Ch\u00ed Trung l\u1ea1i sai s\u1ee9 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin gi\u00e1p tr\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u1ed3 trang b\u1ecb, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i xin m\u1edf ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Ung Ch\u00e2u, quan chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>\"D\u00e2n v\u00f9ng bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb Giao Ch\u00e2u x\u00e2m l\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 cho ph\u00e9p m\u1edf ch\u1ee3 \u1edf Li\u00eam Ch\u00e2u v\u00e0 tr\u1ea1i Nh\u01b0 H\u1ed3ng, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i ki\u1ec3m so\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi. Nay n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n.\"<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y quy ch\u1ebf c\u0169 m\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c xin gi\u00e1p tr\u1ee5 v\u00e0 m\u1edf ch\u1ee3, s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 hai, sau khi c\u1ed1ng t\u00ea gi\u00e1c, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u g\u00e1n vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 ba, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b c\u0169ng ch\u00e9p vi\u1ec7c xin gi\u00e1p tr\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 ba, e r\u1eb1ng l\u1eabn v\u1edbi vi\u1ec7c quan ch\u1ee9c Qu\u1ea3ng T\u00e2y kinh l\u00fd tr\u1ea5n ph\u1ee7, nay theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b, ghi li\u1ec1n m\u1ed9t m\u1ea1ch.)<\/i><\/p>\n\n<p>[133] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00ea t\u1ebf l\u1ec5 ban cho s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an, nghe n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ph\u1ea3i ch\u0103n d\u1eaft, r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean c\u1ea5p ngay t\u1ea1i H\u00f9ng Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[134] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an khi \u0111\u1ebfn s\u1ee9 qu\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n c\u00f3 t\u1eb7ng ng\u1ef1a ri\u00eang, ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u n\u1ed9p l\u00ean quan nh\u01b0ng l\u1ec5 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a ri\u00eang. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0m s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n, t\u00e2u vi\u1ec7c \u1ea5y. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay ng\u1ef1a m\u00e0 s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, quan s\u1ebd tr\u1ea3 ti\u1ec1n, ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n\n<p>[135] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ea5y \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u.<\/p>\n\n<p>[136] Ban \u0111\u1ea7u, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu V\u0169 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt T\u00edch Nh\u0129 Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu Ki\u00eau v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Kh\u1ea5u Khanh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh H\u00ecnh H\u1eefu \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi. T\u00edch Nh\u0129 Ninh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1ecb b\u1ec7nh, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, T\u00edch Nh\u0129 Ninh c\u1edfi m\u0169 l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, v\u00ec s\u1ee3 l\u1eabn v\u1edbi t\u1edd c\u00e1o ai c\u1ee7a Ch\u00e2u Tr\u00e1c, n\u00ean c\u1eed s\u1ee9 th\u0103m h\u1ecfi T\u00edch Nh\u0129 Ninh, v\u00e0 ghi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn.)<\/i><\/p>\n\n<p>[137] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, Th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb T\u1ea3 h\u1eefu ban \u0110\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Phu Di\u00ean l\u1ed9 \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, S\u00f9ng Qu\u00fd t\u1eeb Phu Di\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0, Vua th\u1ea5y S\u00f9ng Qu\u00fd am hi\u1ec3u vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean l\u1ea1i c\u1eed \u0111i, d\u1eb7n d\u00f2 k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, v\u00e0 cho ph\u00e9p m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o tri\u1ec1u t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1ea1i ban th\u00eam 200 v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n\n<p>[138] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u1eeb Ch\u00e2u L\u00f4 v\u00e0o t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ea5t Di, ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ecbu t\u1ed9i, nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ecbu chi\u00eau an ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, c\u00f3 t\u00ean \u0110\u1ea9u D\u1eabn ch\u1ea1y s\u00e2u v\u00e0o n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u chi\u00eau d\u1ee5, Ch\u00ednh T\u1eeb d\u1eabn qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn T\u1ec9nh D\u1ee5c. L\u1ea1i n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf B\u1ed9 Cung r\u1ea5t c\u0103m ph\u1eabn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Ch\u00e2u L\u00f4 gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau, xin \u0111em qu\u00e2n gi\u00fap \u0111\u00e1nh. Vua n\u00f3i: <i>\"N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf B\u1ed9 Cung th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec s\u1ebd sinh l\u00f2ng tham, chi b\u1eb1ng b\u1ea3o h\u1ecd t\u1ef1 th\u00fa.\"<\/i><\/p>\n\n<p>[139] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean 150 b\u1ee9c h\u1ecda v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh trong l\u1ec5 phong thi\u1ec1n \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t b\u1ee9c h\u1ecda v\u1ec1 nghi tr\u01b0\u1ee3ng Thi\u00ean th\u01b0, Vua tri\u1ec7u c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn xem \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac, sau l\u1ea1i cho b\u00e1 quan xem \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n<p>[140] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 tu\u1ea7n tra \u1edf Ch\u00e2u Nhung v\u00e0 Ch\u00e2u L\u00f4.<\/p>\n\n<p>[141] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, sai Ch\u00e2u Giang tu s\u1eeda l\u1ea1i nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c quan v\u1ec1 C\u01b0 D\u1ecb, khen ng\u1ee3i \u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef danh ti\u1ebft, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n\n<p>[142] Qu\u1ed1c m\u1eabu h\u1ecd Ti\u00eau c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an m\u1ea5t, th\u1ecd 57 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Tuy\u00ean Hi\u1ebfn. Vua Khi\u1ebft \u0110an kh\u00f3c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f4n ra m\u00e1u, sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean B\u00ecnh l\u00e0 Gia Lu\u1eadt T\u00edn Ninh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin, ch\u00e2u Tr\u00e1c g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u00f9ng, ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i tri\u1ec1u b\u1ea3y ng\u00e0y, l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c, trong cung \u0111\u01b0a ra nghi l\u1ec5 ph\u00e1t tang theo \u300aKhai B\u1ea3o L\u1ec5\u300b d\u00e0nh cho n\u01b0\u1edbc phi\u00ean, giao cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tham kh\u1ea3o r\u1ed3i thi h\u00e0nh. L\u1ea1i sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 Qu\u00e1ch Do\u00e3n Cung l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ebf \u0111i\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ph\u00e1n Tam ty Th\u00f4i khi\u1ebfm B\u1eb1ng do ty l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1, Cung ph\u1ee5ng C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u1ea9n l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i\u1ebfu vi\u1ebfng, ban t\u1eb7ng n\u0103m b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a g\u1ea5m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi l\u00e0 Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, sau khi tr\u1edf v\u1ec1 d\u1ecbch qu\u00e1n, l\u1ec7nh cho Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 l\u00e0 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u01b0a v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00e2u Tr\u00e1c cho xem.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, s\u1ee9 b\u00e1o tang l\u00e0 Gia Lu\u1eadt T\u00edn Ninh \u0111\u1ebfn, C\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 nh\u1eadn th\u01b0 \u0111\u01b0a v\u00e0o trong, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o b\u00e0y v\u1ecb tr\u00ed kh\u00f3c vi\u1ebfng, c\u00e1c quan Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Tam ty s\u1ee9, H\u1ecdc s\u0129, Tri ch\u1ebf c\u00e1o tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ebfn d\u1ecbch qu\u00e1n \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh vi\u1ebfng. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua m\u1eb7c tang ph\u1ee5c \u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng trong ph\u00e1t tang, tri\u1ec7u T\u00edn Ninh v\u00e0o trong, th\u00e2n h\u1ecfi th\u0103m, c\u00e1c quan d\u00e2ng danh s\u00e1ch ph\u00fang vi\u1ebfng.<\/p>\n\n<p>Ti\u00eau th\u1ecb c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1ea3 h\u1eefu, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1eadn l\u1ef1c v\u00ec b\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u00ec b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng tr\u00e2u ng\u1ef1a, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u00ec b\u1ecb ch\u00e9m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ecbch thu th\u00e2n thu\u1ed9c l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec, Ti\u00eau th\u1ecb \u0111\u1ec1u x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. M\u1ed7i khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, b\u00e0 \u0111\u00edch th\u00e2n m\u1eb7c gi\u00e1p ra tr\u1eadn ch\u1ec9 huy. Khi h\u00f2a h\u1ea3o, c\u0169ng do b\u00e0 \u0111\u1ec1 ra k\u1ebf s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, b\u00e0 v\u1ed1n t\u00ednh t\u00e0n nh\u1eabn, hay gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. Khi m\u1edbi trao quy\u1ec1n l\u1ea1i cho Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec b\u00e0 qua \u0111\u1eddi. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn[footnote]Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn, \u300aKhi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 18 v\u00e0 \u300aLi\u00eau s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 82 b\u1ea3n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Gia Lu\u1eadt Long V\u1eadn'.[\/footnote] c\u0169ng qua \u0111\u1eddi. X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn ch\u00ednh l\u00e0 H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tang ph\u1ee5c gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ti\u00eau th\u1ecb, r\u1ed3i \u0111\u01b0a linh c\u1eefu \u0111i an t\u00e1ng. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, n\u00ean l\u1ea5y con c\u1ee7a Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 l\u00e0 Chu v\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Nghi\u1ec7p l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1[footnote]L\u1ea5y con c\u1ee7a Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 l\u00e0 Chu v\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Nghi\u1ec7p l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, hai ch\u1eef 'Chu v\u01b0\u01a1ng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aKhi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b d\u1eabn tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote].<\/p>\n\n<p>[143] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft b\u1edb nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i b\u1eady b\u1ea1 \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i.<\/p>\n\n<p>[144] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u1ea5m thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u00e1nh c\u00e1, Vua nghe n\u00f3i d\u00e2n ngh\u00e8o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n\n<p>[145] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, L\u00ea Ch\u00ed Trung ch\u1ebft, Giao Ch\u1ec9 lo\u1ea1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Ch\u00ed Trung b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1ebft. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng T\u00e2y lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven bi\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c.<\/p>\n\n<p>[146] N\u0103m \u0111\u00f3, to\u00e0n qu\u1ed1c c\u00f3 8.402.537 h\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Theo l\u1ec7, cu\u1ed1i m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p c\u1ea3 s\u1ed1 h\u1ed9 v\u00e0 s\u1ed1 kh\u1ea9u, \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu s\u1ed1 kh\u1ea9u.)<\/i><\/p>\n\n<p>[147] S\u00e1p nh\u1eadp ba kho T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 l\u00e0 kho ti\u1ec1n, kho v\u00e0ng b\u1ea1c v\u00e0 kho t\u01a1 l\u1ee5a l\u00e0m m\u1ed9t kho.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 3, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m.)<\/i><\/p>\n\n<p>[148] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111i \u0111\u00e1nh H\u1ed3i C\u1ed1t. Sao th\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n ban ng\u00e0y, \u0110\u1ee9c Minh s\u1ee3 h\u00e3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ee5 truy\u1ec1n c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh trong \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3[footnote]C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3, ch\u1eef 'v\u00f4' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.[\/footnote], kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>","rendered":"<p><b>T\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m \u0110\u1ea1i Trung T\u01b0\u1eddng Ph\u00f9 th\u1ee9 2 \u0111\u1eddi Ch\u00e2n T\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m.<\/b><\/p>\n<p>[1] M\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, m\u00f9ng m\u1ed9t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho H\u1eefu b\u1ed9c x\u1ea1 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ec1 Hi\u1ec1n, H\u1ed9 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u00d4n Tr\u1ecdng Th\u01b0, H\u1eefu th\u1eeba H\u01b0\u1edbng M\u1eabn Trung, Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed L\u01b0 Di\u1ec5m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed.<\/p>\n<p>[2] N\u1ed9i \u0110\u00f4ng M\u00f4n ty t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;C\u00e1c m\u1ec7nh ph\u1ee5 trong ho\u00e0ng th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u00e0o cung y\u1ebft ki\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i b\u00e1o m\u00e0 v\u00e0o, c\u01a1 quan h\u1eefu tr\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o tra h\u1ecfi. Mong r\u1eb1ng t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ee3i b\u00e1o.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i b\u00e1o, c\u00f2n l\u1ea1i theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[3] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Khai Phong ph\u1ee7 b\u1eaft giam ti\u1ebfn s\u0129 Li\u00eau Ph\u00f9, tr\u00f3i g\u00f4ng gi\u1eefa s\u00e2n, ph\u01a1i n\u1eafng l\u00e0m l\u01b0ng n\u1ee9t n\u1ebb, tra h\u1ecfi nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i tr\u1ea1ng. Vua cho r\u1eb1ng trong th\u00e1ng n\u1eafng n\u00f3ng, t\u1ed9i ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c, th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u1eadp ra ty C\u1ee7 s\u00e1t t\u1ea1i kinh h\u00ecnh ng\u1ee5c, sai Kim b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Tri ch\u1ebf c\u00e1o Chu Kh\u1edfi, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u01a1i c\u00f3 h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u1ea1i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i, Khai Phong ph\u1ee7 v\u00e0 trong kinh, ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c b\u1eaft giam. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c ch\u01b0a x\u1eed l\u00fd xong ho\u1eb7c b\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n, ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1eddi khai \u0111\u1ec3 b\u00e1c t\u1ea5u. N\u1ebfu b\u1ecf b\u00ea ch\u1ee9c tr\u00e1ch, d\u1eabn \u0111\u1ebfn oan sai, khi s\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>[4] Tam ty xin xu\u1ea5t 1 v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a t\u1eeb kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 kinh ph\u00ed, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[5] Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac \u0111\u1ebfn L\u00f4 Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi Di li\u1ec1n \u0111\u1ebfn nh\u1eadn t\u1ed9i, gi\u1ebft s\u00fac v\u1eadt \u0111\u1ec3 th\u1ec1. H\u00fac \u0111i ki\u1ec3m tra gi\u1ebfng mu\u1ed1i, ng\u01b0\u1eddi Di l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1. H\u00fac d\u1eabn h\u01a1n tr\u0103m qu\u00e2n b\u1ed9 thu\u1ed9c, b\u1eaft s\u1ed1ng ba th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a h\u1ecd, ch\u00e9m v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng b\u1ed9 h\u1ea1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. H\u00fac b\u00e8n \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, b\u00e1o vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00ean. L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1<a class=\"footnote\" title=\"L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. '\u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea9u B\u00e0', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 25 'L\u00f4 Man chi b\u1ea1n', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 496 'T\u00e2y Nam ch\u01b0 Di truy\u1ec7n' v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch trong b\u1ea3n n\u00e0y m\u00e0 b\u1ed5 sung. X\u00e9t '\u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n 'Phi\u00ean Di' 5-14 ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u1ea9u B\u00e0 M\u00f4n'.\" id=\"return-footnote-248-1\" href=\"#footnote-248-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a>. Vua cho r\u1eb1ng H\u00fac khinh \u0111\u1ecbch n\u00ean b\u1ecb nh\u1ee5c, ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1ee5 H\u00fac, l\u1ec7nh ph\u1ea3i gi\u1eef v\u1eefng \u00e2n t\u00edn, thi\u1ebft l\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh g\u00e2y kinh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p><i>(\u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b ch\u00e9p: H\u00fac \u0111i ki\u1ec3m tra gi\u1ebfng mu\u1ed1i, b\u1ed9 h\u1ea1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1 L\u00ea Ch\u00e2u. X\u00e9t H\u00fac nh\u1eadn chi\u1ebfu chi\u00eau ph\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Nhung, L\u00f4, ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao l\u1ea1i \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, m\u00e0 \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b l\u1ea1i ch\u00e9p l\u00e0 <i>&#8220;tr\u1edf v\u1ec1&#8221;<\/i>. L\u00ea Ch\u00e2u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Nhung, L\u00f4 v\u1ed1n th\u00f4ng nhau, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u0169ng kh\u00e1 xa. Sau \u0111\u00f3, sai t\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t binh, l\u1ea1i l\u1ea5y danh ngh\u0129a Tu\u1ea7n ki\u1ec3m L\u00ea, Nh\u00e3, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Nhung, L\u00f4, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao? C\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00fac, ch\u00e9p r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Di \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh ra c\u01b0\u1edbp L\u00ea Ch\u00e2u, Vua sai H\u00fac d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u00e9p vi\u1ec7c tr\u1ecb t\u1ed9i Giang An, gi\u1ebft Nh\u00e2m Tr\u1ea1i, kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed, nghi ng\u1edd r\u1eb1ng \u1edf L\u00f4 Ch\u00e2u v\u00e0 L\u00ea Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0m lo\u1ea1n, nh\u01b0ng ch\u00ednh s\u1eed, Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ed9i y\u1ebfu ch\u00e9p s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c. Nay t\u1ea1m theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a H\u00fac m\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa, c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea3o c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[6] C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu L\u00f4 Gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi \u00f4ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nghi, c\u00f3 qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e0o ng\u0169 ch\u1ea1y sang \u0111\u1ea5t Th\u1ed5 Ph\u1ed3n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea1i \u0111\u00e0o ng\u0169 l\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u00f3 l\u00e0 do h\u00ecnh ph\u1ea1t qu\u00e1 nh\u1eb9, xin t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u x\u1eed tr\u1ea3m. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ef1 th\u00fa m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ebft, th\u00ec khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi.&#8221;<\/i> B\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay qu\u00e2n s\u0129 c\u00e1c ch\u00e2u bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e0o ng\u0169 sang Th\u1ed5 Ph\u1ed3n m\u00e0 t\u1ef1 th\u00fa, \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u00f3i gi\u1ea3i v\u1ec1 kinh. Sau \u0111\u00f3, Ph\u00e1p t\u1ef1 \u0111\u1ecbnh ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9, xin x\u1eed tr\u1ea3m, v\u1ee3 con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n li\u00ean \u0111\u1edbi t\u1ed9i, k\u1ebb t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec x\u1eed theo lu\u1eadt.<\/p>\n<p>[7] N\u0103m H\u00e0m B\u00ecnh nguy\u00ean ni\u00ean, L\u00f4 Gi\u00e1m l\u00e0m Th\u1eeba th\u1ee5 l\u1ed9 Phu Di\u00ean, L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean tung tin r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1eafn c\u00f3 vi\u00ean \u0111\u00e1 r\u01a1i xu\u1ed1ng, tr\u00ean c\u00f3 ch\u1eef <i>&#8220;Tr\u1eddi r\u0103n ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb l\u00e0m h\u1ecda cho Trung Qu\u1ed1c&#8221;<\/i>, L\u00f4 Gi\u00e1m v\u00e0o t\u00e2u vi\u1ec7c n\u00e0y, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1o chuy\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m nghi ng\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng b\u1ecb k\u1ef9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, ch\u00e2u Linh th\u1ea5t th\u1ee7. Vua nh\u1edb l\u1eddi \u00f4ng, b\u00e8n th\u0103ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Nghi.<\/p>\n<p>K\u1ebb do th\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng L\u00fd K\u1ebf Thi\u00ean s\u1ebd t\u1eeb c\u1eeda \u1ea3i Ch\u1ebf Th\u1eafng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1eddi ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, L\u00f4 Gi\u00e1m t\u00e2u r\u1eb1ng l\u00e0m v\u1eady s\u1ebd l\u00e0m dao \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng d\u00e2n, l\u1ea1i t\u1ecf ra y\u1ebfu th\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean d\u1eddi. Sau \u0111\u00f3 gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>L\u00f4 Gi\u00e1m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kim L\u0103ng.<\/p>\n<p>[8] B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c mua g\u1ed7 \u1edf ch\u00e2u Th\u1ecd, v\u00ec l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n.<\/p>\n<p>[9] Ng\u00e0y T\u00e2n D\u1eadu, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 ph\u1ee5c d\u1ecbch \u1edf cung Chi\u00eau \u1ee8ng t\u1eeb nay m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean, qu\u00e2n s\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7 m\u1ed7i qu\u00fd thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, Vua mu\u1ed1n chia \u0111\u1ec1u ban th\u01b0\u1edfng, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[10] \u0110\u1ed5i cung V\u1ea1n An tr\u1edf l\u1ea1i t\u00ean l\u00e0 \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac.<\/p>\n<p>[11] H\u1ea1 chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c ty Qu\u1ea7n m\u1ee5c \u1edf kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng ngo\u1ea1i, t\u1eeb nay n\u1ebfu s\u1ed1 gia s\u00fac sinh s\u1ea3n \u0111\u1ea1t n\u0103m ph\u1ea7n, s\u1ed1 ch\u1ebft m\u1ea5t kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t ph\u1ea7n, th\u00ec s\u1ee9 th\u1ea7n v\u00e0 qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng kh\u00ed t\u1ec7, n\u1ebfu sinh s\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u00e0 ch\u1ebft m\u1ea5t qu\u00e1 ph\u1ea7n, th\u00ec b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i theo c\u1ea5p b\u1eadc. \u0110\u00e2y l\u00e0 theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9.<\/p>\n<p>[12] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 chi\u1ebfu gi\u1ea3m b\u1edbt 9 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n tr\u00fa \u0111\u00f3ng \u1edf Phu Di\u00ean l\u1ed9 v\u1ec1 doanh. Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, c\u00e1c quan Ki\u1ec1m h\u1ea1t L\u00fd K\u1ebf X\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n, mong \u0111\u01b0\u1ee3c cho gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n<a class=\"footnote\" title=\"Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, 'b\u1ed9 l\u1ea1c' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 'di l\u1ea1c'.\" id=\"return-footnote-248-2\" href=\"#footnote-248-2\" aria-label=\"Footnote 2\"><sup class=\"footnote\">[2]<\/sup><\/a>, hy v\u1ecdng gi\u1ea3m b\u1edbt g\u00e1nh n\u1eb7ng v\u1eadn chuy\u1ec3n, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b v\u00e0o th\u00e1ng 7 n\u0103m sau, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i l\u1ea1i ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1eddi Vua c\u00f3 h\u01a1i kh\u00e1c, nh\u01b0ng s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec kh\u00f4ng kh\u00e1c, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ch\u00e9p tr\u00f9ng.)<\/i><\/p>\n<p>[13] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng L\u1ec5 vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, xin x\u00e9t \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00f4ng ph\u00e1n Ch\u00e2u Ch\u00e2u Th\u1ea1ch Trung Phu v\u1ec1 kh\u00ed c\u1ee5 v\u00e0 ph\u1ee5c s\u1ee9c d\u00f9ng trong l\u1ec5 t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n. Nay x\u00e9t l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n t\u1ebf X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 Th\u00edch \u0110i\u1ec7n, tuy c\u00f3 ghi vi\u1ec7c quan t\u1ebf m\u1eb7c \u00e1o t\u1ebf v\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 tam hi\u1ebfn, nh\u01b0ng v\u00ec d\u00f9ng 8 b\u00e0n v\u00e0 8 \u0111\u1eadu, l\u1ec5 nghi gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c ti\u1ec3u t\u1eeb \u1edf kinh \u0111\u00f4, n\u00ean xin c\u00e1c quan hi\u1ebfn \u1edf ch\u00e2u huy\u1ec7n ch\u1ec9 m\u1eb7c \u00e1o c\u00f4ng m\u00e0 h\u00e0nh l\u1ec5.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[14] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m huy\u1ec7n tr\u1ea5n \u1edf ph\u1ee7 Khai Phong xem x\u00e9t v\u00e0 c\u1eed c\u00e1c quan x\u1eed \u00e1n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>[15] Vua b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n: <i>&#8220;C\u00e1c quan kinh tri\u1ec1u v\u00e0 ch\u01b0 ty s\u1ee9 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng s\u1eafp \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c ngo\u00e0i, ai \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o ch\u1ea7u, Tr\u1eabm \u0111\u1ec1u d\u1eb7n d\u00f2 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m, mong h\u1ecd ho\u00e0n th\u00e0nh ch\u1ee9c tr\u00e1ch; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u, t\u1eeb nay n\u00ean vi\u1ebft l\u1eddi r\u0103n d\u1ea1y, in ra ban cho h\u1ecd.&#8221;<\/i> Tri Khu m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c v\u00e0 ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u0169ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c r\u0103n d\u1ea1y.&#8221;<\/i> Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ti\u00ean tri\u1ec1u t\u1eebng ban thi\u00ean \u300aNho H\u1ea1nh\u300b cho c\u00e1c th\u1ea7n, nay c\u0169ng n\u00ean ban l\u1ea1i.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 7. Ng\u00e0y 17 l\u00e0 ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd.)<\/i><\/p>\n<p>[16] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, \u0111\u1ed5i t\u00ean cung Chi\u00eau \u1ee8ng th\u00e0nh Ng\u1ecdc Thanh Chi\u00eau \u1ee8ng cung.<\/p>\n<p>[17] L\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u1eadp D\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[18] Vua cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i trong cung c\u1ea5m, x\u01b0a c\u00f3 ng\u1ee5c D\u1ecbch \u0110\u00ecnh \u0111\u1ec3 x\u1eed, nay kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t trong cung, b\u00e8n d\u00f9ng nh\u00e0 quan trong c\u1eeda Th\u00f4ng Vi\u1ec5n \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>[19] Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng th\u01b0 t\u00e2u r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u1ea7u t\u1ea1 m\u01b0a tuy\u1ebft th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n \u0111\u00f3 thu g\u00f3p. Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, ra chi\u1ebfu t\u1eeb nay nh\u1eefng l\u1ec5 v\u1eadt c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec1u do quan c\u1ea5p.<\/p>\n<p>[20] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, b\u1ea3y ch\u00e2u T\u1eeb, T\u1ebf, Truy, Thanh, Duy\u1ec5n \u1edf kinh \u0111\u00f4ng b\u1ecb l\u1ee5t, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai s\u1ee9 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u1ec7nh cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan c\u1ee7a b\u1ea3n l\u1ed9 chia \u0111\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m tra vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc, ru\u1ed9ng b\u1ecb h\u1ea1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>[21] Ng\u00e0y M\u1eadu D\u1ea7n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu phong t\u01b0\u1edbc B\u00e1 cho 19 v\u1ecb ti\u00ean nho \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i mi\u1ebfu Huy\u1ec1n Th\u00e1nh V\u0103n Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng, g\u1ed3m T\u1ea3 Kh\u00e2u Minh s\u1eed n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, t\u1eb7ng Lan \u0110\u00ecnh h\u1ea7u V\u01b0\u01a1ng T\u00fac ch\u1ee9c T\u01b0 kh\u00f4ng, \u0110\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng h\u1ea7u \u0110\u1ed7 D\u1ef1 ch\u1ee9c T\u01b0 \u0111\u1ed3, sai c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n so\u1ea1n l\u1eddi t\u00e1n.<\/p>\n<p>[22] \u0110\u1ed5i t\u00ean N\u1ed9i y kh\u1ed1 th\u00e0nh Th\u01b0\u1ee3ng y kh\u1ed1.<\/p>\n<p>[23] Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 d\u00e2ng l\u00ean \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ea1m t\u1ed9i t\u1eeb gia d\u1ecbch l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu m\u1ed9t t\u1ed9i \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t, c\u00e1c t\u1ed9i kh\u00e1c ph\u00e1t hi\u1ec7n sau s\u1ebd t\u00ednh c\u1ea3 s\u1ed1 tr\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 x\u1eed. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y khi\u1ebfn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n, kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, n\u00ean xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ch\u1ec9 chu\u1ed9c t\u1ed9i b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f2n thi\u1ebfu, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft hung \u00e1c th\u00ec m\u1edbi \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[24] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, Th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng, T\u1eeb b\u1ed9 lang trung ki\u00eam ph\u00e1n Tam ty \u0111\u00f4 th\u00f4i khi\u1ebfm ty B\u00e0nh Duy Ti\u1ebft d\u00e2ng l\u00ean danh s\u00e1ch c\u00e1c kho\u1ea3n n\u1ee3 \u0111\u1ecdng trong thi\u00ean h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 phong thi\u1ec1n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng 1.260.700 quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3a b\u1ecf.<\/p>\n<p>[25] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, c\u1ea5m d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0 B\u1eafc b\u1ecf ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecdc c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ea5m ch\u00fa, \u0111\u1ea5u ki\u1ebfm, \u0111\u00e1nh g\u1eady.<\/p>\n<p>[26] D\u00e2n Quang H\u00f3a qu\u00e2n l\u00e0 T\u00e0o H\u01b0ng l\u00e0m gi\u1eb7c, s\u1eafp b\u1ecb h\u00e0nh h\u00ecnh th\u00ec k\u00eau oan, qu\u00e2n sai Huy\u1ec7n \u00fay x\u00e9t l\u1ea1i. H\u00ecnh b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng Huy\u1ec7n \u00fay v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft gi\u1eb7c, nay l\u1ea1i sai x\u00e9t \u00e1n, e r\u1eb1ng h\u1ecd s\u1ebd tr\u00e1nh t\u1ed9i b\u1eaft oan d\u00e2n l\u00e0nh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn oan sai. Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;T\u1eeb nay, c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u00e3 xong, n\u1ebfu k\u1ebb b\u1ecb x\u1eed k\u00eau oan, \u0111\u1ec1u giao cho quan kh\u00f4ng li\u00ean quan x\u00e9t l\u1ea1i. N\u1ebfu thi\u1ebfu quan, b\u00e1o ngay cho chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c s\u1ee9, c\u1eed quan \u1edf ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn x\u00e9t.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[27] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Ng\u1ecd, l\u1ec7nh ch\u00e2u Duy\u1ec5n c\u1eed 100 l\u00ednh \u0111\u00f3ng \u1edf huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ph\u00f9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>[28] Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;N\u1ed9i th\u1ecb tuy\u00ean ban c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec1n, n\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ea3n t\u1ec9nh \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 ti\u1ec1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 m\u1ee9c.&#8221;<\/i> L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00f3 qu\u00e2n hi\u1ec7u ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c ban 50 quan ti\u1ec1n; gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0a 10 quan cho s\u1ee9 th\u1ea7n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u00ean Vua ra l\u1ec7nh quy \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[29] Th\u00e1ng 8, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i m\u00f9ng m\u1ed9t, l\u1ea5y T\u1eeb b\u1ed9 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c t\u1eadp hi\u1ec1n vi\u1ec7n, ch\u1ee7 ph\u00e1n Tam ty Khai s\u00e1ch ty Mai Tu\u00e2n l\u00e0m Tri ch\u00e2u H\u00e0o, \u0110\u1ed9 chi ph\u00e1n quan, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 Ho\u00e0ng T\u00f4ng \u0110\u00e1n l\u00e0m Tri ch\u00e2u C\u00f9. Tu\u00e2n v\u00e0 T\u00f4ng \u0110\u00e1n \u1edf K\u1ebf t\u1ec9nh kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh c\u1ea9n tr\u1ecdng, n\u00ean b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i.<\/p>\n<p><i>(Ho\u00e0ng T\u00f4ng \u0110\u00e1n, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n. Theo b\u1ea3n truy\u1ec7n c\u1ee7a Mai Tu\u00e2n, vi\u1ec7c b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0 do b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 thi\u00ean th\u01b0. Kh\u00f4ng r\u00f5 T\u00f4ng \u0110\u00e1n b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111i v\u00ec l\u00fd do g\u00ec, t\u1ea1m d\u00f9ng theo s\u00e1ch \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b, c\u1ea7n xem x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ec3 s\u1eeda l\u1ea1i. \u300aTh\u1ef1c l\u1ee5c\u300b c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 gi\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y.)<\/i><\/p>\n<p>[30] Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan C\u1ee7 s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u0103n theo l\u1ec7 c\u1ee7a Th\u1ea9m quan vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[31] Ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t, ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c ch\u00e2u V\u1eadn, Truy, T\u1ebf, v.v., d\u00e2n tr\u00e1nh l\u0169 qua c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho c\u00e1c n\u01a1i d\u00f9ng thuy\u1ec1n quan gi\u00fap \u0111\u1ee1 h\u1ecd.<\/p>\n<p>[32] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00e1c Gi\u00e1m \u1edf H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t c\u1ecf \u1edf H\u00ecnh, Tri\u1ec7u r\u1ea5t r\u1ed9ng, xin \u0111\u1eb7t Gi\u00e1m \u1edf H\u00ecnh ch\u00e2u. Qu\u1ea7n m\u1ee5c ch\u1ebf tr\u00ed s\u1ee9 sai Ph\u00e1n quan \u0111i kh\u1ea3o s\u00e1t ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n kho\u1ea3nh, c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ea1n con ng\u1ef1a, l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng H\u00ecnh ch\u00e2u c\u00e1ch kinh \u0111\u00f4 h\u01a1i xa, xin \u0111\u1eb7t \u0110\u1ea1i danh \u0111\u1ec7 tam Gi\u00e1m \u1edf Minh ch\u00e2u. \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[33] \u0110\u00f4 gi\u00e1m H\u1ea7u Di\u00ean Th\u01b0\u1edfng \u1edf Hi\u1ec7p l\u1ed9 b\u1ecb b\u1ec7nh, Vua th\u1ea5y gi\u1eb7c Man ch\u01b0a y\u00ean, ph\u00e1t binh \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 ng\u0103n ch\u1eb7n, lo ng\u1ea1i d\u00e2n Di \u1edf Thi, Ki\u1ec1m, Qu\u1ef3, Hi\u1ec7p b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u s\u1ee3 h\u00e3i, ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, sai C\u00e1p m\u00f4n chi h\u1eadu Khang Hu\u1ea5n c\u00f9ng qu\u1ea3n c\u00e2u Hi\u1ec7p l\u1ed9 tr\u00fa b\u1ea1c c\u00f4ng s\u1ef1, \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1 an \u1ee7i h\u1ecd. <i>(Khang Hu\u1ea5n, ch\u01b0a r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n.)<\/i> Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1eed Th\u1ecb c\u1ea5m Tr\u01b0\u01a1ng Minh, xin cho thay Di\u00ean Th\u01b0\u1edfng. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;\u0110inh V\u1ecb t\u1eebng \u1edf Qu\u1ef3, Hi\u1ec7p, n\u00ean h\u1ecfi l\u1ea1i xem \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a V\u1ecb th\u1ebf n\u00e0o, n\u1ebfu b\u1ed5 nhi\u1ec7m th\u00ec th\u0103ng ch\u1ee9c r\u1ed3i sai \u0111i.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;\u1ede bi\u00ean th\u00e0nh c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n ch\u00fang, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c, c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1ch h\u1ecd l\u00e0m t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> M\u00e3 Tri Ti\u1ebft n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7 v\u00f9ng xa c\u00e0ng c\u1ea7n ch\u1ecdn l\u1ef1a k\u1ef9, nh\u01b0ng trong s\u1ed1 c\u1eadn th\u1ea7n ch\u01b0a bi\u1ebft ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft, \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1eed, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c n\u00e0y theo \u300aB\u1ea3o hu\u1ea5n\u300b ghi ch\u00e9p th\u00eam. Kh\u00f4ng r\u00f5 Tr\u01b0\u01a1ng Minh c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng hay kh\u00f4ng, c\u1ea7n xem x\u00e9t. Th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0111\u00f3, \u0110\u00f4 gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng Minh \u1edf H\u1ed3ng ch\u00e2u \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ly v\u1ee5, ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t Tr\u01b0\u01a1ng Minh kh\u00e1c.)<\/i><\/p>\n<p>[34] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, ra l\u1ec7nh cho H\u1ed3 Nam \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u1edf n\u00fai \u0110\u1ed9ng \u0110\u00ecnh. Ban \u0111\u1ea7u, Vua \u0111\u01b0a b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00fai cho c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00fai n\u00e0y n\u1eb1m gi\u1eefa n\u01b0\u1edbc, b\u1ed1n m\u1eb7t c\u00e1ch b\u1edd h\u01a1n m\u01b0\u1eddi d\u1eb7m, nghe n\u00f3i nh\u1eefng n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf \u0111\u00f3.&#8221;<\/i> V\u00ec v\u1eady, Vua ra l\u1ec7nh cho qu\u00e2n l\u00ednh tu\u1ea7n tra canh g\u00e1c.<\/p>\n<p>[35] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed c\u1ee7a Ph\u00e1p t\u1ef1: Huy\u1ec7n \u00fay H\u1ea1 l\u00e0 An Kh\u1edfi b\u1eaft ba ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n cho l\u00e0 k\u1ebb tr\u1ed9m, sai c\u00f4ng nh\u00e2n tra t\u1ea5n h\u00e0ng tr\u0103m l\u1ea7n, d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t phi l\u00fd, l\u00e0m g\u00e3y x\u01b0\u01a1ng m\u1eaft c\u00e1 ch\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 huy\u1ec7n l\u1ec7nh kh\u00f4ng bi\u1ebft; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n l\u00e0m gi\u1ea3 t\u1edd khai c\u1ee7a h\u1ecd, n\u00f3i r\u1eb1ng x\u01b0\u01a1ng m\u1eaft c\u00e1 ch\u00e2n b\u1ecb g\u00e3y l\u00e0 do cha anh \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do quan ph\u1ee7. Ph\u00e1p t\u1ef1 x\u1eed t\u1ed9i c\u00f4ng c\u1ee7a huy\u1ec7n l\u1ec7nh v\u00e0 huy\u1ec7n \u00fay, l\u1ea5y c\u01a1 quan ch\u1ee7 qu\u1ea3n v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n l\u00e0m th\u1ee7 ph\u1ea1m ch\u00ednh. Vua sai Tri vi\u1ec7n s\u1ef1 L\u01b0u Qu\u1ed1c Trung \u0111\u1ecdc l\u1ea1i v\u1ee5 \u00e1n, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Vi\u1ec7c tra t\u1ea5n tr\u1ef1c ti\u1ebfp, h\u00e1 ch\u1ec9 do c\u00f4ng nh\u00e2n sao?&#8221;<\/i> Qu\u1ed1c Trung b\u00e8n n\u00f3i n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i t\u01b0, n\u00ean c\u00e1ch ch\u1ee9c hai quan, r\u1ed3i l\u1ea1y t\u1ea1 ch\u1edd t\u1ed9i, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu tha cho.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng b\u00e0n vi\u1ec7c ch\u1ecdn quan l\u00e0m Tri vi\u1ec7n Th\u1ea9m h\u00ecnh, n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Nay c\u00e1c quan ph\u00e1p lu\u1eadt t\u00e2u l\u00ean vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed \u00e1n ki\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"'Nay' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-248-3\" href=\"#footnote-248-3\" aria-label=\"Footnote 3\"><sup class=\"footnote\">[3]<\/sup><\/a>, th\u00ec \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 c\u00f3 Ph\u00e1p tr\u1ef1c, T\u01b0\u1eddng \u0111o\u1ea1n, Th\u1ea9m h\u00ecnh l\u1ea1i \u0111\u1eb7t quan T\u01b0\u1eddng ngh\u1ecb ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Tri vi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u1ea7n th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00f4ng th\u1ea1o ph\u00e1p lu\u1eadt.&#8221;<\/i> Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>[36] C\u1ea5p cho \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng m\u1ed7i th\u00e1ng hai tr\u0103m ba m\u01b0\u01a1i quan, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ea5p tr\u00e0 th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[37] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c ty Th\u1ecb b\u1ea1c \u1edf H\u00e0ng Ch\u00e2u, Minh Ch\u00e2u, Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, t\u1eeb nay c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i mang \u0111\u1ed3ng thau \u0111\u1ebfn, quan ph\u1ee7 thu mua, m\u1ed7i c\u00e2n tr\u1ea3 n\u0103m tr\u0103m \u0111\u1ed3ng. V\u00ec m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra l\u1ec7nh c\u1ea5m, Tam ty \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 m\u1ed7i c\u00e2n ch\u1ec9 hai tr\u0103m \u0111\u1ed3ng, Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u0103ng th\u00eam.<\/p>\n<p>[38] B\u00ed th\u01b0 th\u1eeba \u0110\u1ed5ng \u00d4n t\u00e2u: <i>&#8220;Nh\u00e0 H\u00e1n l\u1ea5y n\u00fai Ho\u1eafc l\u00e0m Nam Nh\u1ea1c, xin cho quan tr\u01b0\u1edfng ch\u00e2u Th\u1ecd m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn t\u1ebf l\u1ec5.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho quan L\u1ec5 b\u1ed9 c\u00f9ng Vi\u1ec7n S\u00f9ng V\u0103n xem x\u00e9t v\u00e0 \u0111\u1ecbnh r\u00f5.<\/p>\n<p>C\u00e1c quan t\u00e2u: <i>&#8220;X\u00e9t s\u00e1ch \u300aNh\u0129 Nh\u00e3\u300b n\u00f3i &#8216;Giang Nam, Ho\u00e0nh&#8217;, ch\u00fa th\u00edch &#8216;Ho\u00e0nh S\u01a1n, Nam Nh\u1ea1c&#8217;. L\u1ea1i n\u00f3i &#8216;Ho\u1eafc S\u01a1n l\u00e0 Nam Nh\u1ea1c&#8217;, ch\u00fa th\u00edch &#8216;t\u1ee9c l\u00e0 n\u00fai Thi\u00ean Tr\u1ee5, s\u00f4ng Ti\u1ec1m ch\u1ea3y ra t\u1eeb \u0111\u00e2y&#8217;. Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ch\u1ec9 Ho\u1eafc S\u01a1n l\u00e0 Nam Nh\u1ea1c, Vua Thu\u1ea5n th\u00e1ng n\u0103m tu\u1ea7n du ph\u01b0\u01a1ng nam, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 Chu, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y Ho\u00e0nh S\u01a1n l\u00e0m Nam Nh\u1ea1c. Ch\u1ec9 c\u00f3 H\u00e1n V\u0169 \u0110\u1ebf v\u00ec Ho\u00e0nh S\u01a1n xa x\u00f4i, nghe theo l\u1eddi s\u1ea5m v\u0129 m\u00e0 t\u1ebf l\u1ec5 \u1edf Ti\u1ec1m, Ho\u1eafc, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u00f9y l\u1ea1i l\u1ea5y Ho\u00e0nh S\u01a1n l\u00e0m Nam Nh\u1ea1c. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c n\u01b0\u1edbc ta r\u1ed9ng l\u1edbn, kh\u00f3 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u0111\u1ed9. N\u1ebfu \u1edf Ho\u1eafc S\u01a1n c\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ho\u1eb7c t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, th\u00ec giao cho ch\u00e2u huy\u1ec7n thi h\u00e0nh.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[39] Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay c\u00e1c v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a cung \u0110\u1ed9ng Ch\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 c\u00f4ng ch\u00faa, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n mua b\u00e1n, l\u1ec7nh cho T\u1ea1p M\u00e3i V\u1ee5 cung \u1ee9ng. B\u1ea5y gi\u1edd, gia \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a Ph\u00f2 m\u00e3 \u0110\u00f4 \u00fay S\u00e0i T\u00f4ng Kh\u00e1nh t\u1eeb ch\u00e2u ngo\u00e0i ch\u1edf than v\u00e0o kinh th\u00e0nh, \u0111i qua c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec b\u00e1n h\u1ebft \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, l\u1ea1i mua \u1edf T\u1ea1p M\u00e3i V\u1ee5, gia \u0111\u1ed3ng tranh nhau xin x\u1ecf. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;T\u00f4ng Kh\u00e1nh kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u1ecb nh\u00e0, bu\u00f4ng th\u1ea3 k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, th\u1eadt \u0111\u00e1ng x\u1ea5u h\u1ed5.&#8221;<\/i> B\u00e8n th\u00eam \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>[40] M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfp c\u1ee7a Vua l\u00e0 \u0110\u1ed7 th\u1ecb xu\u1ea5t gia \u1edf cung \u0110\u1ed9ng Ch\u00e2n, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa. \u0110\u1ed7 th\u1ecb l\u00e0 ch\u00e1u g\u00e1i c\u1ee7a Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng h\u1eadu. Vua c\u1ea5m d\u00f9ng v\u00e0ng r\u1ea5t nghi\u00eam, khi t\u1eeb \u0110\u00f4ng Phong tr\u1edf v\u1ec1, \u0110\u1ed7 th\u1ecb m\u1eb7c \u00e1o v\u00e0ng ra \u0111\u00f3n xa gi\u00e1, Vua th\u1ea5y th\u1ebf n\u1ed5i gi\u1eadn, b\u00e8n b\u1eaft xu\u1ea5t gia l\u00e0m \u0111\u1ea1o s\u0129. T\u1eeb \u0111\u00f3, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ai d\u00e1m ph\u1ea1m l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n<p><i>(S\u1ef1 t\u00edch \u0110\u1ed7 th\u1ecb xu\u1ea5t gia, qu\u1ed1c s\u1eed kh\u00f4ng ch\u00e9p, nay c\u0103n c\u1ee9 s\u00e1ch \u300aT\u1ea1p Ch\u00ed\u300b c\u1ee7a Giang H\u01b0u Ph\u1ee5c m\u00e0 ch\u00e9p v\u00e0o. Giang n\u00f3i l\u00e0 cung Th\u00e1i H\u00f2a, l\u00e0 sai.)<\/i><\/p>\n<p>[41] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u01b0\u1edbc t\u00edch t\u1ee5 \u1edf ph\u00eda t\u00e2y kinh th\u00e0nh l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, sai trung s\u1ee9 c\u00f9ng C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Khang T\u00f4ng Nguy\u00ean d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o d\u1eabn n\u01b0\u1edbc. T\u00f4ng Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin \u0111\u1ea1i tu \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea9m th\u1ea5p, l\u00e0m sao thi c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u1ebfu v\u1ee1 th\u00ec h\u01b0 h\u1ea1i t\u1ea5t nhi\u1ec1u, hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu \u0111\u00e3 r\u00fat, n\u00ean \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau tu s\u1eeda. H\u00e3y s\u1edbm l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch, v\u1ebd \u0111\u1ed3 \u00e1n tr\u00ecnh l\u00ean.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Khang T\u00f4ng Nguy\u00ean, ch\u01b0a th\u1ea5y.)<\/i><\/p>\n<p>[42] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00f9i, sai s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ed1c th\u00fac Kinh \u0110\u00f4ng l\u1ed9 \u0111\u00e0o d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u00edch t\u1ee5.<\/p>\n<p>[43] Tri t\u1ea1p ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Th\u1ea7n nghe r\u1eb1ng gi\u1eefa Vua t\u00f4i, l\u1ec5 ngh\u0129a ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n; nghi th\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ebfn lui ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c. V\u00ec v\u1eady, khi tr\u1eddi s\u00e1ng th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0o tri\u1ec1u, ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1eddi. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u0103m ch\u1ec9 d\u1eady s\u1edbm, sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ebft l\u00f2ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng? Hu\u1ed1ng chi c\u00f2n gi\u1ea3 v\u1edd \u1ed1m, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 khinh nh\u1eddn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh ki\u1ec3m tra, ai s\u1ebd ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c quan l\u1ea1i b\u1ecf tr\u1ed1ng? Th\u1ea7n th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 th\u01b0\u1eddng tham tri\u1ec1u m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u s\u1edbm \u0111\u1ebfn \u0110\u00e3i l\u1eadu vi\u1ec7n, \u0111\u1ee3i m\u1edf c\u1eeda n\u1ed9i r\u1ed3i c\u00f9ng v\u00e0o. Nay t\u1eeb khi l\u1ec7nh tri\u1ec1u ban ra v\u00e0o gi\u1edd Th\u00ecn, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n, mong cho ph\u00e9p hai vi\u00ean quan coi vi\u1ec7c tri\u1ec1u ban th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u1edf c\u1eeda ch\u00ednh nha \u0111\u1ec3 gi\u00e1m s\u00e1t, ai v\u00e0o mu\u1ed9n th\u00ec ghi t\u00ean t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i n\u1eefa, khi gi\u00f3 m\u01b0a n\u00f3ng l\u1ea1nh h\u01a1i nhi\u1ec1u, th\u00ec nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 \u1ed1m xin ngh\u1ec9, mong giao cho Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e0i xem x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean, sai quan \u0111\u1ebfn kh\u00e1m, n\u1ebfu r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> Vua nghe theo.<\/p>\n<p>[44] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u1ed5ng l\u00e0ng, t\u1eeb nay ngo\u00e0i hai th\u1ee9 thu\u1ebf th\u00ec mi\u1ec5n c\u00e1c lo\u1ea1i t\u1ea1p d\u1ecbch kh\u00e1c.<\/p>\n<p><i>(X\u00e9t r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 kh\u00e1c ngo\u00e0i hai th\u1ee9 thu\u1ebf, kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec sao nay m\u1edbi c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y, c\u1ea7n xem x\u00e9t th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<p>[45] H\u1ea1 l\u1ec7nh cho ch\u00e2u Thi\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5m tr\u00e2u qua s\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u00f3 d\u1ecbch b\u1ec7nh tr\u00e2u, \u1edf Kinh \u0110\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em tr\u00e2u c\u00e0y \u0111i bu\u00f4n b\u00e1n, quan l\u1ea1i \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng ch\u00e2u Thi\u1ec1n ng\u0103n c\u1ea3n, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t b\u1ea5t ti\u1ec7n, n\u00ean b\u1ea3o Chu O\u00e1nh \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i: <i>&#8220;N\u01a1i n\u00e0o n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, m\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. N\u1ebfu n\u01b0\u1edbc r\u00fat s\u1edbm, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng l\u00faa m\u1ea1ch. N\u1ebfu l\u1ee5t k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u00edn m\u1edbi r\u00fat, d\u00f9 c\u00f3 gieo tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u, \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u01a1i n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ch\u1ea3y qua, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ed3i, tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 canh t\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n gi\u00e0.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[46] Ng\u00e0y \u0110inh D\u1eadu, Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 Tri\u1ec7u X\u01b0\u01a1ng Ng\u00f4n m\u1ea5t.<\/p>\n<p>[47] Ng\u00e0y M\u1eadu Tu\u1ea5t, ch\u00e2u \u00cdch t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf ch\u00e2u L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau an, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb ch\u01b0a y\u00ean \u1ed5n, xin ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn v\u1ed7 v\u1ec1. Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p v\u00e0 Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac, n\u1ebfu T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u1ee9 theo chi\u1ebfu c\u0169 m\u00e0 an ph\u1ee7, gi\u1eef qu\u00e2n kh\u00f4ng ra ngo\u00e0i, \u0111\u1ee3i Ch\u00ednh T\u1eeb \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u00f9y nghi h\u00e0nh s\u1ef1.<\/p>\n<p>[48] Th\u1eddi Nam \u0110\u01b0\u1eddng ni\u00ean hi\u1ec7u B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, phong th\u1ea7n Tam Th\u1ee7y Ph\u1ee7 l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y K\u1ef7 H\u1ee3i, Vua h\u1ea1 chi\u1ebfu ban th\u00eam t\u00f4n hi\u1ec7u m\u1edbi, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u Giang, Th\u00e1i B\u00ecnh, Nhu\u1eadn c\u1eed quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1o<a class=\"footnote\" title=\"'Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00e1p', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-248-4\" href=\"#footnote-248-4\" aria-label=\"Footnote 4\"><sup class=\"footnote\">[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[49] H\u1ea1 chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i x\u1eed b\u1ea5t l\u1ec5. L\u00fac \u0111\u00f3, c\u00e1c th\u00e0nh bi\u00ean gi\u1edbi v\u00ec s\u1ee9 Khi\u1ebft \u0110an \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, th\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n nh\u1ea1c b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb y\u1ebfn ti\u1ec7c, sau \u0111\u00f3 d\u1ea1y quan l\u1ea1i l\u00e0m tr\u00f2 h\u1ec1, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 k\u1ebb d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd th\u00f4 t\u1ee5c ch\u1ebf gi\u1ec5u t\u01b0\u1edbng s\u0129, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch tr\u1ecb d\u01b0\u1edbi, n\u00ean ra l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n<p>[50] \u00cdch ch\u00e2u t\u00e2u r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi man \u1edf Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean gi\u1ebft 18 ng\u01b0\u1eddi man B\u1ea3o T\u1eafc b\u00e1n ng\u1ef1a, li\u1ec1n chuy\u1ec3n c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng Cung B\u1ed9 Xuy\u00ean v\u00e0 L\u01b0\u1ee1ng L\u00e2m \u1edf sau n\u00fai v\u1ed1n c\u00f3 th\u00f9 h\u1eadn, vi\u1ec7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi man B\u1ea3o T\u1eafc l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi man ngo\u00e0i s\u00f4ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed9. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu r\u0103n d\u1ea1y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m l\u1eabn nhau. L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o hang \u0111\u1ed9ng<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o hang \u0111\u1ed9ng, ch\u1eef 'tri\u1ebfp' nguy\u00ean l\u00e0 'xuy\u1ebft', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5-58 s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-248-5\" href=\"#footnote-248-5\" aria-label=\"Footnote 5\"><sup class=\"footnote\">[5]<\/sup><\/a>, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00f4ng g\u00e2y s\u1ef1.<\/p>\n<p>[51] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, l\u1ec7nh cho L\u00fd S\u0129 Long, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 Thi\u1ec3m T\u00e2y, t\u1ea1m qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf l\u1ed9 T\u1eed Ch\u00e2u. L\u00fac \u0111\u00f3, \u0110\u1eb1ng Thi\u1ec7p, chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a l\u1ed9 n\u00e0y, \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u00e2u b\u1ecb b\u1ec7nh, S\u0129 Long v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[52] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, phong Ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 b\u00e1t mu\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa l\u00e0m Ng\u00f4 Qu\u1ed1c Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa, xu\u1ea5t gia hi\u1ec7u l\u00e0 B\u00e1o T\u1eeb Ch\u00ednh Gi\u00e1c \u0110\u1ea1i S\u01b0, ban t\u00ean l\u00e0 Thanh D\u1ee5, n\u01a1i \u1edf g\u1ecdi l\u00e0 vi\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00e2n T\u01b0 Th\u00e1nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ban hi\u1ec7u s\u01b0, c\u00f3 n\u00ean ban chi\u1ebfu kh\u00f4ng?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u00e1p: <i>&#8220;Theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec5, kh\u00f4ng c\u00f3.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u00ean ti\u1ebfn phong \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ban chi\u1ebfu.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> C\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0o vi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u00e0y, Vua tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u1ea1y b\u1ea3o, l\u1ea1i lo l\u00e2u ng\u00e0y s\u1ebd qu\u00ean, b\u00e8n ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ban cho. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u01b0a cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n xem v\u00e0 n\u00f3i: <i>&#8220;C\u00e1c mu\u1ed9i xu\u1ea5t gi\u00e1, Tr\u1eabm ch\u1ec9 d\u1ea1y \u0111\u1ea1o l\u00e0m v\u1ee3 ph\u1ea3i cung thu\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i. Ng\u00f4 Qu\u1ed1c nay t\u1ef1 ch\u1ee7 vi\u1ec7c vi\u1ec7n, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng u\u1ed1n n\u1eafn ph\u00f2ng ng\u1eeba.&#8221;<\/i> L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho vi\u1ec7n S\u00f9ng Ch\u00e2n T\u01b0 Th\u00e1nh t\u1eeb nay mua v\u1eadt \u1edf t\u1ea1p m\u00e3i v\u1ee5 ph\u1ea3i b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u00e0m phi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c mua v\u1eadt b\u00e1o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n th\u00e1ng 9, nay ghi chung.)<\/i><\/p>\n<p>[53] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, Long H\u00e1n S\u00e0i, Vua T\u00e2y Nam Phi\u00ean, sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt, ch\u00fac m\u1eebng vi\u1ec7c \u0111\u00f4ng phong. Ban chi\u1ebfu phong Long H\u00e1n S\u00e0i l\u00e0m Ninh \u0110\u1ee9c \u0110\u1ea1i T\u01b0\u1edbng Qu\u00e2n. S\u1ee9 gi\u1ea3 h\u01a1n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>[54] Ty An ph\u1ee7 v\u00f9ng bi\u00ean H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;Khi \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 ch\u00e2u, c\u00f3 b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean d\u00e2ng d\u00ea, ng\u1ef1a, th\u1ee9c \u0103n. Kh\u00f4ng mu\u1ed1n tr\u00e1i \u00fd h\u1ecd, n\u00ean nh\u1eadn th\u1ee9c \u0103n. Lo r\u1eb1ng t\u1eeb nay \u0111i tu\u1ea7n, l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u00e2ng, xin theo l\u1ec7 d\u00f9ng v\u1eadt c\u1ee7a quan \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 gi\u00e1 tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng.&#8221;<\/i> Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[55] Th\u00e1ng \u0111\u00f3, chi\u1ebfu cho Khai Phong ph\u1ee7, ph\u00e0m ra b\u1ea3ng c\u00e1o th\u1ecb ch\u00fang, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c xin ch\u1ec9 d\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ee7 n\u00e0y ra b\u1ea3ng \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi m\u00f4i gi\u1edbi d\u1eabn d\u1ee5 con em nh\u00e0 d\u00e2n vay m\u01b0\u1ee3n ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ed1c gia ban \u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa, thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i t\u1ee5, sao c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 n\u00f3i ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i C\u1ed1t?&#8221;<\/i> V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 chi\u1ebfu n\u00e0y.<\/p>\n<p>[56] Th\u00e1ng 9, ng\u00e0y Nh\u00e2m T\u00fd m\u00f9ng m\u1ed9t, quan N\u1ed9i cung ph\u1ee5ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Hu\u00e2n t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu, \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Minh ng\u0103n c\u1eeda s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u01b0\u1edbng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-248-6\" href=\"#footnote-248-6\" aria-label=\"Footnote 6\"><sup class=\"footnote\">[6]<\/sup><\/a>, ch\u00e2u n\u00e0y c\u1eed quy\u1ec1n Suy quan l\u00e0 T\u1ed5 B\u00e1ch Th\u1ebf gi\u00e1m s\u00e1t binh l\u00ednh, th\u1ea5y r\u1ea5t si\u00eang n\u0103ng, xin cho ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadm ch\u1ee9c<a class=\"footnote\" title=\"'Nh\u1eadm' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e1', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-248-7\" href=\"#footnote-248-7\" aria-label=\"Footnote 7\"><sup class=\"footnote\">[7]<\/sup><\/a>.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Quan ch\u00e2u huy\u1ec7n b\u1ed5 nhi\u1ec7m ch\u1ee9c m\u1ea1c, \u0111\u1ec1u do \u00e2n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u1ed9i th\u1ea7n sao \u0111\u01b0\u1ee3c xin b\u00e0n.&#8221;<\/i> L\u1eadp t\u1ee9c l\u1ec7nh L\u1ea1i b\u1ed9 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thay.<\/p>\n<p>[57] Qu\u1ea3n c\u00e2u vi\u1ec7c Nam cung, B\u1eafc tr\u1ea1ch l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u01b0\u01a1ng t\u00e2u: <i>&#8220;Quan B\u1eafc tr\u1ea1ch cung ph\u1ee5ng l\u00e0 Th\u1eeba Kh\u00e1nh hai l\u1ea7n kh\u00f4ng k\u1ecbp d\u1ef1 tri\u1ec1u, xin tra h\u1ecfi vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n ph\u1ee5 tr\u00e1ch.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1eeba Kh\u00e1nh \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1edd tr\u00ecnh, n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00e1c ch\u00fa t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ng\u00e0y ngh\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u00e0o c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169, ch\u1ec9 c\u00f3 Th\u1eeba Kh\u00e1nh theo \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ty Ho\u00e0ng th\u00e0nh ph\u1ea3i v\u00e0o c\u1eeda \u0110\u00f4ng Hoa, \u0111\u1ee3i c\u00e1c ch\u00fa l\u00ean ng\u1ef1a xong m\u1edbi v\u00e0o, n\u00ean th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n.&#8221;<\/i> Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, b\u00e8n chi\u1ebfu cho Th\u1eeba Kh\u00e1nh tr\u1edf xu\u1ed1ng, ng\u00e0y ngh\u1ec9 d\u1ef1 tri\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o c\u1eeda Huy\u1ec1n V\u0169.<\/p>\n<p>[58] Ph\u00e0m n\u1ed9i th\u1ecb c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb ph\u1ea1t l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi qu\u00e9t d\u1ecdn s\u00e2n, ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, ban t\u00ean l\u00e0 T\u00e1n n\u1ed9i ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>[59] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, ghi nh\u1eadn con trai c\u1ee7a H\u00e0 B\u1ec9nh, nguy\u00ean l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ed9 chi, tri ch\u00e2u T\u1eeb Ch\u00e2u, l\u00e0 H\u00e0 Tri S\u00f9ng l\u00e0m Th\u00e1i mi\u1ebfu trai lang, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u ch\u00e1u c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 H\u00e0 Tri C\u1ed5, Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n B\u00ecnh Di, l\u00e0m Huy\u1ec7n \u00fay huy\u1ec7n Ph\u0169 D\u01b0\u01a1ng. H\u00e0 B\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eef ch\u1ee9c Th\u1ee7 ch\u00e2u T\u01b0\u1ee3ng Ch\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng lao, t\u1eebng l\u00e0m tri ch\u00e2u Tr\u1ea1ch Ch\u00e2u v\u00e0 T\u1eeb Ch\u00e2u, khi m\u1ea5t, gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u xin cho H\u00e0 Tri S\u00f9ng, l\u00fac \u0111\u00f3 m\u1edbi h\u01a1n m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u H\u00e0 Tri C\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf T\u1eeb Ch\u00e2u. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e1c quan lang trong t\u1ec9nh khi qua \u0111\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ban th\u01b0\u1edfng k\u00e9o d\u00e0i, nh\u01b0ng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a H\u00e0 B\u1ec9nh, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi nh\u1eadn.<\/p>\n<p>[60] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, c\u1ea5p g\u1ea1o cho d\u00e2n huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1o, ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 cu\u1ed1n tr\u00f4i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c.<\/p>\n<p>[61] T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c cho r\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc kh\u00f4ng quen thu\u1ed9c v\u1edbi \u0111\u1ecba h\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p d\u00e2n \u0111inh trong l\u00e0ng, g\u1ecdi l\u00e0 <i>&#8220;B\u1ea1ch truy t\u1eed \u0111\u1ec7&#8221;<\/i>, c\u1ea5p v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i xin th\u00eam qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng cho r\u1eb1ng v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh, vi\u1ec7c cung \u1ee9ng kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd; nh\u01b0ng v\u1eabn ra chi\u1ebfu cho T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, n\u1ebfu gi\u1eb7c man kh\u00f4ng ch\u1ecbu chi\u00eau an, \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t v\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean truy \u0111u\u1ed5i t\u1eadn c\u00f9ng. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi man hung h\u00e3n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0110inh V\u1ecb khi l\u00e0m An ph\u1ee7 s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ef3 Ch\u00e2u c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec1 r\u0103n d\u1ea1y, v\u00e0 l\u1ec7nh cho h\u1ecd u\u1ed1ng m\u00e1u \u0103n th\u1ec1, kh\u1eafc ghi vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u00ean c\u1ed9t \u0111\u00e1 s\u1eaft, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, chi\u1ebfu cho Khu m\u1eadt vi\u1ec7n ghi ch\u00e9p v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y cho T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>[62] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, h\u1ee3p nh\u1ea5t hai l\u1ed9 b\u1ed1 tr\u00ed qu\u00e2n c\u1ee7a ch\u00e2u Tr\u1ea5n Ch\u00e2u v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u l\u00e0m m\u1ed9t, l\u1ec7nh cho Ph\u00f3 \u0111\u00f4 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Ung Ch\u00e2u l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Ch\u1ee9c Ki\u1ec1m h\u1ea1t v\u00e0 \u0110\u00f4 gi\u00e1m v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e2u Tr\u1ea5n v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ed1 tr\u00ed s\u1ee9 ri\u00eang, sau khi b\u00e3i binh, \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ed9t ch\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i chia ra, l\u1ec7nh cho Quan s\u00e1t s\u1ee9 ch\u00e2u Qu\u1ebf Ch\u00e2u l\u00e0 Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. L\u00fac n\u00e0y, Th\u1ea1ch Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m L\u01b0u h\u1eadu B\u1ea3o B\u00ecnh, nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, n\u00ean l\u1ea1i h\u1ee3p nh\u1ea5t l\u00e0m m\u1ed9t.<\/p>\n<p><i>(L\u1ea7n \u0111\u1ea7u h\u1ee3p nh\u1ea5t ch\u00e2u Tr\u1ea5n v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ecbnh l\u00e0 v\u00e0o ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ef5 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai.)<\/i><\/p>\n<p>[63] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, d\u1eddi ty Th\u00e1i t\u1ea1o v\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00e2u T\u1ea7n Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn tr\u1ea1i M\u00e3 T\u00f4ng, theo \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Tri ch\u00e2u D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0i Trung.<\/p>\n<p>[64] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, sai C\u00f4ng b\u1ed9 th\u1ecb lang Ph\u00f9ng Kh\u1edfi l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ee7a qu\u1ed1c m\u1eabu n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, Nam t\u00e1c ph\u01b0\u1eddng s\u1ee9 L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3; \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tri\u1ec7u Tr\u1ea5n l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u00e1n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, L\u1ee5c tr\u1ea1ch s\u1ee9, Gia Ch\u00e2u \u0111o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9 \u0110\u1ed7 Th\u1ee7 Nguy\u00ean l\u00e0m ph\u00f3; Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Nh\u1ea1c Ho\u00e0ng M\u1ee5c l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 sang ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y sinh th\u1ea7n c\u1ee7a qu\u1ed1c ch\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an, \u0110\u00f4ng nhi\u1ec5m vi\u1ec7n s\u1ee9, T\u1ea7m Ch\u00e2u th\u1ee9 s\u1eed Phan Duy C\u00e1t l\u00e0m ph\u00f3.<\/p>\n<p><i>(L\u00fd K\u1ebf Nguy\u00ean, ch\u01b0a r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[65] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Bi\u1ec7n d\u00e2ng cao tr\u00e0n b\u1edd, t\u1eeb kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Tr\u1ecbnh Ch\u00e2u, ng\u1eadp c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1. Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 th\u1ee7y l\u1ee3i \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n, v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1ee3i h\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng, l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i vi\u1ec7c v\u1eadn chuy\u1ec3n b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111i n\u1ea1o v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[66] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m t\u01b0 l\u1ec5 c\u1ee7a s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i s\u1ee9 H\u1ea1 Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, t\u1eeb nay l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, quan ph\u1ee7 c\u1ea5p ti\u1ec1n mua.<\/p>\n<p>[67] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, sai Cung b\u1ecb kh\u1ed1 s\u1ee9 T\u1ea1 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n \u0111\u00e0o s\u00f4ng Kim Th\u1ee7y th\u00e0nh k\u00eanh, t\u1eeb c\u1eeda Thi\u00ean Ba d\u1ecdc theo ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1eeda C\u00e0n Nguy\u00ean, qua ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Thi\u00ean Nhai, v\u00f2ng quanh Th\u00e1i Mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u l\u00e1t g\u1ea1ch, tr\u1ed3ng c\u00e2y th\u01a1m, ch\u1ed7 xe ng\u1ef1a \u0111i qua l\u1ea1i x\u1ebfp \u0111\u00e1 l\u00e0m c\u1ea7u. Gi\u1eefa ch\u1eebng \u0111\u00e0o gi\u1ebfng vu\u00f4ng, cung \u0111i\u1ec7n, ch\u00f9a chi\u1ec1n, nh\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, theo l\u1ed7 tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ch\u1ea3y v\u00e0o h\u00e0o. Kinh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i. Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n t\u00e2u vi\u1ec7c ho\u00e0n th\u00e0nh, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho T\u00f4ng ch\u00ednh c\u00e1o t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu th\u1ea5t, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[68] Ty thi\u00ean t\u00e2u r\u1eb1ng m\u1eb7t tr\u0103ng s\u1eafp b\u1ecb che khu\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n, ng\u00e0y h\u00f4m sau l\u00e0 ng\u00e0y b\u1ea3n m\u1ec7nh c\u1ee7a ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, xin l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, sao c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea7u xin \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. Sau \u0111\u00f3 quan s\u00e1t th\u1ea5y kh\u00f4ng b\u1ecb che khu\u1ea5t, c\u00e1c t\u1ec3 th\u1ea7n d\u00e2ng bi\u1ec3u ch\u00fac m\u1eebng.<\/p>\n<p>[69] Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng s\u1ed1 ng\u1ef1a c\u1ee7a T\u1ea3 H\u1eefu K\u1ef5 K\u1ef5 vi\u1ec7n t\u1eeb nay m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o c\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, b\u1edbt \u0111i vi\u1ec7c b\u00e1o c\u00e1o h\u00e0ng ng\u00e0y.<\/p>\n<p>[70] V\u00ec Tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 xu\u1ea5t gia th\u1ecd gi\u1edbi xong, n\u00ean ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 t\u0103ng ni, \u0111\u1ea1o s\u0129 trong thi\u00ean h\u1ea1, v\u00e0 m\u1ed7i cung qu\u00e1n, t\u1ef1 vi\u1ec7n c\u1ee9 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ec5 b\u00e1i th\u1ea7y c\u0169ng \u0111\u1ed9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>[71] Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng t\u1eeb nay khi t\u1ebf giao, \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed sao Chu B\u00e1 \u1edf sau sao \u0110\u00ea v\u00e0 sao Th\u1ecd, l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i, theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m thi\u00ean v\u0103n H\u00ecnh Trung H\u00f2a.<\/p>\n<p>[72] Th\u1ea9m h\u00ecnh vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00fd t\u1ef1 t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1ec1 vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9 v\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Nay xin r\u1eb1ng, n\u1ebfu trong c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u1eed t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt ho\u1eb7c x\u00e9t \u0111o\u00e1n theo tri\u1ec1u \u0111i\u1ec3n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 h\u00ecnh ph\u1ea1t, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o lu\u1eadt l\u1ec7nh v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n c\u1ee5 th\u1ec3, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m ch\u1ebf \u0111\u1ed9, ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u1ed1 \u00fd v\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t, c\u0169ng nh\u01b0 gi\u1eefa vi\u1ec7c t\u1ef1 th\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh v\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111o\u00e1n, n\u1ebfu t\u00ecnh ti\u1ebft n\u1eb7ng th\u00ec t\u00e2u l\u00ean xin ch\u1ec9. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, t\u1eeb nay c\u00e1c quan khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 c\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u1ebfu vi ph\u1ea1m th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n c\u1edb kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[73] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00f9i, ch\u00e2u V\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t con r\u00f9a v\u00e0ng c\u00f3 hoa v\u0103n, c\u00e1c quan c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o chi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1eeb ch\u1ed1i, nh\u01b0ng vi\u00ean l\u1ea1i ph\u1ee7 \u0111\u00e3 qu\u1ef3 d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u00e0y. Vua nghe tin, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u1ea3 v\u00e0o ao quan.<\/p>\n<p>[74] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, ra chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n \u1edf H\u00e0 B\u1eafc s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c th\u00e0nh l\u0169y b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng do m\u01b0a m\u00f9a h\u1ea1.<\/p>\n<p>[75] Thi\u1ec7u ch\u00e2u Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f4ng \u0110\u1ee9c Di t\u00e2u r\u1eb1ng con g\u00e1i \u00f4ng \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c Qu\u00e1ch Trung H\u00f2a, gia t\u1ed9c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, mu\u1ed1n xin c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t dinh th\u1ef1 ri\u00eang. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Trung H\u00f2a c\u00f3 cha m\u1eb9, n\u1ebfu theo l\u1eddi xin n\u00e0y th\u00ec l\u1ec5 nghi ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng s\u1ebd b\u1ecb thi\u1ebfu s\u00f3t.&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p><i>(Qu\u00e1ch Trung H\u00f2a, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch.)<\/i><\/p>\n<p>[76] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, sai s\u1ee9 mang thu\u1ed1c ph\u00f2ng ch\u1ed1ng d\u1ecbch b\u1ec7nh ban cho qu\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u Nhung v\u00e0 L\u00f4.<\/p>\n<p>[77] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, qu\u00e2n V\u00f4 Vi t\u00e2u r\u1eb1ng gi\u00f3 l\u1edbn b\u1eadt g\u1ed1c c\u00e2y, l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u1ed5ng th\u00e0nh, doanh tr\u1ea1i, nh\u00e0 d\u00e2n, khi\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i v\u00e0 \u0111\u00e8 ch\u1ebft. Ra chi\u1ebfu sai n\u1ed9i th\u1ea7n \u0111i nhanh \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u0103m sau, thu nh\u1eb7t thi th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, m\u1ed7i nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t h\u1ed9c g\u1ea1o.<\/p>\n<p>[78] L\u00fd K\u1ebf Chu qua \u0111\u1eddi. Ra chi\u1ebfu cho c\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi con c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebf th\u1eeba ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. C\u00e1c quan bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2u r\u1eb1ng con trai \u00f4ng l\u00e0 \u0110i\u1ec7n tr\u1ef1c S\u0129 B\u00e2n nhu nh\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n ch\u00e1u l\u00e0 S\u0129 D\u1ee5ng t\u00ednh t\u00ecnh ch\u1ea5t ph\u00e1c trung th\u00e0nh, am hi\u1ec3u vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c k\u00ednh ph\u1ee5c. Ng\u00e0y \u0110inh S\u1eedu, ra chi\u1ebfu cho S\u0129 B\u00e2n qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 t\u1ed9c, c\u00f2n S\u0129 D\u1ee5ng l\u00e0m Kim Minh Tu\u1ea7n ki\u1ec3m \u0110\u00f4 gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3.<\/p>\n<p>[79] Ban g\u1ea1o cho d\u00e2n ch\u00e2u Ph\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t h\u1ed9c.<\/p>\n<p>[80] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;Tr\u1eabm khi \u1edf \u0110\u00f4ng cung \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u300b b\u1ea3y l\u1ea7n, \u300aLu\u1eadn ng\u1eef\u300b v\u00e0 \u300aHi\u1ebfu kinh\u300b c\u0169ng \u0111\u1ec1u v\u00e0i l\u1ea7n. Nay c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng trong t\u00f4ng th\u1ea5t h\u1ecdc t\u1eadp, ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng kinh s\u00e1ch, h\u00f4m qua t\u00e2u gi\u1ea3ng quy\u1ec3n th\u1ee9 n\u0103m c\u1ee7a \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u300b, vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t \u0111\u00e1ng m\u1eebng.&#8221;<\/i> B\u00e8n tri\u1ec7u Ninh v\u01b0\u01a1ng Nguy\u00ean \u1ed0c \u0111\u1ebfn Long \u0110\u1ed3 c\u00e1c xem s\u00e1ch, Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: <i>&#8220;Trong cung th\u01b0\u1eddng nghe gi\u1ea3ng s\u00e1ch v\u00e0 t\u1eadp b\u1eafn cung, l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1t nh\u1ea5t.&#8221;<\/i> Nguy\u00ean \u1ed0c n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n xin m\u1eddi th\u1ecb gi\u1ea3ng Tr\u01b0\u01a1ng D\u0129nh gi\u1ea3ng \u300aTh\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u300b, ng\u00e0y ngh\u1ec9 kh\u00f4ng b\u1ecf cung t\u00ean.&#8221;<\/i> Nh\u00e2n \u0111\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111i\u1ec3n m\u00f4, Vua r\u1ea5t vui, b\u00e8n ra chi\u1ebfu m\u1ed7i ng\u00e0y gi\u1ea3ng s\u00e1ch \u0111\u1ec1u ban \u0103n, sai Nh\u1eadp n\u1ed9i ph\u00f3 \u0111\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf N\u0103ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua c\u00f2n lo Nguy\u00ean \u1ed0c khinh th\u01b0\u1eddng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean kinh, n\u00ean l\u1ea1i th\u00eam hu\u1ea5n \u0111\u1ed1c.<\/p>\n<p>[81] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Vua ra chi\u1ebfu c\u00e1c ch\u00e2u c\u00f3 s\u00e1ch ng\u1ef1 b\u00fat c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111em \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 d\u00e2ng l\u00ean. B\u00e8n l\u1ec7nh Khu m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ec1 t\u00ean d\u00f9ng \u1ea5n, r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i cho nh\u00e0 h\u1ecd.<\/p>\n<p>[82] M\u00f9a thu n\u0103m \u0111\u00f3, c\u00e1c l\u1ed9 Kinh T\u00e2y, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, Thi\u1ec3m T\u00e2y, Giang Ho\u00e0i, Kinh H\u1ed3 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u Tr\u1ea5n, \u0110\u1ecbnh, \u00cdch, T\u1eed, Cung, M\u1eadt \u0111\u1ec1u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. \u1ede kinh s\u01b0, m\u1ed9t \u0111\u1ea5u th\u00f3c gi\u00e1 ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n<p>[83] M\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u r\u1eb1ng Khi\u1ebft \u0110an s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh m\u1edbi. Vua n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee5 th\u1ea7n: <i>&#8220;Trong th\u1ec7 \u01b0\u1edbc n\u0103m C\u1ea3nh \u0110\u1ee9c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec, nay vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 sao?&#8221;<\/i> Tr\u1ea7n Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00f3i: <i>&#8220;H\u1ecd tr\u01b0\u1edbc vi ph\u1ea1m th\u1ec7 \u01b0\u1edbc s\u1eeda th\u00e0nh, c\u0169ng l\u00e0 l\u1ee3i c\u1ee7a ta.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00e1 n\u00ean b\u1ecf l\u1ee3i \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1eef t\u00edn? V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m \u0111\u1ea7u, \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n. N\u00ean l\u1ec7nh cho quan bi\u00ean gi\u1edbi ch\u1ea5t v\u1ea5n vi\u1ec7c h\u1ecd vi ph\u1ea1m th\u1ec7 \u01b0\u1edbc, ng\u0103n l\u1ea1i, th\u00ec vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n xa, kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u00f2ng h\u1ecd.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[84] Ch\u00e9m d\u00e2n ch\u00e2u H\u00e0o l\u00e0 T\u1ec1 Du\u1ec7, v\u00ec t\u1ed9i \u00e1c ngh\u1ecbch b\u1ecf tr\u1ed1n, g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u00f4ng phong l\u1ed9 ra, ch\u00e2u d\u00f9ng l\u1ec7nh x\u00e1 tha. Tri huy\u1ec7n \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecdng Vi n\u00f3i r\u1eb1ng th\u00f4ng ph\u00e1n, \u0110\u1ed9 chi vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Tr\u1ef1c s\u1eed qu\u00e1n Tri\u1ec7u Hu\u1ed1ng nh\u1eadn c\u1ee7a Du\u1ec7 ba tr\u0103m ng\u00e0n ti\u1ec1n, kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, xin tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Vua ra chi\u1ebfu \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00e9m Du\u1ec7, x\u1eed Hu\u1ed1ng t\u1ed9i tham \u00f4, c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m d\u00e2n. Hu\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea1m D\u01b0\u01a1ng, con c\u1ee7a H\u1eefu th\u1eeba Th\u01b0\u1ee3ng Giao.<\/p>\n<p><i>(Th\u01b0\u1ee3ng Giao, xem n\u0103m Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai<a class=\"footnote\" title=\"Ch\u1eef 'ni\u00ean' trong 'Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai ni\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-248-8\" href=\"#footnote-248-8\" aria-label=\"Footnote 8\"><sup class=\"footnote\">[8]<\/sup><\/a>.)<\/i><\/p>\n<p>[85] Ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y k\u1ef5 c\u1ee7a Tuy\u00ean T\u1ed5 Chi\u00eau V\u0169 Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf v\u00e0 Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ho\u00e0ng H\u1eadu, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng thi\u1ebft tri\u1ec1u, ng\u00e0y k\u1ef5 c\u00e1c quan d\u00e2ng t\u00ean h\u00e0nh l\u1ec5, c\u1ea5m gi\u1ebft m\u1ed5, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c, ghi v\u00e0o l\u1ec7nh th\u1ee9c.<\/p>\n<p>[86] Ng\u00e0y M\u1eadu T\u00fd, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Giang, Chi\u1ebft, d\u00f9 qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1eeb nay cho ph\u00e9p h\u1ecd ngh\u1ec9 ng\u01a1i hai th\u00e1ng.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[87] Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, l\u1ec7nh cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n, M\u00e3 b\u1ed9, Qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ty t\u1eeb nay tuy\u1ec3n b\u1ed5 qu\u00e2n l\u00ednh, m\u1ed7i ch\u1ec9 huy theo l\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ee7 500 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec d\u1eebng. Ban \u0111\u1ea7u, l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u tuy\u1ec3n ch\u1ecdn b\u1ed5 sung v\u00e0o qu\u00e2n c\u1ea5m v\u1ec7, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng tuy\u1ec3n ch\u1ecdn qu\u00e1 nhi\u1ec1u, c\u00f3 khi v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c c\u0169, m\u00e0 doanh tr\u1ea1i v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u1ebfn hai ng\u01b0\u1eddi \u1edf chung m\u1ed9t ph\u00f2ng, n\u00ean ph\u1ea3i ban l\u1ec7nh nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>[88] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng t\u00e2u r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc l\u0169 \u1edf H\u1ee9a Ch\u00e2u l\u00e0m h\u1ea1i ru\u1ed9ng d\u00e2n, nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do s\u00f4ng Hu\u1ec7 D\u00e2n kh\u00f4ng tu s\u1eeda \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u1ea9n th\u1eadn, h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u1ec1u b\u1ecb v\u1ee1. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n sai C\u00e1p m\u00f4n ch\u1ec9 h\u1eadu Ti\u1ec1n Chi\u00eau H\u1eadu \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Chi\u00eau H\u1eadu xin khai th\u00f4ng s\u00f4ng Ti\u1ec3u D\u0129nh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n l\u01b0u n\u01b0\u1edbc l\u0169. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;X\u1ea3 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1ebd g\u00e2y h\u1ecda cho h\u1ea1 l\u01b0u sao?&#8221;<\/i> Chi\u00eau H\u1eadu kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00e1n qu\u00e2n Tr\u1ea7n Ch\u00e2u Th\u1ea1ch B\u1ea3o C\u00e1t l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng n\u1ebfu s\u00f4ng n\u00e0y m\u1edf r\u1ed9ng, th\u00ec qu\u1eadn s\u1ebd b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u0169 \u0111e d\u1ecda, g\u00e2y h\u1ea1i l\u1edbn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n sai B\u1ea1ch Ba ph\u00e1t v\u1eadn ph\u00e1n quan S\u1eed O\u00e1nh \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. O\u00e1nh xin tu s\u1eeda \u0111\u1eadp \u0110\u1ed1n C\u1ed1 Song \u0110\u1ea9u M\u00f4n \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Gi\u1ea3m Th\u1ee7y, l\u00e0m k\u00eanh d\u1eabn n\u01b0\u1edbc L\u1ed9c H\u1ea1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft n\u01b0\u1edbc l\u0169<a class=\"footnote\" title=\"'L\u1ed9c H\u1ea1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1ed9c C\u1ea3ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-23 s\u1eeda l\u1ea1i\" id=\"return-footnote-248-9\" href=\"#footnote-248-9\" aria-label=\"Footnote 9\"><sup class=\"footnote\">[9]<\/sup><\/a>, t\u00e2u xin \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e8n sai Tam ban ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c, am hi\u1ec3u c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n tra b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 x\u1eed ph\u1ea1t theo ph\u00e9p s\u00f4ng Ho\u00e0ng, s\u00f4ng Bi\u1ec7n. T\u1eeb \u0111\u00f3, quan l\u1ea1i th\u1eadn tr\u1ecdng trong nhi\u1ec7m v\u1ee5, thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t d\u1ea7n gi\u1ea3m b\u1edbt.<\/p>\n<p><i>(Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p vi\u1ec7c ch\u1ecdn s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111i xem x\u00e9t \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh Tu\u1ea5t th\u00e1ng 8, nay theo b\u1ea3n ch\u00ed, ghi sau khi S\u1eed O\u00e1nh \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. Chi\u00eau H\u1eadu, O\u00e1nh, qu\u00ea qu\u00e1n ch\u01b0a r\u00f5.)<\/i><\/p>\n<p>[89] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c l\u1ed9, ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m, quan, huy\u1ec7n ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea1o qu\u00e1n, v\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 <i>&#8220;Thi\u00ean Kh\u00e1nh&#8221;<\/i>. D\u00e2n ch\u00fang n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 nguy\u1ec7n nh\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t, chu\u1ea9n b\u1ecb v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1o gi\u00e1o \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi coi tr\u1ecdng, ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Giang T\u00e2y, Ki\u1ebfm Nam v\u1ed1n s\u00f9ng b\u00e1i. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, trong thi\u00ean h\u1ea1 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ed5 bi\u1ebfn t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o. \u0110i\u1ec7n trung th\u1ecb ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 T\u1ed1n t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111ua nhau n\u1ed5i l\u00ean, g\u1ea7n xa \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, xin d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e1n c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m.&#8221;<\/i> Chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>[90] Ban th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Nhung, L\u00f4 b\u1eaft gi\u1eb7c man, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>[91] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n t\u00e2u: <i>&#8220;C\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n Tam ban \u1edf ngo\u00e0i n\u1ebfu ph\u1ea1m l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ho\u1eb7c gi\u00e1ng ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, th\u01b0\u1eddng k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u th\u00e1ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u1ed5 n\u00e1t. Xin t\u1eeb nay khi chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn, l\u1eadp t\u1ee9c cho r\u1eddi ch\u1ee9c, ch\u1ecdn quan t\u1ea1m quy\u1ec1n x\u1eed l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c.&#8221;<\/i> Theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>[92] Ch\u00e2u Duy\u1ec5n c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f9a m\u00e0ng. Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, sai s\u1ee9 \u0111i tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>[93] Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m c\u00f4ng c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m ng\u1ef1 tr\u00f9, Nghi loan ty b\u1ecb thi\u1ebfu h\u1ee5t \u0111\u1ec1u t\u00edch t\u1ee5 v\u00e0 hao t\u00e1n, Tam ty l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a, n\u00ean b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[94] Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh t\u00e2u r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n trong t\u1ec9nh b\u1ea3o c\u1eed con em nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp v\u00e0o N\u1ed9i th\u1ecb t\u1ec9nh, xin ban l\u1ec7nh c\u1ea5m. Theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>[95] Sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111em b\u00e0i minh t\u00e1n Th\u00e1i S\u01a1n do Vua ng\u1ef1 ch\u1ebf ban cho \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u00ean so\u1ea1n s\u00e1ch \u300aPhong thi\u1ec1n k\u00fd\u300b. \u0110inh V\u1ecb nh\u00e2n \u0111\u00f3 vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u1ec7n Th\u00e1i T\u00f4ng ban cho T\u00f4 D\u1ecbch Gi\u1ea3n, xin \u0111\u1ebfn nha m\u00f4n Tam ty t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n c\u00f9ng xem, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng S\u00f9ng V\u0103n vi\u1ec7n cho b\u00e1 quan xem. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm sao d\u00e1m so s\u00e1nh v\u1edbi ti\u00ean \u0111\u1ebf?&#8221;<\/i> \u0110inh V\u1ecb v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 xin, m\u1edbi cho ph\u00e9p, l\u1ea1i ban kh\u1eafp cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n.<\/p>\n<p>[96] Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c phi\u00ean \u1edf H\u00e0 T\u00e2y, v\u00ec H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch t\u1eeb nay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m l\u1ea5n nhau, l\u1ea1i l\u1ec7nh cho quan l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi tri\u1ec7u t\u1eadp c\u00e1c th\u1ee7 l\u0129nh \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5.<\/p>\n<p>[97] D\u00e2n \u1edf T\u1ecbnh Ch\u00e2u b\u00e1n than \u0111\u00e1, m\u1ed7i bao ph\u1ea3i n\u1ed9p 10 c\u00e2n. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf.<\/p>\n<p>[98] Ng\u00e0y Canh Tu\u1ea5t, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ngo\u00e0i vi\u1ec7c H\u1ea1 Ch\u00e2u ti\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u1ebfu c\u00f3 v\u1eadt ph\u1ea9m t\u01b0 nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb nay quan ph\u1ee7 s\u1ebd thu mua.<\/p>\n<p>[99] Ng\u00e0y T\u00e2n H\u1ee3i, trung s\u1ee9 S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng, Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c d\u00f9ng y ph\u1ee5c v\u00e0 v\u1ea3i l\u1ee5a d\u1ee5 h\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi Di l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh, \u0111\u1ecbnh x\u00e9t t\u1ed9i \u0111\u1ec3 gi\u1ebft. Vua cho r\u1eb1ng H\u00fac g\u1ecdi \u0111\u1ebfn r\u1ed3i gi\u1ebft \u0111i, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a vi\u1ec7c chi\u00eau an, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu d\u1ee5 H\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1eb1ng, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin chi\u00eau an th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft, n\u1ebfu d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p><i>(S\u00e1ch \u300aQu\u1ed1c s\u1eed T\u00e2y Nam Phi\u00ean truy\u1ec1n\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng c\u00f9ng v\u1edbi chi\u1ebfu ch\u1ec9 Vua ban cho Th\u1ecb K\u1ef3 H\u00fac, l\u1ec7nh ph\u1ea3i d\u00f9ng \u00e2n t\u00edn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y s\u1ef1, ghi v\u00e0o n\u0103m \u0111\u1ea7u, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y sai l\u1ea7m r\u1ea5t l\u1edbn, nay kh\u00f4ng theo.)<\/i><\/p>\n<p>[100] Vua l\u1ea5y vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p b\u1eb1ng ng\u1ef1 b\u00fat v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i ng\u1ef1a l\u1ea1c cho t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng xem, n\u00f3i: <i>&#8220;H\u00f9ng Ch\u00e2u t\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an, l\u1ea1i t\u00e2u g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m ng\u1ef1a r\u1ed3i v\u1ec1 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, c\u0169ng ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3<a class=\"footnote\" title=\"C\u0169ng ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3, ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'khi\u1ec3n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di nh\u1ecb chi nh\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i.\" id=\"return-footnote-248-10\" href=\"#footnote-248-10\" aria-label=\"Footnote 10\"><sup class=\"footnote\">[10]<\/sup><\/a>. \u0110\u00e2y l\u00e0 gian tr\u00e1, ch\u00fang h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft sao? N\u00ean d\u1ee5 H\u00f9ng Ch\u00e2u, t\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed1i tr\u00e1.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(\u300aH\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o th\u00e1ng 10, nay ph\u1ee5 ch\u00e9p.)<\/i><\/p>\n<p>[101] Ng\u1ef1 s\u1eed trung th\u1eeba, quy\u1ec1n ph\u00e1n L\u1ea1i b\u1ed9 thuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng, t\u00ednh c\u00e1ch c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft, th\u1eb3ng th\u1eafn, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u00e0n h\u1ebft s\u1ee9c v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eddi s\u1ef1, ho\u1eb7c c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t trong d\u00e2n gian. \u00d4ng ta khinh b\u1ea1c, hi\u1ec3m \u00e1c, th\u00edch ti\u1ebfn th\u00e2n, k\u1ecbch li\u1ec7t ch\u00ea bai khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a tham tri ch\u00ednh s\u1ef1 Ph\u00f9ng Ch\u1eedng, l\u1ea1i k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 H\u00fac<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea1i k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 H\u00fac, hai ch\u1eef 'V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng truy\u1ec1n\u300b b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-248-11\" href=\"#footnote-248-11\" aria-label=\"Footnote 11\"><sup class=\"footnote\">[11]<\/sup><\/a>, nh\u1edd chuy\u1ec3n \u00fd ki\u1ebfn cho \u0110\u00e1n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1. \u0110\u00e1n gh\u00e9t h\u00e0nh vi x\u1ea5u xa c\u1ee7a \u00f4ng ta, n\u00ean ra s\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 Ch\u1eedng, T\u1ef1 T\u00f4ng r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn.<\/p>\n<p>Tri ch\u1ebf c\u00e1o V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi em h\u1ecd g\u1ea3 v\u00e0o nh\u00e0 Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, nh\u01b0ng gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng h\u00f2a thu\u1eadn. V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng theo h\u1ea7u \u0111\u00f4ng phong, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, u\u1ed1ng tr\u00e0 b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c, nh\u1edd c\u00f3 thu\u1ed1c t\u1ed1t m\u1edbi gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng d\u00e2ng m\u1eadt s\u1edb, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111ang th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i l\u1ec5, xin ng\u1eebng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng c\u0169ng cho r\u1eb1ng Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a Ti\u00ean s\u01b0, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, n\u00ean gi\u1ea5u vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111i. Ri\u00eang T\u1ef1 T\u00f4ng l\u1ea1i cho r\u1eb1ng V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng vu c\u00e1o Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n<a class=\"footnote\" title=\"T\u1ef1 T\u00f4ng \u0111\u1ed9c v\u1ecb T\u1eb1ng vu h\u00e3m Mi\u1ec7n '\u0110\u1ed9c' nguy\u00ean t\u00e1c 'Vu', c\u1ee9 \u0111\u1ed3ng th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u1ea3i. 'H\u00e3m', T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed qu\u00e2n t\u00e1c 'C\u1ea5u'.\" id=\"return-footnote-248-12\" href=\"#footnote-248-12\" aria-label=\"Footnote 12\"><sup class=\"footnote\">[12]<\/sup><\/a>, s\u1ee3 b\u1ecb ph\u1ea3n t\u1ed9i n\u00ean xin ng\u1eebng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra.<\/p>\n<p>G\u1eb7p l\u00fac tr\u1eddi h\u1ea1n h\u00e1n, T\u1ef1 T\u00f4ng xin \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng ki\u1ec7n, n\u1ebfu tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra l\u1ec7nh tra h\u1ecfi, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 vi\u1ec7c tra t\u1ea5n, th\u00ec Mi\u1ec7n s\u1ebd m\u00e3i mang ti\u1ebfng oan. L\u1ea1i n\u1eefa, H\u1ea7u \u0110\u1ee9c Chi\u00eau nh\u1edd \u00e2n x\u00e1 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, nh\u01b0ng n\u0103m kh\u1ea3o h\u1ea1ch ch\u01b0a \u0111\u1ee7, d\u00f9ng th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n l\u1eeba d\u1ed1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i do L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ec7nh s\u1eed t\u1ef1 khai<a class=\"footnote\" title=\"Phi L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ec7nh s\u1eed tr\u1ea7n th\u1ee7 'S\u1eed' nguy\u00ean t\u00e1c 'T\u1ef1', c\u1ee9 T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed c\u1ea3i.\" id=\"return-footnote-248-13\" href=\"#footnote-248-13\" aria-label=\"Footnote 13\"><sup class=\"footnote\">[13]<\/sup><\/a>, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0nh th\u1ee7 L\u00fd V\u0129nh T\u00edch v\u00ec t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m v\u00e0o ch\u1ee9c c\u0169, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111i thuy\u00ean chuy\u1ec3n l\u00e0m l\u1ec7nh l\u1ee5c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Vua li\u1ec1n tri\u1ec7u V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi vi\u1ec7c, \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1ed9i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t che gi\u1ea5u, kh\u00f4ng cho \u0111i\u1ec1u tra, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i oan u\u1ed5ng. \u0110\u1ee9c Chi\u00eau c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u1ea5u c\u1ee7a L\u1ea1i b\u1ed9, m\u1edbi ban ch\u1ebf m\u1ec7nh, \u0111\u1ebfn khi t\u1ef1 khai ra, li\u1ec1n b\u1ecb truy thu. V\u0129nh T\u00edch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec mua d\u00ea cho b\u1ea3n b\u1ed9 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf n\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, duy\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, L\u00fd H\u00e3ng th\u1ea5y \u00f4ng ta t\u01b0 ch\u1ea5t kh\u00f4i ng\u00f4, n\u00ean ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u00e0m quan, sau l\u1ea1i d\u00f9ng l\u00e0m ph\u00f3 h\u00e0nh th\u1ee7, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed1n n\u0103m, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, n\u00ean l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111i thuy\u00ean chuy\u1ec3n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ch\u1ec9 v\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 g\u00e2y ra h\u1ea1n h\u00e1n sao?&#8221;<\/i> T\u1ef1 T\u00f4ng l\u00fd l\u1ebd c\u00f9ng c\u1ef1c, l\u1ea1i d\u00f9ng l\u1eddi kh\u00e1c c\u00f4ng k\u00edch V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, \u0110\u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ed1ng c\u1ef1, vi\u1ec7c m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>[102] Th\u00e1ng n\u00e0y, T\u1ef1 T\u00f4ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, n\u00f3i: <i>&#8220;T\u1eeb th\u00e1ng t\u00e1m n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m nay kh\u00f4ng m\u01b0a, l\u00faa m\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch. \u0110\u1ebfn m\u00f9a thu, c\u00e1c ch\u00e2u Duy\u1ec5n, V\u1eadn b\u1ecb m\u01b0a l\u1edbn, s\u00f4ng tr\u00e0n g\u00e2y h\u1ea1i cho m\u00f9a m\u00e0ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 do h\u00ecnh ch\u00ednh c\u00f3 sai s\u00f3t, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tai h\u1ecda.&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n b\u1ecb oan u\u1ed5ng, ti\u1ebfng \u0111\u1ed3n lan r\u1ed9ng, m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u1ea7n Vua. Xin h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ea7n xin d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.&#8221;<\/i> Vua b\u1ea3o V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n r\u1eb1ng: <i>&#8220;V\u01b0\u01a1ng T\u0103ng th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i, n\u1ebfu T\u1ef1 T\u00f4ng d\u00e2ng s\u1edb, c\u0169ng ph\u1ea3i x\u1eed l\u00fd.&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n n\u00f3i: <i>&#8220;Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c kh\u00f4ng t\u1ed1t, nh\u01b0ng v\u00ec l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a Kh\u1ed5ng T\u1eed, kh\u00f4ng mu\u1ed1n truy c\u1ee9u. N\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta b\u1ecb oan, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00f2a kh\u00ed, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd.&#8221;<\/i> Tri\u1ec7u An Nh\u00e2n n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu nay l\u1ea1i x\u00e9t h\u1ecfi, Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n l\u00e0m sao tr\u00e1nh kh\u1ecfi t\u1ed9i?&#8221;<\/i> V\u01b0\u01a1ng Kh\u00e2m Nh\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: <i>&#8220;Th\u1ea7n xin th\u1ea9m v\u1ea5n T\u1ef1 T\u00f4ng, ho\u1eb7c l\u1ea1i tra h\u1ecfi Kh\u1ed5ng Mi\u1ec7n, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec x\u1eed l\u00fd th\u1ebf n\u00e0o?&#8221;<\/i> H\u00f4m sau, T\u1ef1 T\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, v\u00e0 xin l\u1ed7i v\u1ec1 l\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc, Vua khoan dung cho \u00f4ng ta. S\u1ef1 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u1ee7a \u00f4ng ta ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>[103] Chi\u1ebfu r\u1eb1ng quan c\u1ee7 s\u00e1t h\u00ecnh ng\u1ee5c n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng l\u00ean \u0111i\u1ec7n, th\u00ec \u0111\u1ebfn n\u1ed9i \u0111i\u1ec7n kh\u1edfi c\u01b0, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u.<\/p>\n<p>[104] Ng\u00e0y m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, Nh\u00e2m T\u00fd, quan tri ch\u00e2u \u0110\u1eb7ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Tri B\u1ea1ch t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ea7n khuy\u00ean nh\u1ee7 h\u00e0o ph\u00fa xu\u1ea5t ra m\u1ea5y ngh\u00ecn h\u1ed9c th\u00f3c, t\u00ednh theo \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t, l\u1ea5y n\u1eeda th\u00e1ng l\u00e0m chu\u1ea9n, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 hai ngh\u00ecn ba tr\u0103m h\u1ed9, h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u00e0 gi\u00e0 c\u1ea3.&#8221;<\/i> Vua khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>[105] V\u1ec7 \u00fay khanh, quy\u1ec1n ph\u00e1n H\u00ecnh b\u1ed9 Th\u1eadn T\u00f2ng C\u00e1t t\u00e2u: <i>&#8220;Theo chi\u1ebfu n\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 ba, c\u00e1c ch\u00e2u t\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c kh\u00f4ng, ph\u1ea3i l\u00e0 Ty L\u00fd vi\u1ec7n, ch\u00e2u ty v\u00e0 huy\u1ec7n \u1ef7 qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam gi\u1eef; l\u1ea1i theo chi\u1ebfu sau, c\u00e1c l\u1ed9 t\u1eeb nay ng\u1ee5c kh\u00f4ng, kh\u00f4ng ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i, t\u00e2u \u0111\u1ebfn, giao H\u00ecnh b\u1ed9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n t\u1ea5u h\u00e0ng tu\u1ea7n c\u1ee7a t\u1eebng n\u01a1i \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra, kh\u00f4ng sai th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c t\u00e2u vi\u1ec7c ng\u1ee5c kh\u00f4ng, b\u1ea3n ty \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ee3p v\u1edbi chi\u1ebfu c\u0169, c\u00e1c ch\u00e2u ngo\u00e0i mong \u0111\u01b0\u1ee3c khen ng\u1ee3i, m\u01b0u c\u1ea7u h\u01b0 danh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, hai ch\u00e2u B\u00e2n, Thang x\u00e9t \u00e1n t\u1eed t\u00f9, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi<a class=\"footnote\" title=\"'Can' nguy\u00ean l\u00e0 'U\u1ed5ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 4-85, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 166 H\u00ecnh kh\u1ea3o s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-248-14\" href=\"#footnote-248-14\" aria-label=\"Footnote 14\"><sup class=\"footnote\">[14]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111\u00eam li\u1ec1n thi h\u00e0nh \u00e1n ch\u00e9m. Th\u1ea7n th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1edf kinh s\u01b0 x\u1eed \u00e1n, c\u00f2n ph\u1ea3i t\u00e2u n\u0103m l\u1ea7n, l\u00e0 mu\u1ed1n th\u1eadn tr\u1ecdng v\u1edbi \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh, h\u00e1 n\u00ean trong m\u1ed9t ng\u00e0y li\u1ec1n quy\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n c\u1ea9n th\u1eadn x\u00e9t k\u1ef9, s\u1ee3 c\u00f3 oan u\u1ed5ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u1ea7n g\u1ea5p, m\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ph\u1ee7 kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh<a class=\"footnote\" title=\"'Tri\u1ec1u ch\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda.\" id=\"return-footnote-248-15\" href=\"#footnote-248-15\" aria-label=\"Footnote 15\"><sup class=\"footnote\">[15]<\/sup><\/a>, ch\u1ec9 mong l\u1eadp c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u1ed1t ng\u1ee5c kh\u00f4ng, \u1eaft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec. Xin theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ban chi\u1ebfu khen ng\u1ee3i. C\u00e1c ch\u00e2u, ph\u1ee7, qu\u00e2n, gi\u00e1m, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng vi\u1ec7c chia l\u00e0m ba b\u1eadc: b\u1eadc nh\u1ea5t l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u0103m ng\u00e0y; b\u1eadc hai, m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y; b\u1eadc ba, hai m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u00e2u ty, Ty L\u00fd vi\u1ec7n, huy\u1ec7n \u1ef7 qu\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f9 nh\u00e2n b\u1ecb giam<a class=\"footnote\" title=\"'Ch\u00e2u ty Ty L\u00fd vi\u1ec7n' nguy\u00ean l\u00e0 'Ch\u00e2u Ty L\u00fd vi\u1ec7n', theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Ty'.\" id=\"return-footnote-248-16\" href=\"#footnote-248-16\" aria-label=\"Footnote 16\"><sup class=\"footnote\">[16]<\/sup><\/a>, c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh ho\u1eb7c g\u1eedi \u1edf qu\u00e1n tr\u1ecd, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ng\u1ee5c kh\u00f4ng, giao Ty \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1eadc v\u00e0 s\u1ed1 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra x\u00e1c th\u1ef1c, ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u1ea5n.&#8221;<\/i> \u0110\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[106] Ng\u00e0y Qu\u00fd S\u1eedu, l\u1ec7nh c\u1ea5m c\u00e1c lo\u00e0i chim d\u1eef s\u0103n m\u1ed3i g\u00e2y h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o cung qu\u00e1n, ch\u00f9a vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>[107] Ng\u00e0y Gi\u00e1p D\u1ea7n, sai s\u1ee9 \u0111em 62 quy\u1ec3n s\u00e1ch ng\u1ef1 ch\u1ebf v\u00e0 ng\u1ef1 th\u01b0 c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng ban cho c\u00e1c quan ph\u1ee5 ch\u00ednh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ea3n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng s\u00e1ch ch\u01b0a t\u1eebng ban ra ngo\u00e0i. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, l\u1ea1i ban b\u00fat l\u00f4ng \u0111\u1ecf kh\u1eafc ch\u1eef c\u1ee7a Th\u00e1i T\u00f4ng cho V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>[108] Ng\u00e0y \u1ea4t M\u00e3o, Ty An ph\u1ee7 bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 \u0110\u00f4ng t\u00e2u: <i>&#8220;D\u00e2n ch\u00e2u L\u00e2n, ch\u00e2u Ph\u1ee7 th\u01b0\u1eddng mang h\u00e0ng h\u00f3a nh\u1eb9 \u0111\u1ebfn l\u1eadp ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n tr\u00e1i ph\u00e9p trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u H\u1ea1. Xin cho ph\u00e9p b\u1eaft gi\u1eef, \u0111\u1eb7t ra th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 r\u0103n \u0111e v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i hi\u1ec3m tr\u1edf, bu\u00f4n b\u00e1n ri\u00eang l\u1ebb, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, n\u00ean ch\u1ec9 theo chi\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng gi\u00e1m s\u00e1t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[109] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00ecn, Vua l\u00e0m b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0103n v\u0169 s\u1eafc<a class=\"footnote\" title=\"S\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 7, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7, \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1eef 's\u1eafc', \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 191 c\u00f3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0103n th\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0169 th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 's\u1eafc'.\" id=\"return-footnote-248-17\" href=\"#footnote-248-17\" aria-label=\"Footnote 17\"><sup class=\"footnote\">[17]<\/sup><\/a>, ban cho c\u00e1c quan v\u0103n t\u1eeb ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Tri huy\u1ec7n, quan v\u00f5 t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ed9 th\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn Tu\u1ea7n ki\u1ec3m. Ban s\u1eafc r\u0103n d\u1ea1y cho c\u00e1c quan M\u1ea1c ch\u1ee9c, ch\u00e2u huy\u1ec7n, Gi\u00e1m v\u1eadt v\u1ee5. Vua n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng: <i>&#8220;C\u00e1c quan t\u00e2u vi\u1ec7c, Tr\u1eabm l\u1ea5y ch\u1ee9c nghi\u1ec7p r\u0103n d\u1ea1y h\u1ecd, nh\u1edb l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 H\u00e1n, Th\u1ee9 s\u1eed l\u1ea5y s\u00e1u \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t vi\u1ec7c, nh\u00e0 T\u1ec1 c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u, nh\u00e0 T\u1ea5n c\u0169ng c\u00f3 s\u00e1u \u0111i\u1ec1u, quan v\u00f5 c\u00f3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ee7a Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, Tr\u1eabm nay tham kh\u1ea3o t\u00ecm ra y\u1ebfu \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y qu\u1ea7n th\u1ea7n. L\u1ea1i ngh\u0129 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y thi\u00ean \u300aNho h\u1ea1nh\u300b ban cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n, nay c\u00f3 th\u1ec3 ban th\u00eam m\u1ed9t cu\u1ed1n.&#8221;<\/i> <i>(Xem th\u00eam ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd th\u00e1ng 7)<\/i>.<\/p>\n<p>[110] Ng\u00e0y M\u1eadu Ng\u1ecd, V\u01b0\u01a1ng Chi\u00eau, quan Tu\u1ea7n ki\u1ec3m chung c\u00e1c ch\u00e2u Qu\u1ef3nh, Nhai, t\u00e2u r\u1eb1ng: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf n\u00fai L\u00ea M\u1eabu th\u00f9 h\u1eb1n l\u1eabn nhau, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u1ea7n \u0111\u00e3 g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, giao cho th\u1ee7 l\u0129nh b\u1eaft v\u00e0 \u0111\u01b0a nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y \u00e1c \u0111\u1ebfn, thu h\u1ed3i h\u1ebft c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecb c\u01b0\u1edbp v\u00e0 v\u1eadt b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, u\u1ed1ng m\u00e1u th\u1ec1, th\u1ea3 v\u1ec1 \u0111\u1ed9ng, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n.&#8221;<\/i> Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng r\u0103n b\u1ea3o quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ngo\u1ea1i di, n\u1ebfu h\u1ecd gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau, ch\u1ec9 d\u00f9ng lu\u1eadt l\u1ec7 b\u1ea3n \u0111\u1ecba. N\u1ebfu d\u00f9ng qu\u1ed1c ph\u00e1p m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb, \u1eaft s\u1ebd sinh s\u1ef1. \u0110\u1ea1o cai tr\u1ecb b\u1eb1ng c\u00e1ch bu\u1ed9c r\u00e0ng, ch\u00ednh \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[111] Ng\u00e0y K\u1ef7 M\u00f9i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 Qu\u1ed1c t\u00edn sang B\u1eafc tri\u1ec1u v\u00e0 t\u1eebng ti\u1ebfp \u0111\u00e3i s\u1ee9 th\u1ea7n, m\u1ed7i khi c\u00f3 s\u1ee9 th\u1ea7n B\u1eafc tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn kinh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, x\u01b0ng h\u00f4 theo ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n, \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng, ng\u1ed3i ti\u1ec7c.<\/p>\n<p>[112] Ng\u00e0y Canh Th\u00e2n, sai n\u1ed9i th\u1ecb \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u L\u00e2n, Ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e2u ven bi\u1ec3n v\u00f9ng Xuy\u00ean H\u1ea1p, ban ti\u1ec1n, b\u1ea1c cho qu\u00e2n \u0111\u1ed3n tr\u00fa. T\u1eeb khi t\u1ea1m ng\u1eebng chi\u1ebfn s\u1ef1 \u1edf t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ebfn nay, l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>[113] Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, T\u01b0 \u0110\u1ea1c \u0110\u1ed1c \u1edf ph\u1ee7 T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>[114] Ng\u00e0y Qu\u00fd H\u1ee3i, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ed9 \u1edf ch\u00e2u T\u1eeb, qu\u00e2n Ho\u00e0i D\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng b\u1ecb thi\u00ean tai l\u0169 l\u1ee5t, n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi thu\u1ebf ru\u1ed9ng. Vua cho r\u1eb1ng ch\u00e2u, qu\u00e2n n\u00e0y tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, nh\u01b0ng v\u1eabn lo d\u00e2n kh\u00f4ng t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e1o, n\u00ean ra l\u1ec7nh nh\u1eafc l\u1ea1i.<\/p>\n<p>[115] Ph\u1ee7 H\u00e0 Trung t\u00e2u r\u1eb1ng qu\u00e2n Qu\u1ea3ng T\u1ebf d\u1eddi \u0111\u1ebfn T\u1eadp T\u00e2n, d\u00f9ng thuy\u1ec1n ch\u1edf gia quy\u1ebfn, b\u1ecb \u0111\u1eafm tr\u00ean s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0, t\u1ed5ng c\u1ed9ng m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi. Xu\u1ed1ng chi\u1ebfu sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecfi th\u0103m, l\u1ea1i c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ch\u00f4n c\u1ea5t, x\u00e9t t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p>[116] Ty An ph\u1ee7 H\u00e0 B\u1eafc t\u00e2u r\u1eb1ng quan Tu\u1ea7n ki\u1ec3m v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n B\u1eafc gi\u1edbi l\u00e0 L\u00fd Th\u1ee7 Minh, ki\u1ec3m tra h\u00e0nh l\u00fd, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 ch\u00e2u B\u1ea3o. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y tuy \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gian tr\u00e1, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt c\u1ea5m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i giam gi\u1eef.&#8221;<\/i> B\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho ch\u00e2u B\u1ea3o tr\u1ea3 l\u1ea1i h\u00e0nh l\u00fd, d\u00f9ng r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt khao th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>[117] Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd, ban chi\u1ebfu r\u1eb1ng c\u00e1c quan l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c l\u1ed9 c\u00f3 h\u00e0nh vi tham nh\u0169ng, h\u1ea1i d\u00e2n, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9c Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9, \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec3m h\u00ecnh ng\u1ee5c quan c\u1ee7a l\u1ed9 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u1eed x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd b\u1ecb lu\u1eadn t\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Tri ch\u00e2u T\u1ea5n Ch\u00e2u l\u00e0 T\u1ec1 H\u00f3a C\u01a1, Tri ch\u00e2u Phu Ch\u00e2u l\u00e0 H\u00e0 S\u0129 T\u00f4ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea1m t\u1ed9i tham nh\u0169ng b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t, nh\u01b0ng c\u00e1c gi\u00e1m ty ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi ban chi\u1ebfu nh\u1eafc nh\u1edf.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c H\u00e0 S\u0129 T\u00f4ng \u1edf Phu Ch\u00e2u c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Ch\u00ed \u0110\u1ea1o th\u1ee9 2, t\u1eeb ch\u1ee9c T\u00e0o v\u1eadn H\u00e0 \u0110\u00f4ng b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m Tri ch\u00e2u Hoa Ch\u00e2u.)<\/i><\/p>\n<p>[118] Vua t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng: <i>&#8220;\u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu c\u1ee7a vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u01b0\u1edfng \u0111\u00fang c\u00f4ng, ph\u1ea1t \u0111\u00fang t\u1ed9i. Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00ecnh ri\u00eang xen v\u00e0o th\u00ec th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t s\u1ebd \u0111\u00fang, khuy\u00ean r\u0103n s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng s\u1ebd y\u00ean \u1ed5n, kh\u00ed h\u00f2a s\u1ebd sinh ra, t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1eddi \u0111\u1ea5t gi\u00e1ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec. Ngh\u0129 nh\u01b0 v\u1eady, h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea3nh gi\u00e1c sao?&#8221;<\/i> L\u1ea1i n\u00f3i: <i>&#8220;Nghe n\u00f3i Th\u00f4i quan ch\u00e2u L\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Ti\u1ec7m kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c thanh li\u00eam, Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 v\u00ec l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a Nghi\u00eau T\u1ea9u n\u00ean kh\u00f4ng x\u00e9t c\u1eed ngay, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec vi ph\u1ea1m b\u1ecb h\u1eb7c t\u1ed9i, Nghi\u00eau T\u1ea9u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xin cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1ee9c. T\u1eeb nay n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng tha n\u1eefa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p><i>(Hai vi\u1ec7c n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aB\u1ea3o Hu\u1ea5n\u300b, vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, vi\u1ec7c sau thu\u1ed9c n\u0103m th\u1ee9 hai, nay g\u1ed9p l\u1ea1i ch\u00e9p v\u00e0o \u0111\u00e2y. Vi\u1ec7c gi\u00e1m ty kh\u00f4ng c\u1eed x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c quan l\u1ea1i, ho\u1eb7c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, c\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i.)<\/i><\/p>\n<p>[119] \u1ede Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i t\u1eadp trung nhi\u1ec1u, sai N\u1ed9i th\u1ecb l\u00e0 Tri\u1ec7u \u0110\u00f4n T\u00edn \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn v\u1ed7 v\u1ec1, khao th\u01b0\u1edfng. Li\u1ec1n ban chi\u1ebfu cho Tri ch\u00e2u M\u00e3 L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ecbnh ra \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 x\u1eed ph\u1ea1t th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ph\u1ea1m t\u1ed9i. L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c quan xin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh phong ch\u1ee9c v\u00ec ti\u1ebfn c\u1ed1ng, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec b\u1ea3o l\u00e3nh t\u00e2u xin x\u00e9t x\u1eed, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u x\u1eed theo lu\u1eadt, Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd.<\/p>\n<p>[120] Ng\u00e0y \u1ea4t S\u1eedu, ban chi\u1ebfu: <i>&#8220;C\u00e1c l\u1ed9 sai ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n qu\u1ea3n qu\u00e2n, h\u1ebft n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u. V\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean Khu m\u1eadt vi\u1ec7n x\u00e9t duy\u1ec7t xong, m\u1edbi giao cho h\u1eefu ty ch\u1edd b\u00e1o c\u00e1o r\u1ed3i m\u1edbi c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u0111i, n\u00ean b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. T\u1eeb nay giao cho \u0110i\u1ec7n ti\u1ec1n ty v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 ty ghi ch\u00e9p ng\u00e0y th\u00e1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[121] Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, quan N\u1ed9i cao ban l\u00e0 S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb, Tr\u01b0\u01a1ng K\u1ebf Hu\u00e2n, Th\u1ecb K\u00ec H\u00fac d\u1eabn qu\u00e2n chia c\u00e1nh v\u00e0o c\u00e1c th\u00f4n l\u00e0ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ed1c th\u00fac T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, l\u1ec7nh ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1o c\u00e1o vi\u1ec7c.<\/p>\n<p><i>(Chi\u1ebfu ch\u1ec9 ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ea5u vi\u1ec7c v\u00e0o ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd th\u00e1ng 12, nay ghi li\u1ec1n v\u00e0o \u0111\u00e2y.)<\/i><\/p>\n<p>[122] Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ef5, ba ty xin m\u01b0\u1ee3n ba v\u1ea1n quan ti\u1ec1n t\u1eeb kho N\u1ed9i t\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[123] Ng\u00e0y Qu\u00fd D\u1eadu, b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf La Nham Ch\u00e2u, thu\u1ed9c Sa B\u00ecnh L\u1ed9, Ch\u00e2u Nh\u00e3 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng A L\u00ea c\u00f9ng m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u c\u1ed1ng, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u00f4ng hi\u1ebfu, chi\u1ebfu ch\u1ec9 phong cho A L\u00ea ch\u1ee9c Ho\u00e0i H\u00f3a Ty Qua.<\/p>\n<p>[124] Vi\u1ec7n L\u1ec5 T\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng nh\u00e0 s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i H\u1ed9t l\u00e0 C\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng ph\u1ea9m v\u00e0 xin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Ng\u0169 \u0110\u00e0i S\u01a1n chi\u00eam b\u00e1i. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi Nhung Ki\u1ebft s\u00f9ng b\u00e1i Ph\u1eadt gi\u00e1o, c\u0169ng l\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. C\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u00e0m theo l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[125] Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, Khi\u1ebft \u0110an ph\u00e1i s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu V\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ti\u00eau Th\u00e1p L\u1ea1t C\u00e1t, S\u00f9ng Ngh\u0129a Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt A C\u1ed1 \u0110\u1ea1t M\u1ed9c, ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 C\u1ea5p s\u1ef1 trung B\u00f9i Nguy\u00ean C\u1ea3m, T\u01b0\u1edbng t\u00e1c gi\u00e1m Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng ng\u00e0y Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft.<\/p>\n<p>[126] Ng\u00e0y \u1ea4t H\u1ee3i, chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho c\u00e1c qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ed1n g\u1ed7 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ph\u1ee5c d\u1ecbch qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i t\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>[127] Ng\u00e0y B\u00ednh T\u00fd, s\u1ee9 gi\u1ea3 ti\u1ebfn c\u1ed1ng c\u1ee7a H\u1ea1 Ch\u00e2u l\u00e0 B\u1ea1ch Th\u1ee7 Qu\u00fd xin mua cung t\u00ean v\u00e0 n\u1ecf. Vua cho r\u1eb1ng n\u1ecf thu\u1ed9c v\u1eadt c\u1ea5m, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/p>\n<p>[128] Ng\u00e0y Canh Th\u00ecn, ban y\u1ebfn ti\u1ec7c cho c\u00e1c quan c\u1eadn th\u1ea7n t\u1ea1i ph\u1ee7 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n. Theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, y\u1ebfn ti\u1ec7c th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u00e0o ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed<a class=\"footnote\" title=\"'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-248-18\" href=\"#footnote-248-18\" aria-label=\"Footnote 18\"><sup class=\"footnote\">[18]<\/sup><\/a>, nay nh\u00e2n d\u1ecbp sinh th\u1ea7n c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n, n\u00ean ban y\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng s\u1ee7ng \u00e1i.<\/p>\n<p>[129] T\u1ea5n qu\u1ed1c \u0110\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng ch\u00faa Hi\u1ec1n T\u0129nh qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>[130] Ng\u00e0y T\u00e2n T\u1ef5, m\u00f9ng m\u1ed9t th\u00e1ng 12, chi\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c ch\u00fac th\u1ecd ng\u00e0y Th\u1eeba Thi\u00ean ti\u1ebft v\u00e0 tri\u1ec1u h\u1ed9i ng\u00e0y Ch\u00e1nh \u0111\u00e1n n\u0103m sau.<\/p>\n<p>[131] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, d\u00e2n ch\u00fang trong kinh th\u00e0nh c\u00f3 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i, th\u00ec b\u1ecb thu thu\u1ebf t\u00edch l\u0169y nhi\u1ec1u n\u0103m. Chi\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00f3a b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n<p>[132] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00f9i, L\u00ea Ch\u00ed Trung \u1edf Giao Ch\u00e2u sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng n\u1ea1p, d\u00e2ng m\u1ed9t con t\u00ea gi\u00e1c thu\u1ea7n. Vua cho r\u1eb1ng t\u00ea gi\u00e1c tr\u00e1i v\u1edbi b\u1ea3n t\u00ednh v\u00f9ng \u0111\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, mu\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn; nh\u01b0ng l\u1ea1i s\u1ee3 tr\u00e1i \u00fd Ch\u00ed Trung, \u0111\u1ee3i s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1, b\u00e8n ra l\u1ec7nh th\u1ea3 n\u00f3 ra bi\u1ec3n. Ch\u00ed Trung l\u1ea1i sai s\u1ee9 d\u00e2ng bi\u1ec3u xin gi\u00e1p tr\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u1ed3 trang b\u1ecb, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng \u00fd. L\u1ea1i xin m\u1edf ch\u1ee3 bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Ung Ch\u00e2u, quan chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, Vua n\u00f3i: <i>&#8220;D\u00e2n v\u00f9ng bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng b\u1ecb Giao Ch\u00e2u x\u00e2m l\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 cho ph\u00e9p m\u1edf ch\u1ee3 \u1edf Li\u00eam Ch\u00e2u v\u00e0 tr\u1ea1i Nh\u01b0 H\u1ed3ng, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i ki\u1ec3m so\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi. Nay n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n.&#8221;<\/i> Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u1ea3o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y quy ch\u1ebf c\u0169 m\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch cho h\u1ecd.<\/p>\n<p><i>(Vi\u1ec7c xin gi\u00e1p tr\u1ee5 v\u00e0 m\u1edf ch\u1ee3, s\u00e1ch \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b \u0111\u1ec1u ch\u00e9p v\u00e0o th\u00e1ng 12 n\u0103m th\u1ee9 hai, sau khi c\u1ed1ng t\u00ea gi\u00e1c, nh\u01b0ng b\u1ea3n truy\u1ec7n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u g\u00e1n vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 ba, \u300aTh\u1ef1c L\u1ee5c\u300b c\u0169ng ch\u00e9p vi\u1ec7c xin gi\u00e1p tr\u1ee5 v\u00e0o th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 ba, e r\u1eb1ng l\u1eabn v\u1edbi vi\u1ec7c quan ch\u1ee9c Qu\u1ea3ng T\u00e2y kinh l\u00fd tr\u1ea5n ph\u1ee7, nay theo \u300aH\u1ed9i Y\u1ebfu\u300b, ghi li\u1ec1n m\u1ed9t m\u1ea1ch.)<\/i><\/p>\n<p>[133] Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u1eb1ng d\u00ea t\u1ebf l\u1ec5 ban cho s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an, nghe n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ph\u1ea3i ch\u0103n d\u1eaft, r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean c\u1ea5p ngay t\u1ea1i H\u00f9ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[134] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1ee9 gi\u1ea3 Khi\u1ebft \u0110an khi \u0111\u1ebfn s\u1ee9 qu\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u00f3n c\u00f3 t\u1eb7ng ng\u1ef1a ri\u00eang, ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u n\u1ed9p l\u00ean quan nh\u01b0ng l\u1ec5 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ee7a ri\u00eang. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, H\u00e0n l\u00e2m h\u1ecdc s\u0129 Tri\u1ec1u Hu\u00fdnh l\u00e0m s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n, t\u00e2u vi\u1ec7c \u1ea5y. Ng\u00e0y Canh D\u1ea7n, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu t\u1eeb nay ng\u1ef1a m\u00e0 s\u1ee9 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, quan s\u1ebd tr\u1ea3 ti\u1ec1n, ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>[135] Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, l\u1ea5y \u0110\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 L\u00fd Do\u00e3n T\u1eafc ki\u00eam ch\u1ee9c Th\u1ee9 s\u1eed T\u01b0\u1edfng Ch\u00e2u, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tri H\u00f9ng Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>[136] Ban \u0111\u1ea7u, Khi\u1ebft \u0110an c\u1eed s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu V\u0169 v\u1ec7 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c qu\u00e2n Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Gia Lu\u1eadt T\u00edch Nh\u0129 Ninh, Ph\u00f3 s\u1ee9 l\u00e0 H\u1eefu Ki\u00eau v\u1ec7 \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Kh\u1ea5u Khanh, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng Thi\u1ebfu khanh H\u00ecnh H\u1eefu \u0111\u1ebfn ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi. T\u00edch Nh\u0129 Ninh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1ecb b\u1ec7nh, ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, Vua xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1eed s\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi, T\u00edch Nh\u0129 Ninh c\u1edfi m\u0169 l\u1ea1y t\u1ea1.<\/p>\n<p><i>(\u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn v\u00e0o ng\u00e0y \u0110inh T\u1ef5, v\u00ec s\u1ee3 l\u1eabn v\u1edbi t\u1edd c\u00e1o ai c\u1ee7a Ch\u00e2u Tr\u00e1c, n\u00ean c\u1eed s\u1ee9 th\u0103m h\u1ecfi T\u00edch Nh\u0129 Ninh, v\u00e0 ghi v\u00e0o ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn.)<\/i><\/p>\n<p>[137] Ng\u00e0y B\u00ednh Th\u00e2n, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9, Th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110o\u00e0n luy\u1ec7n s\u1ee9, N\u1ed9i th\u1ecb T\u1ea3 h\u1eefu ban \u0110\u00f4 tri Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Phu Di\u00ean l\u1ed9 \u0110\u00f4 ki\u1ec1m h\u1ea1t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, S\u00f9ng Qu\u00fd t\u1eeb Phu Di\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1, mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i kinh s\u01b0, Vua th\u1ea5y S\u00f9ng Qu\u00fd am hi\u1ec3u vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, n\u00ean l\u1ea1i c\u1eed \u0111i, d\u1eb7n d\u00f2 k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, v\u00e0 cho ph\u00e9p m\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o tri\u1ec1u t\u00e2u vi\u1ec7c, l\u1ea1i ban th\u00eam 200 v\u1ea1n ti\u1ec1n c\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>[138] Ng\u00e0y Canh T\u00fd, S\u1eed S\u00f9ng T\u00edn t\u1eeb Ch\u00e2u L\u00f4 v\u00e0o t\u00e2u r\u1eb1ng T\u00f4n Ch\u00ednh T\u1eeb chia qu\u00e2n l\u00e0m ba \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ea5t Di, ng\u01b0\u1eddi Di \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ecbu t\u1ed9i, nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ecbu chi\u00eau an ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, c\u00f3 t\u00ean \u0110\u1ea9u D\u1eabn ch\u1ea1y s\u00e2u v\u00e0o n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u chi\u00eau d\u1ee5, Ch\u00ednh T\u1eeb d\u1eabn qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn T\u1ec9nh D\u1ee5c. L\u1ea1i n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf B\u1ed9 Cung r\u1ea5t c\u0103m ph\u1eabn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf Ch\u00e2u L\u00f4 gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau, xin \u0111em qu\u00e2n gi\u00fap \u0111\u00e1nh. Vua n\u00f3i: <i>&#8220;N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf B\u1ed9 Cung th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec s\u1ebd sinh l\u00f2ng tham, chi b\u1eb1ng b\u1ea3o h\u1ecd t\u1ef1 th\u00fa.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>[139] Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, Tam ty s\u1ee9 \u0110inh V\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean 150 b\u1ee9c h\u1ecda v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh trong l\u1ec5 phong thi\u1ec1n \u1edf Th\u00e1i S\u01a1n, Chi\u00eau tuy\u00ean s\u1ee9 L\u01b0u Th\u1eeba Khu\u00ea d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t b\u1ee9c h\u1ecda v\u1ec1 nghi tr\u01b0\u1ee3ng Thi\u00ean th\u01b0, Vua tri\u1ec7u c\u00e1c quan \u0111\u1ebfn xem \u1edf \u0111i\u1ec7n T\u01b0 Ph\u00fac, sau l\u1ea1i cho b\u00e1 quan xem \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>[140] Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, ban ti\u1ec1n cho qu\u00e2n s\u0129 tu\u1ea7n tra \u1edf Ch\u00e2u Nhung v\u00e0 Ch\u00e2u L\u00f4.<\/p>\n<p>[141] Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, sai Ch\u00e2u Giang tu s\u1eeda l\u1ea1i nh\u00e0 c\u0169 c\u1ee7a B\u1ea1ch C\u01b0 D\u1ecb \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng. Vua n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c quan v\u1ec1 C\u01b0 D\u1ecb, khen ng\u1ee3i \u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef danh ti\u1ebft, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>[142] Qu\u1ed1c m\u1eabu h\u1ecd Ti\u00eau c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Khi\u1ebft \u0110an m\u1ea5t, th\u1ecd 57 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Tuy\u00ean Hi\u1ebfn. Vua Khi\u1ebft \u0110an kh\u00f3c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f4n ra m\u00e1u, sai Ti\u1ebft \u0111\u1ed9 s\u1ee9 Thi\u00ean B\u00ecnh l\u00e0 Gia Lu\u1eadt T\u00edn Ninh c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin, ch\u00e2u Tr\u00e1c g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u00e2u H\u00f9ng, ch\u00e2u H\u00f9ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu b\u00e3i tri\u1ec1u b\u1ea3y ng\u00e0y, l\u1ec7nh cho quan L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 tang ph\u1ee5c, trong cung \u0111\u01b0a ra nghi l\u1ec5 ph\u00e1t tang theo \u300aKhai B\u1ea3o L\u1ec5\u300b d\u00e0nh cho n\u01b0\u1edbc phi\u00ean, giao cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tham kh\u1ea3o r\u1ed3i thi h\u00e0nh. L\u1ea1i sai Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 tr\u1ef1c S\u1eed qu\u00e1n l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng T\u00f9y, N\u1ed9i \u0111i\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ebf C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 Qu\u00e1ch Do\u00e3n Cung l\u00e0m s\u1ee9 t\u1ebf \u0111i\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng b\u00e1c s\u0129 ph\u00e1n Tam ty Th\u00f4i khi\u1ebfm B\u1eb1ng do ty l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ef1, Cung ph\u1ee5ng C\u00e1c m\u00f4n chi h\u1eadu l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba C\u1ea9n l\u00e0m s\u1ee9 \u0111i\u1ebfu vi\u1ebfng, ban t\u1eb7ng n\u0103m b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o, m\u1ed9t v\u1ea1n t\u1ea5m l\u1ee5a g\u1ea5m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea4t T\u1ef5, s\u1ee9 ch\u00fac m\u1eebng n\u0103m m\u1edbi l\u00e0 Gia Lu\u1eadt \u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, sau khi tr\u1edf v\u1ec1 d\u1ecbch qu\u00e1n, l\u1ec7nh cho Kh\u00e1ch t\u1ec9nh s\u1ee9 l\u00e0 T\u00e0o L\u1ee3i D\u1ee5ng \u0111\u01b0a v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00e2u Tr\u00e1c cho xem.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n, s\u1ee9 b\u00e1o tang l\u00e0 Gia Lu\u1eadt T\u00edn Ninh \u0111\u1ebfn, C\u00e1c m\u00f4n s\u1ee9 nh\u1eadn th\u01b0 \u0111\u01b0a v\u00e0o trong, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu cho \u0110\u1ed9t L\u1ed7 C\u00f4 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Khai B\u1ea3o b\u00e0y v\u1ecb tr\u00ed kh\u00f3c vi\u1ebfng, c\u00e1c quan Trung th\u01b0 m\u00f4n h\u1ea1, Khu m\u1eadt vi\u1ec7n, Tam ty s\u1ee9, H\u1ecdc s\u0129, Tri ch\u1ebf c\u00e1o tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ebfn d\u1ecbch qu\u00e1n \u0110\u00f4 \u0110\u00ecnh vi\u1ebfng. Ng\u00e0y K\u1ef7 D\u1eadu, Vua m\u1eb7c tang ph\u1ee5c \u1edf c\u1eeda \u0110\u00f4ng trong ph\u00e1t tang, tri\u1ec7u T\u00edn Ninh v\u00e0o trong, th\u00e2n h\u1ecfi th\u0103m, c\u00e1c quan d\u00e2ng danh s\u00e1ch ph\u00fang vi\u1ebfng.<\/p>\n<p>Ti\u00eau th\u1ecb c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1ea3 h\u1eefu, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1eadn l\u1ef1c v\u00ec b\u00e0. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u0111\u00e1nh ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u00ec b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng tr\u00e2u ng\u1ef1a, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n th\u00ec b\u1ecb ch\u00e9m, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1ecbch thu th\u00e2n thu\u1ed9c l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec, Ti\u00eau th\u1ecb \u0111\u1ec1u x\u1eed theo ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. M\u1ed7i khi qu\u00e2n \u0111\u1ecbch k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, b\u00e0 \u0111\u00edch th\u00e2n m\u1eb7c gi\u00e1p ra tr\u1eadn ch\u1ec9 huy. Khi h\u00f2a h\u1ea3o, c\u0169ng do b\u00e0 \u0111\u1ec1 ra k\u1ebf s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, b\u00e0 v\u1ed1n t\u00ednh t\u00e0n nh\u1eabn, hay gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. Khi m\u1edbi trao quy\u1ec1n l\u1ea1i cho Khi\u1ebft \u0110an ch\u1ee7, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec b\u00e0 qua \u0111\u1eddi. Kh\u00f4ng l\u00e2u sau, Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn<a class=\"footnote\" title=\"Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn, \u300aKhi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 18 v\u00e0 \u300aLi\u00eau s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 82 b\u1ea3n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Gia Lu\u1eadt Long V\u1eadn'.\" id=\"return-footnote-248-19\" href=\"#footnote-248-19\" aria-label=\"Footnote 19\"><sup class=\"footnote\">[19]<\/sup><\/a> c\u0169ng qua \u0111\u1eddi. X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn ch\u00ednh l\u00e0 H\u00e0n \u0110\u1ee9c Nh\u01b0\u1ee3ng. Trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u m\u1eb7c tang ph\u1ee5c gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ti\u00eau th\u1ecb, r\u1ed3i \u0111\u01b0a linh c\u1eefu \u0111i an t\u00e1ng. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 con, n\u00ean l\u1ea5y con c\u1ee7a Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 l\u00e0 Chu v\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Nghi\u1ec7p l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1<a class=\"footnote\" title=\"L\u1ea5y con c\u1ee7a Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 l\u00e0 Chu v\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Nghi\u1ec7p l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, hai ch\u1eef 'Chu v\u01b0\u01a1ng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aKhi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b d\u1eabn tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-248-20\" href=\"#footnote-248-20\" aria-label=\"Footnote 20\"><sup class=\"footnote\">[20]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>[143] Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban chi\u1ebfu cho Ty An ph\u1ee7 d\u1ecdc bi\u00ean gi\u1edbi H\u00e0 B\u1eafc, H\u00e0 \u0110\u00f4ng, ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t b\u1eaft b\u1edb nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i b\u1eady b\u1ea1 \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>[144] Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u1ecdc s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 \u1edf H\u00e0 B\u1eafc c\u1ea5m thuy\u1ec1n nh\u1ecf \u0111\u00e1nh c\u00e1, Vua nghe n\u00f3i d\u00e2n ngh\u00e8o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng, b\u00e8n h\u1ea1 chi\u1ebfu b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m.<\/p>\n<p>[145] M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3, L\u00ea Ch\u00ed Trung ch\u1ebft, Giao Ch\u1ec9 lo\u1ea1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i Ch\u00ed Trung b\u1ecb thu\u1ed9c h\u1ea1 gi\u1ebft. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1ea1 chi\u1ebfu cho Chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u1ee9 l\u1ed9 Qu\u1ea3ng T\u00e2y lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u00e2n ven bi\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u00e1o c\u00e1o s\u1ef1 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>[146] N\u0103m \u0111\u00f3, to\u00e0n qu\u1ed1c c\u00f3 8.402.537 h\u1ed9.<\/p>\n<p><i>(Theo l\u1ec7, cu\u1ed1i m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p c\u1ea3 s\u1ed1 h\u1ed9 v\u00e0 s\u1ed1 kh\u1ea9u, \u1edf \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd thi\u1ebfu s\u1ed1 kh\u1ea9u.)<\/i><\/p>\n<p>[147] S\u00e1p nh\u1eadp ba kho T\u1ea3 t\u00e0ng kh\u1ed1 l\u00e0 kho ti\u1ec1n, kho v\u00e0ng b\u1ea1c v\u00e0 kho t\u01a1 l\u1ee5a l\u00e0m m\u1ed9t kho.<\/p>\n<p><i>(N\u0103m Thu\u1ea7n H\u00f3a th\u1ee9 3, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m.)<\/i><\/p>\n<p>[148] Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh d\u1eabn qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111i \u0111\u00e1nh H\u1ed3i C\u1ed1t. Sao th\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n ban ng\u00e0y, \u0110\u1ee9c Minh s\u1ee3 h\u00e3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p><i>(\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ee5 truy\u1ec1n c\u1ee7a Tri\u1ec7u \u0110\u1ee9c Minh trong \u300aNh\u00e2n T\u00f4ng Th\u1ef1c l\u1ee5c\u300b. C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3<a class=\"footnote\" title=\"C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3, ch\u1eef 'v\u00f4' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung.\" id=\"return-footnote-248-21\" href=\"#footnote-248-21\" aria-label=\"Footnote 21\"><sup class=\"footnote\">[21]<\/sup><\/a>, kh\u00f4ng r\u00f5 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, ghi ch\u00e9p v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111\u1ee3i tra c\u1ee9u th\u00eam.)<\/i><\/p>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-248-1\">L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Di \u1edf L\u00ea Ch\u00e2u l\u00e0 \u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. '\u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 '\u0110\u1ea9u B\u00e0', c\u0103n c\u1ee9 theo \u300aTr\u01b0\u1eddng bi\u00ean k\u1ef7 s\u1ef1 b\u1ea3n m\u1ea1t\u300b quy\u1ec3n 25 'L\u00f4 Man chi b\u1ea1n', \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 496 'T\u00e2y Nam ch\u01b0 Di truy\u1ec7n' v\u00e0 ch\u00fa th\u00edch trong b\u1ea3n n\u00e0y m\u00e0 b\u1ed5 sung. X\u00e9t '\u0110\u1ea9u B\u00e0 H\u00e0nh', \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n 'Phi\u00ean Di' 5-14 ch\u00e9p l\u00e0 '\u0110\u1ea9u B\u00e0 M\u00f4n'. <a href=\"#return-footnote-248-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-2\">Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, 'b\u1ed9 l\u1ea1c' trong b\u1ea3n T\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ea3n T\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng ch\u00e9p l\u00e0 'di l\u1ea1c'. <a href=\"#return-footnote-248-2\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 2\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-3\"> 'Nay' nguy\u00ean l\u00e0 'l\u1ec7nh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft T\u1ed1ng, b\u1ea3n c\u00e1c b\u1ea3n s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-248-3\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 3\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-4\">'Giang' nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u00e9p l\u00e0 'Ph\u00e1p', theo b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-248-4\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 4\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-5\">L\u1ea1i ban chi\u1ebfu cho quan bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n v\u00e0o hang \u0111\u1ed9ng, ch\u1eef 'tri\u1ebfp' nguy\u00ean l\u00e0 'xuy\u1ebft', theo b\u1ea3n trong c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b ph\u1ea7n Phi\u00ean Di 5-58 s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-248-5\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 5\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-6\"> 'Ch\u01b0\u01a1ng' nguy\u00ean l\u00e0 'ch\u01b0\u1edbng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-248-6\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 6\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-7\"> 'Nh\u1eadm' nguy\u00ean l\u00e0 'T\u00e1', theo s\u00e1ch tr\u00ean s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-248-7\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 7\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-8\">Ch\u1eef 'ni\u00ean' trong 'Thi\u00ean Ph\u00fac th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai ni\u00ean' v\u1ed1n thi\u1ebfu, theo c\u00e1c b\u1ea3n kh\u00e1c b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-248-8\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 8\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-9\">'L\u1ed9c H\u1ea1ng' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'L\u1ed9c C\u1ea3ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 T\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu ph\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c 16-23 s\u1eeda l\u1ea1i <a href=\"#return-footnote-248-9\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 9\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-10\">C\u0169ng ch\u1ec9 g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ef1a l\u1ea1c g\u1eedi tr\u1ea3, ch\u1eef 'di' nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00e0 'khi\u1ec3n', theo c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b phi\u00ean di nh\u1ecb chi nh\u1ecb s\u1eeda l\u1ea1i. <a href=\"#return-footnote-248-10\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 10\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-11\">L\u1ea1i k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi em trai t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n l\u00e0 H\u00fac, hai ch\u1eef 'V\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e1n' nguy\u00ean b\u1ea3n khuy\u1ebft, theo T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n, c\u00e1c b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 287 \u300aV\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 T\u00f4ng truy\u1ec1n\u300b b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-248-11\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 11\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-12\">T\u1ef1 T\u00f4ng \u0111\u1ed9c v\u1ecb T\u1eb1ng vu h\u00e3m Mi\u1ec7n '\u0110\u1ed9c' nguy\u00ean t\u00e1c 'Vu', c\u1ee9 \u0111\u1ed3ng th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u1ea3i. 'H\u00e3m', T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed qu\u00e2n t\u00e1c 'C\u1ea5u'. <a href=\"#return-footnote-248-12\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 12\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-13\">Phi L\u1ea1i b\u1ed9 l\u1ec7nh s\u1eed tr\u1ea7n th\u1ee7 'S\u1eed' nguy\u00ean t\u00e1c 'T\u1ef1', c\u1ee9 T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n c\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn T\u1ed1ng s\u1eed c\u1ea3i. <a href=\"#return-footnote-248-13\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 13\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-14\"> 'Can' nguy\u00ean l\u00e0 'U\u1ed5ng', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b H\u00ecnh ph\u00e1p 4-85, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b quy\u1ec3n 166 H\u00ecnh kh\u1ea3o s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-248-14\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 14\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-15\"> 'Tri\u1ec1u ch\u1ec9' nguy\u00ean l\u00e0 'Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh', theo b\u1ea3n T\u1ed1ng, b\u1ea3n T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu, b\u1ea3n c\u00e1c v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng h\u1ed9i y\u1ebfu\u300b, \u300aTh\u00f4ng kh\u1ea3o\u300b s\u1eeda. <a href=\"#return-footnote-248-15\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 15\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-16\"> 'Ch\u00e2u ty Ty L\u00fd vi\u1ec7n' nguy\u00ean l\u00e0 'Ch\u00e2u Ty L\u00fd vi\u1ec7n', theo s\u00e1ch tr\u00ean b\u1ed5 sung ch\u1eef 'Ty'. <a href=\"#return-footnote-248-16\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 16\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-17\">S\u00e1ch T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aT\u1ed1ng s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 7, \u300aCh\u00e2n T\u00f4ng k\u1ef7\u300b, \u300aBi\u00ean ni\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u300b quy\u1ec3n 7, \u300aTh\u1eadp tri\u1ec1u c\u01b0\u01a1ng y\u1ebfu\u300b quy\u1ec3n 3 \u0111\u1ec1u b\u1ecf ch\u1eef 's\u1eafc', \u300aT\u1ed1ng \u0111\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7nh t\u1eadp\u300b quy\u1ec3n 191 c\u00f3 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0103n th\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea3y \u0111i\u1ec1u v\u0169 th\u1ea7n, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef 's\u1eafc'. <a href=\"#return-footnote-248-17\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 17\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-18\"> 'Th\u01b0\u1eddng' nguy\u00ean b\u1ea3n vi\u1ebft l\u00e0 '\u0111\u01b0\u01a1ng', c\u0103n c\u1ee9 theo T\u1ed1ng b\u1ea3n v\u00e0 T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-248-18\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 18\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-19\">Gia Lu\u1eadt X\u01b0\u01a1ng V\u1eadn, \u300aKhi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b quy\u1ec3n 18 v\u00e0 \u300aLi\u00eau s\u1eed\u300b quy\u1ec3n 82 b\u1ea3n truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u ch\u00e9p l\u00e0 'Gia Lu\u1eadt Long V\u1eadn'. <a href=\"#return-footnote-248-19\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 19\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-20\">L\u1ea5y con c\u1ee7a Ng\u00f4 v\u01b0\u01a1ng Long D\u1ee5 l\u00e0 Chu v\u01b0\u01a1ng Th\u1eeba Nghi\u1ec7p l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1, hai ch\u1eef 'Chu v\u01b0\u01a1ng' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o T\u1ed1ng b\u1ea3n, T\u1ed1ng to\u00e1t y\u1ebfu b\u1ea3n v\u00e0 \u300aKhi\u1ebft \u0110an qu\u1ed1c ch\u00ed\u300b d\u1eabn tr\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-248-20\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 20\">&crarr;<\/a><\/li><li id=\"footnote-248-21\">C\u00e1c s\u00e1ch kh\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3, ch\u1eef 'v\u00f4' v\u1ed1n b\u1ecb thi\u1ebfu, nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. <a href=\"#return-footnote-248-21\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 21\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":30,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[48],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-248","chapter","type-chapter","status-publish","hentry","chapter-type-standard"],"part":180,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":249,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/248\/revisions\/249"}],"part":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/180"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/248\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=248"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=248"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/khosachviet.com\/tuc-tu-tri-thong-giam-truong-bien\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}